Você está na página 1de 36

Zonja obani

q t pamundurn sociale, e bri t mundur morale dhe juridike

PRMBAJTJA
AKTUALITET KULTUR INTERVISTA OPINIONE

alr

4 6 12 15 18 25 28

SHKURT - MARS

Komisioni Evropian pr pronsin intelektuale dhe fallsifikimet


Albana Laknori

Prenuptial agreements in United States


Mandrit Kamolli

Intervista
Eni Cobani

Prokuroria
Besnik Muci

Zgjimi i indetitetit shqipetar


Ervin Shkulaku

Zdhnsat e qeverisjes s re
Viola Shkulaku

Padia mbi Pronesin e Facebook


Paola Mekolli

EDITORIAL
T DASHUR LEXUES

Revista juridike : ALR


Drejtor: Anxhel Shkulaku Kryeredaktore: Silvana Haruni Editor: Romeo Sekseni Gazetare: Viola Shkulaku Elena Oshafi Desing: Durim Likaj Informacion: web:www.albanialawreview.com Cel: 0665909157 ; 0673363718 Revista ALR, 2014
T gjitha t drejtat jan t rezervuara

numrin e saj t tret, revista ALR vjen srisht pr ju me tematika, mendime shkencore e opinione t vlefshme pr t gjith. Jeta jone cdo dite sht e mbushur me ngjarje nga m t ndryshmet, probleme, vshtiresi por mbi t gjitha na dhuron plot knaqesi. Duke u prballur me sfidat q na dalin prpara na lind nevoja q t marrim n cdo moment informacione nga cdo aspekt i jets. ALR i vjen sadopak n ndihme gjithscilit me dritaren e informacionit q ofron, qoft student, profesionist n nj fush t caktuar apo popull I thjesht. N kt numr do t keni mundesi t mesoni disa nga problematikat q ka institucioni i Prokuroris n sistemin e drejtsis Shqiptar. Gjithashtu me interes t vecant trajtohet tema se cfar parashikon Komisioni Evropian pr Pronsin Intelektuale dhe aktiviteti i KE n luftn kundr falsifikimeve. Parashtrim historik n retrospektive t zgjimit nga gjumi t identitetit Shqiptar do t gjendet e pasqyruar n ALR. Pr fushn e komunikimit, gazetaris dhe kalimin n rolin e zdhnesave t qeverisjes s re do t msojm m shume n kt numr. Pervec t tjerave kt her do t lexoni nj cshtje konkrete me padi mbi pronsine e Facebook-ut. Pr t`u njohur me hollsisht me temat e trajtuara ju ftoj ta lexoni revistn n brendsi.

AKTUALITET
Albana Laknori, Senir IP Expert

KOMISIONI EVROPIAN PR PRONSIN INTELEKTUALE DHE FALLSIFIKIMET

omisioni Evropian se fundmi ka publikuar statistikat e aktivitetit te luftes kunder fallsifikimeve te cilat tregojne per nje numer sekuestrimesh ne zbritje, per fat te mire, per shkak te masave efikase te adoptuara na kete sektor nga ligjvenesit. Po bejme nje permbledhje te te dhenave kryesore te relacionit te KE, ne menyre qe te japim nje kuader te nje fenomeni ne interes te ekonomise se komunitetit.Ne vitin 2012, jane ndaluar nga Doganat evropiane, rreth 40 milion produkte te fallsifikuara. Krahasimi me statistikat e vitit 2011 perben nje te dhene te rendesishme. Numri i produkteve te sekuestruara ka zbritur ne fakt ne krahasim me vitin 2011, ne 65%, nderkohe qe numri i sekuestrimeve te kryera nga autoritetet ka mbetur i pandryshueshem duke kaluar nga 91 000 ne vitin 2011 ne 90 000 ne 2012. Vlera e mallit te zbuluar ne vitin 2012, ka qene gati ne 990 milion euro, ne krahasim me 1,3 miliard euro ne vitin 2011.Produktet kryesore te kategorise se produkteve te sekuestruara jane ato mjekesore, qe kalojne nga 24% ne rreth 12%, si dhe cigaret, qa kane arritur rreth 30% te produkteve te sekuestruara, duke ndryshuar keshut shifrat e

vitit 2011. Sekuestrimet relative te veshjeve kane patur nje rritje duke kaluar nga 4% ne 2011 ne 8% te vitit 2012.Mbeten ne sasi te medha sekuestrimet e kryera ne pakot postare, qe perbejne 70% te sekuestrimeve ne total. Ky fenomen ka ardhur si rezultat i rritjes eksponenciale te tregut te veshjeve on line, aksesoreve dhe produkteve mjekesore. Keto te fundit perbejne vetem 25% te te gjitha pakove postale te sekuestruara nga Doganat. Nj fakt i cili prsri nuk sht i habitshem sht origjina e mallrave t konfiskuar, por duhet t theksohet se 65 % e produkteve t konfiskuara n fakt vjen nga Kina, ku megjithat, ka nj rnie t leht n numrat n krahasim me 70% n vitin 2011 . Vendet Arabe jan n rritje n vendin e dyt me rreth t8 % e produkteve t konfiskuara,ndrsa Hong Kongu bie n rreth 7 %. Nj statistik veanrisht e konsiderueshme , duke reflektuar nje prpjekje t madhe te privimit t mbajtsve t t drejtave te prones intelektuale n luftn kundr falsifikimit , sht numri i konsiderueshm i rasteve te ndjekuara per ndalim, nga 90 % ne ( 80 % n vitin 2011 ) nga doganat t firmave, ku mallrat jan shkatrruar pas marrveshjes mes importuesve

dhe pronarit t te drejtave t patents , duke thjeshtuar procedur apo n vijim krijimi i nj veprimi ligjor para Autoriteteve shtetrore prgjegjse. Nj tjetr e dhne e siguruar direkt nga Komisioni Evropian sht e veant. Interesi sht ende n rritje. Aplikimet e mbikqyrjes doganore te paraqitura nga mbajtsit e t drejtave t pronsis , jane rritur nga rreth 20,000 n 2011 n 23,000 n vitin 2012. Ky numr sht perfundimisht n rritje n mnyr t qndrueshme dhe s bashku me masat e ndryshme qe merren mund te permendim se Shtetet e Bashkuara te Amerikes, jane nj shembull i shklqyer i bashkpunimit ndrmjet Autoriteteve doganore dhe pronarve te te drejtave te Pronesise Intelektuale.

KE pr aktivitetin n luftn ndaj fallsifikimeve t vitit 2012


Shkurt - Mars \ alr 5

ANGLISHT
Mandrit Kamolli, Student i Juridikut

PRENU

AGREE

UNITED

renuptial agreements or as commonly known as premarital agreements are a written contracts between two people who are about to marry, setting out the terms of possession of assets, treatment of future earnings, control of the property of each, and potential division if the marriage is later dissolved. These agreements are fairly common if either or both parties have substantial assets, children from a prior marriage, potential inheritances, high incomes, or have been taken by a prior spouse .

UPTIAL

EMENTS IN

D STATES

At one time in American legal history, courts in the United States did not enforce prenuptial agreements that addressed what would happen upon divorce because courts viewed them as agreements that contemplated divorce, and hence encouraged divorce. In an era when most states had fault based divorce, divorce was not allowed simply by mutual consent these agreements that contemplated divorce were also seen as efforts to generate false evidence of fault grounds, and therefore forbidden, but the agreements could address what was to happen upon death. The nationwide abandonment of traditional fault divorce starting in the 1970s eliminated at least one of the significant barriers to prenuptial agreements. However, the acceptance and enforcement of such premarital contracts between spouses has not been uniformly accepted throughout the United States, nor have the requirements by the state legislatures and courts been consistent or even coherent. Under American law, prenuptial agreements are not simply garden variety contracts as between persons in a simple business transaction . This is an important
8 stylus magazine Shkurt - Mars

aspect of the American law of prenuptial agreements given the unique history of individualism and individuals rights in American legal history and culture. The United States, as a general matter, highly values contractual freedom so much so that the concept of the right to contract and to have those rights enforced is enshrined in the United States Constitution . Unlike other countries that prohibit or refuse to enforce prenuptial contracts, most courts and legislative bodies in the United States now take the general position that prenuptial agreements are enforceable if they meet certain formal procedural requirements and are otherwise valid contracts under general contract principles. Taking view of the marriage institution today gives an idea why prenuptial contracts are needed. Many marriages ends up with a divorce and a prenuptial contracts is smart financial act. Think of it as a business arrangement or as an insurance policy to help remove some of the emotion thats naturally involved. Marriage is not just an emotional and physical union -- its also a financial union. A prenuptial contracts and the discussions that go with it can

help ensure the financial well-being of the marriage. A prenuptial accord is a contract between two people about to wed that spells out how assets will be distributed in the event of divorce or death. The agreement typically lists all of the property each person owns, as well as their debts, and it specifies what each persons property rights will be after they tie the knot. Premarital agreements often specify how property will be divided -- and whether spousal support (alimony) will be paid -in the event of a divorce. Prenuptial contracts arent just about protecting yourselves in the unfortunate event you end up separated or divorced; they can also be about deciding whether certain debts are personal or shared, what to do with preowned property, and more. To have a prenuptial contract it does not requires to be rich, you should consider having a it if you fall into any of the following categories. You have assets such as a home, stock or retirement funds Own all or part of a business You may be receiving an inheritance You have children and/or grandchildren from a previous ma-

\ alr 8

rriage One of you is much wealthier than the other One of you will be supporting the other through college You have loved ones who need to be taken care of, such as elderly parents You have or are pursuing a degree or license in a potentially lucrative profession such as medicine You could see a big increase in income because your business is taking off, or that garage band you play in has just gotten a contract with a big record company. A prenuptial contract help if you have one or more of the following goals. Based in the points mentioned before the following definitions gives the main concern of prenuptial contract. Keep finances separate. If a couple divorces, or when one spouse dies, the marital or community property will be divided between them, either by agreement or by a court. If you want to avoid having some or all of your individual accumulations during marriage divided up by a court, you can do so with a premarital agreement. Protect each other from

debts. Some of us bring debts, as well as assets, to a marriage. If theres no prenup, creditors can sometimes turn to marital or community property to satisfy the debts of just one spouse. But if you want to make sure that saying I do does not mean saying I owe, you can use a prenup to limit your liability for each others debts. Provide for children from prior marriages. A prenup is helpful if either of you has children from another relationship and you want to make sure that your children inherit their share of your property. In a prenup, one or both spouses can give up the right to claim a share of the others property at death, perhaps in exchange for an agreed upon amount of property. Keep property in the family. If your property includes something you want to keep in your birth family, whether it be

an heirloom or a share in a family business, you and your spouse can agree that it will remain in your family, and you can specify that item in your prenup. This can even include property that you expect to receive in a future inheritance. Define who gets what if you divorce. Without a prenup, state law will specify how your property will be divided if you ever divorce. These laws may dictate a result that neither of you wants. You can use a prenup to establish your own rules for property division and avoid potential disagreements in the event of a divorce. Clarify responsibilities during the marriage. In addition to the reasons listed so far, there are countless other uses for a prenup, depending on your circumstances. Here are some examples of other matters people include in their prenups:
stylus Shkurt - Mars \ alr 9magazine 9

whether to file joint or separate income tax returns or to allocate income and tax deductions on separate tax returns who will pay the household bills -- and how whether to have joint bank accounts and, if so, how to manage them agreements about specific purchases or projects, such as buying a house together or starting up a business how to handle credit card charges -- for instance, whether you will use different cards for different types of purchases, what kinds of records you will keep, and how you will make payments agreements to set aside money for savings agreements for putting each other through college or professional school whether you will provide for a surviving spouse -- for example, in your estate plan or with life insurance coverage, and how to settle any future disagreements -- for example, you might agree to hire either a mediator or a private arbitrator. There are some things you just cant -- or shouldnt -- do with a prenup. State laws differ as to what matters are considered off-limits. Here are some things that you usually cannot do according to US law.

Restrict kufizoj child support, custody, or visitation rights. No state will honor agreements limiting or giving up future child support. The same holds true of agreements limiting future custody and visitation rights. This is because state lawmakers consider the welfare of children to be a matter of public policy and do not enforce any private agreements that would impair a childs right to be supported or to have a relationship with a parent in the future. Give up the right to alimony, in a few states. A handful of states similarly limit your ability to give up your right to alimony -- also called spousal support or separate maintenance -- if there is a divorce. Encourage divorce. At one time, many courts viewed any prenup specifying how things would be divided up in case the couple splits as void and unenforceable because it promoted divorce. The modern approach

allows such agreements, but judges in some states still take a hard look at them. If the agreement appears to offer a financial incentive for divorce to one party, it may be set aside. Make rules about nonfinancial matters. For practical reasons, you should keep personal agreements out of your prenup. Prenuptial contract in order to be valid it requires some formalities that according to American law are enforced. Technical Requirements: Prenuptial agreements must be in writing and signed by both parties. Legal Counsel: Generally parties to a prenuptial agreement must have the opportunity to consult with legal counsel. Financial Disclosure: All states require some degree of financial knowledge or the opportunity to obtain the knowledge. Timing of Execution: All states require that the agreement be signed before the marriage. In

- Mars 10Shkurt stylus magazine

\ alr 10

many states there is a requirement that the agreement be signed at least 24 hours or the day before the wedding. Requirement of Marriage: For the agreement to be enforceable, there must be a marriage subsequent to execution of the agreement. Fairness and Enforcement Standards: Most states have some level of fairness that they impose on prenuptial agreements before they will be enforced. Case Study: Sarah and Brad Sarah has a technology business that she thinks is worth approximately $1,000,000. In 2003, it had gross sales of approximately $750,000 with profits of approximately $300,000 (including Sarahs compensation). The income has steadily increased at about 20% annually. She is about to marry Brad. This will be the first marriage for both of them, and neither of them have children. Brads net worth is approximately $50,000 and his annual income is approximately $40,000 and increases at about 3% per year. Should Sarah have Brad sign a prenuptial agreement to protect her business? If Sarah wants to protect her business and its future growth, then she should have Brad sign a prenuptial agreement. Otherwise, any future increase in the value of the business during the marriage would likely be split between both parties. Without a prenup in place, if Brad sometimes helped Sarah with the business, then a judge

may find that the business is a marital asset and split the business. Sarah must hire an expert to perform a business valuation; better still, she and Brad could jointly decide on the expert that will perform the valuation, or each of them could hire their own expert and then average the two valuations. If this is done, then Brad would have a difficult time challenging the value of the business. The law surrounding prenuptial agreements in the United States is complex and changing rapidly as a result of demographic and cultural trends. What is particularly challenging for the foreign practitioner seeking to understand American laws regarding prenuptial agreements is that there are fifty states within the United States, and each has its own laws and practices with regard to the laws of prenuptial agreements. While all fifty states recognize prenuptial agreements in one form or another, it is important to know in which state the agreement was written and where it will likely be enforced. Each of the states has its own law on the scope and enforcement of prenuptial agreements. There is a Uniform Prenuptial Agreement

Act (UPAA), which approximately 26 states have adopted but, each of these states has included its own modifications to the UPAA. The remaining states have adopted their own statutes or apply common law.
References: Google prenuptial agreements http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/prenuptial+agreement Gary A. Debele and Susan C. Rhode Prenuptial Agreements in the United States http://www.iaml.org/cms_media/files/ prenuptial_agreements_in_the_us.pdf U.S. CONST., art. I, 10. Allison A. Marston, Note, Planning for Love: The Politics of Prenuptial Agreements Nancy Dunnan, a New York City financial adviser and author. Google Prenuptial ContractsLast modified 2013 http://www.rocketlawyer.com/form/ prenuptial-agreement.rl Same place Katherine Stoner Prenuptial Agreements -- What the Law Allows Last modified 2013 http://w w w.nolo.com/le gal- en-

cyclopedia/prenuptial-agreements-what-law -allows-30283.
html Gary A. Debele and Susan C. Rhode Prenuptial Agreements in the United States http://www.iaml.org/cms_media/files/ prenuptial_agreements_in_the_us.pdf Gary A. Debele and Susan C. Rhode Prenuptial Agreements in the United States

Shkurt - Mars \ magazine alr 11 11 stylus

INTERVIST
Eni Cobani, Ndrmjetse

12 stylus magazine

A: Ju jeni njkohesisht: pedagoge,avokate por edhe ndermjetese. Cili sht profesioni m i dashur pr ju? Q: Profesioni i par dhe m i dashur pr mua sht ai i pedagoges. sht zgjedhja ime me bindje t plot. Nuk heq kurr dor nga ky profesion. Njeriu gjat gjith rritjes mundohet t pasqyroj karrieren e tij. Aktiviteti mediatik i ndrmjetsimit sht befasi personale kurr nuk e kam menduar t jet kaq dashuri profesionale. Televizioni krkon t jesh e drejtprdrejt transparente dhe bindse. A: E kujt ishte ideja e ksaj rubrike? Q: Un jam q hert n televizion q n vitin 2000. Un kam pasur nj rubrik po timen Lex and Lex. Meqnse vitet kan br t vetn dhe televizionet jan transformuar ca jan mbyllur dhe jan hapur t reja nuk sht ruajtur nj arkiv e rregullt dhe m vjen keq sepse ato jan fillimet e mija n informimin e publikut prsa i prket drejtsis. Ishin fillimet e mija dhe un them se kam dhn nj ndihmes modeste. M pas ky program u mbyll dhe q nga viti 2002 un kam qn e pranishme n televi-

zione si e ftuar por n nj emision timin jo. Ftesa u b nga miku im zoti Ardit Gjebrea i cili ka pasur nj entuziazm t jashtzakonshm q n propozimin e ksaj ideje gj t ciln un e fitova vetm pas katr muajsh pas fillimit t ksaj rubrike. Une jam njeri q kur dua ti hedh hapat, ti hedh t sigurt. Dua t jemve sigurt pr at q bj dhe q dua t prcjell te publiku. Kjo pe mua n fakt ishte nj sfid t ciln fillimisht edhe nuk e besova se do dilte kaq e sukseshme. Ftesa ka ardhur nga Arditi sigurisht TV KLAN ka dhn mbshtetjen e tij t jashtzakonshme. Dhe m pas kjo rubrik ka kt shikueshmri dhe popullaritet prsa i prket publikut shqiptar por jo vetm atij shqiptar por edhe jasht shtetit kudo ai ndodhet. A: A jane t shumta rastet q paraqiten n rubrikn shihemi n gjyq? Q: Sigurisht radht jan t gjata njerzit kan probleme. Un vete nuk e kam ditur realitetin shqiptar se deri n pik ka qn. Pr mua kjo ka qn dhe e pranoj publikisht nj universitet i dyt jam n vitin e dyt t universitetit. Pr mua ka qn nj eksperienc e jashtzakonshme pa

t ciln un them q Eni nuk do t jet kjo q sht. M ka dhn fuqi, besim sigurisht m ka br q ta dua edhe m shum profesionin tim. A: Prse kta qytetar nuk drejtohen n gjykat por preferojn t vijn te Shihemi n Gjyqdhe ti bjn cshtjet e tyre piblike? Q: Kjo eshte nje pyetje shume e gjetur dhe e bere shpesh .Fakti q nuk zgjedhin gjykatn por ndrmjetsimin un them q sht zgjedhje individuale dhe personale por mbi t gjitha shtje besimi. Dhe kt kur sistemi i drejtsis ta kuptoj un them q Shqipria ka br nj hap prpara. Njerzit jan t ndrtuar n baz t nj besimi. N qoft se un besoj dik patjetr q do t shkoj dhe do ta zgjidh patjetr tek ai qoft gjyqtar, ndrmjets apo kushdo qoft. sht e lidhur me personalitetin dhe individualitetin e nj njeriu q e ke prball vetes dhe un them q forca m e madhe dhe bindja q un ju krijoj qytetarve sht pikrisht besueshmria, besim pr t cilin kam luftuar shum pr ta fituar dhe akoma m tepr m sht rritur prgjegjsia pr t mbajtur kt besim dhe pr ta ruajtur si asetin m t fort.

Shkurt - Mars \ alr 13 stylus magazine 13

A: Ju pothuajse gjithmon arrini q t gjeni nj zgjidhjr pr keto probleme apo konflikti vazhdon prtej studios s TV Klan? Q: Mundohem q raste t cilat vijn pran meje me at zgjidhje q bjn t prfundoj atje por sigurisht q ndrmjetsimi n vetvete nuk sht nj vendim i forms s prer. Ktu sht ndryshimi q ne nuk jemi n gjykat por n ndrmjetsim dhe problemi i besueshmris ka t bj pikrisht me k t q njerzit prball nj njeriu i cili flet me moral t lart profesional, me ligjin prball duke lexuar dhe interpretuar at drejt dhe mir duke i bindur palt q fardo q ju t bni nuk largoheni dot nga kjo marrveshje. Ajo marrveshje ka brenda t dyja palt me zgjidhje t ofruara prej tyre por edhe me lshim nga ana e palve gj q n gjykat do shkoj shum gjat dhe patjetr q njra pal do t ngelet e lnduar nga pala tjetr. Ktu kemi nj zgjidhje nga t dyja palt dhe t dy palt dalin t fituar. A: Sa ndikon ligji dhe sa ndjenjat dhe intersi juaj humab n procesin e ndrmjetsimit? Q: Patjetr q m ka udhhequr morali human. Para se t jem Eni juriste jam Eni qytetare,Eni vajz, grua, bashkshorte, nn i kam t gjitha kto brnda vetes dhe problematikat q vijn prball meje dhe q fatkeqsisht kan t bjn me
14Shkurt stylus magazine - Mars

familjen patjetr q tek un len nj emocion t vecant. Un n radh t par shikoj. si ta zgjidh nga ana humane pra pr ta vn veten n rolin e asaj gruas s lnduar apo basbkshortes s lnduar apo edhe gjyshrve t lnduar apo edhe fmijve si viktima dhe pasoj t divorceve. Dua t shikoj si ndihet Eni brenda nj gjendjeje t till konfuze dhe duke vn Enin n qendr un besoj se bj zgjedhjen m t drejt dhe m t mir nga ana morale ndrkoh q patjetr ligji sht i domosdoshm. Rrfimi ndaj tij sht nj detyrim profesional pa t cilin sigurisht q zgjidhjet nuk do t ishin kaq t plota sa bhen direkt n rubrikn shihemi n gjyq. A: Ju shte dashur ndinjeher t thyeni rregullat dhe ligjet? Q: Jam nj njeri q jam edukuar me frymn pr t pasur frik nga ligji. Un ligjin e njoh shum mir por kam shum frik prej tij. Ligjin sa m shum e lexon dhe e studion aq m shum duhet shtuar frika ndaj tij. Kjo nuk do t thot frik sepse ti nuk do t bsh dicka dhe duhet t ruhesh. Pr ta njohur mir dhe pr pr t mos br gabime t tilla q ti t kapesh nga ana ligjore sigurisht n defekte t ndryshme. Nuk mund t them q jam njeriu m perfekt, patjetr q ne nuk jemi njerz ideal, jemi njerzor ku njohim brenda vetes edhe gabime edhe defekte dhe an negative dhe pozitive por kryesisht jetn time e ka udhhequr ligji

dhe zbatimi i tij. A: Zonja Eni gjat ktyre 18 viteve t karriers tuaj a jeni ndier e krcnuar ose e diskriminuar pr shkak t profesionit tuaj? Qenia femr sigurisht q le prshypje tek t tjert q ne jemi t brisht dhe jemi ndoshta kontigjenti ku lehtsisht mund t diskriminohemi, abuzohemi. N rastin tim nuk ka qn ky n fakt un kam qn relativisht nj grua q e kam ditur veten time deri diku se cfar mund t jem dhe far mund t bj. Kam qn shum e prgatitur prsa u prket pasojave q un mund t kem n nj pozicion t caktuar. Kam qn nj njeri q n mosh fare t re kam pasur qindra njerz n varsi kam pasur shum institucione shum t forta dhe t fuqishshme si sistemi i Institucioneve t ruajtjes s dnimit. Un pr fatintim t madh kam nj eksperienc t jashtzakonshme n Ministrin e Drejtsis pr tre vjet me radh dhe nj nga detyrat e mija ka qn mbulimi I institucioneve t ruajtjes s dnimit pra burgjet. Nuk mund t them q un kam qn personi I cili ka ndjer mbi kurriz dallimin midis t qnurit femr dhe t qnurit mashkull panvarsisht q eksperienca t hidhura gjat ksaj jete t gjat si akademike, si zyrtare po edhe sot patjetr q ka. A: far do tu kshillonit ju studentve n ditt e sotme n mnyr q t arrijn sadopak suksesin tuaj?

\ alr 14

Ta duan profesionin e tyre pr t cilin ata studiojn. Po nuk e deshe sht e vshtir q ti dedikosh gjithcka atij. Un them q nj nga gjrat q i njoh vetes time dhe ktij devocioni t pafund q un tanim jetn time ja kam dhuruar profesionit sht pikris-

ht dashuria pr t. Jam shkrir e tra me profesionin tim nuk dua t l asnj gj pa kuptuar, pa mirkuptuar prsa I prket ligjit, interpretimit dhe zbatimit t tij praktik. Un thm q nse e do n kt form nj profesion patjetr q do t jesh i sukseshm.

Suksesi nuk sht i leht, suksesi sht I vshtir krkon shum experienc, krkon shum luft por edhe nj dit do t marrsh dhe sigurisht q do e gzosh.

AKTUALITET
Besnik Muci, Prokuror i Krimeve t Rnda

Prokuroria

stylus magazine 15

r t konceptuar dhe implementuar nj reform t plot dhe efikase t Institucionit t Prokuroris dhe at t hetimit duhet ndrtuar nj metodik pun pr vet procesin e reforms. Konkretisht duhet ndar procesi n tre faza: 1- Konstatimi i aspekteve ku Prokuroria ka pasur probleme ose nuk ka funksionuar 2- Evidentimi i arsyeve pse ka ndodhur nj fenomen i till 3- Prcaktimi i rrugve pr zgjidhjen e problemeve dhe prmirsimin e ktij Institucioni. Le ti analizojm me radh kto faza: Duke analizuar n trsi Institucionin e Prokuroris nga pikpamja e organizimit dhe funksionit Kushtetues, Ligjor dhe institucional un gjykoj q sht i nevojshm nj reformim dhe rritje e efiencs s ktij Institucioni pr ta sjell n harmoni me reformimin e t gjitha Institucioneve t shtetit Shqiptar. Duke par performancn e ktij Institucioni konstatoj tre mangsi themelore: a- Gjat 10 viteve t fundit sht konstatuar nj mangsi serioze n kryerjen e hetimit paraprak t procedimeve penale dhe pothuajse n asnj rast t rndsishm, qoft edhe t vetm, nuk jan arritur t kryhen hetime t plota dhe gjersisht t pranuara pr opinionin ton publik. Kjo ka ardhur pr dy arsye kryesore njra ligjore q
16 stylus magazine Shkurt - Mars

sht mnyra e organizimit dhe funksionimit t Policis Gjyqsore si organi q merret drejtprsdrejti me hetimin n raport me Prokurorin. Policia Gjyqsore ka qen nj organ jo i prcaktuar qart ligjrisht n pozicionimin, t drejtat dhe detyrimet e saj n raport me Prokurorin dhe vet hetimin. Kodi i Procedurs Penale prcakton qart kuptimin e Policis Gjyqsore t drejtat dhe detyrimet e tij. Por ligji pr Policin gjyqsore dhe aktet e tjera nnligjore e kan vendosur nga pikpamja strukturore kt organ n nj mnyr t paqart dhe t jo efektshme. Arsyeja tjetr sht praktike pasi Prokuroria t gjitha hetimet i ka kryer n mnyr subjektive d.m.th. ka hetuar far ka dashur dhe nuk ka hetuar far ka dashur. N rastin e dyt ia ka ln fajin policis ndrsa n rastin e par nuk ka pasur objektivisht mundsi pr t kryer hetime t plota pr shkak t mungess s infrastrukturs ose mosshfrytzimit me efikasitet t plot t asaj q disponojn organet e tjera t ngarkuara me ligj pr hetim. Pra mosndarja e qart e kompetencave lidhur me hetimet midis Prokuroris dhe Shrbimeve t Policis Gjyqsore n policin e shtetit ka sjell nj munges t plot efiense. Prokuroria, gjithashtu, nuk ka mundur t ushtroj rolin e saj t Drejtimit dhe Kontrollit t hetimeve, pasi rndom prokurort jan marr vet me hetime pavarsisht se objektivisht e kan t pamundur ti kryejn ato. Nga ana tjetr Policia e Shtetit nuk ka mundur t kryeje nj pjes rndsishme t funksionit t saj, hetimin e veprave penale, pasi e ka penguar me dashje

Prokuroria duke mos ia ln n dor hetimin, pavarsisht se ligji ia jep asaj infrastrukturn ligjore, institucionale dhe teknike. Ndaj duhet nj ndarje e qart e pozicioneve dhe kompetencavejo vetm nga pikpamja Procedurale por dhe Strukturore midis Prokuroris dhe Policis Gjyqsore. Prokuroria t Drejtoj dhe Kontrolloj hetimin ndrsa Policia Gjyqsore me strukturat e saj t specializuara, kryesisht n Policin e Shtetit, t kryej hetime. N kt rast dhe prgjegjsia procedurale e ligjore e institucioneve do t ishte e prcaktuar qartsisht. Kjo nnkupton faktin q Prokurort t mos merren m me kryerjen e veprimeve hetimore qoft dhe nga ato q disa i konsiderojn t rndsishme, por t drejtojn dhe kontrollojn hetimet. Futja drejtprsdrejti n kryerjen e veprimeve hetimore ia kufizon prokurorit kryerjen e dy funksioneve t msiprme, shum t rndsishme pr hetimin. Strukturat e policis Gjyqsore n Policin e Shtetit dhe n Institucione t tjera t kryerjen n mnyr t drejtprsdrejti hetimin duke marr prsipr prgjegjsin e kryerjes s ksaj pjes t aktivitetit shtetror q sht nj veprimtari e pastr Ekzekutive. b-Mangsia e dyt themelore sht mungesa e kontrollit mbi vendimmarrjen e prokurorve. Kjo e par n dy aspekte n at t jashtm, t Prokuroris si Institucion nga Pushtetet dhe Institucionet e tjera, dhe t brendshm kontrolli prej Prokuroris s Prgjithshme i strukturave t saj vartse. Q nga vitit 1998 e ktej, pr

\ alr 16

shkak t organizimit Kushtetues, Institucioni i Prokuroris ka qen jasht mekanizmit Kushtetues t Kontrollit t pushteteve Chaek and Balance pasi asnj nga degt e pushtetit, Ekzekutivi dhe Legjislativi ose strukturat e Pushtetit Gjyqsor, nuk kan pasur mundsi kontrolli duke e kthyer Prokurorin shpesh nga nj Institucion q i shrben Siguris Kombtare n nj Institucion t rrezikshm pr Sigurin ton Kombtare duke mos kryer funksionin e saj Kushtetues dhe ligjor t ushtrimit t ndjekjes penale dhe drejtimit e kontrollit t hetimeve pr fenomene t caktuara kriminale ose kategori t caktuara krimesh.. Ndrsa n aspektin e kontrollit brenda Institucionit kontrolli i vendimmarrjes s Prokurorve ose ka munguar totalisht ose sht prdorur si nj mjet presioni ndaj tyre. Kjo ka ardhur, ve arsyeve

subjektive, dhe pr arsye t nj konflikti interesi pr shkak t ligjit. Konkretisht vet Prokuroria e Prgjithshme ka detyrimin t ushtroj ndjekjen penale dhe njkohsisht t kontrolloj kt ushtrimin e tij nga strukturat vartse. Pra n dorn e nj Institucioni ndodhet dhe ushtrimi i nj t drejte, ose n kt rast dhe detyrimi, dhe kontrolli pr mnyrn e ushtrimit t saj. Pra ndodhemi n rast me potencial t mundshm pr nj konflikt interesi Institucional dhe pr t ruajtur pozicionin do tolerohet ose n ushtrimin e ndjekjes penale ose kontrollin ndaj tij. Kjo zgjidhet me ndryshimin e pozicionit Kushtetues dhe Ligjor t Institucionit t Prokuroris duke mundsuar kontrollin e ushtrimit t ndjekjes penale me mekanizma kushtetues ose ligjor si dhe Institucione jasht Prokuroris. Pr mendimin tim zgjidhja, duke marr dhe n konsidera-

t faktin q prgjegjsia pr hetimin duhet ti kaloj Pushtetit Ekzekutiv, Policis s Shtetit, sht kontrolli e ktij Institucioni, duke prfshir dhe emrimin dhe karriern e Prokurorve, nprmjet Kshillit t Lart t Drejtsis. c- Krijimi i nj sistemi t ndershm, korrekt dhe profesional t karriers brenda tij. Shndrrimi i menjhershm i ktij Institucioni, sikurse ka ndodhur n ndonj rast, n nj Institucion me prbrje nepotike, krahinore, fisnore dhe klanore tregon fare qart kt nevoj. Kjo mund t arrihet duke krijuar nj sistem kontrolli efikas lidhur me rendimentin dhe cilsin e puns s do prokurori si dhe t t dhnat e tjera q kan t bjn me rritjen e kualifikimeve si dhe aftsive organizative e drejtuese.

stylus magazine 17

Zgjimi i identitetit shqiptar

undi i shekullit t XVIII dhe fillimi i shekullit t XIX gjndja e perandoris Otomane karakterizohet me nj sr

ndryshimesh q s shpejti sjellin dhe fundin e saj.Nj ndr popujt e shumt q prbnin perandorinOtomane ishin dhe shqiptart. Kombi shqiptar prgjate shekujve nn pushtimin Otomanluajti nj rol ky ne fushn politike-ekonomike t perandoris. N baz t nj studimi t Prof.Dr Ismail Hami Danimend shohim nj kronologji te kryeministrave (sadir-i Azamlari) q kan shrbyer n portn e lart dhe shohim se jan 54 kryeministra me origjine shqiptare q prbjn edhe shumicn. Kto poste deri ne fillim t shekullit te XVIIfitoheshin sipas nj sistem edukimi q njihet me

KULTUROR
Ervin Shkulaku Gazetar tek Zaman , Turqi

termin (Devsirme sistemi-i) dhe nga ky edukim zgjidheshin studentt m t mir pa prkatsi feje ose kombsie. Pra me krenari shohim q shqiptart kan patur nj rol te rndsishm n fushn politike Otomane.

18 stylus magazine

Nga kndvshtrimi ekono- rndsia ekonomike e por- pr t theksuar se ajo ruajti mik shoqria shqiptare teve shqiptare tcilat po e identitetin e saj megjithprsri nuk ngelet prapa.N kryenin gjithnj e m shum se n arenn ndrkombtare shekullin e XIV pasi peran- rolin ndermjetes midis krahi- qndroi n mnyr pasive doria Otomane mori nave t ballkanit e perndim- sepse t gjith popujt brenda tokat shqiptare n Berat it. Keto mardhnie ekono- perandoris ishin prfshir si edhe n Janine e shum miko-tregtare prgjithsisht brenda nj sistemi shoqror qytete shqiptare sulltan Fati- drejtoheshin nga esnafet q njihej me termin Millet hu me ferman mbretror u shqiptare. Si rezultat i rri- Sistemi. Sipas ktij sistemi siguroi qytetarve te mbetur tjes s gjithanshme t tre- shoqria ndahej n klasa siaty si edhe korporatave lirin gut shqiptar dhe lindjes s pas besimit fetar dhe jo sipas e puns; te ritit e zakoneve. manifakturs n shekul- kombit qe i prkiste dhe gjuShohim nje rifillim t jets lin e XIX esnafet fillojn t ha zyrtare prdorej Turqisekonomike psh; nga fundi i humbasin tiparet kryesore htja prandaj deri ne mesin e shekullit t XVVlora kishte organizative dhe rndesin shekullit t XVIII identiteti rreth 4000 banor dhe nj e tyre ekonomiko-politike. shqiptar qndroi nGjume. lvizje t madhe tregtare t pasqyruar n mallrat e im- Pse zgjimi i identitetit shqipportuara nga Stanbolli Eu- tar dhe pse ne fundin e sheropa e Bursa . N vazhdim kullit te 18te dhe fillimin e te forcimit te mtejshem t shekullit te 19? mardhnjeve ekonomike me
Revolucioni francez n vitet (1789-1794), ai grek n vitet(1821-1829), revolucionet e viteve 1849 n Austri dhe Hungari, lufta pr bashkimin e Italis dhe Gjermanis, dhe

botn e jashtme n gjysmn Un jo pa qllim pak m lvizja e xhonturqeve brenda e dyt t shekullit t XVII par i bra nje pasqyrim perandorisOtomane kishin duken shenjat e nj lvizjeje t
shkurtr gjndjes s sjell nj rrym t re atdhe-

t rregullt t tregtise tranzite. shoqrise shqiptare n vi- tarizmi n Europe e cila do t Si rrjedhim u rrit roli dhe tet e perandoris Otomane ndikonte edhe te shqiptaret.
stylus magazine Shkurt - Mars \ alr 19 19

N keto shtete kjo lvizje mori prmasa t mdha dhe fatkeqsisht m e theksuar ishte ne shtetet fqinje, t cilt shfaqen qllimet e tyre grabitqare ndaj territorit shqiptar. Populli shqiptar pothuajse e kishte prfaqsuar fene islame, prandaj vndet

se, parrullat politike t pansllavisteve m n

fild n qershor t vitit 1878 duke prcaktuar se:


Ka qne frika se po humbasim edhe kombesin vete q na ka ber t rrime duarkryq, jo indiferente prball shkatrrimit t perandoris s osmanllinjve , sepse prndryshe do t kishim shpejtuar ti bashkomim armt tona m at t popujve kryengrites. Megjithate shqiptaret

krye carin ishin Serbia e Madhe ose perandoria Ruse Pansllaviste Menjher krkohej zgjimi i identitetit shqiptar n arenen ndrkombtare sepse po vihej n rrezik humbja e emrit shqiptar dhe me traktatin e ShenStefanit dhe konferencs t ambasdoreve t Londres kjo frike e shqiptareve po kthehej n realitet. Prandaj prballe ksaj vetmie diplomatike shqiptaret bashkohen pjesrisht prsri me perandorine Otomaneprballe fqin-

fqinje pr t arritur synimet e tyre e barazonin fen me kombin duke i quajtur mysliman=turk n arenen ndrkombtare ose duke ndikuar nprmjet fuqive t mdha mike si p.sh. Serbia kishte gjithmon ndihmn e Rusi-

prseri u braktisen shpeshhere nga ushtria otomane prballe agresionit t shteteve fqinje dhe kjo erdhi si rezultat i problemeve q kishin prfshire perandorin dhe krcenimit diplomatik t shteteve europiane.

Kjo gjndje e mjerueshme pr shqiptart pati edhe ann e saj pozitive sepse nga ndikoi n

jeve agresore. Pozita e shqiptareve n ket situate shpjegohet dhe n memorandiumin drguan lordit q i

zgjimin

gjumit

fryms patriotike t personaliteteve shqiptare

Bikons-

Shkurt - Mars 20 stylus magazine

\ alr 20

t cilt me kujtimin e heroit Sknderbej dhe udhheqesit e diplomatit shqiptar Ali pash Tepelena filluan t bnin thirrje pr bashkim kombtar. N kte situat kujtojm edhe fjalt e Ali pash Tepelenes drejtuar popullit shqiptar.

pull i pavarur. Mos e harroni asnjhere kt t vrtete t rndesishme Dhe tani pas 100 vitesh kishte ardhur koha q keto fjal t arta ishin kthyer n realitet dhe kjo e vrtet duhet t qndroje gjithmon n mndjet dhe zemrat e shqiptarve. Pran-

nisn luftn me pushk e pen per shptimin e atdheut. Shume knge e poezi u thuren per zgjimin e shqiptareve si fjalet e Thimi Mitkos:
Mblidhuni te gjithe anemba Gege, Toske, Arber,ame Te Krishtere e Mysliman.Jemi

Vllezr e Vellame Pra e t krishter jemi

daj shum personalitete shqiptare q kishin marr edukimin jasht vendit filluan te bjne thirrje pr vet zgjim kombtar. Kjo periudh n historin e shqiptarve njihet me termin Rilindja Kombtare dhe patriotet q e krijuan quhen Rilindasit Rilindas. menjhere

myslima

vllezr e vllam kjo shte nj fjali e vecant sepse bashk me ket fjali sht prdorur shpesh nga rilindasit edhe fja-

Mbshtetuni

n veten tuaj; ruset anglezt, nemse-

linjte ( austriaket) t gjith do t jen armiqt tuaj sapo t marrin vesh q doni t bheni nj po-

lia feja e shqiptarit shtshqiptaria si psh. Edhe te shkrimi i Sami Pojanit n gazetn

Besa n vitin 1908

Shkurt - Mars \ alr 2121 stylus magazine

ndr t gjitha lexojm. pse vllezr shqiptar si bni nj mij falenderime zotit pr kt dit t shqipruar, kt dit te lumtur dhe prqafoni mysliman e t krishter, t pasur e t varfer si vllezr q jeni. Lini jet dhe pasjet menjanthem

tar, por kt mendim e hedhin posht kto fakte, sepse duke lexuar me kujdes shohim se rilindasit kan patur respekt n besimin fetar dhe gjithmon jan prdorur fjalt MYSLIMAN e t KRISHTERE. Pra nuk jan br dallime fetare

me vjet gezuar kreshnat e motit Pra prsri e theksojm se qllimi i rilindsave ishte pr zgjimin e identitetit kombtar dhe foljen e gjuhs shqipe n territoret shqiptare dhe ky synim u realizua. Kt realizim e shohim n baz t shkrimeve t asaj kohe, pr shmbull n shkrimet e studiuesit Ahmet Sherif i cili n vitin 1910t ishte drguar nga perandoria Otomane me mision pr t raportuar pr gjndjen e Shqiprise i cili shkruan: kt mngjes pasi gjeta koh shkova pr vizit te nj shkoll n Gjakove. Meqnse ishte mngjes kis-

fmijet e nj nne e nj ati dhe trupat i keni prej nj balte dhe dijeni q feja e shqiptarit sht shqiptaria e vllezeria. Pra prseri e

por krkohej vetem t bashkoheshin e t ruanin kulturen shqiptare. Ket e shohim edhe n gazetn e siprmendur me drejtor Mehmed Hajri Frasherin ku n nje shkrim t vitit 1908t shkruan te rubrika e urimeve :- vllezerit tan mysliman i urojm pr shum vjet gzuar bajram. -Vllezerit tane te krishtere i urojme per shu-

theksoj fjaline feja e shqiptarit sht shqiptaria q n ditt e sotme shumlexues mund ta keqinterprentojn duke menduar se rilinda-

sit ishin t pafe dhe se dshironin t zhduknin fen te populli shqip-

hte rreth 100 nxns.

22 stylus magazine

Shkurt - Mars \ alr 22

Msuesi ishte shqiptar i cili pasi erdhi pak m vone m tha hajde ktu more duke m thirrur prane tij. Dshiroja t flisja me nxnsit por i merzitur duhet t tregoj se asnj prej tyre edhe 2 fjale turqisht nuk kuptonte. Por t gjith ishin nxns t zgjuar. N fakt te t gjith shqiptaret kanj zgjuarsi

theksuar se Shqipria pr muasht nj vnd i huaj. Kt e shkrova q t hyje n mndjet tuaja N arenn

prbn Turqin europjane shumicn e banorve te saj pr t shprehur shqetsimin ton, dhimbjen tone ngaqe vetm populli shqiptar sht prjashtuar nga cdo pjesmarrje ne organizim te ri te perandoris Por prsri gjndja vazhdonte e njjt, dhe u acarua m shum edhe e me mardhnjet dhe

ndrkombtare gjndja vazhdon t mbetet kritike sepse vazhdojn prpjekjet e shteteve fqinje pr coptimin e territorit shqiptar dhe tjetr shkak sht se populli shqiptar vazhdon te perfaqsohet ne qarqet diplomatike nga perandoria Otomane e cila nuk kishte fuqi ndikuese ne Europ. Megjithat klubet dhe shoqatat patriotike shqiptare vazhduan te ngrinin zrin nprmjet telegrafeve

natyrale te gjall.Pra, megjithse Shqipria n qarqet diplomatike nuk ishte shpallur e pavarur shqiptaret e kishin riformuar identitetin i cili ishte i ndryshm nga popujt fqinj dhe nga perandoria Oto-

shqiptarve

xhonturqve(turqit e rinj) Kta ishin lvizje atdhetare politike turke e cila ishte pro revulucionit turk dhe heqjen e sistemit fetar. Kjo lvizje n fillimet e saja kishte mardhnie disi te mira me popujt jo-turq ne perandori dhe kjo lvizje shprehu nj shprese pr popullin shqiptar.

mane. Kt ndryshim e shohim dhe nga nje telegraf i dats 5qershor t vitit 1910t t studiuesit Ahmet Sherif duke

duke protestuar kundr veprimeve anti-shqiptare qe ndr te gjitha theksonin q si bij te popullit shqiptar, popull q

magazine 23 Shkurt - stylus Mars \ alr 23

Por kto shpresa shuhen kombsive n perandori po taret myslimane e jomyssepse pasi u forcua lvizja prqpiqen t prdorin nj limane te mos hspresojme e xhonturqve ndoqi litike po- politik ckombtarizuese. prej ketyre por te bashko-

kombtarizuese Por duhet te theksojme q jme BESEN pr nj shtet

ndaj popujve jo-turke t keto mardhnie patn edhe t pavarur.Kto protesta perandoris. Prball ktij ann pozitive sepse Turqia dhe vendime bn q: N rreziku u morn masa nga e humbi besimin q i kis- 28 nntor t vitit 1912 n patriott shqiptar duke hin dhn shqiptart ndr qytetin e Vlors pas fjaleTani shqiptart ve q tha z.kryetar Ismail

drguar telegrame Fuqive shekuj.

t Mdha n form pro- mendonin se Turqia pasi Qemal Beu mt cilat tre testash kundr politiks i dha fund regjimit te saj goi rrezikun e madh n t s turqve t rinj ku ndr t absolut me ann e Turqve cilin ndodhej Shqipria, gjitha theksohet: t Rinj t gjith mysliman t gjith delegatt m nje

Ndrsa po prgatitej re- e jo mysliman shqiptar z vendosn q Shqipria vulucioni, turqit e rinj i mbushn zemrat plot m sot te bhet m vekrkuan n shum raste gzim sepse shpresonin hte, e lire, e mosvarme. prkrahjen e shqiptareve, pr drejtesi e vllazri. Por prkrahje q iu dha n fatkeqsisht sipas ngjarmnyra t ndryshme dhe jeve q po kalojn Turqit kurdoher ndershmrisht e Rinj nga Turqit e Vjeprkundrejt premtimit q ter po ndjekin nj rruge regjimi i ri t ndihmonte shume me te rrezikshme shqiptaret. Mirepo por- per shqipetaret. Te paret sa Turqit e rinj i forcuan te pakten besonin n fe e pozitat ata ndrruan krejt n kuran por keta te rinvendim dhe, n vend q t jte nuk besojne ne asgje. ndihmonin n zhvillimin e Prandaj te gjithe shqipe24 stylus magazine

Shkurt - Mars \ alr 24

Zdhnsat e qeverisjes s re

OPINION
Viola Shkulaku, studente e gazetaris

dryshimi i mazhorancs qeverisse sht shoqruar edhe me lvizje t gazetarve drejt zyrave t pushtetit. Pothuaj t gjith institucionet shtetrore kan tashm fytyra t reja t marrdhnieve me publikun ose zdhnsa. Disa prej tyre vijn nga gazetaria e disa t tjer nga karriera t ndryshme. Emrat e disa prej atyre q vijn nga media jan: Dardan Malaj gazetar i s prditshmes Shqip ka kaluar n postin e zdhnsit n Ministrin e Energjis dhe Industris. Thanas Goga, lektor i jashtm n Departamentin e Gazetaris dhe Komunikimit

n Universitetin e Tirans, tashm bn detyrn e antar t kabinetit si kshilltar i komunikimit dhe menaxhimit t sistemeve shndetsore n Ministrin e Shndetsis. Renato Kalemi ish gazetar i gazetsKorrieri s fundi, redaktor i revists Klan ka kaluar zdhns n Ministrin e Mirqnies Sociale dhe Rinis. Ndrsa Edvin Pei, t cilin ishim msuar ta shihnim n ekranin e TV Vizion Plus tashm do t jet zri zyrtar i Ministris s Zhvillimit Urban dhe Turizmit. Edhe Mirela Selimi gazetare kulture ka kaluar n postin e zdhnses s Ministres s Kulturs.

stylus magazine 25

Arsyet dhe motivet e ksaj zhvendosje jan t ndryshme, q nisen nga ato personale, deri ato profesionale. Thanas Goga thot se puna e tij n fushn e metodave t krkimit, prfshir edhe ato t medias, lidhet shum ngusht me projektin e Ministrit Beqaj pr menaxhimin e ri t sistemit t kujdesit shndetsor n Shqipri. Sipas tij ndajn nj vizion t prbashkt. Un mendoj se sht pak hert t quhet ky nj kalim n politik, edhe pr faktin se do t vazhdoj t punoj ende me pasion pr projektet e mia studimore n fushm e studimit dhe krkimit t audiencs s medias. Ndryshimi nuk ka lidhje me ardhjen e njrs, apo ikjen e forcs tjetr politike nga pushteti, por besoj se s sht pasioni im profesional dhe njohja e sistemeve krkimore e atyre t menaxhimit, t cilat, Ministri Beqaj e ka par me vnd ti vlersoj si t tilla thot Thanas Goga. Ndrsa Renato Kalemi ka nj tjetr qasje n lidhje me

braktisjen q i ka br gazetaris. Nuk do ta konsideroja nj kalim nga media n politik, pasi edhe Marrdhniet me Publikun jan pjes e fushs s komunikimit. Sigurisht, pushon s qeni gazetar aktiv sepse tashm ke kaluar n ann tjetr, n at t prfaqsimit t zrit t nj institucioni. Nse gazetari lufton pr t msuar t vrtetn, heton, raporton e n njfar mnyre vihet prball institucionit, kshilltari pr median (ose zdhnsi) prfaqson zrin e institucionit dhe ka pr detyr t kujdeset pr imazhin e tij - thot Renato Kalemi. Roli i gazetarit n Shqipri ka ndryshuar nuk shte m ai i disa viteve m par. Prandaj mjaft gazetar vendosin ta braktisin profesionin e gazetarit ose t shkputen pr nj periudh kohe nga t brit gazetari. Rruga m e leht sic duket sht ajo e t kaluarit n politik n nj institucion shtetror. Sipas Rento Kalemit: problemi i gazetaris n Shqipri sht se edhe gazetart, ashtu si shumica e njerzve, besojn se me ti hyr poli-

tiks do t ken m shum mundsi, paguhen m mir, e kshtu me radh. Politika shihet si nj dritare q t fal shum gjra, pikrisht pse n Shqipri nuk bhet gazetari e mir. Gazetart keqpaguhen ose nuk paguhen fare, shfrytzohen e hera-hers krcnohen (nga pronart e gazetave dhe tv), e pr pasoj kjo ta ul dshirn pr tu marr me gazetari. Shqipria, kshtu si sht sot, nuk sht vend pr t br gazetari thot: Renato Ndryshe nga Renato Kalemi mendon Thanas Goga lidhur me t ardhmen e gazetaris dhe rolin e politiks n ardhshmrin e gazetaris. Thanas Goga shprehet se sht koha e reporterit/gazetarit multimedial, koh e cila, ka zhdukur shum kufij e barriera, dikur t pakaprcyeshmer profesionin e gazetarit, duke hapur kshtu nj pafundsi mundsish, edhe pr vende t vogla si Shqipria, pr t pasur sukses n gazetari. Prandaj, besoj se media n Shqipri ka t ardhme, ndrkoh q shoh nj rol prher e m t vogl

26 stylus magazine

stylus magazine 27

Padia mbi Pronesin e

AKTUALITET

Paola Mekolli Studente

n t Drejtn Ndrkom

28 stylus magazine

e Masteri

mbtare

kt punim do t flas pr padin q ngriti ConnectU, specifikisht Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra, kunder Facebook-ut, specifikisht Mark Zuckerberg, mbi iden e themelimit t Facebook. Si fillim do te flas pr origjinen e rrjetit social m t njohur Facebook, kur dhe kush e krijoi ate. Po ashtu do t shohim bashkpunimin ndrmjet

Mark Zuckerberg dhe binjakve Winklevos deri ne mnjanimin Zuckerberg dhe zhvillimin e mtejshme t ideve t rrjetit social. Me pas do t shkruaj mbi konfliktin qe lindi midis dy paleve, q nga fiillimi i tij, deri n zhvillimin e procesit gjyqsor. N prfundim do t shohim vendimin gjyqsor dhe do te bejme analizn e tij.

stylus magazine 29

N vitin 2004 ConnectU, e themeluar nga studentt e Universitetit Harvard, Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra me 2002, fillimisht I quajtur Harvard Connection, ngriti padi kundr Mark Zuckerberg ,themeluesit te rrjetit m t madh social, Facebook. Te kjo padi, vllezrit Winklevoss dhe Narendra pretendonin se krijuesi I ksaj s fundit, Mark Zuckerberg, kishte thyer nj kontrat verbale q kishin lidhur midis tyre. Gjithashtu, n padai thuhej se M. Zuckerberg kishte kopjuar iden e tyre dhe kishte prdorur n menyre ilegale burimin e

kodeve q ishin shkruar pr faqen e internetit pr t ciln ai ishte paguar q t krijonte (ConnectU). N shkurt t vitit 2008 u diskutua per nj marreveshje te arritur midis dy paleve, e vleresuar si $65 milion. Megjithate, ne Maj te vitit 2010 u raportua se ConnectU akuzonte Facebook-un pr mashtrim n vlern e aksioneve, t cilat ishin pjes e marreveshjes s mparshme, ndaj dhe vllezrit Winklevoss dhe Narendra deshironin prishje t ksaj marreveshjeje. Themeluesit e ConnectU, vendosn ta onin shtjen n gjykatn e Apelit n New York,

e cila e kundrshtoi argumentin e tyre dhe theksoi se binjakt Winklevoss dhe Narendra nuk mund t prishnin marrveshjen ligjore q kishin nnshkruar n vititn 2008. Ata deshiruan ta conin kt shtje n Gjykatn e Lart t Shteteve t Bashkuara, por pr arsye q nuk jan br ende t ditura hoqn dor.

30 stylus magazine

Origjina e Facebook

Themeluesi kryesor i rrjetit m madh social Facebook eshte ish studenti i Universitetit t Harvardit, Mark Zuckerberg. N ate periudh, Zuckerberg ka qn student n departamentin e psikologjis, por ai merrej gjithashtu me programim kompjuterash. Vetm brenda nj periudhe t shkurtr ai mori pjes n programimin e disa rrjeteve t vogla sociale si: Coursematch, Facemash and Connect U. Ndrsa n shkurt t

vitit 2004 Zuckerberg filloi rrjetin The facebook, pjes e t cilit, vetm brenda muajit u bn pjes m shum se gjysma e studentve t Harvardit, dhe student nga universitete t ndryshme t Bostonit dhe m gjr. N shtator t 2005 prdorimi i Facebook filloi t prhapej n gjith botn, ndrsa n vitin 2007 numri i prdoruesve t Facebook shkoi 30 milion, duke u br kshtu rrjeti m i madh social. Gjithe kjo prhapje bri q Facebook t fitont gjithashtu shuma

t mdha parash, dhe kjo vetm me an t reklamave q publikoheshin n at rrjet. Si duket kt gj e nuhatn vllezrit Cameron dhe Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra, themeluesit e rrjetit social ConnectU. N shtator t vitit 2004 akuzuan M. Zuckerbeg, i cili kishte punuar si programues kompjuteri pr ta para se t krijohej Facebook, pr kopjim idesh dhe kodesh.

Shkurt - Mars \ alr 31

stylus magazine 31

Konflikti ndrmjet Mark Zuckerberg dhe binjakve Winklevoss

N fillim t nntorit t vitit 2003, binjakt Winklevoss dhe Narendra vendosn ta bjn Mark Zuckerbeg-un pjes t rrjetit t tyre HarvardConnection, paraardhse t ConnectU, duke ia krkuar kt nprmjet posts elektronike, ku i shkruanin Ne jemi duke zhvilluar nj faqe interneti dhe do dshironim ti t ishe pjes e tij

dhe n 25 nntor Zuckerberg fillon programimin pr HarvardConnection. Marku pranon t punoj me ta kundrejt nj pagese. N fillim dukej sikur punt mes tyre do t shkonin mir, Zuckerberg ishte shprehur se pjest q i kishin dhn pr t programuar ishin shum t thjeshta dhe mund ti mbaronte brenda nj kohe shum t shkurtr. Megjithate ai vazhdimisht e shtynte datn e prfundimit t projektit. M 17 dhjetor t po atij viti, Mark m n fund takohet

me themeluesit e HarvardConnection, pas kmnguljes s shumt t tyre, por prsri ai nuk iu dorzon asgj, duke u justifikuar se kishte qn i ngarkuar. N shkurt t vitit 2004, Narendra dhe Winklevoss-t msojn q Mark Zuckerberg kishte krijuar nj rrjet t tijin, thefacebook. com, para-ardhsin e Facebook-ut. Sapo morn vesh kt lajm, Winklevoss-t dhe Narendra i dhan fletn e pushimit nga puna, dhe m von e uan shtjen n gjyq.

32 stylus magazine

Vendimi gjyqsor

Analiza

Mark Zuckerberg sht akuzuar pr shprdorim dhe prvetsim t ideve dhe t prons intelektuale t themeluesve te ConnectU. Ne Gjykaten s Apelit n New York u vendos q binjakve tu jepeshin $ 13 milion, por binjakt nuk ndaluan nuk ngelen t knaqur nga ky vendim. Sipas gjykatesve kto proceset duhet t merrnin fund n nj pik, prandaj dhe refuzuan t vazhdonin kt cshtje. Kryegjyqetari u shpreh se binjakt Winklevosses nuk jane palet e para q mposhten nga nj konkurent, t cilt m von, npermjet proceseve gjyqesore perpiqn t arrijn at q nuk kishin mundesi ta arrinin n treg. Pas humbjes n gjykaten e apelit, binjakt Winklevoss vendosn t drgonin cshtjen n Gjykatn e Lart the Shteteve t Bashkuara, por n qershor t vitit 2011 deklaruan se kishin ndryshuar mndje.

Pronsia intelektuale n prgjithsi sht e mbrojtur nga ligjet, te cilat sanksionojn n mnyr bashkkohore konceptet, destinaconte, veprat qe mbrohen me autorsi etj. Megjithat, sht nj grup i cili prjashtohet nga mbrojtja e e t drejts s autorit, ndr t cilat jan edhe idet dhe shpikjet. Mirpo, n rastin kur nj ide materializohet dhe merr nj form t caktuar pr t marr trajtn e veprs,a jo mbrohet prsri nga e drejta e autorit. Kjo sht edhe nj ndr arsyet pse Zuckerberg e fitoi gjyqin me themeluesit e rrjetit ConnectU. Referencat:
Brad Stone (2008-06-28). Judge Ends Facebooks Feud With ConnectU. New York Times. Gjipali, Dorina. (2013-11-02). Rastet e Pershpejtimit nga Mbrojtja e te Drejtes se Autorit. Marr m 2014-01-13 Levenson, Michael (2008-06-

27). Facebook, ConnectU settle dispute:Case an intellectual property kerfuffle. Boston Globe. Maugeri, Alexander (2004-09-20).TheFacebook. com faces lawsuit. The Daily Princetonian.Marr m 201401-13 OBrien, Luke (2007-12-03). Polking Facebook. 02138 Magazine. Marr m 2014-0113 Philips, Sarah (2007-06-25). A brief history of Facebook. The Guardian. Marr m 2014-01-13 Smith, Ben (2011-06-23). Twins drop legal claim against Facebook founder. CNN. Marr m 2014-01-13. Winklevoss twins finally give up fighting Facebook. ZDNet. June 22, 2011. Marr m 201401-1

Shkurt - Mars \ alr33 33 stylus magazine

yra e Avokatise dhe Konsulences Ligjore VISHAJ me prvoj intensive 15 vjeare, ofron sherbime ligjore e juridike efektive. Tek ne mund t mbeshteteni n kompetenc dhe gatishmri pr kryerjen e menjhershme t nevojave tuaja urgjente. Kjo

dshmohet me spektrin e gjre t veprimeve dhe numrin madh t antarve t siguruar tek ne. Gjithashtu zyra avokatise tone zoteron nje shtrirje masive te veprimtaris ligjore dhe e ushtron me sukses, por kjo sht edhe merit e klientve tan t sinqert dhe t

bashkpuntorve t palodhshm n do fush legale. Zyra jon nuk ofron vetm shrbime t shpejta, ajo ofron edhe mbshtetje t mvonshme n t gjitha problemet prkatse q mund t dalin ne raste te veanta, gjat gjith kohs q jeni n listn e klientve tan.

Av. Saimir Vishaj www.studiovishaj.com

Email: info.@studiovishaj.com

Cel: 0682036896

36 stylus magazine