Você está na página 1de 11

CONSEIL DE L'EUROPE

AVRUPA KONSEY

AVRUPA NSAN HAKLARI MAHKEMES KNC DARE ANAT VE DERLER - TRKYE DAVASI (Bavuru no:37899/04 )

KARARIN ZET EVRS

STRAZBURG 26 Nisan 2011

bu karar AHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koullar erevesinde kesinleecek olup baz ekli dzeltmelere tabi olabilir. 1

Trkiye Cumhuriyeti aleyhine alan (37899/04) nolu bavurunun nedeni, T.C. vatandalar Mehmet Anat, Mustafa Anat, Ali Anat, Bedia Anat ve Bediz Anatn (bavuranlar) Avrupa nsan Haklar Mahkemesine (AHM) 22 Temmuz 2008 tarihinde Avrupa nsan Haklar Szlemesinin (AHS) 34. maddesi uyarnca yapm olduu bavurudur. Bavuranlar AHM nnde stanbul Barosu avukatlarndan V. Uum tarafndan temsil edilmektedir. OLAYLAR I. DAVANIN KOULLARI Bavuranlar srasyla 1924, 1954, 1950, 1961 ve 1960 doumlu olup, stanbulda ikmet etmektedir. Olaylarn meydana geldii dnemde, mevcut bavuruya konu olan araziler stanbulun Eyp semtinde bulunan 54 nolu parselin iinde yer almaktadr. Bu parsel, tapu sicilinde stanbul Bykehir Belediyesi adna kaytl bulunan 40 nolu parselin blnmesi sonucu elde edilmitir. A. Hukuk mahkemeleri nnde grlen davalar
1) Bavuran Mehmet Anat

10 Ekim 1988 tarihinde, bavuran 54 nolu parselin 400 m2lik blmnn mlkiyetini elde etmek amacyla Eyp Asliye Hukuk Mahkemesi (bundan byle mahkeme olarak anlacaktr) nnde stanbul Bykehir Belediyesine dava amtr. Bavuran, otuz yldan fazla bir sredir bu arazide ina edilen bir gecekonduda ikamet ettiini ve buraya yz kadar meyve aac diktiini ileri srmtr. 10 Nisan 1991 tarihinde, Eyp Belediyesi 2981 sayl Kanuna dayanarak bavurana 400 belge olarak anlacaktr) m lik arazi iin bir tapu tahsis belgesi (bundan byle vermitir. Dier bavuranlara da ayn ekilde bir belge verilmitir.
2

30 Mays 1997 tarihinde, mahkeme bavurann talebini hakl bulmu ve bunun zerine 54 nolu parselin 400 m2lik blm tapu siciline bavuran adna tescil edilmitir. 11 Eyll 1997 tarihinde bir Islah mar Plan kabul edilmitir. Bununla birlikte, stanbul Byk ehir Belediyesi bu plan 3 Austos 1988 tarihli genel ehir planlamasna uygun olmad gerekesiyle kabul etmemitir. 22 Aralk 1997 tarihinde, Yargtay ilk derece mahkemesinin kararn onamtr. 1 Nisan 1998 tarihinde Yargtay, 22 Aralk tarihli kararn yeniden incelemi ve verilen belgenin tapu senedi olmayp, sadece bir zilyetlik belgesi olduu gerekesiyle ilk derece mahkemesinin kararn bozmutur. Yargtay, bu belgenin verilen kiiye gerek bir hak deil, sadece kiisel bir hak tandn aklamtr. Yargtay, bavurann ancak bir slah mar Plannn kabul edilmesinden ve szkonusu arazi ile ilgili olarak bireysel bir parsel oluturulmasndan sonra bu belgeye dayanarak ihtilafl arazinin tapu sicilinde kendi adna tescilini elde edebileceini, oysa durumun byle olmadn hatrlatmtr. Yargtay ayrca, 2

bavurann stanbul Byk ehir Belediyesi ile birlikte ayn arazinin mlk sahibi olma riski doacandan, kendisine 40 nolu parselden bir pay verilemeyeceini eklemitir. 19 Haziran 1998 tarihinde mahkeme, Yargtayn 1 Nisan 1998 tarihli kararna uyarak, bavurann kullanmakta olduu arazinin mlkiyetini elde etme talebini reddetmitir. 2 Kasm 1998 tarihinde, Yargtay bu karar onamtr. 19 ubat 1999 tarihinde, Yargtay 2 Kasm 1998 tarihli kararn yeniden incelemi ve bavurann kararn dzeltilmesi talebinde bir slah mar Plannn kabul edildiini srarla belirttiini ve komularna verilen tapu senetlerini sunduunu kaydetmitir. Yargtay bu nedenle 19 Haziran 1998 tarihli karar bozmu ve konunun yeniden incelenmesi iin dosyay mahkemeye iade etmitir. 27 Nisan 1999 tarihinde, mahkeme 19 Haziran 1998 tarihli kararnda srar ederek, bu talebi reddetmitir. lk olarak bavurann kararn dzeltilmesi talebine dayanarak sunduu kararla ilgili olarak mahkeme, bu kararn Yksek Mahkeme tarafndan bozulduunu ve szkonusu talebin nihai olarak reddedildiini kaydetmitir. Mahkeme daha sonra, bavurann kararn dzeltilmesi talebi ile ilgili belgeler dnda herhangi bir belge sunmadn ve ilgili ahsn atfta bulunduu gerekelerin daha nceki temyizde dile getirilen gerekelerle ayn olduunu kaydetmitir. Mahkeme, Yargtayn 2 Kasm 1998 tarihli kararna uyduunu, bavurann yeni bir belge sunmadn not etmi ve bu nedenle 2 Kasm 1998 tarihli temyiz karar lehine kazanlm bir hukuki hak bulunduu kanaatine varmtr. 13 Ekim 1999 tarihinde, Yargtay Hukuk Genel Kurulu mevcut davada kazanlm bir hukuki hak bulunmad gerekesiyle 27 Nisan 1999 tarihli karar bozmutur. 18 ubat 2000 tarihinde, stanbul Byk ehir Belediyesi yeni bir genel ehir planlamasn kabul etmitir. Bu plana gre, 54 nolu parsel gecekondu ile mcadele blgesinde yer almtr. Bu nedenle, 28 Aralk 2001 tarihinde genel ehir planlamasna uygun olarak gecekondu ile mcadele amac tayan detayl bir slah mar Plan kabul edilmitir. Bu plana gre, ihtilafl araziler, mlkiyete ak sosyal konut yapm iin tahsis edilmitir. stanbul Byk ehir Belediyesinin 1 Mart 2001 tarihinde belediye meclisi tarafndan kabul edilen 26 ubat 2001 tarihli kararnda, bavuranlara verilen belgelerin iptal edilmesine, gecekondularn boaltlmasna ve her birine 19 500 TL bedel karlnda bir sosyal konut tahsis edilmesine hkmedilmitir. Belediye ayrca ilgili ahslara yklan evlerin moloz fiyatna tekabl eden aadaki tutarlar vermeyi kararlatrmtr: Mehmet Anat : 110 m2lik bir gecekondu iin 9 389 TL Mustafa Anat : 45 m2lik bir gecekondu iin 3 841 TL Ali Anat : 45 m2lik bir gecekondu iin 3 841 TL Bedia Anat : 50 m2lik bir gecekondu iin 4 267 TL Beniz Anat : 100 m2lik bir gecekondu iin 8 535 TL

28 Aralk 2001 tarihinde mahkeme, Yargtay Hukuk Genel Kurulunun kararna uymu ve bavuranlar lehine stanbul Byk ehir Belediyesinin tapu senedini iptal etmitir. Mahkeme bu kararn, ihtilafl arazilerin bavuran tarafndan sunulan 8 Mays 1999 tarihli detayl slah 3

mar Planna dahil olduunu ve konut yapm iin tasarlanm bir alanda yer aldn belirten 25 Eyll 2001 tarihli bilirkii raporuna dayandrmtr. Bilirkii raporunda ayrca 40 nolu parselin blnmesi sonucu elde edilen parselin tapu senetleri bulunduu kaydedilmitir. 30 Nisan 2002 tarihinde, Yargtay, dava konusu arazi ile ilgili slah mar Planna uygun olarak bir bireysel parsel oluturulmad gerekesiyle 28 Aralk 2001 tarihli karar bozmutur. Yargtay, sadece byle bir belge verilmesinin bir arazinin tapu sicilinde sahibi adna tescil edilmesi iin yeterli olmadn hatrlatmtr. Szkonusu belge, ancak islah imar planlamas almalar yapldktan ve bireysel parseller oluturulduktan sonra tapu siciline tescili mmkn klacaktr. Yargtay ayrca, 18 ubat 2000 tarihli Genel ehir Planlamasna gre ihtilafl arazinin gecekondu ile mcadele blgesi zerinde yer aldn ve bu nedenle stanbul Byk ehir Belediyesinin bu belgeyi iptal etme ve bavurana bir sosyal konut tahsis etme karar verdiini kaydetmitir. 24 Aralk 2002 tarihinde, mahkeme bu karara uymu ve slah mar Planna uygun olarak bireysel parsellerin oluturulmad gerekesiyle bavurann talebini reddetmitir. 13 Mays 2003 tarihinde, Yargtay bu karar onam ve 10 Ekim 2003 tarihinde, kararn dzeltilmesi talebini reddetmitir. Mahkeme kalemi i hukuktaki nihai karar bavurann avukatna 7 Ocak 2004 tarihinde tebli etmitir.
2) Dier bavuranlar

22 Mays 2001 tarihinde, dier bavuranlar, kullandklar arazilerin tapu siciline kendi adlarna tescil edilmesi iin asliye hukuk mahkemesi nnde dava amtr. 22 Ekim 2002 tarihinde mahkeme, bavuran Mehmet Anat iin gsterilen gerekeler dorultusunda bu talepleri reddetmitir. Yargtay, bavuranlarn avukatna 7 Ocak 2004 tarihinde tebli edilen 13 Mays 2003 tarihli kararnda, temyiz edilen karar tm hkmleriyle onamtr. B. dare mahkemeleri nnde grlen dava
1) Bavuranlarn evlerinden tahliye edilmesi ve bu evlerin yklmas ynnde alnan 26 ubat 1991 tarihli kararn iptaline ilikin dava

4 Mays 2001 tarihinde, bavuranlar, evlerinden tahliye edilmeleri ve bu evlerin yklmas ynnde alnan kararn iptali iin idare mahkemesi nnde dava amtr. 28 ubat ve 10 Nisan 2002 tarihlerinde mahkeme, ilgili ahslarn talebini reddetmitir. Mahkeme, stanbul Byk ehir Belediyesinin ehir planlamasna uygun olarak evlerin tahliye edilmesine karar verdiini ve ilgili ahslara evlerin moloz deeri dendikten sonra sosyal konut tahsis edildiini not etmitir. Bu kararlar 15 Aralk 2003 ve 24 ubat 2004 tarihlerinde Dantay tarafndan onanmtr.

2) 28 Aralk 2001 tarihli ehir planlamasnn iptaline ilikin dava

31 Ekim 2002 tarihinde, idare mahkemesi bavuranlarn 28 Aralk 2001 tarihli ehir planlamasnn iptaline ilikin itirazlarn dava ehliyetleri olmad gerekesiyle reddetmitir. 13 Ekim 2004 tarihinde, Dantay bu karar onamtr.
3) Kamu ihalesinin iptaline ilikin davalar

Deiik tarihlerde bavuranlar, ihtilafl araziler zerinde sosyal konut inaat iin dzenlenen kamu ihalelerinin iptali talebiyle idare mahkemesinde dava amtr. 30 Aralk 2002 tarihinde, idare mahkemesi, ilgili ahslarn dava ehliyetleri olmad gerekesiyle bu talepleri reddetmitir. 5 Nisan 2005 tarihinde, Dantay bu karar bozmu ve idare mahkemesinde dava ald tarihte bavuranlarn kamu ihalesinin iptalini talep etme ehliyetleri bulunduunu, dolaysyla idare mahkemesinin davalar esas bakmndan karara balamas gerektiini kaydetmitir.

HUKUK
I. AHSNN 6. MADDESNN HLAL EDLD DDASI HAKKINDA Bavuranlar, asliye hukuk mahkemesi nnde grlen davalarn sresinin AHSnin 6. maddesinin 1. paragrafnda ngrlen makul sre ilkesine aykr olduunu iddia etmektedir. Hkmet, bu sava kar kmaktadr. lk olarak bavuranlar Mustafa, Ali, Bedia ve Bediz ile ilgili olarak, deerlendirilmesi gereken dnem iki dereceli yarglama iin yaklak iki yl srmtr. Dosyadaki unsurlara bakan ve itihadnda ortaya kan kstaslar nda deerlendiren AHM, bu srenin AHSnin 6. maddesi anlamnda makul saylabilecei kanaatine varmaktadr. Bunun sonucunda, ad geen bavuranlarla ilgili olarak bu ikyet aka dayanaktan yoksun olduundan AHSnin 35. maddesinin 3 ve 4. paragraflar uyarnca reddedilmelidir. Bavuran Mehmet Anat ile ilgili olarak ise, deerlendirilmesi gereken dnem 10 Ekim 1988 tarihinde balamakta ve 10 Ekim 2003 tarihinde son bulmaktadr. Dolaysyla iki dereceli yarglama iin bu dnem on be yl srmtr. AHM, szkonusu ikyetin AHSnin 35. maddesinin 3. paragraf anlamnda aka dayanaktan yoksun olmadn ve baka bir kabuledilemezlik gerekesi bulunmadn tespit etmektedir. Bavuran, ulusal mahkemelerin on be yl sren yarglama srasnda ou kez birbirinden farkl kararlar almasnn, adalete olan gvenini sarstn kaydetmektedir. AHM, bir yarglama sresinin makul olup olmadnn, davann koullarna gre ve bata davann karmakl olmak zere, AHM tarafndan benimsenen kstaslar ile bavuran ve yetkili mercilerin tutumlar ve ihtilafn ilgili ahslar bakmndan nemi dikkate alnarak 5

deerlendirildiini hatrlatmaktadr (baknz, dier birou arasndan, Fransa aleyhine Frydlender davas [GC], no 30979/96, prg. 43, CEDH 2000-VII). AHM ayrca, mevcut davann konusuna benzer birok davaya baktn ve bu davalarda AHSnin 6. maddesinin 1. paragrafnn ihlal edildiine hkmettiini kaydetmektedir (baknz Frydlender ilgili blm). Takdirine sunulan unsurlarn tamamn inceledikten sonra AHM, mevcut davada farkl bir sonuca ulamak iin Hkmetin hibir olgu ve argman sunmad kanaatine varmaktadr. AHM, konuyla ilgili yerleik itihadn dikkate alarak, mevcut davada ihtilafl yarglama sresinin ar olduuna ve makul sre ilkesine uymadna hkmetmektedir. Dolaysyla, 6. maddenin 1. paragraf bavuran Mehmet Anat asndan ihlal edilmitir. II. 1 NOLU EK PROTOKOLN 1.MADDESNN HLAL EDLD DDASI HAKKINDA Bavuranlar, 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesine atfta bulunmakta ve mlkiyet dokunulmazl haklarnn ihlal edildiinden ikyeti olmaktadr. Bu balamda bavuranlar, evlerinin ykldn, aalarnn kesildiini ve arazilerinin kamulatrldn hatrlatmaktadr. Bavuranlar, Mehmet Anatn krk be yldan beri ve dierlerinin otuz yldan beri bu arazilere sahip olduklarn ve ellerinde tapu tahsis belgesi bulunduunu, arazi bedelini ve ilgili vergileri dediklerini ifade etmektedir. Son olarak bavuranlar, ayn belgeye sahip birok kiinin tapu senedi aldn ve bu nedenle kendilerinin bu kiilere kyasla bir ayrmclk maduru olduklarn savunmaktadr. Hkmet, bavuranlarn i hukuk yollarn tketmediini savunmakta ve ilgili ahslar tarafndan alan davann sadece mlkn kendi adlarna tescilini amaladn, ilgili ahslarn herhangi bir tazminat talebinde bulunmadklarn hatrlatmaktadr. Hkmet, bavuranlarn sahip olduu belgenin esas itibaryla tapu senedi olmadn kaydetmektedir. Her ne kadar bir tapu senedi bu belgeye dayanarak verilse de, bu ilem ancak baz koullar yerine getirildiinde gerekleir ve mevcut davada bu koullar olumamtr. Hkmet, arazilerin belediyeye ait olmas dolaysyla bavuranlarn kazandrc zamanam yoluyla mlk sahibi olamayacaklarn eklemektedir. Hkmet, bavuranlarn hibir zaman i hukukta geerli bir tapu senedi sahibi olmadklarn ve ulusal mahkemeler nnde lehte bir karar elde edemeyeceklerini kaydetmektedir. Dolaysyla bavuranlar 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesi anlamnda bir mlk varl iddia edemezler. Buna ek olarak Hkmet, arazinin ehir planlamasna gre gecekondu yaplanmasn nleme alannda yer almas dolaysyla mdahalenin kamu yararna bir meru ama hedeflediini savunmaktadr. Davann kabuledilebilirlii ve esas hakknda sunduklar lahiyada bavuranlar, mevcut bavuru konusu yarglamann belediyenin tapu senedinin iptaline ve mlklerin tapu sicilinde kendi adlarna tescil edilmesine ilikin olduunu kaydetmektedir. Bavuranlar, belediyenin kendilerine arazilerin bedeli karlnda tapu tahsis belgesi verdiini ve bunun mlkiyet hakk elde ettikleri inanc yarattn ifade etmektedir. Bavuranlara gre, bu belge, sahibine gerek hak oluturma talebinde bulunma hakk vermektedir. Bavuranlar ayrca, kendileriyle ayn durumda olan komularna tapu senedi vermek suretiyle yetkili mercilerin eitlik ilkesine aykr davrandklarn eklemektedir. Bavuranlar, vergilerini dediklerini ve ykm tarihine kadar hibir uyar almadan ve bir engelle karlamadan mlklerinden faydalandklarn kaydetmektedir. Bavuranlar, sahip 6

olma sresine bakldnda, mlkiyet hakkn edindiklerini ve bu nedenle 1 Nolu Ek Protokol n 1. maddesinden yararlanabileceklerini iddia etmektedir. Mdahalenin hakll konusunda ise bavuranlar, bunun bir kamu ihtiyacna ynelik olmadn ve kendi kanaatlerine gre, yetkililerin sosyal konutlarn satndan ciddi krlar elde etmek amacyla speklatif davrandklarn savunmaktadr. Bavuranlar, yetkililerin arazilerinin gecekondu ile mcadele alannda yer almas dolaysyla kendilerini geerli bir ekilde hakl gsteremeyeceklerini, zira kendilerine bu belgelerin zaten gecekondu ile mcadele kapsamnda verildiini eklemektedir. Son olarak bavuranlar, kesilen aalar iin tazminat denmediinden ikyeti olmaktadr. AHM, bavuranlarn ikyetlerinin yukardaki gerekeler erevesinde kabuledilemez olmas dolaysyla Hkmet tarafndan dile getirilen itirazn ayrca incelenmesine gerek olmad kanaatine varmaktadr. AHMnin incelemesi bavuranlarn gerek arazi ve gerekse konut iin tapu sicilinde mlkiyet hakknn tescilini elde edememeleri ile snrldr. AHM, bavuranlarn evlerinin bulunduu arazilerin stanbul Byk ehir Belediyesine ait olduuna ve yaplarn ehir planlamas ile ilgili dzenlemelere aykr olarak ina edildiine kimsenin itiraz etmediini gzlemlemektedir. AHM yine de taraflarn, bavuranlarn 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesince koruma altna alnan bir mlkn sahibi olup olmadklar konusunda farkl grler ileri srdklerini not etmektedir. Gr ayrl, tapu tahsis belgesinin hukuki geerlilii ile ilgilidir. Bavuranlara gre, bu belgeye dayanarak kendilerine tapu senedi verilmesi gerekiyordu. Hkmete gre ise, bu belgeye dayanarak tapu senedi verilmesi iin gerekli koullar yerine getirilmemiti. Bu nedenle AHMnin, bavuranlarn iinde bulunduu hukuki durumun 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesinin uygulama alanna girecek nitelikte olup olmadn belirlemesi gerekmektedir. AHM, l Nolu Ek Protokol'n 1. maddesinin ilk blmndeki "mlkiyet" kavramnn, maddi mlkiyet ile snrl olmayan ve i hukuktaki resmi snflandrmadan bamsz, kendine has bir anlam olduunu hatrlatmaktadr. Buna gre, maddi mlkiyetin yan sra, varlk tekil eden baz hak ve karlar da bu hkm uyarnca "mal varl hukukuna" girebilir ve dolaysyla "mlk" olarak grlebilir. Her davada, incelenmesi gereken husus, bir btn olarak ele alndnda dava artlarnn, bavurana, l Nolu Ek Protokol'n 1. maddesi tarafndan gvence altna alnm olan ciddi bir kar salayp salamaddr (Yunanistan aleyhine Iatridis davas [GC], no 31107/96, prg. 54, CEDH 1999-II ; Trkiye aleyhine neryldz davas [GC], no 48939/99, prg. 124, CEDH 2004-XII ve Belika aleyhine Hamer davas, no 21861/03, prg. 75, CEDH 2007-XIII (alntlar)). te yandan, "Mlk" kavram "mevcut mlkler" ile snrl olmayp, bavurann, zerinde mlkiyet hakkn fiilen kullanabilmeye ynelik makul ve "yasal bir beklentiye" sahip olduunu iddia edebilecei, alacaklar da dahil olmak zere tm mal varlklarn kapsayabilir (Almanya aleyhine Liechtenstein Prensi Hans-Adam II davas [GC], no 42527/98, prg. 83, CEDH 2001-VIII). Mlkten yararlanmaya devam etme konusundaki meru beklenti i hukukta yeterli bir temele dayanmaldr (Slovakya aleyhine Kopecky davas, no 44912/98, prg. 52, CEDH 2004-IX ve daha yakn bir tarihte Fransa aleyhine Depalle davas [GC], no 34044/02, prg. 62-63, CEDH 2010-...).

nce arazilerle ilgili olarak AHM, bu arazilerin kamu mal olmas dolaysyla bavuranlarn kazandrc zamanam yoluyla bir mlkiyet hakk beklentisinde olamayacaklarn not etmektedir. Dolaysyla, bavuranlar bu noktada tahliyeye kadar uzun bir sre kullanmalarn gereke gsteremezler. Bavuranlara verilen belgeye gelince, AHM szkonusu belgeye dayanarak mlk sahibi olmann koullar bulunduunu, yani bunun artl bir hak olduunu not etmektedir. Bu balamda, AHM ilgili ahslarn bu belgeye dayanarak bir tapu senedi verilmesi iin gerekli koullar yerine getirip getirmediinin ulusal mahkemeler tarafndan incelendiini ve mahkemelerin bireysel parsellerin slah mar Planna uygun olarak oluturulmad gerekesiyle bu talebe olumsuz cevap verdiklerini gzlemlemektedir. AHM, bir mahkemenin u ya da bu karar vermesine neden olan unsurlar hakknda deerlendirme yapma yetkisi olmadn, zira bunun kendisini drdnc derece hakimi olarak grmesi anlamna geleceini hatrlatmaktadr (Fransa aleyhine Kemmache davas (no 3), 24 Kasm 1994, prg. 44, seri A no 296-C). AHM te yandan, dosyada yarglamada keyfi davranldn gsteren herhangi bir unsurun bulunmadn, niza ilkesine uyulduunu ve bavuranlarn yarglama srasnda menfaatlerini savunmak iin argmanlarn sunma frsat bulduklarn gzlemlemektedir. hukukun incelemelerinden de anlalaca gibi, tapu tahsis belgesi bir tapu senedi olmayp, sadece kiinin szkonusu araziyi elinde bulundurduunu belgelemektedir. Bu belgenin verilmesi belge sahibine mlkiyet hakk tannd anlamna gelmemekte ve yetkililere tapu senedi verme zorunluluu getirmemektedir. Gerektende, 2981 sayl Kanunun 10. maddesinde bu belgenin slah mar Plan gerekletirildikten sonra hak sahiplerine verilecek tapu senedi iin esas tekil ettii belirtilmektedir. Yargtayn yerleik itihadna gre, tapu tahsis belgesi verilen arazinin slah mar Planna uygun bir bireysel parsel olmas gerekmektedir. Oysa mahkeme kararndan anlald gibi, bavuranlar tarafndan kullanlan araziler iin bireysel parseller oluturulmamtr. Daha sonra, ellerindeki belgeler iptal edildiinden bavuranlar, bu belgeye dayanarak tapu senedi talep edememitir. Bu deerlendirmeler nda AHM, bavuranlarn sadece bu belgeye dayanarak, arazilerinin ellerinden alnmas ile alacakl duruma geldikleri ynnde hakl bir beklenti iine giremeyecekleri sonucuna varmaktadr. Dolaysyla, bavuranlar bu arazilerle ilgili olarak 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesi anlamnda bir mlkn varln iddia edemez. Bunun sonucu olarak, bavurunun bu blm 35. maddesinin 3. paragraf anlamnda AHS hkmleri ile konu bakmndan uyumsuz olduundan, 35. maddenin 4. paragraf uyarnca reddedilmelidir. Ancak, bavuranlarn konutlar iin farkl bir deerlendirme yaplmaldr. Gerektende, bu belgeye dayanarak tapu senedi verilmesi iin gerekli artlarn olumamasndan bamsz olarak, kamu alanndaki kaak yaplama baz durumlarda 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesi anlamnda bir mlk tekil edebilir (baknz bu ynde, neryldz ilgili blm, prg. 127-129 ve Hamer ilgili blm, prg. 76). AHM, bavuranlarn Hkmet tarafndan itiraz grmeyen iddiasna gre, ihtilafl yaplarn ykmlarndan nce otuz ya da krk yldr mevcut olduunu gzlemlemektedir. Yetkili merciler bu durumdan haberdar olduklar ve Trkiyedeki ehir planlamas dzenlemelerine aykr bir ekilde ina edilmeleri dolaysyla - her an bu konutlarn ykm iin giriimde bulunabilecekleri halde, ilgili ahslara kar bu ynde herhangi bir nlem almadklar ya da 8

ngrmedikleri anlalmaktadr. Yetkililer, bavuranlar ile yaknlarnn evlerinde ve uzun zamandr kurduklar sosyal ve ailesel ortamda rahata oturmalarna izin vermilerdir. Oysa, ehir planlamas ile ilgili yasalardaki ve gerekli kaynaklarn tahsisindeki eksiklikler hi phesiz yetkili mercilerin sorumluluundadr. Dahas, bavuranlarn bu mlklerle ilgili vergileri dedikleri ve cretli kamu hizmetlerinden yararlanmalarna izin verildii ynndeki iddialarna Hkmet itiraz etmemitir. Dolaysyla, yetkili merciler bavuranlarn on yllarca iinde bulunduu duruma msamaha gstermitir. Ayrca AHM, bylesi bir kullanm ve msamaha sresi getikten sonra, bavuranlarn evlerinden yararlanmalar iin mal varlnn byk nem kazand, maddi bir kar ve dolaysyla 1 Nolu Ek Protokoln 1. maddesi anlamnda bir mlk oluturduu kanaatine varmaktadr. Dolaysyla, szkonusu hkm ikyetin bu blm iin uygulanabilir. AHM, bavuranlarn evlerinin yetkililer tarafndan ykldn, bunun hi phesiz mlkiyet dokunulmazl haklarna bir mdahale tekil ettiini hatrlatmaktadr. Kanunla (mar Kanunu ve 2981 sayl Kanun) ngrlm olan bu mdahalenin amac sosyal konut yaplmasn ngrmek suretiyle mevcut durumu ehir planlamasna uygun hale getirmek ve mlk kullanmn genel kara uygun olarak dzenlemektir (Malta aleyhine Saliba davas, no 4251/02, prg. 35, 8 Kasm 2005 ve Hamer ilgili blm, prg. 77). Geriye bu mdahalenin orantl olup olmadnn belirlenmesi kalmaktadr. Bu balamda, kamu yarar gereksinimleri ile bireyin temel haklarnn korunmas arasnda adil bir denge salanp salanmadnn aratrlmas gerekmektedir. Bylesi bir dengenin aratrlmas, 1. maddenin tamamnda ve ayrca ikinci satrda yansmaktadr. Buna gre, kullanlan yntem ile hedeflenen ama arasnda makul bir orantllk mevcut olmaldr (Fransa aleyhine Chassagnou ve dierleri davas, 29 Nisan 1999 [GC], no 25088/94, 28331/95 ve 28443/95, prg. 75, CEDH 1999-III). lgili ahs zel ve ok ar bir yke maruz kaldnda bu denge bozulur. Dier taraftan AHM, toplumun genel karlarnn byk nem tad blge planlama ve evre koruma politikalarnn, bilhassa medeni haklar sz konusu olduunda, Devlete geni bir takdir hakk tandn defalarca hatrlatmtr (Depalle ilgili blm, prg. 84). Mevcut davada, nce ihtilafl evlerin blge planlamas dzenlemelerine aykr bir ekilde ina edildiinin ve ykldklar tarihten nce uygun hale getirilmediinin vurgulanmas uygun olacaktr. Ancak, buna ramen, bavuranlar evlerin moloz deeri karlnda tazminat almlardr. Dosyadaki unsurlara bakldnda bavuranlarn verilen tazminat tutarlarna itiraz etmedikleri ve kesilen aalar iin bir tazminat talep etmedikleri anlalmaktadr. AHM, daha sonra ilgili ahslara ok avantajl artlarda yeni sosyal konut tahsis edildiini ve bu konutlarn kendilerine drtte biri ya da bete biri pein ve kalan dk taksitlerle altm ayda denmek zere 19 500 TL (yaklak 8 900 Euro) karlnda satldn gzlemlemektedir. Moloz iin denen tutarlar, baz bavuranlar iin pein denen tutar ksmen ya da tamamen karlamaktadr. ki bavuran iin, moloz karlnda denen tutar apartman deerinin yarsna tekabl etmektedir. Yukardaki deerlendirmeleri gz nne alan AHM, bavuranlarn evlerinin yklmas nedeniyle zel ve ok ar bir yke maruz kalmadklar kanaatine varmaktadr. Dolaysyla, toplum karlar ile bavuranlarn karlar arasndaki makul denge bozulmamtr. Bunun sonucunda, bavurunun bu blm aka dayanaktan yoksun olduundan, AHSnin 35. maddesinin 3 ve 4. paragraflar uyarnca reddedilmelidir. 9

III. DER HLAL DDALARI HAKKINDA Bavuranlar, son olarak AHSnin 3, 8, 13 ve 14. maddelerinin ihlal edildiinden ikyeti olmaktadr. AHM, bu ikyetleri bavuranlarn sunduu ekliyle incelemitir. Elindeki unsurlarn tmn dikkate alan AHM, AHS tarafndan teminat altna alnan hak ve zgrlklerden herhangi birinin ihlal edilmediini kaydetmekte ve dolaysyla szkonusu ikyetlerin aka dayanaktan yoksun olduuna ve AHSnin 35. maddesinin 3 ve 4. paragraflar uyarnca reddedilmesi gerektiine hkmetmektedir. IV. AHSNN 41. MADDESNN UYGULANMASI HAKKINDA AHSnin 41. maddesine gre, A. Tazminat Bavuran Mehmet Anat, maruz kald maddi ve manevi zarar karlnda 400.000 Euro talep etmektedir. Hkmet, bu tutara itiraz etmektedir. AHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasnda bir nedensellik ba grememekte ve bu talebi reddetmektedir. Buna karn, AHM manevi tazminat olarak bavurana 12 000 Euro denmesinin hakkaniyete uygun olaca kanaatine varmaktadr. B. Yarglama masraf ve giderleri Bavuran Mehmet Anat ayrca, ulusal mahkemeler ve AHM nnde grlen yarglama masraf ve giderleri iin 54.500 Euro talep etmektedir. Bu talebine destek olarak bavuran, yarg masraflar ve tercme creti ile ilgili makbuzlar yannda stanbul Barosu cret tarifesini sunmaktadr. Hkmet, bu tutara itiraz etmektedir. AHMnin yerleik itihadna gre bir bavuran gerekliini, gerekliini kantlad makul miktarlardaki yarg giderlerini elde edebilir. AHM, mevcut davada elindeki belgeleri ve yerleik itihadn dikkate alarak, tm yarglama masraflar iin bavurana 1.000 Euro denmesinin makul olaca kanaatine varmaktadr. C. Gecikme faizi AHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasnn marjinal kredi faiz oranna puanlk bir art eklenerek belirlenmesini uygun grmektedir.

10

BU GEREKELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBRLYLE, 1.Yarglama sreci hakkndaki bavurunun (yalnzca Mehmet Anat adna yaplan) ksmnn kabuledilebilir, bunun dnda kalanlarn kabuledilemez olduuna; 2. AHSnin 6. maddesinin bavuran Mehmet Anat asndan ihlal edildiine; 3. a) AHSnin 44/2 maddesi gereince kararn kesinletii tarihten itibaren ay iinde, deme tarihindeki dviz kuru zerinden TLye evrilmek ve her trl vergiden muaf tutulmak zere Savunmac Hkmet tarafndan bavurana manevi tazminat olarak 12.000 (on iki bin) Euro ve yarglama giderleri iin 1.000 (bin) Euro denmesine; b) yukarda belirtilen szkonusu srenin sona erdii tarihten demenin yaplmasna kadar geen sre iin, szkonusu meblalara, Avrupa Merkez Bankasnn anlan dnem iin geerli olan marjinal kredi faiz oranna puanlk bir art eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasna; 4. Adil tatmine ilikin dier taleplerin reddine; KARAR VERMTR. bu karar Franszca olarak hazrlanm ve AHMnin i tznn 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarna uygun olarak 26 Nisan 2011 tarihinde yazl olarak bildirilmitir.

11