Você está na página 1de 2

Ï Êáñáãêéüæçò ¸ëëçíáò

Ç èåñéíÞ êáñáãêéïæéÜäá Êïßôá íá äåéò ôé ìÜèáìå ôï êáëïêáßñé ðïõ ïé åéäÞóåéò óðáíßæïõí êáé ç ìáëáêßá ðåñéóóåýåé: Ôïí Ïêôþâñç ôïõ 2009 êÜðïéá “åðéôñïðÞ ôçò Unesco ãéá ôç äéÜóùóç ôçò Üõëçò ðïëéôéóôéêÞò êëçñïíïìéÜò” áðåöÜíèç üôé ï êáñáãêéüæçò åßíáé ôåëéêÜ “ôïõñêéêü ðïëéôéóôéêü ðñïúüí”. Ïé ëüãïé ãéá ôïõò ïðïßïõò ôá åëëçíéêÜ ììå ÷ñåéÜóôçêáí Ýíáí ïëüêëçñï ÷ñüíï ãéá íá èõìçèïýí íá ìáò èõìßóïõí áõôÞ ôçí “ðñïêëçôéêÞ ðá- ñá÷Üñáîç” óßãïõñá äåí åßíáé äéüëïõ áèþïé. Ïé õðïëïãéóìÝíåò äéåãÝñóåéò ôïõ äéÜ÷õôïõ áíôéôïõñêéóìïý åßíáé ðÜíôá ÷ñÞóéìåò êáé äéï÷å- ôåýïíôáé ìå öåéäþ áíáëüãùò ôùí áðáéôÞóåùí ôçò ðåñÞöáíçò åîùôåñéêÞò ìáò ðïëéôéêÞò. Ó' áõôü ôï ðåñéïäéêü èåùñïýìå ôçí êüíôñá óôçí êñáôéêÞ éóôïñßá ÷áñÜ êáé õðï÷ñÝùóç. ÁëëÜ äåí åßìáóôå ïé ðëÝïí êáôÜëëçëïé íá ìéëÞ- óïõìå ãéá ôïí êáñáãêéüæç êáé ôçí “åëëçíéêüôçôá” Þ ôçí “ôïõñêéêüôçôÜ” ôïõ. ÐÜëé êáëÜ äçëáäÞ ðïõ êÜðïéïò Ý÷åé áðáíôÞóåé ðñïêáôáâï- ëéêÜ óôçí êñáôéêÞ éóôïñßá ôïõ Êáñáãêéüæç ìå ìðüëéêï öáñìÜêé êáé ìðüëéêç áãÜðç óôçí ðÝíá. Ôá áðïóðÜóìáôá ðïõ áêïëïõèïýí êáèþò êáé ç åéêïíïãñÜöçóç ôïõ êåéìÝíïõ åßíáé áðü ôï âéâëßï “õðüêïóìïò êáé êáñáãêéüæçò” ðïõ äçìïóßåõóå ï ãíÞóéïò áíôéöáóßóôáò Çëßáò Ðå- ôñüðïõëïò ôï ìáêñéíü 1978. ÄéáôçñÞóáìå ôçí ïñèïãñáößá ãéáôß, áð' üóï êáôáëáâáßíïõìå, ï Ðåôñüðïõëïò èåùñïýóå ôçí áëëáãÞ ôçò ïñ- èïãñáößáò ôïõ áóõã÷þñçôç ðñïóâïëÞ. Ëïéðüí, îåêéíÜìå:

1. Ç ÌÝèïäïò

¼ðùò, âÝâáéá, èá ðáñáôÞñçóå ï áíáãíþóôçò ÷ñçóé- ìïðïéþ ôçí ëÝîç õðüêïóìïò. Äåí ôï êÜíù áðü éäéï- ôñïðßá. Ç åëëçíéêÞ ëÝîç õðüêïóìïò (õðü + êüóìïò) áðïäßäåé èáõìÜóéá ôçí Ýííïéá ôïõ êïéíùíéêïý õðï- ãåßïõ. Äõóôõ÷þò ç åðéêñáôïýóá éäåïëïãßá Ýäïóå óôçí ëÝîç õðüêïóìïò ìéáí õðïôéìçôéêÞ ÷ñïéÜ…

Ïé íåïÝëëçíåò éóôïñéêïß äåí êáôáíüçóáí åéóÝôé ðùò ç éóôïñßá ãñÜöåôáé åîßóïõ óôéò ìéêñÝò áããåëßåò ôçò “Åöçìåñßäïò ôùí Óõíïéêåóßùí”, üðùò áêñéâþò ãñÜ- öåôáé óôá ðåäßá ôùí ìá÷þí êáé óôá äåëôßá ôùí ÷ñç- ìáôéóôçñßùí. Ïé íåïÝëëçíåò éóôïñéêïß Þ êïéíùíéïëü- ãïé Þ öéëüëïãïé Þ ëáïãñÜöïé ðåñéöñïíïýí âáèýôáôá ôá ôéðïôÝíéá ãåãïíüôá ôçò ðéï áóÞìáíôçò êáèçìåñé- íÞò ñïõôßíáò êáé áñíïýíôáé íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõí ôá óôïé÷åßá ðïõ áðïññÝïõí áðü ôéò ëáúêÝò öõëëÜäåò, á- ðü ôéò ÷õäáßåò óõíÞèåéåò ôïõ ëáïý, áðü ôïõò üñïõò êïéíÞò õãéåéíÞò, áðü ôá óåîïõáëéêÜ âßôóéá, áðü ôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ ôùí ôåíåêÝ - ìá÷áëÜäùí, áðü ôçí áñ- ãêü ôùí ðïýóôçäùí, áðü ôçí ôáîéíüìçóç ôùí ýâñå- ùí, áðü ôá öáãçôÜ ôçò ôïðéêÞò êïõæßíáò êôë. êôë. êôë.

Åéäéêüôåñá ïé íåïÝëëçíåò ëáïãñÜöïé åñãÜæïíôáé óýìöùíá ìå ôï ðáñÜäåéãìá ôïõ ÍéêïëÜïõ Ðïëßôç ðïõ, äßêáéá Þ Üäéêá, áðïêáëåßôáé ðáôÝñáò ôçò åëëç- íéêÞò ëáïãñáößáò. Ï Íéêüëáïò Ðïëßôçò ôéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò ôïõ 19ïõ áéþíïò åèåìåëßùóå Ýíá ðëáôý Ýñãï, ìå êýñéï óôü÷ï ôçí áíáãùãÞ ôïõ óýã÷ñïíïõ åëëçíéêïý ëáúêïý ðïëéôéóìïý óôçí áñ÷áßá ÅëëÜäá. ¹äç åíþ æïýóå ï Íéêüëáïò Ðïëßôçò óõíÝâáéíå Ýíáò âáèýò êïéíùíéêüò ìåôáó÷çìáôéóìüò ôçò ÷þñáò. ¹äç åíþ æïýóå ï Íéêüëáïò Ðïëßôçò, ï ëáúêüò ðïëéôéóìüò ðïõ ðåñéãñÜöåé ðÝèáéíå. Ôá ìáèçôïýäéá ôïõ Íéêüëá- ïõ Ðïëßôç áó÷ïëïýíôáé áêüìç ìå áõôü ôï ðôþìá. Ç óçìåñéíÞ åëëçíéêÞ ëáïãñáößá óõíå÷ßæåé íá áðïäåé- êíýåé üôé óôá âáëêÜíéá ìüíïí ï åëëçíéêüò ëáüò åßíáé ðïëéôéóìÝíïò…

Áéöíéäßùò, ôá ôåëåõôáßá äÝêá ÷ñüíéá, ç ìüäá Þëëá- îåí: ïé íåïÝëëçíåò Üñ÷éóáí íá áíáêáëýðôïõí ôá ñå- ìðÝôéêá êáé ôïí êáñáãêéüæç. ÁëëÜ, åðßóçò, êáé áõôÝò ïé äýï åêöñÜóåéò ôïõ ëáúêïý ðïëéôéóìïý Þäç Þóáíå íåêñÝò. ÅðéðëÝïí, ïé íåïÝëëçíåò äåí åß÷áíå áíôéëç- öèåß ðùò ôï ðåäßïí äñÜóåùò åß÷å ìåôáôïðéóôåß áðü ôï ÷ùñéü óôçí ðüëç, áðü ôçí áãñïôéÜ óôçí öôù÷éêÞ 14 ãåéôïíéÜ êáé (ôï ÷åéñüôåñï) óôïí õðüêïóìï. Êáé áêü-

ìç ïé íåïÝëëçíåò äåí åßäáíå ôéò ðáñÜëëçëåò åêöñÜ- óåéò ôïõ ëáúêïý ðïëéôéóìïý ôùí ðüëåùí. Ðïëý ðå- ñéóóüôåñïí· ïýôå êáí õðïøéáóôÞêáíå ôéò åêöñÜóåéò ôïõ ëáúêïý ðïëéôéóìïý ôçò óÞìåñïí - Ýíá óýíïëïí ðïõ Üíåôá ìðïñþ íá áðïêáëÝóù íåïëáúêéóìü

2. Ï Êáñáãêéüæçò ¸ëëçíáò

Ôï èÝáôñï óêéþí óôçí ÅëëÜäá ëÝãåôáé êáñáãêéüæçò. ¸ôóé ëÝãåôáé êáé óôçí Ôïõñêßá (karagùz). Óýìöùíá ìå ôï Turkish - English Dictionary ôïõ H. C. Hony

(+Fahir Iz) (1972), ç ôïõñêéêÞ ëÝîç karagùz óçìáß- íåé ìáõñïìÜôçò, Þ ãýöôïò (…) Äåí ãíùñßæïõìå ðüôå Ýöôáóå ï ôïýñêéêïò êáñáãêéüæçò óôçí ÅëëÜäá. ÊÜ- ðïéá ðñïöïñéêÞ ðáñÜäïóç ïìéëåß, ìå áâåâáéüôçôá, ðåñß êáñáãêéüæç óôá ÃéÜíåíá ãýñï óôï 1800. Ôï 1805 ï ãÜëëïò Pouqueville åèáýìáóå ôï óáñÜé ôïõ ðáóÜ óôçí ÔñéðïëéôóÜ. Ó' áõôü ôï óáñÜé óôåãÜæïíôáí êÜðïõ ÷ßëéá-äéáêüóá Üôïìá. ÁíÜìåóÜ ôïõò õðÞñ÷áí ãåëùôïðïéïß, ìïõóéêïß, ÷ïñåõôÝò, ðå÷ëéâÜíçäåò êáé êáñáãêéïæïðáß÷ôåò. Óôá ôÝëç Ïêôùâñßïõ ôïõ 1809 ï ëüñäïò Byron, ìáæß ìå ôïí Hobhouse, ðáñçêïëïýèç- óå ìéá ðáñÜóôáóç ôïýñêéêïõ êáñáãêéüæç óôá ÃéÜíå- íá. Ï êáñáãêéïæïðáß÷ôçò Þôáíå åâñáßïò ðïõ åß÷å Ýñ- èåé óôçí Ýäñá ôïõ ÁëÞ-ÐáóÜ ãéá ôï ñáìáæÜíé. Ç ðá- ñÜóôáóç Ýãéíå ìÝóá óå êÜðïéï âñþìéêï êáöåíåßï. ¼- óïí áöïñÜ ôï åëëçíéêü èÝáôñï óêéþí, ç ðáëéüôåñç ãñáðôÞ ìíåßá åßíáé ôïõ 1841 (…)

- Ï óõããñáöåýò ôçò ÓôñáôéùôéêÞò ÆùÞò åí ÅëëÜäåé

(1870), ìéëüíôáò ãéá ôçí ×áëêßäá ôïõ 1856, âåâáéþ- íåé üôé ï Þñùáò ôçò áöçãÞóåùò óõ÷íÜæåé åéò ôï åðÜ- íù êáöåíåßoí üðïõ åðáñßóôáíïí ó÷åäüí êáè'åóðÝñáí ôïí Êáñáãêéüæçí.

- Ï áíÞóõ÷ïò Ìé÷áÞë ÌçôóÜêçò, óôçí ðåñéãñáöÞ ôïõ

Ôï ÈÝñïò (1887), ëÝåé üôé, ôüôå, ôá êáëïêáßñéá ðëÞ- èç Áèçíáßùí ðÞãáéíáí óôá õðáßèñéá èÝáôñá, êïíôÜ óôï ÓôÜäéï, ãéá íá ðáñáêïëïõèÞóïõí, ìåôáîý Üëëùí, êáé ôçí äéá ìõóôçñéùäþí ó÷çìÜôùí ìÜ÷çí ôïõ ÄéÜêïõ êáé ôïí ìïéñáßïí áíáóêïëïðéóìü ôïõ. ¸÷ù ôçí åíôý- ðùóç üôé ï ÌçôóÜêçò áíáöÝñåôáé óå ðáñÜóôáóç êá- ñáãêéüæç.

Áðü üóá åäéÜâáóá êáôÜëáâá üôé ïé íåïÝëëçíåò ìå- ëåôçôÝò ôïõ èåÜôñïõ óêéþí åñãÜæïíôáé: ðñþôïí, ìç åñåõíüíôáò ôá åëëçíéêÜ Ýíôõðá ôïõ 18ïõ êáé 19ïõ áéþíïò - äåýôåñïí, áãíïüíôáò ðñïêëçôéêÜ ôçí ó÷åôé- êÞ ôïõñêéêÞ âéâëéïãñáößá - ôñßôïí, ðåñéöñïíüíôáò ôïõò ôåëåõôáßïõò åðéæþíôáò êáñáãêéïæïðáß÷ôåò - êáé, ôÝôáñôïí, åðéìÝíïíôáò a priori óôçí áêñáéöíþò åë- ëçíéêÞ êáôáãùãÞ ôïõ åëëçíéêïý êáé ðáãêüóìéïõ èåÜ-

ôñïõ óêéþí, åðéóôñáôåýïíôáò -åí áíÜãêç- êáé ôá Å- ëåõóßíéá ÌõóôÞñéá. Ïé íåïÝëëçíåò èåùñçôéêïß ôïõ èåÜôñïõ óêéþí åßíáé êáñáãêéïæïëüãïé. Óôïí ÷áñáêôç- ñéóìü êáñáãêéïæïëüãïò äßíù ìéáí õâñéóôéêÞ óçìáóßá.

Èá åîçãçèþ áðü ôþñá. Ðéóôåýù üôé ôï åëëçíéêü èÝáôñï óêéþí êáôÜãåôáé áðü ôïí ôïõñêéêü êáñáãêéü- æç. ÐñïóÝôé, ðéóôåýù üôé ôï åëëçíéêü èÝáôñï óêéþí

ΚΚααρρααγγκκιιόόζζηηδδεεςς ππααννττοούύ Μετά τον πολιτικό και οικονομικό ιμπεριαλι- σμό που κατασπαράσσει την πατρίδα μας μέ-

σω της τριμερούς ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ, σήμερα σειρά είναι [!;!;!;] ο νεοταξίτικος πολιτιστικός ιμπε- ριαλισμός να χτυπήσει εθνικές-λαϊκές παραδό- σεις μέσω της απόφασης της UNESCO που βαφτίζει Τούρκο τον Καραγκιόζη. Όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία και στοχεύουν στον κατα- κερματισμό και τη διάλυσης [!;!;!] του ελληνι- κού έθνους - κράτους σε κάθε επίπεδο. Νομο- τελειακά αναμένεται η εκδήλωση στρατιωτι- κού ιμπεριαλιστικού χτυπήματος από τον ανα- βαθμισμένο χωροφύλακα της Νέας Τάξης και των Αμερικάνων, την Τουρκία.

Αυτό δεν είναι Πετρόπουλος, αλλά ανακοίνωση του ΔΗΚΚΙ (συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ για να μην ξεχνιό- μαστε)

15/7/2010

για να μην ξεχνιό- μαστε) 15/7/2010 Η παράσταση του Καραγκιόζη ως

Η παράσταση του Καραγκιόζη ως λαϊκό χαοτικό υ- περθέαμα σε σκίτσο του Ευγένιου Σπαθάρη. Μπρος η πιτσιρικαρία, πίσω οι ενήλικες και στα δέντρα οι τζα- μπατζήδες. Στις αρχές του αιώνα υπήρχαν καραγκιο- ζοπαίχτες που έκοβαν 200 εισιτήρια κκααθθηημμεερριιννάά.

îåðçäÜåé, áêüìá êáé óôéò ëåðôïìÝñåéÝò ôïõ, áðü ôïí ôïõñêéêü êáñáãêéüæç - äßíïíôáò Ýíá áðïôÝëåóìá ðïëý õðïäåÝóôåñï. Ï ëåãüìåíïò åëëçíéêüò êáñáãêéüæçò äåí åßíáé ðáñÜ ìéá ðåñéöåñåéáêÞ ìïñöÞ ôïõ ôïõñêéêïý êá- ñáãêéüæç

Ï êáèçãçôÞò Óôßëðùí Êõñéáêßäçò - áí êáé öáíáôéêüò

åèíéêéóôÞò - Þäç ôï 1923 Ýãñáöå: ¢îéïí ðñïóï÷Þò êáé ìåëÝôçò åßíáé ôï ëáúêüí èÝáôñïí ôïõ Êáñáãêéüæç, ôï ïðïßïí ðáñÝëáâå ï ëáüò ìáò õðü ôùí Ôïýñêùí êáé ôï äéÝðëáóå âáèìçäüí åéò Åëëçíéêüí…

3. Ôõðïëïãßá ôïõ Êáñáãêéüæç

Ï Êáñáãêéüæçò ôïõ åëëçíéêïý èåÜôñïõ óêéþí äéáñêþò

ðåéíÜåé. Áõôü öñïíþ üôé åßíáé êáé ôï êýñéï ÷áñáêôçñé- óôéêü ôïõ. Ç êëåðôïìáíßá, ç èñáóõäåéëßá, ç âñùìéÜ, ç ðïíçñéÜ, ç áðëçóôßá, ç áíçèéêüôçôá, ç áíåéëéêñß- íåéá êáé ïé ëïéðÝò éäéüôçôåò ôïõ êáñáãêéüæç Ýðïíôáé.

Ï Êáñáãêéüæçò èåùñåßôáé (êáé åíäå÷ïìÝíùò åßíáé) ï

ðñùôáãùíéóôÞò ôïõ åëëçíéêïý èåÜôñïõ óêéþí. ÁëëÜ óôá ëåãüìåíá çñùéêÜ êáé ðáôñéùôéêÜ Ýñãá ï êáñáãêéü- æçò áðïâáßíåé Ýíáò áóÞìáíôïò ôýðïò· åêåß ðáñéóôÜíåé ôïí õðçñÝôç, ôïí ôóïìðÜíï, ôïí ìéêñïóõããåíÞ, ôïí ôõ÷áßï êÜôïéêï ôïõ ÷ùñéïý êôë. Ï Êáñáãêéüæçò ðÜíôá ôñþåé îýëï áðü ôïõò áíèñþðïõò ôçò åîïõóßáò. Ï Êá- ñáãêéüæçò -üôáí ìðïñåß- äßíåé îýëï. Óôï åëëçíéêü èÝ- áôñï óêéþí ç êáñðáæÜ áêïëïõèåß ôçí öïñÜ: ÂåëçãêÝ- êáò (=÷ùñïöýëáêáò) > Êáñáãêéüæçò (=ëáúêüò ôýðïò) > ×áôæáúâÜôçò (=óõíôçñçôéêüò ìéêñïáóôüò).

Óôï åëëçíéêü èÝáôñï óêéþí ðáñåëáýíåé ìéá óåéñÜ êïéíùíéêþí êáé åèíéêþí ôýðùí. Ïé ðëïýóéïé ðáñïõ- óéÜæïíôáé ùò ôïýñêïé ðáóÜäåò êáé ìðÝçäåò. Ï Ýëëç- íáò äéêáóôÞò ðáñïõóéÜæåôáé óáí ôïýñêïò êáôÞò. Ï Ýë- ëçíáò ÷ùñïöýëáêáò ðáñïõóéÜæåôáé óáí ï áñâáíßôçò ÂåëéãêÝêáò. Äåí õðÜñ÷åé ìïñöÞ ìáíéÜôç óôï åëëçíéêü èÝáôñï óêéþí, ßóùò ãéáôß üëïé ïé íåïÝëëçíåò ìéóïýí ôïõò ìáíéÜôåò. ÕðÜñ÷åé ìïñöÞ åðôáíÞóéïõ (Äéïíýóéïò ê.á), ñïõìåëéþôç (ÌðÜñìðá-Ãéþñãïò), êñçôéêïý (Ìá- íïýóïò) êáé åâñáßïõ (âåâáßùò ôçò Èåóóáëïíßêçò). Ðñïöáíþò ïé ìéêñïáóôïß óáôéñßæïíôáé óôï ðñüóùðï ôïõ, åðßóçò Ôïýñêïõ, ×áôæáúâÜôç.

Ï Óôáýñáêáò åßíáé âáóéêü ðñüóùðï ôïõ åëëçíéêïý

èåÜôñïõ óêéþí. Ï Óôáýñáêáò åìöáíßæåôáé óå üëï ôï ñåðåñôüñéï ôïõ êáñáãêéüæç åêôüò áðü ôá ëåãüìåíá é- óôïñéêÜ Ýñãá. Ï Óôáýñáêáò áðïôåëåß ôï áíôßêñõóìá ôïõ êïõôóáâÜêç óôï èÝáôñï óêéþí. Êáé Üëëåò öéãïý- ñåò ôïõ èåÜôñïõ óêéþí áíôéêáôïðôñßæïõí ôïí õðüêï- óìï ôçò ÅëëÜäáò. Äßðëá óôïí Óôáýñáêá óôÝêåé ï ãíù- óôüò Íþíôáò. Ïé ëáïãñÜöïé êáé ïé óðåóéáëßóôåò ôïõ èåÜôñïõ óêéþí áíáöÝñïõí ìüíï ôïí Óôáýñáêá, óðáíß- ùò êáé ôïí Íþíôá. ¼ìùò, äßðëá óå áõôÜ ôá ðñùôïðá- ëßêáñá, áíáðíÝïõí áñêåôïß Üëëïé ìÜãêåò. Åßíáé ïé öé- ãïýñåò ôïõ ÂáããÝëá, ôïõ Êùôóáñßêïõ, ôïõ Ìéóôüêëç, ôïõ ÈÝìç, ôïõ ÌçôóÜñá, ôïõ Ìðïýñá, ôïõ ÃéïñíôÜíç, ôïõ ÐáõëÜñá, ôïõ ÓùôÞñç. ÊÜðïôå-êÜðïôå êáé êÜ- ðïéåò êïðÝëåò ìå åëåõèåñéÜæïõóá çèéêÞ êáé íïïôñï- ðßá. Ïõäåßò ìåëåôçôÞò ôïõ åëëçíéêïý èåÜôñïõ óêéþí å- ðñüóåîå ôç ìåãÜëç ãêÜìá ôùí ìÜãêéêùí ôýðùí ôïõ êáñá- ãêéüæç, êáèþò êáé ôçí ìåôáîý ôïõò áõóôçñÞ éåñáñ÷ßá.

4. Õðüêïóìïò êáé êáñáãêéïæïðáß÷ôåò

Ï êáñáãêéïæïðáß÷ôçò ÓùôÞñçò ÓðáèÜñçò 1 óôá ðåñßöç-

ìá ÁðïìíçìïíåýìáôÜ ôïõ (1960 êáé 1977), ãñÜöïíôáò ãéá ôïí óõíÜäåñöü ôïõ ÃéÜííç Ìþñï êáèïñßæåé üôé áõôüò Ýâãáëå ôç öéãïýñá ôïõ ÓôáõñÜêç. ÐåñéãñÜöåé óôç óõíÝ÷åéá Ýíá äéÜëïãï, ìåôáîý êáñáãêéüæç êáé ÓôáõñÜêç, áðü üðïõ áðïäåéêíýåôáé üôé ï äåýôåñïò ìéëÜåé ìÜãêéêá (âÝâáéá ìå ôç ãíùóôÞ óõñôÞ ðñïöï- ñÜ), üôé öïñÜåé ðáíôåëüíé ôæïãáäïýñá 2 , óáêÜêé óôáõ- ñùôü, ãéëÝêï ìå öéëíôéóÝíéá êïõìðéÜ, æùíáñéÜ Üóðñç

(öüñá ôá ìá÷áéñïêïýìðïõñá) êüêêéíç ãñáâÜôá ÷áóÜ- ðéêéá, ðáðïõôóÜêé ìïíüóïëï êáñöùôü ìå ãõíáéêåßï øçëïôÜêïõíï. Åðßóçò óôçí ßäéá ðåñéãñáöÞ áíáöÝñå- ôáé üôé ï ÓôáõñÜêçò Ý÷åé øåýôéêç åëéÜ óôï ìÜãïõëï, óôñéìÝíï ôïí áñåéìÜíéï ìýóôáî êáé âáìÝíá ôá ìÜôéá ãéá íá öáßíïíôáé áìõãäáëùôÜ. ÔÝëïò, ï ÓôáõñÜêçò åé- óåñ÷üìåíïò óôç óêçíÞ ôñáãïõäÜåé ôï Óôçò Óýñáò ôçò áíçöïñéÝò ìïõ äüóáíå äõï ìá÷áéñéÝò, Þ êáíÜ Üëëï ìÜãêéêï ôñáãïýäé ôçò ìüäáò.

Ï ÓùôÞñçò ÓðáèÜñçò óôá áðïìíçìïíåýìáôÜ ôïõ, ìáò äßíåé êáé Üëëåò ðïëýôéìåò ðëçñïöïñßåò ãéá ôïí õ- ðüêïóìï êáé ôá ñåìðÝôéêá ôñáãïýäéá üðùò Þôáíå óôéò áñ÷Ýò ôïõ áéþíïò ìáò. Áò ìçí îå÷íÜìå üôé ï ÓðáèÜ- ñçò åßíáé ãåííçìÝíïò ôï 1892. Ï ÓðáèÜñçò, ëïéðüí, áíáöÝñåé ãéá ôïõò ôüôå íôáÞäåò· ôïí Öéëùôá, ôïí Êá- ëÜìç, ôïí ÔæáöÝñç, ôïí ÊáñÜãéùñãá, ôïí Èåüöéëï ôçò ÂÜèçò êáé ôïí Íßêï ôïí ÔóïõÞ ðïõ åóêüôùóå äýï áí- èñþðïõò. Ìå ôÝôéïõò Ýêáíå ðáñÝá ï ÓðáèÜñçò, ôïõ- ëÜ÷éóôïí ùò ôï 1911 ðïõ ðáíôñåýôçêå êáé Ýãéíå íïé- êïêýñçò. Óõíåðþò ôá îÝñåé êáëÜ ôá ðñÜãìáôá, ÷þñéá ðïõ ðïëëïß êáñáãêéïæïðáß÷ôåò Þóáíå ìÜãêåò êáé ìá- ÷áéñïâãÜëôåò, üðùò ï Èüäùñïò ï Êáëáìáôéáíüò Þ Øåõôïèüäùñïò, Ýíáò ìáíôñÜ÷áëïò ìå ñåðïýìðëéêá âëÜìéêéá êé Ýíá ìÜôé áëëÞèùñï. Ôï ßäéï Þôáíå êé ï êáñáãêéïæïðáß÷ôçò Óðýñïò Âùâüò, ðïõ Ýêáíå ðïëëÜ ÷ñüíéá öõëáêÞ, ãéáôß óôá íéÜôá ôïõ åóêüôùóå Ýíá ëï- ÷ßá êáé ðïõ óôá ÷Ýñéá ôïõ êáé óôï óôÞèïò ôïõ åß÷å æùãñáöéóìÝíá, ößäéá, ãïñãüíåò êáé ëéïíôÜñéá êáé ðïõ Þôáíå êáé ðïëý âëÜóôçìïò…

Ïé íåïÝëëçíåò èåùñçôéêïß ôïõ èåÜôñïõ óêéþí áíôé- ðáñÝñ÷ïíôáé, ìå åîü÷ùò ýðïðôç âéáóýíç, ôï ìÝãéóôï èÝìá ôçò áèõñïóôïìßáò ôïõ êáñáãêéüæç êáé ôçò ðá- ëéÜò ÷õäáßáò èåìáôïëïãßáò ôïõ. Ïé íåïÝëëçíåò èåù- ñçôéêïß ôïõ èåÜôñïõ óêéþí, ìå õðïêñéôéêÞ óåìíïôõöß- á, áíôéðáñÝñ÷ïíôáé êáé ôï èÝìá ôùí Üãñéùí äéùãìþí ôùí êáñáãêéïæïðáé÷ôþí, êáé, ôùí ëüãùí ðïõ õðáãü- ñåõáí áõôïýò ôïõò äéùãìïýò. Öñïíþ üôé ìéá åíäåëå- ÷Þò Ýñåõíá èá Ýöåñíå ðïëëÜ óôçí åðéöÜíåéá. Ïé êá- ñáãêéïæïðáß÷ôåò ôïí ðåñáóìÝíï áéþíá åèåùñïýíôï Üíèñùðïé ôïõ óêïéíéïý êáé ôïõ ðáëïõêéïý. Öáßíåôáé üôé ç êõñéüôåñç áéôßá ôùí äéþîåùí Þôáí ôï ãåãïíüò üôé ïé êáñáãêéïæïðáß÷ôåò ãïõóôÜñáíå ôá ìéêñÜ áãïñÜ- êéá. Ï ÓðáèÜñçò óôá áðïìçìïíåýìáôÜ ôïõ ëÝåé ðïëëÜ êáé áöÞíåé íá åííïçèïýí áêüìá ðåñéóóüôåñá.

ÌåôÜ ôï 1900 ïé êáñáãêéïæïðáß÷ôåò áñ÷ßæïõí íá å- ãêáôáëåßðïõí ôïí ðëÜíçôá âßïí êáé íá íïéêïêõñåýï- íôáé. Ôï ßäéï áêñéâþò öáéíüìåíï ðáñáôçñåßôáé, ëßãï áñãüôåñá, êáé ìå ôïõò óõíèÝôåò ôùí ñåìðÝôéêùí ôñá- ãïõäéþí. Ïé êáñáãêéïæïðáß÷ôåò, ëïéðüí, äüóáíå áðï- äåßîåéò êáëÞò äéáãùãÞò: Ýðáøáí ôéò áéó÷ñïëïãßåò êáé ôéò öáëëéêÝò ðáñáóôÜóåéò êáé ôïõò èáíáôåñïýò õðáé- íéãìïýò åíáíôßïí ôùí ðïõëçìÝíùí ðïëéôéêÜíôçäùí. Êáé, óéãÜ óéãÜ, Üñ÷éóáí íá ôõðþíïõí, óå öôçíÜ ëáúêÜ öõëëÜäéá, åõíïõ÷éóìÝíá êáé áíÜëáôá êáé áöõäáôùìÝ- íá Ýñãá ôïõ èåÜôñïõ óêéþí· êõñßùò êùìùäßåò ãéá ìé- êñÜ ðáéäéÜ. Ïé ðéï ðñüóöáôåò êáôáêôÞóåéò ôùí êáñá- ãêéïæïðáé÷ôþí åßíáé ôá êüìéêò, êáé, ïé óýíôïìåò ðáñá- óôÜóåéò çëéèßùí Ýñãùí áðü ôçí ôçëåüñáóç.

ÌÝóá óå áõôÞ ôçí ðïñåßá ç ìïñöÞ ôïõ Óôáýñáêá ü- ëï êáé æáñþíåé. ¹äç, óôá ëáúêÜ öõëëÜäéá ôçò äåêáå- ôßáò ôïõ '50, ï Óôáýñáêáò áíôéìåôùðßæåôáé öïëêëïñß- óôéêá, ìå ìßáí éó÷õñÞ äüóç õðåñâïëÞò. Åêåß ï Óôáý- ñáêáò ìéëÜåé êáé öÝñåôáé óáí óïýðåñ - ìÜãêáò. Ìåò ôá êüìéêò äåí åßäá ðïôÝ Óôáýñáêá…

1. ÐáôÝñáò ôïõ ÅõãÝíåéïõ.

2. Öáñäý øçëÜ êáé óôåíü üóï êáôåâáßíåé, ôüóï ðïõ “ãéá íá

ôï âãÜëïõí Ýðñåðå íá ôï êüøïõíå ìå ôï øáëßäé”.

íá ôï êüøïõíå ìå ôï øáëßäé”. Παλιός φαλλικός Σταύρακας. Αντί

Παλιός φαλλικός Σταύρακας. Αντί για κουμπούρια απ' το ζωνάρι ξεπροβάλλουν δύο ψωλές.

ζωνάρι ξεπροβάλλουν δύο ψωλές. Η μορφή του Σταύρακα ήταν

Η μορφή του Σταύρακα ήταν εμπνευσμένη από τα κουτσαβάκια του περασμένου αιώνα και φυσι- κά από την κοινωνική εμπειρία των καραγκιοζο- παιχτών. Το σακάκι φοριόταν με το ένα μανίκι ώ- στε να τυλίγεται γρήγορα γύρω από το αριστερό χέρι σε περίπτωση μαχαιρομαχίας. Προσέξτε επί- σης την προέλευση της έκφρασης “έχει λυμένο το ζωνάρι του για καυγά”.

ψωλή με
ψωλή με

Τούρκος καραγκιόζης.

Φαίνεται πως οι έλληνες καραγκιοζοπαίχτες

αντικατέστησαν την

το γνωστό σπαστό χέρι για λόγους αιδούς.

σπαστό χέρι για λόγους αιδούς. Ένα από τα ευτελή φυλλάδια που

Ένα από τα ευτελή φυλλάδια που αναφέρει ο Πετρόπουλος. Εμφανής η αντικομμουνιστική ατμόσφαιρα της μετεμφυλιακής Ελλάδας.

15