Você está na página 1de 828

'

*J

s^*
*::,:# i

4..

Us*

*"

w*m*

* *
:"

Division
Seci

Digitized by the Internet Archive


in

2013

http://archive.org/details/analectahymnicam4647drev

ANALECTA HYMNICA
MEDII AEYI.
Herausgegeben
von

Clemens Blume

und

Guido M. Dreves.

XLVI.

PIA DICTAMINA.

Reimgebete und Leselieder


des

Mittelalters.
Siebente Folge.

-<&-

Leipzig,
0,

R.

Reis
1905.

a n

d,

PIA DICTAMINA.

Reimgebete und Leselieder


des

Mittelalters.

Siebente Folge.
Ans

Handschriften und Wiegendrucken


herausgegeben

von

Guido Maria Dreves


S. J.

--&--

Leipzig.
0.

1905.

a n

d.

VOKWOET.
Der
die

Inhalt dieses Bandes der Analecta schliefst sich an

sechste

Folge

Band XXXIII

mittelalterlicher

Reimgebete an,

die

in

Druck gelegt wurde. Diese neue Folge bietet,


was seit dem Mrz 1899 an Reimgebeten und Leseliedern
Trotz
des weiteren weniger gesammelt als gefunden wurde.
in

der grofsen Masse des bereits publizierten Materials wird es

keine Gattung religiser mittelalterlicher Dichtung geben, in


der es

schwieriger wre,

kommen,
liturgische

absoluter

Denn

Vollstndigkeit nahezu-

diese Lieder

sind nicht wie die


Dichtung im wesentlichen auf gewisse Gattungen

als

diese.

von Handschriften beschrnkt, sondern finden sich vereinzelt


in allen Arten von Codices eingetragen, wo sie, falls nicht
sehr detaillierte Handschriftenverzeichnisse zu Hilfe kommen,

wohl gefunden, nicht aber gesucht werden knnen. Es kommt


dafs die Linie, welche diese Dichtungsart von

ferner hinzu,

andern Gattungen,

B.

z.

trennt, eine so flssige

der erzhlenden oder didaktischen,

ist,

dafs es nicht selten schwer fllt,

zu bestimmen, ob ein Stck dieser oder jener zuzuweisen

sei.

zu dem Inhalte dieser Sammlung nichts


Nur auf das eine mchte ich aufweiteres zu bemerken.
merksam machen, dafs die sieben Cod. Arundel 201 entnommenen Lieder von einem, allerdings unbekannten

Im

brigen

ist

englischen Verfasser herrhren.

Ich

stelle

fnge dieser Lieder hier zusammen:


Florens virgo caeli rore.
Gloriose rex Oswine.

Lux

illucens illustravit.

Maria quae

stetis.

Christi virgo Katharina.

Mitis Agnes quae nupsisti.

Virgo prudens Margarita

deshalb die An-

Ebenso sind von einem Verfasser

die drei Cod. Bernen.

414. entnommenen Lieder auf die Heiligen Matthus, Stephan

und Maria Magdalena, die auch durch die gemeinsame Bezeichnung als Salus de beato Matthaeo" usw. auffallen. Es
folgt in der Hs. noch ein weiteres, leider stark beschdigtes
Lied

weltlichen

vindemia".
Ich

Man

Inhaltes
vgl.

mit

der

Aufschrift

denselben Ausdruck Anal.

Salus de

XLVb,

darf dieses Vorwort nicht schliefsen ohne ein

S. 86.

Wort

des wrmsten Dankes fr unsern verehrten Freund und Mitarbeiter Bev. H. M. Baimister,

wird,

so

viele

wertvolle

dem

Beitrge

ich,

wie der Leser sehen

auch

zu

diesem Bande

verdanke.

Mnchen,

den

17.

Oktober 1904.

Guido Maria Dreves.

DE DEO

Ad
1.

5.

Horas Diurnas,

Hymnus

Vespertinus.

Cursum mundi sol vergentis pariterque hominis


Designans et metas orbis ac sphaeras volubilis
Circumlustrans mutat acta conficit et tempora
Annorum nee non immensa peragit curricula,
Momenta volvens aeterna per aetatum milia.
Vectus aureo figmento et curru quadriiugo,
Lucidus in poli centro corporali radio
Via regia libratum per menses duodeeim
Horas

fingit,

dies agit,

oritur

et

oeeidit

10. Bisque secat zodiacum, binis aequinoctium

Tangens punetis quadruplatum reddit hemisphaerium.


Hominis sunt ista, Deus, ordinata dotibus.
Qui fungit vita diebus pariter et noctibus,
Iussus, quattuor ditatus te duce virtutibus,
intellectu, opere.
15. Bina pulsat caelum luce
:

Ergo, creator aeterne, pater potentissime,


Qui per filium tarn magnam construxisti macliinam

Atque hominem qui tuam condis ad imaginem


Quique nobis pignus sanetum dedisti paraclitum,
20. Miseris in nostra morte sis volens suecurrere,
Quam occasu solis huius anxie recolimus

Sed

in

solis

magni morte plurimum confidimus.

Da nobis te invenire placatum, piissime,


Cum tibi reddemus flatum singulari vespere,
25. Qui tempus ad vespertinum post actum diluvium
Oleae misisti ramum ho mini praesagium.

Nam, quando

misisti tuum filium carissimum,


Tale tunc nobis et tantum contulisti oleum.
Quod omnes praeoecuparet balsamorum guttulas
30. Et aromatum fraglaret super omnes virgulas.

10

Ad

cuius iam pedes iacet devicta mortalitas,


Cuiusque dono sanatur nostra nunc infirmitas,
Et a quo prostrata morte regnat immortalitas.

Gloria

35.

Deo

sit

Deo

patri,

prolique spiritui,

non uni, paci, vitae, lumini,


Nomini nimirum dulei divinoque numini.
trino nee

Collect, ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584.


11 redit emis18 homine.
Dieses und die folgenden, derselben Quelle ent-

terium.

nommenen

Lieder, die selbstredend einen und denselben Verfasser haben,


habe ich nicht unter die liturgischen Hymnen, sondern unter die Reimgebete
eingereiht, da sie trotz der angehngten Doxologie nicht zu liturgischem Gebrauche, sondern fr die Privatandacht bestimmt scheinen. Diese Vermutung
grndet sich vor allem darauf, dafs ber die Hlfte derselben, auch bei allem
Enjambement, sich nicht in Strophen abteilen lassen, whrend doch die Doxologien drei-(beziehungsweise sechs-)zeilige Strophen zu fordern scheinen.
Die Lieder waren also schwerlich fr den Gesang berechnet. Vgl. auch
Die berschriften sind mit Ausnahme dieses
Nr. 7 und Nr. 8 Vers 20.

ersten

Hymnus, dessen

Aufschrift ausradiert

2.

Fluxit

Et

ille

ist,

der Quelle entlehnt.

Completorius.

labor magnus,

redit quietis tempus,

quem diurnum dieimus,


quam nocturnam pangimus,

Esto nunc, dies aeterne, custos nobis intimus,


Qui nescis oriri certe, nescis et oecumbere.
5.

Tu
Tu

vita,

salus

et

quies,

tu sine labe dies,

lux perennis piorum, fons, origo mentium,

Qui noctem quietis almam tribuis mortalibus,


Noctem, inquam, tenebrarum signatricem providis.

Eo

duetu monuisti spatiando noviter,


quod divisionem disceremus graviter,
Principalem quam tulisti luce atque tenebris,
Lucem probans esse bonam eunetisque perutilem,
Providenter tenebrarum dirempta caligine

10. Illam

Ubi lancem
15.

Cum

posuisti

geminam

iudicii,

Moysi temporibus,
deduetor ad promissam patriam

lex coepit exarari

Exsistens tuis

Die nubis sub columna, nocte sub flammivoma.


Ergo, Christe, tenebrosa

tolle

nobis opera

Sisque nobis nube mitis, non igne terribilis.


20. Ut in te nunc aeternumque possimus quiescere.
Gloria, laus, honor patri, proli ac spiritui

Ex ambobus
Trinitati laus

procedenti ante orsa saeculi,


perenni, unitati perpeti.

Collect, ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584.

2-'i

lux perenni.

11

Mediae Noctis ad nocturnos videlicet hymnos.

3.

Galli cantu mediante noctis iam

5.

caliginem

Et profundae noctis atram levante formidinem


Te, Deus alme, rogamus supplicesque poscimus,
Ut a nobis tollas pie cliaos confusibile
Erebique chasma pellas, mortis antra conteras.

Ad

hoc nam venisti Clemens a paternis sedibus,


potens, lux perennis atque custos maximus,

Vigil,

Dum

tenerent simul cuncta

medium

silentium

Redderent nee non mortalem mortui effigiem,


10.

Quo nos

excitares,

Christe,

de somno malitiae

Redderesque nobis lucem vitae semper comitem


Atque gratis liberares nocturno de carcere.
Namque nox signat adversa mortis et pericula
Tartarique pblegetonta pingit, antra

tristia.

15. Contra quae venisti tandem, qui formasti homiuem,


Lux aeterna, lumen potens, dies indeiieiens,

Debellator atrae noctis, reparator luminis


Destructorque tenebrarum, illustrator mentium,
20.

Quo nascente suscitamur, quo vocante surgimus,


Quo a morte liberati, quo sumus perlucidi,
Quo mortis victores facti, noctis atque saeculi,
Faciente quo beati, quo linquente miseri.

Ergo nobis, rex aeterne, lucem illam tribue,


Quae nulla fuscatur nocte, solo gaudens lumine.
25. Gloria sit Deo patri, prolique spiritui,

Deo

trino nee non uni,

Nomini nimirum

paci,

vitae,

lumini,

dulei divinoque numini.

Collect, ms. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584.


Dieser und die
beiden folgenden Hymnen sind in der Handschrift entstellt berliefert, indem
eine ganze Anzahl Zeilen des ersten und des zweiten in den dritten geraten
sind.
Ich teile daher statt aller Lesarten unter dem hergestellten Texte
mit, wie derselbe in der Quelle vorliegt.

Galli cantu mediante noctis iam caliginem


Et profundae noctis atram levante formidinem

Te, Deus alme, rogamus supplicesque poscimus,


Ut a nobis tollas pie chaos confusibile
Erebique chasma pellas, mortis antra proconteras.
Ad hoc nam venisti clemens a paternis sedibus,
Vigil, potens lux perennis atque custos maximus,
Dum tenerent simul cuncta medium silentium
Redderent nee. non mortalem meritis effigie,
Quo nos excitares, Christe, de somno malitiae
Atque gratis liberares nocturno de carcere.
Namque nox signat adversa mortis et pericula,
Contra quae venisti tandem, qui formasti hominem,
Debellator atrae noctis, reparator luminis,

Quo nascente
Quo a morte
Ergo

suscitamus, quo vocante surgimus,


liberati,

quo sumus perlucidi.


lucem illam tribue.

nobis, rex aeterne,

Gloria

Deo

12

Deo

sit

patri, prolique

spiritui,

non uni, paci, vitae, luraini,


Nomini nimirum dulei divinoque nvnini.
trino nee

Rhythmus Matutinus.

4.

Adest tempus matutinum, dulce gallinicium,


Quo morte perempta redit salvator ab inferis,
blandus et tremendus, mitis et terribilis,
Qui crucis in ara pie nostrum flevit vespere

Ille

5.

Et

patri conciliavit toto fissus corpore,

Se pro nobis offerendo bostiarn placabilem,


Holocaustum singulare, victimam mirabilem,
Mire multum, libra pensum, dulce sacrificium.
Hinc manarunt sacramenta, quis constat ecclesia,
10. Sanguis, aqua, vita nostra, mystica redemptio,

Pax enormis

Quam
Hinc

dulcedo, lucida purgatio,

et

providit et quadrato protulit senario.


ita

surrexit Christus,

blandus

et

fulgoreus,

Qualis est electis Christus, qualis peccatoribus,

15.

Sicque restat sepultura, qua quieseunt mortui,

Lux aeterna, mane nostrum lumenque perpetuum,


Hoc currens nobis per simplum et proturbans geminnm,
Quod docebat ad sepulcrum iuste sedens angelus.
Ergo

te

precamur, Deus

fortis

et

omnipotens,

20. Vota nostra matutina digneris suseipere,


Nostros dies tua pace placeat disponere,

Dimittas peccata nostra, parcas facinoribus,


Salvans nos, vigil aeternus, a mortis operibus,

Facias nos crueifixos vitiosis actibus


25. Atque tibi consepultos quadratis muneribus.

Ut cum

dies repentina tremendi iudicii


Coeperit clarere eunetis, specie terribilis,
Et tubae clangor audiri, qua resurgunt mortui,

Nos cognoscere

digneris tuos esse proprios,

30. Immutatos, incorruptos pariterque lucidos,


Ac tales digneris parti deputare dexterae.

Atque

ista

Hunc diem

modo

primis ostendens auspieiis

sine peccato tribuas transigere

Hisque votis simul iunge, Deus clementissime,


35. Opern miseris instanter, da misericorditer,
Quo tibi possimus, Deus, adhaerere iugiter

Et

tibi

placere semper concede salubriter.

Deo nostro, patri potentissimo,


magnae atque saneto flamini paraclito,
40. Quorum est una maiestas per aeterna saecula.
Gloria

Proli

sit


Collect,

lautet dieser

ms.

incertae

Hymnus

orig.

13

saec.

Cod. Bernen. 584.

10.

Adest tempus matutinum, dulce gallinicium,


Ille blandus et tremendus, mitis et terribilia

Et patri conciliavit, toto fisus corpore,


Holocaustum singulare, victimain mirahilem.
Hinc manarunt sacramenta, quis constat ecclesia,

Pax inormis

et dulcedo, lucida purgatio,


providit et quadrato protulit senario.
His ita surrexit Christus, blandus et fulgoreus,
Qualis est electis Christi, qualis peceatoribus,

Quam

aeterna, mane nostrum lumenque perpetuum,


Nostroa dies tua pace placeat disponere,
Dimittas peccata nostra, parcas facinoribus
Atque tibi consepultas quadratis muneribus,
Coeperit clarere cunctis specie terribilis,
Nos cognoscere digneris tuos esse proprios
Ac tales digneris parti deputare dexterae.
Hunc diem sine peccato tribuas transigere,
Quo tibi possimus, Deus, adhaerere iugiter.
Gloria sit Deo nostro, patri potentissimo.

Lux

5.

Horae Primae.

Audi laudes horae primae, Deus clementissime,


Quas tibi fundit devote nee non fidelissime
Grex pusillus ac misellus, humilis et modicus.
Namque tu es magnus sator, vitis et agricola,
5.

Non

confuse nee divise, tu pater familias,


Operarios conducens in electam vineam.

Quo

existi

primo mane Abel

sacrificio,

Noe arcam velitans,


nonae Abraham et Moysen.

Tertia progressus inde

10.

Sextae pronotans et
vivendi modum docens naturaliter,
Alterum per datam legem statuis legaliter,
Sicque gradibus ascensis iubes spiritaliter
Vivere, sie operari mystica in vinea,
Donec tandem tu venisti consecrans undeeimam.

Hunc primum

namque vita animalem iudicat


Et procedens aequa lance iam carnalem reprobat.

15. Spiritalis

Inde fiunt iure primi, qui erant novissimi.


Ergo, Deus pie, Clemens rexque praestantissime,

Nostram vineam moralem digneris excolere


20. Atque vitam puerilem misertus attollere

Ac primaevae

iuventutis flosculos erigere,

Totum robur

iuvenile miseranter regere

Ac

cor senile pie iam invisere

corpus

et

Et facta divisione corporis

et

animae

25. In tuas sedes beatas dignanter reeipere


Et, donec te

videamus, hos dies disponere.

In der Hs.

14

Collect, ras. incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584.


Der Text lautet in der Quelle:

Diesem Hymnus

fehlt die Doxologie.

Audi laudis horae primae, Deus clementissime,


Grex pusillus ac misellus, humilis et modicus,

Non

confuse nee divise tu pater fainilias,


Tertia progressus inde Xoe arcam velitans,
Donec tandem tu venisti consecrans undeeimara.
Alterum per datam legem statuis legaliter
Vivere sie operari mystica in vinea,
Spiritalis

namque

vita

animalem

iudicat.

Ergo, Deus pie, cleraens rexque praestantissime,


Kedderesque nobis lucera vitae seraper comitem.
Tartarique plilegetonta pingit contra tristia.

Lux

aeterna,

lumen potens,

dies indeficiens

Destructorque tenebrarum, inlustrator mentium,


Faciente quod beati, quo liquente miseri,
Quo mortis victores facti, noctis atque saeculi,
Quae nulla fuscatur nocte solo gaudens lumine,
Quo morte perempta redit salvator ab inferis,
Qui crucis in ara pie nostrum flevit vespere
Se pro nobis offerendo hostiam placabilem

Mire vel multum, libra pensum, dulce sacrificium.


Sanguis, aqua, vitam nostram, mystica redemptio.
Sitque restat sepultura, qua quieseunt mortui.
Hoc currens nobis per simplum et proturbans geminum,
Quod docebat ad sepulcrum iuste sedens angelus.
Ergo te precamur, Deus fortis et omnipotens,
Vota nostri matutina digneris respicere,
Salvens nos, vigil aeternus, a noctis operibus,
Facias nos crueifixos vitiosis actibus,
Ut cum dies repentina tremendi iudicii,
Et tubae clangor audiri, qua resurgent mortui,
Immutatos, incorrupos pariterque lucidos.
Hisque votis simul iunge, Deus clementissime,
Opem miseris instanter da misericorditer
Et tibi placere semper concede salubriter.
Proli magnae atque saneto flamini paraclito,
Quorum est una maiestas per aeterna saeeula.
Quas tibi fundit devote nee non fidelissime,

Namque

tu es

magnus

sator, vitis et agricola,

Operarior conducens electam in vineam,


Quo existi ]>rimo mane Abel sacrificio,
Sexta pronotans et nonae Abraham et Moysen,
Hunc primum vivendi modum docens naturaliter,
Sicque gradibus ascensis iubes spiritaliter.
Inde frant iure primi, qui erant novissimi,
Et procedens aequa lance iam carnalem reprobat.

Nostram vineam moralem digneris exeolere


Atque vitam puerilem misertus attollere
Ac primaevae iuventutis flosculos erigere,

Totum robur
Ac corpus et

iuvenile miseranter regere


cor senile pie iam invisere,
Et facta divisione corporis et animae
In tua sedes beataa dignanter reeipere
Atque ista modo primis austendas aspitiia
Hunc dem sine peccato dona nos transigere
Et, donec te videamus, hos dies disponere.

G.

Hora

tertia qui

Horae Tertiae.

missus advenisti caclitus,

Nunc, Deus, ad nos benignus veni, sancte spiritus,


Qui paraliter es pius ut pater et filius.

Exue nos
5.

10.

universis,

precor, a

flagitiis

Facinoribus et cunctis omnibusque vitiis


Indueque te nos gratis indignos, ut perspicis.
Nam fovebas universam mundi novi fabricam
Animabas atque cunctam creaturae machinam,
Ostendens multiplicandam septiformem gratiam.

Unde te rogamus, alme spiritus paraclite,


Quatenus digneris ope famulos invisere
Nosque

tuos,

benedicte, servulos efficere,

Ut possimus in aeternum habere propitium


Te et patrem sempiternum filiumque maximum,
15. Quorum est una potestas et communis Caritas,
Ineffabilis

maiestas, infinita bonitas,

Admirabilis facultas

et

invicta pietas,

Inexplebilis voluptas, perpes immortalitas,

Honor, virtus atque regnum. decus

et

imperium,

20. luge sceptrum et tropaeum simulque tripudium.

Gloria sit Deo patri prolique spiritui,


Deo trino nee non uni, paci, vitae, lumini,
Nomini nimirum dulei divinoque numini.
Collect,

4 precor

ms.

incertae orig. saec. 10. Cod. Bernen. 584.


9 septiformam.
21 proli quin.

adfligitiis.

7.

Hora sexta

crueifixus,

2 a dos.

Sextae.

summi

patris unicus,

Qui tuis aeterna salus. perpetim propitius


Nostros deleas excessus et peccata, quaesumus,

Et a nobis
5.

pelle taetras,

lux aeterna, tenebras,

Quas Iudaei perpendendas non sensere mysticas


Neque suas tenebrosas agnoverunt maculas,
Caecati profunda nocte corde, ore, opere.

Unde

sunt gavisi multum tanto de facinore,


Accensi nefanda nece faeibus invidiae.
10. Sed tu splendor, alme Deus, tuis sis fidelibus,
Multum Clemens et benignus atque praestantissimus.
Nostra semper dona nobis peccata deplangere

Maculasque iuventutis lacrimis diluere,


Bonis iugiter instare, mala vero fugere
15. Gratia semperque tua caelibes exsistere,
Quo perennes tibi laudes valeamus dicere.
Ex te, per te, in te quoque liinc possimus vivere

16

Teque vitam sempiternam flamine cognoscere


Nee non ipso debriante te semper diligere.
20. Hie Amen subdo libenter dulei modulamine.
Gloria, laus, honor patri, proli ac spiritui

Ex ambobus

procedenti ante orsa saeculi,

Trinitati laus perenni, unitati perpeti.

ms. incertae
15 tuo.

Collect,

erras.

orig.

saec.

10.

Cod.

Bernen.

584.

pell

Nonae.

8.

Hora nona qui potenter

emisisti spiritura

Et nobis vitae perennis contulisti praemium


Providaque pensum libra consecrasti pretium,
Nostrae mortis infernale penetrando barathrum
5. Lux ad inferos cessisti diem fundens tenebris,
Ubi tuis assignasti vestimenta nivea,
Reprobos multasti poena, inclite, fulgorea.
Hinc timentes et sperantes te precamur plurima,
A nobis aeternae mortis depellas formidinem
10. Et tuis profundae noctis auferas caliginem
Atque eos tuam transfer vitae ad dulcedinem.

Tu
Tu
Tu

veste candidatus, aspectu fulmineus,


blandus et amandus, mitis et terribilis,
es pulcher et dilectus ac desiderabilis,
15. Solus vere immortalis et incommutabilis,
Tu sanetus et admirandus, idem rex'et dominus.
Purga nos multum squalentes et peccatis sordidos,
Fac nos mente luminosos, corpore perlucidos,
Ut tandem corpus exutos recognoscas candidos.
20. Sic fiat, Amenque subdo votis iungens modulos.
es

es

Gloria

Deo

sit

Deo

patri,

prolique spiritui,

non uni, paci, vitae, lumini,


Nomini nimirum dulei divinoque numini.
trino nee

6 tuos.
Collect, ms. incertae orig. saec 10. Cod. Bernen. 584.
7 Reprobis
10 adfores caliginem.
medito furgorea.
8 timente.
11 transfert vita.
20 Hie fiat.
.

9.

Incipe, lingua senum,

De Deo.

Carmen cantare iueundum.

Cum pueris, iuvenes laudis depromite voces,


Ex quibus Alle sonet, confestim luia resultet.
;

Conlaudate Deum, populi gentesque, benignum,


Cuius inundantem miseratio sustinet orbem

Et

faculae validum mensura et pondere

mundum

17

Per diversa movet, cum per

Tempora euncta

se

iramobilis exstet.

solus sine tempore regnat,

ligat,

regit regum, scmper sibi constat idipsom.


Expedit, ut trinum benedicat machina trina,
Terra, polus, pelagus nee non, quod constat in illis,
Credat, adoret, amet, timeat, colat, ornet, honoret.

Acta

Collect, ms.

Tegurinum

10.

1.

saec.

Ad Deiuu

10.

vt

Clm. Monacen. 18 628.

Sanctos Commendatio.

Parce, pater piissime.

3.

2.

Iesu Christe Domine,


Qui me servasti hoc die,
In hac nocte me protegas

Et a malo

4.

Ut,

cum corpus obdormiet,

Cor

in te

semper

Maria, virgo

et

vigilet.

mater,

Tu me custodi iugiter,
Ne hostis me deterreat,
Aut corpus sorde

custodias.
5.

Adveni, sanete spiritus,

Meis illapsus sensibus,

Quidquid peceavi boc die,


Cordeque et corpore mundo,
Fac, cras exsurgam a lecto.

Adeste, cives

polluat.

caelici,

Et tu, angele, custos mi,


Munite me signo crucis,

Ne

noceat ullus hostis.

Devotae Orationes (FontrebaldensesJ imp. Parisiis 1546.

11.

De sanetissima

Trinitate.

Ad Ma tutin um.
1. Pater,

Mala

fili,

paraclite,

Dimitte nobis,

Kam
2.

3.

quaesumus.

sine te nil possumus.

Peccando nos polluimus,

Ut

4.

Trinita ti

Verum lumen ac splendidum


Cor tepens redde fervidum,
Caecas mentes illuminans

deposeimus,
Ke tuum domicilium
Sit unquam eibus ignium.
expies.

5.

Trinitas ineffabilis

Et lux inaccessibilis,
Ure per ignem geminum
Kostrarum sordes mentium.

vitae praeteritae

Et mortis umbras terminans,


sit

gloria,

Laus, decus et potentia,


Qui sua nobis gratia

Concedat vitae gaudia.


Dreves, Pia Dictamina. VII.

18

Ad Laudes.
1.

sancta Deus trinitas,

De qua sanctorum

3.

sanctitas,

Te laudamus, sanctifica
Donando nobis caelica.
2.

Quae benedicet credulos,


Reprobabit incredulos.

Trinitas ineffabilis

4.

Trinitas individua.

Nos tua lux perpetua


Et a damnatis segreget
Et cum beatis adg reget.

Unitasque laudabilis,
Instantes tuis laudibus

Veris dita muneribus.


5.

Cuius in nobis munera


Conservet illa dextera,

Sit tibi,

sancta trinitas,

Decus, honor, sublimitas,


Potestas, dominatio,
Maiestas, collaudatio.

Ad Primam.
1.

2.

omnium,
Cuncta creans per tiliura,
Accepta nostros gemitus
Per donum sancti spiritus.
Pater, creator

trinitatis

unitas

3.

4.

Nudatos a criminibus
Orna virtutum tloribus
Et in polorum sedibus
Fac iungi cum felicibus.
Sit

laus patri per saecula

Et unitatis trinitas,
Pro tuo sancto nomine

Agnoque

Emunda

Quo mereamur

nos a crimine.

sine macula,

sancto spiritui,

Sit laus

perfrui.

Ad Tertiam.
1.

Caelestium rex agminum,

3.

2.

veneranda

Tua nobis

trinitas,

Caventes a prohibitis

Utamur bene licitis,


Ut gaudeamus gaudio,
Quo caeli gaudet contio.

redemptor hominura,
Consolator maerentium,
Per miseiis solacium.
Fili

4.

quam credimus,

Trinitati,

Adoramus

benignitas

et colimus,

Succurrat, ne fragilitas

Sit gratiiirum

Nos trahat ad

Salus et benedictio.

res vetitas.

actio,

Ad Sex tarn.
1.

2.

Gc-nitor ineffabilis,

3.

Ex

te

vitae principium,

remedium,

Ipsius proles parilis,

Per

Paraclite consimilis,

In te vitae solacium,

Memento

Da

vitae

Proni bumus

fragil is.

fragiles

et

Ad peccandum

et

habiles,

4.

te

vitae

nobis vitae praemium.

Patri

cum

unigcnito

Et

spiritu paraclito

maiestas

Tua

niiscricordia

Sit

Nos

levct a miseria.

Potestas

ei

et

gloria,

victoria.

19

Ad Nonam.
1.

patre prodit genitus,

Ab

2.

3.

Vitam sanetis repositam

Ob artam

utroque paraclitus,

vitae seniitani

In bis est una deitas,

Praestet nobis gratuito,

Quam

Quam non

laudat universitas.

Ex quo

debet ex meiito.

4. Genitori sit gloria,

nostra conditio,

Per quem nostra redemptio,


In quo nostra remissio,
Cum hoc fruamur gaudio.

Redemptori

victoria,

Consolatori gratia,

Nobisque per hunc venia.

Ad Vesperas.
1.

Deus de nullo veniens,


Deus de Deo prodiens,
Deus ab bis progrediens,

4.

Diligendo nos eligas

Et cum

In nos veni subveniens.


2.

Tu nosttom
Tu sis amor

desideiium,

5.

gaudium,

et

3.

in te sit iueunditas.

Pater,

Cum

eunetorum Domine,

6.

Nam

quos creavit unitas,


Caritas,

Patiendo tunc diligens


Nunc diligat nos eligens.

Intus et in cireuitu
spiritu.

7.

colligas.

Memento, saneta trinitas,


Quod tua fecit bonitas

Redemit Christi

genito de virgine

Nos rege saneto

electis

Creando prius hominem,


Recreando per sanguinem,

In te nostra cupiditas

Et

Regen do Clemens corrige


Et corrigendo diiige,

Trinitati sit gaudium,


Pax, virtus et imperium,
Decus, omnipotentia,
Laus, honor, reverentia.

Ad Completorium.
1.

lumen luminum,
Illumina cor hominum,
Trinitas,

Tuam
Ex
Et

te

et

imaginem.

mens nostra

fulgeat

4.

in te vota compleat,

Ad

te per te se dirigat,
Oedeiis, sperans te diligat.
5.

l'atii

Cum

Trinitas,

salus onmiuni.

Cor sana male saucium,


Concedens noxis veniain
Per septiformem gratiana.

similitudinem

Reformans
2.

3.

sit

Fac nos ex fide vivere


Et per spem sursuni tendere
Et caritatis geminae
Fac nos vestiri tegrrme.

benedictio

coaeterno

filio,

Benedictus sit Spiritus


Et nos in ipso* caelitus.


Collect,

add.
besitz) B.

24?.

Ad Laudes. 1, 1 trinitas Deus. B.


2, 1
4 Reprobatis scelestibus B.
5, 1 sancta fehlt.
Primam. 2, 1 O fehlt B.
2, 4 nos fehlt A.
3, 1 Munda nos a
Doxol. in B:
3, 4 cum caelestibus B.

Ad Matut.
B.

ms. S. Trinitatis in Belliloco saec. 10 12. Cod. Vatican. Reg^


Orat. ms. Franciscan. Germ. saec. 14. in. (Privat-

saec. 12. A.

immutabilis B.

Ad

20

fehlt B.

3,

Sit laus patri

cum

filio,

Sancto simul paraclito,

Xobisque mittat
Charisma sancti

Ad Tertiam.

filius

Spiritus.

10

fehlt B.
2,
2, 4 res miseras
Ad
B.
4, 1 colimus. B.
4, 2 credimus B.
3, 4 gaudet caeli B.
Xonam. 1, 1 De patre B.
1, 2 utrisque B.
2, 2 remissio B.
2, 3
Ad Vesperas. 2, 4 Et vitae sit B.
redemptio B.
3, 3 Intus et
exterius B.
3,4 sancte spiritus B.
4, 3 elige B.
4, 2 dilige B.
4, 4 collige B.
5, 3 Ad tuam nos imaginem B.
5, 2 bonitas fecit B.
Ad Completorium. 1, 2
6, 1 Nam quod B.
6, 3 Tunc patienter B.
2, 2 In te vota percompleat B.
3, 1 salus
Illuminator hominum. B.
hominum A.
3, 2 male sana B.
3, 3 nobis veniam. B.
3, 4
septiformis B.
Dieser Cursus steht aus jngeren Handschriften in krzerer Fassung
und anderer Anordnung schon Anal. XXX, 11 ff. Die Bedeutung der Quelle
A liefs eine Wiederholung notwendig erscheinen.

Str.

fehlt B.

12.

Cursus de sancta Trinitate.

Ad Matutinum.
1.

In matutinis. Domine,

Dum

tibi

2.

Caelestium pinguedine
Mox repleatur animus.
3.

Ad

te

de luce vigilet

Cor nostrum desideriis,


In te mens nostra iubilet r
Dum te laudamus labiis.

ore canimus,

Uni trinoque Domino


sempiterna gloria,
Qui vitam sine termino
Nobis donet in patria.
Sit

Ad Laudes.
1.

Precamur, sancta trinitas,


Te elevatis manibus,
Veraque simplex deitas,

3.

Nostris intende precibus.


lux inacessibilis,
lllustra nos

Solus invariabilis,
Conforta nos assidue.
5.

Synderesis veraciter.
4.

perspicue,

Voluntas nostra cupiat,

Mens meditetur iugiter,


Te summum bonum sapiat

Deus, deeus gloriae,

Deus exercituum,
Nos benedicas hodie,
Nos salva in perpetuum.

Uni trinoque Domino.

21

Ad Primam.
Te

vere,

summa

trinitas,

2.

3.

Honor

Aequalis esse gloriae

Eiusdemque substantiae

Spes nostra, fides, Caritas,


Unum fatemur Dominum
Personas trium nominum,

Cum
Ac
patri,

patre unigenitum

utriusque spiritum.

laus genito,

gloria paraclito,

Sit

Qui frui nobis omnibus


Se donet in caelestibus.

Ad Tertiam.
1.

Nunc omnes

gentes,

populi,

2.

Tribus et linguae singuli,


Senes cum iunioribus,
Pusilli

cum

Ut

maioribus,
3.

Cuncti laudemus inclitum


Patrem, natum, paraclitum,
Eius misericordia

Honor

patri, laus

firmet nos in gratia.

genito.

Ad Sexta m.
1.

Adonai Domine,
Regnans in caeli culmine
Per tuum admirabile

Nomen

et

2.

similitudinem

Infectam culpa, repaia,


te fruendum praepara.

Ad

ineffabile
3.

Tuam

In nobis et imaginem.

Honor

patri,

laus genito.

Ad Nonam.
1.

In psalmis, hymnis, canticis

Te

Deum
Unum

laudamus

filii

Honor

ecclesiae,

Ut corda

V esperas.
3.

Et flante sacro flamme


Fletum amoris pariat.
5.

summa
Verbum,
vere

vere trinitas,
pater, paraclite,

summa

Remunerator

aeternaliter.

liquefaciat

dilue.

patri, laus genito.

iugiter,

2. Emitte verbum, Domine,

gratia
laetitia

Cunctamque noxam

Ut verae pacis requie

Fruamur

in

Tibi servire tribue

pariter,

Ad
Deum laudemus

Conserva nos

Et semper cum

trinum alacriter.
3.

1.

2.

iubilantes melicis

4.

bonitas,

inclite,

Post spem da rem percipere,


Post fidem frui specie,
Perfecteque diligere

Fac nos

Uni trinoque Domino.

te

regem

gloriae.

22

Ad Completorium.
pater, nate,

1.

spiritus,

2.

peccatorum

Nostros exaudi gemitus,

Ab

Propitius accelera

Educ

Et nos ab hoste

In

libera.
3.

Honor

patri,

1,

nos,

une Domine,
nomine.

trinitatis

laus genito.

Orat. ms. saec. 15. Cod. Labacen. 45.

Ad Sex tarn.

foveis,

inimici laqueis

Ad Tertiam.

1,

2 singuiae.

fehlt.

13.

De sanctissima

Trinitate.

quam magnum, quam venerandum,


quam formosum, quam pulchrum, quam decorosum,
Regem regnantem, media de sede tonantem,
Altithronum Dominum, sub personis tribus unum.
Omnia complentem, caelos terrasque tenentem
qualem, quantura,

5.

et in quo sunt, vivunt simul omnia, quae sunt,


Cui sedes caelum, cui terra profunda scabellum,

Ex, per

Cui nemo mundus, non iustificabitur


10.

Quem grex sanctorum,


Quem vicenorum plebs

ullus,

virtus praecelsa polorum,

quattuor et seniorum

Semper glorificat, semper collaudat, honorat,


Semper adorando, venerando, colendo, tremendo,
Semper cernentes, quod semper erant cupientes,
Semper captantes, quod semper erant adamantes,
15. Saepius optatam
Collect,

ms.

vitam sine fine beatam.

Carth. Montis

S.

Beati

saec.

13.

[14.

Cod.

15.]

Vindo-

bonen. 898.

14.

De sanctissima

Trinitate.

Ad Patrem.
Fns, Deus pater, omnium,
Tarn finis quam principium,
Cuius omnipotentia
Cuncta creavit entia,
5. Istud scio verum esse
Dei non habens necesse

Nee

ullius

creaturae,

Cuiuscumque sit tigurae,


Sed, quod omnes sunt creatae,
10. Est a tua bonitate.
Grates ergo nunc devotas

Ago per mis

vires totas

Tibi creatori

meo

15.

Omniumque vero Deo.


Ut me dignatus plasmare,
Voluisti

Animam

mihi dare
intellectum,

et

Sana membra, corpus rectum,


Incorruptos sensus quinos,
et vestitum binos

20. Victum

Bona rursum
Mihi sunt a

te

Quarumcunquc
Pius

sis

et

largita,

tu es

dator

gubernator

25. Dans, pater, hie deservire

Et abhinc ad

infinita

te

redire.

28

Ad Filium.
10. Grave tuae crucis onu<,
In qua tractus et extensus,

Dei et Mariae,
Purae virginis et piae,

Fili

5.

Tibi grates, Iesu bone,

Cum

Reddo cum devotione,


Quod tu pro me sponte

Manus, pedes laceraris,


Cor et latus perforaris,

lacsus,

Virgis et flagellis caesus,

Caput

15.

Quo

latronibus suspensus

sie

aquae fontes

Efliuunt,

spinis coronatus,

vivi

cruoris rivi,

Palmis, pugnis verberatus,

Qui nos lavent a peccatis

Fers, ad mortem lassus, pronus

Cunctis, preeor, perpetratis.

Ad Spir tum San et um.


Spiritus sancte te laudo,

Benedicens

tibi

Infudisti mihi

5.

plaudo,

planam

10.

Veram fidem Christianam,


Non gentilem indirectam
Nee Iudaeam imperfeetam

In medelam condidisti,
Quaequodsumam, dato, digne,
Ut sim malo ber igne
Et intrare queam thronum,
Ubi regnat summum bonum,
Pater, natus, sacrum flamen,

Unus semper Deus.

Sacramenta quoque Christi

Orat. ms. Pollingense saec. 15. Clm. Monacen. 11917.


12 meas vires.
25 Dans me paterhoc.
9 omnes fehlt.
13 Manus et pedes.
Ad Spiritum,
15 aqua fontis.
13 nate.

15.

trinitas sempiterna
Unitasque sanetissima,

Deus omnium

3.

labe

4.

et tenebrosa
Cordis nostri latibula.

triclinium

maneipa

Caritateque feeunda,

Horrenda

b.

tuis

totaliter et nostra

Mentes nostras

munda

5.

Laudibus

Nos

creator,

Visita et illumina

Ab omnique

1.

te collaudo.

De sanetissima Trinitate.

Rector atque conservator.


2.

Amen.

Ad Patrem,
Ad Filium,

Oratio de sanetissima Trinitate et omnibus sanetis."


a.

1.

in

te firma.

Ut tibi soli, Domine,


Timearaus displicere
Et studeamus placere
Corde, ore et opere.

Quare nos tua opera,


In te solum sperantia,
Ab omni malo libera
Bonisque omnibus dita.

Oratio de beata Virgin

nobile

Trinitatis sanetissimae,

Hera caelestis patriae,


Nos exsules consolare.

2.

e.

Maria, mater gratiae,


Mater misericordiae,
Semper ab hoste protege
Et in morte nos suseipe.

24
Et

sie

dos tui servuli,


simus multum

Quam vis

4.
rei,

Propter te fiamus salvi,


Propter quos es mater Dei,
5.

Quia Deus omnipotens


Factus liomo oboediens,
Pro nobis fuso sanguine
Plexus est crudeli raorte.

in omnibus suum
Agamus beneplacitum,
Ne frustretur eius mortis

Quare

Efficacia in nobis.

De saneto B e n e d

c.

gloriose domine,

1.

3.

c t o.

omnes rectores

nostri

Sanctissime Benedicte,

Sancti, gnari, pii, iusti,

Cor, verba et opus nostrum

Nos humiles et
Omnesque Deo

Fac Deo beneplacitum.


2.

Sint

Ipse te intercedente,

4.

Et nunc takter vivamus,


vitam hanc exeamus,
Sua misericordia
Nos in caeli ducat regna.

Cum

Qui vult omnes salvos esse,


Firmet iustos, sanet reos,

Ad

se trahat extraneos.

Quare nunc clamemus ad

5.

subiecti
dilecti.

te,

Noli nos tunc relinquere,


Festina, ne tardaveris,
Succurre nobis miseris.

d.

De Angelis.

milites angelici,

1.

3.

Robusti custodes nostri,

A
Et
2.

ruina praeservati
in

dono confirmati.

Nobis semper

assistite

Nunc in vita et in morte,


Ut abiciamus malum
Et perficiamus bonum.

Hostesque nostros crudeles,


Carnem, mundum et daemones
Vincamus semper fortiter,
Ne ruamus letaliter.

Corda nostra

et corpora
Vestra servate tutela

Deo semper tranquilla


Et proximis utilia.
In

Quare nulla nos prospera


Inflent nee frangant adversa,

Sed ad Deum

et homines
Sancte simus conversantes.

e.

De Omnibus

Sanctis.

Omnes sancti, dirigite


Nunc cursum [hunc] vitae nostrae,
Sicut nostis velle Deum,

Omnia

Ad

Tarn prosperis quam adversis.

salutem animarum.

Nostra

Deum

interiora
et

exteriora

collaudent de eunetis,

3.

Ut nunc omnibus mundanis


Nobisque ipsis relictis
]Miti corde et humili
Sectemur tilium Dei.

4.

Fide, spe et caritate.

Quare nunc luantur culpae


Digna sanctificatione,
Ut contriti et confessi

5.

Semper

apti simus mori.

De sancta Trinitate.

f.

regum rex altissime,


orbem terrae,

2.

Obscrvemusque niandata
Sua' perfecta opera
Usque in finem non ficte

3.

Te unum desideremus,
gaudeamus

Pacifica

In quo solum

Ecclesiam coaduna,

De

Corda nostra inhabit.

Nisi,

Unum

pater, flamen,

In nobis

sis

et

Tuae omnino conformes,


Ut simus, quia vocati,
Etiam tui electi.

te,

Ut tibi laudes debite


Reddamus omni tempore.
5.

quia peccaviraus.

Nostrasque fac voluntates

nate,

nos in

nulloque doleamus

Quare exstirpa

vitia,

Virtutibus nos adorna,

In hora mortis ultima


Miserrimos nos adiuva.

g.

1.

2.

De Deo

Omnibus Sanctis

et

Sed

eius.

Omnipotens, miserere,
Maria, semper assiste,
Ne deseras, Benedicte,

Nunc

Angeli, nos custodite.

Hanc vitam claudamus

Ut

Omnes sancti, succurrite


Nunc semper atque ubique,
Ut nos crimen non inquinet,

Ne Deus

4.

caritate sancta

nostra fiant omnia,

victis

culpa

et

hoste
pie.

Quare tunc nobis dicere

Audiamus

Christi voce:
Venite vos, benedicti,
Possidete regnum caeli.

aeterne damnet.
5.

in

Gloria aeterno Deo,

Mariae

et

Benedicto,

Angelis et sanctis cunctis,


Quies sit aeva defunctis.

ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15. Cod. Petrin, a IV, 39.


via Deus.
15 b. 4,
Nr. 15 e. 4, 4 In rlde,
4, 4 Plexus es.
Nr. 15a bis 15g sind natrlich von
spe.
Nr. 15g. 2, 2 et ubique.
ein und demselben Verfasser und, da sie in der Quelle mit einer
gemeinsamen Aufschrift als ein Ganzes auftreten, hier als solches belassen.
Orat.

Nr.

10


16.

1.

26

Oratio ad sanctnm Si>irilnm Paraclitum.

Consolator miserorum,

Quamvis subditum

4.

solamen maerentium,
Lux piorum, spes reorum
unctioque mentium,
Creatoris

peecatorum decoque;

hominumque

Yeni, bone, veni, pie,

amor atque vinculum,


2.

Boni

fons,

veritatis

veni,

doctrinae fomes,

5.

spiritus,

Hostiles frangens conatus,

purgare, quaeque voles,


aspirando praevales,
Tu bruta stultaque corda
sie

patris

mutare assoles

Ut indoctos

animi paraclitus,

Tu

potentissime.

Tu

dextrae Dei digitus

Et dolore desperati

3.

peccatis-

corpus suetus fugere,


Veni tarnen et obscoena

eruditis

protinus aequipares.

promissum atque

6.

Ergo meam caecam mentem,


doctor alme, visita

septiformis gratia,

Verbo, unguis et sermone


puro ditans guttura
Et divino urens igne
paenitentum crimina,

Putridumque
luto

Ad Deinn

peccati

Et utrumque ad amorem
Christi toi subleva.

Collectan. ms. S. Sergii Andegaven. saec.

17.

in

corpus suscita

10

/n. Cod.

Andegaven. 283

Oratio.

prineeps pacis ac prineipium pietatis,

verum lumen, retinens par cum patre numen,


Spiritus o sanete, quo constant

euneta volente,
His quoque personis unus semper specularis,
5. Ordine qui miro finis constas et origo
Leges aeternas ac solus iure gubernas,
Qui genus humanuni miseratus mortificatum
Vivere fecisti pretioso sanguine Christi,
Cuius iudicio statuentur euneta sub aequo,
10. Da sentire tidem, qua felix fert sibi finem,
Ut credam recte, nee sint aliae mihi seetae,
Atque sciam plane, quod iustum sit vel inane.
Spem concede mihi, qua possit vita videri;
Virtus in his prima restat dilectio bina,
15. Quam, Deus, infunde sub viscera cordis abunde.
Aures adverte, rogo, sint mihi semper apertae,
Ne reminiscaiis delicta mei puerilis.
Sed pius ignosce factis veniamque repende.
Non mea mens, quaeso, laedatur more superbo,
20. Adveniat rite custos patientia vitae,

(274),

Mor?

et

caeca

perditio discedat,

libido,

Nunquam deliciis confundar crimine ventris,


Ne pollnta caro somno turbetur ainaro.
Obsecro. me frenas, cum videro res alienas,
25. Sint procul invidia, iactantia, lis, sed et
Xec rebus vanis me laus seducat inanis.

ira,

Fruetificaque, mihi quaecunque talenta dedisti,


Sicque meos mores, Deus, immutato decores,

Ut mea

quod gestat vita futura,


merear sodalis haberi,
Qui sancto tecum cum flamine regnat in aevum.

Ac

30.

Collat

24 frenas

ras.

cura,

sit

veii

Cassiani

'SO

merear

De

/. Clm. Monacen.
4549. add. saec. 11.
Keim.
30 sono turbetur.
28 Deus fehlt;

De Spiritn Sancto.

persona tertia,
sede trinitatis,

5.

Apostoli subiciunt

Largire dona gratis;


Nostra mala submoveas,

Orbem et orbis iura;


Tu virgines sanctificas,
Tu martyres fortificas
In corporum pressura.

Internae paupertatis.
Patris, nati

concordia,

6.

pascis in pastoribus

Et doces

Per peccata discordes


Dator verae munditiae,

Tu

Manu

Desertum

Tu

Greges

Magister saeculorum.

consocias,
delicias

Per

Tu

sanctificator.

Virtus et eloquentia,

in

8.

dapsilis benignitas,

Thesaurus gaudiorum,
Audacia, facundia,

te

te nati renascimur,
Renati consummamur,
Perenni cibo pascimur,
Charactere signamur,
A vinculis absolvimur,
Aeterno sponso iungimur,
Verissime sanamur.

increata Caritas,

Tu donum donans omnia,


Tu amor, fons amorum,
Tu celebris laetitia,

solis

7.

verus consolator,

Mundi

cura

doctoribus,

Yertis et mollis dura.

Mentis lustrator subitus


Et dulcis inrlammator;

Tu
Tu

fideli

in

Quaecunque sunt obscura,

misericordiae

spiritus paraclitus,

Tu

4.

Tu

Fac nos tibi concordes


Et Deo reconcilia

Nostras emunda sordes.


3.

Per te prophetae praesciunt


Et nuntiant Ventura,

Gratifica nos gratia,

Nostrae defectum suppleas

2.

sie tales.

18.

1. Veni,

saec.

frenes) schlitzt der

(st.

inmetate.

regis

das gustum dulcedinis,

Intellectum, splendorem,

Consultae fortitudinis
Tu tribuis vigorem,

Tu

clausuni librum aperis

Et pietatem suggeris
Et ingeris timorem.

28
Ergo, caelestis unctio,
Nos ungere dignare,

9.

Da

benigne paraclite
Lugentes consolaie,

10.

Te mereamur hospite

sacro septenario

Devotos abundare.

Post fletum exsultare,

Per te de carne. saeculo


Atque salutis aemulo
Possimus triumphare.

Jacentes in exsilio

Frequenti beneficio

memor

Sis

3,

visitare.

Collect, ms. Italicum saec. 14. Cod. Rossian. IX, 43.


5,3 tibi
3 illustrator.
9, 2 Nos unge dignare,
10, 6 Absque salutis.

19.

1.

Alme Dei

digite,

De Spiritu Sancto.
5.

Estatis temperies,

Flatus aurae lenis,


Yirtutum congeries,

Spiritus amoris,

Dulcis o paraclite,

Vera spes maeroris,

Sis in horis senis

Dono

Consolator optime.

Imbrem

tui

2.

Pax

te

insuperabilis.

Nostris natet venis.


6.

Caritas divina,

Rivus omnis gratiae.


Nobis hora nona

Mens invariabilis,
Hora matatina

Xenium

Donum

Christi

sapientiae

propina
Et aures clementiae
Super nos inclina.

Tu Clemens

illabere

Sit

7.

Intellectus ima,

tertia

Doce

vias

Tuis caris iugiter


Hora vesperorum
Subveni celeriter,
Pater orphanorum,
Pietatem colere
Da, merces laborum.

Ut ad alta scandere
Possimus caelorum.

Dulciter elima.

Qui discipulorum
Inflammasti pectora,

8.

Noctis in crepusculo

Hora iam completa,


Sacrum neuma, tempora

morum,

Recta da consilia,
Opera iustorum,
Sancta desideria
Dona, lux polorum.

inclita

Regnantis Corona.

Recta doce sapere,


Vetus purga zima
Et peccati scoriam

Hora quondam

mens et passio
mente prona,

in

Ut fruamur

Nobis hora prima


Ut possimus capere

4.

scientiae

Dulciter condona,

INIiseris

3.

fortitudinis

Roborans in poenis,
Tuae ros dulcedinis

roris

Funde, dans laudare


Omnibus in horis.

fehlt.

Per

te sint

Fac nos

ita

quieta,

petere

Lectuli secreta,
r

imor tuus super nos


Sit ut

sine meta.

9.

Eia sancte Spiritus,


Qui Sebastianum

10.

inquani, spernere

Illos,

Vana
Quibus

Inflammasti penitus

Nee non Fabianum,

docuisti,
et

Achatium

Iungi voluisti,

Superaddens tertium
Sanctum Adrianum,
Quos fecisti spernere
Spiritura profannm.

Dorotheam nobilem
Ulis addidisti,

Quos

tuis

igniculis

Ad mortem

ignisti.

11. Dignis liorum preeibus,

Sacrum o spiramen,
Nos a mortis faeeibus

Munda dans

solamen,

cum apparuerit
Ultimum examen,

Ut,

Yernte

praedulciter

Audiamus.

Amen.

ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15. Cod. Petrin, a VI, 52. A.


ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15. ex. Cod. Petrin, a V, 50. B.
6 Imbre.
8,3 pneuma B.
1
8,3 sq. per te sint tempora B.
9, 6
Inclitum Albanum B.
Akrostichon: Apt Hertneid.
Welcher Hertnidus
gemeint ist, vermag ich nicht zu sagen.
Offic.

Orat.

20.

Paraphrasis Orationis Dominicae.

Sancte pater,

summa

caeli qui sedes in aula,

tuum venerabile nomen,


Nobis adveniat regnum, tua magna potestas,

Sanctificetur honore

Quondam
5.

qui

In caelis

velut

nunc hoste depulso


semper per tempora pacis.

tenuit regnum.

Filius ut regnet

colitur tua cara voluntas,

Sic dignos faciant fruetus tibi corpora nostra,

Impleat et sanetus nostri praecordia flatus.


Pauperibus potum nobis panemque ministra,
10. Semper ut esuriem superes aestusque laborem

Atque tuos pascat panis victoribus aptus.


Te. genitor, petimus, dimittas crimina nostra,

Fratribus ut eulpae veniam poscentibus ante


Viscere perfecto pacis indulsimus almae,
15.

Nonque

sinas servos vinci,

pater, hoste maliguo,

Olim qui primoplaustum detrusit ab Eden.


Eripe sed, genitor, agnos de faueibus hostis,
Ut possint Domino semper servire superno.

Quod petimus,

fiat

Christo fiatque volente.

Collect, ms. Cantuariense (?) saec. 11. Cod. Cantabrigien.


Abschrift von Kev. H. M. Bannister.

6g

V, 35.

Versus de Dominica Oratione.

21.

tuum nomen,

Sancte,

3u

pater, in

me

sanctificetur,

Filius ut tibi sim, sapientia pace iuvetur,

Regnum da Clemens

intellectumque profundum.

Quo mediante Deum cor


Fiat velle tuum,

5.

sie

possit cernere

Ut mihi mercedem miseranti

me pane

Caelesti

mundum.

consule, consiliator,
des,

miserator.

eiba fragilem solidando,

Ut sit esuries mihi iustitiae salutando,


Ut mihi dimittas, dimitto; scientia luctum
10. Augeat, in lacrimis det consolatio fruetum.

Ne

tempter, rogo te pietatis

Ut mihi mansueto detur

opem mihi

feire,

possessio terrae.

Liber ut esse queam, qni Hberet, adde timorem,


regri mereatur honorem.

Quo mihi mens humis

Nach
Collectan. ms. incert. origin. saec. 13. Cod. Mazarin. 742 (1115).
noch zwei Hexameter, die nicht zu dem Gedichte zu gehren

14 folgen
scheinen:

Ordine retrogrado fieri progressio debet.


Quam naturalis nobis inspectio praebet.

Paraphrasis Orationis Doiuinicae.

22.

1.

Pater rerum omnium

Sacrum nomen, super nos

pius et fidelis,

virgo invocetur,

Sola sine macula

Iustus et misericors,

quae semper habetur.

habitans in caelis,

Serva nos a laqueis


hostium et telis

4.

Caelestium spiritum

commendans
2.

Regnum tuum

in

veniat.

ineffabiliter

est

velle vigeat
altis

et

^mis,

Hoc, concede, facere


semper ut possimus,
Xostram impotentiam,
pater, bene seimns,
Quia tibi sine te
placere neqivmus.

tutelis.

Christus, tuus natus.

Qui

Tuum

pro nobis natus,

Ipse nostra scclcra

purget

Hoc pro

et

reatus,

nobis postulet

caelicus conatus.

3.

In

nos tua gratia

semper innovetur,

Tuum,
sie

ut

in

caeli

sanctificetur

5.

Panem nostium hoc^e


da cotidianum,
hunc, qui saucium
totum fecit sanum,
Panem hunc, qui filvolrm

Panem

respuit

ei

Panem, qui

vanum,
salvificat

genos et hnmannm.

6. Dimitte nobis

31

debita

8.

nostra, supplicamus,

Sicut debitoribus
nostris

Exsules

condonamus.

pater, oramus,

te,

7.

banc tuitionem,

Ne

dona, quod rogamus.

Tu, qui mundi ?eneras


solvere peccata

Atque

legis

9.

nos cireumveniat
per temptationem.

Qui

caelis

in

terris

in

et

solus es,
salo,

Plebi Israeliticae

veteris

implere mandata,
Nostra nobis hodie

positus in palo,

Ad

te

fundo gemitus

meos

dimitte peccata,

Ut

perditionem,

in

Paternani deposcimus

et flebiles

Dimitte, quod peccavimus,


et

Circueuntem propter nos


reprime leonem,
Qui nos temptat ducere

Ut nos

in nos peccantibus

dimittimus errata.

perpetuum

conserves a malo.

Nunc

10.

propalo,

et
in

patris et

filii

deprecor spiramen,

Mei caeci

pectoris

depellat velamen,

Perpes

in

perpetuum
solamen

meum sit
Or et mecum
totus

Amen.

ms. Lantoniense (?) saec. 13. Cod. Coli. Corp. Christi Oxonien.
2 invocetur.
3, 5 Opern nostram.
7, 7 ut
4, 2 et in imis.
Von Str. 6 eine zweite Redaktion von anderer Hand:
n nobis.
Collect,

59.
4

hodie

mundus.

2,

Sicut nos dimittimus omni delinquenti,


Tibi preces supplices pectoreque flenti
Facimus, et scelera nobis inferenti,
In nos ut respicias oculo clementi.

Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

23.

1.

Super Pater Xoster.

Pater, qui es ingenitus,


Iesu,

fili

beate,

Noster director, spiritus,


Tu nos exaudi grate,
Qui Deus exstas praeditus.

Unus

in

trinitate.

Es

vita

et

veiitas

Et esse aeternale,
In te manet immensitas,
Principium causale,
Caelis,

in

quibus habitas,

Das lumen

radiale.

32
3. Sanctifwetur nobile,

9.

Nomen, quam admirabile,


Quam summe gloriosum,
Tuum, quod est laudabile,

Adreniat perpetuum

10. Nostra dissolve scelera,

Morbos cunctos

In nos possessione

Megnum caeli praecipuum


Cum tui visione
Tmim, quod est mellifiuum
Manans
5.

diligenti

Sic nos ad te converte

Et nos transfer ad sidera


Te visuros aperte.
11.

In
Et

7.

Praestante te iuvamen,
Salutis

12.

bonitatis,

Panem

Te)iqitationem hostium

Repeile malignorum.
13. Sed tu, pater, per

Cotidianum tribue

Panem materialem.
Da, Deus,

Da

efficaciter,

14.

liberare,

Malo propulso

Hodie

Amen

ut semper caelitus
Possimus te laudare.

et perenniter

enedictoburanum

funditus

Nos, Cbriste, consolare.

vitae sanctitatcm.

Collect, ms.

um

poenis, Deus, penitus

Nos stude

carnis sanitatem,

Nobis praebe benigniter


Mentis tranquillitatem,

Da

tili

Iesum tarn benedictum


Libera dans auxilium
Et mitiga conmctum,
Nos salva premens noxium
Serpentem maledictum.

Nobis sacramentalem
Nostrum, dona largiflue
Panem verbi mentalem,

8.

Et ne nos per contagium


Quodcumque vitiorom

stabilitatis.

caelestem influe

medicamen.

Inducas in excidium,
Fer opem, rex caelorum.

felicitatis,

in terra da gratiam

Firmae

et

Nostris ut dones mentibus

caelo sanctis gloriam

Praebes

errantibus

gravamen
DebUoribus omnibus

per quam condita


Est omnis creatura,
Tua decens et licita,
Quae legum est mensura.
Volitntas,

Omnis fons

Dimitmm
Offensam

cura

6. Sicut es per essentiam

averte,

Sicut das cuncta inunera,

fruitione.

Fiat mente gratuita

Et

dimitte tidelibus

Dominica mandata
Bebita paenitentibus
Remitte perpetrata.

Prae cunctis virtuosum.


4.

Et

Reatus et peccata,
Nobis transgressoribus

Salubre, gratiosum,

saec. 15. ex. Clin.

Monacen. 5005.

1,

3 per quem enim condita.


7, 2 Nobilem sacramentalem.
Auf dies Lied folgen anmittelbar die beiden
12, 5 In temptationem.
Glossenlieder Ave nostra domina de humilitate Anal. XXX, 222 sq.
und Salve splendor praeeipue ibid. 292 Sq. Dies legt die Vermutung
nabe, dafs dieselben nicht nur ans einer Quelle, sondern auch ans einer
Feder stammen, um so mehr, als sie gleichen Bau und gleiche Behandlung
Doch ist die Verbreitung des zweiten Liedes eine weitere als
aufweisen.
die d<s ersten und dritten.
praedietns.

5,

33
24.

Super Pater Noster.

Pater, qui de nihilo

6.

Nomen

mundo

Mittens

Noster

adversis

in

semper veneremur
Et

in

Ut

morte liberemur.

Timm

[sis]

da praesidium
alme pater,

nobis,

lllud nobis impetret

sanetissima mater,

Vero certe nomine

cesset mentibus

nostris

inimicus ater,

diceris salvator,

Fundens cruce sanguinem

Qui nos vexat stimulis


uno puncto quater.

triumphator.

Qui concludis semitas


euneta gubernando.

Adveniat cordibus

In te condentibus

Mentes nostras impleat

candor lucis

veniam donando,

paraclitus spiritus,

ut in te sperando

Laudibus

et meritis

gaudeant amando.

Es

inclitus,

Eius ad obsequium
nos conformet penitus,
Qui gratiarum omnium

Fleete corda supplieum,

largitor optimus.

est

Begnum

Nostram carnem sumere,


Deus alme, parens

caeli, Domine,
mentibus infunde,
Paenitendi gratiam
conferas abunde,

Dignatus ex virgine,

in

caelis

conditus

9.

sine fine manens,

te solo

qui livore carens

Sed in gratitudine
non sentimus unde.

ara crucis arens.

Sanificetur Uterus,

10.

Tuum

Venter sacratissimus
matris, quae lactavit,

Redde

Gloriosae virginis,

Da

te

et

portavit

tibi

paratum,

praeparatum,

demonstratum,

Nostrum
tibi
VII.

est

cor fidelium

nobis per gratiam

iter

Deque mortis laqueo


vitam reparavit.
Dreves, Pia Dictamina.

beneficium

semper

qui te generavit,

quae

provenit

non aliunde,

et

Subisti patibulum

5.

laudibus

a sorde eriminis
et

dulcis gubernator,

4.

tuis

prompte delectemur,

mane defensator,
Rerum benigne conditor,

factus

credimus

cum reverentia

Id

tilium

nos recuperasti,
Mortuis ex crimine
vitam praeparasti,
Parce nobis miseris,
quos gratis salvasti.

2.

Christi

atque contitemur,

saecula creasti,

sacriticium

riat

gratum.
3


11. Fiat nobis,

Domine,

34
16.

Et in

Ut ambuleraus

trarnite

quem

duxisti,

recto,

Et

Inveniuntur, miseris

omnia transversa,
Adflictionum plurium
copia diversa,

regni gloriam,

tui

sicut promisisti,

Da

tuis

Vitemus ergo saeculum,


ut poena sit dispersa.

fidelibus,

quos tu redemisti.

12. Voluntas nostra maneat


tecum radicata,

17.

Angelorum laudibus

angelicum
praebe nobis, Domine,

Tua

gloria

dulci gratia

canendo dulci carmine.

18.

Nostntm

defende peccatores

Et

flecte

Te cum

amatores.

14. Sicut tu vis, Domine,


nos indifferenter
Guberna, rege, protege

19.

dando nobis semper


Muneris auxilium.

Cotidiamtm gaudium
tecum invenitur,
Per fidem spes altissimi

virtute redemitur,

ut tibi reverenter

Ubi

delectatio

est

adcumulata,

Angelorum

deitas

Caelesti mensa, gaudii

poculo potitur.

20.

Da

nobis, Domine, ut
semper tecum vivamus,

Tua

semper augmentata.

beneficia

saepe cogitemus,
Concede nobis gratiam,

manet informata
Et iustorum gloria

diligentia

cordibus unitur,
Qui relinquit vitia,

Serviamus, turpia
vitando potenter.

15. In caclo cuncta gaudia


nobis sunt parata,

sobrie

semper imitando
Videamus facie,
quando erit quando.

labores

Vitent et virtutibus
fiant

altissime,

vitia vitando,

cognoscant Dominum,

te

vitia,

cor,

tolerando,

Ut vivamus

adflictos subleva.

mitiga dolores,

Ut

consortii

Et cum tuo rilio


et cum sancto flamine
Iungamur in gloria

virtus comprobata.

13.

tui

coniungamur agmine

nobis reserata
in

Panem tuum
Ut

.semper sit parata,


Porta caeli, quaesumus,

Maneat,

terra prospera

nulla, sed adversa

sicut tu dixisti,

ut

Et

te

collaudemus

ad superna gaudia
viam dirigcmus.

21.

Ho die,

savator,

conserva nos

Concede
ut

reverenter

te

qui euneta potenter

Disponis, et veniam

nobis da clementer.

22. Et dimiite criminum

noxium ligamen,
fortiter

certasti

nobile certamen,

Te

si

lingua tacet,

Cor meum semper

vigilet

operibusque vacet,
Surgat, qui criminibus
involutus iacet.

27. Et nos, qui sumus fragiles,


pravis declinantes,

Fac

in tuis laudibus

esse declinantes,

Relinquendo

esurientibus

vere das libamen.

23. Nobis dux et semita,


bone Iesu C briste,
Sis et peccatoribus,

petimus, assiste,

vitia

virtutes operantes.

28. Dimittimus, quo iugiter

debemus operari,
Studemus assidue
bruta imitari,

Ut a peccatis omnibus

Semper cum miseria


nimisque avari,

caveant, resiste
nostris

placet.

Fiat de nobis, Domine,

In bonis operibus

ligamen,

Et semper

expedit

tibi

fortes et constautes,

Crucis in patibulo
solvisti

et

sicut

et

et,

Cognoscant verum Dominum,

Qui

26. Sicut vis

semper,

et

famulis,

tuis

35

mentibus

dulciter insiste.

24. Debita remitte,


quibus obligati

Concede
tecum

nobis,

Domine,

delcctari.

29. Debitoribas debita


nunquam relaxamus,

Tibi sumus fortiter,

Immo

paterna peccati,
Quibus si fuerimus

semper postulamus
Et non persolvcntibus

a te liberati,

Erimus ad gratiam
cito

praeparati.

25. Nostra sunt peccamina


tot

Ex

et

tarn

diversa,

misericordia

nisi

sint

aspersa,

Nobis proeul dubio


parata sunt ad versa;
Succurre nobis, Domine,
peccata sint abstersa.

nostra credita

poenas praeparamus,
est, quod proximos

Signum

certo non

amamus.

30. Nostris adversariis


parcere debemus,

Mala

inferentibus

dona redonemus,
Qui nos babent odio,
dulciter

Et pro

eis

amemus
Dominum

iugiter oremus.

3*


31.

36

ne nos despicias,
te precemur,
Impetremus veniam,
culpam qui meremur,
Libera nos debito,
pater, quo tenemur,

.Et

34. Sed libera nos, Doinine,

pater,

Ut

libera,

Nos

clamamus,

a peccatis omnibus,

libera,

rogamus,

Libera, qui noxia

mala reportamus,
Libera. qui criminum

in tuis laudibus

iugo semper stamus.

semper delectemur.
32. Inducas nostris oculis
fontem lacrimarum,

35.

rnalo mortis turbine r

Cor contritum praepara,


ut semper sit amarum

nos defende r
Matris tuae meritis
te nobis ostende
Et, si mala gerimus.
veniam impende,

Ex

Supplicum defectibus

Ut plangamus

Christe,

crimina,

dator gratiarum,

delictis

pectorum,

dator veniarum.

propitius intende.

In temptationem duram

36. Honor, laus et gloria

currimus frequenter,
Defende nos, benignus
pater, quaesumus, clementer,
Ut possimus temptatori

sit

maiestati,

Toti caelesti curiae,

resistere potenter,

Et nostras

summae

Portemus reverentiam
almae trinitati,
ut

semper

sint parati

Ad impetrandum

veniam
de turbine peccati.

intirmitates

cura diligenter.

Frstenfeldenses saec. 15. Clin. Monacen. 7016.


5, 6 et
que fehlt.
25, 4 sit.
28, 4
20, 8 viam nostram.
brutis.
Praecedens Carmen
28, 6 que fehlt.
32, 7 peccatorum.
orationis dominicae scripsi ononiae in oratorio saneti Petronii sub anno
Domini millesimo quadringentesimo tricesimo septimo kalendas Iulii ]>ontificatus Dni Eugenii, papae quarti, anno septimo, quiquidem pro tunc residebat
Bononiae." Der Schreiber Hainricus Prugger de Holnpach.
Collect,

fehlt.

ms.

5, 7

25.

Super Pater Noster.

1. Pater alme, vere Dens,

Ad

te

clanio

Ut

tu

sis

Cum

tamquam

2.

reus,

adiutor meus

tuis virtutibus.

Noster optime salvator,

Deus omnium

Tu

creator,

es gratiarum
llic

et in

dator

caelestibus.

Qui es et in infinitum
Deus eris, cor contritum
Praesta, precor, praemunitum
Esse cum liumilibus.
In caclis tu nos dignarc,
Sancte Deus, collocare,
lbi fac nos habitare
In supernis aedibus.

37
Sandificetur in aeternis

In

Tua

Summa

laus et in supernis,

Te

Custodi nos a sempiternis


est

verendum

non contradicendum,
Super omnia colendum
Semper ab hominibus.

5.

virtus,

cogat sanetus spiritus


habitantibus.

Regnum tuum

est

eunetorum,

Relictis

criminibus.

Vitam, carnem atque merum,

Deus tuum chorum

Deus,nunquam serum
Ipsum manducantibus.

Praesta,

Da

Salus bonis deputatum,

Vitam, Deus, in praesenti,

et

aptum

Fiat nobis verum caelum


Trina spes et totum verum,
Videamus omnem zelum

Cum

Ut nos servet a

Ab
Tua

ruina,

inferioribus.

vota sunt aeterna,

Ut ducamur ad superna,
Vivamus in sempiterna

Cum aeternis
Adam tu

Sicut

11.

fratribus.

plasmasti

Et post ipsum tu citasti,


Libertatemque donasti
Omnibus mortalibus.

et

nostrae genti

Hodie

dictis

sit

hominibus.

praesens vita

Virtuosa, redimita,

Tua

gratia munita
Tuisque muneribus.

proieientibus.

Vluntas vere divina


Sancta manet in doctrina,

nobis

Vitam vivere viventi

paratum

et

Tibi servientibus.

7.

spiritalem,

Cum superioribus.
Tuum regnum est beatum,
Est

6.

viventibus.

10. Cotidianum et verum,

Salus nostra redemptorum,


Praesta,

cum

Nostrae vitae specialem,


Praesta, Deus, vitam talem
Digne manducantibus.
Nostram Deum timeamus,
Uli pie serviamus,
Ut ad ipsum fugiamus

Lenitas dietae virtutis,

Te cum

diligentibus.

Panem sanctum

peccatis me remotum
Fac cum sacerdotibus,

Ne

te

Vita

Tuum velle, sanctum totum,


Debet esse eunetis notum,

Adveniat tua

gaudia sentire,
et audire

den

Et in terra sie morari


Et honeste conversari,
Ut dotemur omnes pari

Dei,

vi

Cum

Poenis infernalibus,

Nomen sanctum

caelo tu nos largire

Et

dimitte servientes

Tuos esse paenitentes,


In futurum sint gaudentes

Cum
12. Nobis

vere gaudentibus.

Deus det aeternus,

Qui nostrorum

Quod

a nobis

est
sit

supernus,
internus

Procul cum daemonibus.


Debita tolle eulparum,
Sancta salus animarum,
Praesta velle non ignarum

Te

desiderantibus.

38

13. Nostra, Deus alme, vota,


Quae tu habes vere nota,
Tribuantur tibi tota

Et

tuis

Et ne nos desideremus,
Quod vitare nos debemus r

Ac

sumus,
humus,
Vita nostra velut fumus

Stent

et

nos

oremus

vigiliter

Cum

indicibus.

devotis mentibus.

viles

Nostrum corpus

vilis

16. Inducas atque compelle

Nos in tuum sanetum velle,


Mala nostra euneta pelle,

Transit horis brevibus.

Da
14. Dimittimus in hoc mundo
Cunctas opes transeundo,

bona credentibus,

In temptationem ream
Non inducas meutern meam,
Liberare velis eam

Ad

te clamo de profundo,
Deus, magnis voeibus.
Debitoribus peccata
Tu dimittis, qui beata
Servis tuis das mandata
Omnibus temporibus.

A
17.

Sed

temptationibus.
libera

tuam gentem,

In tuo nomine credentem,

Et a terra refugientem
In riccessitatibus.

Nos a malo

15. Nostris preeibus intende,


San et e pater, nos defende,

Nos consortes fac praebendae


Polorum heredibus.

Amen

18.

Et

liberatos,

Sancte pater, fac beatos,


In caelestibus locatos

Cum

sanetis spiritibus.

ultimo cantamus

quod optamus,
Quidquid recte postulamus
in signum,

Cum

orationibus.

Cod. Oxonien. Canon. Mise. 21. saec. 15.


2, 6 aulibus.
3, 2 et fehlt.

nos fehlt.
Debeat.

2 contrictum.
2, 5
4, 2
3, 6 non est.
Fac esse cum presbyteris.
4, (> Lenitatis.
5, 7 Est
3 Ut videamus omne celuin.
6, 5 Voluntas vestra.
7, 3 Ut vincamus in sempiternum.
7, 7 quam donasti.

4,4

2,

7,2

de audire. 8, 7 docemur.
6 Ibi
8, 2 scentire. 8, 3
3 refulgentem.
6 mentem nostram.
10, 8 Lies: Cum sanetis?
sanetis angelis. Abschrift von Kev. H. M. Bannister.
8 Cum

fehlt.

Ut

6,

ducant.

et

9,

pie.

17,

16,

tuis

17,

26.

Hhytlinii sive oratio supra

De

Psalmum De profundis".

profundis.

lllud satis ostendisti,

Cum Mariam

Huius mundi de profundis


Et seeundi de seeundis
Erue me, Iesu pie,
Daque viam dextrae viae,
Qui peeeantes nunquam spernis,
Sed benigno vultu cernis,

Dum

peccasse se cognoseunt

Veniahlqtie cordis

poseunt,

suseepisti,

Peccatricem Magdalenam,
Sorde foedam, sorde plenam.

Fiant aures.
2.

Aures

flecte

pietatis,

Qui peccantium peccatis


Sublevamen

39

Quia apud Dominum.

contulisti,

Quando carnem

assumpsisti,
7.

Meque deprecantcm audi


Et auditum mox exandi.

Quod misericors. quod


Es ille l)ci tilius,
Qui clamat omnibus

Tu

Quas si deles, sum salvatus,


Si non deles, sum damnatus.

palmes, ego

es

ferre

Si vis

Recognosce
In

4.

te propitiatio.

Laude Deus, es creator,


Miserorum reparator
Nobisque propitiator.
datus

factus, morti

me

Et
8.

Quando

Christe,

Stella

matutina,

Morsu

solvens

morsum

Vadant

Amen, Amen

fiat ita.

Gloria patri.

Deo

patri

sit

gloria,

Qui potenti potentia


Colla calcat sublimia
exaltat humilia,

Cuius magnificentia
mali,

Creat et fovet omnia.

Praesta mihi peccatori

Laus perennis

Cum confessione mori,


Ne mors forte repentina

Qui de patris consilio


Victo mortis imperio
Nos duxit ab exsilio

Locum

tollat.

tu festina

Mihi, Iesu, subvenire

Neque

sinas

me

perire.

isti

te laudem Deum verum


Per saecula intinita.

Et

Qui traxisti de sentina


Protoplasma gehennali

Ut

9.

custodia matutina.

dices

interitum aeternum,

Quidquid perpetravi mali,


De poenaque barathrali
Custodias me miserum,

Gubernat, lux et lucerna


Jlluminans tenebrosa,
Sicca regens et aquosa,
Illud ergo supplex oro,
Quod me collocet in choro
Spirituum beatorum
Post ruinam saeculorum.

6.

manu Pharaonis

Et illi regnum supernum


Habeant cum patre meo,
Tunc ignosce mihi reo,

primis

Cuncta feeit et in imis


Dominatur ac superna,

vite

Israelem redemisti,

vieta.

^ustinuit aninia mea.


in

me patronum
sicut in

ipse redimet Israel.

Qui de

Ad
quod

sta,

vitis,

fruetum bonum,

Et de iugo Babyionis

Nostra diluit delicta,


Cuius morte mors est

5. Illud verbum,

Patmes fanit, quia vitae


Utriusque sum donator
Legis atque legislator.

quam Clemens, quam benignus,


Oquammagnus,oquamdignus,

Homo

lioris

Revertere, Sunanitis.

patrare nee expavi,

Quia apud

pius

Nolo mortem peccatoris,

Iniquitates patravi

Me

Qui per multa Loca lego,

Si iniquitates.
3.

Sed quid plara dicam

Sanctorumque

sit

filio,

concilio

Iunxit et caeli gaudio.


Ab

40

utroque spirans flamen,


sis solamen,

Mihi, rogo,

Dum

ad iudicis examen

Amen.

Venero, ne damner.
Collect, ms.

Voraviense saec. 14. Cod. Voravien. 374 (306).

27.

De Vita Iesn

Iesu Christe, sempiterni

1.

5.

patris unigenite,

Patri consubstantialis,

ibi

Qui decorem es indutus


et amictus lumine,
Involutus iacuisti

pannorum sub tegmine,


Angelorum excitati

coaequalis gloriae,

Tu de summis

Christi.

manens

advenisti sedibus

pastores praeconio,

Unam

aggregare vagam
nonagenis ovibus.

2.

Tu

divino sine viro

Transierunt admirati
Deum in praesaepio.

6.

Sic magi stellam videntes

conceptus spiramine,

orientis partibus

Xuntiante Gabriele
natus es de virgine,
Ac si cedrus alta vallis
conformetur hyso-po,
Sine quantitate inagnus
unitus homunculo.

Sic procedens quasi gigas

Venerati sunt lactentem


mysticis muneribus
Innocens es circurncisus,
ut sub lege fieres,
Quatenus nos, qui sub lege
fuimus, redimeres.

7.

geminae substantiae
Ad currendam exsultasti
viam mundi libere,
Universa nutu regens
et

Templo datus

es acceptus
Simeonis manibus;
Puniendus ab Herode
petisti suffugium,

Ut

inveniebas

natus diversorio.

4. Vagiebas intra saepta

praesaepis absconditus,

supernorum
adplaudebant caelitus
Vita vivens, in te manens,
ui

cives

verbo pascens omnia,


Lactis

opem

esuristi

suspensus ad ubera.

duobus columbarum

pullis aut turturibus

disponens proprio,

Locum non

Cum

8.

dilata cummularet
mors mundo suffragium.

Generali subrelinquens
stragi

coaetaneos,

Innocentes praemisisti
cruoris vicarios

Ex Aegypto

revocatus

post Herodis obitum


Nutriendus elegisti
Nazareth latibulum.

41
9.

Scmper idem

ipse,

cuius

14. Diuturna exstinscisti

anni non deticiunt,

Aeviternas admisisti
vices, quae praetereunt;

cum

Baptizatus

in Iordanis

fuisses

flumine,

Spiritus super te mansit


in

sanguinis profiuvia,

Rediviva contulisti
defunctis

Mare

vox patris intonuit


Iste est filius meus,
in quo mihi complacuit;
Post dierum quadraginta
temptatus ieiunium

Angelorum

accepisti

15. Reparationis nostrae

futura commercia

Ostensursus Thabor montis


adisti

bis binos

habuisti splendidam

Faciem ad

te

sequi praecipiens;

Virtus patris, quae creasti


et

Homo

gubernas omnia,
faetus nova quidem

fecisti

miracula.

12. Signorum arcbitriclino


ta ditasti nuptias.

Sex ex aqua vino facto


plenas reddens bydrias;
Item quino pane binos,
pisce quinque milia
Satiasti in secreta

reparans impendia.

13. Caecis visum, claudisgressum,

mutis eloquentiam,

Auditum

dedisti surdis,

leprosis

Ex

munditiam

obsessis effugasti

daemones corporibus,
Paralysi destitutos
innovasti viribus.

instar solis,

vestem ut nix candidam.

16. Inque suas prociderunt

aspiciens

Piscantes vocasti fratres,

fastigia,

Transfigurans temet ipsum

triumphans obsequium.

11. Iuxta mare Gallilaeae

calcabilitatis

praebuit obsequium.

columbae specie.

10. Et elapsa de suspernis

vitalia

Quieverunt tempestates
ad vocis imperium,

facies apostoli,

Petrus, Iacobus, Iohannes,

pavore perterriti;
qui verus Deus vera
fecisti magnalia,
Caro faetus vera carnis

At

tulisti

dispendia.

17. Panis vivus esuristi,


vitae fons ad puteum
Sedens a Samaritana

poposcisti

poculum;

Qui sedes super Cherubim


trinam regens machinam,

Ierosolymam

intrasti

sedens super asinam.

18. Captus a Iudaeis, ut te

regem constituerent,
Declinasti, sponte te dans,
ut te crueifigerent

Lacrimantis, extergentis,
ungentis obsequia
Peccatricis aeeeptasti,

euneta laxans debita.


in sumendum
cum sanguine
Fratribus in spem salutis

19. Corpus

tuum

42

24. Circumventus cura fuisses


a viris mendacibus,
Innocentem te clamavit
praeses coram omnibus
Inde plebis et cohortis

dedisti

et ritum memoriae
Et post cenam caput illud
tremendum virtutibus

arte delusoria

Lavandis discipulorum

Spoliatus

20. Factus erat sudor tuus


sicut guttae sanguinis,

Dum

25. Processisti,

transferri postulares

salutis poposcerat,

vita rediret,

unde mors obvenerat.

21.

Cum

prolixius

orares

agone positus,
Angelus consolabatur
paventem humanitus
Tertio iam ab orandi
in

[Ut] pontifex obtulisti


tuae carnis hostiam.

Cum

27.

negasti proditoris

Munerasti pietatis
medela malitiam;
Flagellatus et consputus
a servis pontifieum

Ductus

es

usque ad summi

sacerdotis atrium.

pedibus

per transversum manibus.

ludae pacis osculum;


Captus non renitebaris,
sed ut agnus innocens
Protrahentes es secutus
probra multa sustinens.

23. Zelum Petri frangens, Malchi


contingens auriculam,

deputatus

fossis

Pependisti perforatis

ludaeorum populum,

Non

iniquis

clavis

fugisti

tenens

26. Pro redemptione nostra


patri voluntariam

Dormitantes invenisti
fratres prae tristitia.

Te quaerentem non

manu

fugae patrocinium.

reversus instantia,

22.

nudatus

virgam arendineam
Coronamque plexam gerens
de spinis impositis
Morti tandem condemnatus
ad crucis patibulum
Accessisti nulluni quaerens

ad te gustum calicis
Sed hoc opus ordo nostrae

Ut inde

et

chlamyde coccinea

inclinasti pedibus.

Ad verum

assumptae carnis,
lamentans indiciam
Exclamasti voce magna
traditurus spiritum

Tua

sibi

divisit

De

vestimenta
plebs impia,

contextu, cuius foret,

sortientes tunica.

28.

Universa congemiscens
creatura stupuit,

Velum templi rumpebatur


et terra contremuit
Obscurato sole mundum

contexerunt tenebrae,

Petrae scindi cernebantur,


mortui resurgere.

LS

29.

Lancea demum
laterali

Mox

intiicto

exivit salutaris

<

noseant sancti spiritum.


in caclum elevatis
manibus et oculis
Benedictionem tuam

Hiiic

decurio.

Corpus tuum,

datum

sibi

convescens paraclitum,
>uem promissum per os tuum

unda mixta sanguinc:


Ioseph ab Arimathia,
nobilis

Kxspectandum imperasti

34.

vulnere

a Pontio Pilato,

30.

Ungens

illud

et

sicut moris

Posuit in

dedisti

involvem

35.

fuerat,

fortis

Et ascendens supra caelum


illis

invasisti

rationem ponere,

trudens illum vinculo

Et

direptis
redisti

31.

vasis

Singulis

eitts

rex regum, ne

36.

Post diem resurrexisti

Sed

tertiam a mortuis

Da

in

nos confirma

nobis exemplo tui

nee laudes appetere.

eieceras.

metum

S7. Veritate radicati

floreamus gratia,
Corde, verbo, actu tua
sequentes vestigia.

discipulis

Pacis pignus attulisti,


clausis intrans

tanti

Blasphemantes non timere

de qua septem

unum

in

terrena despicere.

dedisti primitias

32. Congregatis propter

huius

virtute mysterii,

Apparitionis tuae

daemones

sis

immemor commercii,

pastor bonus, umeris.

Mulieri,

secundum lucra

talentorum reddere.

de barathro.

Inventam reportans ovem,

intuentibus

Triumphalem praesentasti
carnem patris vultibus,
Rursum venturus cum servis

monumento

novo, quod exciderat.

Domum

discipulis,

ianuis;

Venumdato sub

Quibusdam de visione
primum dubitantibus,
Carnem illis obiecisti
palpandam cum ossibus.

3o. Item Thomae. non credenti


discipulis aliis,

Monstrasti clavorum loca,


cicatricem lateris

Diebus post passionem


quadraginta testibus
Apparens praeordinatis
argumentis pluribus

peccatis

condolentes saeculo

Succurramus prece,

voto,

lacrimis, ieiunio.

38.

Carnem nostram tuae

crucis

confige stigmatibus

Ad supplendum

hie,

quae

tuis

desunt passionibus
Talern tecum crueifixis

da perseverantiam,
Ut nos ipsos vespertinar.i
demus tibi victimam.


39.

Da

nobis pro tua morte

44

40. Consortes nos suscitabis

nostra tibi solvere,

et

Ut commorientes simul
possimus convivere,

satiabis gloria

Caelestin. S.
4 noscent.

hie,

perfungamur

ubique

exitu,

Qui cum patre regnas Deus

beatitudinis.

ms.

Orat.

patris dextera

Tuo semper

Occurrentes in mensuram
tuae plenitudinis,
Decreti divinitatis
et

in

Iugi tuae nos visionis

et

cum

Mariae de Parisius

saec.

sancto spiritu.
15.

Cod.

Mazarin.

3897

(605).

28.

Sequuntur triginta tres salutationes ad Christum secunduin

84,

cjuod

triginta tribus annis vixit in terra.


1.

Ave, lesu, te colimus,


Adorantes te petimus,
Ut, quae de te recolimus,

8.

Magi et adoraverunt,
Muneraque obtulerunt
Et gaudentes redierunt.

Acceptes, rex piissimus.


2. Ave,

lesu,

rex omnium,

Scrutator alme cordium,

Infirma tu scis virium,


sis in auxilium.

Nobis
3.

4.

Ave, lesu, fons luminis


et omnis dulcedinis,
Corpus intrasti virginis

11. Ave, lesu, qui doctorum


In medio doctor horum

Ave, lesu, cui sidera


Deserviunt et aethera,

Te

intra sua viscera

Clausit virgo puerpera.

Dulcisque te quaerentibus,

Sed plus invenientibus.

Inventus es, nos tuorum


Duc per viam mandatorum.
12. Ave, lesu, qui temptari

Sed nequaquam superari


Voluisti,

Da

modo

pari

nobis te imitari.

quem

Ave, lesu, de virgine


virili semine
Natus fuisti, Domine,
Sine omni gravamine.

13. Ave, lesu,

Ave, lesu, pastoribus

14. Ave, lesu Christo pie,

Sine

7.

Ave, lesu, quem lactavit


Virgo mater atque pavit,
In templo te praesentavit
Implens, quod lex imperavit.

10. Ave, lesu, qui omnibus


Prope es invocantibus

Naturam sumens hominis.

6.

9.

Ave, lesu piissime,


Ave, rex clementissime,
Audi preces miserrimae
Et peccatricis animae.

Es

5.

Ave, lesu, quem viderunt

osculo

Tradidit ludas populo,

Me

pietatis oculo

Gerne parceque sedulo.

Qui alapas

Ostensus ex caelestibus
Fuisti collaudantibus

Sputa, verba blasphemiae

Angelicis spiritibus.

Passus

es,

in

sol

facie

iustitiae.

45
15.

Ave, Iesu, pro miseris


Tuis portasti umeris
Cum tormentis innumeris

cum non merueris.

Crucem,

16. Ave, Iesu, qui gravia


Tormenta et supplieia

Pro tuorum miseria


Mira passus es gratia.

pendentem
morientem
Suscepisti, me praesentem

17. Ave, Iesu, qui

Et iuxta

te

Salva, precor, te petentem,

18. Ave, Iesu,

matrem tuam

lohanni dixisti suam

24. Ave, Iesu, rex gloriae.


Ave, Iesu, rex gratiae,

Ave, decus ecclesiae

Et rex plenus

victoriae.

25. Ave, Iesu, corpus tuum,


Quod pro nie fuit mortuum,

perpetuum
dux affectuum.

Sit mihi in

Cibus

et

26. Ave, Iesu, lux mentium,


Ave, dulcedo cordium,

Nostrum

Ad

fer

desiderium

potens rex omnium.

te,

27. Ave, Iesu, tu sanitas


Nostra sis atque bonitas,

Esse, curam praecipuam

Esuries,

Donans

Delectansque suavitas.

ei

19. Ave, Iesu,

perpetuam.

me commendo

His duobus, deprecando,


Ut deleas miserando,
Quae commisi in precando.

20. Ave, Iesu, sit passio


Tua nobis defensio,

Peccatorum remissio,
Virtutum exhibitio.

21. Ave, Iesu, descendisti

In infernum et fregisti,
Sanctos inde eduxisti,

Cum

sepultus iacuisti.

22. Ave, Iesu, agne Dei,

Dator verae
Decor omnis

requiei,

speciei,

Miserere, precor, mei.

23. Ave, Iesu, qui dolore

Yicto mortis et sopore


Surrexisti

cum decore

Gloriaque et honore.

satietas

23. Ave, Iesu, qui caelorum


Ascendisti, rex eorum,

Super

alta,

dux sanctorurn,

Saeptus choris angelorum.

29. Ave, Iesu, da veniam,

Ave, Iesu, da gratiam,


Tibi digne ut serviam
Atque ad te perveniam,

30. Ave, Iesu, dans spiritum


Sanctis tuis paraclitum,

Esto precor ad obitum

Meumque muni

exitum.

31. Ave, Iesu, qui venturus

Omnes
Bonos
Malos

es iudicaturus,

glorificaturus,

iuste

damnaturus.

32. Ave, sancta humanitas,

Ave, beata deitas,


Ave, colenda trinitas
Et adoranda unitas.

46

33. Ave. pater ingenite.

Ave

unigenite,

et,

Ave, sacer paraclite,


Salva,

me Deus

inclite.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin.


3897(605) zweimal: fol. 15b. A; fol. 57a. B.
1 Iesu Christo B.
1,
1, 4 piissime B.
2, 3 Qui scis infirma B.
8, 2 Reges et B.
9, 4

lex implevit B.
13, 3 Pro redimendo saeculo B.
13, 4 Salva me parcens famulo B.
24, 1 rex gratiae R.
24, 2 rex gloriae B.
25, 3
Mihi sit B.
26, 3 Fer nostrum B.
27, 4 Et delectans B.
28, 3
rex sanctorum A.
28, 4 Et dominus angelorum B.
29, 4 Et post ad te
B.
30, 4 Xostrumque B.
2 Eratque iudicaturus B.
33, 4 me
31
decor inclite B.

29.

Ad

Christum.

Cunctipotens Dominus, caeli terraeque creator,


Me propter sacra virgine natus homo est.
Flagris dorsa, alapis maxillas, ora

Praebuit
5.

Me

et

figi

gessit moriens.

sali vis

non renuit.
victa morte resurgens

se cruce

me

Et secum ad patrem me super astra tulit.


Quid ergo tanta aspera nunc tolerare recusem?
Aut quid erit, quod me separet a Domino?
Ignem adhibe, rimare manu mea viscera, tortor,
Effugient poenas membra soluta tuas.
Carcere si clauso claudar nectarque catenis,
Liber in excelso mentis adibo Deum.
Non metuo exsilium, mundi domus omnibus una,
Sperno tarnen, Domini fit mihi sermo cibus.
15. Si mucrone paret cervicem abscindere lictor,
10.

Impavidum invcniet; mors cita, vita brevis.


Nee mirabor opes, nullos seetabor honores,
Pauperiem Christo

Quam

divite

non timeo.
mente seeundus

stetero adversis, hac utar

20.

Nee

tarnen

Tu

das,

ista

mihi de

Christo,

loqui,

me

fiducia surgit

tuque pati tribuas.

audemus, sed tidimus in te,


Quos pugnare iubes, et superare facis.
25. Semper agam grates, Christo dabo semper honorem,
Laus Domini semper vivat in ore meo.
In nobis nihil

Orat.
i

(605).

ms.

Mariae
8.
nunc aspera.

Caelestin.
7 tanta

de Parisius saec. 15.


21 Nee tum mihi.

Cod.

Mazarin.

Ad Christum.

30.

Ave, lumen angelorum.


Vivus oculus caecoruni.
Insidias provideas,

Ave, mortis triumphator,


Christe, gentium salvator,
Da fidem, da rem spei

Ne me

Cum

2.

seducat Satanas.
3.

caritate,

tili

Dei.

Ave, vita beatorum,


Dulce praemium laborum.
Ad gaudia stabilia
Duo me post haec exsilia.

Orat. ms. Campeiise anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.

31.

1.

Ad Christum.

Ave, rex, lumen cordium,


Ave, sanctorum gaudium,
Ave, dulce solacium

4.

Et unicum refugium.

quam

2.

Me

pie cor satias,

totum

Amorem

tibi

5.

ferre nequeo,

Et in se

Quidquid cerno, fastidio,


Te fontem vitae sitio,
Vere dissolvi cupio,

Ut

te

cum

fruar

3,

fruor.

6,

Iesu,

lumen mentium,

Tu Deus
Sponsus

diligentium,

te

Amatus

illustrator,

et

amator,

Ditans mentes viventium,


Ad te eum currentium,

Tu mundi

jrabernator.

sie reficiat.

Quam dulcis mihi, Domine,


Cor penetras plenissime
quantus es in gloria,
Qui tantus es in gratia!

German.

32.

1.

6.

gaudio.

Orat. ms. Franciscan.

solacium.

Caeli cives, succurrite,

Pium Iesum-vos flectite,


Ut mecum semper maneat

vendicas,

Cor languet desiderio.


3.

En, dulciter me visitas,


En, fortiter me ebrias,
En, vix me ipsum capio,
Prorumpit mens in iubilo.

saec. 14. in. (Privatbesitz).

1,

4 unicum

es mihi.

Ad Christum.
2.

mea intima,
Te dona degustari,

Illustra

Iesu,

Me

dulcedo maxima,
cogis delectari,

Ut tua suavissiina
Bona degustem et optima,
Quibus

me

fac

ditari.


3.

flilariter

me

reficis.

48

9.

Me

Mentemque meam

Ut sponsam tibi
Me. Iesu, saepe

in

afficis,

virtute perficis

Tua

Eternum meum gaudium

10.

Quovis bono suffultum,


Sponse, Iesu, et praemium

Tu

suavitas,

Cum

me

telo

vulneras

caritatis,

Te quando mihi

7.

reseras

me

subarrhasti.

11. Thesauros sapientiae

Ex te, Iesu, refundis


Ac flumina scientiae
Das animabus mundis,
Sinum intellegentiae,
Voluntatis, memoriae
Suaviter perfundis.
12.

Ex

tua influentia

Mens mea recreatur,


Dum mea conscientia

In verbis inspiratis,
Tu me saepe docueras,

In te, Iesu, laetatur,


Dulcis experientia

Mentem meam
Te nunquam

Fit ex tua praesentia.

Cum

refeceras,

visitasti,

Ardenti desiderio

Me,

Iesu,

Rex

es

me
et

Dum

filius,

urens stringis acrius

Tua suavitate,
Mentem meam intimius
Tu penetras et altius,
Quae osculatur a

mens

te,

Iesu, tangir,

Dum

te.

tuas laudes pangit,

In mente lumen oritur,

In qua lux verbum cernitui,

Dum

informasti.

Iesu. sponse beatc,

Me

13. Vita in fnte bibitur,

infiammasti:

Dei

deitas gustatur.

Iucunditas infunditur,

Suavi tu eloquio
De appetendo gaudio

Pleno

Qua

colo gratis.

de paterno gremio

Me, sponse,

8.

divitias,

Quibus

tu Caritas,

Vere, Iesu,

tuas sacras nuptias

Virtutes et scientias,

Mentis decus insigne,


Vera, cara aeternitas,
In qua stat omnis bonitas,
Te euneta laudent digne.
6.

divinitate.

Attulisti

sponse benigne,

veritas.

facias.

satias

Ut sponsam me vocasti,

Te coneupisco multum.

Iesu.

socias

tibi

Sponse Iesu, delicias


Mihi saepe donasti,

Ad

Magnum nimis et multum,


Summum meum solacium
Summumque desiclerium,

Summa mea

ipsum

Ferventi caritate,

Caritatis internae.

5.

inebrias

Divina voluptate,

Sponse Iesu, nee deficis,


Fns patriae snpernae,

Quam

4.

me

Iucunde

Vitae cibus aeternae,

tuba verbi clangit.

14. Est verbi vox dulcissima,


Quam mens audire gliscit,

Ex

hac tuba novissima

Mens sponsa

reviviscit;

Es, Iesu, res altissima,


Qua tua secretissima

Mens sponsa plura

discit.

49
15. Regis magni convivium,
lesu raensa paratur,

21. Ir.gressus mentis intima,


lesu,

Tu

Aeternum sponsae praemium


Per Iesum ministratur
Tu ipse verum gaudium,
Currentium tu bmvium,
Per te mens coronatur.
16. Bonarum, lesu, mentium

Divino secas more,

Ad

22. Tu, lesu, fontem gratiae

De te facis manare,
Per quem ad flumen gloriae

In te requiescentium,

Tu

Nos facis navigare,


Ubi castae sunt nuptiae,
Ubi verae deliciae,
Quas facis nos amare.

quies appellaris,
vitae sitientium,

Cibus esurientium
Tu, lesu, nominaris.
17. Vultus tuus amabilis

In intimis videtur,

Tu

sponsus es

Per

te

23. Virtute mentem erigis


Ad intima trahendo,
In veritate

affabilis,

Te diligentem

Iesus possidetur.

18. Manna, lesu, absconditum


Electis reseraris,

lesu,

24.

vis,

gustaris,

manna gustatum,

Mentis

Amoris

Sapisque multipliciter
Electis propinatum

Unisque

tibi

20. Est nimis fortis copula


lesu mentem uniri,

intima tunc oscula

Mens

valet experiri,

Aeternae vitae pabula


Dulcissimaque pocula
Solet Iesus largiri.

Dreves,

Pia Dictamina.

VII.

te

diligentis,

violentia

Introrsum

Ex

firmiter

Mentem, quam eibas dulciter,


Per verbum delicatum.

Nam

ingredere,

25. Es, lesu, vehementia

19. Delectas mirabiliter,


lesu,

Mentem meam

Mentem meam amplectere,


De tuo vivat munere,
Ut queat te laudare.

Multis tarnen es cognitum,

dum

diligis,

euneta regendo.

Sponse lesu praeclare,


Frequenter hanc alloquere,
Fac eam te amare,

Amicis Dei creditum,


Quibus merces donaris,
Quamvis multis es abditum,
Quia,

dirigis

Ipsam plene docendo,


Tuam sponsam non negligis,

sponsa docetur;

res multum mirabilis,


Res multum delectabilis,

Cum

bona rapis optima,

Ut bona linquat infima,


Ut sie stet in honore.

Dulcis hospes vocaris,

Fns

tuo vigore,

spiritum ab anima

te

trahentis

tua influentia

Fiunt corda ferventia


Coetus te sitientis.
26.

Meae mentis amictio


Per

Nam

te,

lesu,

formatur,

tua benedictio

Nunc mihi suffragatur,


Nulla mentem afrlictio
Yincit nee contradictio,
Si lesu muniatur.
4


27. Electa tu aeternitas,
Electio aeterna,

50
30.

Spes

Secura tu internitas,

Iucunda tu tranquillitas

Reficiens plenissime

Spiritum amatoris.
31. Multis modis alloqueris

28. Nihil ut Iesus intime

Tu

potest iuesse,

Internus sponsus animae


cunctis rebus esse;

Iesu,

regens optime,
te

aptissime

Clara atque serena.

Nee non

tui

Iesu sponse,

mentem

Hos monstras te regentem


Quando sponsam ingrederis,
Tunc verus sponsus crederis,

Amas

possessae.

29. Tui Iesu cognitio

Internos sensus aperis,

Dans

Menti a

animae,

dulcis amoris,

amnis amoenissime,

Tranquillaque iucunditas,
Iesu, monstrans superna.

Regnum parans

te quaerentis

Vinum

Securitas interna,

Men

fons dulcissime

Iesu,

Cuiuslibet dulcoris,

te

diligentem.

32. Electae desiderium


Menti, Iesu, infundis

Dulceque refrigerium

dilectio

Perfectaque fruitio

Das in te laetabundis;
Mirabile mysterium

Sunt mentis gloriatio


Caelestis et amoena.

Per Iesu magisterium


Sponsis monstraturmundis.

Totalis atque plena

33.

In Iesu sanetis omnibus


Verum datur solamen,
Electorum agminibus
Dat Iesus recreamen,
Hinc laudes cum honoribus,

Maiores cum minoribus.

Omnes dicamus.

Amen.

Collect, ms. S. Albani Treviren. saec. 15. [et 16.]. Cod. Treviren. 228.

32, 1 Caeleste desiderium.


22, 1 O Iesu fontem.
Christe, Verbum Dei, tu memento mei."

33.

Akrostichon: O

Ad Christum.

lumen verum, genitum de lumine vero,


Dei patris verbum, sapientia, virtus,
Cum genitore tuo non unus es et tarnen unum,
Sicque coaeternus genitori nee minor ipso,
Christe,

5.

Una

sub deitate parique vigens dominatu.

Invariabilis et impalpabilis, immaculatus,

Omnia complcns, omnia condens, euneta gubernans


Pneumate cum saneto, tuus est qui nexus amoris
Et patris, amborum dilectio, compar utrique,
10. Procedens ab utroque simul pariterque beniguus,

Iesu

51

Cum quibus est unura, non unus, sed Deus unus,


Cuncta creans, salvans, moderans, complensque tenensque.
Cum patre cum sancto quoque pneumate sit tibi perpes
Gloria, virtus, laus et honor, vis atque potestas.

15. Innumeras agimus tibi grates nos redeunti

De

tenebris, de morte, perenni de cruciatu


Per carnem veram, de semper virgine sumptam.
Quae genetrix innupta manens et virgo dicata
Mater alumna potest tua dici, sponsa beata,
20. Pigmentaria cella, domus, thalamus deitatis.
miranda nimis dilectio. fervor amoris
Immensus modica nostra, sed laude perenni
Et celeberrimus et dignissimus, omnia nobis

Supposuisti, sponte creasti, nos reparasti,

25. Quos rationis luce beasti, condecorasti,


Fecisti similes tibi, caelis associandos.

Quos male deceptos et tartareis relegatos


Nexibus ex merito protoplasti nos generantis

Ad

te

traxisti,

tibi

gratis

restituisti

30. Poenis eorporeis variis, quas sponte subisti.


Mortem vicisti, quia vita mori voluisti.

Post surrexisti, sie caelos victor adisti


patris bona sumpta carne petisti.

Et potiora

Nee

discessisti tarnen

Quam vis

a patre per deitatem,

carne fuisti.
nos protege, salva,
Yivifica, benedic, custodi, ne pereamus.
Non sis iudicium, sed plena remissio nobis,
Ut te laudantes tibi complaceamus in aevum.
40. Pastor ovem recrea propriis umerisque reporta
Ad tua teeta, tuis congaudens coetibus almis,
35.

in terris latitans sub

Sumpsimus indigni modo

te,

Amissam quoniam dragmam sapiens reperisti


Quamque cruore tuo mundans tibi restituisti.
ms.

Collect,

Ranshoviense saec.

12.

Clm. Monacen. 12 667. add. saec

13. in.

34.
1.

Ad Christum.

lux sempiterna,

Cui

salus aeterna,

Sollersque maiestas,

Christe,

Quem

rex supernus.

timet Avernus,

Vocatus Eleison,

Rex

caelestis

Qui imperas

Sion,
astris

In supernis castris.

est

potestas

Universa posse,

Sub numero nosse


Stellas nominatim
lmbresque guttatim,
Tu solidas mentes

Te

in

se habentes.

Orationale ms. Benedictiuum (monialiam) saec. 13. Cod. Selestadicn. 75)


Q168).

4*

>9,

35.

Ad Christum.

Salve, salvator mundi, rex atque creator,

Qui Deus es et homo, natus de virginis alvo.


Te, Deus, exoro supplex et pronus adoro,
Ut mihi condones et caeli gaudia dones,

Nee non

defunetis,

vi vis

fidis

[quojque eunetis.

sanguis Christi, qui fusus amore fuisti

Humani

generis,

nobis,

precor, auxilieris,

Dele peccata, da nobis regna beata.


Collect, ras. saec. 15. Clm.

36.

Monacen. 641.

Ad Christum.

Oranipotens solus, regnas qui trinus et unus.


Cum patre iam natus, procedens Spiritus almus,

Qui caelos, terras, mare, flumina, sidera, Stellas,


Qui volucres, peeudes, reptantia, nantia, pisces,
5. Angelieas sedes profugas simul atque fideles,
Qui miseras hominum gentes pariterque potentes
Atque creaturas proprio sub nomine eunetas
Disponis, servas, nunc et per saecla gubernas.
Domne meus, tu Christe Deus, rex maxime salve,
10.

Omnis honos,

virtus,

tibi

laus et gloria perpes.

Qui cum sis magnus Deus atque piissimus agnus,


Natus absque patre saneta de virgine matre.
Clausus utro matris, verbum de pectore patris,
Tempore sie cum matre manens, sine tempore patre
15. Mysterio tanto sumpto de flamine saneto,
Omnipotens, verus, faciens magnalia solus,
Omnia de nihilo disponens ordine miro,
Ante manens saeclum, quem constat et esse per aevum,.
Quod fuit, est et erit, quod vivit quodque peribit,
20. Glorificet, laudet, metuat, veneretur, adoret.
Rex universorum, qui vivis in arce polorum,
Regnans ac moderans, aeeepte euneta gubernans,
Nate Dei, miserere mei, rex maxime Christe,
Cumque salute mea mihi, Christe, benignus adesto
25. Atque tua genetrice interveniente Maria,
Angelicis turmis, patriarchis

Agmine

cumque prophetis,

apostolico pulsando, precando,

rogando,

Martyribus eunetisque tuo pro nomine passis


Nee non et eunetis cum confessoribus almis
30. Virginibusque tuis eunetisque tidelibus

ullis,

53

Qui placuere tibi vigiles ab origine mundi.


Iesu, Dei fili, rogo te, mea crimioa dele,
Crimina dissimulans, miserans peccata remitte.
Tu minimas culpas universas, Christe, relaxa
35. Sordibus et lotum cunctis virtutibus imple

Omnimodisque bonis me dignis actibus orna,


Laetifica,

salva,

coniirma, dirige, serva.

Sit mihi recta fides et falsis obvia sectis,


Sit mihi praecipue

morum

correctio praesens

40. Sim carus, humilis, verax cum tempore prudens,


Secreti tacitus et linguae limine cautus.

Da fidum socium, da fixum semper amicum,


Da blandum sobriumque, pium castumque ministrum.
Non me pauperies cruciet nee languor abundet,
45. Sit comes alma salus et sufficientia victus,
Crimine nee laedam quemquam nee crimine laedar.
Sic bene velle queam, quo pravum quodque recedat,
Nil turpe cupiam, faciam vel proloquar unquam.
Sit mihi post mortem requies et vita perennis
50. Per te, qui solus tu regnas trinus et unus.
Collect,

Nach 33

ms. Cantuariense

(?)

saec. 11. Cod. Cantabrigien.

Gg

V, 35.

Crimina euneta tegens, etiam peccata remittens. Dies ist offenbar


nur eine andere Fassung von 33, die durch Irrtum vom Rande in den Text
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.
gelangte.
:

37.

1.

Ad Christum

et

Lariam.

Pie Iesu, recordare,

Quam

crudeliter et

quam amare

In signo crucis liberasti,

Perditum genus protoplasti


Pretiosissimo sanguine corporis

Gratia tantum et non merito


2.

3.

tui,

sui.

Et ne in me redemptio pereat talis,


Per te meis peto [liberari] malis
Et, ne perdas nunc offensus,
Pro quo in ligno crucis es suspensus,
Ne perdas nunc iratus,
Pro quo tantum es vulneratus.
Quid mihi

Quod

profuit,

subisti

auetor lucis,

poenam

crucis,

maneam in delictis
Et damnabor cum maledictis?
Non sie perdas, Iesu bone,
Tua redemptum passione.
Si sie

4.

Sed moneant

54

pedum,

te vulnera

manuum,

acetum,
Sputa, clavi, lancea, arundo,
Per quem est vita reddita mundo.

Lateris,

5.

Te moneat nobile lignum,


Quod te portare fuit dignum,
Lignum crueis triumphale,
Cui nulluni

Kunquam

aequale

est

[tale]

Per quod nos


6.

fei,

humus,

protulit

salvati sumus.

Ut quid miseratus

es

latronis

In ipsa hora passionis,

Ianuam

vitae apericns ei?

Precor

te,

miserearis mei,

non impedit meus,


Ut exaudiar a te, Deus.

Si reatus

7.

Quo me vertam

infelicem

tuam genetricem,
Mariam, stellam maris,

Nisi ad

Ad

Quam

prae cunctis veneraris,

Qua orante parcere

soles

His, quos gravat criminum


8.

moles?

Maria, mater misericordiae,


Ora regem, iube nato,
Ut me mundet a peccato,

De peccato actuali,
Quem mundavit ab

originali

Pretiosissimo cruore

Te astante cum
9.

dolore.

Recordare, virgo mitis,


Cur haec ambo passi sitis,
Hie in carne tu in mente,
7

Cum

pateretur te praesente.

10. Causa mei crucem ascendit,


Ut salvaret, in cruce pependit;

Causa mei tu

Cum
11.

aspicercs

doluisti,

mortem

Christi.

Quod subiit causa mei


Poenam filius Dei,
Tunc ego fui causa mortis
Fui

et

doloris tui.

sui,

12. Noli ergo, mater Dei,


Oblivisci hodie mei,

Sed pro me, domina, ora;


Filius audit te absque mora,

De

cuius utero voluit nasci

Et a

tuis

uberibus pasci.

13. Sancta Maria, mater Christi,

Placa Deum, quem genuisti,


Placa iram mei iudicis,

Tu mater

eius sancta sufficis.

14. Sic, domina, scio pro vero,


Si subveneris, salvus ero;

Succurre ergo, succurre citius,


Et erit mihi per te propitius.
Orat.
deliciis.

ms. Lunaelacense anni 1451. Cod. Vindobonen. 3835.


12, 6 uberis.
6, 5 perpendit mens.

38.

1.

Te cupio

Landes Iesu

salutare,

6.

Et pro posse

In quo tantus sol rutilat.

Te

magnifico.

quam

4. Ave, Iesu,

Summi

nomen bonum,

patris

In te vera sunt sabbata.

desidero.

Ave, Iesu, fili Dei,


Ave, finis meae spei,
Ave, Iesu nomen pium,
Ave, vitae principium.

summum donum.

Ave, Iesu, nomen carum,


In quo nihil est amarum.

Ave, Iesu, mei in ore,


Semper novus in amore,
Ave, Iesu, dulce melos,
Quod resonat supra caelos.

iubilat,

Ave, melle praedulcior


Et satis odoratior
Quam quaelibet aromata,

quaeso, ne despicias,

Saluti,

5.

Ave, iubilus mentium

Salutans te glorifico

salutare,

Sed clementer suscipias


Salutes, quas nunc offero

3.

Christi.

Te vere sitientium,
Non est mirum, si

Sanctum Dei

2.

3,

8.

Ave, Iesu, rex virginum,

Quae

te

Deum

Sequuntur

locis

et

Dominum

omnibus

Claris canentes vocibus.

9.

Iesu, tibi sunt proximi,

Qui sunt carne mundissimi,


Si mens carni respondeat
Nee vana laude gaudeat.
10. Tibi placet virginitas,
Cui non deest humilitas,
Sed virgines non humiles
Tibi sunt contemptibiles.

56
11. Ave. Iesu, fons hortorum,
Cor humectans aridorum,

Tu

flos

campi convallium.

Confortans visus gentium.


12. Ave, Iesu, nomen dulce,
Meum triste cor demulce,

20. Ave, caelis excelsior

Et abysso profundior,
Ave, cuius scientia
Kon minor quam potentia.
21. Yirtus tua totum posse,

Sensus tuus totum nosse,

Ave, Iesu, nomen vivum,

Nihil

Habens

Nil,

in te vitae rivum.

nomen

13. Iesu,

amabile,

tibi

22. Ave, Iesus, bonus agnus,

Prae cunctis memorabile,


Nam fidenter memoratur

Malis vero leo raagnus,

Et frequenter invocatur.

Introductor in propria,

Ave,

Nam
14. Iesus exstirpat vitia

Et

expellit

15. Qui Iesum pie nominat,


Cibum salubrem ruminat

Ave,

Iesu,

Quem
16. Ave,

vera salus,

fili

summi

Inter natos nullus talis

Ave, patri coaeternus,


sis

ipse sempiternus.

18. Deus pater ingenitus,


patri unigenitus,

utroque paraclitus
Sanctus proeedit spiritus.

Una
Nee

tibi

substantia,

hac distantia;
Tres sunt unum, sed non tria,
Consimiles per omnia.

Tu

in

via,

seduetor hie seduxit,

Quem dux

iste

non conduxit.

23. Ave,
Sitis

sitis bonae dator,


malae sis sedator;

Ave, serpens fixus palo,


Qui resistis omni malo,
Sana nos a serpentibus,
Nos tarn saepe mordentibus.
24. Ave, dileetae lectulus,

patris,

17. Ave, patri coaequalis,

Tu
Ex

dux

pavescit omnis malus.

Ave, pater tuae matris,


Ave, quem pater genuit,
Sed genito non praefuit.

Cum

Iesu,

daemonia,

Dat, uget, fovet gratiam,


Confortat conscientiam.

19.

quod te lateat,
non pareat.

est,

quod

est in

solus, Iesu Domine,


Deus verus cum homine.

Ave, murrae fasciculus,


Ave, murra mortificans

Carnem

et cor viviticans.

25. Murrae mortificatio

Est iugis recordatio


Tuae sanetae passionis,
Nostrae pravae actionis.

26. Ave, ros

mentem temperans,

Carnis aestum refrigerans,

Mihi sis refrigeratio


pravo desiderio.

27. Ave, Iesu, cui debeo


Omne bonum, quod habeo,

Nam

nihil

sunt

mea bona

Nisi tua pura dona,

Tu totum
Et

nihil

mihi tribuis
tibi

minuis.

57
28. Ave, Iesu, rex caelorum,

29.

Praeter

30. In te Cherubim hauriunt

Neque

Kam

illis

quod cupiunt,
gaudium,

paris fastidium,

iugis

tui

33. Ave, regnans per saecula,


Ave, mundus a macnla,
ruina.

34. Ave, vitae verus ber,

Per quem mundus factus


Quisquis in te digne

liber,

legit,

sese bene regit.

35. Ave, pius et innocens,


Ave, viam vitae docens,

Ave, qui nunquam


Ave, qui mundum

deficis,
reficis.

lassorum requies,
decora facies,
lapis pretiosus,

totus

Ave, caeli firma clavis,


Ave, maris huius portus,
Cuius mirus fuit ortus.
39. Ave,

dulcedo cordium,
Ave, purgator sordium,
Ave, potens divinitas,
Ave, Clemens humanitas.

generosus.

Ave, felix ebrietas,


Ave, Christe, vera vitis,
Qui salutem nostram sitis,

Fac

tibi

Tamquam

semper haeream
palmes, ne peream.

42. Ave, sanctorum gloria,


Ave, salutis hostia,

Ave, qui Stellas numeras,


Ave, qui cuncta ponderas.

Ave. vera medicina,

36. Ave,
Ave,
Ave,
Ave,

38. Ave, mitis et suavis,

Ave, mundum pacificans,


Ave, tutum refugium,
Ave, iuge praesidium.

Ave, custos animarum,


Ave, pastor pii gregis,
Ave, lator novae legis.

Ille

cupiam,

thesaurus esto meus,


plus quaerens fiam reus.

41. Ave, vinum laetificans,

32. Ave, pater gratiarum,

es

nihil

dita,

reperiam,

40. Ave, mentis societas,

Ave, qui cunctis imperas,


Qui daemones exsuperas,
Ave, patrem glorificas,
Ave, matrem sanctificas.

Tu malorum

te

me
te

copia

Accendit desideria.
31.

te solo tu

Tu
Ne

Ave, quem tremunt angeli,


adorant archangeli,
Ave, cui throni serviunt,
Cui virtutes oboediunt.

Tu totum

praecellens margarita,

Te quaeram,

Quem

Et Seraphim,

37.

De

Ave, panis angelorum,


Ave, creator o-mnium,
Regni caelestis ostium,
Ave, mundi gubernator,
Ave, potens dominator.

43. Ave, dignum vitae lignum,


Pro te colo crucis Signum,
Ex hoc ligno progreditur

Omne, quod bonum

creditur.

44. Ave, qui bonos dirigis,

Ave, qui malos corrigis,


Ave, legis terminator,
Verbi Dei seminator.
45. Ave, noster advocatus,
Per quem pater est placatus,

Ave, fons indeficiens,


Sitim nostram reficiens.


46. Ave, lapsorum baculus,
Ave, pigrorum Stimulus,
Ave, sanctorum speculum,
Ave, qui salvas saeculum.
47. Ave, mundi speculator,
Periculi nuntiator,

58
56. Ave, tidelis medice,
Ave, frater et amice,

Ave, laboris praemium,


Redemptionis pretium.

Aquae vivae

peccati languoribus

Et

inferni doloribus.

58. Ave,

Ave,
Ave,
Ave,
Ave,
Ave,

51. Ave, potens auxilium,


Ave, sanum consilium,

mundi redemptio.
iustorum portio,
mortis superator,
plebis liberator,

prudens mediator,
fortis

Ave, legis impletio,


Peccatorum deletio.
60. Ave, lapis angularis
Et magister singularis,

Ave, in quo sunt omnia,

Quae[cum]que sunt

Ave, morbi remedium,


Ave, qui tollis taedium.

61. Ave, qui

Ad

52. Ave, dulcis et patiens,


Ave, prae cunctis sapiens,

62.

totius bonitatis.

55. Ave, norma iustitiae,

Exemplar

patientiae,

Ave, splendor caelestium,


Ave, lumen fidelium.

te

is

miserabiliter

factus immortalis

Morsu pomi noxialis


In mortem cito cecidit,
Dum Evae nimis credidit.

Ave, pugil nunquam victus.


Ave, iudex iustissime,
Ave, testis verissime.

Fons

primum hominem

divinam imaginem

Sed

53. Ave, fructus benedictus,

Ave, torrens voluptatis,

utilia.

Creasti mirabiliter,

Ave, Clemens et benigne,


Ave, iugi laude digne.

54. Ave, doctor veritatis,


Ave, radix caritatis,

proeliator.

59. Ave, sine cuius dono


Nullus gaudet ullo bono,

50. Ave, vita viventium,


Ave, spes morientium,

Ave, virtus debiiium,


Ave, comes humilium,

satisfaciens,

Tu ditator egentium,
Tu solamen languentium.

49. Ave, dives et nobilis,


Totus desiderabilis,

Ave, fons sapientiae


Et amator munditiae.

sufticiens,

Pro nobis

tu puteus.

48. Ave, sanctum cataplasma,


Quo sanatur tuum plasma

pretium

57.

Ave, pugnantuni clippeus,

63.

te

fuit

elongatus,

Iugo carnis subiugatus,


l'aradisum amiserat
Et infernum meruerat.
64. Eius quoque posteritas

Sequens parentum semitas,


Sed tu, Jesu, rex gloriae,
Huic condolens miseriae,

59
65.

Ut miserum reduceres

Non

75. Ave, peccatum

Sed
66. Ave, natus de virgine*
Sine virili semine,
Ave, verbum incarnatum,

Ave, numen bumanatum.

76. Ave,

destruens,

non respuens,

quem

post ieiunium

Temptavit hostis omnium,


Sed temptando succubuit,

Nam

Ave, Deus absconditus

in te nihil

habuit.

servilis babitus.

77.

68.

baptisraa

Ave, super quem caelitus


Sanctus descendit Spiritus.

67. Ave, matrem introiens,


Ave, de matre prodiens,

Forma

laetus tenuit

Simeon, postquam senuit,


Fac, ut nos te complectamur
Et in pace dimittamur.

[re]!inquens caelestia

Descendis ad terrestria,
Yirginis intrans uterum,
Gonditor alme siderum.

quem

74. Ave,

Patrique satisfaceres,

Ut Leviathan

Hamus
Hamus

capias,

Ave, cuius pia vita


Nostra fuit praemunita.

carne te pallias;

Ut mundum semper

latens divinitas,

Caelestiaque cupiat.

fugiat

Esca patens bumanitas.


78.

69. Sic Leviatban decipis.

Cum carnem
Qui

dum

nostram suscipis,

carnis adgreditur

Escam, a hmo

Ave, fervens praedicator.


Vitiorum resecator,
Doctrina tua continet,
Quidquid ad vitam pertinet.

capitur.

79. Ave, sub panis specie

70. Ave, iacens praesaepio,

Te relinquens ecclesiae;
Hoc mirandum sacramentum

Natus in diversorio,
Ave, pannis involutus,

Yerbum

Ave, carne circumcisus,


Ave, causa nostri risus.
71.

Tuum

fuit

testamentum.

taeens velut mutus,

80. Hinc fides et dilectio


Crescit atque devotio,

Nam dum

mirandum iudico,
Quod tu more ludaico
Iesu,

Circumcidi te pateris,

Culpam cum non habueris.

Corde
81. Panis

tibi

de

te

nos satias,

nos socias.

formam intuemur,

Sed sub forma confitemur


Carnem iunctam deitati,
Deitatem parvitati.

72. Baptismatis ablutio


Carnisque circumeisio
In te sunt ad mysterium,
Aliis

ad remedium.

82.

Panis transit substantia,

Stellae conducti radio

Sed manent accidentia-,


miranda potentia!
Sed non minor est gratia,

Tres magi corde simplici


Honorant dono triplici.

Ita fieri voluit.

73. Ave,

quem matris gremio

Quod

ille,

qui sie potuit,

60
creatoris

83.

93. Quaerit purgator scelerum

dignitas!

Hominis mentem hospitem


Et divinorum operum

Quanta, qualis bumilitas!

Qui

tuis

sanctis

mauibus

Hominem

Discipulis cernentibus

81. Prostratus pedes abluis,


Tu qui superbos respuis,

85. Ave,

quem

tradit osculo

Iudas vili munusculo,


Ave, pro me flagellatus,
Ave, spinis coronatus.
86.

Tu

cousputus et illusus,

Tuus sanguis pro me

fusus,

Docens quid sit fragilitas,


Quid sit virtus et veritas!
95. Ave, iudex adventurus
Et condigne redditurus
Iustis aeterna gaudia,

Malis vero supplicia.


96. Ave, Iesu, po-tens ignis,
Quod probatur multis signis,

Satiatus doloribus

Tu

Sociaris latronibus.

Nigrum

87. Ori tuo porrigitur

Acetum,

cui

fei

97.

iungitur,

comitem.

quam Clemens benignitas,


quam suavis Caritas,

94.

Formam praetendis bumilem


Ad te placandum utilem.

facit

cor accendis frigid um,


vertis in

candidum.

Tu superbos

incineras,

Dura

res teneras

mollis,

Post talem potum traditum

Convertis in duritiem,

Sanctum

Mens

emittis spiritum.

88. Ave, pro nobis moriens,


Patri semper oboediens,

Ave, manu sanguinea


Dira percussus lancea.
89. Transfixa corde saucio
Tunc Simeouis gladio

Flens mater corde percipit


Yulnus, quod latus recipit.
90. Ave, sepulte Domine,

Descendens

in

Tartarea qui

Unde

voragine,

fregisti,

tuos eduxisti.

91. Ave, surgens a mortuis

Et apparens

cito

tuis,

Ave, scandens ad aetbera,


Patris sedens in dextera.
92. Ave, qui patris debitum
Ab aethereis sedibus

Sanctum

transmittis piritum

l)iscii)ulorum

cordibus.

erigis

aciem.

98. Ave, Unguis in igneis


A sedibus aethereis

Promissum mittens spiritum


In gregem

tibi

subditum.

99. Docti fiunt, ut doceant,

Et

ut sustineant,

fortes,

Perpetrantque prodigia,
Sic fundatur ecclesia.
100. Dies mihi deficeret.
Et lingua non sufticeret,
Si discurram per omnia

De

Iesu laudabilia.

101. Te, Domine, salutavi,

Laudes tuas eructavi,


Sit tibi laus

Quas de

te

pro omnibus,
dixi laudibus.

102. Te, mi Iesu, salutabo,

Nunquam

vero refutabo

Me te satis salutasse,
Cum te credam nie salvasse.

61
103.

Nam

104. Sed

salutans te centics

Ut

Provocor ad millesies.
Salus a

me

Fac, ut

nunquam

Et cum

salutata,
sit

saluti

sie

praeviam,

salutein aeeipiam,
salus

defuerit

Carnis et mors adfuerit,

mutata

Salutantis intentio

Tunc peccatorum veniam

salutis

Et salutem

Orat.

ms.

3897(605).

servitio,

in veniam.

Caelestin. S. Mariae de Parisms saec. l. Cod. Mazarin.


zwei stellen sind am Eande die Verse nachgetragen:

An

Ave, Iesu, nomen plenuni


Cunctis bonis et serenum.

meum

Cor

durum, aridum

Pietate fac

Es

ist

indes nicht ersichtlich,

vis

Quo narrante

dieselben eingeschaltet werden sollen.

De Nominibus

39.

Omnipotens

humidum.

wo

trina,

Christi.

Deus, pater optime rerum

satus sine tempore, semine, matre,

Ortu, fine, loco vel membris, post coronatus,

Permittens cerni, multo quoque nomine dictus


Spes, ratio, vita, salus, sapientia, mens, mons,
Iudex, porta, gigas, rex [regum], gemma, sacerdos,
Messias, Sabaoth, rabbi, sponsus, mediator,
Virga, columba, manus, petra, filius, Emanuel, lux,
Tinea, pastor, ovis, pax, radix, vitis, oliva,
10. Fns. hoedus panis, agnus, vitulus, leo, Iesus,
Verbum, homo, rete, lapis, Dominus, Deus, omnia, Christus
5.

Collect, ms.
7 Mesias,

40.

1,

Tegurinum

saec. 10.

Clm. Monacen. 18628.

De Generatione Christi aeterna

Xondum rerum serie


De primae materiae

3.

Sequestrata gremio,

aeterni luminis,

est

mens

altissimi,

Hie

est

sapientia,

Qua creavit omnia


Deus in prineipio.

Sevisset creatio,

Fax

Hie

et temporali.

Cuius nequit exprimi


Mira generatio;

Immo prius etiam


Quam primam materiam

2.

4 dictui

Sabaoth, Rabbis.

4.

Hie

est

verbum patrium,

Totius originis

Verbum firmatorium

Radix et initium,
Lex et motus temporis.

Caelorum et siderum,
Verbum, quod caro factum,
Verbum et quod intactum

Ex

arcano pectoris

Genuerunt

filium.

Fecundavit uterum.

5.

62

Salutare Domini,

Vagit infans inclitus

Quod viderunt

In praesaepi positus

termini,

Puer natus bodie,


Cuius matris partui

Inter animalia,

Pax in terris hominum


Et sanctorum ordinum

Ostetricant strenui
Caeli cives curiae.

In excelsis gloria.

Caro, verbi socia,

Iungat nos Alleluia.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae deParisius saec. 15. Cod. Mazarin. 3897 (605).

41.

De Incarnatione

Arce siderea
Phoebe refulserat
Et lucis aurea

3.

mentis angelicae,
vocis exprimis
verba prophetiae

Mystica, cave,
Virgo nc timeat,
sed prolis regiae,

plenitudo.

Multis e fratribus

unus eligitur,
Tot caeli civibus
unus dirigitur,

Sed vultus

Saluta virginem,

praesens, qui quaeritur,

sed

arcbangelus

promptus ad omnia,
Stat regis nuntius
regis imperia

Ferre parat us.


Angele Gabriel,
inquit,

Fcr

cito

cito
.

progredere,

nuntium,

regredere,

Sed brevi iubeo,


brevi charaetcre
Sis oncratus.

tali

serie

Die prior: Are.

Stat Fortitudo.

Summus

placidi.

sed pulcbra facie,

Regis obtutibus

Succinctus Gabriel
oboedientia,

Davidicae.

Cum

temporis aderat

2.

ad virginem

Vultus siderei,

nocte media

Iam

Ibis

stirpis

globos effuderat,

Cum

Doiiiini.

4.

Virgo dum trepidat


et unde veneris,
Stat,

studet,

quis,

cogitat,

qualis fueris

Ycl cuius nuntius.

ne cito dixeris,
Sed voce pia,
Staus vultu placido,
demisso lumine,
Pudicis oculis
fixis

in

virgine,

Propriam proprio
designans nomine
lunge: Maria.

63
5.

Dum

timens refugit

8.

virilem faciem,

Dulce cum virgine


misce colloquium
;

Yultus angelici
denuda speciem,

Quaeret.

Dum modum

Quaeret

et

rerum seriem

per spiritum
Quaerere plara

Virgo serena,

Virgo

prius et postea

quali

quibus dixero,

sensu concludere

Laude

Gratia plena.

Camis virgineae

9.

sub domicilio.

domum

praeparet,

secreti conscius

Ineipit angelus

Pudoris titulum

modis disserere,
Felieem praedicans,
vota puerperae

discutiet,

fidem virgini,

quod virgo

pariet,

Iam

Die, cuius spiritu,

per quem coneipiet,


Dominus tecum.

7.

Felieem praedica,
quae Dei filio

Mater

effici,

foedere
Regis amica.

10.

Iam

tali

sacri

pneumatis

perfusa lumine
et

coneipit

divino semine

lilio

Pudoris integri,
sed et angelico

Floret et pullulat

relatu,

mater in virgine,
Nosque sollenni

Quae pacis osculo

Laudemus Dominum

Digna

terrena superis
iungis et inseris,

et

posteris

Benedicta
Collect,

7 Quaere.

patre luminum
matrem cum filio

Laudet

In mulieribus

primis

vocis obsequio.

Cum

Amoris glutino

8,

cupit

sed

Credit

eligitur

vernante

Regis imperio
regalis nuntius

Divina reserat
formidat primitus
Virgo pudica.

sed sub silentio


Singula secum.

Da

futura.

Secreta virgini

filio

Stabit et conferet,

primo

charactere

Possit dissyllaba

die tarnen antea:

sed Dei

coeperit,

si

Die, tetragrammatun

Sed quidquid dixeris

Die,

libens exsequero.

vocis interea;

6.

quomodo;

et

die tu

Sume parabolam

De

pariet

Dei filium;

die:

discutit

quem

tu.

et

praedicet

nostra devotio

Laude perenni.

ms. Savig-niacense saec. 13. Cod. Parisin. Nouv. acq. 217.


10, 8
11 stehen irrtmlich noch einmal vor 10, 1.

64
De Incarnatione Christi secundnm alphabetuni.

42.

1.

Amor

verus omnia
Potest superare,
Bellorum saevitiam

Lubrica se voluit

3.

indui natura,

Mundanae

Yalet refrenare,

Nee non

Corda discordantium

Duorum mentes hominum

Orbis factor carnea

simul concordare,

tegitur figura,

Ergo salvare

Patris qui pura

qui se vult, discat amare.

tarnen ante fuit genitura.

Factorem hie omnium


amor inclinavit,
Grandem parvum tieri

Quem non

4.

Re miranda

Stricto loco ponitur

prineeps angelorum,

collocavit,

Tarnen

In patris qui dextera


euneta gubernavit,
Katholicos lavit
a crimine, quos adamavit.
5.

gignitur

praeter viri thorum,

inter miserias

ipsum

potest ambitus

claudere caelorum,

auetor procuravit,

Has

cuius regitur

caelum praelatura,

Sic coadunare,

2.

qui machinae

solus tenet iura,

erit

inscia

omnium dolorum
Virgo,

flos

pariens

florum,

dominum dominorum.

Xristus hanc mortalibus

prae eunetis elegit,


quos creaverat,

Ymmo,

eunetis praeelegit,

Zyma

hostis tollitur.

quo

Et

mundum

subegit,

eius potentia,

per quam nos abegit,

Commiserans

fregit

Christus nos atque redegit.


Collect,
sq.

ms. Stiriacense saec.

omnium amor

hie inclinavit.

43.

1.

Dum

esset paratus,
lucis

Mundus

sidere

illustratus

Coepit recognoscere
Veteres reatus.

2,

Cod. Stiriacen. L. 26 [s. n.]


9 Katholicas.
3, 4 tenes.

De Incarnatione Domini.

sub mundi vespere


Dies inclinatus
Ad occasum vergere

Iam
Novae

15.

2.

Legi dum antiquitas


Esset subiugata,

Regnabat iniqaitas
Fide nondum nata,
Descendit divinitas
Ad nos calceata,

Per quam mundi caecitas


Est illuminata.

2.


3.

Numinis et hominis
Unio sacrata

Ut disponat omnia,

mundum

Yenit in hunc

Dei sapientia
Sanans moribundum,
Docens nos compendia
Per quae sit eundum,

Est in alvo virginis

Ne

Vim obumbret numinis

Sic confoederata,

Ut rex magni nominis


Specie mutata

nostra vestigia

Vergant

4.

65

profundum.

in

Paranymphus

Veste stragulata.

Intrat clausa viscera

mittitur

secretis

Gratia fecunda,

caeli,

Sentit ventris pondera

Sanctum est, quod geritur


Ergo Gabrieli

Mandatum
Nuntio

fideli,

Sed puer. qui

Homo

Mater verecunda,
Sacra tument ubera
Sacri lactis unda,
Fit nova puerpera
Virgo manens munda.

imponitur,

est

et

nascitur,
Heli.

Misso caeli nuntio


Yirgo fecundatur,

10. Testam intrat figulus,

Deus homo factus,


magno parvulus
Deus luens actus,

Fit de

Ista salutatio

Partum operatur,
Seminalis ratio

Saliit ut

Ne

viri

contagio

Quidquam

6.

Yerbum

in

Ad mortem
11.

Magnus in praesaepio
Deus hospitatur,
Per quem caeli regio
Tota gubernatur,
Virginis in gremio
Yagit et laetatur,
Qui patris consilio
Cuncta [perscrut]atur.
Dreves, Pia Dictamina. VII.

Non

distractus.

erat simplicitas

Evae columbina,

Pannis involutum
Stupet in praesaepio
Subiugale mutum,
Caecis datur visio,
Fit de sputo lutum,
Tali de collirio
Lumen fit acutum.

7.

anfractus,

Fit legalis vitulus

ascribatur.

principio

hinnulus

Mundi per

Procul binc tollatur,

Quam
Et

seduxit falsitas
fraus serpentina,

Sed, ut detur sanitas

Aegris in piscina,
Cincta venit deitas

Garne peregrina.

12.

Novum tempus
Nova lux
Et

in

oritur,

aestatis,

diem vertitur

Nox antiquitatis,
Iam error destruitur
Infidelitatis,

Et mundus ingreditur

Viam

veritatis.

66
13. Prodeunt ecclesiae

Rosea

vexilla,

Cultor idolatriae

Falleris in litera

Stupet videns

illa,

Titulum victoriae
Fides fert pusilla,
Cui succedunt gratiae

Tempora

tranquilla.

14. Sicca virga viruit

Novo

feta flore,

Vellus rore maduit

Tinctum

caeli rore,

Flamma rubum
Sed non
Virgo

tenuit,

in ardore,

Deum

genuit

Illaeso pudore.

Prius te discalcia,

Quam adpropinquare
Velis ad incendia,
flagrare

In ligni materia,

Sed non aestuare.

rubum uredine

Flamma

nihil

Veni,

quam honoras;
est in

vespera,

rumpe moras

Et ad meam propera
Fidem, quam ignoras.

19. Gens absque consilio

Potes appellari,

Quae patrem cum

Non vis
Hos nostra
Cultu

filio

venerari;
religio

colit

pari,

Et tua praesumptio
detestari.

20. Linque neomenias

Cupis indagare,

16. Sic

Legis,

Mundus

Solet

15. Si rubi mysteria

Quae vides

Iudaea misera,
Qnid frustra laboras?

18. Sic,

laedit,

Sic de sicco germine

Virga fructum dedit;


Quid mirum de virgine
Si partus procedit?
Stultum est in homine,
Quod non ista credit.

17. Manifeste legitur

Et legalem cuitum,
Sperne caeremonias,
Quae non prosunt multum

Haec cuncta despicias


Et averte vultum,

Mirum est, si nescias


Moysen sepultum.

21. Legis observantia


Non reddit perfectum,

Nee

legalis

hostia

Quemquam

facit

rectum

Subintravit gratia,

Quae dudum abiectum


Traxit a miseria
Hominem despectum.

22. Fit creator

omnium

Hoc in Isaia
De virga rlos oritur,
Hoc est de Maria

Stupet hoc commercium

Deus-homo

Novum

Lx hac

nascitur,

prophetia

Iudaeus arguitur

Errans

in

Messia.

Nova
Usus

creatura,
et natura,
fit

imperium,

Nova dantur

iura,

Fides scandit solium,


Et

lex petit rura.


Nam

23.

67

patris consilium

Palam

est

26.

ostensum,

Dolens plasma proprium


Dolo deprehensum,
Dat pro servis filium,
Eius per ascensum
Crucis per martyrium
Corpus est extensum.

Solem

24.

Nox

Non est opus hominis


Nee opus naturae
Partus nostrae virginis,
Quae de carnis iure
Nihil traxit ordinis

Nostrae geniturae,

Sed

27. Felix Puerperium

in praesaepio

Dei genetricis,

stupet accensum,

Nihil habens proprium

Virgo fovet gremio

Parvulum immensura
llle,

Carnis peccatricis

Angelus officium

cuius bracbio

Caelum est extensum,


Subditur imperio,
Caesari dat censum.

Gerit obstetricis

Et Ioseph obsequium
Baiulae nutricis.

25. Inter haec crepundia


Deo decantatur

28.

in

Turris nebulosa,

Multitudo gentium
Credit numerosa,

Et

44.
1.

13.

mysterium

Cod. Lincen. Cc. II 15.

23, 7 sq.

10,

von spterer Hand.

De Incarnatione Domini.

Intacta viscera

3.

Pudicae virginis
Fuderunt foedera
Dei et hominis,
Paterna dextera,
Yirtute numinis

Obvia

Mirum commercium,
Divino munere
Init consortium

Dives cum paupere.

veritas,

Legis asperitas,
Stat locus veniae,

Cadit impietas,

Dum

Primaevi criminis.
Pudoris lilium
Matris intemerae
Tonantis filium
Traxit ab aethere,

Misericordiae
Cedit laetitiae

Exemit scelera

2.

Christi

Patet sine glosa.

revocatur.

Collect, ms. Glunicense saec.


luens.
16, 8 Qui non.

Dens

filium

radium

Sentit solis

datur;

terris

Currunt evangelia,
Fides seminatur,
Et ab idolatria

Mundus

Sed dum parit

Yirgo gloriosa,

In excelsis gloria.

Fax

est vice seminis

Fides pariturae.

regem gloriae

Parit virginitas.
4.

Moysi virgula

Draconem

induit,

Mutata formula
Virgam abhorruit,
Carnis umbracula
Verae dum coluit,

Mundi piacula
Deus absorbuit.
5*

4 Noster

68

Hie serpens dicitur

7.

Legis abiectio,
Dum prelo premitur,

Iam

In testa lutea
Lumen absconditur,

Ablata deeima

Dragma

cessat unetio

Et dux deprimitur,

Iam

Arte

Patet consumptio,

Iudaea

Et

Hamus

Pax dia redditur.

ultio.

subtegitur

8.

carnis tegmine,

In

Captivans capitur
Satis

refellitur,

Imis aetherea

feritur,

furit

requiritur,

fraus viperea

certamine,

Qui morsum tribuit


Letalem feminae,

Cognosce Dominum,
Iudaea misera,
Rectorem luminum
Veste sub altera,
Legi dat terminum,

Quem

docet litera,

Ad novum

Morte suceubuit

gaudium
Recedunt vetera

Vincente virgine.

Collect, ms. Llantoniense(?) saec. 13. Cod. Collegii Corp. Christi Oxonien.

59.

1,

6 oder

Vim

Abschrift

Celans numinis.

De Incarnatione Domini.

45.

1.

von Rev. H. M. Bannister.

Patris unigenitus,

Ante solem
Nutu saneti
Alvo matris

genitus,
spiritus

editus,

Vagit eunis positus,


Praesaepi reconditus;
Sic aeeepit plebs inanis

Missum manna

caelitus,

Sic de caelo vivus panis

Yenit

2 a. Servi

formam

mundo

induit,

Servi qui nil habuit,

Deum

Sed, quae

genuit,

Virum non sustinuit,


Nee os pudoris mareuit,
Messias quem aperuit;
Sic in arca testamenti,

Sicca virga
Sic in

fioruit,

terra sitienti

Vellus rore maduit.

deditus.

2 b. Obstupescat saeculum

Tantum hoc miraculum.


Virgo

lactat

parvulum,

Quae non novit masculum;


Videtur iam ad oculum
Vetus illud oraculum

De

radice Iesse natum

Flos feeundat surculum,


In quo sanetus habet gratum
Spiritus cubiculum.

69
3

a.

Sublevator pauperum
Et creator siderum

3 b. Utitur pro solio


Rex Mariae gremio,

Mundum mole scelerum


Miseratur miserum,
Matris subintrat uterum,
Virgo dat nobis puerum,
Qui secundum Isaiam

(uius sub imperio


Vivit oinnis natio,

Iam Danielis

vacat a mysterio
Lapis enim, qui descendit

De montis

asperum
Atque mundi monarcliiam
Portat super umerum.
Iter planat

a.

Ut

praeconium

in

Crevit

a.

Telis

Ut

b.

Vas

Totum

si

saecula

Scribere libeat,
erit

Nee
8

a.

parvula

fine

careat.

Haec candens liliura,


Haec rosa rubea,
Haec mannae proprium
Vas, urna aurea.

difficile

Ferens negotium.

risibile.

Hac de iuvencula
Quod dici deceatV

omnium,

Regens imperium,
Nulluni

tristium,

Quae mens, quae schedula


Capere valeat,

fictor

Inibi stabile

Fixum, non mobile,


nil

susceptibile,

Prorsus mysterium
Acceptat fictile

Virtuti habile,

Laus

obvium,

Femina nomini.

Ipsius ostium

Cuncta

tulit

divi serainis

Esset hospitium.

Cubile nobile,
Vitii nescium,

7 a.

cupidinis

Cor

et homini,

Recens hospitium

In hoc

originis,

Splendor natalium,

5 b. Inclita
Cognita

Fit ita

Deo

spatio.

Germen egregium
Decus

Qui tenet solium


Superni culminis.
Hospita

quodtranscendit

4 b. Regii sanguinis

Det vim acuminis,

a.

fastigio,

ita,

Terram suo

Matris et virginis
Indocti labium
Solvatur hominis,
Praestet ingenium,

visio

Non

7 b.

Quae seraper
Haec Iesse

floreat,

virgula,

Rubus, qui vigeat


In flamma sedula,
Quae soli pateat,
Haec portae clausula,
Quae lucem praebeat,
Haec nucis gerula.

8 b. Haec redeuntium

Ductrix idonea,
Pervenientium
Sollennis laurea.

a.

70

Framea
Flammea
Hac refrigerium

9 b. Arida

Area

Hac

Facit,

10

a.

10

Ovis erronea

Hac

stillicidium

Capit.

b.

Dragma argentea

caulas parium

Per haue marsupium


Habet.

Implet,

Laus

11.

sibi

paxque

suis.

Cod. Berolinen. Philipp. 1996. add. saec. 12.


4 a,
schliefsen, vielleicht auch Cantio.

Et

in praeconium.

Der Form nach zu

46.

Cursus de Nativitate Domini.

Die Sabbati.

Ad Matutinum.
1.

Tactum pudoris nesciens


Sancto coneepit flamine

3.

Matre

Maria virgo, pariens


Iesum sine gravamine.
2. Attendite

Hinc magnus

in

In caeli sedet

consiliis

solio,

ligatur faseiis

Aselli in praesaepio.

miraculum

4.

Pro Fescenninis gloria

Ab

Mater more femineo,


Qui euneta pascit, parvulum

Et pax

Lacte fovet virgineo.

Benevolis promittitur.

5.

Iesu,

Mariae

angelis concinitur
in

terrae curia

filio,

Sit sempiterna gloria,

Qui dempto hoc exsilio


Coronet nos in patria.

Ad Laudes.
1.

Splendor paternae gloriae,


Qui clares te videntibus,

Verusque

3.

Ex David

Da, carnis ut mysterium,

Quod

filium,

factum semine,

Regem regum eximium


Secundum carnem, Domine,

sol iustitiae,

Nostris refulge mentibus.


2.

Te Deum, Dei

4.

patuit pastoribus,

Mortalem

et

Magorum

fantur munera;

pontificem

Ad

verae vitae praemium

Caput, per mortis calicem

Sit

profuturum omnibus.

Membrorum sana

5.

Iesu,

Mariae

filio.

vulnera.

71

Ad Primam.
1.

Iesu,

Dans

decus angelicum,
tuis lumen caelicum,

Lux lucis
De matre

2.

Virtutes pueritiae

invisibilis,

Tuao, cuius deliciae


Sunt esse cum hominibus,

natus humilis,

Nos instruant

3.

virtutibus.

Tibi Mariae genito

Cum

patre et paraclito

honor et victoria
In sempiterna gloria.

Sit

Ad
1.

Tertia m.

Uti sponsus de regio

2.

Exsultans viam currere,

Processit matris gremio

Errantem ovem quaerere,

Gigas naturae geminae


Ex sacra natus virgine,

Ut bonus pastor umeris


Hanc reportaret superis.

Tibi Mariae

3.

filio.

Ad Sextam.
1.

Nunc Christum

olim patribus

2.

Agamus

Promissum Deus gentibus

Cum

Notum fecit infantulum,


Ecce, in cunis parvulum.

In

summis laudes resonant


Nobisque pacem intonant.

Tibi Mariae

3.

grates iugiter

angelis, qui dulciter

filio.

Ad Nonam
Qui descendisti, Domine,

In alvum sacrae feminae,

Ut

ros in

Iesu,

lanam

Tibi Mariae

Ad
1.

Ut collaudantes
Te hymnizemus

velleris,

laus nostri generis,


3.

Candor aeterni luminis


Et sine labe speculum>

Ex

patre ante saecula

3.

Quae

traxit te

dilectio,

Quae vicit te compassio,


Ut morte nos redimeres?
4.

natus virgine,
5.

filio.

Ut nostram carnem sumeres,

Qui genitus es, Domine,


Post temporum curricula

Ex matre

pariter
iugiter.

Vesperas.

Fulgor divini numinis,


Iubar illustrans saeculum,
2.

Emunda nos a sordibus,


Da nostris pacem cordibus,

Iesu Mariae

Te

cogat, ut perenniter,

Quem

nuntiavit Gabriel,

Nos serves, ut nunc iugiter


Nobiscum sis, Emanuel.
filio.

72

Ad Completoriuni.
Christe, nostra redemptio,

Amor

virili

semine,

Sed mystico spiramine,

Deus, salvator populi,

Ut parvulos nos

Homo

Tarn grandis parvus factus

in

saeculi,

fine

Tibi Mariae

3.

Orat. ms.
filio

Non ex

2.

et exspectatio,

saec.

15.

gegen den Reim.

2,

es.

filio.

Cod. Labacen. 45.

Ad Nonam

subleves,

4 Te

Ad Primam

3,

Mariae

fehlt.

Oratio ad parvnlnm Iesuiu lactauteni.

47.

Qui gremio matris resides, sapientia patris,


Uberibus sacris lactate, Iesu pie, matris,
Hostia vera patris, rex caeli. vas deitatis,

Dux

Me
523.

patriae et paeis,

Munus

5.

dulce

satis,

fructus virginitatis,

superae gentis, quaeso, coniunge beatis.

Collectan. ms. incert.


6 superis gentis.

origin.

saec.

Ad Iesum

praedulcis parvule,

3.

Hoc

de

te

manus

Ac

sim

tibi

consuluit

dare gratis
Nobis, nisi vehemeiis
sie

irae,

me

ferculo
nutrire.

Iesu dulcissimc,

fonsque pietatis,
Quis

filius

caelesti

possim

omnium

ire,

peccatoris poculo

Sed

tecum iueundari.
Creator

ignire.

post te possim

Ne

osculari

hilarato corde

me

Ut amoris stimulo

consolari.

Pedes tuos lambere,

ardoris caleulo

velis

me

Canon. Mise.

M. Bannister.

Infanten!.

puer sine pari,


Precor, ut permittas

Oxonien.

Cod.

15.

Abschrift von Eev. H.

48.

1.

flos,

lux mundi, fons pietatis,

eibus salutaris,

Qui

sie nobis

tribui

te

intime

dignaris,

Mala nostra deprime

ardor caritatis

fletibus

Et

amaris

affectus imprime,

quibus dcclararis.


5.

73

Tantis, pater luminum,

donis benedictus
Sis tu et

dulcedinum

tu Spiritus dictus,

Et, o virgo virginum.


ventris tui fructus,

Qui mundi voraginum


dissipavit luctus.

Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.


1, 3 Precor,
Der Keim der ungeraden
1, 7 hylerato.
jne permittas.
5, 5 o fehlt.
Zeilen fehlt in Str. 2 und ist stumpf in Str. 1.

Versus de Epiphania Domini.

49.

Lux nova

sublimis

de caelo fulget in imis

Luce Dei plena, quae gaudia monstrat amoena,

Dominum pariente puella,


mundo radiavit in isto.

Noscitur haec Stella

Nam
5.

nato Christo

Reges post stellam quaerunt puerumque puellam,


Gentiles dicti subeunt cunabula Christi.

Aurum, tus dantes murramque, Deum venerantes.


Perque fidem puram tria signant sacra figuram.
Hunc Christum puerum studeamus credere verum,
10. Semper viventem, regnantem, sed morientem.
Est Gabriel dictus tali sermone potitus
Pax

Ex

sit

vera bonis virtutum perpete donis,

caelo natis

sit

gloria sancta beatis.

Ergo nitamur, quo vera pace fruamur.


15. Gloria sanctorum

sit

nobis

summa polorum.

Comment. ms. (Beati in Apocal.) S. Severi in Vasconia saec.


Parisin. 8878. add. saec. 11.

50.

Oratio de hoc praedulci nomine Iesu.

Ave, Iesu,

nomen
Patris

2.

mirabile,

verbum

sibi

sapientia.

te

facti

sunt caelestes chori,

Homines

dilexisti,

subiecisti

Omnia

terrestria.

Qui vetitum

par es genitori,

Per

tantum

Quod protinus

inenarrabile

Atque
In omnibus

Quem hominem

et

omnia.

pomum

cito

edens,

Se suosque
morte fera laedens,
Amisit caelestia.

11.

Cod.

74
3.

Ne

Mentem meam

perderes

hos, quos condidisti,

reple dulcedine

Post a patris

Caritatis

atque munimine,

sinu descendisti

In uterum virginis,

Ut

Ubi summis
ima coniunxisti,

Cum

8.

univisti

Pigmentumque caelicum

Omne

Ave, Iesu,

Deus incarnatus,
Deus homo,

Omne

9.

nostra circumcisus,

Tua

Meam

occisus

Per hanc mortem

Ut

Te, dulcedo
vitaeque, sitiam

Laudes tuas replicans.

pie.

Ascendendo
portam reserasti

10. Ave, Iesu,


totus amabilis

Et prae

Omnem sensumsuperans

Nunc de sede

Cuius amor

tuae maiestatis

Ad

In

vos, qui laboratis

In peccatis, currite,

Propter tanta

dona

pietatis

In vobis suscipite.
7.

Ave, Iesu,
auctor clementiae,

Peccatorum
tota spes veniae,

Dona mihi veniam;

meum

cor

nos clamas:

Iugum leve
meae caritatis

cunctis

desiderabilis,

Caelestisque patriae.
6.

Affectum mellificans,
solum

te

semper esuriam,

occidisti,

ardenter

nosque dilexisti,
Demonstrans, Iesu
Resurgendo
vitam reparasti,

clarifica

mentem,

vino laetifica

Per plenos invidiae.

mortem

luce,

Iesu,

In de captus,

Quam

simul-

que desiderium,
Yinum est angelicum.

Pro salute

5.

prorsus

excedit gaudium,

de virgine natus,
Postque octava die

derisus,

tuus

dulcedo cordium

Substantiam hominis.
4.

solum sitiam.

lumen est mentium,


Favus mellis,

benigne

tecum

Amor

te

11.

afficit,

quem tota
mens mea deficit
Te solum dcsiderans.

Ex hac

carne

dissolvi cupio,

Tecum
in

esse

gaudio
Angelicae curiae;
illo

Tu me

trahas

ex hoc exsilio
Et reponas
in tuo gremio,

Rex

misericordiae.


12.

75

quam laetus,
cum te invenero,
Et quam felix,
cum te tenuero
In caelesti patria;

Tunc amplexus
casti,

tunc oscula

Erunt mihi
de te per saecula
saeculorum dulcia.

1,2

adOrat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.


mirabile.
hos fehlt.
6, 2 tuae fehlt.
5, 2 nostram mortem.
12, 10 saeculorum fehlt.
7, 9 atque numine.
9, 2 Iesu fehlt.

3,2

51.

De Nomine

Iesu.

Introductio.

1.

Ut de Iesu nomine

4.

digne fari queam,

lux,

rex,

lex

machinae

praeest Iesus trinae,

Ab

Nomen tetragrammaton

aeterno nascitur,

linguam limet meam,


Seraph arae calculo
tangat purgans ream,

Cuius dulcis nominis

Ne

Sed

Iesus,

in praeeeps

nomen fulgidum,

Iesus omni balsamo


plus menti fragrescit,

dulcor melleus,

plus melle dulcescit,


Iesus, melos caelicum,

plus lira muleescit.

Iesus iueundissimus

amplexu mentali,
Iesus cor exhilarat
iubilo vitali,

Iesus dux rectissimus

moli corporali,
Iesus lux praefulgida

menti

spiritali.

sine fine,

syllabae sunt binae,

eam.

plus sole clarescit,

Iesus,

manet

scandam ardua,

sie

quod

3.

Dux,

in

binis syllabis

literae sunt quinae.

5.

Nee pentas mysterio


vacat, sed nee trias

His, qui de mellifluo

mentes gerunt pias,


Quas ut tangam breviter
reetas tenens vias,

Cor, linguam et

calamum

dirigat Messias.

Omne

est dissyllabum

signans caritatem,

Cum

signetur Caritas

per dualitatem,
Cuius monas unica
stringit deitatem,

Altera deflectitur

ad humanitatem.


7.

Hinc ad patrem

Caritas

76

12. Vino, botri sauguine,

cruor figuratur

fervet infinita,

Mens

eat

ad proximum

Lateris, per oleum


latex designatur;

flagranter ignita,

Pro quo morte saucio


mori valens vita,
Quanti pendat nrisernm,
comprobavit

8.

Per

13.

Pentade caracterum

nomen

hie Samaritanus

calculatur,

Morte curat propria.

Mariae

donec tiat sanus


Pastor vita moritur,
nee curat germanus,
Homo hoc per facinus

Per quod circularitas


miranda probatur,

Amor
sie

Sed

fertur maximus
amans amicum,

maxima

Quam

curat impendere

nequam impostori,
Dat cumulatissimo

cumulum amori,
Pro periuratissimo

perfectio

prolisque dotatur.

14. Circularis numerus

pentas perhibetur,

maior amico,
qui sie inimicum
Amat, quod amplectitur
hostem tarn iniquum,
Sed amat, ut fertilem
reddat capessitum.

ferbuit maiori,

consignatur,

Qua matris

In se dueta pentade

est

10. Caritate

tot litteris

nomen

hostis profanus.

fit

9.

propinatur,

Per istud originis


amurca purgatur.

ita.

Seminecem saucium

redemptio

illud

mundo

si

multiplicetur,

Finis

cum

prineipio

conformis videtur,

Gignentique genita
ssimilis

15.

censetur.

Unde quinque

quinquies

sunt vigena quina,

Numerorum

portio

dempta par

est

bina,

Quibus istud indidit


sophia divina,
Sic pro posse similis

dignans hoste mori.

11.

Dyade numismatum
curat substantivum,

16. Hexas sola pentadi


sie assimilatur,

eadem,

Passivum corpusculum,
dans cor compassivum;

Quod

Stabulo, ]>atibulo

In id,

binum fudit rivum,


Dativum remedii,

Circularis itaque

mortis ablativum.

liquet in

ducatur
ex quo gignitur,

hexns

summa

si

terminatur,

utraque probatur.

77
17. Hinc

quod cum hexade

est,

20. Yirgo coepit circulum

pentas proximatur,

creata,

Terminavit ambitum

Nam

Peregit circuitum

mundo

utraque, quotiens

in id terminatur.

est

apicum

21. Oritur et occidit

Iesu circularis,

sol

In Maria pariter
est

est

Cum

quivis est vitalis,

Ad

egressum repedans
dextrae paternalis,
Est in suos circulos

prosperitas

haec singularis,
gignente geniti

Iesu singularis.

flexus

Cousummans periodum

vicinata

soli,

Eius locans circulis


rex reginam poli,
Immediatissime
post se vult hanc

stipite

perpessus,

limitem

mundo

proli,

Sola coniunctissima,

ad patrem regressus,

figit

talis.

mater iuncta

a patre progressus,

Orbi

motus

22. Hexas iuncta pentadi,

19. Iesus coepit circulum

Consummatum
dum clamat

spiritualis

Lustrans in circuitu,

orbicularis,

Duorum

locata,

Punctum, a quo uxerat,


in nunc regirata.

quo duci coeperat,

Numerus

conversata,

cum Deo

sese ducatur,

in

A
18.

Deo

Quibus circularitas
una propriatur,

recessus.

coli.

23. Coepit Iesu circulus


a corde paterno

Per canalem transiens


in alvo materno,

Ereptis post obitum


suis

ab averno

Finis est

cum

capite

coniunctus aeterno.

1.

Primus Iesu nomine


caracter est Iota,

Apex

simplicissimus

minimaque nota
Iesu sie humillima
vita fuit tota,

Verbis, signis, actibus

a fastu semota.

Adae praeeipitium
fastum esse

seivit,

Reiectus ab edito.

dum eulmen ambivit,


Hinc Iesus humillimus
semet inanivit,
Utque lapsus surgeret,
vitae fons obivit.

3.

78

Lucifer vult rapere

Inter duas dyades

Dei paritatem,
Usurpare satagit

Deo

homo

iota situatur,

deitatem,

Iesus talem exhibet

Quod sequax non

reeonciliatur,

Pater nee non Spiritus

corruat

ob aequalitatem.

4.

utrique placatur.

Ut, quisquis de cetero

Consors consonantia
fit ex hoc vocali
Pacis foedus imperans

gliscat hunc seetari,


Queat non ad infima

Iudicem cum homine

Iesus ens celsissimus

9.

vult humiliari,

irae divinali,

placans noxiali,

fastu supinari,

Sed ab imis erutus


summis inaltari.

5.

Insuper

Culpae, poenae diluens

naevum, dupli mali.

10. Iesus iota

litera

vocalis probatur,

Trinitatis

Filius altissimi

prius generatur,

Ab

Interdumque consonans

patris genitum

Iesus ab aeterno

Vocem

carnis induit

in claustro materno,

Verbum
in

ens

7.

mundissimum

sinu superno

Fit tarn vox


in

quam consonans

ventris interno.

Verbum iunetum
vox

utroque Spiritus
procedens spiratur.

duplicatur.

Verbum

plasmati

siraplificata,

Verbum iunetum homini


vox est duplicata,
Tarn carne quam anima
verbo coniugata
Vocalis fit consonans
duplo combinata.

media

persona probatur,

simplex, commutatur,
iota

medium

crebro scriptitatur,

Quinarum vocalium
media locatur,
Sed baec, ut sit consonans

6.

homini

et

Binus sexus numini

se parvitatem,

in

sie

Iesus mediatur,

11.

Ambulat

in

medio

Iesus angelorum,

Aureorum medius
stans candelabrorum,
Tenet terrae medium
sudum ventris thorum
Hinc salutem operans

Iesus terrenorum.

12. In praesaepi medius


iacet iumentorum,
Duodennis medio

residet doctorum,

Pendet cruce medius


furum damnatorum,
Crebro Iesus medio
stat

discipulorum.

79
13. Quid de Iesu medio
laudes lingua tacet?

Medius

est

populum
bovinum
Gentilemque medius
coetum asininum,

17. Iacet inter


Israel

ambulans

operans et iacet,
Pendens, stans et reserans
mediari placet,
Reor, quod mysteriis
nil ex septem vacet.

14.

Ens a patre

18. Duodennis medio


considet doctorum,

suscipit

proles entitatem,

Cum

Angulari lapide
ritum iungens binum,
His eiusdem fidei
iubar dat divinum.

Hos quaerens

et audiens
de doctrina morum,

pater ingenitus

det nativitatem,

Hoc

esse per

mediam

Docens imprudentiam
caecam terrenorum

Iesu largitatem
In

manantem

In cunctis consulere

spiritus

sensum peritorum.

transit bonitatem.

15.

Ambulant ierarchicam

19. Stat inter discipulos

pandens

inter contionem,

Ierarcha cum angelis


dat purgationem,

Confiteri

Dat infulgens medius

Ut mentes

docens infelices,
confessio

purget peccatrices;

illustrationem

Consummansque

cicatrices,

patule

Nee hoc semel

tertio

dat profectionem.

factitat,

sed per plures vices.

16. Salutem in medio

20. Reddet iudex medius


discretor reorum,

terrae faciebat,

Terrenos ab invio
vocans reducebat,
In limbo tartareo

Iusta lance ponderans

causas meritorum,

Obstinatos fulminans

clausos eruebat,

poenis tartarorum,

Summa

muri caelici
scandens celsiebat.

Paenitentes praemians

regno beatorum.

21. Ubique conspicitur


iota

Summa

medianum,
placans infimis

iter fecit

planum,

Per quod mundus graditur


ad supermundanum,
Dum verbum vox consonans,
corpus fit humanuni.

80

II.

1.

Apex

e subsequitur

6.

sursum oculatus,
Parumper in medio

Finis e characteris

corpus tormentatum,
Clavis quater, milies

parens actuatus,

spinis terebratum,

Finis aliquantulum

Inclinato capite

clamans Consummatum",
Finem ad principium

plus est recurvatus,

Mucronali linea

probat recurvatuin.

fixim transforatus.

sursum oeulus

2. Iesu

7.

Linea per medium

vigil insopitus,

transit transversalis,

Lyncis cuncta permeat

Latus Iesu perforat


punetus mucronalis,

visus investitus,
Sic

mundo

Nudus sub

vitalis,

Cruor, mundi pretium,

oculis

aqua baptismalis.

scitus.

Quidquid abditissimis

mens

transfosso profluit

duplex fons

quis situs

tis

nude patet
3.

Quo

caelo, sie tartaro,

sie

caracter cernitur

Is

aspectu rotundus,

volvit latenter,

Id luce lucidius
videt lux patenter
Hinc peccans resileat
pavens vehementer,

Apexque vocalium

Cuius scelus prospicit

Dum

est situ

Adam

Comprehensor pariter

seeundario
reparatur primus,

Iesus et viator,

Dum

Deitatis exstitit

Sed mirum, quod limpidus


Dei speculator

fumus, pulvis, fimus,

Quem

poenas deflectitur

totalis

Vita Iesu lugubris,


contorta,

Mentem

poenalis,

Iesu curvitas

flexit artualis,

Sed

carnis refiexio

plus uget letalis.

a tribus liberat

Deo

mortis tolerator.

noctemque

Iesus in virgine

supremus fit imus,


Primus fit ob facinus

fruens contemplator,

Inter ortum media

post threnos tragicos

cantat Laetatundus.

iudex luculenter.

Ad

seeundus

Per Iesum tripudiat


tristis prius mundus,

10.

iunetus limus.

Imo primus, numini


humus si iungatur,
Sic ab

Adam

infimo

fimus elimatur,

Ad

caput, quo fluxerat,


terminus curvatur,
Dum per Adam facinus

Adae

profiigatur.

81
IN.
1.

Character

tertio

6.

loco subrogatur,

Cuius tractus virgula


simpla figuratur,

Solvit

Recta tarnen linea


ducta prolongatur,
Vertex aliquantulum

Dum

simplicissimus

Iesus,

7.

fraudis disicit

lux hie veritatis,

Nec.ullam eompatitur

3.

falsitatis.

Simplex quaerit simplices,

8.

duplices fastidit,

duplex venerit,

Si quis

vitam emittendo,

toxicum oeeidit,
Super vulnus vulnere

Iesus

cum

siraplieibus

Corde tarnen simplici

Accurrentes brachiis
tensis amplectendo.

9.

Oscula repudiet
ne quisquam oblata,
Alta cruce clamitat

Iesus quaeritatur,

monte

lob simplex terrigenis

Sic clamat,

eunetis plus laudatur,

Simplicesque parvulos
Iesus amplexatur.

Examen

flectit

a tramite

nulla tortitudo,

Perpes est aeternitas


virgae longitudo,

Quam nee mors

situata,

quod raucitas

faucis est curata,

Suda languent lumina


fletu

madidata.

10. Manus, pes, laterculum

iustitiae

virgae rectitudo,

Quam

osculis

os dulce flectendo,

coneidit.

stans sermocinatur,

5.

Obuncatur vertice
Iesus oecumbendo,

Terrenorum

Efficax thyriaca

4.

pugile

Inclinato capite

Iesus hunc relidit,

damnando

cum

Iesu crux confixit,


Consurgens post paululum
in aeternum vixit,
Mortem morti perpeti
devietam addixit.

duplicatis,

umbram

In cruce

mors semel conflixit,


Cum carnem ut cerinum

Qui triplata respuit


piis

fons vitae moritur,

mortem oeeidebat,
Nee plus mortis Stimulus
Iesum perurgebat.

fons simplicitatis,

Fucum

pro terrigenis,

quod non rapiebat-

cuius obuncatur.

2.

Mortis nee ens debitor


emori volebat,

interpolat,

sed nee valetudo.


Dreves, Pia Dictamina. VII.

fixum terebratur,

Sed corpus ad terrae os


totum procurvatur,
Ob cordis dulcedinem
caput aduncatur,

Ut Iesus philanthropus
mirus ostendatur.
6

82

IV.
1.

litera

miranda
Geminis ex

figura,

Sequitur

cuius

6.

humanitas scutum,

Quod

virgulis

scriptura,

fit

Sed ad tempus modicum


erat comminutum,
Surgendo de perpeti

compingit clausura,
Secernit superius

patens apertura.

In naturis geminis

vita fulcit tutum.

7.

id humanitatis

Cum

mentis creatura,
Gratanter amplectitur

combinatis,

Tarnen tarn compositis

viveret,

8.

humida

coeunt cohortem,

coniuncturam nactae,
In diversum pendulo
sursum sunt abactae.

4.

Rumpitur

difficile

funus triplicatus,

Est homo, quem traxerat,


eulpis gravatus,

sie

Quod Iesum

similiter

fatiscit ruptatus,

Cum

a carne spiritus

fuit

5.

separatus.

Utrique verumtamen

Tum sibi confoederant


Deum in consortem.
9.

Voluntas, ut viveret,
erat sensualis,

Quam

indissolubilis

commissura scitur,
Quae cum semel utero

Tum

nianens stabilitur.

naturalis,

voluntas cernitur

superdivinalis,

Carnalis propensio

mox

spiritalis.

fit

10. Sed licet in volitis


fuisset

Sed

dissensus,

in voluntatibus

Concors est assensus,

Ut Iesus pro miscris


cruce

virginis unitur,

Inseparabiliter

excusat insitus

amor

deitas unitur.

Ac

spiritus,

Hoc acre divortiura


pugnam causat fortem,
Tandem in compagine

Iesus occumberet,

sunt compages fractae,


Iesu terra

Mori quaerit

caro fugit mortem,

partes sunt compactae,

Cum

mortis dura.

tela

divaricatis.

Quoad Iesus

caro resurgeret

Obsecundat numini

In persona simplici

3.

viveret,

a mortis punctura,

luculenter satis,

quam

Quoad Iesus

erat divisura,

Iesu potest conspici

licet

dira mors diffidit

vita destitutura,

Quas punctalis deorsum

2.

Bacillus crux pugilis,

Ac

sit

appensus

in nostris usibus

totus sit expensus.

sali. Caro naturaliter


mortem perhorrebat,

Inviteque spiritus

carnem dimittebat,
Quos Deus id volitum
velle

cum

volebat,

Voluntas intrinsecus
conformis manebat.

Sequitur s

litera,

quae bis situatur,

Sed

figura

duplici

character formatur,

Prima recta

linea,

sicut praenotatur,

Sec'unda.

si

placeat,

bis in se curvatur.

2.

Apice qui nominis


calce limitatur,

cum

Iesus,

advenerit

iudex, designatur;

Artualis curvitas
reflexa monstratur,

Cum

Iesus in aere

de caelis spectatur.
3.

Suprema

capacitas,

5.

Non

reorum ruina,
Quos devictos subigit
Satanae rapina,
caulis abigens

Gregem

claudit in sentina.

In bis Iesu pietas


mitigat rigorem,

Temperat dementia
iudicis fervorem,

Quibus,

qua

plectit

damnatos

Licet iustus pareat

quoad reprobatos,

quam meruerant,

dat se mitiorem,

Dum poenam

de meritis
mensurat minorem.

Iesus sanctos praemiat,

qua beat salvatos,


Curvitas inferior,

haec maioritas

est

ex parte divina,
Sed est ex spontanea

sed super condignum,


Plectens citra meritum

quemcunque malignum

Omnes Iesum
mitem

et

sentient

benignum,

Plaudet se piissimum
ad praedestinatos.

Cunctis dat clementiae

Curvitas superior

Licet

pietas vocatur,

pius iudex Signum.

sit

aequalitas

in aeternitate,

Aequitas inferior
arcus nuncupatur;

Librata disparitas

minor cernitur,
haec maior videtur,
Damnatorum numerus
cum maior probetur.

Dum

lila

est

in

qualitate,

minor poenalitas

est iniquitate

Ex

superdulcissimi

Iesu pietate.

6*


9.

Quos unit aequalitas


in

84

12. Iesu per Davitici

extensione,

vatis

Secernet disparitas
in

intentione.

miserationes

Minus, quam meruerant,


urentur personae

Id norunt terrigenae,

Ex

Usti purgatorio,

caeli contiones,

benigni iudicis

mitigatione.

10.

cantiones

Cuncta super opera

Domo

Stygis legiones.

patris vacuae

13. Nullus est absconditus

exstant mansiones

a Iesu fervore

Nee quisquam

Propter diversimodas
praemiationes,

Qui plures in corpore


sevit sationes,

Plurimas in patria
metet messiones.

rigat fontis rore.

14. Tarn summis

11. Isaac qui merita

quam

carnis agro serit,

Centuplum

quantacunque

quam

infimis

medianis

Iesus vitae panis,

erit;

Si quis ob flagitia

Laesum

et

Flectitur $ litera,

inveniet,

cum messurus

subterfugit

a mellis dulcore,
Quod manat ex scatebra
vitae redemptore,
Omnes, sed dispariter,

Iustus, pius pariter

perit,

iustis

citra merita

Caelicis,

et

profanis,

tartareis,

purgatis, mundanis.

pius iudex ferit.

15. Paradisus denique

gaudet de Messia,

Quod

satis

dilueide

liquet in Elia,

In monte

cum

fruitur

Iesu theoria,

Cum

Iesu colloquia

commiscendo

pia.

Conclusio.
1.

Arcae Noe luerant


quinque mansiones,
Quae tot mundi praerogant
habitationes,

Iesus eunetis influit


miserationes,

Eius nomen continet


tot

protractiones.

2.

Haec

mellici nominis

est orthographia,

Christiani pectoris

haec philosophia,

Haec
sit

Haec
sit

ecclesiastica
allegoria,
in

morum dogmate

tropologia.

85
3.

Haec

inter caelicolas

8.

Patre

cum

Dum

paraclito

est

veritas,

haec directa

Quam

vita,

nobis in utero

constravit Maria.

ad nos venerat
per alvi canalem,
Docens hanc rectissimam
viam et aequalem,
Transire per mediam
manum virginalem
Ab imis ad superum
coetum triumphalem.

5.

Deus per hunc tramitem

9.

summus sacerdotum,
Saccum carnis induit,
sed est lutum lotum,
Corpus dat in pabulum,
cruorem in potum,
Nobis cruce pendulum
impendit se totum.

10. Iesus noster liberal


solus a peccatis,

Non

Nee per

Id solius deicae

iter aliud

est

Ioseph providus,

mundi servator

Dicitur, yconomus,
fidus

dispensator,

Septennis prudentia
famis propulsator,

Suos potans sanguine


carneque eibator.

Hie

est

Iesus strenuus,

Bennun vocitatus,
Moysi legifero
duetor subrogatus,
Legi subdens gratiam,
cruce proeliatus
Israelis hostium
confregit conatus.

alius

constat potestatis,

Cum

elegisse seimus.

qui

est Iesus

huius facultatis,

repedare quimus,
Quam Iesum, ut pergeret,

7.

Iesus veste sordida,

Per eundem tramitem


ad Deum redimus,

Hie

Satanas

Iesus hostes stravit.

factus terrae limus,

6.

liberavit,
fortis

obsessum vallavit,
Sed obsessos eruens

via,

4. Iesus

per sapientiam

mundum
Quem rex

perfrui Messia,

Haec

Iesus sapientiam

Sirach renovavit,

est anagogia,

sit

11.

hoc opus maximae


infinitatis.

Iesu piissime,

media

vocalis,

Tua meditatio
mihi sit vitalis,
Placando saevitiam
irae divinalis,

Praeservans ab aestibus
chaos gehennalis.

12. Iesu, vigil ocule,

nunquam

consopite,

Vide Petri lacrimas


duc ad viam vitae,
Tibi licet foetidae

preces sint auditae,

Cor tuum mellifluum


mihi

fiat

mite.

86

13. Iesu, pendens stipite


caput inclinatus,

Mihi

sis

15. Iesu, verax arbiter,

iudex aequitatis,

Vitam meam

remissio

Ac

Signum foederis

in

saltera

salvans a peccatis,

Salutem impertiens

oscula

praebere dignatus.

cum

14. Iesu,

Me

salva

substantiis

humanatus

sum

Caritatis

Iesu, clementiae
mihi des solamen,

geminae

Iesu,

quod

displicet,

remitte peccamen,

succensus caminis,

Iesu, ne

Internis fulgoribus
illustra

beatis.

mitiges examen,

cinis,

vilis

cum

Iesu mitissime,

16.

binis,

misellum respice,

qui

nomen exhibe

Iesu,

statim amplexatus,

Pedum

trutines

lance pietatis;

reconciliatus

corruam,

impende tutamen.

divinis.

17. Iesu, ne deficiam,

vigora conamen,
Iesu, patris dextera,

tribue levamen,
Iesu,

sancti Spiritus

inspira spiramen,

Cumque patre

tibi

sit

Amen.

laus et honor.

Introd. 15, 4
Vietorinum saec. 15. Cod. Parisin. 15163.
I. 2, 2 fastum.
3, 7
23, 3 carnalem.
3, 6 in fehlt.
Quod sequatur non. - 13, 4 operans et latet.
17, 2 Israel hominum.
II. 2, 3 permea.
III. 2, 3 Sine plata respuit.
4, 7
2,4 invastitus.
IV. 3, 5
que fehlt.
10, 4 procuratur.
8,5 oculis.
9, 1 Obscula.
Iesum terra humido.
9, 7 propassio.
4, 6 fastiscit.
6, 2 homo scutum.
Conclus. 4, 2 carnalem.
V. 5, 1 haec fehlt.
5, 2
11, 7 int'nde.
terrae fehlt.
11, 7 Prae7, 8 cognatus.
6, 7 potens.
6, 8 cibatur.
servens.
Oh 12 3 nur eine Anspielung auf die Trnen
17,7 patri.
des Apostels Petrus nach seiner Verleugnung (Luc. 22, 62) sein wollen, oder
drfte schwer zu entob sie den Namen des Verfassers verraten sollen
scheiden sein.
Collect, ms.

dumta

per.

52.

Septem Imnni continentes passioneni

Ad Completorium.
1.

Iesu,

superni radius candoris,

Virtus et decor deici splendoris,

Vita et dulcor ardorque amoris


Es, Christe summe.

Christi.

87
2.

Tu

visitare virginem venisti,

Mire fecundans de rore caelesti,


Iesu, adimplens olim, quae dixisti,
Desiderate.
3.

Factum

es

caro,

Lacteque pastus,

Et

virtus,

patris,

vitae panis,

reclinatus praesaepio, Iesu,

Ac
4.

verbum summi

crucifixus.

Rutilans Stella te solem ostendit,


Iubilat iustus teque

lumen

dicit,

Patria tua exsulque fugaris,


Iesu,
5.

nunc natus.

Te [lux] lucernae, Iesu,


Antrumque intrans vere

subdidisti
ieiunasti,

Morbidos sanans mundum docuisti


Sana doctrina.
6.

Pauperes, Iesu, o quam dilexisti,


Corpore tuo de ipsos cibasti,
Te pane vivo et virginis fructu,
Hostia sacra.

7.

tuorum pedibus extersis

Iesu,

Montem ascendens

pie praedicasti,

Maestus et pavens ter patrem


Sanguine mades.
8.

orasti,

Traditum tradis fustibus et armis,


mitem atrociter vallant
Sanguinum viri, traditoris signo,

Te, Iesu,

Osculo pares.
9.

Dulce

distillans,

Iesu mansuete,

Zelum compescens tui defensoris,


Sanas contactu tuum adversantem,
Fns pietatis.
10.

Manus atroces te Iesum contrectant,


Funes extendunt teque vincientes
Dire astringunt reversis post tergum
Manibus tuis.

11. Iesu percusso disperguntur oves

Viamque quaerunt devie pergentes

Ac

ingemiscunt, trabere videntes

Dulcem magistrum.

12. Iesu ligato lictores laetantur,

Concite currunt

Annae deducentes,

Senesque ruunt sese adgregantes


Ad exprobrandum.
13. Gloria tibi sputis deturpato,
Iubilus laudis verbis exprobrato,

Honor, potestas clavis perforato


Iesu pro nobis.
Orat.

3897

(605).

ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius


7, 3 mundans.
8, 4 parens.

saec.

Ad Matutinum.
1.

Yox

2.

Testis inculpat falsa proponendo,


Pontifex clamat Iesum adiurando.

invalescit subsannatiouum,
Sonat insultus increpationum,
Senibus coram, Iesu, collocatus
Ad inquirendum.

Filiurn

Dei audit

se

dicendo

Nube venturum.
3.

Tunc

4.

Irruit tunc

rugit princeps rabie ferali,


Veste conscissa eiulans proclamat
Voce maligna, Iesum reum mortis
Contio crepat.

Manu

gens impetu crudeli,


maligna Iesum colaphizat,

Terrae curvatur pes percutientis,


Crebro conculcat.
5.

Facies livet crebris maxillatis,

Resonat dorsum ictibus

ferinis,

Crines evellunt tractibus obliquis


Iesu concusso.
6.

Species clara turpius sordescit,


Sputis obtecta abiectius

Barba

illita

fluit

maculosae faecis

Iesu consputo.
7.

Claviger caeli a longe secutus

Ter Iesum negat, ter interrogatus,


Sed recordatur praeconii Christi
Gallo canente.

15.

Cod. Mazarin.

89

Dulci respectu Iesu vulnerasti

8.

Petrum, collapsum pie sublevasti,


Cor frigefactum fervere fecisti
Igne amoris.

Ad eum

9.

dulce intuitus, Iesu,

Saucium sanans erigensque casum,


Aridum vertens in amaro fletu
Maesti maeroris.

Iam
Iam

10.

taediato ore exprobrantis,

perlassato pugno quatientis

Carcere taetro stricte catenaris,


Iesu afflicte.

11.

candoris, sputis maculatus,

flos

Fervor amoris, frigore constrictus,


Iubar

solaris,

tenebrosis

trusus,

Es, Iesu clare.


12. Gloria tibi sputis deturpato,
Iubilus laudis verbis

exprobrato,

Honor, potestas clavis perforato


Iesu pro nobis.
Orat.

3897

(605).

ms.

Caelestin.
1,

S.

3 collocatis.

Mariae

3,

de Parisius
4 concrepat.

saec.

15.

Ad Primam.
1.

Mane

concurrit coetus sacerdotum,

Senes

et

scribae concilium ferunt,

Iesum ut tradant turpissimae morti


Interimendam.
2.

Iesum educunt

viles

vinclis

plexum,

Statuunt ipsum medio eorum,

Aggredientes verbis perversutis


Interrogando.
3.

Nequiter quaerunt
Si tu es

modo de

Christus, nobis

Dei a dextris te, Iesu,


Fore affirmas.
4.

doctrina:

palam dicas,
sessurum

Iesu insultans turba proclamosa:

Ore de buius audivimus, clamant,


Filium Dei dicens se sermone
Quali blasphemat.

Cod.

Mazarin.

90

Cito surgentes manibus ligatum

Iesum praesentant praesidi

Agnum

Pilato,

tradentes cani truculento

Deglutiendum.

6.

Senes assistunt voce clamorosa,

Iesum incusant acuentes linguam,


Obicientes superstitiosa

Esse locutum.

7.

Praeses ut quaerit denuo de noxa,


Plebem commovent, clamat gens maligna:
Docens subvertit prohibetque regi

Dare

8.

tributa.

Fore ut audit tunc a Gallilaea


Iesum, remittit Herodi tetrarchae,
Currit post ipsum plebs tumultuosa
Malignatorum.

9.

Ferunt profani accusationem,


Quaerunt constanter interimi morte,
Crucifigendum regem aequitatis
Iesum iniuste.

10. Gaudet Herodes viso Iesu valde,

Ipsum propulsans vario sermone,


Sed obmutescit agnus vinculatus

Coram

tondente.

11. Spernit tyrannus Iesum quiescentem.


Ei circumdans illusivam vestem,

Saevitque coetus dans derisiones

Regi abiecto.

12. Iesum educunt coetu satiato


Illusione mitissimi agni,

Rursum

festine

derisu vestitur

Habitu albo.

Cod. Mazarin.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15.
Doxologie
12, 3 festino.
7,1 quaerit de non de noxa.
3897 (605).
wie im vorigen Hymnus.

Ol

Ad Tertiam.
1.

Praecepit praeses Iesum spoliari,

Veste nudatum columnae astringi,


Duris flagellis durius maetari

Manu immanum.
2.

Candida caro sanguine rubratur,


Nitidi artus plagis laniantur,
Ictus tortoris crebro iterantur,
Iesu, ingentes.

3.

Rde flagellum Iesum circumcingit,


Funis nodosa livores apponit,

Manus versata acerbius


Dorsum et latus.
4.

Lacera manus lacerando

angit

lassa,

Pallio rubro Iesu tunc amicto

Coetus aceurrit acrius attritum


Cruciaturus.

5.

Spinoso serto, Iesu, coronaris,


Fluunt, ut figunt, cruoris fluenta,

Madent

6.

Genua

oraque rubescunt

capilli,

Sanguine

lita.

flectunt

Iesum illudentes,

Quatiunt caput arundine sumpta,


Regem salutant prave conspuentes
Facie nuda.

7.

Iesum illusum foras educentes,

Diadematum sceptrumque ferentem,


Turbis ostensum, dupla voce dicunt:
Crucifigatur.

8.

Non reum

mortis Iesum iudex fatur,

Crescit tumultus optioque datur,

Nequam

dimisso iustus crucifigi

Sententiatur.

9.

Suscipientes tunc Iesum ministri

Crucem imponunt umeris lassatis,


Foras educunt iniquis duobus
Associatis.


10.

92

Dorsum oppressum oere curvatur,


Umeris cassus labore lassatur,

De

verecundis Iesus subiugatur


Cruciamentis.

11. Anget vox vulgi Iesum protrahentis,

Alteque clamat os praeconizantis,


Clangitque tuba turbam convocantis

Ad
12.

intuendum.

Vox olim versa Hosanna dicentis,


Vox amicorum matrisque gementis,
Vox Iesu pia flere prohibentis
Maestum dant sonum.

Orat.

3897

(605).

ins.

Caelestin. S. Mariae de Parisius saec.


Doxologie wie oben.

Ad Sextam.
1.

Mortis ad montem te, Iesu, deducto


Tuo nudaris [dire] vestimento,
Tibi baerente ac conglutinato
Plagis cruentis.

2.

Quasi leprosus tunc apparuisti


Oculis coram populi astantis

Tuis verendis velo matris tuae,


Iesu,
3.

velatis.

Atterit casus caterva pellente

Virginis artus durius caedentes,

Tenera caro ligno datur duro


Iesu everso.
4. Pellis in

modum Iesum

expandentes

Sauciant manus, pedes perforantes,


Clavis acutis [hunc] crucitigentes

Malleo malo.
5.

Arida

guttis

roseis rigatur

Crux, pretiosis gemmis adornatur,


Sanguis defiuit, Iesus vacuatur
Largis fluentis.
6.

Titulo scripto literis diversis,

Iesu confixe, sursum elevaris

Vento expansis visceribus


Dire distentis.

tuis

15.

Cod. Mazarin.


7.

93

Iesu erecto brachia tenduntur,

Pondere sacro genua flectuntur,


Manus pedesque rupturis vexantur
Ferro confossi.
8.

Duo adduntur ad confusionem,


Crucifiguntur hinc, inde latrones,

Medium Iesum poenae deputatum

Cum
9.

sceleratis.

Dividunt sorte milites

et vestes,

Capita movent Iesum blasphemantes,


Dicunt, descendat nunc Christus de cruce,
Praetereuntes.
10.

Te suspendentes tunc orans


Iesu, latroni

excusas,

paradisum donas,

Virginem matrem virgini commendans


Transgladiatam.
11. Anxia voce, Iesu, proclamasti

Me, Deus meus, cur dereliquisti ?


Potum consumis, potans acetosum
In tua

siti.

12. Obtenebrescit luctu compassivo

Iesu suspenso claritas solaris.

Radios claros

claritatis

suae

Cruentis tegens.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15.
Cod. Mazarin.
3897 (605).
H>*3 consumaris.
11, 1 Iesum.
8, 3 deputantem.
Doxologie wie oben.

Ad Nonam.
1.

Crucis in ara Iesu cruentato,

Iam

lacerata illibata caro,

Torrida membra pendent in


Plena pallore.
#
2.

vexillo,

Vespere venis Iesus vacuatis


Sanguine suo reis sociatus
Caput inclinat velut donans matri
Vale doloris.

3.

Caro carentis carie pallescit,


Fervens amoris clibanus frigescit,
Liberans limbum labore labescit
Iesu languente.


4.

94

Oculi pii poena deprimuntur,

Lumina

clara morte caligantur,

Ora marcida Iesu alterantur


Agonizante.
5.

quo dolore cor tuum liquescit!


degustas motus maestae mortis,
Flens cum clamore spiritum commendas
Iesu,

Manibus
6.

patris.

Iesus despirans, terra contremiscit,

Petrae quassantur, velumque scindetur.


Solvitur captus, infernus patescit
Portis confractis.

7.

Funes funesti funere franguntur,


Fauces fallentis ferculo falluntur,
Cornua mortis Iesu moriuntur
Morte crudeli.

8.

Turba

terretur,

miles expavescit,

Tunditur pectus, clamor


Testificatur

Vere

invalescit,

iustus erat,

Filius Dei.

9.

Praesidem rogat coetus Iudaeorum


Tollere statim corpora reorum,
Iesu infracto concrucihxorum

Crura franguntur.
10. Crurifractores cruci propinquantes,

Iesum defunctum iam reperientes,


Lanceae ictu mox percutientes
Latus transfigunt.
11. Iesu transtixo poculum dulcoris,

Sanguinis unda, vinculum amoris,

Aqua

fecunda, lavacrum nitoris

Manat praedalce.
12. Planctus duplatur, maeror ingravescit,
Corque torquetur, singultus accrescit,

Dum

lanceatur Iesus in conspectu

Matris orbatae.
Orat.

3897 (605).
iam fehlt.

ms.

Caelestin.

S.

Mariae de Parisius
7, 1 Fune.

'2,1 Vemere venia.


Doxologie wie oben.

saec.

8,

Cod. Mazarin.
15.
10, 2
2 Tonditur.

o:>

Ad
1.

Luctu amaro

Vesperas.
noti lamentantes

Deficientem matrem comitantur,


lesu astare fere non valentes,

Terrae sternuntur.
2. Iesus defunctus

nunc annuntiatur,

Ioseph Pilatum supplex deprecatur,


Mortuum saltem cruce deponendum
Ut concedatur.

3.

Praeses miratur Iesum iam obisse,


Certificatur a centurione,

Corpusque datur pro sollemnitate


Sepeliendum.

4.

Iesum amici pie ut deponunt,


Recipit alma virgo inter ulnas,
Oraque ruunt clavorum fixuris

Ad
5.

osculandum.

Ungitur Iesus murratis unguentis,


Matris lavatur aquis gemebundae,

Dum

reclinatur casibus obliquis

Super dilectum.
6.

7.

quos singultus. virgo, protulisti


Yulnera tractans lesu iugulati
Atque contemplans tantis aperturis
Esse confossum
Matris amaris osculis acceptis
Linteis Iesus colligatur mundis

In

monumento

Ac
8.

fletibus

immensis

collocatur.

Saxo sepulcrum lesu obseratur,


Orphana mater o quam anxiatur,
Consono fletu coetu mulierum
Associata

9.

Finem donante die dolorosa


Ducitur domum lesu destituta,
Gressu nutante umeris notorum
Superinnixa.

96

quam amaras, mater

10.

Poenalitates

sustinebas

luctu laDguefiam

Iesu promendo caritatem intus,

Prole privata.

poenarum domum introgressa

11. Virgo

Querule gemit: o Iesu, spes sola,


Soloque labens ploratu poenali
Est saturata.

Nunc desolatur turba provoluta,


Nunc anxiatur mater lacrimosa,
Nunc adgravatur Iesum personando
Vox gemebunda.

12.

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15.


3897 (605).
4, 2 alma vmq in ulnas.
10, 1 scaturibas.
11, 4 Est fehlt.
Doxologie wie oben.

Cod. Mazarin.
Iesum.

10, 3

De Christo Patiente.

53.

Quisquis ades, plange, crucis aspera mente revolve,

mortem dans dona

Quae

tulit

a nobis

Dum

tulit

hinc mortem liberat nos datque salutem.

Eia, nunc

Ne

flete,

crucifixi

salutis.

morte manete,

barathri rete rapiat vos vaste, videte.

Hie tuus

Nos

est noster sanguis

igitur rege,

de virgine sumptus,

nos salva, nostri miscrere.

Collect, ms. incert. orig. saec. 15.

Cod. Oxonien. Canon. Miscell. 523.


sich bilden und

Vorher gehen die folgenden zwei Verse, die ein Ganzes fr


augenscheinlich die Inschrift auf einem Kruzifix bildeten:

Quisquis ades, plora, Christum quoque sie, precor, ora:


gratis, salvator, iunge beatis.

Qui dedit hunc

54.

1.

2.

Ad Christum Fatientem.

Iesu Nazarene,

Salve,

3.

Salvete, o foramina,

Caput tuum non serene


Demonstratur coronatum,

InfHcta spinis et spina,

Nam

Sanguinis spinis obvium.

Salve,
Salve,

caput spinis punctum,


cruore perunetum

Ac percussum

arundine

Saeva amaritudine.

magnum pretium

Salve, o

videtur sauciatum.

4.

Salvete,

Ex

carnes purpuratae,

flagellis

Manus

et

maculatae,

Spinae fecerunt

Hirsutas et pupugerunt.

97
5.

Salve, o frons generosa,

14.

Spinis ac fletu rugosa,

Es obscurata nimiuni
Propter salutem omnium.

6.

15. Salve,

Salvete, clari oculi,


Flevistis

more

7.

De

decora facies,

Salve,

erat tibi species,

Cum

terris stetisti

grana ceciderunt,

Contra iuris argumentum


Portare mortis tormentum.

maesta,

17.

Salvete,

tensa brachia,

Multis incommodis plenae,

Traxistis ad vos omnia,

Yos, nares, foetor turbavit,

Quae erant in caelo sursum


Et quae in terra deorsum.

Vos, genae, dolor vexavit.

9.

te

16. Salvete, sacri umeri,


Exstitit vobis oneri

Caelo fulgens auges festa.

Salvete, nares et genae,

rlagris

Quae salubria fuerunt.

perdidisti.

Non

dorsum tritum

Uti frumentum de agris,

parvuli,

Isaac, senuisti,

Visum morte

Salve, Collum caesum (Iure


Alapis gentis impurae.
In te apparuit pendens
Sanguis capite descendens.

Salvete, o aures piae,

Vos pravorum blasphemiae

18. Salvete,

manus

tenerae,

Iunctae fuistis misere,

Intus et in cute satis

Dum

Nimis pupugerunt

Ea, quae non rapuistis.

gratis.

10. Salve, mentum, salve, barba,

Te

signavit illa barba,

quam descenditunguentum
Ut sanguis in tuum mentum.

In

11. Salvete, dentes lactei,

De

feile

facti

Ad uvam acerbam

nimis

Obstupuistis inprimis.

12. Salve, lingua verbi Dei,

Es punita causa mei


Per sitim et escam fellis,
Quae nihil habebat mellis.
13. Salve, guttur ex labore,

Ex

siti

ac ex clamore

Salve,

vulnus, effudisti

Pretium, quod tenuisti.

20. Salve, o

manus

sinistra,

vitae nostrae ministra.

Tuus

Quem

est cruor roseus,


effudit

homo Deus.

21. Salve, pectus contristatum


Propter hominis reatum,

Tu plorasti cum gemitu,


Quod peccavit pro libitu.
22. Salve, o venter carnee,

Caro carnis virgineae.


nuditatem
Derisit ob pravitatem.

Tuam Cham

Laborasti raucitate

Simulque ariditate.
Dreves, Pia Dictamina.

19. Salve, dextra lesu Christi,


Grave vulnus babuisti,

Tu

fellei,

libenter exsolvistis

VII.

98
23.

Salvete, femora

Ensis
In

28. Salve, sancte pes sinister,

detecta,

arma sunt

et

abiecta

corporis passione

Pro nostra

Salve,

o bone magister,

Salve,

foraraen vulneris,

Tu

dilectione.

24. Salvete, sancta genua.

laus

humani

generis.

29. Salve, latus salvatoris,

Prodiistis ad ardua

Salve,

Et

Salve, sanguis veri

humilia.

petistis

Curvata ad vestigia.

25. Salvete,

vulnus redemptoris.
floris,

Salve, aqua mundatoris.

crura Domini,

30. Salve, o cor, aruisti

Cucurristis in spinosa,

Ut foenum. quando subisti


Mortem volens, quam sitisti,

In aspera et eaenosa.

Dum

Salus ut esset homini,

31. Salve, o dulcis anima

26. Salvete, pedes gloriosi,


In

esurie et in

Iesu Christi peroptimn,

siti

Tu

ovem perditam,

Quaesistis

27. Salve, vulnus dextri pedis,


Salve, o spes firmae aedis,
clavis,

sensisti,

Tua

Inter lupos absconditam.

Salve,

cruce perstitisti.

in

salve, sanguis,

Salve, o aenee anguis.

quod tunica

Davitica.

tulit

32. Salvete nunc, o omnia

Membra

Christi felicia;

Tota nostra familia


Stat victrix in victoria.

Cod. Darmstadien. 521.


ms. Campense anni 1462.
4, 1 pur4, 3 Nos manus et.
4, 4
4, 2 Et flagellatione immaculati.
Hirsutos nnn conpusuprunt.
8, 3 o nares.
7, 4 Quae caelo fuljjens.
17, 4 quae fehlt.
20, 3 est fehlt.
9, 4 Nimis fehlt
8, 4 Et vos.
22, 3 nuditatem Cham; es fehlt eine
21, 3 cum fehlt.
20, 4 effudisti.
J
Silbe.
31, 1 dulcis fehlt.
Tu cucurristi in.
29, 2 salvatoris.
25,
Grat.

purati.

: .

55.

Adam

nos per

vetiti

dolens pater lacsum,

suum

incarnari

De Passione Domini meditatio rigmica.

pomi damnat csum,


Sed humanum sie genus
Misit

filium

lesum,

Per quem plagis plurimis.


tandem morte caesum
Sunt salvati homines
a poenis eorum.

si unquam, anima.
devota fuisti,
Respice in faciem

modo

tui

Christi,

Contemplare speculo
in hoc corde tristi,

Quae

et quantae,

illatae

sint

Ventre matris

quot poenae

isti

latuit

more aliorum.

99
3.

Est in diversorio
ex domibus natus,
Vagit in praesaepio

7.

Regnum Dei
Orando

Ter nostrae miseriae

Pannis est humilibus


ut pauper ligatus
Lacteque virgineo

flet

Cum

Iudae pedes ablait

duum iumentorum.

in

et

8.

calix

Subditur parentibus
conversatione,

Iudaeis capitur

instar nefandorum.

9.

Ubi post ieiunium


fame cruciatur,

irrogabant

Tribus a diabolo
vieibus temptatur,

qui est quies bonis,

Famem,

sitim patitur

abundans in donis,
Publicanis veniam
dat remissionis,

Tolerat insidias
hie pharisaeorum.

filium

ei
7

Turpi sputo maculant


forraam faciei,
Regem caedunt alapis
per manus servorum.

Persequentum lapides
fugit Iudaeorum.

Lassatur laboribus,

consilium

cum se dixit Dei,


Maxima opprobria

suo agebatur,

praedicationis,

in

Et condemnant,

In desertum spiritu

Exercet officium

Tradunt

pontificum Iudaei

Iesus baptizatur,

6.

rex honoris,

Vinculis constringitur

sedebat doctorum.

Ut peccator innocens

doloris,

Christus,

Quaesitus in medio

5.

hie

Guttaeque sanguineae
decurrunt sudoris,
Traditur consilio
Iudae proditoris,

cum oblatione,
Aegyptum ducitur
cum afflictione,
in

discipulorum.

Orat patrein, transeat

circumcisione,

Offertur Ierusalem
In

compatiendo,
Iuda et aliis

cenara comedendo

matris adlactatus,
Positus in medio

Primus sanguis funditur

pervigiles

noctes deducendo,

arto reclinatus,

4.

nuntiat

per castra pergendo,

10.

Ad

Pilati

faciem

tandera praesentato

Barrbabas dimittitur
Iesu condemnato,
Herodis iudicium
subit a Pilato,
Ibique ludibrio

plurimo illato
Redit et percutitur
flagellis eorum.

100
11.

Ut rex cinctus tunica


chlamydeque bona
Et pro diademate

15.

Et exspirans spiritum
suum commisisset,

Cumque

Pro sceptro arundine


data, post haec dona
Flectit genu ironice
gens ad malum prona,

Et sanguis continuus

16. Hie redempte cogita

homo, quis

velique totalis,

Multaque surrexerunt

Factaque divisio

corpora sanetorum.

vestimentorum.

scandali

et confusionis

17. Compassa sunt omnia


suo creatori;

Christo vilem deputant

Eris ergo durior

locum passionis,

Horam

petra duriori,

in meridie

Si

in

maximo

festo

Pro

bonus cum non bonis


Deputatus in medio
latronum duorum.

Cum

sie

ad speetaculum

esset crux eveeta,

Adest lingua hostium,


insultat infeeta,

Nee damnatus

taeuit

latro causa reeta;


Sitit

lesus

omnia

videns iam perfecta,

Aceto potatus
et

feile

est

eorum.

te

compatieus

sis

qui sie mori

sponte voluit,

iungaris amori

est

14.

non
eius,

crueifixionis,

Et

obscuritas

solis

Scissuraque lapidum

dire sauciatur,

Ad augmentum

qualis

moritur,

erat generalis

Sic adtixus stipiti

13.

et

terrae motus talis

Et

pedibus

clavis perloratur.

est

dum

qui

Fuit,

tractus laniatur,
et

rluxisset,

more ludaeorum.

tensus expanditur,

Manibus

aqua

et

Sepelitur a Ioseph

regem angelorum.

Qua

miles lancea

latus transtixisset.

conspuit

12. Crucem ad Calvariam


portans oneratur,

horarum spatio

trium pependisset

spinea Corona,

Colaphizat,

Dum

Expurgatis

vitiis

prius peccatorum.

18.

Nam

dicit:

vos,

et

Vocaveram

renuistis,

Manum meam
et

non

extendi,

aspexistis,

Omnia consilia
mea despexistis,
Et, dum in cruce paveram,
vos non curavistis,

Unde

in

interitu

ridebo vestrorum.

101

Nunc

19.

propheticum
adimpletum,
iuventute pauperein
labore consuetum,
planta ad verticera

20.

viele

Non mea.

plagis

me

Quia tu de vetito
comedisti
Si

repletum,

mixtum

Felle

in

Orat.
quot.
11,

in

8,

56.

4.

Fauper rex efficitur,


Ut pauper dives tieret,
Potens prelo premitur,
Ut impotens resurgeret,
Christus crueifigitur,

Ut homo caelum

Fietatis opera,
et

oleum

Ut sidus lumen sumeret.

noster proximus,

5.

Genitus de virgine,
Pro nobis novissimus,

Contulit subsidia,

Ad

caeli fastigia,

Mortis vivus asperae

Nos raperet potentius


Hostium voragine.

Ut

Passus est fastidia,


sanaret, viperae

Quos laeserat

Poenis se innexuit,
Ut nos a poenis solveret,

6.

invidia.

quam mira circa nos


Dei patris dilectio
!

Saccum nostrum texuit,


Ut fallentem falleret,
Funera sustinuit,
Ut funus nostrum vinceret,

Ut salvaret servulos,

Carni se immiseuit,

Condicionis miserae

Ut carne nos redimeret.


Collect, ms. Llantoniense

59.

Sic sorti nostrae miserae

Duxit lapsos scelere

Rex in caeli eulmine


Factus est humillimus,
Frixus in sartagine,

3.

scancleret,

Sol eclipsim patitur,

Caritate supera.

est

1,

4 Et duxerat

in.

De Passione Domini.

Descendit ad saucium
Ad sananda vulnera,
Adduxit in stabulum

Hie

Aeterni patris dextera

2.

saecula

Expurgator scelerum

Vinum dans

in

regnes saeculorum.

1462.
Cod. Darmstadien. 521.
2, 7 et
3 Guttique sanguinei.
8, 10 efandorum.
11, 7 Flecti.
17, 8 iungeris.
18, 9 hiteritum.

domo.

vivere

mei domo,

Ut mecum

turpissima

ms. Campense anni

6,

2 clademque.

1.

tibi

patris

morte pessimorum.

pomo

mihi respondeas
compassionis dono,

Dabo

cruce

potasse acetum,

Damnatum

sum

sed tua

culpa passus, homo,

nie

in

Non pepercit filio.


summae potentiae
Quam miranda passio,

Quam magna

redemptio

saec. 13. Cod. Coli. Corp. Christi Oxonien.


Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

(?)

102

De Passione Domini.

57.

Virtus angelorum deluditur,

Caput honoris pungitur,


Vultus decoris spernitur,

Dextra vigoris foditur,


Laeva rigoris tunditur,
Gressus ductoris figitur,
Gustus saporis laeditur,
Latus pastoris scinditur,
Sponsus amoris inoritur,
Fructus cruoris perditur.
Collect, ms. IS. Iacobi in Insula Leodii saec. 18 /i4.
Cod. Darmstadien.
2777. add. saec. 14.
Zwischen v. 5 und 6: Speculum sine macula deturpatur.
Das Einschiebsel strt den Vers und den Gedanken.

Verba

58.

Dukis amice,
Nil pro

me

vides,
patior,

Crucitixi.

pro te quos porto dolores,


immerito crucior.

Hie pro te tixus, toto sum corpore tensus,


Crimina quippe tua sunt mea supplicia.
Quantumcunque potes, non cesses reddere grates,

Nam
Collect,

add.

saec.

meus

dolor est tuus altus honor.

iste

ms. Gemmeticense saec. 10. in. Cod. Kotoniagen. 26 (A 292.)


2 und 8 umgestellt; nach 4 folgt noch ein berzhliger

12.

Pentameter

Amodo non

59.

moreris, vivere

si

mihi

vis.

Flanctus Christi patientis.

Kesi)ice.

peccator, an non sim verus amator.

En, pro

te

morior, non est dilectio maior.

cum sis mihi causa doloris,


Vulnere sto plenus, pro te nimis undique laesus.
Sic, homo, sto pro te; cum peccas, desine pro me.
Spinae, crux, clavi, mors, poena, quam toleravi,
Ostendunt, qua vi miserorum crimina lavi.
Kespice, qui transis,

Collect, ms Monasterii
Vatican. Reg. 349.

15.

M. Vallis

Pisii (Ord.

Carth)

saec.

15.

Cod.


00.
1.

103
Laus

Salve, Christi crux praeclara,

Arbor
Facta

8.

pulchrior,

astris

reis

Mellis

crueis.

Ut

ex ainara

2.

effeeta

gratior.

summi

In te nobis

ducis

9.

Duleescit memoria,

Salre, scala,

quam

erexit

Qui per crucem triumphasti,


Crueis opem porrige,

Salre, signum et insignis

Vexillum victoriae,
Quod erectum a malignis
Pro voto malitiae
Pris praestat et

benignis

Yerae fruetum veniae.

Corda potens expiare,


Purga cordis oculum
Cor invitans ad praecarae
Virtutis speetaculum,

Ut

et

Sed per

nobis salutare

Sanctum

sis

signaculum.

cuius ad insigne
Columnae miraculum
Nunc in nube, nunc in igne
Praecedebat populum,
Sanctae crueis non indigne

Salre,

Praesignans patibulura.

lucis

levat et

opera

seduetum

Reducit ad supera.

se traxit omnia.

Quos per caruem liberasti,


Carne pressos crige,
Et in viam, quam parasti,
Vitae cursum dirige.

7.

terens fruetum,

salutifera,

Lapsum

et nos non despexit


Despecta sublimitas,
Sed ad summa iam provexit
Caelum tangens summitas.

6.

vitae

Vitis

Mediante scala crueis

Cuius

5.

Salre,

Cuius fruetus non ad lu[c]tum.

Inclinata deitas,

4.

nocte sie in die

Qui conformans se caducis


Inter haec mortalia

Ad
3.

blanda viae

frangant aspera,

Nos utrique, Iesu pie,


Tempori contempera.

Vitae nobis viam para,

Dux

in

fallant

Dirigcns itinera,

dulcior,

stilla

Ne nos
Neve

10.

data gratis
Tua, lesu, munera,
Prosit opus pietatis.
Prosint nobis

Prosit victrix

Summae

dextera,

regna claritatis

Dans post levae munera.


11. Salve,

Non

lignum. cuius

Eva

seduci speeie,

Sed laetatur a primaeva


Salvari mollitie

Temperata

lege

saeva

Letalis sententiae.

12. Salve, signum singulare


Salutis et

gaudii,

Lignum, inquam, salutare


Singularis pretii,

Thronus, seeptrum
Dei factum filii.

et

altare

quem ascendit
Rex passurus gloriae,

13. Salve, thronus,

Quibus pie condescendit,


Suae servos itatiae

Sub servili, (juam praetendit,


Redempturus speeie.
14. Salve, seeptrum, immortale

Disponens imperium,

Perquod Christus, dum mortale


Solvit

domicilium,

Suis dedit aeternalc

Regni partici})ium.

104
18. Salve, verae spes salus,

15. Salve, clara crucis ara,

Per quam

Rubens agni sanguine,

Quam
Ab

fit redemptio,
longaevae servitutis
Abiecto dominio
Suo servum rex virtutis
Sublimat imperio.

Dum

qui nos lavit

sacravit,

antiquo crimine,

Qui per crucem nos ad lucem


Traxit a caligine.
16. Salve, crux, quam insignivit
Sui vultus lumine,

19.

Mortis sunt imperia.


precor, et accepta

Prosit,

vivit

Salutaris hostia.

Mons

sublimis, mons provisus


rerum primordio,
In quo nobis causa risus

20. Cor expurgans a peccatis

Omnique

Lapsus et ludibria
Nos ad regnum claritatis
Crux reducat praevia.

Ut parcatur

oceisus,

est

spurcitia

Post eructae vanitatis

Christi fuit passio,

Pro quo vervex

nostra sint accepta

Morte cuius intercepta

Qui natus de virgine

17.

te

Christo sacrificia,

Tn qua semel obdormivit,

Semper regnat, semper


Deus ens in homine.

Per

tilio.

Collectan. ms. Cirencestren.se saec. 13.

Cod. Parisin. 11867.

De Sancta Cruce.

Ol.

Forma

crucis sanctae tibi retro semper et ante;


crux in corde, crux corpore, crux sit in ore
Crux tibi sit redolens et dulci plena sapore
Sit

5.

10.

Crux lumen vultus, tibi sit crux gloria virtus


Crux oculis coram tibi sit nee desit ad horam
Crux manibus detur, crux auribus associetur
Intus et exterius tibi semper et undique sit crux
Crux tibi sit saltem vieibus meditatio septem
Sit tibi sermo crucis quasi fons et copia lucis
;

In

cruce sacrata

Orat. ms
3897(605).

Caelestin.

62.

S.

tibi

sit

data vita beata.

Mariae de Parisius

saec.

15.

Cod.

De Passione et Cruce Doiuini.

Talis es et tanta, crueifixi passio sancta,

Quod de
Qui

tibi

tc

faii,

Tu vitam donas
5.

Et

regis

nunc scribere, nunc meditari,

sunt cari,
et

nunquam debent

satiari.

eunetis, quos ipsa Coronas,

munis, pascis, quos dulciter unis.

Mazari

.1

Vulnera nos satiant, quibus et charisraata nianant,


Nos Christi sanguis mundat, quj vincitur unguis.
Morte datur vita super omnia dona cupita,
Crux vitae clavis et odoris plena suavis,
10. Passio divina murtalibus est medicina.
Haec sunt vera bona, nimium dulcissima dona.
Vos precor, o fratres, in cordibus hoc teneatis,
Hoc pensate diu, vigilantes hoc studeatis
lstud dulce nimis Studium cor tollit ab imis.
nostrorum Studium decet esse Minorum
15. F rat
;

mm

In

cruce praecipue, cruciiixi sanguine, morte,

In quibus est animae iucunda refectio sanctae


Et via virtutis, spes nostra certa salutis.
Crux salvatoris est Fratris vita Minoris,
20. Intus plena, foris nimium caelestis amoris
Ista suis loris hominis dux interioris,
Regula fit moris, operis, sermonis et oris.
Hie est ordo crucis, qui ducit ad atria lucis,

Qui regit

et

servat,

Domino

sine fine gubernat.

25. In cruce fundatus noster fuit ordo beatus.


In cruce fulgebit. perfecte dum remanebit.

Noster Franciscus, crueifixi dulcis amicus,


In cruce se fixit, studuit, dum corpore vixit

dum
mundum

In cruce pugnavit, inimicos


30. Corpus prostravit, cruce

superavit,

suppeditavit,

Rite laboravit, quoniam super hoc vigilavit.

dum

Frater,

crueifixum semper honora,

vivis,

In cruce vulneribus studeas, meditando labora,

Qualia

sit

passus,

memor

esto qualibet hora,

35. Qui mala sustinuit pro te nimium gravio'ra,


Quam sint, quae pateris, et longe deteriora.

Tunc
Cor

patienter agis,

tibi

Sit tibi

si

Christi sanguine, plagis

munire studeas, accendere mire.


plagarum Studium super omnia carum,

40. Et crucis et mortis tibi

sit

meditatio

fortis.

Passio cor pungat, aspersio sanguinis ungat,

His delecteris et gaudens haec mediteris.


Nitere tu de morte Iesu portare dolorem,
In cruce gaude, fortiter aude ferre laborem,
45. Tu crueifixi sanguine Christi mundificatus
Ista sequaris, ne verearis flere reatus.
Eximium crucis hoc Studium flos est studiorum,
Quod valide, sapide, cupide cor pascit eorum,
Qui cupiunt, sitiunt, veniunt ad regna polorum.
50. O mi, Francisce, pater inclite, dux crueifixe,
Te precor obnixe, mihi cordi Stigmata misce,
In cruce fervere, fac me cor semper habere.


In cruce

Me
.

me

106

stare facias, ardenter amare,

cruce laetari facias et te comitari,

55. Ut valeara verc Domino sine fine placere.


mi Christe Iesu, mea spes et lux oculorum.

mi dulcis amor. requies et vita bonorum,


dulcedo mea, cunctorum plena saporum,
0, qui pro nobis

60.

amor

es

crucifixus

amorum,

Tu me sanctorum numero coniungc tuorum,


In medio

quorum resplendet

Minorum.

vita

Orat. ms. Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15. Cod. Mazarin. 8897(605).

03.

Triumphale lignum

[)e

Cruce Doniini.

Te adoro propter

crucis,

Tu

Portas pandis verae Iuris,


Claudis fauces hostis trucis

Divina potentia.
Orat. ms. Pragense saec. 15.

f>4.

Cod. Prgen. XIII

5.

maligno

me

protege,

Arbor salve suavissima,

Crux alma, omni tempore,

Quam

Christus sua gratia

Cum

Morte

dicavit

propria.

Te sacra Christi possio


Et sanguinis effusio
Colendam omni populo

6.

Ad

cuius nunc memoriam


Et passionis gloriam
Te adoro, te veneror,
Per te salvari deprecor.
Sis

Et

Me

mea
in

tu

protectio

cunctis

defensio,

intus et extcrius

Conserves horis omnibus.

insurgit temptatio,

mea

Sis

liberatio.

In adversis refugium.

Contra hostes subsidium,


Contra Satanae iaculum
Tu mihi sis obstaculum.

Consecravit in saeculo.
3.

De Sancta Cruce.

crux, ave, spes unica,

1.

illum,

Qui per te gregem pusillum


Reduxit ad patriam,
Confringens per hoc vexillum
Mortis vectes et sigillum.
Signans infernalia.

nos seductos reducis


Ad superna gaudia.

7.

Tua potens

Me

8.

O
Sit

tuitio

purget omni

crux,

vitio

tuum signaculum

mihi propugnaculum

Et motibus illicitis
Et actu turpitudinis.

107
Contra oinnc periculuin
Crux mihi sit umbraculum,

9.

Ab

10.

Ne

turpis cogitutio

Aut carnis delectatio


Ad consensom me pcrtrahat,
Crux scmper me custodiat.

aestu libitudinis

Conservet arcem pectoris.

Miss, et Brev. ms. Coronense saec. 14. Cod. Vatican. 477.


Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

fehlt.

65.

9.

Salus mundi verissima,


dignissima.

In te Iesus dulcissimus

maneant

10. In

umbra huius

arboris

Salus mentis et corporis

Rex noster invictissimus,


Per quem salvari credimus.

Paxque donatur

Qui te portare voluit


Et pendens in te doluit,
Cuius amor apparuit,

crux plena dulcedinis

4.

Et summae

11. In te latent deliciae

Et speculum munditiae,
Per te donantur gratiae
Cunctis, qui sunt in acie.

12. In te decor et gaudium,

Sapor

pulchritudinis,

te

laudare nititur

et

odor cordium,

Piae mentis solacium


Et dulce refrigerium.

Inebria cor hominis.

Qui

pectoris,

Fluctus pacantur aequoris.

Aspersione sanguinis

13.

Et dulciter amplectitur,

Tuus amor eximius


Nos satiet interius,
nobis dulcius

Beatus, qui te sequitur.

Nihil

Donec

Quam

crucitixus

Amor

tuus nos capiat,

vivit et moritur.

crux sole spien didior,

6.

Omni melle

Tu

15.

Tu

es

Tu

thesaurus nobilis

es vexillum

gloriae,

fiunt victoriae,

Tu

domus

clavus

regiae,

Porta caelestis curiae.

crux, nostra salvatio,

Lux

delectabilis.

Per quam

filius.

Iustorum consolatio,
Esto nobis protectio.

In cunctis venerabilis,

Et portus

sit

Imrorsum qui nos rapiat


Et exsultare faciat,
Donec lesus adveniat.

fragrantior.

bona crux, amabilis,

7.

14.

suavior,

es auro praeclarior

Et balsamo

8.

vexillo
ut

Pependit suavissimus,

Pro nobis dum occubuit.

5.

Sub hoc
Fideles,

Omni laude

3.

2 Et

non pereant,
Crucis amici gaudeant,
Vitam aeternam habeant.

Spes nostra nobilissima,

2.

4,

De Sancta Cruce.

crux. ave, sanctissima,

1.

16.

cordis et refectio.

crux, vera laetitia,

Plena caelesti gratia,


Per te simus in patria,
Qui stamus in miseria.

108
17. Iu hora nostri obitus,

Adversus hostis impetus


Tuere nos divinitus.

Sibi

ms.

Grat.

iraperia,

Cod.

Mr zarin.

De Sancta Cruce.
Est in cruce Domini

Suspirantis, avidi,

Copia dulcedinis,

solacium
animi laguentis,

Christum

gloria decoris,

initium saporis,

sitientis

Poculum

in gemitibus

Est

in

cruce Domini

mundum
Crux

est,

sunt

Et evacuatio

redimentis.

in

qua pascua

inebrians,

Stimulus amoris

multis et lamentis.

plan et us et maeroris.

6.

deliciarum,

Mentium

iueunditas,

requies secura.

Pax

Virtus et amoenitas,
eibus animarum,

interminabilis.

pulchritudo pura,

Innumerabilium
dona gratiarum,

Per crucem acquiritur

Quae per euneta redolent

Crucis amatoribus

gloria secura.

nunquam

climata terrarum.

Splendor
claritas

Regula

indeficiens,

divina,

iustitiae,

diseiplina

vitae

Et nostrorum vulnerum
dulcis medicina,
Per quam omnes liberi
simus a ruina.

4.

virtus.

Clara laudum praeconia.

Maximum

Sitis

3.

gloria,

benedicant omnia,

Caelestin. S. Mariae de Parisius saec. 15.


Eine krzere Form des Liedes XXIII, 29.

66.

2.

Sit crucifixo

Quem

3897(605).

1.

18.

In qua exibit spiritus,

Crux

est

odorifera,

plena gaudiorum,
Scala perfectissima,
portus electorum,

Hie fons

est caelestium
desideriorum,

7.

peritura.

In cruce eibaria

sunt mansuetorum,
Tota spes fidelium,
clara lux caecorum
Et claudorum baculus,
census egenorum,

Firmitas debilium,
salus intirmorum.

Crux
et

est pavor daemonum


morsus inferni,

Per quam

rluxit

radius

luminis aeterni,

Regis invictissimi
gratia superni,

incendium

Utinam hoc videant

Cordimil iustorum.

liomines moderni.

Fervor

et

9.

109
14. Omnis

Crucis beneticium

amatoris veri,

Nee deberent homines


unquam satiari
Crucitixo Domino

vult in caelestibus

Si

maximus haberi
Et beatam faciem

recte famulari.

eius intueri.

15. Vulnera remedium


sunt nostri languoris.

Crucis beneficio

sumus liberati,
C^ui eramus perditi

Haec

Terminus

roseo

sanguine mundati,
Patri

Ibi sapor hominis

clementissimo

est interioris.

11. Doleo, quod homines

16. Felix, qui vulneribus

plures hoc ignorant,

istis

Qui nee crucem diligunt


nee crucem honorant
Nee in cruce Domini
Student nee laborant,
Ideo post obitum

Domini potatur,
Pascitur,
et

atque iueundatur.

redolens unguentum,
Sanguis, qui languentium
es

Da

amor omnium,
et

sit

cruce totus.
ibi

sanguine

pretioso lotus.

Cruci semper cupiat


vivere devotus,

In caelesti curia
si

vult

omnium

Cordium solacium

saecula

13. Christianus quilibet

Cum

medicamentum,

virtutum

nobis incrementum,

euneta stabilita.

in

suave vasculum,

17.

salus intinita,

sit

afficitur

inebriatur,

Gaudet mirabiliter

corda sint ignita.


In qua nostra iaeuit
et pependit vita.

Per quem sunt

vulneratur.

Pretioso sanguine

inferno plorant.

12. Crucis desiderio

Iesus,

exsilii,

requies laboris,

reconciliati.

in

pretiosissimi

vasa sunt liquoris,

atque maculati,

Modo sumus

studeat

Crucitixi nobilis,

et desiderari.

10.

homo

crucem revereri

debet plus amari,


Recoli frequentius

esse notus.

et

18.

delectamentum.

pretiosissime

sanguis salutaris,
Sanguis, qui virtutibus
eunetis dominaris,

Nos a

eunetis hostibus

semper tuearis,
Angelorum coetibus
iunge nos praeclaris.

110

crux admirabilis,

19.

dulcis et araoena,

Celebris hominibus,
caritate plena,

Per

nostri criminis

te

fracta est catena,

Ut salvemur penitus
ab aeterna poena.
Orat. ms. Caelestin. S. Mariae
3897(600).
9, 5 Nee debent.
19, 6 fracta sunt.

67.

1.

de Parisias saee.
14, 4 amatores. -

16

efficitar.

3.

Zima vetus expurgate,


Rex, mediator hominum,

Iudaea seducit,
Ioseph vendunt invidi,
Suos Ioseph introducit,

mulieres ungere

Veniunt ad

regnare fatetur
Te Jucis ante terminum.

Agnum
Cum

Fulget novum testamentum,


Ioseph exit de earcere,
Implet Christus sacramentum,

Quem

Homo

Iam
4.

monumentum

bteis orto sidere.

Florem meriti deflorant


Iniquitatis scelera,

Iustum prodere laborant,


Et tu, Iudaea misera,
Illum cur tradis, adorant

intrant perfidi,

Nam strieta via, quae ducit


Ad cenam agni providi.

Qu ein

terra, pontus, sidera?

Collect, ms. Veronense saee. 14.


Cod. Oxonien. Bodl. (Jan. Miscell. 95.
Abschrift von Rev. H. M. Bannister. Vielleicht auch Cantio.

68.

1.

2.

Salntatio Corporis Christi.

Ave, sub panis specie

4.

qui sie

ille,

potuit,

Ita fieri

Tuum

Crescit atque devotio.

Hinc

testamentum.

Panis formam intuemur,

5.

Sed sub formis contitemur


Carnem iunetam deitati,
Deitatem parvitati.
3.

Quod

Te relinquens ecclesiae,
Hoc mirandum sacramentum
fuit

In Resarrectione Domini.

Pascha novum celebrate


Novo genere carminum,

Quo nunquam

Cod. Mazarin.

15.

Panis transit substantia,

Sed manent aeeidentia


miranda potentia!
Sed non minor est gratia.

fides

et

dilectio

Nam dum

de te nos satias,
nos socias,
Sanguis tuus vere potus,
Caro tua vere eibus.

Corde

6.

voluit,

Hoc

tibi

delis ac devotus

Percipit,

infidelibus

Calicis huius potio

Non

salus,

sed damnatio,


7.

11

Bonis culpae purgatio,

Animarum

8.

Tu

Formam

Ad
Te

2.

Ave verbum
De supernis

tradit

ludas osculo
munusculo.

vili

Cod. Vatican. Reo-. 349.

Pisii saec. 15.

Salutatio Corporis Christi.

incarnatum,

3.

Tu de

descendisti,

caelis

Salus mundi advenisti

nobis datum.

In altari consecratum,

Et

Pro salute mundi natum.

Parce mihi, corpus Christi.

Incarnatum verbum Dei,

4.

latroni pepercisti,

Novi calix testamenti,

Miserere, precor, mei,

Magni

Tu me iunge semper ei,


Ne insurgant in me rei.

Cum

Collect, ms.

vestimenti?

Esto fixus meae menti.

Veronense saec. 14. Cod. Capit. Veronen. 823


4, 4 Per tuam misericordiam.

0.

De Corpore

quantae perfectionis
Est vis huius actionis,
Cum sub manibus humanis
Fit divina caro panis,

Et dignatur

attrectari

Ipse Christus in altari

mirandam novitatem,
per verbi potestatem

Formae manent

et figurae,

Sed vertuntur creaturae


Nam nee panis neque vinum
Est hie post verbum divinum,
Sed Christi praesentia.

(819).

4,

Christi.

Audi formam
Plenam tarnen
Panis

fit

Et non

novitatis.

bonitatis,

iJ,
fit

quod non erat,


quod erat;

nisi,

Hie conversio formalis

Non

Factus eucharistia

Cum

factor elementi,

virtute vescimenti

Nach

1.

praetendens humilem,

Mariae Vallis

69.

1.

superbos respuis,

.qui

placandum utilem,

te

Et pro
Collect, ras. S.

manibus

tuis sanctis

Prostratus pedes abluis,

creatoris dignitas

Quanta, qualis humilitas!


9.

Qui

Discipulis cenantibus

refectio.

est,

sed substantialis,

Nee

crevit substantia.

[Non est hie] sensus sed fides,


quod credis, non, quod vides,
Etsi corpus est, quod tangis,
Non est tarnen hoc, quod

Est,

frangis

Nam

si

perfert

tuum tactum,

Nequit tarnen esse fractum

Nee

pati mortalia.

5.

112

Quis ergo digne miretur,

Res plena summae virtutis


Est mysterium salutis.

6.

Cum

hoc sacrum celebretur.


Posse quemquam operari,
Quod nee valet cogitari
Vincit enim omnem sensum
Per mysterium immensum
lila pacis

Ibi nuntius caelestis

Est adiutor atque testis


Et sacerdos ipse Deus,
Licet

Orat. ms. Iohannis de Loprzticz saec. 15.

71.

Tu

2.

De Corpore

Christi.

Caritatis indicium

sacerdos altissime,

Ante crucis supplicium

Homo Deus

Terrae caelique Dominus.

Monstrabas, Iesu, miseris


Te dando eibum mortuis.

In caeli regnans eulmine


et prineeps maxime,

Salus es factus miseris,

Tu

verissimus,

Dono

et frater generis

Nostri,

viva placens hostia,

8.

vita nostri generis

9.

10. Tibi pro dono

crucis tu patibulum

Sit

Et ideo cum gloria


Es exaltatus maxima.

72.

1.

Aeterna

Orat. ms. Pollingense anni 1505.


2 placida.
4, 3 himinis.

3,

Nunc amoris
Christi

Quo

sie

se

ipsum

Clin.
4,

gloriatio.

Monacen. 11922.

4 pacas.

De Corpore

indicia

pangamus

maximo

gratiarum actio,
Laus, virtus, iubilatio,

Patri fecisti debitum,

Per hunc, Iesu dulcissime,


fac consortem gratiae,
Per hunc in tuo lumine
Me fac consortem gloriae.

Me

Aeterno patri luminum


Nos pascas in perpetuum.

Ad

eibo custodias

Ab omnibus periculis
Et animae et corporis.

Oblatus crucis brachiis

5.

Hoc me

Et benedicas, protegas

Verissima, vivifica.

Pro

carnis et sanguinis

Conclusis benedictio,
Exsulibus reduetio.

dans vitam mortuis.

Immaculata, placita,
Perfecta sine macula,

4.

Cod. Altovaden. 90.

Pontifex quoque maxime,

Caput
Pater

3.

minister reus

sit

Implens ministeria.

hostia.

7,

Dono

2,

2 et

Christi.

Tua, Iesu, praeconia

inclita,

Et inaudita munera

tradidit

Affectu semper debito

In eibum pro famelicis.

Da promere cum

fehlt.

corporis

iubilo.

et.

113
3.

Quae

te

vicit

tunc Caritas,

7.

tradideras

Nostrae salutis pretium,

mortem

pascua,

Precor, ut mente debita

In

et in

Tua tractem

Quibus nulla sunt merita?


4.

Te per cruorem ruseum,

Te ipsum cum

Tu

patri sacrificium

8.

Per tuam,

nivstcria.

Jesu,

gratiain

Amoris per incendium

Fac me per fidem debitam

Oblatus saluberrime

Affectu ardentissimo

ra

Huic me dare mysterio.

crucis acerrimae.

Hac hostia mundissima


Mundi cuncta peccamina
Tulisti

per opprobria,

Per mortem, per


6. Caritatis

Tuo nos

supplicia.

Da

cogitare placita

Et facere gratissima,
Ut mundus corde, corpore
Te sumam, o dulcissime.
10. Tanti fructu mysterii

dulcedine
lavas sanguine,

Virtuteque paracliti

Patri nos pacas dulciter,

Custodis

Prorsus ineffabiliter.

Dona munimen animae.

Orat. ms. Pollingense anni 1501.


9, 3 corde et corpore.

crucis.

Dreves,

Pia Dietanna.

VII.

et

angelici

Clm. Monaeen. 11922.

4,

4 Et ara

DE BEATA MARIA

V.

73.

1.

Ave,

De Nomine BMV.

gemma

pudicitiae,

Maria conregnatrix

Hoc nomen

2.

gloriae,

praestat ceteris

Quinque formatum

literis.

Te magnam prima
Alraam praesignat

altera,

litera,

Tertiaque te regnantem,
Quarta vero imperantera,
Quinta te agnam nuntiat,
Agnam, quae labern nesciat.
virgo,

3.

mater Domini,

Tuo beato nomini


Nostra subscribe nomina
In
Grat. ms.

libri

vitae pagina.

Campense anni 1462.

74.

Cod. Darmstadien. 521.

Ad singula membra

Benedicta, omnibus
Per quam mulieribus
Datur benedictio,
Laudent te per omnia

3.

Omnium praeconia
Laudum privilegio.
Benedicta maxiine
Virginalis animae

Singularis puritas,

Cuius in palatio
Parat Dei filio

Mansionem

trinitas.

2,

3 que

Mariae V.

B.

Benedicta castitas
Carnis, ex qua deitas
Nascitur in homine,
Quem tu, virgo, generas
Et.

quod primo noveras,

Non
4.

perit in virgine.

Benedicta, gaudium
Comprehendens omnium,
Fidelis auricula,

Quod credendo

Dum

caelestis

concipis,
suscipis

Nuntii oraculum.

fehlt.

5.

118

Benedicta viscera,
Contra iuris foedera
Sancto feta spiritu,

Dei patris filium

Quae per trium mensiuin


Baiulant circuitu.
6.

Benedicta pariens
Ventris nee aperiens
Virginale ostium,
Sicut sol non aperit
Vitrum, quando exserit
Ab introrsum radium.

7.

Benedicta genua,
Quibus vitae ianua
Vagiens excipitur.
Et quae pondus sustinent,

Quod caeli non continent,


Quod mundo non capitur.

Quibus regem saeculi,


respicis,

Eius contemplatio
Omni plena gaudio
Vultibus angelicis.
9.

Benedictae genulae,

Quae ad illam sedule


Se astringunt faciem,
Cuius visu omnium

Obmtus caelestium
Nullam capit satiem.
10. Benedicta labia

Super favum dulcia


Dei sapientiae,

Quorum gaudet

12. Benedicta ubera,

Lacte quorum tenera


Eius aetas alitur,
Qui digne sumentibus
Cibus est credentibus
Nee sumptus consumitur.
13. Benedictus gremii

Locus Dei filii


Digna facta sessio,
Qui simul caelestibus
Praesidet spiritibus

Et fovetur gremio.
14. Benedictum lectuli

Vice caput parvuli


Refovens pectusculum,

Cum
Vel

somnus

vel

capitur,

dum mamma

sumitur

Sacri lactis poculum.

15. Benedicta brachia,

8. Benedicti oculi,

Mater pura,

osculis

Quibus portans omnia


Portitari voluit;

Simeon hoc gaudio


Semel fretus taedio

Usum

vitae habuit.

16. Benedicta

manuum

actuum
Diversorum baiula
Coaptant panniculos,
Qui credentes populos
Purgant eulpae macula.
Dignitas,

qui

17. Benedicta capitis


Species, in abditis

Semper gaudens

Non

Promissus a saeculis

Sed videre fugiens

Dilectus ecclesiae.

Omnem pompam

11. Benedictum caelitus


Collum, quod humanitus

Amplexantur brachia
Partes mundi superas
Pariter et inferas
Jn se continentia.

oeculi,

videri gestiens,

saeculi.

18. Benedictus gressuum

Motus, se ad arduum

Semper

itcr

dirigens

Atque in custodia
Lapsus omnis nescia
Viani suam corrigens.

11!

20. Benedicta omnibus


Benedictionibus,

19. Benedictus vestium

Decor virginalium

Minime superfluus

Tua benedictio

Tenor, sanctimoniae
Yirginali congruus.

Nostra

Orat. ms.

75.

1.

Virgo plena gratia.

Atque alimoniae

Campense anni

1462.

protectio

Cod. Darmstadien. 521.

Ad Dominaiu nostram sanctaiu Mariam sedentem

Gaude, regina nobilis,


Yirgo incomparabilis,
Quae in vestitu candido.
Omniformi et fulgido,

Ad

in throno.

Qui tessi ad te veniunt.


Qui te amare eupiunt
Qui ave per articulos

Depromunt tibi singulos,


Adponunt gemmas annulis,

Sola fulges in solio


Sedens imperatorio.

2.

sit

Virtus et victoria.

Dum

mulcent

pedes.

manum

osculis.

Item.

Gaude, cuius pedibus


Affectuosis cordibus
Devoti prosternuntur,

6.

Manus baec in manu mea,


Tota mea spes in ea,
amplectenda dextera,
Defende me et libera.
Ave dicam hie frequenter,

Quos piis lustrant oculis


Et caris premunt osculis
Et corde complectuntur.

Tu

ausculta diligenter.

Attende. audi auribus.

Ad
3.

Quam

calci araenta.

pulchra es in

Quod tuis addo laudibus;


Ut te salutem dulcius,
Morabor hie diutius.

calciis,

nata summi principis,


Superbiae calcatrix;

Ad

Hie nostris desideriis


Tu faves nosque reeipis,

Humilium amatrix.
4.

7.

cligitos.

Gaude, cuius digitos


Auro, gemmis inclitos.

Dinumero cum osculis,


Aponens ave singulis.

Gaude, gaude, plus quam saneta.

Quae sub tua tenes planta


Draconis caput borridum,

Non
Nee

permittas, ut respiret

quidem ut regiret,
Sed hostem preme rabidum.

Ad
5.

Ad brachium.

se

dexteram.

Gaude, ad cuius dexteram


Recurrunt salutiferam,

8.

Gaude, cuius sub brachio


Reversis de naufragio
Iucundum est pausare.

Sub tarn pio regimine


Pro tuo dulei nomine

Da

nobis aceubare.


Ad ornamenta.
9.

120
15. Gaude, quae verum amicum,

Ornavit et muraenulis,

Fontem amoris unicum,


Frequentasti amplexibus,

Armilla, dextrochirio,

Amorem

Gaude, quam Deus annulis

redolentibus.

Torque, monili regio.


16. Ergo gaudeplus quam multum,

Et
Ad genua.
10. Gaude, in cuius genibus
In

membris infantilibus
Deus homo sedit,

Huc

Amplexantem amplexare.
Osculantem osculare
Perenni concordia.

ardenter properat,

Ad

Quisquis te desiderat,
Cito non recedit;

Devotos hie ad famulos


Maternos flectis oculos,

Dexteram praetendis,

Ut

vide vultum

dilecti

Singulari gratia,

totam habeant,
De cetero ne pereant,
Te totam impendis.
te

Ad

sinum.

pectus.

17. Gaude, in cuius pectore

omni tempore

Quiescit

Pax, pietas

et

bonitas,

Iucunditas, tranquillitas

Et suavitas et sanitas
Et Caritas, sinceritas
Et veritas, securitas
Et puritas et bonitas;

Dum

11. Gaude, mater orphanorum,

Vera nutrix parvulorum,


Quos lacte nutris gratiae,

repausat in tarn pio


Lassus reclinatorio,
Haurit gustum dulcedinis,

Levamen

lassitudinis.

Sinu foves clementiae.


Item.

Ad ventrem.

18. Gaude, cuius supra pectus

12. Gaude, quae Dei filium

Tuam

per carnem proprium

Ventris portasti thalamo,

Tuus pausat praedilectus,


Quo nihil unquam suavius,
Nil dulcius,

nil

carius.

Lactis potasti balsamo.

Ad
Item.

13.

Fac ad

nostri

Dilectum

tui

ubera.

19. Gaude, cuius uberibus

solacium
uteri

Nostrorum semper cordium

Super vinum fraglantibus


Melliti manant rivuli,
Quibus potantur parvuli.

Totis medullis inseri.

Ad

Ad gremium.
14. Gaude, quae pio
In

virginali

Dulccm

filio

gremio

intigens

oculum

Suavc dedisti osculum.

Cor.

20. Gaude, clara et insignis,


Cuius flagrat cor ut ignis,

Quod coaptat se indignis


Nee recedit a benignis,
Docens amare fortiter.

121
Virgo lenis atque laeta,
Noster amor, spes et meta,
Nostra corda locupleta,

Ut amore tuo freta


Cor tuum tangant

Ad collum.
25. Collum tuum nobile,

Nobis
dulciter.

tarn

tiexibile,

Candens innocentia
Lac superat et lilia.

Item.

Ad mentum.
21. Gaude, lucis

De

tui

filia,

cordis phiala

Propina nobis hodie

Saporem

dulcis gratiae,

Qui nostra tangat intima,


Quo nostra fraglat anima.

26. Gaude, gaude, cuius mentum


Est amoris blandimentuni,

In quo floret bonitas,


Cuius os est vereeundum
Et ut rosa rubieundum,
In quo ridet Caritas.

22. Pincerna sancti spiritus,


Nos irriga medullitus,

Ad

labia.

Ut corde plus quam ebrio


Flagrantes desiderio

Clamemus: Modo sufficit,


Cor enim nostrum deficit.

27. Gaude, cuius sunt labia


Plus favo mellis suavia,

Cuius lingua est eucharis,


Vincens dulcorem neetaris.

23. Gaude, mater vere bona,


Parvulorum tu patrona,

Quos amoris dulci nexu


Cordis tui sub complexu
Tenes nimis tenere.
Vivas, vivas semper clamant
Ad cor tuum, qui te amant
Ave, ave non quiescit,
Gaude, gaude modum nescit,
Te totam da pro munere.
24. Rosa cordis, aperire,
Cuius odor fraglat mire,

Te dignare dilatare,
Fac cor meum anhelare,
Infer tuum infra sinum,
Ubi tibi sit vicinum,
Ut vix se ipsum capiat.
Hie repauset, hie moretur,
Ecce, iam post te movetur,

Te ardenter

Ad

nares.

28. Gaude, gaude, cuius nares


Suavitates singulares

Spirant

cum

fragrantia,

Odor tuus odor

suavis,

Nulli gravis nisi pravis,

Quo

pia

mens

Ad

genas.

fit

ebria.

29. Gaude, cuius Christus genas,


Venustatis flore plcnas,

Amoris pressit osculo;


Bene menti te quaerenti,
Quae te sentit in praesenti
In pectoris cubiculo.

Ad

supercilia.

vult sitire,

Vult patenter

introire-,

30. Gaude, quae supercilia

Noli, noli contraire,

Semper habes

Debes ei consentire,
Ut bene de te sentiat.

Cuius resplendent palpebrae,


Quas nullae claudunttenebrae.

stellantia,

122
Ad

Ornaraentum

oculos.

Quod

31. Gaude, cuius sunt oculi


Lucentes ut earbunculi.
Pleni misericordia,

Quibus nos, o mater

virginale,

tuum

est

speciale

Ad eoronam.
pia,

Affectuose respicis,
37.

nostrae prospicls.

Saluti

Gaude,

in

cuius capite

Distincta miro lapide

Corona lucet aurea,

Ad

faciem.

Quam
Quam

32. Fns et genac verecundae,

Qui te ex corde sitiunt.


Qui te amantes sentiunt
Et curam carnis nesciunt.

Instar rosae rubicundae,

Luce tuae

faciei

Cedit lux meridiei.

Ad

aures.

Ad corpus

33. Gaude, in cuius auribus


Organicis carminibus

Vox

38. Gaude,

virgo dulcissima.

Miraf-ulorum speculum.

dulcis es materia.

39.

34. Gaude. suavis harmonia,

Nova

caeli

Vas summae excellentiae,


Gemmis ornatum omnibus.

sauctorum philomena,
Gaude, plaude, laude plena,

40.

36. Gaude,

angelorum
Laus, honor

Quae tanto canis clarius,


Quanto laetaris amplius.

Ad

speculum munditiae,
Alundis infulgens cordibus.

melodia

Organizans in camenis,
Praeis omnes cantilenis.
35.

animam.

et

Cuius corpus et anima


Singulare miraculum,

concrepat angelica

Et omnis caeli musica,


Ad laudem et ad omnia

Tu

lux aetherea;

vestit

vere hi periiciunt,

inclite

rlos

gloria,
et

laetitia.

virginum,

mediatrix hominum.
Gaude, quae plenitudine
caput.

Decoris stolae geminae.


Tarn corporis quam animae,
Ornata es pulcherrime.

cuius caput cingit,

Et decoras comas

stringit

Orat. ms. Franciscan. saec. 14. in. (Privatbesitz).


3, 4 sq. Hie aostris
faves desideriis nosque. Tu fehlt.
4, 1 Gaude. plus quam saneta, gaude.
17, 9 puritas, bonitas.
3, 1 cuius oculi sunt.
85, 2 Laude fehlt.
Das Lied enthlt eine ganze Reihe von Entlehnungen. So ist 1, 12 entlehnt aus Anal. XXX, 8. 129, Str. 8; Str. 11
XXX, IM), Str. 26;
Str. 12
XXX, 130, Str. 2; Str. 13
XXIII. Nr. 54. 1. Vesp. EL 710;
Str. II
XXX. l36Str. 4: Str. 15
XXX.
XXX. 136, Mr. :'.; Str. 16
Str. '^1 aus einem Liede, das zu Mone Nr. L26 gehrt
Str. 38
181, Str. 9
XXX. 129, Str. 9. Dies legt den Gedanken nahe, dafs das Ganze lediglich

=
=

ein

Hento

sei.

L23

l>e

f6.

1.

Amiuntiatioiie B.M.V.

Fortis ut mors dilcetio.

Qua durum
Ut sancta
Nil

est

fit

4.

Magna

refert lectio,

amanti grave.

De

Amor

Dum

nos traxit a vae,


de caelesti solio

Dum

In virgnis conclave.

fiet

conceptio,

Sed non pudoris

Tu

tantuin

2. Auditis

bis

virgo sine macula


Meretur mater fore.

5.

Mira matris

Puella Deo grata

In ventre

Ut

Et, ut pudicam deeuit.

solio

integritas

Deum

vexit,

divinitas

Ne fieret turbata,
Mox angelus retexuit.

Portantem se protexit,
Pro nobis se despexit
Vera Dei sublimitas.

Modum

Dum

Silebat salutata;

partus exposuit,

Quod foret illibata.


Qua serie prolata
ra caelestis claruit,

Dum

virgo verbo paruit

Archangelus regreditur,
Qui venit baec narrare,
Et giavida relinquitur

domina dulcissima,

6.

Vultu nitens decoro,

mater clementissima,
Virili carens thoro,

Puella sine pare.

decus singulare!
Virgo mater efficitur.
Creator est, qui gignitur
Et Dei salutare.
pectus puellare,
Thesaurus in te tegitur,
tellus

7.

et

Te postulans exoro,
Ut, quae

Ne daemon

nequissima
trahat loro

Condonans, quod ignoro,


Ad gaudia clarissima
transfer,

Ducensque

mare.

mater humilitatis,
In qua

feci,

Pellantur et turpissima,

Nos

Virtute cuius regitur

Caelum,

intirmatur sanitas,

Quae mori non neglexit;


Sed, quando resurrexit,
Vera patebat deitas.
Et sie probatur Caritas,
Qua Deus nos dilexit.

Et mansit impraegnata.
3.

rore,
stillula,

Cum

laesio,

i)eo fave.

obstupuit

verbula,

Et vellus madet
Nee terram tangit

ave,

iuquit,

felix,

Gabrielis ore
virgo sumit

Frondescit Aaron virgula


Omni carens humore,

Fit Gabrielis missio

In te

sunt haec miraeula.

Quae manant ex amore;


Amoris ardet facula
Nee uritur ardore.

suave

Deus incarnatur,

Pulchra et admirabilis,
Cui nulla comparatur,
Gaude, nam tuis brachiis
Divina virtus portatur

beatissima,
caeli

choro.

124

Foveturque obsequiis
Atque mamilla lactatur,
Tuis favet imperiis

Nee non preeibos placatur;


Impetra nobis miseris,
Ut mox ad te dirigatur
Spiritus et his gaudiis
In sempiternum fruatur,
Et populus incredulus
Ad Iesum per te convertatur.

Carmeli Treviren. saec. 15.


Cod. Treviren. 306.
2, 8
3 Ut solis.
Str. 7 scheint
5, 4 te.
6, 6 Ne quae.
Inhalt und Form legen dies gleichmfsig nahe
kaum zu vorstehendem
Liede zu gehren.
Collect,

Quo

floret.

ms.

5,

77.

Virgo, vas honoris,

Audi verba nuntia


Iucundi rumoris,

Pro tua munditia

Me

venisse noris

mundum

superis

assumptus missus ab oris


Qui caelum terramque simul

speciosissima,

3.

Depone timorem
Vanaque non aestima.

Quam denuntio, rem.


Tu es coniunetissima
Deo per amorem,
Te Deus elegit.
vas nobile, vas in honorem
Convenit. ut terris

formavit et aequor.

Ad

te

me

caelestia

Me
Pectus

Te

facta more,
sit

nescio,

replet stupore,

meum

Deoque

sola

Miror

Ista salutatio,

Quae, unde

numina

plac.es,

Cunctis praeferris

misit

iussa paterna sequor.

Novo

Salutatio Angeli ad Mari am.

Ave, plena gratia,

In

sentio

totis

sensil>us

tanta virtute

Loqui de caelestibus
Mihi constitutae
In

mundi laboribus
Atque Servitute;

Moveri timore,
Non ego sperabam
sie adeunda fore.

Non ego digna

Ista salubria tu

Unam

quo defers verba paratu,


Obstupeo mentis

Vox

deficiente statu.

places.

me

fui

tantaque salute,
de minimis

tali

video.

vertor in imis

tua sublimis

facta

iocosa

nimis.


5.

Maria,

sis

12-

istius

Maria, dubium
Cor habere desine.

7.

promissi secura.
Erit tibi

Concipies filium

rilius

Sine viri semine.

stupente natura,

Concipies puerum

Tale puerperium
Dabit suo numine,
Cui tres personae,

miro partu paritura


Naturae tu ius

Qui, quia te reperit

Prius et posterius
virgo permansura.

tria

es

tilia.

6.

In tua se e)ausit

cuius

mater

viscera factus homo.

eris.

Quali modo, neseio.

8.

In his, quae tu asseris,

Venter prolem fundat.

Quem

Toto corde gaudeo,


Venisse a superis

carnalis actio

Nunc

Viri non fecundat.

te vere video,
quidquid dixeris
De partu virgineo,

Sine exercitio

Scio,

Terra non fructum dat,


ubi non est,
fructus non inde redundat.

Credo nam facile


omnia posse Deo.

Semen

Deficit effectus
sibi

dubitasse vides

Si

causa deticiente,

rae,

Tarda

Illeque defectus
lit

sine fine;

fragrantem plus cinnamomo,

violans gravis efficieris.


lllius,

nomina sunt

rerum lege manente.


9.

veniam mihi des


solet magnis

rebus inesse fides.

Olim qui aridulam


Virgam fecundavit,
Elisabeth vetulam
Qui nunc impraegnavit.

Te pudoris cellulam
Sibi praeparavit.

Virgo decora nimis, David de semine


Vas, virgo. veniae, missum tibi suscipe

Solem

7.

iustitiae.

Et clausa botri clausula


Flos florum immarcescens,
Plus flore flos flagrescens,
Iesse prodit virgula.

Cod. Parisin. Nouv. acq. 1544.

De Partn Yirginis.

De crystallo scintillula,
De rubo micat flammula

De

Deum.

regem paritura supremum.

Collectan. ms. Incert. Originis saec. 15.


3 puerum gegen den Reim.

78.

regis.

2.

Cum

sine paris

Patrem

Nee

copula

parit puellula.

frangitur ampullula

Virginei pudoris,

Naturam nati floris


Admirantur miracula.


De sigillo puerperae
Mirantur matres ceterae;

3.

12(5

5.

cur sicco vellere

Patet,

Potest argumentari,

Sit area rorata,

Cum

6.

Spe penetrat ad oculum


Et salvum manet vasculum.

Pater, virgo.

79.

De Compassione B3IV.

Maria, recordare,
in

5.

sinu collocare

Sumptum de
Prae amore

Ab

Quam

ardenter amplexaris,

Cum
6.

oscularis,

Deosculando flumine

Lacrimarum hunc perfundis,


Quas gemendo tu effundis
Pro extineto lumine.
3.

aurora veri

solis,

Aeternae
tui

lucis

7.

oriens,

virginalis

Rubens decor

Cum

prae eunetis tibi gratum


sponsum ex te natum,
Dilectum quoque Dominum,

Patrein,

Totum cernas vulnerosum,


Quem tu forma speciosum
Pasti

prae natis hominura.

Punctum pugnis atque trusura,


Prob, velatum et illusum
Cum sputis blasphemantium,

Hinc sub mole crucis fessum


Nudum crucique impressum
Per clavos poenalissime,
Sitientem feile potum,
Doluisse latus lotuin

lilialis

Perfossum crudelissime,

Pallescit velut moriens.

4.

fune ligatario,

Flagellatum. virgis caesum


Atque spinis dire laesum
Per manus coronantium.

Patris parens, nata prolis,

Vultus

ore traditorio,

amicis derelictum,

Captivatum. dure strictum

planxisti,

Die, castitatis lilium.

Amplexando

Cernis, in quam, pretiatum


Male, peius osculatum,

Nam

cruce filium

voluisti,

Quo dolore hunc

2.

vespere,

ms. Veronense saec. 14. Cod. Oxonien. Canon. Miscell. 95.


Abschrift von Kev. H. M. Bannister.

Collect,

Dum

in

virgo salutatur,

Et nobis distillatur
Ros caelestis ab aethere.

Secreti puellaris

1.

Remoto velo literae


Movsi lac ab ubere

Dum

Signatura est signaculum.

hoc singulari

vincit gratia.

Sponsa suxit

Quid, zabule, miraris?

5,

in

Naturam

carnis opere.

Virginitatis speculum

4.

Nam

virgo fecundata

Sit sine

Mater, virgo sunt paria,

Quae fuerant contraria,


Nee iam hac consequentia

8.

Exprobratum

et

derisum,

Blaspheniatum et occisum,
Heu, populis a talibus,
Quos in nullo molestavit,
Sed ad vi tarn informavit
Doctrinis paternalibus.


9.

Sic

contemptum

Sic abiectum

et

deletum,

127
16.

velut spretum,

De unico

Leprosum abhorribilem,

Nunc

Et nequaquam talem spernis,


Sed foves diligibilera.
10.

Quem

tu,

virgo maternalis

Atque mater

Cum

11.

fortissimum,

Tibi dantem, Hrens rosa.

sinu tuo cernis

in

dolorem amorosum
Et amorem dolorosum

Rubicunda, speciosa,
Colorem tarn maestissimum.
17.

Quae

ut so!

Iam nunc

Et suavis dulciosum
Prae omnibus deliciis.

Tenebrescensque madescis,
Heu, fletu amarissimo.

Sed est dirus, qui dulcebat,


Et deformis, qui splendebat

pallens tenebrescis

18. Consolare, benedieta,


Nati morte sie afflieta,

Mors namque dans maestitiam

In honorem resurgentis
Et salutem mundi flentis

In vultu cernas regio.

Vertetur
12. Quis

non

Cum

tarn

tibi

condoleret,

19.

maestam te vi deret
Tis unicum inspicere
Et amore liquefactum
Cor maternum et distractum

Cum

res

quoque insensatae

in

cruce tenebrosum

Vitalem perdit radium,

Et cor tuum maternale


Ob tormentum filiale
Doloris sentit gladium.

haec pavent vitam mori


Conformantes se dolori,
Si

Quo

nullus dolorosior.

Quis lugendo cor non tundat

Ac gemiscens
Quin petris

fletus fundat,
sit

petrosiorV

sie

in

exarsit

nullo parcit

Virgineis visceribus?

20.

dulcis

Pia,

et

benigna,

Nullo prorsus luctu digna,

Et terra cum tremoribus,


Durae petrae disruptura.
Velum tenipli cum scissura
Compassae sint maeroribus

Mundi iubar luminosum

quod

laetitiam.

Curque planuis nunc tarn dire,


Quem surgentem mox redire
His speras cum muneribus ?

Sicut sol obscuritate

Dum

et

Ut quid ergo
Dolor,

Gemitibus deficereV

15.

stellis

Decore venustissimo.

gratiae divitiis

Decoris privilegio,

14.

caeli

Paris, pulchra speciosum

Tuque tui nescis florem,


Nullum prorsus cum decorem

13.

in

Cunctis erat prae puellis

virginalis,

fletum hinc eligeres,

Si

Ut compassa redemptori
Captivato transgressori

Tu corredemptrix
21.

fieres.

Tunc non tantum condolere


Maestae matri sed debere
]NIe

Tibi

cerno grates solvere,

meae redemptrici,

Quae de manu

inimici

Dignatur nie evolvere.


22. Sed per vitam, heu, mis totam

Quis vel

unam

laudis notam,

Die, tibi acceptabilem

Mihi dabit personare,


Nisi velis me formare
Ad te laudandum habilem?

3.

Si

dictaret meditando,

Si

cantaret iubilando

128

Cum

sim vermis et putredo,


Condignus nulli homini,
Unde miser superbivi,
Quod mandatis contraivi
Tarn gratiosi Domini ?

Tis laudes, o piissima,

Simul omnis creatura,

Adhuc

restant tibi plura,

Nam
24.

Non me

Nam

cunctis es dignissima.

tarnen spernas reum,

talem fecit
Peccatum, neque

nomen

Tibi

30. Sequar ergo paenitendo.

meum

te

Suam crucem deferendo


Id umeris

fieret

miseratrix,

Et

25. Atque regem angelorum,

31.

Salvatorem saeculorum
Tis ventris domicilium
Nunquam digne hospitasset,
Ni mis scelus invitasset

26. Sic ditata,

in

Per ictus affectabiles


Induratum cor peccatis

Tu

Vivam

immo

Ut munder omni
28.

Ob amorem tui
Fac me gratum

Heu, iudicem iustissimum,


Tarn districte iudicantem,
Ut nee sinat vel quadrantem,
Quin ponderet, novissimum,

ita,

vitio.

34. Ubi non est appellare,


Sed oportet adprobare
Sententiam finaliter,

nati
caritati,

Qua idem amantissime

Me

indignum

sie

Quod ad mortem
Tarn

summe
35.

Virgo mater, o Maria,

dilexit,

Tunc

se despexit

adiutrix assis pia,

Ne damner

contemptissime.

Sed me vocet laetabundum


Verbum bonum et iueundum.
Repletum omni gratia,

Verbum

dulce verbum mite,

Praeoptatum

Ad

filio

Cum citatus comparebo


Tremebundusque videbo,

33.

gemebunda

Mis anxia petitio


Per te fiat exaudita.
Si hoc potes?

grate fruiturus

Atque tibi, florum flori.


Quae es sola mis favori
Tutamen in exsilio.

abunda,

et

insanabiles.

Tis benedicto

tua mihi facie.

fletu

caritatis

Ob quas mundo moriturus

32.

Es paradisus gratiae
Cur diescat gratiose
Favor favens favorose

Da, quod

transfigas,

Dans piagas

exsilium.

nam egebam,
nam marcebam.

27. Larga donis

agitatus.

Nee me sinas retardari,


Immo hasta militari

Sic plantata,

De

flagellis

Da, properem cursorie.

exigeret.

Hunc Deum

memoriae,

Spinis, slavis stimulatus

Nisi culpa mis daranatrix

Veniam

pudoris, heu, gravedo!

29.

Huc

venite

gloriae palatia.

aeternaliter,

129

Cod. Petrin, a
Cod. Petrin, a I 20 .

Orat. ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15.

20. A.

III

Oral

2, 4 profundis
18, 6 Vertetur seAB.
13, 6 Compassae sicut A.
5, 1 Certis A.
cuiidus et A.
24, Nee culpa A.
32, 2 suiturus A.
33, 1 Tum
Planctus oratorius cuiusdam pauperis ad beatam virginem, filium de
A.
cruce depositum qnasi sinn tenentem." AI!.
ms.

S.

Petri

saec-.

14.

[et

15.].

80.

Maria

De

christifera,

Doloribus J5MV
4.

lllustrata iubare

Sacro, o serena,

Clara Stella maris,

Passa sine compare.


Doles Deo plena,
Quem portabant viscera
Tua, videns tensum.
Nostra propter scelera
In ligno suspensum.

Salutis puerpera,

Mente vulneraris,
Simeon dum gladio
Mitem te et blandam
Christi de supplicio

Prodit perforandam.

Alma

mater, pectore

5.

pignore

Aspicis solutum,

Doles de dilecto,
Qui laborem abstulit

Factum

ncscia,

0.

Spinis puneta doles,

Dum,

qui tenet omnia.

secreta

Acerbis doloribus
His compatientem
Pota sitientem.

Salvum

hominum

Regna parem superis


Poli possidere.

Orat. ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15.

Maria

81.

1.

fac ab inferis

Tecum congaudere.

Lustrans circumventa.

Ausweis des Akrostichons

Divinis dulcoribus

Cara tua proles


captivis criminum
Nuntiatur tenta,

Lux

perditum

speciosum.

Darique depositum
Terrae pretiosum

Tibi de te natus.

Rosa Spinae

ut vas

Forma

Mundi et reatus
Nee dolorem intulit

3.

Eia, de patibulo

Dominum virtutum
Quam maerenti oculo

Maerore confecto

Tu amisso

De

mfste

Cod. Petrin, a III 20.


Zutat sein.

Nach

Str. 5 sptere

Doloribus BMV.

En. ego, heu, vilissimus,


Prae eunetis despectissimus,
Yirgo, mater Dei pia,

Et collaudo veneranter
Teque moneo instanter.
Ut mihi sis adiutrix

Ob quintuplicem doloris
Poenam gravis et maeroris

Et anxietatibus

Deprecor, te, Maria,


Dreves, Pia Dictamina. VII.

In

necessitatibus
Sis rlrrna mihi tutrix.
9


3.

130

Obprimampoenam,quaminfixit

6.

Ob

poenam

quartana

Simeonis, quae praedixit,

Pro quo nimium doleres,


Ipsum stipiti affigi,
Per manus atque pedis duras
Clavorum, heu, impressuras

Tibi prophetia,

Quod

tuam transiturus

esset

Doloris gladius praedurus

Animam, Maria.

animam

Sic
4.

Ob secundam, quod amiseras


Natum, quem quaesieras

Cum

5.

Ob

Spiritus et

Gemens

caritatis

8.

veritatis

Ob lias
Semper

assumpsisti.

poenas, mater Dei,


tu sis

memor

mei,

Memento, quod vocaris


Mater tu clementiae,

detentum

filium

quintam, cum exspirare

Quid tu pertulisti
Et in ulnas tremorosa
Tuque maerens, virgo rosa,

Tibi revelavit

Tuum

affici.

Vidisti filium amare,

gladio timoris

cum

Ob

7.

Per tres dies, cum dolore,


Gravi corde et maerore,
Coacta vi amoris.
tertiam,

cum

videres,

Locum da

Passionis et eventum,

Qui te solamine privavit.

paenitentiae,

quibus invocaris.

Campense anni 1462.

Cod. Darmstadien. 521.


3 Te
1
5 Animam gladius.
6 te fehlt.
6,2 nirnis. 3
5 impressurus.
6, 6 Sic animam Maria.
7, 1 Ob
quintam poenam, cum.
7, 2 Vidisti nimium amare.
7, 4 Et in animam
8 6 Mihi et a quibus.
tremerosa.
8, 5 Et locum da.

Orat. ms.
virgo mater.
6, 4 durus.

6,
1

Heu, heu, Christe Deus,


Heu, heu, amor meus,
Te damnavit pharisaeus
Viventem sine crimine.
Iam pendens in patibulo,
Iuvare te non valeo,
Mori tecum desidcro,
Iesu, lesu

2.

dulcissime.
3.

Non

Orbata mater filio.


Apostolos non video,
Sola quo vadam, nescio,
Non possum ultra vivere.
ludaei, per errorem
Occidistis redemptorem,
Mundum salvabit per amorein
Sua sancta passione.

Christus matri

Dixit

Planctus Virginia.

82.
1.

[Mea],

vos turbet poena mea,

Praeculam vos in Galilea,


Resurgam die tertia.
lohannes
Custos

Eritquc
In

ms.

Deorbata A
3,

6 et fehlt

tibi

tilius,

et

famulus

baculus

hac mundi miseria.

14.
Cod. Capit. Veronen. 823(819) A.
I.
Cod. Capit. Veronen. 825(821) 15.
Veronense naec.
2. 7 Lies salvat?
3, 3 Galilaeam A.B.
Deorbatata B.
AB.
3, 7 Eque tibi .

ms. Veronense snee.

Collect.
Collect,

tibi

tibi

Planctus B. Mariae V.

83.

1.

2.

Plorat virgo

Denudatum,

131

Contemplemur crucitixum,
Cruentatum et derisum
Cum Maria virgine.

suum natum

5.

flagellatum,

Cruci dirae condemnatuni

Gens ingrata Iudaeorum


Pertidorum et malorum,
Compassione vacuorum,
Sic te morti tradidit.

In sui praesentia.
3.

Heu, tili, quid fecisti,


Heu, dolens rae vidisti,
Heu, mortem sustulisti

Cum maximo
4.

6.

plebs

fidelis,

et in

caelis,

Me

privavit

Dulci

supplicio.

Heu, vidi te dolentem,


Heu, vidi lacrimantem
Et maerore deficientem
Pro Maria virgine.

De

mecum

Astra plangant

Plangat

7.

Vos,

meo

mors crudelis
filio.

christiani, quos creavit,

Quos redemit, exaltavit


Filius meus et salvavit,

Deo

Levis, Anecdota sacra,

p.

115

u.

f.

dicatis gratias.

mit der Notiz ex nostro codice."

De Beata Maria V.

84.

Tempore Paschali.
1.

Mater

Christi,

Cessit

dolor,

Iam

surrexit,

noli flere,

2.

quia vere

hoc dixere

Angeli, qui adfuere.


3.

Gaude, plane cesset fletus,


Redit victor leti laetus
Et sanctorum secum coetus
Immortali dote frets.

Fac ergo nos resurgere

Cum electis et sapere,


Deum frui et cernere,
Quod
Orat. ms.

Campense anni

85.

erit

1462.

vere vivere.
Cod. Darmstadien. 521.

Ad Beatam Mariam

V.

Tempore Paschali.
1.

Ave, virgo verecunda,


Rubicunda, laetabunda,
Cuius vultum quisquis videt,

De

te

gaudet, ad te ridet.

2.

Gaude, quae tripudio


Laetabaris nimio

Resurgente filio
Mortis ab imperio.


3.

132

Fac a nostro

scelere,

Pia, uos resurgere,

Sursum

tolle

variis

Cor oppressum
Orat.

quc.

3,

ms. Campense anni 1462.


3 Et sursum.

De

86.

vitiis.

Cod. Darmstadien. 521.

1,

3 quis-

Gaudiis BMV.

Gaude, virgo, concipiens,


Gaude, clausa parturiens,

Gaude Dato resrgente,


Gaude illo ascendente.
Gaude, caelo

collocata,

Pacem

nobis da, beata,

Et

nobis advocata

sis

Apud Deum,

virgo grata.

Collect, ms. Parisiense[?] saec. 1B /i6.

87.

De

Cod. Parisin. 3639.

8 virgo pia

Gaudiis BMV.

Ave, virgo concipiens,


Ave, virgo parturiens,

Ave nato
Ave ipso

resrgente,

ascendente,

Ave, caelo collocata,

Pacem

nobis da, beata

Virgo Maria.
Collect, ms. S. Iacobi in Insula Leodii saec. 1? /u.
Cod. Darmstadien.
2777. add. saec. 14.
Wahrscheinlich ist berall statt Ave Gaude zu lesen;
vgl. Nr. 86.

88.

1.

De

Maria, mater Christi,

Quae de sancto

concepisti

Spiritu mirilice,

Gabrieli credidisti,

Praemunita quo

fuisti

Veritatis indice.

Gaudiis BMV.

2.

Verbo sacro raox repleta


Spe conceptus eras laeta;
Propter hanc laetitiam,
Cum qua salus est concreta,
Fac, Maria, mortis meta
Ut salutem sentiam.


3.

L33

Naturalem contra morem

7.

Peperisti genitorem,

Virgo, mater,

Nubes supra sidera;


Astra tenens eligebat
Sedem dignam, qua sedebat
Patris Dei dextera.

tilia

Tuae laudis ad honorem

Me

praesenta debitorem

Patri
4.

Tu de

cum

familia.

partu laeta

Mihi luce

tali

8.

Tua

Salus et solacium,

Xe

5.

post gravamina;

In extremis adiuvamen

sim igne gehennaU

Pro reatu criminali


Datus ad supplicium.

Et ruinae relevamen

Mentem tuam

Quinta vice laetabaris,


Dum in caelum levabails,
Spes salutis hominum,

conturbcvit

Esto mihi, domina.


9.

Et dolorem provocavit
Sequens na passio,
Te post mortem confortavit
Et post laetam restruravit

Quorum noxam
Incessanter

Virgo plena pietate,


Resurgente novitate
Laeta me laetirica,

10.

Mortis in itinere.

oppressum gravitate

Et cum

Ne

repelli sinas a

Quam

tu

me

te,

dies erit irae,

quis nequit praeterire,

me

Noli

salvifica.

Collect, ms. S. Iacobi in Insula Leodisen. aec. 13 /u.

2777. add. saec.

13

/i4.

10,

89.
1.

Gaude, cuius uteruni


decenter ornavit

Et ad opus proprium
coaptavit

sibi

Caeli rex et dominus


et,

qui te creavit,

Totus novem mensibus


in te
2.

repausavit.

Stella sole

clarior,

gaude, Stella maris,

Ex

te

clarus exiit

radius solaris
Singularis gloriae

dono gloriaris,
Dum solem iustitiae,
virgo mater, paris.

Dominum.

medela noxae dirae,


Mihi velis subvenire

Me

Sed

recordarls,

Sed pro quibus deprecaiis

Eius resurrectio.
6.

Propter eius elevamen


Tibi erat consolamen

tinali

sis

Elevatus ascendebat,
Ascendentem subvehebat

4 Ut cum

relinquere.

Cod. Darmstadien.

dies.

De IX Gaudiis B)IV.
3. Pastores accelerant

Bethlehem tendentes,
Verbum, quod audierant,
factum requirentes;
Quaerunt et inveniunt
et invenientes

Te gaudere
tibi

4. Sic et

faciunt.

congaudentes.

magi de longe

veniunt dicentes:

Ubi

est,

qui natus est?

ad quem venientes

Adorant et offerunt
dona procidentes
Laeta magos aspicis
ista

facientes.

134
5.

Gaude, cuius brachiis


puer deportatur
Ad templum, cum hostiis

8.

Porta patet gloriae


spe vitae resumpta,
Cum de morte rediens
ex morte caro sumpta
Ad paternae dexterae

Offertur pro perditis,

pater placatur,

sie

tuis meritis

sedem

reis redonatur.

6.

Cum
in

Christus ad nuptias

9.

Quando

vinum mutavit

Laeta

impleri mandavit,

caeli

solium

caeli

civium

turbis oecurristi,

Signorum primitias

Occurrentem filium

hoc signo monstravit,


Quo primas delicias

Ad

mundo

Ex

te,

plus laeta vidisti,

vitae vinea,

Crucis ligno

Iam regina

10.

in

Cuius sie te cruciat


crux et cruciatus,

salus peccatorum,
tui memorum
memor miserorum.

Esto

te laetificat

mire suscitatus.

Per hoc dulce gaudium,


virgo, mater Dei,
Apud tuum filium
esto

Orat.

ms.

memor

mei.

Campense anni 1462.

Bethlehem.
7,4 mortis.
sich nach jeder Strophe und

Ganzen

resides

regno caelorum,

Ubi eunetis praesides


eboris angelorum,
pia pax pectoris,

figitur,

dirae morti datus,

Mire

cuius consortium

laeta tunc venisti.

propinavit.

botrus vitae natus

Cod. Darmstadien. 521.


3, 2 ad
Der Rundrei m wiederholt
9, 3 Laetata,
ist nur Krze halber an den Schlufs des

restellt.

De XII Gaudiis BMV.

90.

1.

assumpta.

est

laeta ascendisti,

Aquam, quibus hydrias

7.

munere
mors consumpta,

tui

perit

patri praesentatur,

Et pax

Partus

Gaude, virgo mater

Christi,

3.

Gaude, quia magi dona

Tuo nato ferunt bona


Cum magno mysterio;

Quae per aurem coneepisti


Gabriele nuntio;

Gaude, quia, dum cantasti

Gaude, quia iuxta legem


mundi regem

Obtulisti

Magnificaty exsultasti

Miro cordis gaudio.


2. Gaude, quia

Deo plena

Peperisti sine poena

Cum

pudoris

lilio;

Gaude, plaude, nam pastores

Genu fiectunt
Quem tenes

adorantes,
in

gremio.

In
4.

templi sacrario.

Gaude, quia, quem quaesisti,


Laeta nimis invenisti
In doctorum medio
Gaude, nam ex aqua vinum

Te

Optant e fecit bonuni

Pro prinio prodigio.


5.

Gaude, quia

Quem

tui

L35

Gaude,

6.

nati,

dolebas mortem

quem promisit,
Saerorum collegio;

Fulget resurreetio;

Gaude. quae postipsum scandi^.


Et est lionor tibi grandis

Gaude Christo ascendente,


in

eaelos te vidente

Motu

fertur proprio.

Qui

7.

In

Ubi fructus ventris


Per te nobis detur

ms. Parisiensel?! saec.

91.

1.

15 /i6.

Cod. Parisin. 8639.

Maria, lux divina,


Flos sanctorum et regina,
Plena Dei munere,

5 caelis.

virgo,
et

quae decoras
honoras

Hie et
Nos cum

Me

Paradisi, laude plena,

conserves a ruina

7.

Et sanctorum
8.

Super regni solium.


9.

curiae,

Quidquid tuae
pura

In hac vita misera;


Imperatrix gloriosa,

Consolatrix viscerosa,
libera.

10. Quando dies venit irae,

Fac tormenta non sentire


Haec colentes gaudia;
Sed nos tecum gloriemur,

pietati,

placet trinitati,

Sine fine collaetemur


In caelesti patria.

virginitas.

Orat. ms. Haarlemense


Nach jeder Str. Ave, Maria.

Omni laude mater digna.


Te laudanti sis benigna

Nos a malis

Satiavit Caritas;

Summae

Gaude, cuius non marcescit


Laus et lionor, non decrescit
Gaudioium gaudium
Iain secura gloriaris,

Vultum tuum deprecantes,


Tamquam matrem venerantes
Gaude, cella fluens melle.
Cui totum Christi velle

milibus.

luneta Christo coronaris

Gaude, lampas saeculorum,


Cui parent supernorum

regis gloriae.

preeibus.

tuis

Gaude, rosa, prineeps florum,


Super choros angelorum

Trinitati sociaris

de praesentia;
magis illustratur,
lllustrata iucundatur
Tota caeli curia.

Summi

ad amoena

Gloriosis laudibus

te

caeli

caelestibus

Exaltata iueundaris,

Gaude, gemma, templum Dei,


Per quam datur lux diei

Omnes

in

ipsis

Transfer

Gaude, per quam angelorum


Gaudet chorus et sanctorum
Perenni laetitia,
Quos praecellis, gratiosa,
Super omnes gloriosa,

Solis

5.

5,

Peccatorum medicina,

Per

4.

Gaude

Servos tuos

Speeiali gloria.
3.

frui

Septem gaudia caelestia gloriosae Virginis Mariae

Praesumentem dicere
2.

palatio,

caeli

tui

perenni gaudio.

In
Orat.

quia misit

virgo,

Paraclitum,

pati,

saec.

15 (Privatbesitz)

4,

Sui regis.

136
Super Ave Maria.

92.

Semper ave, dia genetrix et virgo Maria,


Es fontis vena vivi, quoque gratia plena.
Dulcedo mecum tua

Tu

sit,

Dominus

quia tecum.

benedicta feres laudem supra midieres,

Atque tui victus fructus ventris benedictus.


Per te solamen habeat meus exitus.
Amen.
Collect, ms. Zwetlense saec. 12.

Cod. Zwetlen. 36. add. saec.

Super Ave Maria.

93.

Are, regina caelorum,


Pia virgo tenella,

Maria

[virgo],

Tu signatus fons hortoruro.


Manna [das] dulcimella,

In

florum

flos

14.

Christi [que] clausa cella,


5.

Dira tulisti bella


Plena, odor unguentorum,
Stirpis

10.

Mulieribus tu chorum

Gratia, quae peccatorum,

David

Et

vincula delictorum
Frangis nobis rebella.
Benedictus rex cunctorum,
Quo pino de te mella,

puella,

Dominus, rex angelorum,


Te gignit, lucens Stella,

Tecum manens,

ut nostrorum

Toleret saeva

25. Fructus, quo [caelo] iustorum


Clre sonat cunella,

tela.

Benedicta mater morum,


Nostrae mortis medela,

Tui

Regis, potata fella,

20.

zelo satis

Ventris sibi parat thorum

Nee
horum

in

te

corruptela;

Languescit animella

30.

Collect ms. incertae orig. saec. 14. Cod. Oxonien. Canon. Lat. 112.
19. sq. stehen hinter 24.
20 Regis ob nos potatus
6 Dira abstulit bella.
feile.
29 Tui
23 Veneranda lux cunctorum.
2 Et fruetum quo.
celo fabris horum.
Abschrift von Rev. H. M. JJannister.

94.

1.

Sponsa Christi

2.

3.

specialis,

tu

caeli

porta,

Spina, per quam est exorta


Nobis rosa, qua retorta
Vis est hostis et absorpta.

Gratia

sie illustrata,

Nos illustra, o beata,


Ut agamus, quae sunt grata

eunetis defende malis.

Maria,

Snper Ave Maria.

Are, virgo singularis,


Pulchrior quam lux solaris,

Nos

Tibi,

4.

mente praeparata.

Plena virtutum

floribus,

Nos poli bonis moribus


Et in caeli honoribus
Nos serves ab erroribus.


5.

137

Dominus, qui cuncta regit,


Te in matrem praeelegit
Et carnem de te collegit,
Per quam hostemmoxsubegii.

10.

Tecum, mater

11.

Mulieribus praelata,

Es prae cunctis hoaorata


Es et privilegiata,
Quia

pietatis,

Et

Ergo

nostris pro peccatis


Stella

Collaudaris, honoraris,

12. Benedictns tuus natus,

Qui pro nobis vulneratus

Nos intendat, velis vere


Te praesentem exhibere.

Exstitit et lanceatus

Nee non

Tu pulebre vernans lilium,


Tuum deposce filium,

8.

13.

in sorte humilium
Nobis det domicilium.

Ne

in

14.

spinis coronatus.

tuus noster esus,

Christus dulcis Iesus,

Per

In quo ipsum contemplemur


Nee ab ipso sequestremur,
Sed cum ipso gloriemur
Et

Enichts
Ille

Ut

9.

digne adoraris,

Adamaris, sublimaris.

claritatis.

Benedicta nos tuere,


Hora mortis cum urgere

7.

sie

praeclara Stella maus,

Vis est tota deitatis

Roga,

deificata

es

te

ita

fiat

esus,

exsistat inde laesus.

Ventris aulam virginalis

Proles intravit regalis,

Quae nos eruat a malis


Mortis sie exitialis.

ipso collocemur.

15. Tui sumus, mater digna,

Multum dulcis
Tuo nato nos

Ne
Miss.
cunctis.
14,

ras.

10,

nos laedat mors maligna.

Alrispacense
1

et benigna,

consigna,

saec.

praeclara.

Clm. Monacen. 2873.

15.

11,

Et

sicut digne.

3 nos fehlt.

95.

Super Magniiicat.

Unius numinis
Sed trium nominum
Mea magnificat

anima Dominum,
Quia

laetificat

filios

hominum

Impetus fluminis

De

fnte fluminum.

14,

1,4

Nos a

2 Prelis.

138
2

a.

Et

patris unico.

in

2 b. Eja, Sion

Meo

Meae coancillulae,
meae consponsales,

singulariter,

Ut qui

fit

de meo,

Mecum

Exsultarit Spiritus

weus, quod in eo
Tarn gentili salus est
orta quam Iudaeo.

a.

Sub darano

veteri

I^lasmator

Iam dudum

Praecino, succinite

modulos aequales.

b.

Salvandi miseri

Modus

hominem

Homo

deteri

Ancillae Dominus

fortiter acturus

Videt iiunnlitatem,

De me

pro homine
hostem debellaturus.

Surgit,

a.

Consulit homini

b.

Nihil

sibi

Deo

a.

a.

parit,

quaeritur,

Quidquid

actitarit.

Per me salus mundi salo,


Per me malus caret malo,
Boni fit plantatio,

Fecit,

quae

Magna

voluit,

Nomen

5 b.

b.

a.

innotuit

In extenso brachio
fecit

a.

potentiam,

ludaeos incredulos,
IMiarisaeos pseudulos

hoc, ecce, me beatam


Dicent et sibi ereatam
Cuncta generatio.

Misericordiae
et

gratiae

Sunt a progenie
Et in progenie

latuit,

Eum

Cunctis in gentibus.

Ex

Eins

qui poiuit,

Sanctum, quod

Militat in milite,

pro milite,
Dimicat cum daemone
pro homine,
Vctus praeda tollitur,
Victus praedo cadit,
Captivator capitur,
Captivus evadit.

nascitur,

sibi

Virgo

fortissimus

sumit intirmitatem.

per hominem,
Subvenit virgini
per virginem,

Homo

mirabilis

vult fieri

Vis immutabilis,

Misericorditer

sponso canite

cantus spiritales

Cernens per daemonem,


et

filiae,

meae consodales,

Salutari meo,

7 b.

timcntihns.

In potenti parvulo
fregit

superbiam.

8 b. Sublimes imperio,
Celsos magisterio

Dispersa singulos

Deponit

Per orbis angulos.

Privat officio.

solio,

a.

Exaltavit humiles

139
9

b.

rex humilitatis

Et dimisit di/Ues,
quorum mensae plenae.
(Quorum lauta prandia,
delicatae ccnae
Nunc inanes faciae sunt.

Et esurientibus

panem dedit satis,


Panem fortitudinis
et satietatis

bonis vitae gratis.

10

a.

Recordatur ut

egenae,

et

viles

Quia mendicantibus
non fecerunt bene.

Et replevit vacuos

10

tidelis

b.

lmplet, quod per ora vatum

Servi sui Israelis

Patribus est revelatum,

Et ad vocem Gabrielis
Misso filio de caelis
Sumit hunc in eloria.

Abrahae semen beatum,


De quo datum fero natum,
Cui laus in aaecula.

ms. Victorinum saec. 15.


Cod. Parisin. 15163. A.
Cod.
1002 (948). B. -- 8a, 3 deseri B.
3b, 6 Vidit A.
5a, 3
6a, Secum quod .
10a, 1 RecorBonis.
9b, 5 Nee inanes B.
Die berschrift lautet in A: Canticum beatae virginis et
datur infidelis.
Collect,

Mazarin.

matris Iesu
extensum.

Christi

studio

Godefridi, subprioris Sancti Victor is

Super Salve regina.

96.

Salre, mater miserorum,

4.

Consolatrix peccatorum,

Quae caelos

Ad

te

2.

Ad

Dulcedo, sapor et gustus,


Albedo, color venustus,
In te sunt atque resplendent,
Sed, quot nobis malapendent,

Afferendo pietate

3.

vera caritate

Nisi tu auxilieris,

fuit

Misericordiae et salutis,
cuiusque virtutis
Plena es, nobis ostendis;

cum moriemur,
iuvandum.

Facere,

iuves.

Te maior profecto
Praeter Deum.

iuvamen

atque tutamen

In dies atque in horas:

Begina totius orbis,


Medicinam nostris morbis

Nemo

es

Nolis ergo ullas moras

tristi

Venimus collacrimantes,

Ut nos

Vita, salus et

Nobis

aperuisti,

nos animo

Non
6.

te

Spes firma

latet.

es nostrae vitae,

Demum

Nunquam

Velis ergo, ut intendis,

In tui conspectu nati.


Eius tandem maiestati
Grata sint opera nostra

Miseris nobis favere,

Pia virgo.

Te

ergo nos omitte

praesente.

140
7.

Nostra cui

dicenda

sint

14.

Pia virgo,

nisi

8.

Quas

sibi,

Nam
Te
9.

15.

clamores,

16.

Ad
10.

Te nos semper invocamus,


Ut discrimen evadamus,
Et non dees
Si

Clamumus

voce ploranti,

Movemur

ob primam matrem
Nos oportet sicut patrem
Laborare cum sudore
Utinam tanto errore
illi

Labore, cura intenti

Ambulamus
Mala nobis

13. Filii sumus dolentes


Casum nostrum nee habentes,

Ad

te

velit

relevare;

ergo supplicare

Properamus, ut adoptes

Nos

in

tuos.

in

deserto,

in

aperto

Sunt futura.

9.

nisi iuves.

mater.

Et quamquam semper vadamus,


Quo pergamus, ignoramus.
Tantae sunt nobis tenebrae,

Luctuosum

et

funebre

Est nobis tempus, quod adeet

Hac

Genitores.

dilectione,

18. G-ementes luctu dolenti,

Alma

12. Exsides

Deum

Ut praeeepit.

non iuvas.

Qui nos

ingrati contra

Nulla quasi apud eum

Contra liostem opem ferre,


Damna, quae potest infene,
Nobis sunt intoleranda,

Caruissent primi

Te nos omnes aegrotantes


Per orbem atque palantes
Adimus atque precamur,
Ut, cum saepe moriamur.

Quod

opitulari,

ergo mirari,

velis illo infanti

Si

dolere

17. Suspiramus laciimando


De peccato tarn nefando,

antiquum nobis morem


Observamus.

Ut

liereditati
et

Antiqua peste parentis


Tu nos sanes.

frustra laboramus

salutem.

Non debes

11.

non audis?

si

mater, exaudis,

Iam nos

est

Angi, pati

Die, noctu.

vis, nostri

Dirigantur.

clades, paupertates

Nostrae

iueundum

Planctus nostri et dolores


Nisi tu,

quantas calamitates.

In hac valle sumus nati

absente.

Ad quem

Ad

Damna,

terra nee in maii

in

Nihil est nobis

habebamu^.

caelis

Et non est, qui consoletur.


Ni tu, virgo.

consolari,

velis

in

Amisit, unde plormus,

matrem.

Salve ergo, mater nostra,


Nosque sie amare monstra,

Ut nos

pulchra

tarn

sedes,

Nulluni adit tarn audenter


te

nostras

tibi,

Quisquis est conscius

Quam

Evae sumus coheredes,


Quae

Errata, facta dolenda,

in

vita.

sumus cum maerore,


amore;
Caritas non est in nobis,

20. Flentes

Quod

seiuneti ab

Proximis viis improbis


Nitimur semper nocere
Contra legem.

141

vanum saepe iuramus,

21. In

28. Nostra salus atque vita.


Nolis,

Inimico suadente,
Te ergo nos dirigente

Ut ad miseros vadamus
Neque, velis, cupiamus
Proximi nostri uxorem

Missum faciamos morem

Nee

Tarn scelestum.
22.

Jlac vita brevi et vana

Doberemus

ancillam.

Qui nostros augent defectus,


ignoras, mater pura;
Nostras ergo mentes cura.
Ne tanta coneupiscamus

Non

evitare,

Sabbata sanctiticare

Legem Dei observando.


Ut mandavit.

Aliena.

23. Lacrimaritui imbre fusi,

30.

Tuos

cantus, tuas voces

Fatemur, sumus abusi

Petimus, ut nos revoces

In parentes

Ad

Sed

tu,

cognatos,

et

Dubitamus diem illam


Tribunalis.

Volle hac plena doloris

-31.

Peberemus eunetis horis


Pietatem exercere.

Sed manu, verbis nocere


Nos studemus oeeidendo

Miseri cordes debemus


Proximos, quos nos babemus,
Tamquam fratres amplexari,
Hoc agendo imitari
Nos possemus vitae morem

Multis modis.
25. Eia,

ignoras.

Sunt

nobis

32. Ocidos tuos benignos

quam maligna
carnis

Si ad nos, quamvis indignos,


Aliqua vertebas hora,
Certo essent meliora
Ea, quae nos operamur

momenta,

sunt nostra tormenta,

lila

Et

lesu Christi.

etiam, benigna.

Non

in illis

Unde

legem Dei servandam,

Aliter valde plorandam

mater, fac nos gratos.

Ut in eos impleamus,
Quod tenemur.

26.

ita,

29. Illos etiam affectus,

Oinnia, quae sunt profana.

24.

moriamur

Quae sunt Dei, non curaraus

delectamur.

Hac

dolor.

in

vita.

Simus satisfacientes,

Ad te matrem lacrimando
Properamus, postulando.
Ut a morbis nos curemur.
Namtuscis, quantum veremur,

Antequam nos moriamur,

Ne

Ergo te valde oramus,


Ut, cum male nos vivamus
Aliena possidentes,

Et

27. Adrocata misericors,


Suis telis est

leprosi nos

Ad

contriti.

Tu scis. quam

33.

vicina

[sit]

34. Nos maesti atque plorantes


mors.

agressa,

Attamen non est defessa


Lingua nostra, ut producat

Falsum testem.

vadamus

examen.

Deo sumus

supplicantes,

Ut pro nobis intercedas;


Seimus enim, si discedas.

Nos

tristes

atque turbatos

Permanere.

142
35. Conrerte oculos tuos,
Ut Iesus etiam suos
Matris more ad nos vertat,
Dubitamus, ne avertat,

42. Nobis tu debes amorem.

Solamen, opem, dulcorem,


Cum sis vera mater nostra:
Nobis ergo hie demonstra,
Qui ploramus cum lamentis
Casum nostrum.

Tarn nefanda sunt errata,


Quae patramus.
36. Et ne unquani pereamus,
Sed secure incedamus,

43. Post tantas miseras curas

Nonne, virgo, tu procuras.


laeti tandem vivamusV
Yivemus, si sapiamus
Te semper nos edocente

Da nobis, qui nos conducat,


Da nobis qui nos pcrducat
Ad aeternum illum locum

Ut

Ad

Paradisi.

37.

Iesum petimus duetorem,


Tuum fruetum, tuum florem,

44.

Hoc tempus nobis est maestum,


Vanum,

Quem tu, virgo, germinasti,


Tu lactasti, educasti,

45. Exilium

Tu nos illo relevasti,


Qui eramus titubantes
In tenebris.

quem

tu attulisti,

Tuus

est,

qui

tu potes

sumus

Ubera tua
Ostende,

Ventris tui inviolati,


Ineorrupti et sacrati,

Quantum fuit arca digna,


Patent nobis clara signa,
Cum sub illa clausus fuit

Qui noster verus est pater,


Ostende vultum benignum
Nobis, lioc erit in Signum,

Ut

ne condemnemur
aeternum.

velit,

In

digna,
lactaverunt,

Scientes nos clippeatos,


Si

47.

videmus.

quanta sumus perpessi,


Utque mortem iam defessi,
Virgo materque, sperantes
Quamdiu sumus exsulantes,
Nil magis liabemus boni,

Quam spem

Verus Deus.
41. Tui ergo Iesu, mater,

tarn

quem

Hostes nostri iam fugerunt,

dare,

contristantes,

Collaetemur.

40.

dolores,

46. Ostende, mater benigna,

virgo genuisti,

Nolis nobis denegare;


Ut,

et

Longas clades et labores


Passi sumus in bac vita,
Sed te iuvante finita
Erunt mala euneta nostra
Moriendo.

Coruscans et diiatatum
Fuit lumen, quod portasti,

tu,

molestum,

In peccatis.

38. Benedictum et laudatum,

Quem

et

Multo magis est amarum,


Quia seimus praeterisse

Dei vivi

Fruetum

triste

In convalle lacrimarum

Vera mater verum agnum

39.

salutem.

illam.

48. Clemens, pia, dulcis, pura,


Non ignoras. quanta cura

Indigemus ad salutem,
visceribus in eutem
Cuncta sunt nobis aegrota,
Si non Sanas.

49.

Duh

quis potest inemorare

Tuum

erat

opportunum

tu

es

vera

mitis,
vitis

Vitae fructum afferendo

Sine ipso importunum

Gabriel sie referendo

Haberemus inimicum
Semper nostrum.

Te laudavit benedietam

Pia

fuit

Qua

tu

hora,

illa

Deo

53.

Virgo vivens sine labe.


tamquam firma trabe

In te

sine

Mentes nostrae sustentantur,


Corda nostra te precantur,
Ut ne unquam patiaris

Non

studio neque cura


Sed natura.

Nos

inquam, virgo laudanda,

54.

Maria

desertos.

iuste vocaris,

Quis potest, quaepraedicandae

Nam

Sunt de te, recte narrare?


Tibi dieimus
Laetare,
Quae portasti salvatorem

Totum orbem

pulehra Stella maris,


luminasti,

Afferendo nobis
Incarnatum.

Vitae nostrae.

Amen

tu,

Genus nostrum decorasti

55.

Inter omnes.

mora
Respondisti esse promptam,
Angelus invenit comptam,

51.

pura atque

is,

Nonne

nobis salutare,

Quantum

50.

i:\

dicat ille

Deum

Deus

Mater, hie populus meus


Ascendat in paradisum,
Iste, quem in te confisum
Libens audis te precantem
Et laudantem.

Orat. ms. Parisiense [V] saec. 15 |i6.


Cod. Parisin. 3689.
scheint eine Strophe, mit Kl beginnend, ausgefallen zu sein,
dichte steht in der Hs. der Vermerk: Petri Ludovisi".

97.

Alia pulehra metra super Salve regina.

flos florum, lux, vita, salus miserorum,


Semita iustorum, mediatrix alma tuorum,
Felix mater, ave, qua mundus solvitur a vae,
Quae genetrix Evae vae fecit omnia breve.
genetrix pia, me salva, virgo Maria,
Et mea peccata dele tu, rogo, virgo Maria.

Salve,

Orat. ms.

Lambacense

saec.

15/

Cod. Lambacen. 756.

Nach Str. 5
dem Ge-

Bei

144

Psalmus

98.

1.

L.

Beatae Mariae V. laudibus accommodatus.

Miserere, mater Dei,

6.

Miserere huius rei,


Rogo, miserere mei,

Cordis pravi purgans sordem


Fac, Maria, tibi cor dem,
Spiritum Deo concordem

Fns misericordiae.

Meis dans visceribus.

Miserationis multae

Roga fructum

Mater, quidquid egi stulte,


Nequiter vel inconsulte,

Ne

Donis spiritalibus.

Dele, datrix veniae.


2.

Christi mater, virgo munda,


Peccatorem bunc emunda
Pietatis lavans unda

7.

Tuum

Principalem spiritum.

Peccati contagium.

Doce me virtutum viam


Veramque philosophiam,
Qua profectum verum sciam,

agnosco reatura,
Delictis attenuatum,
Pondus aufer, ne peccatum
Mihi sit contrarium.

Placa

tu,

quem

Verbum ex
8.

in iudieio.

Sola quae tu non dolorem

Passa tuum paris florem,


Solve natum peccatorem

peccati vitio.

dilectrix aequitatis,

4.

9.

Mihi summae veritatis


Manifesta lucem gratis,
Sole, luna pulchrior.

Hysopo compungitivae
Virtutis et purgativae

Asperge nie, fac, ut nive


Niteam candidior.
5.

Metum

mortis dirae,

tolle

Cum

damnabit dies irae


Reprobos, et fac audire

Gaudium

laetitiae.

peccatis meis verte

Libera me, spes reorum,


sanguine peccatorum,
Ut exsultem commissorum
Impetrata venia.
Mentis aegrae morbum cura,
Quo te laudem laude pura,
Aperi te laudatura
Cordis mei labia.
Iesu mater, nato cara,
Holocaustuni in me para,
Cor ardens, in cordis ara
Sanctum desiderium
Spiritum contribulatum
Atque cor humiliatum
Mihi praesta, quod estgratum

Deo

sacriticiuni.

benigna, fac benigne,

10.

Da

mirari posse digne

Salutis Signum insigne

In caeli palatio.

Hoc

aeeepta, mater Dei,

Vultuin tuum et diverte

Holocaustum

Me

Tibi,

ab

ipsis,

Red dar

ut sie per te

innocentiae.

te genitum.

irritavi,

Hostis ne sermone gravi

Vincar

mihi salutare,

Iesum dona, quem precare,


Ut dignetur mihi dare

Meum

3. Filio tuo peccavi,

ventris tui,

a luce vultus sui


Repellat, sed donet frui

voti

mei;

precor, huius rei

Grata

sit

oblatio.

145

Mater munda, miri moris,

fter quoque tuo Dato


Grato et propitiato
Holocaustum pro peccato
Carmen hoc, Davidicum.
Ne permittas mihi claudi
Aurem tuani, sed exaudi

Audi,

Immolantem tuae laudi

12.

11. Salve, nostri salutaris


Parens, sed ignara paris,
Salve,

rosa puellaris,

mundi

Salve,

lilium.

Ave, mater salvatoris,


licet peecatoris,

Laudes

et

Suppliciter canticum.

praeconium.

13.

Per saecla metae nescia


tibi, virgo Maria,
Laus, honor, virtus, gloria,
Decus et imperium.

Sit

15
/i6.
Cod. Parisin. 3639.
5, 2 Quam damOrat. ms. Parisiense saec.
Zwischen 12, 4 und 5
11, 6 mundo miri. - 12, 1 nato tuo.

nabit.

eingeschoben folgende unechte Strophe:

Ergo mei curam habe,


Cura cor ab omni labe,
Corpus a corrupta clade,
Spiritnmque menra trade
Ventris tui filio. Amen.

Ob Halbstrophe 13
Idem Psalmus

L.)
et matris Iesu Christi,
(sei.

oder Zutat,

echt

ad honorem

Domini

et

erscheint fraglich.

Aufschrift:
Virginia

laudem beatissimae Mariae,

nostri, transmutatus.

Cursus de B. Maria V.

99.

Ad Laudes.
1.

Virgo saneta, cerne quanta

Placa natum tuum gratum,


Quod dignetur, cui debetur

Labe

Laus aeterna

Caeli porta, nobis orta,

dolet,

peius let

Totus mundus furibundus.


Die, quid speetas'? vias reetas
Da, perimus cum tui simus,
Cur nos deseris in acie?

Hos

in

superna,

salvare, quos

amare

Angit poena, forti vena


In hoc mari fluetuari,
Cum sit abundator gratiae.

Paugit, angit, voce clangit

Plebs

Ad

fidelis

verbis, melis

Dei cella;
Recordare, virgo, quare
Stella.

te.

Praeelecta

sis

Mater Christi;

Da
Dreves,

Pin Dictamina.

effeeta

genti tristi

salutem tua

VII.

facie.
10

146

Ad Primam.
1.

aurora

rutila.

magnum mysterium

2.

Dies, noctem mutila,


Sol,

terram illumina,

Quae super cacumina

Ne decidamus ad

Caeli resides sublima.

vas, virgo,

3.

Te laudat imperium
Terrenum et caeleste;
Nos liberes a peste,

Fruens Dei

iraa.

gratiae,

facie,

Tibi laus et gloria

Confer adiutoria,

Regnans post Christum prima.

Ad Tertiam,
Nata, natum adora,
Sancta, sanctum honora.

2.

Praeclara,

darum

placa,

Sic iusto, iusta, vaca

Munda, mundum decora

Et regem regno paca,

Per tua suffragia.

Tolle necis plagia.


digna, dignam laude

3.

Fecit factor

te,

gaude,

Stratos levas a fraude

Relaxans obstagia.

Ad Sexta m.
1. Iesse

florem produxit,

2.

Is flos,

virgo,

fuisti,

Flos fructum exstruxit,

Quae fructum

Fructum sapientiae,
Plantam paenitentiae

Mirificae virtutis,

Christum, fructum

Sacro beante flamine.


3.

peperisti,

jNIirabili

salutis,

velamine.

Virens arbor dulcoris,

Raums magni decoris,


Fructum nobis largire,
Quo iamiam resilire
Possimus a peccamine.

Ad Nonam.
Cardo caeli,
Punctum meridiei,
diter veli

Regnantis Galilaei,

Lux perfecta et
Lumen nobis

erecta,

infunde.

2.

Aufer labern
Adgravantis criminis,
Redde trabem
Fortis adiuvaminis,

Ne obscena

ferox poena

Nos puniat abunde.

3.

147

Sed gratia
Uberantis pneumatis

Nos

satia

Et dulcore neumatis,

Quo

repleti simus laeti


Perpetuo fecunde.

Ad Vesper as.
1.

Ave,

darum miraculum,

2.

Ave, qua lapsi curantur

Prophetarum oraculum,
Summi solis umbraculum.

Et

Libri vitae signaculum,

Contirmati collaetantur,

Ave, clavis

Ave, smigma suavitatis,

deitatis.

8.

curati confortantur,

Confortati confirmantur,

Ave, templum Salomonis,

Perornatum miris donis,


Obiectum divi sermonis,

Cum

imis

summa

Ave, codex

componis,

trinitatis.

Ad Completorium.
1.

Te

lucis sinceritas,

2.

3.

Cedat somni gravitas,

Et

Precamur, proselitas
Gentes Christi protege
Hoc nocturno tempore.

quietis lenitas

Festinet accedere

Cum

salutis opere.

Tibi laudis pietas

Et honoris bonitas,
Trinitatis nomine
Semper vale prospere.

Cursus ms. BMV. (Ruperti iunioris) saec. 15. Cod. Vatic. Palat. 541.
Ad Tert. 3, 3 sternis a fraude.
Ad
1, 4 Tuus nrandus.
Non. 2, 4 Fortis numinis.
Ad Vesp. 3, 3 divini.
3,5 Quod repleti.
3, 4 imis tu summa.

Ad Laud.

100.

Rosarium eatae Mariae V.

Gaude, virgo, iure matris,

Quae splendorem Dei

patris

2.

Quem

Quae Iohannem illustrasti,


Ut cognatam visitasti,
spiritus.

gestans sine taedio,

Enixa

Concepisti caelitus,

Donis sancti

es

cum

gaudio,

virgo singularis,

Verbum

Ex

te,

patris,

carnem factum

tuo lacte pastum,

Ut Deum

veueraris.

10*


3.

Quem mox

148

pannis involvisti.

10.

>Jec dura reprobavit

Quem caelorum
Glorificat,

Tune natum
4.

Quem

exercitus

Munda

nuntiavit.

pastores quaesierunt,

magi adorarunt,

tres

Aegyptum

et

Et sanguinem dans gustare


Nobis se commendavit,
Ex horrore et pavore

laetatur,

aufugisti

redisti

Monita ab angelo:
Quem non sponte perdidisti,
Post tres dies invenisti

Hierusalem
7.

in

templo.

Quique matrem consolatur.

Quando

pie querulatur

Exhibens se subditum;
Hie est tuus eommensalis,

Quem
De
8.

terdenis annis alis

labore

manuum.

Quem Iohannes
In

baptizavit

Iordane, sed expavit

Stupens de miracolo;

Quem mox daemon


In

deserto,

.Monte
9.

et

ter tentavit

Satan statuit
piiroaculo.

Nuptiis eongratulatur.

Fns

in

(um

in

vinum transmutatur
Praeter rerum ordinem,

mundo

praedieavit,

Multos languidos curavit,


Pavil multitudinem.

miritice

12. Corpus suum salutare

Imminentis mortis horae


Tune sanguinem sudavit.

in

Cum quo maerens


In

sol

Occurrunt cum honore.

templo praesentatur
Tuis sanctis manibus.

6.

crimine.

Salvatori populorum

Mysticis muneribus,

Dum

nimio candore,
Cui turbae Iudaeorum

deelararunt

De quo Simeon

effugavit

Cum

nomen imponitur
Die Jesus octavo.

Quem

fit

Splendet ut

Ipsi

Verum Deum

suscitavit,

11. In Thabor montis vertice

Bethlehem hunc invenerunt


Flentem in praesaepio
Qui carne circumciditur,

5.

flens

Corporis et animae,
Cuius pedes Magdalena
Abluit ardore plena.

angelus

et

Lazarum

Omncm mortem

In praesaepe posuisti,

13.

Quem

ludaei et gens ausa

Ut latronem

sine causa

stringunt fortiter;

Vinclis

Annae, Caiphae delatus


Et ad mortem aecusatus
ludieaiur turpiter.
14. Cuius vultum speeiosum

Et aspectum gratiosum
Velabant conspuentes

Quem

malitiose laedunt

Colaphis

Ac

et

pilos

15. Purpura

et

palmis caedunt
evellentes.

alba veste

Stat illusus inhoneste,


Pellitur e limine;

Qui columnae alligatur.


Innocenter flagellatur,
Totus rubet sanguine.
16. Dire

s})inis

Genu Hexo
(

coionaiur,
saiutatur,

;k^us est arundine;

Quem
Hunc

gen^ sua reprobavit,


Pilatus eondemnavit

Absque

legis

ordine.


17.

Cum

1'.

23. Ecce, agnus immolatur,


Tamquam reus morti datur

deputatus

scelestis

C'rucem portat incurvatus,

Reos solvens crimine;


Cuius latus perforavit

Sternitur sub pondere;

Pius sexus lacrimatur:


ZNIei

causa,

Miles,

contestatur,

18. pueril

iiudatuin

24. Terra tremit, sol expavit,


Heu, cor meum obduravit

crucitigunt,

Sacrum

corpus sie aftiigunt


Tensum crudelissime;

Adamante

Cuius artus et iuneturae


Disrumpuntur. vis naturae

Virgo,

25.

cum

dixit in

Mecum

eris

Quem

Quem

21.

tuus

Gemens

latrone

26.

Valde

filius.

et

te

Pauperum praecordia.
28. Super aethera elevans
Et in dextra te collocans

Advocatam constituit;
Quae caeli scandis verticem,
Placatum nobis iudicem
Reddas ac propitium.

exclamavit.

exspiravit.

Mortis solvit debitum.

Laus, gratiarum actio

Mariae

Nunc

sit

cum

et in

filio

perpetuum.

ist

vidente

Inde misit, quem promisit,


Pneuma sacrum quo invisit

datum

Tunc in manu Dei patris


Commendavit spiritum

29.

laetificat.

In virtute propria;

22. Filius intaetae matris

Lacrimando

te

Caelum scandit

debilis.

Consummatum

penetravit,

27. Rapit nubes bunc repente,

pauca

Est vox ista flebilis;


Fei, acetum et murratum
Sitiens

Limbum patrum

Vinctos inde liberat;


Post haec surgens in triduo
Immenso fulgens gaudio

citius

gustat sibi

novo monumento
cum pigmento

Consolatur, quos amavit,

Heli clamat voce rauca

Vinum

tientes,

Condunt honestissime.

agone,

spirat et post

in

Pretioso

Illum sibi adoptavit,


sit

tecum

Tibi dant iustissime;

Te Iohanni commendavit,
Ut

ita

de cruce deponentes

Viri iusti,

Qui eum crueifixere:


Parce, inquit, neseiis.

Amen,

durius

margarita.

Tui cordis gladius.

Huic dolori addiderunt,


Vah Iudaei clamaverunt
Vexantes blaspliemiis
Pro bis patrem rogat mere,

20. Ipse pendens

trita

Utinam me pungat

Dolet amarissime.
19.

hastam cum vibravit,

Fluxit anda, sanguine.

Fletuni noli fundere.

Orat. ms. Parisiense [?] saec. ,5 /i6.


Cod. Parisin. 3639.
8, 5 statuit
Korrektur in der Hs.; vielleicht stand dort stavit
oder lies: In deserto

et portavit.


101.

150

De Beata Maria V.
I.

Rite diem festum colimus,


In toto, sanctae Mariae,

Quae praeclara thronum


Ingenti
5.

mundo venerandum

Domini
caeli

pompa sanctorum cum

genetricis,

conscendit

ad altum

comitatu.

Ergo, Dei mater, miseris succurre

pusillis,

Assis et desolatos refove, sacra virgo,

Ora pro populo, pariter pro supplice clero


Et pro femineo sexu devota rogato,
Optima cuius odor ceu balsama nectare multo
10. Funditur aut pulchri vernantia lilia campi.
Fascicuius murrae sponso tua membra superno
Consecrata, favos liquidi superantia mellis.

Semper

ave, Christi genetrix et virgo fidelis,

Stella maris. tu porta poli, saecli reparatrix.

15.

Cuius in eximiae, praeclarae virginitatis


Electi merito sacrantur caelitus omnes.

Hinc exaltari^ liodie super astra polorum,


Angelicos super alma choros, per quam paradisi
Panduntur liodie nobis portae, reverenda,
20. Quas intras inter cunctas mulier benedicta.
Cantica sie dieunt de te: Vidi speciosam
feile caret, rivos per aquarum
Currentem, cuius dulcedo decens inopina.
Vallabant flores et eam quasi vere sereno.
25. Tute redi, Sunamitis ovans, quo te videamus

Ceu volucrem, quae

Sicut qui digne gaudent, habitatio nostra

In te euneta, Dei mater,

mundi induperatrix

Pro servis deposce tuis natum tibi carum.


Gens, inquit, claram me tota loquetur et amplam,
30. Maxima nam mihimet fecit, qui pollet ubique.
Cuius virginei quoque dona favore pudoris
Exsequar, ignoro, portas quod euneta regentem.
En, oculi, regina, tui divinitus orbis
Tamquam fons Esebon, piscinae nobilioris,
35. In porta quae fit genitae multiplicitatis,
Divini fruetus in te tibi nunc animautur.
Virgo Maria, nites eunetum benedicta per aevum,
Viscera nempe tui meruerunt lucida Christum
Fcrre, decora super natas felicius omnes

40.

Israel,

unguentis et aromate plena superno.

Tota dies laudis cumulum dicatur

Haec

et

cum

iubilo

in altum

personet a populo.

151

Virginis hinc recitent pueri,

iuvenes in honore

Atque senum coetus nobilium niveus.


45. Sumitur in caelum genetrix pulcherrima Christi,

Gaudet

et

angelicas civis et obsequitur.

Lucis ad aethereae thalamum vehitur bona virgo.


In quo rex miro considet in solio.

50.

Plurimus occurrit sanctorum sede senatus


De caelis; te, Christe, canit, laudemus, amice,
Virgineumque decus praesertim voce triumphat,
Cordis ob hoc modulisque frequentibus Organa dicit.
II.

Virgo, Dei mater,

David clarissima proles,

Funde preces nato pro famulis

proprio,

Praemia perpetuae quo iam potiora coronae


Possimus digne te duce percipere.

Tu

5.

cunctas haereses perimis virtute [tonantis]


Pulchraque d[as] asseclis gaudia perfacilis.
Angelicis credens dictis magni Gabrielis
Post partum pueri virgo nites celebris.
Fortunata tuo placuisti femina Christo

10.

Exemplo, titulis dignior his nitidis.


Imperium regni retines post splendida natum,

De

te

caelorum

nam

generas Dominum.

III.

5.

Laus veneranda bonis, Iesu dementia Christi,


Virgo Maria Dei, laus veneranda bonis.
Omnis ubique colit Iesum super astra benignum,
Sic matrem Domini omnis ubique colit.
Tollitur ad superos meritis iuvacibus Enoch,
Post partum virgo tollitur ad superos.
Caelicolae iubilant Christo scandente superna.

Propter heri Mariam caelicolae iubilant.


Obsequio celebri vir fertur ad alta fidelis,
10.

Femina summa
Obvia turba

fuit

petit obsequio

celebri.

puerorum plurima Christo,

Ac eius matri obvia turba fuit.


Subvenias populo, petimus, fili inclite Dei,
Oramus, virgo, subvenias populo.
15. Virgineum specimen laetum citharizat honorem
Et dominae Carmen virgineum specimen.
Munera perpetuae nobis da, Christe. salutis,
Sponsaque, da patriae munera perpetuae.
Cuncta venena fugat superi benedictio Christi,
Sic mulier sancta cuncta venena fugat.
20.

152

Vocibus angelicis credens genuit cito Sara.


Dansque fidem peperit vocibus angelicis.
Quae generas Dominum, mundo venerabilis exstas,
Ad caelum migras, quae generas Dominum.
IV.

Ludimus heroico

versu,

matrona perennis,

promeritos iterum sacramus honores,


Quae Gabriele salutaris praecone superno.
Pneumate mox uterum sancto gravidata beatum
^Nunc

5.

Tibi

Tempore decurso Iesum cum lumine magno


Virgo paris, populum salvat qui crimine fidum.
Nutritur nimia pulcbrae cura genetricis,
Pascitur et modico lactis sumptu venerandi.
Huncque resurgentem devicto funere cernens

10. Altaque scandentem caelorum plaudis in aevum.


Uberius hodie magna cum luce triumphas,

Ad

dextram nati residens

solio

rutilanti.

13. Cod. Vatican. Reg. 566. add. saec. 11.


Collect, ms. Fossatense (?) saec. 9
27 cuncta clamant Dei. 29 loquitur.
43 recitent.
4 tum comitatu.
Diesen Versen geht in der Handschrift ein anderes, lngeres Gedicht auf
den hl. Benedikt voraus mit dem Anfange: Longobard orum gens impia
cum reprob orum und der Aufschrift: Hoc opus edidit domnus Giraldus,

1.

Floriacensis monachus. Incipit translatio corporis beati Benedicti et


Dann folgt das hier mitgeteilte Gedicht mit der
Scholasticae sororis eius."
berschrift: Incipiunt versus eius dem de Sancta Maria und der Schlufshemerkung: Explicit ludus Domini Giraldi monachi."
J02.
1.

piaM

Magnificare

Ardua

3.

Me

monet

Ad

laudis

Mox

Aaron

cui

liomo

lapsus

veteris

ipsoruM
signA

Maria)!.

imA,
orbl,

detegitur
contio

solvat

et

reparatuR,,

totA.

mysterioruM
carmine
dignA.
laudatuR, per quam Deus haec operatuR.
Recte
Hainmarc
nee
url,
rubum
MoysI signat
Ipsa
Astruitur
portA typico sub aenigmate clausA.

Arida
Rursus
In

Ad
8.

morbl
votA

dolor

precum

laude

quam summa vcrentur

celebratuR, qua

Immo
Alma

omni

decet

reginA,

Rite

2.

De Beata 3Iaria V.

virgaM
virgA
urna datuR,
virgo
Del,

nam
et

te,

quae

nos

Gregor Moralia

(ol.

regnA

virtus

cum manna

signat et urnaM,

Hrens
cum prole MariA,
qua Christos manna probatuR.
redeunt
convivia
caell,
bcnignA.
perduc,
regina

Wessobrunen.) saec.

Orat. ms. Franciscan. saec. 15.


per ea B.
2, 5 Astringitur

pia

depromere

Cod. Petrin.

12.

Clm. Monacen. 22010 A.

a 14.

15.

2,

2 laudes AH.

153

De Beata Maria

103.

V.

I.

1.

Alma, serena,

pia,

praecelsa, beata Maria,

Tu fons hortorum, tu certa salus miserorum,


Lumen caecorum, requies optata laborum
Da mihi te care, carissima, semper amare,
;

Te mihi da
2.

clare clara

pia, praecelsa, beata Maria,


Dulcior es melle, te laudant quaeque puellae,

fugiunt metuendo procellae;

stellae.

Sis mihi solamen,

Sis

et

tutamen,

Alma, serena,

sis

pia,

sis

et

aeternale levamen,

per cuncta iuvamen.

praecelsa, beata Maria,

Tu

delictorum veniam mihi posce meoruni

Et

fac

me morum

Sis mihi salvatrix,

Sis consolatrix,
4.

vocare.

Alma, serena,
Mirantur

3.

cum laude

Alma, serena,

sis

pia,

vernare decore proborum


obsecro, semper amatrix.

sis,

mater

et auxiliatrix.

praecelsa,

beata Maria,

Tu perpulchra genis, oculis tu grata serenis,


Tu dulcis, lenis, cunctis tu mater egenis,

Me

tarn

ferventer clamantem tamque frequenter,

Respice clementer mihi subveniendo libenter.

IL
1.

2.

Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


Sponsa Dei, memor esto mei, miserere dolenti
Sum fragilis, non sum stabilis, succurre cadenti.
Quid faciam, quid deveniam, quid ero miserandus?
Te rogitans, ad te fugitans venio recreandus.

Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


rogo, semper adesto,

Te precibus, te carminibus
Iam venias, iam subvenias,
Culpa premit, mens pressa

Da
3.

pia,

tu mihi praesto;

gemit, tormento gravatur

baculum. releva tremulum,

te

sustineatur.

Diva parens, maerore carens, dilecta Maria,


si praetereunt, quaecumque videmus,
Nos, teneri vestri pueri, quonam fugiemus?

Si pereunt,

quos ipsa paris, solita pietate,


lpsa tua nos dulciflua salva bonitate.
Stella maris,


4.

154

Diva parens, maerore carens,

Te

dilecta Maria,

lacrimis precor, oro nimis, flos optime florum,

Sis requies. sis laeta dies, sis cura tuorum;


Mire decor, te, virgo, precor, digneris adesse,
Nosque polo pereunte solo fac semper inesse.

III.

1.

Clara pudicitia, pulcherriraa prole Maria,

Tu

vitae portus, tu delectabilis hortus,

te felix edidit Anna;


Hortum virtutis, portum largire salutis
Et mannam vitae mihi da sine fine cupitae.

Dulcior es manna.

2.

Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria.

Caelorum porta, mundo feliciter orta,


Eruat a portis tua me dementia mortis,
Lacta me mamma, dulcissima mater et amma,
Lacta languentem, lacta, rogo te, sitientem.
3.

Clara pudicitia. pulcherrima prole Maria,

Omnes tu rlores, omnes tu vincis odores;


Flos honestatis, sit odor mihi virginitatis
Pulchrior es luna, sublimior omnibus una,
Fac sim sublimis, mea vita levetur ab imis.
4.

Clara pudicitia, pulcherrima prole Maria,


vitae pomum, tu mellirluum cinamomum,

Tu

Purpureis

Da

violis

radiisque simillima solis;

quod quaero, quod per te cernere spero,


Regnum caelorum veniam scelerumque meorum.
mihi,

IV.
1.

Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria.


Dulcis alumna, superna columna decusque perenne,
Tela maligna repeile, benigna, metumque gehennae;
Kostra mamilla Deique papilla, mei miserere,
Quem fugienda nimisque cavenda diu tenuere.

2.

Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Dira cupido, caeca libido regnat ubique,
Quisque malorum quemque bonorum truncat iniquc
Casta virago, sancto propago, corrige vanos,
Aula pudoris, mater amoris, protege sanos.

155
3.

Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Lux orborum, dux claudoruni, dirige iustos,
Os mutorum, spes cunctorum, sis mihi custos;
Sis dilectrix, sis protectrix, sis mihi mater;
Pulcher Iesus, dulcis Iesus, sis mihi frater.

4.

Pulchra Maria, serena Maria, benigna Maria,


Dia puella, venusta puella, puella colenda,
Virgo iucunda Deoque secunda nimisque stupenda.
Tolle timorem, pelle dolorem perpetualem,

Fac me fortem vincere mortem

spiritualem.

V.
1.

2.

Mater casta, pia, clarissima virgo Maria,


Fac mihi, quae posco, melius, quam poscere nosco.
Et, quae corde peto, tribuas mihi munere laeto
Fac me mundari, mundatum iustificari.
Iustum firmari, firmatum salvificari.
Mater
Sit

casta,

mihi, oro,

clarissima virgo Maria,

pia,

pater carus

tibi

caraque mater,

Fratrum nostrorum memor esto simulque sororum


Et fac gaudentes notosque meosque parentes,
Consolans cunctos in amore pio mihi iunctos.
3.

Mater casta, pia,


Fac nostros reges

clarissima virgo Maria,


iustas

componere

leges,

Principibus praesta dominari mente modesta,

cum

Divitibus praebe

Christi

vivere plebe,

Pauperibus dona vitae gaudere Corona.


4.

Mater

casta,

clarissima virgo Maria.

pia,

Ecclesiae patres concordi, protege matres,


Dilige catholicos fidei reprimens inimicos

Et non credentes

fac Christo credere gentes.

VI.
1.

Virgo puerpera,

sis

mihi prospera, sancta Maria,

venerabilis, o memorabilis, o generosa,

Mater amabilis,

inviolabilis, imperiosa.
Suscipe carmina, dilue crimina, suscipe vota,
Funde precamina, ferto iuvamina, spes mea tota.


2.

3.

150

Virgo puerpera, sis mihi prospera, sancta Maria,


Tu violaria tuque rosaria vincis odore,
Lactea lilia, pulchra monilia vincis amore;
Te modulamine, te iubilamine vocis honoro,
Te quoque pectore, te quoque corpore totus adoro.
Virgo puerpera,

sis

mihi prospera, sancta Maria,

Te, carissirna, te clarissima gloria caeli.

Oro supplico, laudo, praedico mente

Tu
Tu
4.

tideli;

pulcherrima, tu celeberrima, tu decus orbis,


nostris pia ac

ad omnia consule morbis.

Virgo puerpera, sis mihi prospera, sancta Maria,


Splendida moribus. altior omnibus, optima victrix,
Me, rogo, dirige, me, pia, dilige, sis mihi tutrix
Iam mea cantica, spes precor unica, dulcius audi,
Iam mca tympana, iam, precor, Organa praecipe claudi.

VII.
1.

2.

flos egregia nascens de stirpe, Maria,


Sancta tua dextra benedic nos intus et extra.
Per te vivamus, per te Christo placeamus;
Fac nostras animas meritis, oramus. opimas.
Corpora puritica, virgo sacra. virgo pudica.

flos

egregia nascens de stirpe, Maria,

Assis oraclis,

assis nostris

habitaclis,

Assis et rebus cunctis, benedicta,

Non
Non

diebus,

has flamma voret. non hos ardere laboret,


sit

tempestas, non saeviat ulla potestas.

3.

flos egregia nascens de stirpe, Maria,


Terrae fecundae, plenae sint piscibus undae,
Conserva iructus, undarum comprime fluctus,
Ventos refrena, caelum pluviale serena,
Fulminis ardorem, tonitrus depeile fragorem.

4.

flos egregia nascens de stirpe, Maria,


Rtagnos algores, nimios moderare calores,

bellum non inveniatur,


Crimina linquantur, cuncti veniam mereantur,

Pestis tollatur,

Christus adoretur,

Christus,

rex verus, ametur.

Collect, ins.
Cod. Ebroicen 48. A.
Collect, ms. Lirense saec. 12.
Cod. Dannstadien. 2653. B.
Insulae Reginae Caeli anni L479.
Nach 1, 1 in B: Suscipe vota pia
wiederholt sieh nicht B.
1
I.
I,
2, 3 metuunt fugiendo B.
1, 4 te clara A.
Bervorum cum melodia.
4. 5 fehlt A.
4, 4 Te tarn H; tamque libenter A.


II.

wiederholt sich nicht


iStr. 2 fehlt A.

1,

III.

B.
4,

5,

1.

Vor

revocandus B.
ctmque tenemns
1
."5,

15.

15.

Mater casta pia

1.

wiederholt sich nicht B.

4 quo deveniam B. 1, 5 venio


pereunt, si noo tereunt, quae-

Str.

wie

etc.

3 B.

2,

IV.

1,

2 Si

'*>,

wiederholt sieh nicht B.


2:

157

fehlt

IS.

2,

5 nie sitientem

unten V.; Zeilenfolge in Str. 3:

Vor

2 steht

1,

4.

B.

1,

De

maligna de peste benigna metuque B.


1, 4 Vestra mamilla B.
1, 5
Qui B.
2, 5 mater honoris B.
3,2 Dux
2, 3 premit ubique B.
orboruni
dux B.
o. 5 dulcisque B.
4,
4, 4 und 5 umgestellt B.

praefortem
V.
1,

IV

stellt

15.

nicht wiederholt B.

4.

fehlt

104.
1.

B.

bereits allein aus anderer Quelle Anal.

VI und VII fehlen

XXXII.

168.

De Beata Maria Virgine.

Virgo Dei genetrix mundique potens reparatrix,


Regula virtutis, divini forma decoris,
Tu primos lapides vario splendore micantes
Exceliis merito signasque deeore veuusto.

2.

Iaspidis insignem tidei virtute virorem

Exprimis impiimis. hinc prolis honore bearis,


Qui vetus a populo solvit phantasma redempto.
3.

Spes in caeruleo

te

vestit

honore sapiihiro,

Quae regis mater cum virginitate


Digna Dei solio caeloque serenior
4.

Tamquam
In

te,

ipso.

chalcedon caelestis canduit ardor

Stella

Quae pulchra
5.

refulges,

maris, divini exemplar amoris,


ut

luna

es,

Herbida vernantis species

ceu sol electa refulges.


et

grata smaragdis

Nee medioeris bonos te prospicit. inclita virgo,


Quae fons signatus vernas conclusus ut hortus.
6.

Gratia sardonii te signat honore triformi,

Cuius mens humilis candentia

lilia

vincit,

Pulchrior ipsa rosis niveo splendore pudoris.


7.

Sardhis ex toto rubet ut cruor ordine sexto,

Quo rubuit Christus hora sexta crucirixus,


purpuream meruisti passa coronam.

In quo
8.

Aurea rhrysolitlii te forma notat speciosi,


Quod, Christi genetrix, regum regina probaris,
Cuius es a dextris induta cycladibus aureis.

9.

Limpidus et purus ceu sol in aqua rauiatus


Digne confertur tibi, virgo Maria, berius,
Cuius ab intaeta sol iustitiae micat aula.

">

B.


10.

158

Maximus in pretio primusque decore topaton


Aetheris ac fulvi speciem simul exhibet auri,
In quibus arridet tua virtus et meritum ingens,
Quo superos superas, melior mortalibus

11.

exstas.

Lumine purpureus. facie viridis chrysoprassus


Distinctusque auro tua fert insignia, virgo,
Quae

solido fidei prudens patiensque fuisti.

12. Prasso guttatus viret ut maris unda iacyntus,


Et tu, nostra salus ac mundi praeclue sidus,
Virtutura

13.

titulis

in nostra carne notaris.

Optime purpureus ac suave rubens amethystus


In te virtutis speeimen speciale refundit,

Regia progenies christorumque

Qua
Maius

fulsit

mundo

inclita proles,

verus rex atque sacerdos.

Chronicon ms. Fontanellense

saec.

[9.]

12.

[15.].

Cod. Portus

Gratiae 332.

105.

De Beata Maria V.

Salve, virgo pia,

Exemplis

clara,

caeli

regina Maria,

miseris succurre, regina,

Dura velut saxa tu crimina nostra relaxa.


Ianua tu caeli, tu porta patens paradisi,
Posce tui fructum ventris qui nos benedictum
Collocet in caelis, tribuens pia gaudia cunctis.
Filius ille pater
Si

petis,

tibi,

cui

tu

filia.

mater,

ipse dabit, quia matri nulla negabit.

Collect, ms. Zwetlense saec.

IOC.

12.

Cod. Zwetlen. 355. add. saec.

13

/u.

De Beata Maria V.

Virgo restauratrix mundique salutis amatrix,


Lucis adornatrix, tenebrarum Stella fugatrix,
Vitae larga datrix, dirae mortis superatrix,
Caelica regnatrix, mediatoris mediatrix,
Sis consolatrix,

sis

nobis auxiliatrix.

Antiph. ms. Lambrechtense saec. 12 /is.


Cod. Graecen. 258 add. 12 /i8.
Collect, ms. Gottwicense saec. 15.
Cod. Gottwicen.
(mit Neumen). A.
3 mortis imperatrix B.
507. B.

159

De eata Maria V.

107.

Mater virgo Dei, decus orbis, ianua caeli,


Ad te clamantum suscipe vota precum.
poli, tu sidus praeclue mundi,
Ora pro nobis, confer opem miseris.

Tu, regina
5.

Tu

suspirantes de caelo respiee, niater,

Et ne labamur, tende, benigna. manus.


Quamvis in solio sedeas, regina, superno,
Nos tarnen in terra compatienter iuva.
Placa censorem miseris, averte mucronem
Nobis atque pium concilia Dominum.
10.
Inter fluctivagi rege nos discrimina mundi
Ac semper Stella caelitus irradia.
Et, subito vita cum mors spoliaverit ossa,
Sis praesens animae, ne pereat misere.

15. Arce procul hostes, furvas dirasque phalanges,


Spiritus incedat per loca luciflua.

Non

videat manes, Orci non sentiat ignes,

umbras te duce profugiat.


Obviet angelicus sibi mox cum lumine coetus,
Qui ferat hunc aulam regis ad aetheream,
20.
Pallentes

Rex

ubi caelestis propriis partitur amicis,

Qui placuere

sibi,

praemia pro meritis.

Orat. ms. Benedictin. (Monial.) saec. 12 /i3.


Cod.
burgen. 181.
Zu v. 3 vgl. Nr. 104, Str. 12, 2.

Bibl. Capit. Schaffna-

De Beata Maria V.

108.

Virgo, maris Stella, Iesse de stirpe puella,

Quam

de gente David virtus divina vocavit,

Ut verbo patris fieres substantia matris,


Ut pareres Christum, qui mundum solveret
5.

Sic etiam pareres,

Foedere digna pari genetrix

Te voco, virgo pia,


Ut miserum sanes,
Et miseri curas
10.

Sum

istum.

ne virginitate careres,
et

virgo vocari,

genetrixque. requiro, Maria,

curas qui tractat inanes,

divinis ignibus uras.

miser, obscenus nimiaque putredine plenus,

Complue peccatis caelestis aquas pietatis


Facque tuo lotum dulci medicamine totum,
Quidquid post sacrum commisit culpa lavacrum.
Qui per nie labor, nunquam sine te revocabor,
15. Porrige, virgo.

manum.

subito

me

sentio

sanum.

160
In partem laevam

quem

traxit culpa per Evam,


mater mitior Eva-,
Porta patet, saevam fuerat quae clausa per Evam,

Ad dextram

releva, tu,

Placatrix irae, quibus illam vis aperire.

20.

Cum sub extremo poterit succurrere nemo,


Quis faciet tutum turpissima quaeque secutum,
Ni mihi tutelam des iudicis ante querelam?
Cum mundus flebit, cum terra polusque timebit,
Sola potes terrae miseris suffragia ferre.

25. Sors ubi sanctorum desperat

opem meritorum,

Flectitur irati per te sententia nati;

Quare ad exanien misero concede iuvamen.


Sentio damnari,

Nam
30.

Per
Hie

si

differs

auxiliari;

datus ad mille tormenta Theophilus

ille

te salvatur Christoque reconciliatur.


ita

peceavit, qui Christum teque

negavit,

Nee caruit venia te, virgo, iuvante, Maria;


Ergo peccator, non corde vel ore negator,
Credo salvari per teque
35. Propter peccantem

reconciliari,

orare tonantem.
Hnec, sacra, dispone, quae transfers ex Babylone,
Fac, pia, lerusalem conscendere spiritualem,
Pax ubi succedat, quam nulla calumnia laedat,

40.

si

vis

Rex ubi virtutis sit potus escaque salutis,


Lux ubi reginae sit apta mihi sine fine,
Ante redemptorem sortitae sedis honorem.
Vox peccatoris te clamitat, aula pudoris,
Ad caeli numen metuentis vertere lumen
Et

nihil

audentis de nomine eunetipotentis.

45. Audi clamantem,


Si non turberis,

Qui

vitiis

te,

virgo beata, vocantem,

quod ab

illius

ore voceris,

foedus permansit ut mollis hoedus.

morum,
sum plus quam quatriduanus;

Paenitet errorum, iam foetet ineptia


Labilis et vanus

50. Suscipe conversum, noviter Babylone reversum,


Fac male deeeptum, fac cum pietate reeeptum.
Sic veniam posco, sie iiens mea crimina nosco;
Non ego damnari, non debeo iam reprobari,
Kam decet auctorein non exercere furorem,
55. Iam debet pietas odiis imponere metas.
In te sperantem non vidi, virgo, vacantem,
In te iaetatum non vidi ludilicatum.
Me tibi cominendo, reus ad te, spes mea, tendo
60.

Eripe labentem, cul])as absolve fatentem,


Offensum natum mihi redde reconciliatum,
Dimerso mundo tenebris mortistjue })rofundo.
Sancta parens Christi, dare praesidium potuisti,

1(51

plures stellis animas a morte revellis,

Si

Quam

vetus illorum transgressio,

culpa duorum

65. Ergo mihi soli Non possiu dicere noli.


Par tibi maiestas et adhuc manet ipsa potestas,
Post tantum munus levius salvabitur unus.

Nee

dicas:

Natum vereor

tarn

saepe rogatum."

Vult mediatricem Deus esse suam genetricem,


70. Qui se pulsari, pro peccatore rogari
Non indignatur. sed cum petitur, miseratur,
Qui super errantum gaudet revocamine tantum.
faciet secum caelos gaudere per aevum,
Qui prius ad vitam traxit populum Ninivitam,
75. Quo miserante bonis sors est coniuneta latronis,
Qui Lazarum flevit, triduana morte quievit,
Praeda superborum cum sit pro morte duorum.
Prolatae sortis Iesu de munere mortis,
Dans mundo pacem fac nie, regina, capacem,
80. Simque redemptorum per te coneivis eorum,
Pro quibus est lesus mortali corpore laesus.

Et

Collect, ms. incert. originis saec. 13. in. Cod. Tolosan. 871.
17 te leva tu.
43 vertite lumen.
ratum.
64 transgredio.
von Adr. Carrere S. J.

109.

Versus

Naturam nostram

in

13 eulpae
Abschrift

honore sanetae Mariae.

Christus, non crimine nostro

Participare volens, crimine solvit eam.

Tempore dignatur nasci sine tempore natus.


Ut supra legem temporis esset homo.
5.

Servus de dominu, pauper de divite factus,


Nos a pauperie liberat atque iugo.

Ad

patris imperium sacram de flamine sacro


Coneeptam prolem femina sacra parit.
Concipiens, pariens non sentit damna pudoris

10.

Casta parens, partu sanetificata suo,

Et quod nulla fuit in coneipiendo voluptas,


Matri nullus adest in pariendo dolor.
Feit radix Iesse florem, profert Aaronis
Arida virga nucem, regia virgo Deum.
15. Regem caelorum paupercula. tilia patrem,
lustitiae solcm Stella Maria maris.

Nee perdit radix emisso flore virorem.


Nee nascente Deo virginis illa decus.
Flos Christus, fractum vitae generans
Perpetua matrem virginitate beat.
Dreves, Pia Dictamina.

et

odorem.

20.

11

162

Fracto naturae mirantur saecula iure,


Quod sit facta Dei filia mater ei.
Virgo tenet puerum, puer omnia, nata parentem,
Ubera dat, sugit, replet et illa Deus.
25. Hie vere rutilat gemmis ornata beatae
Virginis eftigies speculumque reverberat auri.

Collect, ms. S. Mariae de Prato saec. (12 ex. et) 13.


Cod. Parisin.
Diesem Gedichte gehen in der Hs. noch folgende drei Verse vor16 099.
aus, die ersichtlich nicht dazu gehren, vielleicht ein Ganzes fr sich bildeten,
vielleicht ein anderwrts entlehntes Bruchstck sind:

Salve, digna parens Dominoque per omnia parens,


Solaris splendor, divina luce serena,
Me miserum serva, clemens, pia, dulcis, amoena.

Nach Vers 20

Nummer

sind

als ein

neun Hexameter eingeschaltet,

die

in der

folgenden

Gedicht fr sich mitgeteilt sind.

110.

Versus

in

honore sanetae Mariae.

Virgo parit florem, flos fruetum, fruetus odorem,


Virgo redemptorem, veniae vitaeque datorem.
Insolito more cum virginitatis honore
Fit feeundata sine semine virgo beata.
Lumine solari nescit vitrum violari,
Xec vitrum sole nee virgo puerpera prole.
Cuncta creata regens fit et hie in corpore degens,

Lux

Ad

et imago patris per sacrae viscera matris


nos accessit, sed non a patre recessit.

12. ex. et] 13.


Cod. Parisin.
ms. S. Mariae de Prato saec.
Emereschoben zwischen Vers 20 und 21 des vorhergehenden Stckes.

Collect,

IG 699.

111.

Te mihi

paeifica,

De Beata Maria V.

vitae fons,

virgo Maria,

Immaculate decor, raundifica bene

Me

cor.

lacrimae parcendo, Maria,


Esto lapsis pes, propria tu mihi spes.
Me tere, me gere, me preme, virgo regia, deine
Saevia, da socium me fore nobilium.

Collect,

Abschrift

tibi

concilia

ms. Anglican. saec. 14.


M Bannister.
II

von K<v.

Cod. Coli. Corp. Christi Oxonicn. 232.


112.

163

De Beata Maria V

Stella Maria maris, quae caelis praedominaris,


Et quae praeclaris hie laudibus intitularis,
Expers sola paris tu, quae per Ave gravidaris
Et feeunda daris, mater virgoque vocaris.
Luce tui iubaris me, deprecor, intuearis,
Subvenias hilaris et pro me, quaeso, loquaris.
Quodsi dignaris, frustra, Satan, insidiaris,

dedignaris vel quautumeunque raoraris,

Si

mora. damna paris,


Collect, ms. Carth.

et

velle nocere probaris.

Maguntin. saec. 14.

113.

[13. et 15].

Cod. Maguntin. 186.

De Beata Maria V.

Salve, Christi parens et nata Dei benedieta,

Omni labe
Lunae sub
5.

10.

carens, quae lumine solis amieta


plantis

calcas iubar irradiantis,

Sertum de stellis prae virginibusque puellis,


Regia matrona, geris, alma puerpera Christi.
Hie, elegisti, quod tua veneretur icona,
Per tua condigna miracula, virgo benigna.
Me tibi cousigna Satanae de fraude maligna.

Tu patrona
Tu speciosa

bona, tu glorificata beata,


rosa,

fons dulcoris,

Me

tu

mater honoris, amoris.

regina superna,
prece materna tuearis in omnibus horis.
caeli

Mater humillima, spes miserorum certa reorum


Atque facillima propitiatio semper eorum,
15. Mystica cella. benigna puella, suavis, amoena,
Lumine plena, decore serena, maris quoque Stella,
Virgo sacrata, per astra levata, Deo sociata,
miserata mei, pia, grata Davitica nata.
Diva propago, dulcis imago, floriger hortus,
20. In maris unda valde profunda ancora, portus,
Fons bonitatis semper inundans, vas pietatis
Prorsus abundans. cum deitatis prole iueundans,
Sis

Auxiliatrix,
Sis

25.

induperatrix, alleviatrix,

medicamen, da relevamen, pelle gravamen.

Amen, implores,
Heli

det,

dia,

ores,

ut gaudia caeli

diadema mihique, Maria.

Orat. ms. Campense anni 1462.


Cod. Darmstadien. 521. A.
Collect.
ms. Insulae Reginae Caeli (prope Wesaliam) anni 1479.
Cod. Darmstadien.
2653. B.
4 pia virginibusque.
13 spes miseratio certa B.
20 undis
valde profundis B.
23 insuperatrix B.
24 mediamen A.
Aufschrift:

11*

104

magistri Iohannis de Beka poetae et habet


Hoc dictamen metricum scripsit
A.
magister Iohannes de Beka, egregius poeta, quod dominus Iohannes de
Arkel, episcopus Traiectensis, confirmavit, concedens omnibus devote dicentibus
xl dierum indulgentias et unius carenae.
Et habet fere omnem colorem
metricum." B.

Sequitur

fere

oratio

omnem

metrica

colorem metricum."

Oratio metrica de laude fceatae virginis Mariae.

114.

mater matrum, materno more medere,


Parce reis et opem fer eis, miserere, tuere,
benedicta David proles, tu manna saporis,
Tu generosa ludith, Abigail, Hesther honoris.
5. Fixa polo Stella, tu legis glosa novella,
Foederis arcella, Moysi duplata tabella,
Cum nato mella, quoque lac tua sancta labella
Stillent, debella vires Satanaeque flagella.
Dux morum. lux eaecorum, regina polorum,
10. Spes veniae, fuga tristitiae, medicina dolorum.
Turbant saligia, pia respice virgo Maria,

Cum

sis

sola via patriae,

duc, dirige, dia.

Surgens aurora, tu sancta theotocon, ora


Protinus, absque mora pro me pereunte labora.
15. Astripotens mater,

Me

mundi Stupor

perimens ater hostis

petit

et

generosa,

arte perosa;

Os, cor, opus, vim, res muni, duc daque iuvamen,

Ut

meritis sim pres,

cum mors hinc

separet.

Amen.

Collect,
Cod Dannstadien. 521. A.
Orat. ms. Campense anni 1462.
ms. Domus Insulae Reginae Caeli anni 1479. Cod. Darmstadien. 2653. B.
7 Tu
4 gloriosa ludith B.
6 Foederis eartella Moysi est dupla A.
17 sq. fehlen A.
Dies
15 Astripotis B.
8 Stillant A.
nato A
Gedicht folgt in B unmittelbar auf das vorhergehende (Salve Christi parens)
mit neuer Initiale, doch ohne neue Aufschrift. Ob es ebenfalls Iohannes de
Beka zum Verfasser hat, bleibt daher zweifelhaft. Die vorgedruckte berschrift gibt A.

115.

De Beata Maria V.

Virgo serena, mater amoena, virgo sacrata,


lustitiae dux, laetitiae lux, sponsa beata.

Blanda precanti, dulcis amanti, vas

Dura
5.

malignis, grata

benignis,

deitatis,

fons pietatis.

Sancta propago, lucis imago, virgo decoris.


Cellula mellis,

nescia

fellis,

fruetus honoris.

Virgo benigna, femina digna, virgo pudica,


Ianua solis, filia prolis, regis amica.


Lucida

Stella,

L65

pura puella, sacra sacrarum,

10. Fructificans mons, mellificans fons, spes animarurn.


Praevia iuris, virgula turis, lux tenebrarum,

Flos sine spina, Stella marina, pulchra rosarum.


Pax odiorum, meta dolorum, consilii ros,
Cedrus odora, gcmma decora, munditiae flos.

morum, forma bonorum, vera

15. Regula

Pacis alumna,

summa columna,

lucerna,

porta superna.

Collect, ms. Domus Insulae Reginae Caeli anni 1479.


2653. Aliud pulchrum et laudifluum dictamen."

!l().

Ianua

Area

solis,

filia

decoris,

Nescia

fellis,

Cod. Darmstadien.

De Beata Maria V.
prolis,

lucida Stella,

mater honoris, munda puella.


stillula

mellis,

regis amica,

Blanda precanti, dulcis amanti, virgo pudica.


Virgo suavis, caelica elavis, summa columna,
Regula morum, forma bonorum, pacis alumna.
Lux tenebrarum, pulchra rosarum, gcmma decoris,
Summa bonorum, pax odiorum, cedrus odoris.
Munditiae flos, consilii ros, porta superna
10. Et rosa florum, meta iaborum, vera lucerna.
Praevia iuris, virgula turis, flos sine spina,
Mellificans flos, fructificans fons, Stella marina.
Spes animarurn, sacra sacrarum, femina digna,
5.

Gemma

decoris, fruetus honoris,

amanda, benigna.

15. Vas deitatis, fons pietatis, lima malignis,

Grata benignis, gloria dignis, prodita signis.


laetitiae dux, sponsa beata,
Aula suavis, caelica elavis, inviolata.
Tu camera templi, lilium, tu puteus altus,
20. Tu portus verbi, de caelo clausaque saltus.
Tu lectus, thalamus caelestis et arca sophiae,
Tu victrix, tutrix, mercedis praevia diae.
Kavis et ancora, nostra sis orbita, gemma probata,
Iustitiae lux,

Platanus, hortus, virgula, portus, palma vocata.


25. Urbs murata, benigna velata, Corona sacrata,

Esuriam, sitiam, cupiam te, virgula nata.


Virtutum species, via caelica, mater amoena,
Post mortem videam

te,

caeli

munere plena.

Collect, ms. Insulae Retinae Caeli anni 1479. Cod. Dannstadien. 2653.
18 elavis unica lata.
26 Esuriem.
Dies Gedicht hat viele Verse mit

dem vorhergehenden gemeinsam.


117.

Alma

poli Stella,

1(3(3

De Beata Maria V.
lux mundi, pura puella,

Quae concepisti verbo, sine vae peperisti,


Servum ferventem tibi me fac et trahe mentem
Ad Christum sursum, qui vitae det mihi cursum
Sancte linire braviumque poli reperire.
Suscipe servorum pia vota precesque tuorum.
Ablue peceata tu, Theophili miserata.

Domus lnsulae Keginae Caeli anni 1479. Cod. Darmstadien.


In derselben Handschrift wie auch in Cod. Darmstadien. 521 findet
sich auch noch ein anderes Gedicht in leoninischen Versen auf Maria, mit
dem Anfang Mater formosa, tu nobilis et generosa; jene nennt es
Aliud laudifluum dictamen", diese macht die Bemerkung: Item sequuntur
Das Gedicht ist aber nur
alia metra laudiflua de gloriosa virgine Maria."
ein Bruchstck eines lngeren, wie das Akrostichon ausweist, welches nur die
Worte Mulieribus et benedictus fructus ventris umfafst. Da die
Worte Mater formosa" etc. also nicht den Anfang des Gedichtes bilden, habe
ich dasselbe nicht aufgenommen.
Collect, ms.

2653.

118.

De Beata Maria

V.

Gaude, sola pia sine crimine virgo Maria,


Sancte concepta, specialius omen adepta,
Quo superas cunctos supera iam sede beatos.
Me vitiis natum caelo da purifieatum.
1479.
Collect, ms. Domus lnsulae Reginae Caeli anni
Cod. DarmOb dies kurze Gedicht ein selbstndiges Ganzes oder aber
stadien. 2653.
vielleicht Entlehnung aus einem grfseren, vermag ich nicht zu sagen.

119.

Stella maris,

De Beata Maria V.

candoris ebur, speculum paradis

Fns veniae,

vitae ianua,

Caeli scala, boni schola,

virgo,

vale.

pacis fibula, turis

Virgula, pigmenti cellula, virgo, vale.


5.

De te tot laudum rutilant insignia, nescit,


Quo plus ascendat, tantus honoris apex.
Omnes virtutum species et aromata totam
Te simul aspcrgunt turis odore sui.

Tu
10.

sine

Tu

defectu radius, tu

sine

nube

dies,

fios

sine spina,

tu sine viro parens.

Quid loquor? hinc nullum crementum laus tua sumit


PVustru luce facis tempto iuvare diem.
Quanta tuis pateat virtutibus area, nullis
Flosculis

laudum claudere lingua

potest.


15.

flos

107

niunditiao, nostri,

petimus, miserere,

medicina reis crimina nostra levans.


Sponsa redemptoris, salva nos omnibus horis
I'iaculis Satanae carnis et illeeebris.
Sis

Orat. ms. Campeiise anni 1462.

120.

Cod. Darmstadien. 521.

Versus ad laudcm Virginia Heatae.

Laus tibi,
Caelorum
Dux,

caelorum
domina,
nitidum

dux.
nitidum

morum

maxima

mater,

vas,

patris

amoeni

sidus

miserorum,

gloria

regis,

Morum
Maxim a

vas,

miserorum

gloria,

splendor,

honestas,

patris

gloria,

splendor,

libera

virgo,

Mater

amoeni

regis,

lionestas,

virgo,

Maria.

Collectan. ms.

121.

Gemmeticense

saec.

15.

Cod. Rotomagen. 5S7 (A 263).

Salntatio alphabetica et mystica de beata virgine Maria.

Ave, sancta Dei genetrix, o virgo Maria,


Botrus Cypri, fraglans balsamus, alma Maria,
Cupressusque Sion, Libani cedrus alta, Maria.
Dogma salutis, lux bonitatis, clara Maria,
5. Exemplar morum, virtutuin norma, Maria.
Fns signatus, favus stillans. divina Maria,
Gloria mundi, gemma poli, regina Maria.
Hospita regis, principis aula, beata Maria.
Ignea flamma, rubus non ustus, mira Maria.
10. Kathedra doctrinae, via recta, colenda Maria,
Lucida nubes, fulgida luna. decora Maria,
Mitis ovis, formosa columba, benigna Maria,
Nardus odorans, fumus turis, aroma, Maria.
Ortus conclusus, flos campi, pulchra Maria,
15. Porta domus clausa, tu caeli scala, Maria.
Queicus Basan, turris David, tirma Maria,
Regia proles, sponsa Dei, speciosa Maria.
Stella maris, solis aurora, serena Maria,
Templum pacis, mannatis arca repleta, Maria.
20. Virga virens, vellus Gedeoiiis, casta Maria,
Xristotocos digna, te dulcis, quaeso, Maria,
Ymnus sit gratus, tibi quem pro laude, Maria,
misero miserere, Maria.
Zelo depromo
Ave, salve, vale, spes mea, virgo Maria.
;

Collect,

Mellicense

ms. Mellicense saec. 15.


Cod. Mellicen.
15.

saec.

Cod. Mellicen. 77.


121.

B.

Collect,

ms.

Collect, ms.

Lambacense

168

Cod. Lambacen. 328. C.


Orat. ins. Franciscan. saec. 15.
Cod.
a 14. D.
Collect, ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15.
Cod.
VI 3. E.
6 diva Maria ABCD.
8 principalis aula C.
10 Maria fehlt D.
11 Lucida nubes fehlt D.
12 Mitis avis E.
13
Nardus odoris A.
15 Porta conclusa (reclusa E) rubens rosa tu
Porta domus clausa, tu rubens rosa C.
Aufschrift aus A statt dessen in
C: De laude beatissimae virginis Mariae.

saec. 15.
Petrin. I
Petrin, b

DE

122.

Mater ave

De Beata Maria V.

Christi, sanctissima

virgo,

Maria,

Partu, post partum, sicut et ante manes.

Virgo, quae Christum peperisti, lacte educasti,

Mergere me serva, nie tueare potes.


tibi commendo, me, virgo, relinquere

Me

Ne peream,

Breviarium et Oration. ms. S. Servuli Venet. saec.


5 derelinquiere.
3 lacte ducasti.
36 (2373).

123.

15.

Cod. Cicogna

De Beata Maria V.

splendor, salve, tu gloria poli,

Stelligeri

Mater

noli,

Christo funde, Maria, preces.

salve, formosa Maria.


maris immensi praelucida Stella vocaris.
Mundi labentis nam Candida nubila pulsas.
insignis,

Tu

Antidotum felix mortis, regina, salubris,


Monstres in tenero dulcem mihi corpore natum,
Sumpsit quem Simeon canus ad brachia laetus,
Spiritus angustas nusquam contempserat auras.
Te duce tartareos contingat linquere campos
10. Officiatque nihil furibunda feile Megaera;
Protinus, casta, precor, ostendas lumen Olympi.
5.

Collect, ms. Eberspergense saec.

124.

Splendida

Et

veri

I5

/ie.

Clm. Monacen. 6007.

De Beata Maria V.

pia virgo Maria, vocaris


deicaeque puerpera prolis.

Stella maris,

solis

Venter et intactus, in quo Deus est homo factus,


medio cuius Deus est homo conditus huius.
Esto Dei media nostrique, benigna Maria,
Per tua lux merita datur orbi veraque yita.
In

Orat. ms.

Parisiense(?J.

saec.

IB

/ie.

Cod. Parisin. 3639.

169

De Beata Maria V.

125.

Gaude, Deo plena, gaude, pariens sine poena,


Gaude, resurgenti congaude, superna petenti,
Cum Christo gaude, regnans dignissima laude
Elegit qui te, det nobis gaudia vitae.
Grat.

ms. Parisiense(?) saec.

15

Cod. Parisin. 3639.

/ie.

Carmina de Landibus Virginis.

126.

I.

Caeli reginain te iure,

Ex

Maria, fatemur,

cuius thalamo processit iustitiae sol.

caelorum mater et orbis,


mundo quoque corde beata,
Rite Dei pinguem meruisti scandere montem.

A irgo,

creatoris

Iimocuis nianibus

II.

Gratia caelestis, reparatrix totius orbis,


Diffusa est labiis, virgo Maria, tuis;
te rex benedixit in aevum
Et facit a dextris casta sedere suis,
Aurea quam fulvo vestis circumdata limbo
Ambit et exornat riteque condecorat.

Propterea regum

Missale Turonense
Missale Turonense imp. Rothomagi 1492, 1493 A.
imp. Parisiis 1533. B.
In beiden Quellen nach dem Kalendarium.

127.

1.

Maria,

summa

Ad Beatain Mariam
3.

orta ex prosapia,

Involvens pannis
locasti

Mundum

sume nostra cantica,


Quae tibi canunt

credidisti nuntio

Et patris verbum
concepisti utero,
Virginitatis

nulla est corruptio,

Ubi

est sancti

spiritus infusio.

praesaepio,
qui regit

potenti imperio

Et arvis lucet
lumine sidereo.

electorum agmina.
Ecce, beata,

Lucem. Maria,
genuisti saeculo,

Angelus tibi:
Ave, plena gratia,
Dominus tecum;

2.

V.

4.

Ubere

tuo

bibit guttas

Dominus,

Qui mari undas,


fluere

dat fontibus;

Hunc, virgo, roga,


laxet culpas omnibus,
Qui dat Coronas
suis

confessoribus.

5.

Sacri ad templi

quem
Huic

170

10. Beata valde

portasti limina.

tua est humilitas,

Quam

caelestis

Per quam divina


venit ad nos pietas,

Qua comprehendit
tanta mirabilia,

Quae sunt concessa

Perrexit templum

11.

beati oculi

eum

Respicit terram,

Deo homini.

maris

magnum

Deum

Quem

Dum

Ex

genuisti

Maria,

te,

13.

9.

Dei hospitium,

et

Ex

te

finis

est ortus
et

principium,

patre natus
est

ante luciferum,

Hunc, virgo mater,


fac nobis propitium.

immolavit

Et hoc per tidem


tenemus orthodoxam.

caelestia.

Scala caelestis

ventre tuo

Hanc manducamus
ob eius memoriam

regit
et

Ex

extra Ierosolymam.

fundavit aequora,

simul

protoplasti

Quam

suscepit

Terrena

trinitatis

v erb um sumpsit hostiam,

Dei sapientia,
Quae caelum girat
et

te

tenebris excluditur.

sublimis puerpera,

Carnem

dicitur,

lumine perfunditur.

fortissimum.

manens virgo virginum.

8.

Stella

luce vera ducitur,

Hominem verum
et

nubibus.

Gens namque per

ex te parvissimum.

et

caelo

Tuumque nomen

caeli,

patre

in

tonat in

et

osculasti tilium,

Ex

tremescit funditus,

et

Regnat

Gratias agens

Regina

erat subditus.

Qui cunctis mundi


imperat virtutibus.

a te matre nobili,
uni

fragilitas.

beata.

llle,

tibi

Est videns Christum.

quam

rogat

te nostra

iustus senex Domini,

Suscepit

cum

Audi,

splendidissima.

tibi

gloriosa

simul et virginitas,

deservit militia,

14.

Regina, regis
mater, regum

Cum

tilia,

voluisti.

o gloriosissima,

Ut inchoaret
Christus mirabilia,
'June fecit

vinum

ex aqua in hydria.

171
15.

En, Christus pendens

Quo

super caclos Dominus.


Tu, virgo, atque

liberaret

mundum

a supplicio,

Te matrem

coetus apostolicus

Permanebatis

dedit

in orationibus.

discipulo,

virgini

Hoc

Ut semper virgo
non careres
16.

iuxta vaticinium

21. Caelesti regno


assumpsit te

Gladius tuum

Et

occidi

tuum vides

Tibi post

Licet credebas

esto tu propitius.

22.

18.

quo nullus positus,

Quodcunque
donat

populus.

alma virgo,
gaude cum apostolis,
Qui crucitixus

cum sanctorum

19.

aures nostris precibus,

mortuis,

ascendit aethereum,
Ibi

fornicator spiritus.

oculis.

Nee non vidisti


cum plebe fidelium,
Quando ad regnum
erexit

matris desiderium,

Ubi cum patre


regnat ante saeculum.

24.

Spiritum irae
tolle

et

tristitiae,

Castrimargiae
atque philargyriae
Invidiaeque

nee non

et

acediae,

Gloriac vanae

simul ac superbiae.

Cod. Oxonien. Canon. Pat. Lat. 175. saec.


Akrostichon
e 1 u
presbiter et monachus.
H. M. Bannister.
:

coetibus,

Quibus rogamus
et obnixe petimus,
Procul absistat

Sacris vidisti
tuis illum

protinus.

Pias inclina

Die surrexit
tertia a

petis,

tibi

23. Ut nos coniungas

Ierosolymis,

fuit

dominus

et

Exaudit, virgo,
te prae sanctis omnibus,

sepulcro,

fidelis

tuus sponsus,

tilius

Tristatur mater
et

certe credit

Quod

sepelivit

Joseph et Nicodemus
in

Hoc

Christianus populus,

cruce est depositus,

Novo

spiritus,

Kegina. nobis

surgere post triduum.

Quem

Deum

omnis servit

filium.

17. Mortuus Iesus

filius,

exsultavit

Iesus benignissimus;

pertransivit spiritum,

Quando

erat

tibi

diebus ac noctibus.

filio.

Tunc Simeonis

postquam

20. Ascendit

crucis in patibulo.

6, 3 Et videns.
A bschrift von Rev.

172

De Beata Maria Virgine.

128.

1.

Maria, gloriosa

5.

angelorum dornina,
Maris Stella, vincens cuncta

Ubi

Angelorum turmae larga

Qua

Yirgo pulchra, virgo casta,


me clementer adiuva.
6.

a eulparum macula
Et decenter exornatus
virtute multimoda,

Summo

subegit neci culpa

Super astra manens mira

7.

Hunc

felix

Mihi, quaeso, fer iuvamen

manus

8.

semper invictissima,

Nee me

diri

Hac me

regni eulmina

Iesu Christi

dita.

mater integerrima,
Et eidem me coinmenda

Leviathan

tua prece sedula,

extinguant certamina,

Ut cum

Sed sim victor coronandus


in

placita,

summi

Et manebit sine tine


dives omni gloria.

presso mole terrea.


4. Assit mihi tua

illi

Obtinebit vere

die

phalanx caelica

tibi

voce dulei

qui laudat operando,

quae sunt

potiris laetitia,

omni

regi

^Canam laudum chrismata.

primae matris noxia.

Ibi servit

tua

Ut eadem sim mundatus

generi est reddita,

3.

gratia,

memet

repleri

faciant precamina.

Sumpsit enim ex te carnem


Dei sapientia,
Ut humano per te vita

Quod

Dei

iunetis

claritate sidera,

2.

animabus

sanetis

datur lux assidua,

illo

plene gaudens

maneam per

aula stelligera.

saecula.

Amen.

Collectan. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Alenconien. 1. add. saec. 12.
Aus dieser Quelle publiziert von Leop
6 ervsmata.
8, 5 Et cum.
im Annuaire Bulletin de la Societe de THistoire de France.
Delisle
Paris 1863; II. partie, p. 9 sqq. Dort unmittelbar verbunden mit dem ReimSchon das
gebet Micael cum Gabriele", entsprechend der Quelle.
Amen" zeigt aber deutlich dafs es sich um zwei Gedichte handelt. Als
Order icus Vitalis.
wohl mit Recht
Auetor vermutet Delisle

6,

De Beata Maria V.

129.

1.

Maria, mater Dei,


Miserere, precor,

3.

mei

Atque pro me roga Deuni,


Ut absolvat istum reum.
!.

Ecce,

Meque

tibi
tibi

me commendo
servuin

trado,

Ut dornina me suseipe
Et clementer

me

respice.

4.

Respice huc, o Maria,


Dei mater et tilia,
Et visita hunc miserum,
Oppressum mole scelerum.

Serva

tibi

commendatum,

Tibi servire paratum,

Tuae donum

pietatis

M<> absolvat a peccatis.

178

Deum

Maria piissima,

Omni laude dignissima,


Fac me digne te laudare,
Venerari

6.

Hoc

te posse impetrare
Nullus debet dubitare.

amare.

et

domina dominarum,

Quae cum Deo gloriari^.


Fac me ad portum venire,

Propter tuam pietatem


meam paupertatem.

Nunquam

Tolle

Pauper enim

A Deo sum

et

egenus,

ms.

Collect,

Radingense saec.
4 Nusquam.

9,

2.

4.

virginum,

Cod. Oxonien. Laud. Miscell. 79.


Abschrift von Rev. H. M. annister.

De eata Maria V.
Vere. virgo, post genitum

Preces exaudi supplicum;

regina virginum,

Confugientes poscimus,

Et quid poscenti Dominus

Adesto nostris precibus.

Tibi negabit nliusV

Aeternae vitae ianua,

6.

Si tantum velis, domina,


Nostra delentur crimina,
Quapropter te praecipue.
Servos, oramus, respice.

7.

Te

Aurem nobis accommoda,


Per quam spes vitae rediit,
Quam Eva peccans abstulit.
3.

perire.

12.

Mole gravati criminum


te,

flos

me

In qua miser nequissimus


Possim esse vel ultimus,
Laudans Deum per omnia
Saeculorum saecula.

130.

Ad

sinas

Ora pro me ad Dominum,


Ut ad caeli palatia
Perveniam te praevia.

Adversum me irritavi
Deum, in quem tarn peccavi.

add. saec. 12.

Maria,

10.

alienus,

11.

praeclara Stella maris,

9.

regina reginarum,

7.

mihi pacica,
et amica,

Dei mater

Virgo, tu mater iudicis,


Vitam deposce famulis
Et paenitendi spatia

orante, sanctissima,

Sanctorum orant agmina,


Si te adversam praevidet,

Nobis, oramus, impetra.

Caelestis ordo conticet.

Exora, virgo, filium,


Praesens confer auxilium,

Per te, mater castissima,


Nobis donctur venia
Tuisque sanctis precibus
Concilietur Dominus.

Ut perpetrata nequiter
Purgentur

efficaciter.

174
Virgo Maria, respice
Precesque nostras suscipe,
Peccata iam praeterita

9.

11.

virgo. matcr Domini,


Attende voces populi.
Per te cleri criminibus
Ignoscens parcat Dominus.

12.

Virgo gioriosissima,
Vota comple fidelia

Remittat nobis. obsecra.

10. Exaudi, virgo virginum,


Pro nobis ora iilium,
Futura mala prohibe

Nosque post vitam fragilem


Ad veram perduc requiem.

Miserisque compatere.

Orat. ms. incertae orig. saec. 12.

("od. Oxonien. Canon. Miscel. 26b\ A.


Cod. Vindobonen. 532. add. saec. 12. B.
Orat. ms. Lunaelacense anni 1451. Cod. Vindobonen. 8835. C.
1, 2 reginam
B.
3, 2 deposee miseris B.
3, 3 Et paenitentis A: Ac paenitenti B.
4, 3 Ut per peccata A.
4, 2 Patris confer B.
4, 4 purgemur A.
5, 3 petenti C; Dominus fehlt A.
5, 4 Denegabit tibi Dominus B; Tibi
deneget filius C.
6. 1 velit A.
8, 4 Nobis reconcilietur Dominus BC.
Str. 9
12 fehlen B.
In B und C als
12, 4 Perduc ad veram. C.
Lectiones wie Anal. XXIV, 55, aus jngeren Quellen; in A unmittelbar angeschlossen an Nr. 134. Unser Gedicht ist ein selbstndiges Stck, aber von
demselben Verfasser wie dieses; das beweist hier Str. 7, dort Str. 28.

Collect, ms. Benedictin.

saec.

131.

Stella maris,

1.

12.

De Beata Maria V

o Maria,

3.

Nos submersos

in

peccatis

4.

S.

De Beata Maria

Virgo, mater mellifiua,

3.

Cod. Parisin. Nouv. acq.

V.

Surge, materna pietas,

Surge, virgo puerpera,

Tua nos reple gratia,


Quae hostium insidias

Hostis repeile macliinas.

Effuget

Te deprecantes adiuva.

Per

Ave, Maria.
2.

Vitiorum de sentina

Orientii Auxitani saec. 12.

132.

1.

piscina probatica,

Nos erue, virgo pia,


Ignem extingue Veneris.
Ne crememur cum miseris.

mater pietatis,
Da, quod per paenitentiam
Veniamus ad veniam.
Salva,

Collectan. ms.
456. add. saec. 13.

Tu

Miserorum spes unica.


Ablue nos exterius
Et munda nos interius.

Porta caeli, vitae via.


Maris portus naufragantum,
Naufragantes duc ad prtum.
2.

Gregis caulas ne deseras,


mordaceni conteras

4.

et
te,

nos muniat

Maria.

Surge, virgo fruetifera,

Lupum

Genetrix integerriina,

Et hostiles versutias
Procul a nobis facias.
Ave Maria.

Confer nobis iuvamina


Auferens euneta noxia,
Pia Maria.

175
5.

Quae

baiulasti

10.

filium,

dominum
daemonum,

Vitae et mortis

Fuga catervas
Donans nobis remedium,

Nostras dirige semitas,


Virgo Maria.

Virgo Maria.

consolatrix

domina.

Quae omnibus
Delicti

solve

es

7.

11.

tarn gravia,

Per

Aula. Maria.

13.

Tu

14.

Orat.

2,

gloria,

Hoc nobis

trina unitas

Et simplex donet trinitas,


Ut non sit nobis sarcina
Mortis

finis, sed
Ave. Maria.

eripiat?

Parce, Maria.

181.

in

Sancta Maria.

Plena foetore crimina!


Si comparantur omnia,

me

ad sidera

Tecum simus

Heu, quam fuerunt dulcia

qui

igitur

Nos ad te sursum eleva,


Ut inter sacras epulas

Audi, Maria.

est,

iudicis,

Ut per te cum caelicolis


Personemus hymnidicis

libidinis

Heu, dirae mortis sarcina,


Quae ut fr omnes enecas!
Quo mea ibit anima,
Quae tot complevit vitiaV

Quis

Maria.

Virgo, misellis subveni,

Parce, Maria.

9.

te,

Mater supremi

12

Plenus sum immun ditiis

8.

miseris,

Ut puri a contagiis
Poli fruamur gaudiis

vineula,

Heu, quam nefanda crimina


Et omni labe sordida,
Et foetore

Funde preces pro

Colentibus te subveni,

omnia,

Quae me torquent
Mater Maria.

Parce iam culpis, domina,


Parce, mater piissima,
Rumpe Satanae retia,

ms. Benedictin. (Monial.) saec. 12 13.


7 caulas ne differas.
8, 3 Plena.

gloria.

Cod. Capit. Schaffnaburgen.


12, 5 Lies Ave, Maria?

De Beata Maria V.

133.

regina angelorum,
mitis hera gentium,

Porta
flos

caeli,

et

mater Dei,

gemma

virginum,

Funde preces apud tuum,


quo

Ut

laetaris,

filium,

caeleste nobis

regnum

tribuat post obitum.

Orat.

ms Benedictin.

(Monial.) saec. ia /is. Cod. Capit. Schaffnaburgen. 181.

Oratio ad laudem beatae Mariae, inatris Domini.

134.

1.

Salve,

Virgo

2.

regina oranium,
raater,

post

10. Audi voces miseriae,

Quas non possum exsolvere,

filiura,

Salve caelestis ianua.

Nisi

Peccatoribus patula.

Virgo post partum unica.

Salve, tu Dei genetrix,


Virgo florens et fertilis.

Tuo

11.

sponsus de thalamo,

Qui nos venit redimere,

offensio

terra cognosceret,

me

Sum enim

bonis omnibus

Piissima redemptio.

Malis meis contrarius.


13.

omnium

Quorum mea

luxuria

Mordetur pudicitia;

Nee solum

Quod

diligis,

dehisceret,

non

diligo,

Virginitatem fugio,
Perversus,

mendax. invidus,

Illicitorum cupidus,

Felicibus caelestium.

14. Ira frendens et odio


Et semper studens otio.

quam

istud Vitium

Tot

Mihi infert iudicium.

lugere debeo.

vitiis

quod servio

Nam

Sed quot dieuntur nomina,


Tot mihi insunt vitia,
Quorum miser dominio
Assiduus inservio.

15.

Et quia moles criminum

16. Quid dicam ante iudicem,

Me
Ad

te

Caelis,

Dum

solam confugio,
solamen quaerito.

Pande mihi piissimum

non urbis excidium,


Sed animae periculum;
Imago Dei deperit,

Anima

malis facit miserum,

Tuum

caelo deeidit.

terris terribilem,

statuet iudicium

Et iudicabit saeculumV
17. Vix iustus tunc salvabitur

Pateant aures beatae

Et impius damnabitur,
Ibi parebunt omnia

Meae

Pietatis sacrarium,

9.

sit

Se supter

Tuis primum, post

8.

me

12. Si

Castis assisto oculis,

7.

tibi

Mundum diguatus visere,


Ne sit mihi damnatio,

Ecce, quantum horribilis

6.

Xe

sanctissima,

tibi,

Tot scelerum confessio.


Nam se calcari pedibus
Meis nollet diutius,

processit utero

Tamquam
3.

176

vocis angustiae.

Appella pro me filium


Dei tuique unicum,

Ut sit mihi remissio,


Quod te prao omnibus quaero.

18.

saeculis abscondita.

Unusquisque pro merito


Rocipiet a Domino,
Boni bonorum gaudia,
Mali malorum praemia.

177

19. Locus mei similibus

Cum

gelu,

igne,

Infelices,

29.

Ego tarnen prae omnibus


His horum ero socius.
Heu, heu, mihi misero
Cur processi ex utero,

30.

llle,

31.

omnium.

enim mc perdere,

redemit sanguine,

regina,

unicum

genuisti filium.

Fac festum eius


Fac nunc vacare

Mea enim

angelis,

gaudiis,

conversio

Fiet eis laetatio.

32. Et conversum a

Mors mea nimis misera;


Lugete mecum, omnia,

vitiis

Custodi, Dei genetrix,

Dole, caelum, superius,

Me

Terra, nee non inferius,

In viam pacis dirige.

eunetis locis protege,

Immo Christum exposcite


me intercedite.
Quonam miser confugiam,
Quem advocatum repetam?

33. Stantem, sedentem corrige,

Sum

34. Marina Stella, obsecro,


Serva me maris taedio,

In eunetis factis dirige,

Manum

peccator prae omnibus,

Expedit me transcurrere
Et adiutorem quaerere.

Aufer a

Ut

Hae es in re possibilis,
Te spem meam constituo,

me servum

26. Fide

mea me

Nato tuo

Mea
Ne

sit

Quos praecellis virtutibus.

Et prophetarum

offero.

Confessorum et virginum
Nee non sanctorum omnium,
Ut est ordo caelestium,

anima

in fine perdita.

hoc suspiro saeculum

37.

te orante, domina,
Sanctorum surgent milia,

Si tu sola silueris,

Vox

nulla erit

iuneta consortio

38.

Ab

hoedis tristem eripe

Et ovibus intersere,
Fac me gaudere floridis
Paradisi deliciis,

aliis.

Drevesy-Fia Dictamina.

Quorum

Ora pro me miserrimo,


Solve mei miseriam
Et impende clementiam.

Et cum recedet spiritus,


Adesto eastis preeibus.

Nam

gloria,

36. Apostolorum. martyrum,

suseipe,

27. Praesta mihi subsidium,

Dum

periculum,

vales et scis indigum.

Tu angelorum domina

restitue,

infelix

me

VII.

erige.

35. Vales enim prae omnibus,

25. Tu, saneta Dei genetrix,

Tibi

sacratam porrige

Labentem nee non

Idcirco nee sublimius

28.

vult

me

Quem

Et pro

24.

Non
Qui

Cur nutritus remissius,


Ut infernales pascerem
Et caeli regna perderemV

23.

regina caelitum,

Esto mihi propitia.

21. Cur lactatus uberibus,

22.

es

Noli silere. domina.

qui talia

Passuri sunt supplicia,

20.

Nam

Kectrix, redemptrix

vermibus,

12

178
Ut Christi vocem audiam,
Per quam regnum possideam,
Per te, regina omnium,

39.

44.

Ut sit mihi profieuum


Et avertat periculum,

Cumque micabit terminus


Omnium rerum caelitus,

Virginitatis speculum.

45. Eius mihi confessio

40. Audi, Christe piissime,


Patris matrisque unice,

Sit

absque termino,
Istius in hoc saeculo,

Et adipiscar veniam
Evadendo sententiam.

Illius

matrem piissimam,

41. Audi

Quam

sie

Haec

est,

fecisti

46.

inclitam.

cuius visceribus

42. Dulcedinem inveniam,


Quam in te spero unicam.
es

Et

singularis pietas.

47.

enim suavitas

43. Adiuro

te,

rex,

Nee imputes stultitiae,


Rex Christe clementissime,
Quod nominare audeo,
Exponere quod nequeo.

Dulcis prodisti dulcibus.

Tu

scelerum remissio,

Legem enim
Neque habet

necessitas
adversitas.

Vale, redemptor

omnium.

Generale dominium,

iterum

48. Vale, beata trinitas

Per hoc nomen mirificum,

Et

Cunctis rebus terribile,

omne saeculum
Et dele massam scelerum,

triplicata unitas,

Vale per

Cunctis saeclis mirabile,

49. Salve, tu Dei genetrix,

Virgo inaestimabilis,
Salve,

Et

caelestis

pietas

pietatis Caritas,

deprecor,
Immeriti non immemor.

Sis servi tui,

Cod. Capit. Scaftnaburgei


Orat. ms. Benedictin. (Monial.) saec. 12/is.
Cod. Oxonien. Canoi
incertae orig\ saec. 12.
181. A.
Orat. ms.
Miscell. 266. B.
5, 2 Virgo
2, 1 Salveto Dei B; vgl. 49, 1.
5, 3 Nee solum uuum Vitium A; Nee istud
4, 3 prae omnium 13.
7, 2 malus B.
6, 4 Assidua A.
modo vitium .
6, 3 niisera A.

9,

3 Et sit A.
beatae Marine A; aures sanetissimae B.
12,
11, 1 Ne sit mihi A.
4 quaero prae omnibus AH.
Perversa, mendaa
12, 4 contraria.
13,
Me subter se discerperet B.
14, 2 Studensque semper A.
16, 3 Cui
invida B.
13, 4 cupida B.
;>
miseram A.
!;.
20,
19, 1 raeis B.
20, 2 socia A; Si horum .
21, 3 internale A.
23, 3 misejj
21, 1 lactata A.
21, 2 nutrita A.
24, 1 Cum peccator B; Sum peccatri
effugiam A.
23, -4 expetam A.
29, 1 caelorum A.
31, 4 Fiat A.
\.
25,
me ancillam offero A.
34, 4 indigara A:
34, 3 Aufer mihi B.
34, 2 Servare maris B.
40, ^ Qliusque B.
37, 2 miserrima A.
dignum B.
35, 2 Quas A.
Str. 47 fehl
Adoro te B.
43, 2 mirificum tetragrammaton A.
43,
49, 6 [am meritis non A.
A.
49, 5 Sis ancillae tuae obsecro A.
L93.
Cd B schliefst sie
Ein Bruchstck dieses Liedes siehe Anal. XXXII
Die Kollation von 15 nach Abschril
an dies Lied unmittelbar Nr. 130 an.
8,
9,

aures

von Rev.

II.

>!.

Bannister.

">

>

i:


135.

1.

179

De Beata Maria V.

Maria, virgo regia.

10.

Elegit ante omnia.

Repleta Dei gratia,

benedicta feraina,

Tu

11.

Summi
Et

regis arcaria

Tu

Armarium

paracliti,

Sacrarium

altissimi.

Decora et spectabilis,
Tota desiderabilis.

Domus

regis eburnea,
Eius interna camera,

Tu

Ac

pietatis

Caritatis signaculum,

Aurora veri luminis,


Area divini seminis.

Columba placidissima.
Turtur, avis castissima,
Cui faber Deus aureas

Praeparavit murenulas,

margarita Candida,

8.

Stella

mundi splendida,

Vera eius paeifera,


Facta caeli clavigera,
9.

Tu

Ad

paradisi porta es,

caelum scala facta es,


Per quam Deus ad homines,
Ad Deum scandunt homines.

deliciis,

lignum de Libano,
es

marmorea

De base surgens

aurea.

14. Turris David fortissima,

Quae habet propugnacula,


Contra Damascum respicis,
Cives regis ac protegis.

titulus.

Totius boni speculum,

es

Columna

dedicavit caelitus

Maria, fons iustitiae

affluis

13. In Salomonis ferculo

Et vena indulgentiae,
Casti pudoris cumulus

7.

horto arbuscula

12. Aeterni sponsa principis,

Missus ab eo spiritus,

6.

in

Et eius consistorium,

Quam

5.

areola,

hortulano consita,

Salubris, aromatiea.

eius secretaria,

Dei reclinatorium

cella olearia,

Aromatum

Ab
Tu

Universorum domina,

4.

domo Dei supera

Oliva es fructifera.

2.

:).

In

Sponsa regis et filia.


Quam Dei sapientia

15.

Tu

frigus idolatriae

Et gelu ignorantiae,
Tu Aquilonem deicis,
Cum regem Austri coneipis.
16. Sublimis es puerpera,

Yirga Iesse florigera,


Flos ille tuus filius,
Ortus ex tuis ilibus.
17. Cui caeli servit solium,

Tu

genuisti filium,

Creatura prineipium,

Deum, regem maneipium.


18. Mira regis humilitas,
Miranda tua sanetitas

Qui tua suxit ubera,


Caelo locavit sidera.
12*

180

29. Et

19. Lucis solaris artifex

Sub

sole

homo

tu, mater sanctissima,


Virgo gloriosissima,
Dum sedes ad praesaepia,
Cantas epithalamia.

factus est

Et. qui creavit omnia,

Creatur inter omnia.


20. Qui erat sine tempore,

Humanatur
Et verbum

30. In iubilo psalterii


Assumpta tuba ductili
Dulci cantu et supplici

in tempore,
invisibile

Per earnem

fit

Vagitus tenes pueri.

visibile.

21. Ut sexus omnis gaudeat,


Ut Dei laudes ambiat.

31.

Puer ille, qui nascitur,


Femina, unde nascitur.

In

in Eva peccatum
Maria donatum est.

32. Laeta stupet mysterio,


Quo mater nubit filio,

Ubi ancilla domino


Et humilis altissimo.

est,

33. Quicunque fidei brachiis

Dei eultum amplecteris,

Tantam pensa potentiam

Mater per suum filium


Evae tulit opprobrium.

Quam

benedicta virgo es

Et admirare gratiam.
34.

Inter omnes mulieres,

Quam capax tuus Uterus,


Quam magnus urbis ambitus,
Quo Deus

et

Quam

Homo

eligit,

Sponsam eandem

36.

2-.

eius ort us

semine

Suo

lustravit

sanguine.

Tanti

pompam

mysterii

Laeti

celebranl

angeli,

Dum

Deo canunl gloriam

Terrisque pacem nuntiant.

in Dei subolem,

Assumens

carnis pallium

Carnis extinxit Vitium,


Secus decursus fluminura

Lignum

fuit

lirmissimum.

37. Exsultat fortis ut gigas

Mundi percurrens

perlicit,

Ex

te,

Ut homo Deus ticret,


Deus homo effectus est.

Et quanta plena gratia,


Ubi sponsus, (jui tilius,
Pater et ipse dominus
27. Qui sibi matrem

erexit

caelo fieres,

35. Terra transit in hominem,

ecclesia

laeta liaec coniugia

creavit te,

In terra pauper factus est.

Laeti celebrant nuptias

26.

Tu non eras,
Tu lapsus es,
Ut dives

Quae mediatrix facta es


Inter Deum et homines
25.

canit gaudia,

Sancta discurrit saltria!

23. Virgo quae caret macula,


Tersit eius piacula,

24.

laeta tympanistria,

Inter sua convivia

22. Laetetur ergo femina,


Sua solvuntur crimina;

Quod

Quam

Quae sua

semitas.

Suo exemplo currere


Et
38.

In

mundum
summi

Vitis

fuii

docens vincere.

patris

vinea

plenissima;

ludas per avaritiam


hanc vindemiam.

Distraxit

181
39. Iudaeus preluni posuit,

Sanguis

49. Sciebas, quod in

Inde te, homo, abluit


Et paradiso reddidit.
40. Botrus

dulcissimus

ille

50. Maternus tarnen aninius

In vecte crucifigitur,

Pios effundit gemitus.

Incredulus confunditur,

Et

Sed christianus pascitur.

Dulces extorquet lacrimas.

41. Quot lacrimarum rivulos

51.

Tuos lucentes oculos

Dicam

fudisse,

43.

Cum

tuum.

mater, unicum

52. Sed et salvantis gratiam

Pati vides suspendium.

Ac

Dira transpunctum lancea,

Dum

Corona saeptum spinea,

Et admirans amplecteris,

Agnum

de tuo semine

44. Quot edidisti gemitus,

Quando

53.

tibi

54.

45. Doloris acutissimo

pietatis

unicam

attendens

circumspicis

De pietatis opere
Egrediuntur lacrimae.
Pro salvatrice gratia
Pia mentis angustia.
Hunc, mater, mihi filium
Praesta, quaeso, propitium,

vicarius

Pro magistro discipulus.


Pro rege datur famulus

Fac, mihi

Me
55.

manum

male lapsum

porrigat,
erigat.

Ego peccator sordidus

Transverberata gladio

Lepraque turpi tabidus,

In passione tilii,
Mater, martyr efficeris.

Omni leproso
Omni nequam

46. Sciebas quidem, domina,

turpior,

miserior,

56. Cururri per nefaria

Afflata Uei gratia,

Iniquitatis opera,

Quia de morte filii


Salus manaret homini,

Non

Quod mortis abolitio.


Quod vitae reparatio

De hoc

crucis mysterio

Exiret omni populo,


48.

Redemptionem hominum
Plenum habebas gaudium,
Prosequeris per gemitum.

Rubro vernante flumine


Inter manus carnificum
Torqueri hominem-deum

47.

insitiva Caritas

Sed tua carne genitum

domina,

In cordeque suspiria,

42.

tilio

Mundi esset redemptio.


Quod de hoste victoria.
Dv passione gloria.

irada proliuit

et

Quod agnus obit innocens,


Ut mortis vincat principem,
Ut mortem mors exterminet,

De morte

vita pullulet.

declinavi omnia

Pollutionis genera.

57.

Quod culpae est. quod criminis,

Nunquam implere
Omni reatu sordui
Et omni sorde

destiti,

putui.

58. In torpore socordiae,

In

foetore malitiae

Ut iumentum in stercore
Longo cubavi tempore.

182

59. Iam pro natura Vitium,


Iam versum est in habitum,

Iam

62. Det aspernari noxia

Et amplecti

rationis oculus

Caligine confunditur.

Ut per

lucis

collirium

Malam

tollat

albuginem

utilia,

confringat omnia

Lutulenta negotia.

60. Sed ora, precor, filium,

63. Sic

me

transire faciat

Huius mundi tendiculas,


Ne me captum retineat

Et mentis hebetudinem.

Saecularis illecebra.

Per spiritalem faculam

61

me

In

64. Sit mihi ductor,

Solvat peccati nebulam,

Qua

Ad

In qua pater et

sequendam

iustitiam

Lucem refundat perditam.

via,

sit

revisatur patria,
filius

Regnant cum sancto

spiritu.

ms. Benedictin. (Monial.) saec. 12 /i3.


Cod. Capit. Scaffnaburgen.
181. A.
Collect, ms. saec. 13. in.
Cod. Tolosan. 871. B.
4, 2 in terra
B.
12, 3 es spectabilis AB.
5, 1 Maria splendor gratiae A.
20, 4
Crescescens fit B.
21, 2 Et Dei B.
27, 4 Sine virili
22, 3 sq. fehlen B.
sanguine B.
31, 4 psalteria B.
28, 3 Cum B.
29, 3 Cum sedes B.
33, 4 factus es B.
36, 3 Tuo B.
40, 1 Quos A.
38, 2 Unde B.
Nach 41, 4 in B nur noch 51, 3 und 4; 52, 1 und 2 und 53.
43, 1
lapsam A.
Quos edidisti geminus A.
51, 3 Cum B.
53, 4 De male B
62, 3 captam A.
54, 1 peccatrix sordida. A.
54, 2 tabida A.
Orat.

1.

136.

2.

Maria, Stella maris,

Ut in fine
Mereamur

filia,

Es solamen peccatorum
Et iustorum gloria.

2.

3.

Ave, virgo patri cara,

4.

quam

Cod. Parisin. 5132.

De Beata Maria V.

Ave, virgo, mater pia,


Dei genetrix Maria;
Ave, diu praedicata
Et figuris demonstrata.

Plus

sine fine

pervenire.

Ubi sancti voce pia


Cantant Ave Maria,

Collectan. ms. S. Mariae Rivipellensis saec. 13. in.

1.

Medicina salutaris
Corporis et cordium,
In hac valle lacrimarum
Sis dux et propitia,

Summi regis thalamus,


Templum sancti spiritus,
Creatoris omnium

137.

De Beata Maria V.

Ave, virgo gloriosa,


Sponsa Dei speciosa,

Genetrix et

sol et Stella clara,

Ave, Christi mater munda,


Sancto spiritu fecunda.

Ave, virgo gloriosa,


Dei mater speciosa,
Ave, caeli nitens porta,

Per quam

terris lux est orta.

Ave, virgo Deo grata


Et ab ipso consecrata,
Ave, pulchra plus quam luna,

Quam

rideles

petunt una.


5.

6.

183

Ave, virgo praeelecta,


Dei genetrix etfecta,
Ave, omni labe pura,
Desperatis spes futura.

7.

Ave, virgo admiranda,


lam a cunctis veneranda,

8.

Ave, decens

et

et

intacta.

Salvatoris mater facta,

Ave, cunctorum regina


Et dolorum medicina.

decora,

Ave, virgo benedieta,


Incorrupta mater dicta,
Ave, Clemens et serena,
Pietate semper plena.

Clarior lucis aurora.


9.

Ave, virgo

Ave, virgo, maris

Stella,

Quae post partum

es puella,

Ave, fulgens margarita,


Per quam nobis data vita.

Collect, ms. liturgicum incert orig. saec. 13. in.


Cod. Tolosan. 871.
2, 2 sol et caelo clara.
3, 4 Per quam caelis lux.
1, 3 Que diu.
Abschrift von Andre Carrere S. J.; vgl. Eevue des langues Romanes 1895,
virgo
p. 121. Verbunden ist mit dieser Dichtung der Rhythmus Vale
regia", der offenbar ein Ganzes fr sich bildet.

138.
1.

De Beata Maria V
6. Vale, per

Vale, virgo regia,

Vale, lesse virgula,

Vale, vita saeculi

Florida per saecula.

Et spes vera

Vale, stirps Davidica

Et mater

7.

Quae

Es

Mater

8.

Vale, virgo habilis,

9.

ineffabilis.

Vale, virgo inclita,

luxta Christum posita,

expers criminis.

Vale, super aethera,

Pia gestans viscera.

veri luminis.

quam

10. Vale super omnia,

caelitus

Venit sanctus spiritus,

Omni digna

Vale, quae caelestia

Vale, quae peccantium

Regis

Misereris omnium.

et

terrestria.

gloria,

Collect, ms. incert. orig. saec.

ms.

lilium

Vale, semper floribus


Redolens prae omnibus,

Mater

quae per filium

Vale, in

quam

Candida convallium.

salus fidelium,

Vale,

populi.

sole clarior

Vale, plus

Dominum.

Vale, mater Domini,


Grata sancto flamini;
Vale, caeli domina,
Nostra delens crimina.

4. Vale,

5.

portasti

Vale,

Atque luna pulchrior,

deifica,

Vale, decus virginum,

3.

quam Dominus

Delet nostrum facinus,

Dei plena gratia;

2.

incert. orig.

inkl. fehlen B.

13. in.
Cod. Tolosan. 871. A.
Cod. Parisin. Xouv. acq. 1544. B. Nach Str. 10 fgt dieses bei:

saec.

15.

Virgo perennis, ave, qua mundus solvitur a Vae,


Porta salutis, ave, per quam patet exitus a Vae:
Venit ab Eva Vae Vae quae tollis, ave
:

Collect.

Str.

16

184

verbunden mit dem Rhythmus Ave, virgo, mater pia". Abdaraus von Andre Carrere S. J. vgl. Revue des langues Romanes
1895, p. 121 sq.
In

schrift

139.

De Beata Maria V.

regina sanctitatis

1.

Et magistra

7.

libertatis,

Amare

Documentum

lenitatis.

Vere paenitentium.

bonitatis,

Audi preces, quas fundimus,


Te placare contendimas,
Quam semper offendimus,

8.

Dulcisque dulcissima.

Non

Magnarum permaxima,

peccata defendimus,

Mater amantissima.

mater,

Tibi,

quam laesimus

9.

Singularis femina,

Dominarum domina,

Quid quid enim commisimus


In fide, quam promisimus,
In te, pia, peccavimus

Et tuorum nomina

Nee

[Per tua iuvamina]

te pie

Dele nostra crimina

voeavimus,

a bono vaeavimus.

[Scribe]

Tu diadema regium.
Tu miseris refugium,

Et

utile

vitae pagina.

10. Attende suspiria

Ad

te suspirantia,

Comple desideria
Te desiderantia.
Innumerabilia,
Tuis odibilia

consilium.

Placare cura filium,

11.

Vitiorum retia

Qui lumen est tidelium.


Audi, virgo virginum,

Disrumpe propitia,
Ut caeli palatia

lactasti Dominum,
Verum lumen luminum,
Redemptorem onmium,

Calcata superbia

Quae

6.

Virgo beatissima,

Sanctarum sanetissima.
Piarum piissima,

Contra hostes praesidium


Et suave remedium.
Confer nobis auxilium

5.

dolentium.

Nosmetipsos confundimus,

Cum
4.

praesumentium.

Instrumentum
Xutrimentum

Cicatrices ostendimus
3.

te

Lacrimas fundentium.
Misere gementium,

Disciplina veritatis,

2.

De

In te contidentium,

pietatis,

Ingressi te praevia.

Et

eius

t'amilia,

12. Absorpta miseria

Preces supplicantium,
Sese aecusantium.

Et omni penuria,

Te desiderantium,

Cum summa

Ad

te

suspirantium,

In caelcsti curia

Per

te

dimicantium,

Regnemus

in

victoria

gloria

Per aeterna saecula.

In te gratulantium,

Cod. Tolosan. 871.


Collect, ms. incert. orig. saec l:;. in.
9,
Abschritt von Audi' Carrere S.
11, 6 l't eins.
vitae pagina.
auch Revue des langues Romanes 1895, ]. L28.
in

6 Suis
.).-.

vgL

185

De Beata Maria V.

140.

(Figurae veteris Testamenti.)

Gaude, virgo lamlabilis.


Gaude, mater mirabilis,
Nati per exordia,
Dei mater et tilia,

7.

Dumque patris nuda


Cham pudenda, male
Deridentes facta Dei
Sibi dant

Gaude, mater virginalis,


Gaude, virgo triumphalis,
Per Dei potentiam,
Inter matres nulla talis,
Nato consubstantialis
Per carnis materiam.
Post esum pomi vetiti,
sponsa sponso traditi

In

9.

Nam

filium Sarae dabo,


Ismael multiplicabo

Numero

malitia.

Vini, panis

Muliebri capite;
Tu caput es femineum,

Sic verus sacerdos fratri


Misertus obtulit patri
%

Se crucis supplicio.

Tu es odor agri
De quo memoria

Sponsis serpens mortem parat,


Frater fratris caput arat
Vulnere letifero;
Fratricida fit Iudaeus,
Cum mortem passus est Deus
Liguo salutifero.

11.

De

12. Yidens

lumbis Adae prodiens,


arcae claustris exiens
Successorum germine,

Collata benedictio

Tua

multiplicatio

In sanetorum agmine.

immortalem

Placat sacrificio

Concalcans vipereum
Paupertate divite.

Ab

familiae.

10. Sacerdos magnus, rex Salem

Serpenti caput conteri

5.

Theos Abrahae sie dicam


Benedicens benedicam
In data progenie,

Serpentis astutia,

Praedixit Deus veteri

iueundare,

In prostrato corpore.

Post collatam miseriam


Traheris in memoriam

4.

filio

exitium.

Promisso tilio Thare


Procedente tempore,
Tres videns unum honorat
Cibos ponit et adorat

Praemunis

ludaei

Crucitixi sie

Impetrando gaudia.

3.

ridet

Sibi dans opprobrium,

Ipsi nos reeoncilia

2.

videt

pleni,

seni

Caligatis oculis,

Postremum benedicenti
Placet Deo et parenti
Fitque notum saeculis.

Deum Iaeob luctat,


Benedictus sie eruetat
Vidi Deum facie;

Datur nomen, salus datur


Et nobiscum minoratur
In

humana

specie.


13.

Redemptorem Christum

186

credit

lob temptatus nee recedit

fidei

20. Dat Hebraeis salutare


Nubis, ignis luminare

Auferendo devium

solio,

Resurrecturum se clamat
Et visurum se, quem amat,
Ultimo iudicio.
14.

patre missus accedit

Ad

fratres Ioseph,

15. Primus Ioseph venumdatus


et

temptatus

Resurgit potentia.

Fratrem, nee minus ignoscit


Humilis in prosperis;
Ab angelo minoratus
A proximis ignoratus
Miseretur miseris.
erit

veniet rex natus,

Rubum videt inflammatum


Moyses nee minoratum
Pastor factus ovium;
Stat rubus in

incendio,

Sic stat in puerperio

Virgo gignens filium.


19.

Servitute lutea

Surgens abit gens Hebrea


Sequens Dei famulum
;

Ab

inferni

potentia

Redemit sapientia
Deus Dei populum.

deserto,

aperto,

Tollitur inopia:

Manna

replet vas aureum,

Sic uterum virgineum

Deus Dei

copia.

22. Pontificis virga

cum

floret,

ignoret

Virgo, natura mirante


Illibata post

et

ante

filium.

23. Per Balaam appellaris


Stella

Iacob, lux solaris.

Luminis initium;

Ex

Israel surgens

domo

Praeparans Deus et homo


Ducibus exitium.
24. Turbis inquit legislator:
Post me surget profanator,

Dei sapientia.
18.

in

in

suseipite;

Prophetam qui reeipiet


Venturum. nunquam periet

gentibus exspeetatus

Donec

Carnes pluunt

Tamquam me

Sceptralis potentia,

Manna mandunt

Dei paris

16. Fraternitas non cognoscit

omne noxium.

Naturae suffragium

Noster pie humanatus,


Temptatus et cruci datus

Princeps
Iudas nee stirpi deerit

caritatis

Pellens

Fructificat,

Profecit scientia,

17. Dixit Iacob

Luminare

21.

recedit

Venditus in pretium.
Noster a patre descendens
Verus Ioseph fit ascendens
Post crucis supplicium.

Honoratur

Sic geminat in renatis

sanetorum tramite.

dantur signa
Gedeoni duo digna,
Pluvia madentia;
Ibi Deus a simili
Divina confert humili
Rorans beneficia.

25. Signa quaerit,

26. Samson ducit alienam,


Revocat Christus egenani

Gentium ecclesiam
Samson urbis claustra

tulit,

Inferni Christus abstulit

Captivam familiam.

187
27.

Anna

Cum

a pari,

sterilis

34.

fecundari,

vidit

te

Grates agit Domino;


Christum regnare

Concepisti,

Regem

dedit Israeli

Ezechiel

Parens.

virginitas,

fecunditas.

virgo,

Tibi,

Duplex beneficium.
Saiomonis consecrata
Mulier quaerit a data
Frui sapientia
Sterilis

Ad

et

viduata

Christum

est

illa

Austri regina Sibylla,

Sceptra

praebens regibus,

Novus nova signa dabit


Et in

Cum

fine iudicabit

suis

principibus.

33. Iuxta vaticinium


Isaiae filium

Profers maris nescia:


Rorat caelum nubes pluunt
Salvatorem et effluunt
Eius beneficia.
.

revera

Deo

tribuisti

sancti sanctorum

Cessabit cireumcisorum

Regalis inunctio,
Fiat licet temporalis

Eius virtus, triumphalis


Sic sanctorum natio.

Signum datur sannianti


Regi lapis, ignoranti
Lapidis officium;
Lapis Christus struens reges,
Idolatris novas leges

Dans

vitae

commercium.

38. Tres illaesi sunt ab igne,


Quia Deus suos digne
Salvat salvans omnia;
nato, paraclito

Laudes referunt subito


Sopita calumnia.

Cedit idolatria.

Veniet rex, inquit

Adventu

Patri,

revocata,

et

Humile refugium.

37.

Spes. salus humilium.

domina.

Notatur sacrarium;
Clausa semper exstitisti

Ego

campi. lilium
et eonvallium

tu

35. Clausam vidit portam sera

36.

flos

patri

Peperisti,

Regnat David et post eum


Regnare promittit Deum
Deus suo semine;
Semen David assevero
Verbum in homine vero,
De te natum virgine.

Tibi, mater,

32.

hominum
Dominum

Deo

Sum, Deus,

31.

femina

Et deinceps iudicare

Cognitus per speciem.

30.

sine viro

Placantern genus

Loquens Deus Samueli


Facie ad faciem;
Reprobat, cum non obedit,
Deus hunc, alterum dedit

29.

Deus mirum.
virum

fecit

Praedicit

Ignorato termino.
28.

Novum
Cum tu

39. Mira videns mira refert


Rex indignus, cui defert

Superna dementia
Quantus, inquit, Dei natus
His apparens miseratus

Adest cum

laetitia.

40. Sic eructat Virgilius:


De caelo natus filius
Et nova progenies
Procedet tarn subtilius,

Quam

ipse mirabilius

Novat novas

facies.

De

41.

188

virgo singularis,

te,

Prodit lapis angularis

Aptus

aedificio,

cum

In structura,

surrexit,

Duas uno circumtexit


Gentes beneficio.
Serm. mss.
add. saec

13.

Iezechiel.

ex.

orig. saec.

incert.

21,

Cod. Oxonien. Land, niiscell. 269.


21, 4 Magna replet.
35, 2
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

13. in.

Magna mandunt.

36, 6 sanctorum facio.

141.

De Beata Maria V.

Ad sermonem
Miseris quas

Aures tuae

Nunc

nostrae laudis,

nunquam

claudis,

pietatis

inclina,

Orbis terrarum regina.


2.

3.

Dona

nobis intellectum,

8.

Maria, virgo beata,

Incidamus

Sic fuit in

Fac,

Quo
Et

in

Quo processit lumen darum,

errorem.

vox nostra sit sonora,


laudet omni hora,

9.

concelebret

5.

mens munda

Orta genere regali

Servans

Haec

legis

instituta.

Mater Dei o benigna,


Angelorum laude digna,
Non ad plenum tua gesta
Cuiquam sunt manifesta,

10.

Tua
Gens

11. Gabriel. Dei electu^.

facta nee referre

Ioseph saneto desponsata.

Permansit inviolata.

Ad quam est post haec directus,

valet totius terrae,

Si

quis preces pro peccato

Adfert,

has praesenta nato,

Offerre quae tibi

Meute devota non

cernis,

spernis.

Virgo sancla, mater Dei,

diligenter nutrita

Et honeste custodita,

A quo pul ehre salutata


Erubuit perturbata.

quisque pro posse suo


Psallit in honore tuo.

7.

nata.

Afrluenter est imbuta,

Dum

6.

mundo

Gratia spirituali

te

Laudatione mcunda.
4.

Splendor expers tenebrarum,

Ut loquamur, quod est rectum,


Ke iuxta pravorum morem

12.

Verbis consolatur blandis,


Docuinentis venerandis

Ab

angelo edocetur,

Quod mater Dei


13. Cui

sie-

rcs})ondet

vocetur.
illa:

Ad quam confugiunt rei,


Ab bis poenis, quas meremur,

Ecce, Domini ancilla,

Tua prece liberemur.

Siin

Fial

mihi, ut

genetrix

dixisti.

Icsu Christi.

189
puerpera sublimis,

14.

24. Demonstrat sancta scriptura,

factum propter plura,


ut hunc antiquus
Non cognoscat inimicus.

sancta, laudanda nimis,

lstud

Cui mysterium caeleste


Creditur angelo teste.
15. Suscipiens illud Ave,

Dulce verbum

Quod

Scilicet,

25.

suave,

et

cunctis nimis estmirum,

Pretio sanguinis empti

Nee fuissemus redempti.

Concipis nesciens virum.


16. Est tuum corpus intactum
Templum Dei in te factum,

Quem
Et

conspiceres reptantem,

dum

vagiret,

Quam

nutrix,

adiutrix,

Sicut nos cognoscis velle,


[Et]

peccata proeul pelle.

nova res

20.

et

miranda,

Per saecula memoranda,


Qui terram palmo concludit,

Cum

virgine matre ludit

21. Qui caeli continet thronum

Et a quo

est

Quemadmodum

omne bonum,
illi

placet,

In sinu puellae iacet.


22.

Quae laetatur, sicut debet,


Et oscula ei praebet,

More

feminei sexus

Nato suo dat amplexus.


23.

quibusdam dubitatur

Hacc

viro

cur desponsatur

Dicamus, ne quis ignoret,


Nimirum, ut custos foret.

Eva

Et sanetior feminarum,
Regem, iustitiae solem,
Gaudens esse tuam prolem.

operuisti.

Mater Dei atque


Esto nobis nunc

clauserat nobis

28. Forma, decus puellarum

Saepius obtinuisti

19.

tale

Pro suasione saeva.

Blandimentis, ul dormiret,

Et pannis

Deus

27. Princeps virginum, Maria,


Per te reddita est via,

Piam dextram porrigebas


Et sustinens erigebas.
18. Hie in eunis

illi

Solacium maritale,
Ne corupta crederetur
Et ob hoc lapidaretur.

lacte pavisti.

17. Caelum, terram gubernantem

Dum

26. Dedit

revera genuisti

[tuo]

Nam si vere cognovisset,


Deum non crueifixisset,

29.

Ut sanetus evangelista
Fideliter dicit ista,

Deum verum

incarnatum
Confitemur tuum natum.

30. Verba, quae dixit propheta,


Cognoscimus adimpleta,

Dat Deus benignitatem


Propter suam caritatem.
31. Terra nostra dedit fruetum

De caelestibus adduetum,
Quo eibati et refecti
Universi sunt

electi.

32. Hanc, ut psalmista praedixit,

Terram Deus

benedixit,

Avertens captivitatem
Et dans nobis libertatem.
33. Praefulgida maris

Stella,

lesum Christum interpella,


Ut tua prece placatus
Nostros expurget reatus.

190

mundo pro quo pressuram

34. In

Tu

sustinuisti

37. Adest angelorum coetus.

Et Iesus occurrit

duram,

Martyrium passa

Te

35. Capta nimio maerore,


Sauciata es dolore,

36.

poenam

Das fulgorem

claritatis,

39. Sancta sie glorificata,

Consurgens velut aurora,


Sicut cunctis est compertum,

Dilue nostra peccata,

Rogans regem sempiternum,


Ne cadamus in infernum,

relinquis desertum.

40.

aequum.

Nil habens obscuritatis.

crucis.

Tu assumptionis hora

Mundum

locans, ut fuit

38. Inter ciaras margaritas.


In caelesti sede sitas.

dator aeternae lucis

Toleraret

laetus,

In caelesti throno secum

forte

conspecta morte.

Illius

Dum

Regnum quo possideamus,


In quo semper

gaudeamus

Cum

agminibus sanetorum
Per saecula saeculorum.

Collect, ms. incert. orig. (Gallicum?) saec. [12. et] 13. Cod. Kernen. 702.
2 quas praesenta.
25, 1 cognovissent.
19, 1 et nutrix.
25, 2
Dominum non crucissent.
27, 1 virginum regina.
29, 2 dicit ita.
40. 1 Regnum ergo possideamus.
Die Handschrift
36, 4 relinquisti.
berschreibt das Gedicht S. Gregorius de beata Maria. Selbstverstndlich ist
dasselbe hchstens aus der zweiten Hlfte des elften, wahrscheinlicher erst
aus dem 12. Jahrhundert.
15, 2 zitiert die Sequenz: Verbum bonum et

6,

suave.

De Beata Maria V.

142.

Stillat

in stellam

Maternum

radium

Dum

Caeleste stillicidium,

Mel

2.

stillans,

quo

nil

fit anxium,
quod supplicium

cor

videt,

Filius sentit anxius.

melius.

Virginale praecordium

Nam

Praeter naturae Studium


Dum replet Dei filius.

Sacri cordis sacrarium.

Gaudet virgo, quae filium


Patrem parit humilium.
Praeter quem non ostalius
In luctum vertit gaudium
Crucis sustinens taedium
Stella

Collect, ms.

Gallicum saec.

Percussit ipse gladius.

4.

virginale lilium,

Rosa per hoc martyrium,


;

Donum

13.

naeta beatius.

Ora patrem,
Post

praesentr radius.

propitiatorium,

Ut
Cod. Parisin.

pia,

pium,

huius vitae Stadium


sit

fr.

nobis propitius.

25 408.

191

143.

1.

De Beata Maria V
Virgo munda, nos emunda,
Saepe munda et remunda,

Salve, parens adornata

Virtutibus et signata

Signo pudicitiae,
Praeclectum vas honoris,
Sanctissimum vas odoris,
Vas omnis munditiae.
2.

Iustitiae regula.

7.

Gemma

decoris, vas sacratum,


Vas splendoris, deauratum

8.

Mater veri Salomonis


Atque vellus Gedeonis,
Nos in pace visita,
Quae per rubum designaris
Et regina nuncuparis
Prae omnibus inclita,
Virgo munda, nos emunda,
Saepe munda et remunda
Et nobiscum habita.

9.

Felix Anna, iucundare,


Quae meruisti portare

theotocos, flos florum,

redolens arca morum,

Tu candes ut lilium;
Parum dixi, nam candore
Nivem

odore
aromaticum.

vincis et

Omne

rosa,

Saepe munda et remunda


Eruens a framea.

In necein miseriae.

4.

mundi

Tu es urna aurea.
Virgo munda, nos emunda,

sapientiae,

Vas sine pari formatum,


Omni bono perornatum,
Plenum omnis gratiae,
Vas mundatum, nos emunda,
Saepe munda et remunda,
Vas misericordiae.

caeli,

caeli via,

vinea,

Proles David gloriosa,

Vas prae cunctis sublirnatum,


A Deo miseris datum

3.

Clemens, pia,

dulcis,

Mundi [salus],
Tu Engaddi

Vas

Auro

Mater

Genetricem gloriae,
sine fundo
Arenti dedisti mundo,

Quae puteum

5.

electa spreta Vasthi,

Gentem tuam

Aman
fiscella

liberasti

Gregi tibi subdito.


Virgo munda, nos emunda,
Saepe munda et remunda,

6.

non ex merito.

Salve, mater pietatis,

Adnullatrix vetustatis,

Novae
Salve,

potus veniae.

10. Sancta Lucia, laetare,

Mosaica,

Vultum benignum indica

Gratis,

Unde

morti tradito,

\itae formula.

virgo, noster

[risus],

Archa Noe, paradisus


Et Aaron virgnla.

Quae parenti

sine pare

Servis vera nuntia,


Uli prae

amore

iuncta,

Servitio rite functa


Pietatis gratia.

11. Sancta Fides

cum

socia

Elisabeth, matre pia,

Nobis posce veniam,


hoc rei suspiramus,
Te propter hoc exoramus

Ad

Et caelestem curiam.

192
12.

Ad

Maria, redinius,

te,

13.

Quia sine te perinius,


Porta caeli pervia,

Omnis intrans

Hoc

intrat per te,

et videt aperte,

seit

Qui manet
Collect, ms. S.

in

patria.

Mariae de Noa saec.

144.

1.

Ave, gloriosa,

13.

6.

gratiae,

Fns clementiae.
7.

es

fons salutis

Robore virtutis
Et dementia,

Norma

Caecis,

sanetitatis,

Tu

laus

angelorum,

8.

Sis

Tu

Lapsis dans levamen,


Salus post certamen
Caeli gaudia.

arens

vitio.

prima,

ima

propitia.

Ave, margarita
Pura. non polita
Fulgens lumine,
Tunis monte sita,
Fortis et munita
Sancto tiamine.

maestis solamen,
Aegris medicamen,
Piis praemia,

Deum
ligas

Pacis fascia,

praesidia.

Cordis, artus, oris

post

Nobis zeli lima


Culpae purgas zima,

Ductrix captivorum

Ave, flos pudoris,


Parens salvatoris,
Plena gaudio,
Donis sacri roris,

Tu

Summis

Caeli gloria,

Ad

surdis, mutis,

Ope destitutis
Das remedia.

Tutrix pupillorum,

5.

Tu

Nexus unitatis,
Lanx iustitiae,

Speculum tuoram,

4.

virgo sacrata,

Flore vario.

Dulcor caritatis,
Datrix veniae.
3.

Tu

Moribus ornata,
Veraas sicut prata

Prole pretiosa,

pietatis,

V.

Flore comparata
Rosae, lilio,

Stirpe generosa,

Gemma

Cod. Parisin. 3388.

De Beata Maria

Dulcis et formosa,

Mater

Fac nos immunes a malo,


Quod attulit Eva malo,
Et post mortem in gloria
Nos reeipe cum gaudio
Regnaturos cum filio.

10.

Tu

es benedieta,

Nesciens delicta,

Vatum cannine,
Virga, rubus dieta,

Constans et non
Sine dumino.

fieta,


11.

193

Tu nautarum

Tu sacro pudore,
Sacro fusa rore,

Nautas

te matris

Tu

raore

Puerperium.
12. Tu, virgo beata,

16.

Votis et parata

Te precantium.
13. Ave, vas virtutum,

17.

imbutum

Aromati bus,
nil hirsutum
Haeret nee pollutum
Culpae sordibus.

Cui

Tu pons

et piscina,

Ave, puellarum
Speculum sanetarum,
Splendor gloriae,
Praemium sanetarum,
Palma viduarum,
Flos munditiae.

18. Scala peccatorum

desiderata

Ad

Diu, tandem data

regna polorum,

Dono

Sanctis patribus,

gratiae

Nos per viam morum


Duc ad lucis chorum
Et laetitiae.

Viam das post fata


Mente tibi grata
Famulantibus.

6,

cella,

Quae prae ceteris


Confers in ruina
Gratia divina
Opern miseris.

Spes fidelium,

Pure salutata

Tu

Dei

Portus et carina,

Maria vocata,

14.

es

Favus stillans mella,


Area foederis.

Cruciat dolore

Salutis

Stella,

procella

Salvans, diceris,

Paris lilium,

Nee

in

Cod. Coli. Corp. Christi Oxonien. 119.


5, 4 sacris.
3, 2 suorum.
Bannister.
Abschrift von Rev. H.
2 phaona comparata.

145.

De Beata Maria V.

Res nova mirabilis,


Virgo semper amabilis,

3.

Virgo venerabilis,

Omnibus comes
2.

Virgo, caeli regia,

Referta plena gratia,


Deitatis pluvia

utilis.

Virgo, decus virginum,

4.

Virgo super omnia,

Caeleste lumen luminum,

Tu

Ave, salus gentium

Et pereepta venia
Perducas nos ad gaudia.

Firmaque spes fidelium.

dele nostra vitia

Liber ms. Miraculorum BV. saec. 13. Cod. Parisin. (Arsen.) 3517.
Aus
derselben Quelle Gautier, Oeuvres Poetiques d'Adam de St. Victor II, 356.
Dr.
Pia Dictamina. VII.
13

194

146.

la.

De Beata Maria V.

Area.
Rosea,

Ib. Aurea,
Turea,
Mellea

Vinea
Poderis,

Nasceris,

Scirpea,

Gemmea,

Vitrea,

Lactea,

Laurea,
Aetheris

Myrthea

Lux

Superis

Et

miseris

Assereris.

inferis

Extolleris.

lc

Olea
Iudaea,
Iessea
Diceris,

Tu dea
Nivea,

Laus mea,
Aderis,

a.

Quae

flecteris,

Dum

posceris.

Erravimus.
Peccavimus

Et Dominum offendimus,

2b. Sed gemimus


Et petimus,
Ut emundetur animus,

Id luimus.

Nam

Quod

Quod fecimus,
Sed ad portum confugimus,

Hoc

lusimus,
bravio,

dum

<

^urrimus

Dum

In stadio, deficimus.
2

c.

serimus,

virginem requirimus.

Rex optimus,
Altissimus
In hac regnat liumillimus,

Quo surgimus,
Quo vivimus,
Quo veterem exuimus
Adam, novum induimus.
3

a.

Plebi miserae,

1).

Prolis liberae

Lapsae temere,

Parens, nitere

Sere

Vere
Reddere
Vitam pro munere.

Propere
Nectar ab aethere.

a.

195
4

In te sidere

Caeco vulnere
Nos occumbere

b.

Detur surgere,

Mente

cernere,

Munde

vivere,

Dat carnis blandimentuin,


Sed da vivere,

Da

Iugo subdere
Lasciviae iumentum.

a.

Speciosa

Trans clivosa,
Trans saxosa

5 b.

Virgo rosa,

Rege

Salva peccatores,
Virtuosa,

Fac nos meliores.

a.

amores,

Dirige cursores.

Generosa,
Luminosa,
Tuos da fulgores,

Ne

in

Per spinosa,
Per umbrosa

Gratiosa,

conterere

Vipereuni pigmentum.

Animosa,

b.

Gloriosa,

Submove

tortores,

Hie annosa

lutosa,

Bituosa

Procellosa,

Trahant transgressores.

7.

Stringe percussores.

Ave, virgo caelica,


Flos specialis
De stirpe Davidica,

Laus

virginalis,

Sponsio prophetica,
Sanguis regalis.

a.

Lux

8 b.

maritalis,

Da

Tu

curialis

Pagina moralis,
Tu Maria,

Spes vidualis,
gaudia,

Lux, via

Tu

Praevia,

Venia,

Thalamus decoris,
Mater salvatoris.

pia

Salus peccatoris,

Genetrix pudoris.

Stella navalis,

Lux

verticalis

In patria.
Gloria,
Filia,

Tui genitoris,

Summi

conditoris.
13

a.

196

Nostris hostibus

Tuis precibus

9 b.

Subrepentibus
Tuis viribus

Tersis sordibus

Nostris mentibus

Subeas,

Deleas,

Niteas

Paleas

Et nos adeas,

Et exhibeas

Cynthia fulgoris.
9

c.

Pascua

viroris.

Nobis flentibus

Et labentibus
In his rupibus

Advehas,
Augeas,
Nostri foveas

Gratiam

10

a.

vigoris.

10

Singularis

b.

Stella maris,

Decor

et

Exemplaris,
Militaris

flos

Vita beatorum.

florum,

Sublim aris,

Popularis,

Adornaris,

Praesularis

Vernans aula morum.


IIa.

Laus

Plebe cum immunda


Nobis absit, sed ornari
Stola iucunda

emunda,

nos,

Pietate puellari

Nobis
Mellis

nun da,

Fac

....

in

Christi

Corona rotunda.

unda.
12.

reorum.

IIb. In gehenna carcerari

Virgo parens absque pari

Munda

et spes

Propera, libera,
Sanes ut vulnera

Animae

mortifera,

Resera, lux, sidera.

13

a.

Nostrum desiderium,

13

b.

Sed

Extingue cauterium,

Quo fervent
Caro

tu,

peccata,

lilium,

Flentium refugium,
Absterge reata

dum incendium

Park inflammata.
14.

candens

Deo conformata,

desiderata,

Cantica
Lyrica,

Rhythmica

finio,

Mystica
Caelica

Cantans in gaudio,
Quiete fruar praevio
Praesidio.

197

Collect, ms. Vedastinum saec. 13. Cod. Cadomen. 14 (IV o 18).


5b, .1 amore.
lc, 6 Vinea.
Ic, 7 Laus manens.

5b,
9

5
6
fehlt.
b, 4
c,
9 a, 6 nos adhesis.
b,
- 13b, 4
adsit.
IIb, 4 Stola nos.
urteilen, mglicherweise auch Cantio.
Abstergens rata.
Von demselben Verfasser das Lied Veris flos, Herba, ros.
Cirpea.
cruores.
Doleas.

6
9c,

4 amosa. 8
3 In
4 Adveas. IIb, 3
Der Form nach zu
147.

1.

2.

12.

Cordis mei nosce votum,

13.

me

Semper praebe tutum.

pelle totum

Mater, audi et exaudi,


Miserere miseri,
Me nunc cerne nee hunesperne

Cantum
4.

5.

Ave, mater desponsata,


Dei mater praenotata,
Yirgo semper illibata.

madens Gedeonis,

Sponsa prudens Salomonis.


6.

Ave,

solis

tutus portus

Mundi

Ave, moris diseiplina,


Tu caelorum es regina
Et dolorum medicina.

salus, vitae via,

quidquid gessi,

te,

Virgo, non recessi,

Te

corde gessi.

in

15. Opern a te quaero,


Mater, nee despero.

Sed iuvamen quaero.


16. Solve meorum
Vincla peccatorum,

Lumen

angelorum.

fons indeficiens,

17.

Dulcis et reficiens,

Et optatus semper potus.


7.

sint consortes.

Maria, mater pia,

14.

florens hortus,

Stella maris,

hostis mali sortes

Nee malorum

Ave, lumen Simeonis,


Vellus

Ut

Ipsi vincant fortes

servuli.

tui

mater virtutum,
Servis tuis scutum

Et amoris uge votum.


3.

1 a,

De Beata Maria V.

Mente gaudens praedicabo


Dei matrem et laudabo,
Tibi Carmen decantabo.

Malum

Ad

te curro

sitiens.

18. Imple desiderium


Cordis et suspirium,

Dulce refrigerium.
8.

9.

10.

Ave, virgo puellarum,


Lux sanetorum et sanetarum,
Per te creseunt nee marceseunt
Flores pudicitiae.

Ave, rosa speciosa,


Gemma splendens pretiosa,
Virga Iesse fruetuosa.

19.

20.

21.

Tu pax mundi
Et

vitis

tutissima

feeundissima.

in

me

robur insere,

quam

vincere
vivere.

beata,

Per quam reserata


Sunt Adae vitia
quam laudanda
Mater et amanda
Per quam tanta munia

Deum caeli peperisti,


Mundo lapso suecurristi,
Nexum mortis denexisti.

11. (0) virgo Dei sanetissima,

Tu

Ut hostem possim
Et tecum semper

quam serena
Virgo, fide plena,

Cuius mira
Nostra fuit

iustitia
laetitia.

198
22.

Haec despexit baec

terrena,

31.

Caelis regnat haec suprema,

Ubi nulla

res mira,

Natum

tristitia.

Ad

caelis praemisisti,

cuius dextram resedisti,

Quando mundum

23. Haec est vita mortuorum,


Dulce Carmen angelorum,
Interventrix scelerum,

diva

virtus

Illibata permansisti,

32,

IM semper

reliquisti.

veneraris,

Per quam Christus, rex caelorum,

Virgo parens,

Vincla solvit peccatorum,

Quae cum Christo

et

laudaris,
gloriaris.

Preces audit contritorum.

24.

Haec est illa, quae nescivit


Thorum viri, dum ....

33.

quam pium

est laudare

Dei matrem et amare.


Toto corde suspirare,

Porta patens caelica,

25. Haec est virgo, quae portavit

34. Quae laudantem protegit

Nee plorantem

Deum verum, quem amavit,


Quem laudat plebs angelica.
26.

Haec
Et in

in

caelis

veneratur

Gaude, norma
Gau de, forma

plebe catholica.

27. Mater dulcis, nos dignare


Tua laude confirmare

respicit.

35. Gaude, mater pietatis,

adoratur

terris

despicit,

Sed quasi mater

36. Gaude, virgo

caritatis,

sanetitatis.

castitatis,

Gaude, templum

trinitatis,

In manus tuae pietatis


Me commendo, lux claritatis

Et virtute roborare.

Ut me mundes a
28.

Ne

in

peccatis.

mundo hoc cadamus,

Te iuvante evadamus,
Lapsi per

te

resurgamus.

37.

virgo

Dei piissima,

Ad me
29. Virgo, dulcis parens,

Tactu

viri

Modo miro
Deum caeli

carens.
peperisti.

genuisti,

quo facta tu

38.

fuisti.

Tu

Christo es electa

Et ab ipso es proteeta,
Cuius mater es dilecta.
l8
/u.
Lect. ms. Villariense Baec.
25, 2 dun! sanivit oder fanivit. Ils.

quae via es nliis.


Tuis suecurre servulis,
Cunctis fer

Post quem virgo permansisti.

30.

pia

converte viscera.

opem

miseris.

39. Mater dulcis, non me fraudo,


Quando lesum teque laudo,

Preces audi, earmen claudo.


Cod.

Palat.

Vindobonen.

1134.


148.

1.

Ave, mea

199

De eata Maria

specialis,

5.

Pulchra, suavis, curialis,


Meus amor, spes in malis,

Non est tanta, non est talis,


Tu omnium pulcherrima.
Ave, mater, audi. cara,
Sancta parens, aurem para,
Salutanti, supplicanti,

Te amanti,

Tu
2.

Ave, dico te salutans,


Non ingratum tibi putans.
Signum da. quod sis vicina.
Tuam aurem huc inclina,
Me qualerncunque audias.
Ave, cuius cor amavi.
Vivas. vivas exclamavi
Et cor meum coaptavi

laudanti

te

Quod

seinper esto proxima.

Tu imago Dei

viva.

6.

nescio.

si

nescias.

Ave. ave tibi dico,


habeto pro amico.

Sanctitatis expressiva,

Me

Vultum tuum rosulentum,


Adornatum, luculentum

Xec sit, cara, tibi grave,


Quod frequento tuum ave.
Nee. qualis sim, memineris.

Recogito. considero.

Ave suave tibi fero,


Te complexus corde mero,
Esto praesens, dum te quaero,
Te praesentem non despero,
Amantem te ne oderis.

Yellem. vellem te sentire,

Quod

sis

praesens, facraescire,

Intuentem intuere,

Sinum tuum

Me
3.

V.

tot

fac patere,

um

offero.

tibi

Ave, ave, dulcis rosa,

7.

Delicata. pretiosa,

Diligenter inquisita.
Sitienter coneupita,

Quam dulcis es amantibus.


Ave, Clemens advocata,

Cur diligentem despicis?


Diu, diu

me

Ave, mea quam dileeta,


Cuius melle mens allecta
Currit, ardet. gaudet. amat.
Ave, salve, gaude clamat.

neglectum,

Praetermitis ut abiectum.

Sic a tuis es vocata,

Pia mater appellaris,

Licet

Ne

Mea

in finem irascaris,

Amantes
4. Ave,

mea

te

non deeipis.

singularis,

Et quid dicam

tuis

caris,

sperantem aspernaris,

Si

Si diligentem

Ad

despicis?

vadam et te quaeram,
Cuius ero, sum et eram.
te

Quoadusque

lacessita

Convertaris vel invita.

Quae

diligis,

quos

eligis.

sim persona,

Praesidium

8.

Rosa, rosa tu vocaris;

vilis

tarnen tu patrona,
in

omnibus.

Ave, cuius amor mirus,


Qui te fugit, est delirus,
Propter te qui stulti fiunt.
Omne bonum per te sciunt
Agentes vitam liberam.

Tuus

Quam

stultus

esse volo.

ex toto corde colo,


Causa tui si confundor.
Inde laetor et iueundor,
Libenter euneta sufteram.


9.

Ave, bonum

mea

Salus

200

magnum meum,

11. Ave, dives et sublimis,

Mea merces magna

tu post Deura,

Nee

tua desit gratia.

Ave, ave, quam amare


Est in Christo iam regnare,
Cuius cor ad te pertingit,
Totum se ad te compingit,
Cohaerens cum fiducia.

quam

10. Ave, ave,

Est amando

Nam

te

Quam amando
Tuus amor

iuvenesco;

totus suavis,

Lenis, levis et non gravis,

Impinguans flatum pectoris.


12. Ave, cuius pro

sentire

amore

vellem in dulcore

ZSIori

sitire,

beata mortis hora.

tu es in veritate

Maior omni suavitate;

Ubi ades,

o decora!

Quam felix,

qui te cupiunt.

Felices,

nimis,

Post laborem, post maerorem


Transfer nos ad tuum florem,
In pratum verni nemoris.
Ave, pro qua non quiesco,

amata, o beata.
Semper sis mihi parata,

Ave, ave, quam nescire


In torpore est perire,

Per

Te

De

qui ardent, ad te vadunt,

In amplexus tuos cadunt,


quid est hoc, quod sapiunt

cui tuncaderis

te sperant tui

excelsis,
<,

virgo,

Mihi tunc adesse


*?

consolari

Visitari,

Saluto

te,

dum

cari
caelis

velis;

veneris.

13. Ave, ave exclamabo

Meque

commendabo,

tibi

Ave, dicam, ave, pia,


Esto mecum hac in via,
Maria, modo libera.
Cara mea, tunc appare,
Maria, non morare
Veni

Et me tuo

fer dilecto

Porrecta mihi dextera.

Orat. ms. Franciscao. saec. 14. in. (Privatbesitz).


3, 6 neglectam.
7 abieetam dafs die Form zu ndern ist, zeig't 6, 2.
6, 7 complexa.
Dies Lied ist verwandt mit dem Ge12, 5 qui tunc.
8, 6 Tua stulta.
dichte Anal. XXXII, Nr. 63, den Liedern bei Mone I, Nr. 123-126 und III,
Nr. 1195, und zwar nicht blofs in hezug auf die metrische Form sondern
ebensosehr rcksichtlich der Diktion und der Behandlung des Stoffes.

3,

149.

1.

Alma redemptoris

Mater, omnium,

Manes

filia.

Stella maris

Vocaris.

Et tientes

Spes fidelium,
caeli

V.

Subleva cadentes

Salus peccatoris,

Quae porta

De Beata Maria

pervia

In hac via. pulcherrima

Virgo Maria.

201

quam laudanda,
Beanda
Mater Dei,

Domina

Nostrae spei

Tuum, genetrix,
Fac propitium.

I'ii^sima,

Praesta auxilium,

Domina
Tu propitia

nobis

5. Assis

modo
4.

misericordiae,
Pelle pia

Mater,

Nostra

Nos tuo nato

vitia,

ms.

Collect,

saec

13.

et

add.

V.

Gaude, mundi lux divina,


Gaude, caeli et regina,

Benedicta es

8.

Haec est illa tarn decora,


Quae ascendit ut aurora;
Ut conserves omni hora,
Te rogamus hodie.

9.

Illa

in

caelis,

Clara Stella matutina,

Fns misericordiae.

Cunctis semper es amoena,


Virgo dulcis, o serena,
Omni dono tu es plena,
Speciosa domina.

De

Super caelos exaltata


Mater fuit Domini.
10. Kyrie, qui nos

supernis salutata.

Eia,

auscultate,

fratres,

matrem invocate

Talern

est

vena veniae.

namque

Felix

es tu

fecisti,

Et Mariam elegisti,
Ex qua carnem assumpsisti,
Dans medelam homini.
11.

Lux

es alta.

o Maria,

Peccatorum recta

via,

Iesu Christi sponsa pia

In vestra necessitate,

Quae

virgo figurata,

Multis dotibus ornata,

Salve, mater gratiae.

6.

587.

7.

Bona mater, cunctis grata,


Yirgo manens impraegnata,

5.

XI

Ave, mater salutaris,


Christi sponsa singlaris,
Audi, clara Stella maris,
Audi, plena gratia.

Advocata nostra velis


Esse plena gratia.

4.

Cod. Florian.

Ad Beatam Mariam

Christi genetrix fidelis.

3.

14.

14.

150.

2.

reconcilia

Nostri miserere.

Floriani

S.

filia,

Virgo vere,

Quae genuisti
regem omnium.

1.

celerius,

Te invocamus,
Lau dam us,

Rosa fragrans

tilium

dicta,

mater benedicta,
Audi, virgo, mater dicta
Christi

Piissima clementiae.

Et regina saeculi.
12. Mater,

nostra es beatrix,

Afflictorum consolatrix,

Peccatorum liberatrix
Totius periculi.

Brev. ms. S. Bartholomaei Trisulten. saec. 14. Cod. Vatican. 7683. add.
saec. 14.
Der Abcdarius scheinbar unvollstndig.


151.

1.

Qui
Esto

te

De Beata Maria

Tu

es

o Maria,

orant,

202

3.

Tuo nato

o pia:

die,

Miserere peccatorum.
2.

Tu

es decus

beatorum,

Egestorum

4.

Via, portus viatorum

puritatis.

(es)

solaciurn,

Errantibus refugium,
Peccantibus subsidium,
Aegrotantibus medicina.

Advocataque eunetorum,
Florum flos virginitatis.
5.

mater

Vas beatae trinitatis,


Plena summae bonitatis,
Paupertatis remedium.

recta via,

sui

Clara Stella matutina,

Flos et rosa sine spina,


Contemplatio divina,
Salva nos, virgo Maria.

Cod. Capit. Veronen. 828 (819).


Collect, ms. Veronense saec. 14.
Die Schlufszeile jeder Strophe reimt mit den drei ersten Versen der folgenden Strophe; 5, 4 mit 1, lff.

152.

1.

Ad Beatam Mari am V

Mater patris et filia,


Supernorum laetitia,

2.

Regina poli curiae,

Mater misericordiae,

Stella maris eximia,

In hac valle miseriae

Audi nostra

Sis

suspiria.

3.

tuis

regnum

Cod. Oxonien. Land. Misccll. 507. saec.

153.

Illustrator cordium

mirabilis!

fraglat

lilium,

Ignara viri seminis


Virgo profert tilium

V.

Hanc domum, portam, tunmlum,


Maria,

Compictor imaginis.
res nova.

14.

visita,

Carnis nostrae similliina,


Ad veram vitam excita.

Salutis exordiam

Rosa

patris.

De Beata Maria

Fit nostrae propaginis,

2.

porta veniae.

Maria, propter filium


Confer nobis praesidium
Bone fili, prece matris

Dona

1.

reis

4.

Ave, mater gratiae,


Solamen miserorum,
Speculum munditiae,

Purgamen immundorum.

5.

Nobile triclinium,

Tu forma

6.

regia gentium
Sponsa Sunamitis,
Sitim pelle mentium,
Radix verae vitis.

15. Salve,

virginalis,

scrinium

Deitatis

Et

203

imperialis.

tios

Nunc rore plena gratiae


Nubesque luminosa.
Canticum

16.

Tuum
Ac

laetitiae,

Restaura ruinosa.
7.

Et vinculum malitiae

Christi puerpera

17.

Dulcis

Auferendo vana.

Coniunge, mediatrix.

18. Regina dulcis, filium

nobis propitia,

Sis

Diva

Pro nobis tunc exora,

pietatis,

Quando suum stimulum


Mors offert sine mora.

Solve nostra vitia,


decus castitatis.
9.

19. Fac, o pacis vinculum,

Karitatis vinculo

Nos semper constringe


Et

Virgo singularis,

Ut tergantur

viscera

caritatis

Nos indue benigne.


10.

Emulos nos

Ut

virgo et regina,

Omnibus
12.

tristi

in

Stella

Karbybdis malitiae

22.

Nam

14.

Nunc virtutum

23.

regula.

supplices

virginitatis,

portus indulgentiae

Da

nobis tuara gratiam,

Gratiae pincerna,

Ad

tuen dum propera,


Mergamur ne inferna.

pelle.

Genetrix benigna,
Cuncta prece sedula
Comprime maligna.

flos

Es, forma sanctitatis.

Rivus fluens melle,


Tua per suffragia

Mala procul

Rogamus ergo
Te,

involvat

virgo regia,

tibi

Serves a ruina.

Et orcus miseriae
Nos non deprehendat.
13. Eia,

criminum

matutina,

Nos famulantes

nece

horis.

Nos nunquam

piatrix

21. En, tu sole pulchrior

salvaioris,

Serva nos a

sis

Pultrixque maeroris.

Christi paupertatis.

Mater

crimina,

Portus salutaris.
20. Fiat et per gratiam
Nostri salvatoris,

facias

Verae castitatis,
Amatores facias

11. Casta

patrona,

et

Nos peccantes repara

Caelesti militiae

8.

morte finniter
adiuvamen.

in

Prosit

dominatrix.

Dissolve,

nobis ingiter

Assit consolamen,

24.

Es radix

odorifera,

Veniae lucerna,
Purga nos, puerpera,

labe veterna.

204

30. Benigna tu defensio

25. Suavitatis poculo

Venenum depellis,
Quod immittit astutia

Tuorum devotorum
Atque salus omnium
Et mater orphanorura.

Maiigni versipellis.

26.

Te fatemur domiuam
Reginamque caelorura,

31. In boc ergo corpore

Et mundi

Secerne dos a loculis


Et poenis infernorum.

procellis

Lites aufer cordium

Et finem pone

27. Regis babitaculum,


Domini Messiae,

bellis.

32. Nostra nunc precamina.

Virgo, fac iucunda

Salva nos in stadio


Pruesentis huius viae.

Christo tuo

iilio,

Fac corda nostra munda.


28. Ave, o ficulnea,

Dans Signum

aestatis,

33.

Ad

verna aetherea
Duc nos cum beatis.

gaudium
Atque consolamen,
Patronam nunc rogamus
Graude, nostrum

Mentis per nictamen


29. Virgo admirabilis
In conditione,

Carnis post excidium.

Ne remoriamen
Facias, sed hostium

Assis tuis famulis

Cum
Orat.

33, 3 Et

Vim

protectione,

ms.

S.

Amen.

Salisburgen. saec. 15.


Cod. Petrin, a IV 39.
33, 4 Zu nictamen die erklrende Glosse
Aufschrift: Oratio de adiutrice nostra. Maria theotocos,

Petri

patronam nunc.

vigilantiam.

repellas.

continens hoc nomen Iohannes


eckens torffer de Straubing in
serie capitalium."
Iohannes de Straubing war Mnch von St. Peter in
Salzburg, prof. 28. Juli 1456, ob. 25. Mai 1501.

154.

1.

Deus admirabilis,
Solus immortalis.
Filius spectabilis,

Patri coaequalis,
inenarrabilis,

Spiritus aequalis,

Triam manens

Nonna

stabilis

socialis.

De Beata Maria V

2.

Sempiterna trimtas,

Ens

in unitate,

Trinitatis unitas

Pari maiestate,
Persevcrans deitas
In aequalitate,

Conformis aequalitas

Una

deitate.


3.

Eius influentia

Vivimus

205
8.

Quam

donis,

et

perpes integritas
Matris parientis,

Praesidet et thronis,

Nulla differentia
Dominationis,

Quam mera

Unus

Quam

Trinus in personis.

4. Frustra

modus quaeritur

9.

humilitas

Cellula vinaria,

Rosa

Nam

sine spina,

quaerens obruitur
Vigor rationis,
Sola fides fungitur
Vi probationis,

Evae

Haec

Stella marinaria

et

Per

in

10. Praeclusisti devium,

Virgo singularis,
Concepisti praemium

palatio

Virginis fecundae

Vitae spiritalis,

Ducem

Incarnatur, ratio

Nescitur et unde

mysterium

Virgula vernalis.

11.

Cum

Consolationis,

Sola Puerperium

Solis

dicitur

Legem

creaturae,

humanitate,

tabernaculum

Salva castitate.

Dominationis.

et

caritate,

Mira claritate,
Dei habitaculum

Generationis,

Cuius est Imperium

est

es oris osculum,

Mundo dans speetaculum

Sola refrigerium

Virgo prolis purae,


Creator transgreditur

Tu

Plena

Incarnationis,

Mater

virginalis,

Contra mortis taedium

Genetrici mundae.

seit

vitae praevium,

Aula

Prolis sit donatio

Sola

lex divina,

Luxque matutina.

Profluens abunde

Deus

te

Virginum regina,

prima ponitur

praedestinatio

tu contraria,

Virtus multifaria,

Pars orationis.

7.

regit

Incorruptae mentis

Generationis,

6.

simplicitas

Angelo credentis,

essentia

in

fecunditas

Quam

Angelis potentia

5.

felix

Virginia praesentis,

12.

Te sanetorum populus
Canit in scripturis,
Nullus vacat loculus
Signis aut figuris,

Vincitur, non laeditur

Es exempli baculus

Prima lex naturae,


Auetori conceditur
Uti plus quam iure.

Tuae laudis

Novis

et

futuris,

titulus

Multis forma

iuris.


13. Deus ex te nascitur

Sub humana

De

veste,

virga flos oritur

Vetus homo moritur


Rigida de peste,
Novum genus solvitur
Criminis a reste.

Te

tigurat mystice

Rubus

Repromissionis,

15.

thronis.

Te mirandam

posteris

Textus praedicavit
Testamenti veteris,

Te significavit
Area vetus foederis,
Urna, quae gestavit
Manna, te prae ceteris

Sic recuperasti.

Laudis et honoris
Praebent testimonia
Matri redemptoris.

20. Per te repromissio

Facta consummatur,

Et praevaricatio
Prima relevatur,
Legis excaecatio

Per te declaratur,
Sed et novae datio
Gratiae monstratur.

Signis denotavit.

16.

revelasti,

Patrum sanctimonia

Praelata mirifice
et

Verbum

Genus Adae perditum

Nivei decoris,

visionis,

terra verifice

Angelis

generasti,

Patribus hoc abditum

Plena sunt dulcoris,


Perpes castimonia

designat typice

Tu

Verum sed absconditum


Manna tu portasti,
Carne dum reconditum

19. In te merciraonia

Yellus Gedeonis,

Te

18.

Deum

Isaia teste,

14.

206

Nostrum es sacrarium,
Quos exemplo praeis,

21. Solamen plangentium,


Spes desolatorum,

Patens Oratorium,
Liber novae legis,

Cura delinquentium,

Tu

Norma

reclinatorium

Mundum summi

regis,

Propitiatorium,

Mediana

reis.

17. Literarum apices


Tibi

famulantur,

Prophetarum ordines
Te vaticinantur,
Te superni iudices
Digne venerantur,
Reges ac pontirices
Per te sublimantur.

Venia reorum,
te sequentium,
Pausa viatorum,
Vera salus gentium,
Portus naufragorum.

22. Nullus in periculis


Se sentit derelictum,

Sed nee

Mundi

in

speetaculis

se relictum,

Precibus qui sedulis

Cornu gerit fictum,


Orans pro piaculis

Nomen

benedictum.

207
23. Tolle vehementiam
Dirae passionis

Maria, quaerulus

24.

Asto hie peccator.


Tui saneti sedulus
Nominis amator;

Apponendo gratiam
Consolationis,

Moveat cleraentiam

Iesu,

puerulus,

Matris et creator.
Asto tibi credulus.

Vis compassionis,

Mater, fer sententiam

Meus

Restitationis.

sis

salvator.

Cod. Stiriacen. L 26 [s. n.].


3, 8
4 Vigore.
6,1 Sola sit.
10, 1 Praeclusti.
12, 1
8 Omnibus in veste.
17, 3
populis.
16, 7 Tu propitiatorium.
Nach 24, 8 noch: Praestante etc.
ordines gegen den Reim; lies indices?
Collect, ms. Stiriacense seec. 15.

Trinis

4,
13,

in.

155.

De Beata Maria V.

Ave, plena gratia,

3.

Salve,

beatissima,

Angelorum domina,

Rege cordis

Virgo Maria;
Ave, mundi gloria,
Stella maris fulgida.
Virgo Maria.

Virgo Maria;
Nostra dele peccamina
Tergens et euneta crimina,
Virgo Maria.

Consolatrix omnium.

2.

Tu maestorum

4.

Virgo Maria;
Placa tuum filium,
Creatorem omnium,
Virgo Maria.

5.

Sana corda saucia,

Dona

cordiura,

intima,

vitae gaudia,

Virgo Maria,
Post hanc vitam veniam

Ad

salvandam animam.

Virgo Maria.

Nos commenda filio


Ducens ab exsilio,
Virgo Maria;

Pande caeli ostium


Dans aeternum gaudium,
Virgo Maria.

Ibidem
saec. 15.
Cod. Petrin, a I 14. A.
ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15.
Cod. Petrin, a IV 9.
C.
3 fehlt A;
1, 4 mundi domina A.
3, 1
4, 5 Da salvandam AB;
Dei salvandam D.

2.

Orat.
B.

ms.

Franciscanum

Orat.

208

De Beata Maria

156.

Maria, mater Dei,

1.

Ad

camant omnes

te

7.

[tu] fundas preces ei,


Qui dat regna requiei.

Mater summae

3.

det

Ad

te

Non

regmim

pietatis,

8.

sum

reus,

4.

Me

10. Maria, lumen virginum,

agnosco vitiorum

Mole

Nostrorum sordes criminui

carnis otiosum,

me

Et peccatorum omnium

criminosum
Et supernis odiosum.
Qui

5.

scio

Exstingue, pacis vinculum.

Sed tu, virgo laudabilis,


Mater et venerabilis,

11.

6.

lacrimabilis.

Te oro

flexis

Ut

[Christus], tuus filius,

[Me] eruat propitius,

Per preces [tuas citius]


[Mundet] culpis attentius.

Sis mihi supplicabilis,

Te oro

regina caelestium,

Exora tuum filium,


Ut det mihi consilium
Et salutis remedium.

suffragator meus.

sit

curiosa.

Tu, virgo, patrocinium,


potens auxilium
Praesta mihi, consortium
In conventu fidelium.

9.

dolor meus,

Te precante Christus Deus


Ut

gloriosa,

Tuum

baptizatis.

clamo, qui

te latet

felix,

Purga prece

Mitte preces pro culpatis,


Roga fontem bonitatis,

Ut

Yirgo

Apud Christum virtuosa,


Mea membra vitiosa

rei,

Ut

2.

V.

genibus

12.

Et cum magnis gemitibus,


Ut me mundes criminibus
Mundis orationibus.

Ergo precare filium,


Ut mihi sit refugium
Concedatque consortium
In choro caeli civium.

IL
1.

Mundi
Per

salus,

te patet

te

o Maria,
caeli

3.

via,

poscunt suffragia,

Quos constringit angustia.


2.

caelorum imperatrix,
Virgo felix, o beatrix,
Ad te clamat gens humana,
Mediatrix, [purga vana].

4.

Purga labern vitiorum,


Medicinaque laborum,
Miserere populorum
Dans veniam defunctorum.
Stella maris apellaris

Et regina

salutaris,

Gentes, quibus dominaris,

Ab

iniquis tuearis.

209

Tu ingens

5.

spes credentium.
praebe praesidium.

Ipsis

8.

Ergo, virgo sanctissima,

Mater

Christi carissima,

Tua prece piissima


Roga pro nobis. Maria,
tu

6.

virgo valde pia.

Dei mater

9.

Hostis nequam contraria


Tua vincens potentia.

genuisti, tilium,

det mihi consortium

Inter turmas tidelium,

Perennis vitae gaudium.


10. Pronus flector ad altare,

Nostrae oarnis, o Maria,

7.

Quem
Ut

lia,

et

Est abuudans miseria.

Te

Sua virtus
Marcescunt

Ut me semper custodias.
Preces meas exaudias.

et

gloria

sicut

folia.

delector adorare,

Virtutibus enutrias

Et post mortem

suscipias.

Petri Salisburgen. saec.


Cod. Petrin, a IV 38.
4 Tuis
4 Sis mihi suffragium. 3 me
mundis.
praeceniura.
4 per pacis. 11, 2
4 Interventu.
4 contingit.
Erat propitius.
4 In horis
celium.
3
Tu es ingens.
4 o Maria.
3 Sed tuae virtutes ex gloria.
Inter animas fidelium.
4 Et perennis.
2 A te lector adorare.

3 custodiat.
4 exaudiat.
5 Virtutibus me
enutriat.
Orat.

ras.

8,

15.

S.

I 3, 3 Christe.

scis.

4,

3,

II

celi

12,

9,

10,

9,

10,

10, 6

5,

1,

8,

7,

10,

6,

10,

8,

et

10,

mortem animam meam

suscipiat;

dann noch: Et ad vitam aeternam

perducat.

157.

1.

2.

De Beata Maria V.

Ave, Maria.
Tua mihi memoria
Dulcis sit super omnia.

Maria.

Tu
Tu
Tu

Sermonem
De te libens habeo,

caeli regina.

spes, tu medicina
Stella

Et rosa

matutina

sine spina.

Sed culpas meas timeo.


3.

4.

O Maria,
Tu sponsa, tu thalamum.
Tu solis habitaculum,
Tu forte propugnaculum,

Ergo tu. sanctissima,


Peccatorum spes unica.
Conforta tuum famulum,
Ut tibi dicat canticum.

Hostis non timens vinculum.

Maria.
Pia

et

benigna.

Et trinitatis gloria.
Dreves, Pia Dictamina.

Maria,

7.

Tu mater es et hlia.
Tu patris sapientia,
Tu lii laetitia

Tu
Tu
Tu

datrix gratiae.
fons misericordiae.
custos innocentiae

Et speculum munditiae.
VII.

14

210

Maria,

8.

Tu sidus darum,
Tu medela animarum,
Tu puteus aquarura
Et hortus deliciarum.

legis

Et

felix

generosa
puerpera.

Tu flos candens,
Tu genima resplendens,
Tu Stella clariticans

Tu thronus Salomonis,
Tu rubus visionis,
Tu vellus Gedeonis,
Tu plena caeli donis.

Et sidus

irradians.

Maria,

14.

Tu tutum refugium,
Tu scutum debilium,
Tu sanctitatis lilium

Maria,

10.

glosa,

stirps

Maria,

18.

Maria,

9.

Tu
Tu

Tu virgula fructifera.
Tu planta salutifera,
Tu gemmula lucifera,
Tu nardus odorifera.

Et vas virtutum omnium.


15. Quid dicam plus,

Tu
Tu

Maria,

11.

Tu

dulcis et [mitis]

Fecuudissima

Tu
Tu

via regni caelestis,

arca albae vestis.

Tu

Ergo, virgo virginum,


Placa tuum lilium,

16.

Ut

Orat.

post vitae terminum

Ducat ad

tota formosa,

ms. Franciscan. saec 15.


Cod. Petrin a
16.
Cod. Vindobonen. 4100. B.

Lunaelacense saec.
3 Tu fehlt B.
sancta anima B.

4,

vera concordia;
quod potes omnia.

Scis,

vitis,

Maria,

12.

Maria?

sancta amica,

7,

5 Et fehlt B.

158.

13,

caeli

14. A.

Ad eatem Mariam

V.

fons misericordiae,

Origo pudicitiae,
Pacis atque coneordiae
Rcparatiix, virgo, fios virginum.
consolatrix cordium,
Miseratrix humilium,
Auxiliatrix fidelium,

Audi voces precantis agminis.


10.

Co/lect. ms.

memoria mihi.
2 Tu fons candens AB.
15, 2
1,

Dulcis regina veniae,

5.

gaudium.

Clemens, dulcis, humilis,


Virga lesse propaginis,
Dei mater et hominis,
Virgo inviolabilis,


15.

211

Exaudi iam preces ecclesiae,


Ut quae versatur hodie
In errore tarn impie.

Sedato schismate prece pia


Tui sit fides in ea,

Non
20.

a Christo pharisea,

Sibi grata et acceptabilis.

Utes et proelia,

Bella,

Orbi tarn horribilia,

Maria

Pacifica,

Clm. Monacen. 19824.

Orat. ras. Tegurinura saec. 15.

anderer

Hand

nobilis.

Fol.

175 b von

Wesselprunnenses fratres, ite, Christe, precantes,


Matris ob raerita defunctis sis pia vita
Et nos viventes tibi devote famulantes
Protege, conserva, mors ne [nosj laedat acerba.

De eata Maria V.

159.

1.

Salve, mater salvatoris,

Fns

4.

vas honoris,

salutis,

Scala caeli, porta

Afflictorum consolatrix,

via,

et

Salve semper, o Maria.


2. Salve,

Dei sponsa

Dulcis Iesu gene[ra]trix.

electa.

5.

Sine macula concepta,

Tota pulchra

et

Salve, rosa

nostra fortis,

in hora mortis,
Sancta parens, virgo pia,
Salve semper, o Maria.

formosa,

sine spina,

6.

Mater regis et regina,


Decus mundi, Stella maris,
Inter omnes singularis.
7.

Tu columna
Nos conforta

Salve, virgo gloriosa.


3.

Vera salus infirmorum,


Advocata peccatorum,

virgo veneranda
Atque semper praedicanda,
Salve,

Salve, virgo, fons honoris,

Mater

Christi salvatoris.

Salve, virgo singularis.

Mundi
Per

decus, Stella maris,

te patet caeli via-,

Salve semper,* o Maria.

De

Levis, Anecdota sacra,

160.

1.

p.

109

decus feminarum,
Expiatrix nequitiae,
Universis sidus darum,
inaurans

ohne nhere Quellenangabe.

De Beata Maria V.

Salve,

Regnum

sq.,

gloriae.

2.

Regis regum mater cara,

Errantium consolatrix,
Gaude, felix Stella clara,
Nostra o auxiliatrix.
14*

214

Propterea rogo

pie,

Ut me conserves hodie,
Ut non peccem mortaliter
Nee moriar atrociter,
Sed per tuara potentiam

Da mihi paenitentiam
Cum firma contritione
Et vera confessione.
Orat.

rogo

ms.

Campense anni

166.

Mater

1.

1462.

Cod.

dulcis,

Lapsi per

Natum tuum

nos dignare

te

Deum

Ad

te

Tu

in

mundo

praemisisti,

cuius dextram sedisti,

Virgo prudens, et laudaris.

es electa

6.

Cuius mater es dileeta.

Et

Illibata permansisti.

fer

iuvamen miseris.

Cod. Darmstadien. 521.

3,

4 virtus

De Beata Maria V.

Collaudo te matrem Dei,


Laudo fruetum ventris tui,
Sint benedieta viscera

Kt tua saneta ubera,


Quae lactaverunt Dominum,
Aeterni patris filium;
Qui non habet initium
In te sumpsit exordium.

filiis

Succurre eunetis servulis

res mira, virtus Christi

167.

converte viscera

Et quasi mater

1462.

laudare

Virgo Dei piissima,

Ad me

ipso es proteeta,

est

Dei matrem et amare,


Corde toto suspirare,
Quae laudantem protegit
Nee plorantem despicit,
Sed quasi mater respicit.

fuisti,

Orat ms. Campense anni


4, 2 resedisti.

quam pium

5.

caeli genuisti,

quo facta tu

Et ab

1.

Quando mundum reliquisti.


Ibi semper veneraris,

Per quem virgo remansisti.

dira.

3,

resurgamus.

Virgo dulcis parens,


Tactu viri carens,
Miro modo peperisti,

3.

De Beata Maria V

Tua laude confirmare


Et virtute roborare;
Ne in mundo hoc cadamus,
Te iuvante evadamus,

2.

Darmstadien. 521.

pie.

2.

Sit

benedieta pietas

Et virtus et humilitas
Et tua pudicitia
In caelesti laetitia.
toto corde et anima,

Ex

Mente

et

virtute mea,

Visceribus ventris mei

Collaudo matrem Domini.

215
Christi mater Maria,
Iesum dementer invoca.

Sint

Ut

De cunctis poenis
Anxietate saeculi.

ipsius conceptio

Sit vitae nostrae

eius ascensio

et

Semper nostra defensio

protectio.

inferi,

Eius sancta virginitas

Ex

Et virtus et humilitas,
Baptisma atque passio,
Mors atque resurrectio

Et eius sanctis precibus

In

in

Sit

Mea

manus

tuas,

tui

tilii

meritis

caelesti gloria

perpetim anima.

Domino.

Commendo omni tempore


Corpus meum et animam,
Quia redemptor meus es
Et mater tua mea spes.

De

cunctis poenis inferi

me mater

Defendat

Dei.

Cod. Darmstadien 521.


Orat. ms. Campense anni 1462.
2, 7 Et
visceribus.
3, 8 et resurrectio.
4, 1 Sint fehlt.
3, 5 Et eius sancta.
Nach 5, 7 folgt noch die
4, 4 Et de anxietatibus.
4, 2 Sint semper.

bekannte Strophe

Maria, mater gratiae, Mater misericordiae

De eata Maria

168.

1.

Ave, Christi mater digna,


Pia, mitis et benigna,

Ave, virgo, quae per natum


Mortem sternis et peccatum,
Ave, virgo, morti datum
Tuum ora pro me natum.

7.

Ave, Clemens imperatrix,


Terrae, caeli dominatrix,
Ave. clemens et amatrix
Et virtutum operatrix.

8.

Ave, clemens vitae datrix,


Vitiorum enervatrix,
Ave, elemens miseratrix
Peccatorum, non peccatrix.

Super omnes benedicta.

Ave, Christi splendens

Mundo

Stella.

fulgens nix novella,

Ave, Christi clara cella,


Pro me Christum interpella.

4.

Ave, virgo, Dei templum


Castitatis et

exemplum,

Ave, virgo scandens caelum,


Inde lumen dans serenum.

V.

6.

Ave, Christi mater, dicta

3.

etc.

Ave, virgo iuvans mundum


Corruentem in profundum,
Ave, virgo, quae infernum
Vincis tenens ius supernum.

Ave, Christi sponsa cara.

Ave, Christi parens alma,


In supernis patens palma,

5.

In virtutum vite clara.

2.

218

173.

1.

De Beata

Imperatrix egregia,

3Iaria V.

7.

2.

Tu nos

pudicitiae,

Tu cella vera Dei,


Tu pacis et concordiae,
Tu nutrimentum gratiae.
Tu claritatis Stella.

Angelorum domina,
Secretum

Tu gemma

Mater misericordiae,

Salus humanitatis,
deitatis,

dignare te laudare,

Dulcis ter o Maria,


Gabrielis ore loquelis

Tu

salutaris,

Mater

8.

consecraris,

Christi pia.
9.

3.

Tu
Tu

Tu

es

plenitudo gratiae,

omnium

Tu castitatis lilium,
Tu pacis habitaculum,
Tu vitae principium.
Tu finis mortis
Tu mater Dei,
Tu mater spei

celsitudo gloriae,

lux caelestis icuriae,

Speculum innocentiae,
Tu trinitatis templum.

Et
4.

virtutum

[Insigne] receptaculum,

Munditiae exemplum,

Tu

Nardus odorifera,
Frutex aromatica,
Flos stipis Davidicae.

virgo regia,

Affaris,

veritatis.

Imperialis calaraus
Pietatisque thalamus,

Erogabilis balsamus.

5.

Tu textuum congeries,
Tu legis expositio,
Tu testamenti series,
Tu prophetarum visio.

6.

Tu

10.

Tu via viris invia,


Tu parens paris nescia,
Tu thalamus sine mora,
Tu sol illustrans omnia,
Tu sola plena gratia,
Tu sola natum exora,

11.

Ut nobis paenitendi
det spatium

cedrus in Libano,
Flos odoris et decoris,

Et paenitentibus det

Sine spina rosa,

solacium,

Tu cupressus in Sion,
Tu oliva fructifera.
Fonde

Ut post hanc vitam regnemus


in

caelesti curia

Cum omnibus

speciosa.

sanctis.

Collect. Lunaelacense saec. 16.


Cod. Vindobonen. 4100.
2, 3 ore
verbis.
4, 1 Imperialis aula summus. --4, 2 Thalamusque pietatis.
6, 1 Tu cedrus altitudinis in.
5, 2 Tu fehlt.
5, 1 Tu textum vera.
8, 3 Flos fehlt.
G, 2 Tu flos.
6, 5 Uncta oliva fructifera verna.
11, 3 Et paenitendi.
11, 1 paenitentibus. 10, 6 filium exora.

Orationem sequentem canonizavit Gregorius papa primus anno pontificatus;


omnibus ipsam devote dicentibus centum dies indulgentiarum criminalium et venialium et a poena et a culpa."
sui primo, qui dedit

De eata Maria V.

174.

1.

regina caelorum,
Maria, domina angelorum,

Cum

Dele

in

5.

et

3.

sis

Duro fixum
4.

Passum
Et non

Facias, ne

mihi poscens

Veniam ad tuum natum,


Iesum Christum vulneratum
Pro me vili et indigno,

Ite

7.

in

humanitate
divinitate.

[a

me], maledicti,

Sed potius quod dicetur


quando dividetur

Iustis,

Optimum

Ab

crucis ligno,

in

revocabit.

Tunc me salvum et securum


verbum durum
Audiam a causa dicti:

me, quod peccavi,

te,

iudex iudicabit

Et omnes

reorum,

Et reduc me, nam erravi,


Viam rectam nee agnoscens,
Precor

Advocata tu vocaris,
Pro me bona tunc loquaris,

Cum

mater miserorum

sis

Mediana
2.

219

a pessimo

aeterno Domino.

Hoc praesta
Ob amorem

mihi, virtus patris,

tuae matris,

Quae te Christum parturivit,


Postquam ab angelo audivit

Imploro te, virgo beata,


Ut sis mihi semper grata.

Procul omni fallacia:


Ave, plena gatia.

Collect, ms. Lunaelacense saec. 16. Cod. Vindobonen. 4100.


1,1 Lies
Ave, regina?
2, 2 Ut reduc.
2, 3
1, 2 Lies O domina angelorum?
ne agnoscens.
fixum fehlt.
4,2 deitate.
5,3 Lies
3, 4 Dura
Quando iudex?
7, 1 Sed fac potius.

175.

De eata Maria V

R Funde

preces in caelis,
Maria, Stella maris.

1.

Remove cito peccata,


Unde vota sint grata
Omniumque prolata,

3.

Alta unda caelorum


Et decus angelorum,
Audi preces peccatorum,

Maria, Stella maris.

Dei benedieta,

2.

Ab
Et

angelo iam dieta


in

caelis

descripta.

Maria, Stella maris.

Maria, Stella maris.

4.

Tu
Tu
Tu

tota es formosa,
tota speciosa,

tota gratiosa,

Maria, Stella maris.


5.

Tu es norma iustorum,
Tutela peccatorum,
Laetitia sanctorum,
Maria, Stella maris.
7.

Ut a morbo

220
6.

Eia, glorificata

Et cum Christo

locata,

Sis nostra advocata,

Maria, Stella maris.


pestilentiae

Et ab omni pravo scelere


Nos defendat semper et hodie
Maria, Stella maris.
S. Iohannis Damasceni opera imp. Venetiis 1514.
ad virginem Mariam."

.Oratio devotissima

DE

SANCTIS.

De Omnibus

176.

1.

2.

3.

Miserere mei, Deus,


Miserere, factor meus,

8.

Ut

Ne

jSoxium perdam torporem.

pereat reus

Iesu Christe,

iste.

miserere

9.

Virgo mater salvatoris,

Memor

Paenitenti mihi parce,

Porta

Hostes meos procul arce.

Pro me natum

Propter tuam bonitatem

in

te

firma

maris

11. Sancte chorus prophetarum,

Et gratiam mihi praesta,


Me non possum emendare,

Exorate creatorem,

Nisi velis adiuvare.

Ne me

Precor ergo, Iesu bone,


Meas sordes tu depone,

me

Contio patriarcharum,

Ovem
Dirige

require errantem,

me

deviantem.

Fac quietum me vagantem,

perdat peccatorem.

12. Sancte lohannes baptista,

Audi vota Clemens

Agnum

turbatum.

Eleva me corruentem,
Erige pigrum iacentem,

Stella,

interpella.

Omnes virtutes caelorum,


Apud Deum me iuvate
Et pro me semper orate.

cor ab omni labe.

Mentem meam

esto peccatoris,

caeli,

10. Sancte chorus angelorum,

pietatem habe,

Consolare

7.

ipsius per calorem

Fac me digne paenitere,

Renova me veteratum,

6.

spiritus igne,

Miserere, Iesu Christe,

De me
Munda

5.

Pastor bone, rex benigne,

Ure me

Habe de me pietatem,

4.

Sanctis.

ista,

fac mihi placatum

In Iordane baptizatum.
13.

Tu

quoque, Petre beate,

Claves caeli cui sunt datae,


Pro me roga salvatorem,

Qui posuit te pastorem.


14. Paule, vas electionis,

Sana, precor, aegrotantem,

Exemplum

Exaudi me te precantem
Et gratiam requirentem.

Ora tuum conversorem,

Ut meum

conversionis,

tollat

errorem.

224
15. Frater Simonis Andrea,
Ad te veniat vox mea,

Hanc ad aurem
Pro quo navem

22. Nicolae, praesul Christi,

Misero succurre isti.


Augnstine et Gregori,

porta Christi,

Subvenite peccatori.

reliquisti.

16. Super ceteros dilecte

Et de

23.

Custos Dei nimis care,


Pro me Christum deprecare.
17. Iacobe, Bartholomaee,

Estote mihi patroni,


Sancte abbas Benedicte,
Custos mentis sis afflictae.

Iacobe, Simon, Thaddaee,

Mementote precis meae.


18. Sancte chorus innocentum,

Mihi

25.

iuvamentum,
Qui fuistis moriendo
Testes Christi non loquendo.

vos omnes eremitae,


Votis meis assentite,

detis

19. Stephane Christi beate,

Maria Magdalene,

Tu memoria me

tene.

26. Agnes, Agatha, Lucia,

Propter Christum lapidate,

Scholastica, Caecilia,

Quod orasti lapidanti,


Ora mihi supplicanti.

Me

20. Martyr Domini Laurenti,


Certe plus ardens ardenti,

De

Katherina, Margareta,

sanctae Dei,
rei,

mundi salo
Servetis ab omni malo.

caritatis.

memento

et

Vestri mementote

Me

21. Sancte Clemens, Sixte, Clete,


Precibus meis favete,
Sacerdos Martine Dei,
Supplicis

ducite ad roseta.

27. Vos, sancti

thesauro pietatis

Opus uge

vitae.

24. Paule, Iohannes, Antoni.

Thoma, Matthaee,

Philippe,

sancte Petre confessor,

Mihi fias intercessor,


Ita mihi subvenite.
Ut ad regnum ducar

nuptiis electe,

nautam

in

28. Sit laus patri creatori


Filioque salvatori,

Eandem
Per

mei.

habeat flamen

cuncta

saecula.

Amen.

Mariae in Pontano saec. 13. Cod. Vatican. 4363. A.


Caelestin. . Mariae de Parisius saec. 15.
Cod. Mazarin. 3897
A unvollstndig, nur bis Str. 14 inkl.
1, 4 Ne damnemur reus
Statt Str. 3 und 4 hat A:

Collect, ms. S.

ms.
(605). B.
Orat.
iste

3.

A.

A me

tolle casus reos,


Procul arce liostes meos,
Propter tuam bonitatem

De me habe

4.

Pietatem de

Munda
Qui per

Tuam

pietatem.

me

cor ab

meam

habe,

omni

labe,

pravitatem

sprevi sanctitatem.

5, 3 Revoca
4, 2 gratiam tuam mihi B.
5, 2 Mea crimina depone A.
me fugientem A.
Str. 6 und 7 in A zu5, 4 Excita me dormientem.

sammen

in eine

Dirige nie deviantcin


Et require me errantem,
l-'ac quietura me vagantem
Sana, preeor, aegrotantem.

10, 1 Ave, Mater A.


4 teporem A.
9, 4 Pro me mater interpella. A.
10, 3 Dominum A.
10, 4 Pro me
10, 2 Et virtutes vos caelorum A.
Str. 12 fehlt A.
11, 2 Et chorus A.
13, 1 Princeps
semper et A.
13, 2 Qui es clavi[g]er caelorum A.
13, 3 Ora pro
Petre ceterorum A.
B,

Nach 22, 3 noch: Ieronyme et Ambrosi gegen


4 te posuit A.
Strophenban und Keim B. -- Nach 23, 2 noch: Mihi sitis adiutores B.
vos B.
27
27, 2 Vestri mementote
29, 4 ducite ad gaudia B.
,me A.

13,

10

mei B.

De Omnibus Sanctis.
1.

Michael cum Gabriele.

6.

Innocentes

Qui astatis coram Deo


laudibus assidui,

In Iordane qui tinxisti

7.

Petre,

martyrum

Me

mea

unius ancillulae,

subiugasti pinguia,

Dehinc rubro rore tinctus


penetrasti aethera.

didicisti parcere.

Paule doctor, mentem

meam

9.

Christi piscis, o Laurenti,

tu doctrinis instrue,

te

Quem

Quibus iram Dei mei


valeam evadere
Et de culpis ad virtutem

5.

Iesu

queam

dele scelera.

Qui Francorum Deo colla

ter negasti

Parce mihi, ut per culpam

cito

Christi coheredes.

nunc supplex adeo.


assavit Daciana

fervens persecutio,

Ut ab omni vitiorum

me mundes

currere.

10.

mecum

Fortis

contagio.

sta,

Vincenti,

contra trucem viperam,

ceteri apostoli,

me supplicate
voce consolabiii,

lllum pro

Ut hac

Quo pellatur a me mortis

Et

formido periculi.
Drevts, Pia Dictamina.

ordine,

makari Dionysi,

pastor. cui praecepit

Christus oves pascere,

4.

in

per preces tuas turmae

scia caeligenae.

supera.

Quem ad vocem

abluatis

Gloriose Dei serve,

solverentur crimina.

3.

vulnera,

me

protomartyr Stephane,
Qui primus haberis sacro

Tu, Iohannes, tua prece

me ad

in

scelerum contagia.

agnum sine macula.


Non ut sua, sed ut nostra

reduc

qui pro Christo

suscepistis

Per haec

Prociamate: Sancte Deus,


parce tuo supplici."
2.

matrum ubera
Ab Herode necis dira
inter

caeli cives incliti.

vita te iuvante
consequar victoriam
in

caelis

praeparatam

victoribus gloriam.
VII.

15

226

Thebaea sublevata

11.

super astra legio

18. Confessores, quos munivit

ndei

Quae draconem durum


superasti proelio,

Hunc eundem mihi


nunc pie

te

carnis titillatio,

Vestra prece mihi

subde,

semper

flagito.

12. Bellatores gloriosi


invictique martyres,

Quos produxit ex

se

19.

vobiscum hinc transferte

supra caeli cardines.

poli

civis

20. Iam, Maria Magdalena,

mihi

inelite.

me tecum

lugendo

fungeris assidue.

Quem

Christi

22.

Quas nequivit superare


Adriana feritas,

flammas in me destrue
Et da mihi tuae sanctae
iugum ferre regulae.
,

dux, Ebrulfe,

Me

me prece

23.

Iam a Deo coronatae

Ut excelsum ad Olympum
laetus

possim tendere.

viduae,

virgines et

meruistis

vincere,

me flammas

Saevientis in

Veneris extinguite.

civem [erosolymae.

Incursantes me demerge
Acherontis carcere,

laedat perversitas.

Qnae noeivos ignes docte

fac solaris

17. Sempiterni regis miles,


Aegidi clarissime,

servate, ne maloruni

me

raonachoram inelite,
In extremo meus esto
defensor examine
El

Virgines electae Dei,

Fides, Spes et Charitas,

doctor insignissime,
Yenenata dirae lupae

16. Sancte pater

interpella

prece constantissima,
Ut ab ipso vehar post hanc
vitam super aethera.

nitentes iugulare

Monachorum, Benedicte,

sponsa fulgida,

Ipsum pro me

diversae gentes laudant

potenter persequere.
15.

rlagitia.

21. Generosa Katherina,

per orbem magnifice,


31 e

piissima

nexus prece disliga,


Qui te nitor sequi mea

cernere,

Cuius mira claritate

14. Meritornm luce fulgens


Martine sacerrime,

sis

Et arcentes me eulparum

Caeli regem in decore


fac

sacer chorus

eultores eremi,

Quibus pastum praebuere


panes cinericii,
lllum pro me supplicate,
in quo gloriamini.

mater

13. Pastor alme. Nicolae,

sitis

auxilio.

in

Monachorum
et

velut vitis palmites,

Me

confessio

Nee a Deo separavit

claro

24.

Omnes

saneti,

apud Deum

pro nie intercedite,


Quatenus inferni poenas

valeam evadere
Et

culpis

caeli

liberatus

regna scandere.

25. Laus et virtus


patri

In

sit

potestas

et

ingenito.

eodem permanenti
honor unigenito.

Ab

utrisque procedenti

gloria paraclito.

Collectan. ms. S. Ebrulphi saec. 12.

Cod. Alenconien.

1.

add. saec.

Daraus mitgeteilt von Leop. Delisle im Annuaire Bulletin de

la

12.

Societe"

de l'Histoire de France.
Paris 1863; II. Partie, p. 10 sq.; dort wie auch in
der Quelle unmittelbar verbunden mit dem Rhythmus: O Maria, gloriosa

angelorum domina."
Recht

--

Als

Verfasser

vermutet Delisle

wohl

mit

Order icus Vitalis.

Cnrsus de Omnibus Santtis.

178.

Feria tertia.

Ad Matutinum.
1.

In quorum laudem munera,


Quae tibi nunc offerimus,

Rex, civium caelestium


In quo laetatur contio,
Psallens sanctorum omnium

Sint nobis salutifera

Iam summo cum

Tibique grata, petiraus.

tripudio.

Regi sanctorum omnium


In cunctis dominatio,
Sit

honor, laus, imperium

Et gratiarum

actio.

Ad Laudes.
1.

Te Deum canit iugiter


Omnis chorus angelicus,

3.

Et confessorum cantica
Mulcent in corde dulciter.

Patriarcharum pariter

Et cuneus propheticus.
2.

Te turba

apostolica

Sic martyrum organica


Te tympana suaviter

4.

In cymbalis sonantibus

Hymnis, Chorea virginum


In cithara harmonica

Tota caelestis curia


Et melicis concentibus

Psallendo laudat Dominum.

Coniubilat in gloria.

5.

Regi sanctorum omnium.

Ad Primam.
Per sanctos tuos, Domine.
Quos iam caelesti lumine
Irradiatos novimus,

Suppliciter deposcimus,

2.

Nos legem tuam pariter


Fac meditari iugiter,
Ut semper fructum operum
Reddamus salutiferum.
15*


3.

Deo

228

patri per

omnia

Sit virtus et victoria,

Qui nos cum sanctis omnibus


Coronet in caelcestibus.

Ad Tertia m.
1.

Te ob sanctorum

merita,

2.

Deus, precamur inclita,


Qui in caelorum culmine
Tecum quiescunt. Domine.
3.

Nos corde, ore, opere


Fac innocenter vivere,
Ut caeli tabernacula
Intremus sine macula.

Deo nostro per omnia.

Ad Sexta m.
Per pretiosam omnium
Sanctorum mortem praemium

1.

2.

Caelorum, Deus, citius


Confer nobis propitius.
3.

Reatus rumpe vincula


Et submove pericula.
Ut vota nostra dulciter
Tibi reddamus iugiter.

Deo nostro per omnia.

Ad Nonam
Beati sunt, qui habitant

1.

2.

Caelos; ut hos, qui militant


In terris, iuvent precibus,
Praesta, Deus, supplicibus.

Deo

3.

Nunc reple nos virtutibus,


Confer cum sanctis omnibus
Nobis post dona gratiae
Aeterna bona gloriae.

nostro per omnia.

Ad Vesperas.
1.

Promissa, Deus, praemia

Nobis

in

tine

3.

temporum

Cum sanctis da sublimia,


Perennes dotes corporum,
2

Hinc clara

et

subtilia

Glorificata corpora,
Cita,

Et

plena pectora.
5.

Ae

frui

te

suaviter

Perfecteque diligere.
4.

Fac nos cum

sanctis omnibus

In te gauderc Domino,

Dum

impassibilia

tui

Da animabus pariter
Aperte te cognoscere

omnia
Es regnans

in

omnibus

sine termino.

Regi sanctorum omnium.

229

Ad Completorium.
lux,

sanctorum speculum,

benedicere,

Tuas

Te

sublevatis manibus

Da, Deus exercituum,


Laudemus in perpetuum.

caelestibus.

in

3.

1,

Te quoque

nobis post hoc saeculum

Laudare

1,

2.

Da

Deo

virtutes canere,

nostro per omnia.

Cod. Lahacen. 45.


Orat. ms. Vallis Iocosae[?] saec. 15.
Ad Non. 1, 1 sunt
Ad Laud. 2, 2 Hymnus.
3 Psallentes.
Ad Vesp. 2, 4 tua.
3, 3 te fehlt.
3 iuvant.

179.

1.

Paradisi

amoena

Quam

De Paradiso.
6.

In sublime

muri divinitus,

regio,

Nil debentes

possedit

quondam primus homo

humanis artibus,
Sunt constructa
vivis

2. In te loca

7.

Saphyrus est
secundus ordine.

secura tempora.
8.

odore gramina,

Rubet

hinc chalcedonius,

smaragdus optimus,

lilia,

Et arbusta

Post sardonyx
atque sardonius.

profundunt balsama.
4.

Pulcher hortus,
mellita flumina,

9.

Chrysolithus
in loco septimo

Sonat aura
lenis per nemora,

Irradiat

Ibi flores

Et beryllus

et

5.

Subsequitur

Quartus adest

rosa,

albescunt

Fundamentum
Est fundatum
praeclaro iaspide,

Clari dies,

In te spirant

lapidibus.

primo fundamine

pulchra sunt omnia,


Nullus turbo,
procul sunt nubila,

3.

mala punica.

Duodecim

fulgore aureo,

est

cum

topasio.

10. Chrysoprassus

exornant lapides
Portas urbis
suas per species,
Quos non radet

annorum

Ad Mat.
fehlt.

series.

exsistit

decimus,

Et iacynthus
adest purpureus,

Amethystus
post duodecimus.

230

11. In istorum

Non

12.

colore lapidum

Qua

Est signata
Qui caeleste
currunt ad bravium.
Collect,

pronum

requie

quave dulcedine
Perfruuntur

vita fidelium,

(180).

est

vel leve dicere,

fideles

animae.

ms. S. Arnulphi Meten, saec. 12 /i3. Cod. Berolinen. Phil. 1694


jeder Str. wiederholen sich als Kundreim die Worte: Quam

Nach

Aufschrift: Rhythmus domni


Einen Bischof von Langres mit
wohl aber einen Guibuinus archidiaconus Lingonensis, der spter (1077 1082) Erzbischof von Lyon wurde.
Ihm wird gewhnlich dieser Rhythmus zugeschrieben. Zeitgenossen waren
brigens ein Gibuinus II., ep. Catalaunensis (f 1004), und ein Gibuinus, ep.
Laudunensis, der unter Leo IX. auf dem Konzil zu Reims anwesend war.
Cfr. Migne, PP. LL. 142, 1438.
Vgl. Wattenbach, Sitzungsberichte der
Kgl. preuss. Akademie der Wissenschaften 189L 97 ff.

pulchra es sanctis animabus et requies."

Gibuini, Lingonensis episcopi."


Namen Gibuinus hat es nicht gegeben

180.

1.

felix

De Caelesti Ierusaleni.

regnum patriae supernae,

In quo quiescunt agmina sanctorum,

Gloria multa decorata, cincta


Pace perenni.

2.

Non
Nee

est

scribentis calami signare

eloquentis hominis narrare,

Quanta paravit in te regnaturis


Deus aeternus.
3.

Ad

te suspirat generis

humani

Perdita proles in parente primo.


Sed redemptoris caelitus directi
Morte redempta.

4.

Bene suspirat tenebris addieta,


Quae paradisi gaudiis privata
Perdidit lumen, quo fruuntur semper
Cives superni.

5.

Namque

praesentis luminis splendore

Fallitur eaeca

iuvenum caterva,

Putans iueundum, quod adimplet


Fletu perenni.

mundum

231
6.

Quid enira potest homo moriturus


decre miseras ruinas

Nisi

Atque lugere incolatus

sui

Tempore breviV
7.

Est namque misev et infelix valde,


Qui se, dum vivit, exsulem ignorat,
Qui non suspirat ad illius regni
Felicitatem.

8.

si

Illius

quis posset in palato cordis

regni epulas sentire,

Sperneret cuncta, quae iucunda praesens


Vita mentitur.
9.

Nee mirum

tarnen,

si

notatur opus

Pro creaturae merito distinetum,


Bonis

et malis

mediisque trinum

Ante paratum.
10.

Nam eaelum, terra infernusque simul


Considerata singula demonstrant,
Dum in respectu singuli pensatur
Singulum quodque.

11. Infernus infra tenebrarum locus,

Desuper eaelum luminis superni,


Media manens arida, communis
Inter utrumque.
12.

Infernus

nequam angelos

Regnum supernum

includit,

spiritus beatos,

Terra serpentis sauciatum ore


Genus humanuni.
13.

Iam si quaeratur singulorum Status,


Tartarum simul atque paradisum
Crederet mundum, qui duo diversa
Contemplaretur.

14.

Nam

respectu loci tenebrarum

in

Mundus

hie fallax creditur

amoenus,

Caeli respectu barathrum putatur

Et

iure quidem.

15. Vallis haec

namque

dieta lacrimarum,

Lacrimas praestans parentibus primis,


Omnem suorum filiorum turbam
Flere coegit.


16.

232

Cur enim non flet bomo peregrinus,


Qui supra flumen sedens Babylonis

Memor

est matris,

dum

privatur visu

Tempore multo?
vere mater, civitas superna,

17.

Ad

suspirant animae fideles,

te

Quae

roris pocula degustant


Caelo demissa.

tibi

18. Ciaritas tua claritas aeterna,


Honor et decus in turribas tuis,

Et per murorum moenia iucunda


(antica laudum.
19.

Lapides

tui

lapides electi,

Aurum obrizum pulchritudo tua,


Ex margaritis ianuarum decus
Omne consistit.
20. Pretiosorum lapidum structura

Singula tui fundamenta vernant,

Et per

plateas ligni vitae fructus

Multiplex surgit.

lignum

21.

felix,

quod rigatur unda

Fontis aeterni, qui de throne- manat,

Impetu cuius

hilarescit

semper

Civitas Dei.

22.

Hae

tuae laudes, civitas iucunda,

Et quas nee lingua resonare potest,


Immo nee cordis sufricit humani
Sensus rimari.
23. Verum,

Quanta

si

sit

licet,

tibi

latius

pensemus,

gloria iustorum.

Qui laureati manent ante thronum


Regis aeterni.
24.

Nunquam
Semper

laborant,

esuriunt

nunquam

exsultant, iubilant et psallunt,

Quippe cum nulla tempora


Gaudia claudant.

festiva

25. Iam enim imber transiit et hiems,


Flores in terra undique vernabunt,
Kl

exsultanti turturis os nova

(antica promet.


26.

Voxque

233

laetantis audietur sponsi:

Surge, quae dormis, propera,

dilecta,

praeparatam
Ante coronam.

Accipe,

27.

felix, tibi

Iam nuptiarum copula fecunda


cantorum Organa iucunda,
Concrepet simul cohors laetabunda
Citharoedorum.

Citat

28.

Ad quorum

vocem resonat

et tellus,

Chori sanctorum pariter exsultant,


Et inaudita convivarum corda

Gaudia replent.
29.

Verum haec parva


Illius

exhibet aspectus

sponsi regis et magistri,

Qui super omnes imperat


Unus et idem.
30. Cuius

et

regnat

quam mira gloria, maiestas,


summa, bonitas immensa,

Ciaritas

Cuius decoris species illustrat


Saecula cuncta.
31.

Ergo

fallacis

gloria contempta

Mundi quaeramus gaudia superna,


Ubi sanctorum cunei laetantur
Sorte

felici.

32. Gloria tibi, cunctipotens pater,


Gloria nato et, qui ab utroque

Semper procedit
Sit

similis

amborum,

honor unus.

sehol. saec. 13.


Cod. Francofurten. Barth. 56. add.
(nach Bhmer, Zeitschr. fr deut. Altert. V (1845) p. 467 ff.)
A.
Collect, ms. Constantini Caietani saec. 17.
Cod. Alexandrin. 99 (III).
B. 1, 3 cuncta B.
1
4, 3 quod fruuntur B.
5,
3, 4 redempti A.
Iamque B.
6, 3 Ac flere lugens B.
5, 3 mundus B.
8, 2 fercula
sentire B.
11, 2 lumen A.
10, 2 demonstrat A.
12, 1 nequam
Spiritus B.
12, 3 supernum spem beatorum A.
13, 1 Nara si AB.
14, I Xamque respectu B.
15, 1 Vallis hie A; haec quoniam dieta B.
16, 1 Cur iam non flebit homo B.
18, 3 Et perteurorum A.
22, 1
Haec tuae laudis A; Has tuas iaudes B.
22, 2 Quasque nee B.
22, 3
humanus A.
24, 3 In his cum nulla gaudia festiva B.
24, 4 Tempora
claudant.
25, 2 Flores in terra florida vernabunt B.
26, 3 Et aeeeptura
veni praeparatam B.
27, 2 Sanctorum citat
26, 4 Tibi coronam B.
B.
Aufschrift
Str. 32 fehlt A.
28, 1 voces B.
30, 1 gloriae B.
in B: Ioachimi, abbatis Florensis, hymnus de caelesti Hierusalem
et gloria sanctorum.
B enthlt noch ein anderes lngeres Gedicht desselben
Verfassers, das nicht in die hymnologische Literatur einschlgt. Der Anfang
desselben lautet:

Petri Trecen. Hist.

saec.

13.

in.

234
1.

Visionen! admirandae
ordior historiae
Et succincte scribam textum.
Felicis

2.

3.

His solutum lux secunda

5.

semivivum

memoriae

scorpionum

Quidam

vir religiosus.
faraa non incognitus.
Scripsit rem. quam vidit
in extasi positus.

traditur exsilio,

quidam

Iter agit destitutu-

hominum

Ductus animi excessu


ambulat per invia.

Primo

moto gt

die

consilio.

7.

Nihil minus quarto die


patitur discriminis,
Farne, siti et fervore
maceratur eremi.

Quinto

asjieris

ferarum

laniatur unguibus
Et t'requenter laceratur

in latrones incidit

Et ligatus stricti- loris


paene vita deficit.

bestianun morsibns

etc.

De Superna Hierusalem.

181.

5.

mactandum

sed

ictibus.

Tertia his liberatus

6.

Xulli sibi patent campi.


nulla loca pervia.
4.

suscipit.

Non curandum,

Eia. veracis Hierusalem visio pacis.


Ordinibus miris Sion fundata saphiris.
Obvia procedens. voces dulcedinis edens.
Voces laetitiae. voces dans hymnologiae
Cantica cantando. Dominum Sabaoth venerando.

Suscipe laetanter Christum regem iubilanter,


te sacravit. propria sibi morte dicavit,
cruce signavit. qui sanguine purificavit.

Qoi
t>ui

<

Auro
10.

gimilis

Tu
Tu

patris

radio

magno

soleoi

ra.iius

Parie'ibu-

Qae

unctis

illustraberis agno.

et

erit,

Alleluia canetur.

propugnacula Iaspi--

tua

portae sine fine patebunt.

claudentur. quia firma pace fruentur.

Te Deus
I

rastis

crystallas

Nunquam

nitebis.

rutilabis.

-epternpliciter superabis.

sed

laudetur.

In te

vitro

poerilibos atque choreis

\irgineis

Sistris

15.

gemmis ornata

sterneris.

Luce coruscabh.

elegit.

popul

git,

praelatarn terris

dedit inmediatam

regarn. cuius diadema Berenam


nun l.ipidum structura novorurn
In lapides bis sex, qoos in diademate fert rex,
Discipuli bis sex, quibns est '-ommissa Dei lex.
.

Est,

25.

rei

'

Ornatm _>rnmis vitae structura perennis,


-cere mores,
Quorum splendores dant
;Miur

in

aethere Bcribi.
colonis.

Plande,

Sion,

Laus

bosanna Deo, qui iunxit terrea caelo.

ei

nobis

intra

stellata

IS.

14.

15.].

Cod.

Viri'lo-

182.

Vvo

Melftw iefuetia

Ante tuam faeiem cum iustis atque beatis


Aeternam requiem dona. Deus. hie tumulatis
quos morte erueis salvasti. ne moriantur.
Perpetuae Iuris fac in splendore fruantur.

Et.

Collect, ms. saec


Versen getrennt:

Clm. Monaden. 641.

15.

Es

Doch, von

folgt

Christus, fidetissimus amicns noster.


non die exspectavit,
Sed statim peracta passione
sanctos in carcere visitavit.

Et hoc nobis exemp.lum.


qnod. si volnnms animabns subvenire,
Si protrahimns snffragia.

non videntar eis expedire;


Gravissirae enim cum fcaedio
axspectare eomprobantur.
Qni tarn ineuarrabilibns
poenis erneiantnr.

183.

l'e

Mitis

Agnes, quae nupsisti

Agno

miti.

quem

saacta Asnete.

Denudata dum

Nudam

quaesisti

memoria.

Nee ab agno

potuisti

Caplorom
Quae in agno

Poenis

permansisti

Et

Mentis

in

tleeti,

Gonstans fide media.

Oral ms. Angliean.

saec.

18.

1S4.
1.

l'e

sanetis Ansei

Salve, sanete Gabriel,

deeus angelorum.
virginem

proeliator

Te

qui

Tobiam

Reduxis sospitem
per tarn longam viam.
Fae dos eaelo eernere
eaeli

Omnem

hierarehiam
et

cum

filio

virginem Mariam.

nuntium decorum
misit omnipotens
cardine eaelorum.

patrocinator

te nobis Dominus
regna det eaelorum.

Et ad eaeli gaudia
Eins adportator.
sanete Raphael,

dedisti

i>

potens debellator.
Tui vilis servuli

patri

te

agno plaeuisti.
Mihi sis custodia.

Ad Mariam

Salve,

Christi

copia.

in

Et diaconis perfidi

Sis

fuisti.

virtus

Cod. Londinen. Ar. 201.

sanete Michael.

Salve,
eaeli

2.

texit

Per

4.

Salve,
ingi

Summi
te

sanete Uriel.
visione
patris hilaris.

preeor. mi bone.

Tui patroeinii
trino nos agone

Munias

perfido

taetioque draeone.


5.

236

Spiritus angelici

omnes, vos avete,

Deo

qui fruimini

summa cum

quiete.

Nos ad amicitiam
Dei promovete

Et

in

caeli semita

Stabiles tenete.

novum

Officium

beati Iohannis imp. Bononiae 1525.

185.

De

s.

Angelo Custode.

Ad Matutinum.
1.

Ave, custos dulcis meus,


Angele piissime,
Cui me totum dedit Deus,

Rege

Ad T e r t
4.

De

sim maus mortis reus,


Vivere sanctissime
Fac me semper, rector meus,
Et mori laetissime.

Ut

Ave, Christi delegate


Ad mei custodiam,
Dulcis angele beate,

Per divinam gloriam.

De

caelesti pietate

Iugem da memoriam
Et cum omni sanctitate
Vincere malitiam.

A
3.

Primam.

In nie per te roboretur


Fides, spes et Caritas,
In me semper dominet ur

Tota saneta
In

In

me

(Christus

trinitas,

epuletur

Et eius suavitas,
me tandem revcletur
Et

felix

aeternitas.

torrente pessimo.

manus dantis

grata

sit

Iesu clementissimo,

me

Cuius visu

forraantis

Fruar beatissimo.

Ad Lau des.
2.

a m.

Sana pectus suspirantis


Gemitu gravissimo,
Educ viam supplicantis

fidelissime,

Ne

Ad Sexta m.
5.

memor

Pastor bone,

Ovem tuam
Uli

semper

sie

dum

Ut,

Quam

adesto,

lupus rapere

Temptat eam,

Mox

illam

tu

nequit

Ave, sacer

dux

praesto

illi

festo,

deficere.

n a

in.

spiritalis

Amicorum
Conies,

sis

eripere.

praesentes

Quod

esto

pascere,

intime,
et

rex

Corporis et animae,
Esto mihi dux vitalis

Et a eulpis exime
Atque me de eunetis nialis
Hora mortis redime.

237

Ad V e s p e r a
7.

Ad

s.

Des iugiter exstirpare


Semina zizaniae,
Verba vitae seminare,

8.

Pie pater,

Orat. ms.
fehlt.

victoriae.

Beneventanum

[?J

Senum

4, 8

deserere,

errore memoreris

Ad te me reducere,
Ne depascar ab his feris,
Quae me volunt perdere.

Per opus iustitiae,


Cunctos hostes debellare

pessimo

digneris

Me nunquam
De

aedificare

Cum palma

me

Protegere tenere,
In adversis recorderis

Pacis et concordiae,

Proximum

C ompletorium.

saec.

u /is.

beatissimo.

Cod. Borgian.
5,

Demdat.

M VI 21.

6.

4,

Cursus de Angelis.

186.

Feria secunda.

Ad Matutinum.
1.

Quem

veneratur avium

2.

Caelestium exercitus,

Regem adorant omnium


Angelicique spiritus,

Laus

3.

tibi,

Per hos rogamus intime,


Nostra sume precamina,
Custodi nos tutissime
Cuncta pellens discrimina.

Deus, penitus,
voce sedula

Quem laudum

Collaudat omnis spiritus

In saecularum saecula.

Ad Laudes.
1.

Aeterne rerum conditor,

3. Qui

Superbum nempe spiritum

4.

Cunctosque suos complices

Damnando

in

Nos

Cum

interitum

Laus

carmina
alacriter.

consoleris iugiter

Ser spiritus angelicos,


his ut

hymnos

pariter

Tibi pangamus melicos.

Yeros firmasti supplices.


5.

tibi

Per quos nostra peccamina


Relaxa placabiliter.

Cuiusque iuxta opera.


2.

laudum

Nunc concinunt

Qui mare, solum, aethera


Gubernas, iustus redditor

tibi,

Deus, penitus.

Ad Primam
Deus, qui ad imaginem
Tuam creando hominem
Hunc paulo minus minuis

Ab

angelis innocuis,

Te ergo cum hymnidicis


Choris laudamus caelicis,

Qui nos in locum suscipis


Deiecti

mundi

8 In hora.

principis.

angelorum Dumino

Sit

3.

238

Laus, houor sine teriniuo.

Qui suis in caelestibus

Nos

societ spiritibus.

Ad Tertia m.
1.

principes angelici,
Creati

2.

regis caelici

Ad contemplandam

speciem
Eiusque puram faciem

Ad
1.

montem

In

Domini

ferte

Eius psallentes nomini.

angelorum Domino.

Sit

3.

Portas vestras attollite,


Pie nobis occurrite,

S ext am.

Deus exercituum

2.

Nos, quaesumus, custodiat

Caelestium spirituum,

Ac

In thronis caeli residens

Virtus tibi astantium

Cunctisque mire praesidens,

3.

incessanter muniat
telis

malignantium.

angelorum Domino.

Sit

Ad Nonam.
1.

Caelestis regis principes,

2.

Simus cum caeli


Vestris iuvate

civibus,

Psallamus in perpetuum.

precibus,
3.

Tersoque mentis nubilo

Vobiscum dulcis iubilo


Nos Deo exercituum

Cuius ut nos participes

angelorum Domino.

Sit

Ad Vesperas.
1.

2.

Summae Deus

potentiae,

3.

visitent,

Purgent, inflamment, doceant,

Virtute sapientiae

Ad

Mire distinguis

Yim daemonum

Precamur

te

caelicos,

suppliciter,

Hos defensores

4.

dirige.

Nobis per quos fertiliter


Salutis dona porrige.
5.

Laus

A
J.

Nos consolando

Qui ordines ieraehicos

[0] angelorum

<1

tibi,

3.

Sit

Devotisque congaudeant
roborent virtutibus,

Ut

hi

ipsorum compleant
in

caelestibus.

Deu>, penitus.

Complet oriu m.

gloria,

[ocosae

incitent,

coerceant

Ac

Cohortes

2.

Fac horum nos custodia


Semper peccata fugere
Hostemque saevum vincere.

Orat. ms. Vallifl

bona semper

Nunc munda
Ut

cordis aciem,

ad faciem
Te contemplemur dulciter
facie

Cum

angelis perenniter.

angelorum Domino.
[?]

saec.

l.

Cod. Labacen.

; >-


De

187.

Salve,

239

s.

Angeld Custode.

splendor paradisi,

Triumphantis patriae,

Tu Dorma

mi gloriose angele,
Salve, iubar claritatis

sanctitatis

Divinalis oboedientiae,

Tu, qui

supernalis curiae.

niei

curam

(gratis

accepisti,

ab omni hoste protege,


Ut simul perfruamur [gloria|

Ave, rlos immortalitatis,


Ave, gemma puritatis,
Ave. dulcor caritatis

coram immenso

iudice.

der

Cod. Vatican. 6264.


Missale speciale Toletanum saee. 15.
Am
h. Schutzengel angehngt unter dem Titel Laus".

188.

1.

Ende

Messe auf den

De sancta Anna.

Gaude, felix Anna.


mater matris Christi,
In urbe de Bethlehem
nata tu

Regum

3.

Funde preces

ex progenie

Anna,

4.

Viro iusto Ioachim


proleque privata;
Tunc tibi ab angelo
verba sunt prolata,
felici

tiliae

Ut nobis non noceat


daemon, doctor doli.

diu desponsata

Quod

sis

liliaque proli,

laudes debitas

felix

Anna,

Competit. ut mater
matris regis poli,

fuisti,

digne promeruisti.

Gaude,

felix

quia tibi soli

sancta processisti.

Unde

Gaude,

Gaude, felix Anna,


de qua procreata
Est haec virgo virginum,
Maria vocata,
Xostra sis cum filia,
mater, advocata,

Ut nos salvet suboles

fieres

fructu fecundata.

virginis beata.

Gaude,

felix

Anna,

pia mater, plaude,

Plena melle canna.


nos in tua laude
Famulos, o, sana
qualibet a fraude
et manna;
Anna, gaude.

Quasi mel
felix

Clm. Collect,
Monacen. 2990.

ms. Libehardi
1, 4 na fuisti.

prioris

3,

Reichenbacen.

2 sq. competit

anni

soli.

1476.

Clm.

240

De sancta Anna.

Anna

2.

stellam matutinam.
Stellam maris et reginam
Peperit cleraentiae.

3.

Cum qua vere iam laetatur.


Quia Deum contemplatur
Revelata facie.

4.

Duc ad

processit cunctorum
Virgo origo bonorum.

Homini

fructifera.

pia,

caeli gaudia.

Cursus de Domina sec. ecclesiam Hamburgensem imp. Rostochii 1522.


sq. Ex qua cunctorum processit origo bonorum.
5, 1 mater fehlt.

De

190.

s.

Antonio Eremita.

Antoni, sancte pater,

Quae nos turbat multis

Ne caedamur, intercede
Mox ad Deum mente pura,

malis,

Sua ne nos creatura


Per ipsius morbi ramnum
Patiamur illud damnum.

Pestis epidimialis

Ut a nobis exstirpetur,
Tua virtus operetur.

Es

Antoni, tanta caede

4.

Salutaris vitae crater,

2.

Ex qua

Tu nos, Anna, mater


Cum tua prole Maria

5.

4,

beata radix viva,

Mirae pietatis oliva.


Nutu Dei electa.

signifer et lucifer.

5.

Morbus

hie contagiosus

Sis noster ergo scutifer,

Ne morbus

Ne

hie nos feriat,

Precamur te, quod pereat


Radix eius atque fomes,
Malus est nam ipse comes.

3.

Tamquam

fr in nocte venit,

Tunica non, quam invenit,


Vel pallio nos spoliat,

nos tarn repente necet,

Te, confessor alme, decet

Arte tua nos mederi,

Namque

6.

seimus illud vere,

vis, potes nos mundare


Et hunc morbum effugare.
Fuga ergo venenosum

Si

Sed pelle nos exeoriat,


Et non solum privat pelle,

Morbum hunc

Aufert vitam suo

Et

feile.

et

dolorosum

l'iaeservando non habentes

sanando patientes.

7.

241

Nos videmus veris signis,


qaod est ignis:
Morbo passim liberantur

8.

Infernalis

Per

te,

Placa

Nos

3 Qui.

Cuius manus nos prote^at,


peste momentanea
Et morte subitanea.

sanantur

et

tua prece,

ut salvet ab hac nece.

Orat. ms.
1,

pater,

Deum

Campense anni
5 rampnum.

Cod. Darmstadien. 521.

1462.

4,

Antoni, te precamur
Confidenter et affamur,
Nil Deus tibi denegat,

4.

1,

2 scater.

dampnum.

De sancta Apollonia.

191.

Yirgo landanda,
Impetra impetranda,
Me libera ream,

Ut

laudare queam,

te

virgo pia, grata,

Mea

terge peccata,

Tuo

intercessu

Me

purga ab excessu

In hoc dentium dolore.

Pulchrior es

2.

nam omni

flore.

Apolloniam nobilem

Dominus

exaltavit,

Ancillam suam bumilem

Ad

caeles elevavit.

Digne immarcassibili
Serto hanc exornando
Et supernorum agmini
Clemens associando.
Orat. ms. Bohemicum saec. 15.
Cod. Ducumburgen. 89.
gegen den Reim.
1, 5 O virgo pia Apollonia grata.

Augustinus, ex honestis

Genitus parentibus,
Inventutem iD modestis

Consummavit moribus,
Fide tarnen atque gestis
Distans a fidelibus.

Dreves, Pia Dictamina.

1,

De sancto Augustino.

192.

1.

VII.

2.

Umbras

haeresis profanae
Obscuratur misere,
Multum errans per inane
Praeceps coepit ruere,
Quaerens verum et mundanae
Lucis more cernere.
16

242

divina dante
Tractus ab exitio,
Sectam, quam defendit ante,
Verbi necat gladio.
Et baptisma mediante
Percepit Ambrosio.

In divinis scripturarum
Ipse voluminibus

Ualidus haereticorum

Nobilem de

(jratia

3.

4.

Mundo

Ex

Veste, victu generali

Utens

Sprevit saeculi honores

9.

Sequens mundi contemptores,


Amans vitam pauperum,
Regulavit vitae mores
Ad exemplar veterum.

strinxit

crapulam.

Uitae dies in senectam


Explicat utiliter,
Bonis actibus perfectam
Sinit ipsam dulciter,
Caeli patriam dilectam
Intrat immortaliter.

Totus quidem caritatis


Ferbuit incendiis,
Ex supeinae claritatis

10. Sancte pater Augustine,

Tuae

fer familiae

Opern gratiae divinae

Et misericordiae,
Ut ditemur sine fine

Illustratus radiis,

In abyssum caritatis

Tecum

Fertur desideriis.

bonis patriae.

Orat. ms. Carapense anni 1462.


Cod. Darmstadien. 521.
2, 3 erras.
Akrostichon: Augustinus.
2 Tractus fehlt.
3, 5 baptisrao.

193.

1.

clericali

Vivens ipse lege tali


Ad sanctorum formulam,

Vitans causas scelerum,

3,

humanis cordibus.

Statu scripsit regulam,

Factus et catholicorum
Monitor idoneus,
Lux doctorum, forma morum,
Scripturarum puteus.

6.

darum

Umbras fugans tenebrarum

Dicitur hinc malleus,

5.

luxit sidus

Scriptis et sermonibus,

De sancta Avia.

martyr Avia,
euer humblement te suplie,

Inclita

Du

Conducat

En

nie reeta

via

ceste trouble et mortel vie

Prie la doulce virge Marie,

Que fert reis remedia,


Quae en labenoi te compaignie
Puisse avoir caeli gaudia.

Orat. ms. Montis s. Michaelis saec. 15.

Humiliter te rogamus,
Tres doulce virge, sainte Avoye,
Ad gloriam, quam optamus,
Nos ames conduys et avoye.
Mayne nos par si droite voyd
Que hostem non timeamus,
Chantans en perdurable ioye
Omnes: te Deuni laudamus.

Cod. Abrincen.

[5.

194.

243

De sancta Barbara.

Barbara, virgo Dei, spes perpetuae requiei,


Lux verae fidei, quaeso, memento mei.

Ut supernorum me turbis adnumerari


Et collaetari contingat in arce polorum.

patre terrestri, sanctissima virgo, necaris,

Sed de

caelesti,

dignissima, vivificaris.

Hoc magnum munus mihi

det,

qui cuncta creavit

Teque coronavit, qui regnat trinus

An

et unus.

Collect, ms. Insulae reginae caeli anni 1479. Cod. Darmstadien. 2653.
dieses Gedicht schliessen sich in der Hs. noch die folgenden Verse

Barbara, tu mentem Satanae compesce tumentem,


Barbara ne sua vis noceat, virgo, rogo, suavis.

195.

De sancta Barbara.

Ave, Barbara beata,


Martyr quoque Deo grata,

Et conventu

Afflictorum advocata,

Sponsum nobis

Tu

Locum

virginali

tenes praeparatum,
fac placatum.

adiutrix sis rogata,

Ut defectus

et peccata
Nostra per te sint ablata.
Sponsa Christi es vocata,
Audi, quaeso, mea vota,
Propter tuam passiooem
Tutum meum fac agonem.

3.

Ave,

Ad

gemma

claritatis

instar carbunculi,

Ave, rosa paradisi,

More

fragrans balsami,

Barbara, virgo nobilis

Martyrque dives

meritis,

Te orantes
2.

Salve,

candens margarita,

In cubili regis

Quae

in

protege a periculis

Ac caelorum

sita,

iunge gaudiis.

aula nuptiali

Oration. ms. S. Petri Salisburgensis saec. 15. Cod. Petrin, a VI 35.


Aufschrift: Oratio bona de s. Barbara vel
N beata.
1, 9 sq. und 3, 5 geht indes hervor, dafs das Gedicht
auf Barbara beabsichtigt war.

1, 1 Ave, virgo
alia virgine."
Aus

16*

De sancta Barbara.

196.

1.

244

Ave, sancta Barbara,

3.

Christo desponsata,

Tu

amasti.

Nunc implora

Detur mihi venia;

misera.

labe

Ut post vitam hie finitam


Fine bono Dei dono
Fruar caeli gloria.

5.

Orat. ms. Bohemicum saec. 15.


Cod. Ducumburgen.
ipso digne oruata.
Als Oratio" bezeichnet.

gemma

1,

Ab

De sancta Barbara.

197.

Ave,

exora

tilium,

Ut peccata perpetrata
Iam deflenti paenitenti

Mihi, quia
in

et

Pro me Dei

Sponsa Christi Barbara,


Esto pia

1.

nitorem

Ergo digna, o benigua,

grata,

Sum

et

Sed angelorum dominum

ipso ornata.

beata,

Deo

florem

Refutasti.

Et virginum aureola

Ab

Mundi

o praeclara,

Martyr Dei Barbara.

Cum

Christo,

Int er

sanetorum agmina

o pulcherrima,

Salve, lucens margarita,

Yirtutum flore redimita,


Ave, virgo gloriosa.
Sponsa Christi praeformosa.
2.

Salve, rosa vallium,

Paradisi lilium,

Pulchra

Deo

niniis,

Quae a patre

es

grata,

trnncata,

Nunc vero

iugi

gloria

Regnas

caeli

curi;i

in

3.

Ora pro nobis iugiter,


Ne morte damnabiliter
Nos laedat culpa criminum
Nee taetra turba daemonum,
Sed sacro Christi corpore
Et pietioso sanguine
Refecti simus dulciter,

Ut tecum aeternaliter
Gustennis Christi munera

Per

intinita

saecula.

saec. 1~>.
Cod. Stirpinen. 43. - -\ 7 sumus.
Quicunque sequentum orationera vel muim
saeculorum saecula.
Pater noster et Ave Maria ob honorem sanetae Barbarae, virginis et martyris,
cotidie dixerit, et diem passionis eins eelebraverit cum ieiunio et divino
officio, si potest,
nunquam sabitanea morte nee sine dominico sacramento

Orat ms. Stirpinense (?]

;!.

lo

nee eiiaui Bine confessione

et

contritione morietur."

245

198.

1.

De sancto artholomaeo.

Excitare. o cor meura,

5.

(um
Qui

est

petens apud Deum,

Ne me damnet suam reum


2.

iustitiae.

Bartholomaee care,
mi princeps, o praeclare

6.

nervi sunt et venae,

Pelles.

Ergo sonas suavius.


7.

sum

Multis malis

innisus,

Liberator devotorum,

Ligator daemoniorum

Hoc

pacificans.

Gaude,

in

apostolorum

8.

Grat ms. Campense anni 1462.

Beatarum mulierum

Omni

in periculo,

beatis

In mortis articulo.
Cod. Darmstadien. 521.

4.

Christi scatens fons

et

rivus,

Canna feeundissima.

Deum verum

Unde

fluxit

eibus vivus,

Doctrina doctissima.

a iuventute

5.

Te allexit gratia.
In Deo vixisti tute
Summa cum fiducia.
Dei,

Rex

te

caeli praeelegit,

Viduarum speculum,
Sibi totam te compegit

Nunc usque
6.

Oliva tu gratiae,

Augmentatrix sanetae
lampas ecclesiae.

pietatis,

Et me loca cum

Fi de ornatissima,

Inclita tu sponsa

mi pater

Hostes pelle pravitatis

Birgitta sanetissima,

Ad bonum

novus glorier.

De saneta Birgitta.

199.

novisti

mihi paradisus,

sie

Adiutor necessitatis

Vere stas dulciflue,


Quo tanguntur flores florum,
Penes artem musicorum
Sonando melliflue.

Nam

sit

Ut

mutiticans.

Numero duodenorum

3.

Sed oro de te confisus,


Ut ab his excorier,
Circumquaque circumcisus.

Haec urens,

2.

plene,

Stricte corpus tensa lene

Tu ditator egenorum,
Propugnator peccatorum
Hos Deo

1.

Quia chorda tensa bene


Sic tu passus gravius

Mirae resplendentiae.

4.

ascendendo

Dulcem sonum reddit

Dux magnificentiae.
Tu es magnum luminare,
Toti mundo salutare.

3.

octavus descendendo

et quintus

Recte magistraliter.
Ex quo facto hoc per p endo,
Dulcem, pium te essendo
Valde specialiter.

voce laetitiae,

Rigore

Nam
Es

Laudando Bartholomaeum

quam

in saeculum.

multis te dotavit

Donis, signis, meritis,


spei,

Iam

in

caelis

te

Praemiis cum

locavit
inclitis.

246
7.

Gaude, mater generosa,

12. Sis nunc mater

Arbor salutifera,
Ave, o Swecorum rosa,
tu

Vitis
8.

Quanta

fructifera.

tibi revelavit

mundo

Christus

Multos per

Gemma
9.

13.

Et salvatrix
Flentium

in vinculis.

Te honorat

et

te illustravit,

Iesu nitida.

Capita sanctifica,
In his

Iam

Peregrina placida.

Reduc cunctos ordines


perfectam viam morum,
Fleete caeli cardines.

virtutum pulcher hortus,

16.

Vas morum purissimum,

Aeternis

Cod Holmien.

De sancta

fulgens luce clara

dann noch

die

34.

XXV,

162.

De sancta Caecilia.

Salve, sancta Caecilia,

Vere Mariae

3.

Salve, quia angelico

Aspectu

filia,

et alloquio

Sprevisti carnis vilia,

Perfruebaris saepius

Caeli amasti

Diebus atque noctibus.

Salve,

folgt

Antiphon Rosa rorans veritatem (sonst bonitatem) aus dem

201.

2.

Es

Mit der Angabe: S. Birg. Openb. IX."

Officium der Heiligen, Anal.

1.

laudibus.

n.

Multiformis gratiae.

divina gratia,
I,

cum
s.

Mentes nostras et illustra


Luce sapientiae,
Quae praefulges tarn venusta

Birgitta, Stella clara,

Klemming

Dei zelum

Birgitta.

Genita in Suecia,
sol

regnis,

Electorum posce caelum

laetus portus,

rev. ms. Gnadenbergense saec. 15.

Ex

Pacem

Cunctis datis preeibus

Sidus splendidissimum.

Ut

amoris nexus,

reos vivifica.

Ad

Doctrinarum clara planta,


Honor Dei nomini.

200.

sit

15. Amatrix sis clericorum,

10. Perlustrasti loca sancta


Iussu Christi Domini,

salutis

implorat

14. Utriusque Status, sexus

Nobili de stirpe nata,

Tu

cunctorum

Caritatis suavitas.

In adversis es probata,

Tu

sis

Tota christianitas,
Per quam membris Christi rorat

lucida,

Sanctitate florida,

11.

orphanorum,

Tutrix in periculis,

lilia.

quod Dei

filium

Sic dilexisti unicum,

Quod eius evangelium


Semper gcrebat cor tuum.

4.

Salve, sponsa

cum

virgine

Quae pro tuo precamine


Esse vera meruisti
Gratia praestante Christi.

247
Salve, virgo,

10.

cilicio

Tua membra, ieiunio


Quae domabas exterius,
Ut templum esses spiritus.
6.

7.

Incredulos convertendo,

Salve, quae Valerianum

Pium

11.

germanum

Per quod Christus praedicatur,

Christi fidem

docuisti

Exaltatur et laudatur,
Quod puellam virginalem

Et martyrem

etfecisti.

Famulam

eius et

cum coniuge

Salve, tuo

Quod

sine lege

Vitara

Ad mortem amore Christi,


Quem pro me, quaeso, implora
Mecm sisque mortis hora.

duxisti caelibeni

felices

vos personae,

13.

Salve,

quae impium
Almachium

virgo,

caelitus

inter

Digne

tumbas praesulum

locari meruit

Signisque multis claruit.

14. Salve, [martyrj gloriosa,


Inter virgines t'amosa,

Ratione, vi verborum
Tibi

tuum corpusculum

Salve,

Quod

Quibus datae sunt coronae


Factae rosis ac liliis
A manibus angelicis

Superasti

haberet talem.

12. Salve, quae te tradidisti

coniugum

Juxta Mariam virginem.

9.

verna studiosa,
Ut apis argumentosa.
Christo pure serviendo,
Salve,

Quae a matre benedicta

datorum.

Sancta virgo tu es dicta.

15. Rogo, sancta Caecilia,

Me

Christo reconcilia

Atque tua per merita


Absterge mea crimina.
Collect,

aacen. 2990.

ms.

Libehardi, prioris
1 Per quos.

202.

1.

Reichenbacen.

anni

1476.

Clin.

Mo-

11,

De sancta

Florens, virgo, caeli rore,

Obumbrata florum
Caelitus,

flore

Caecilia,

Sponsum tuum' ab

errore,

Fratrem

more

eius pari

Vocasti propitia.

Caecilia.

2.

His Urbanum in candore


in splendore
Demonstrasti conscia
Per te salus in languore,

Ut caelestem

Detur, quies in labore,


In delicto venia.

Orat. ms. Anglican. saec. 13. Cod. Londinen. Ar. 201.

De sancta

203.

praeclara Caecilia,

Quae

248

Caecilia.

beata Caecilia

2.

Salva corda debilia,


Precor, et fac agilia

puritatis lilia

Virtutumque insignia
Christo obtulisti;

Tu summi

regis

In divino servitio.

Fac, ut nostra exsilia


Facta fiant utilia,

filia,

Pulchra gerens monilia


Virtutum, per exsilia
Hinc regnum introisti.

Campense anni 1462.

Orat. ms.

2.

Ave,
Ave,
Ave,
Ave,

[Tuo, virgo, auxilio].


Cod. Darmstadien. 521.

De sancta

204.

1.

Salubria consilia

virgo tu Christina,

Christiiia.

5.

sancta martyr Christina,


Babylonis de sentina
Mihi tutum da ducatum,
Christum Iesum fac placatum.

6.

Esto mihi consolatrix.

dulcis et divina,

sponsa Christi vera,


mitis et sincera.

Martyr Dei, Deo digna.

Tua prece

Pro me sis interpellatrix,


Pro me Christum interpella,
Solve mortis de procella.

consigna,

nie

Preces audi peccatoris

Et me mundes
3.

intus,

foris.

Preces audi, praesta votum,

Cor

in

7.

bono fac immotum,

Me

Confer mihi cor contritum,


et auditum.

Rege visum
4.

Rege gustum

et

fac
in

m und um,
profundum,

non sinas naufragari

In peccatis in hoc mari.

olfactum,

8.

In conspectu potens Dei,

Memor

Virgo sancta, rege tactum,

Ut in cunctis te regente
Yivam Deo sancta mente.
9.

Superare me
Ne demergar

esto,

servitrix

precor, mei,
Christi fortis,

Esto praesens hora mortis.

Decumbentem

fove,

leva

Et de morte solve saeva,


Ut resurgam novus homo,
Civis in caelesti domo.
Orat. ms.

Campense anni 1462.

205.

1.

Cod. Darmstadien. 521.

De sancto Christophoro.

Gaude, martyr Christophore,


Qui curasti servus fore
Solo Christi nomine.

2.

Gaude, quia sitivisti


Iesum, ter a quo fuisti
Baptizatus rlumine.


3.

249

Gaude, quia ferrum durum


Liquivit ut cera

4.

Gaude, quia confortasti

Dagnum

purum

Cum

Tuo deprecamine.
5.

luscum,

quem

sanasti

lutoso sanguine.

Gaude, caelo exaltatus


Et in mundo denotatus
Consolator inopum.

Orat. ms. Ultraiectinum saec. 15.

206.

Cod. Nordkirchen,

s.

n.

De sancto Christophoro.

Ave, martyr Christophore,


Qui regem caeli et terrae
Tuis portas in umeris
Per aquas diri fluminis,
Duc nos per fluctus saeculi,

Ne demergamur

naufragi,

Sed fac per mortem corporis


Sociemur in superis.
Horae BMV. ad usum Venetensein

saec.

15.

Cod. Vindobonen. 1919.

7 tSed fac nos per.

207.

De sancto Christophoro.

sancte Christophore,

martyr Iesu Christi,


Qui pro eius nomine
poenas pertulisti,
Opern confer miseris
atque

mundo

tristi,

Qui caelestis gloriae


regna meruisti.
Horae ms. sec. usum Sarum saec. 14. Cod. Coli. Iesu Oxonien. 82.
Horae ms. sec. usum Sarum saec. 15. Cod. Oxonien. Canon. Miscel.
98. B.
AntiSalicetus, Antidotarium animae imp. Argent. 1489. C.
dotarium animae imp. Argent. 1491. D.
1. O fehlt, AC; Gaude sancte B.
3 pro Christi nomine C.
Quae caelestis B.
An diese Zeilen schliefst
sich in allen Quellen unmittelbar an: Chris tophori sancti speciem
quicunque tuetur, Anal. XXXIII, Nr. 75.
A.

250

De sancto demente.

208.

Ave, martyr triumphalis,

1.

Christi praesul specialis,

Ut tua per magnalia


Crescant spiritualia.

Nos

Nee

Ne

4.

a mundi sana malis,


nos araor mundialis

Mergat

Palma

2.

in

Dentur Christi munera.

flagitia.

nitens triumphali,

Aqua mersus

Tuo beato nomini


Nostra subscribe nomina
libri vitae pagina
Christi dante gratia.

In

Fruereris infula.

Una

voce, mente pari

Nos honore singulari


Te studemus venerari

6.

Ne

permittas spe frustrari,


Quibus potes suffragari,

Fac nos Christo praesentari,


Ut nunc tecum contemplari

Dum

versamur in hoc mari,


Exhibe suffragia,
7.

Clemens, martyr Domini,

5.

marinali,

Vitam claudis morte tali,


Ut post mortem immortali

3.

desint temporalia,

Post haec et aeternalia

Possimus

in

Ubi nee cras, nee hesternum,


Sed est idem hodiernum,
Ubi salus, ubi vita,
Ubi pax est infinita,
Ubi Deus omnia.

Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521.


2, 4 iminorDas Lied zeigt namentlich am Schlsse starke Entlehnungen.

Orat. ms.
talis.

De sancto Cuthberto.

209.

decus Anglorum,

Mi Cuthberte
Te mihi
5.

gloria.

titulis

pollens meritorum,

pater, pronis pius,

suspiro. te spe, prece,

hostibus acer,

mente requiro.

Novimus, alter

erit,

tua qui suffragia querit,

Tristis letatur,

flens

ridet,

Nunc hilaris
Sum maestus

egensque beatur.

maesto, misero miserator adesto.


plane, quod vixi, fugit inane,

Fugit enim, dixi, vita nil utile fixi.


Quantum peceavi flens crimina post iteravi.
10. Quae bona, quae liqui, nil detestatus iniquiV
me peccantem sprevi peccando tonantem,
!

Quem

quotiens sprevi,

me

de caelis abolevi.

cur vivus anheloV


Postponens Christum delegi mortis abyssum,
15. In barathri i'undum mergit scelus omne profundum.
Horreo, peccantem me dico, tanta patrantem,

Exosus

Non

caelo,

fero

me

terrae,

talem,

me

conspiciens animalem.

251

lotus renovabar et unguine fotus,


Splendidus exivi, sed post sordes rcpctivi.
20. Vae michi, peccavi, culpas culpis cumulavi!
Vae michi, quo vadam? novus in me decidit Adam,
Ingemino vae, vae, repeto vae filius Evae.
Non tolero memet, nee possum linquere memet.

Fnte Dei

25.

Tu locus effugii,
Huc magis ipse

pater,
cito,

patiaris adiri,

es,

miseri miserendo venito.

Respice languentem, peccavi, morte paventem,


Exora Iesum, velit me visere laesum.
Saucius ex telo eulpae medicamen anhelo.
Fer, precor, antidotum, medicus, medicina dolorum.
30. Porrige, quaeso, manum, facias mox surgere sanum,
Porrige, quo mundum reddat, baptisma seeundum.
Spes mea post Christum, prece pellas omne sinistrum,
Oro, iuvare velis, et

mox

tibi

stabo

fidelis.

Posce mihi flatum, quondam tibi mystica fatum,


>35. Quae puer octennis perdiscis ab ore triennis.
Ut te de caelis Raphael, me trade medelis,
Dans nautis portum fac, tendam pacis ad ortum,
Orans intente, transcendens terrea mente,
Quo tu tendebas, sanetum transire videbas,
40. Fac, ut eo tendam, dum morti iura rependam.
Te, pater insignis,

daemon expavit

et ignis

Te, fugiant per te Satanas, Venus, hostis uterque.

Pastus ut in terris paradisi pane referris,

Fac, vivi panis

nunquam mea mens

sit

inanis.

45. Orans, praedicens, praesens, absens benedicens,


Potu, pane, manu, cruce, chrismate, munere, tactu

Morbis marcentes subito das

Aegrum

Me

ire

valentes.

peccatis relevato, pater pietatis,

repares, queaso, fer opem, pater optime, laeso.

50. Respice prostratum, eulparum mole gravatum,

Stabo sanatus,

Quod

vis,

si

vis audire rogatus.

fac velle,

proeul a

me

cetera pelle,

quod odisti, da vivam victima Christi,


Vivam non mundo, sed caelis sine seeundo.

Velle,

55.

cui te credis secretae gratia sedis,

Te bene, te novit, secretius abdita fovit,


Quae solvi carne te viderat inclita Farne.
Sancte Dei civis, melius post funera vivis,
Sanctus cum sanetis felicior ore tonantis,
60. Sanctus sanetorum tua pars, tua palma laborurn.
Suscipe vota precum, peto, fac me vivere tecum.
Die, rogo,

die amen,

die

consummendo precamen.

Legend, ms. Dunelmense saec. 12.


Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

ex.

Cod. Oxonien. Laud Mise. 491.

9&>.

De sancto Dominico.

210.

Eia, pater, propera,

sancte Dorninice.
Cofessor magnifice,

Clementer accelera,
Iuva te rogantes.

Christi praedicator,

Fidei catholicae

Inter huius aspera

Pugil et haereticae

Saeculique prospera

Rege fluetuantes:
Quae nos girant, onera

Pestis exstirpator.

Legis evangelicae
Simul et propheticae
Fervens aemulator,

Tua

dele dextera

Et

te

collaudantes

Pie hie nos respice

In hac valle misera

Coram summo

Ad

te super aethera.
Subleva laetantes.

iudice

Noster mediator.

3.

Pro benefactoribus

Ac

familiaribs,

Pro recommendatis,
Pro itinerantibus
Et pro paenitentibus
Sive

desperatis

Te profusis preeibus,
Petimus, ut omnibus

Veniam peccatis
Impetres et sedibus
Coniungas caelestibus,
Pater pietatis.
Orat. ms. Campense
fessor Domini magnifice.

anni 1462.

211.

Iesus,

Mariae

10.

filius

Qui virtute saneti spiritus


5.

lioste

eam

liberavit

Atque eam dulciter


Mox ad se voeavit

Ac

rosas

cum

Campense anni

2 Con-

Cum

frondibus donavit,

Ipse dulcis Dominus,


Nos liberet hie protinus

falsis

criminalibus

15. Qui testis est fidelis,

Ac Dorotheae

rosario

preeibus

Et gloriosis meritis
Coronet nos in caelis.

preces eius notario

Orat. ms.

Et a peccati nexibus,

Mense Februario

Ad

De saneta Dorothea.

Et Dorotheae dominus,

Ab

Cod. Darmstadien. 521.

1462.

Darmstadi

521.

253

De sancta Dorothea.

212.

1.

2.

Gaude, virgo Christo grata,


Dorothea sie vocata
Disponente Domino.

7.

Gaude, virgo gratiosa,


Dorothea speciosa,

8.

In saeclo naufragantium.

Deitatis gratia.

3.

Gaude, virgo, te quaerenti


Et sincere diligenti

9.

Gaude, splendens pulchritudo,


Virginum tu claritudo

Sciant mortis periculo.


11.

instar carbuneuli.

me

Christi dona visionem,


Peccatorum tersionem,
Veram cordis compunetionem,

12. Dei matris praesentiam,

Gaude, virtutum area,

Tuamque apparentiam,
Duc nos ad Dei gloriam.

Urbe nata Caesarea,

Tu

sperasti.

Scelerum, te assistricem

Ardens ut carbunculus.

6.

dum

10. Gaude. euneti ablutricem

Gaude, dulcis advocata,

Ad

Gaude. quanta impetrasti.

Sub praefecto Fabricio.

Caeli serto coronata,

5.

Gaude, decus humilium,


Mihi confer auxiliura,
Et pro me ora Dominum.

Ictus ensis

Certa das tripudia.


4.

Gaude, maestis es solamen


Miserorum et velamen

pelle vitia.

Orat. ms. Tirnsteinense saec. 15. Cod. Ducumburgen. 84.


4, 3 Ardens
carbuncule.
5, 2 tu fehlt.
10, 1 adiutricem.
7, 1 es fehlt.
10, 3
in periculo.
12, 3 Duc nos post te ad.

213.

1.

Ave, virgo Deo grata,


Dorothea sie vocata

De sancta Dorothea.
3.

Ardentis sardiuneuli.
Ave. splendens claritudo,
Inexhausta pulchritudo

Ave, rosa sine spina,


Yulneratis medicina

Ad

Meriti fastigio.

Ave, virgo virtuosa,


Dorothea speciosa
Deitatis gratia:

Ave, omni te quaerenti


Et sincere diligenti
Magna dans solacia.

Ave, dulcis advocata,


Caeli serto coronata

Parentum elogio;

2.

4.

instar carbuneuli.

Ave, maesti consolamen,


Miserorum relevamen,
Triumphatrix zabuli;
Ave, digna tu videre
Salvatorem tunc sincere
Sub forma pueruli.

Tu

virtutum es area

Et

9.

decus humilium
Stirpe

namque

ruda mulla

virgo,

Sacro sub umbraculo,


a doctis et mirandis
Datur tibi honor grandis
Sponsi adminiculo.

Nunc

quot bona impetrasti,


Ictum ensis dum speetasti

Spe nunquam

11. Eucharistiae

ducamen

Larga det devotio.

Mulieri parienti

Hoc condonet

Nomen tuum

Vere quoque exstat trinus,


Aevi stans causatio.

invocanti

Datur spes remedii.

Ut postremum

Ens incomprehensibilis
Teste sacro eloquio.

Orat. ms. S. Petri ISalisburgen. saec.


11,

Ve quoque.

214.

In

toto corde

queam

singularem

Cod. Petrin, a IV 39.

6,

virgo virginum praeclara,

2.

Cor mundum in me crea,


Vitam [meam] sie guberna,
Tuus ut sim dignus verna,
lgnem da saneti pneumatis,
te

15.

De saneta Dorothea.

Ave, virgo Dorothea,

Ut ex
Spem

vita

Et eunetis ab exordio,
dementia non fabilis,

Celeremque adiutricem
Quovis in periculo.

qui est unus,

Qua paratur nobis

Sciant sibi assistricem

Protulisti.

12. Huius virtus infinita,

infamati,

Paupertate adgravati
In praesenti saeculo

1.

deficere.

Contra hostis obluctamen

Praesidis Fabricii

8.

cordis punctionem,

suave tuum nomen


Nobis praestet per te, Amen,
Mala euneta fugere,
Ut concedat fidem reetam
Caritatemque perfeetam,

10.

Pertulisti sie suffulta

7.

suae vitae,

rogo, hoc audite

Peccatorum tersionem
Post ad poli gloriam.

Parentum sublimium.

quam,

Colentes memoriam,

Veram

procreata.

Castitate phalerata,

6.

in fine

Omnes

Vere, nata Caesarea,

meam

praesenti collaudare

Possimque tibi decantare


Melos sonori neumatis.

Quae tormenta
Ferventis olei

Et illaesa

tarn

amara,

vicisti

exivisti,

Me

de peccatis erige.
votiva spes lapsorum,
Quae per manus angelorum

Es

in

Me

carcere nutrita,

fove nunc in hac vita,

Gressus meos dirige.

255

Non me tuum asperneris


Nee indignum indigneris,
Me commendo tibi totum

Dorothea laude digna,

3.

Idola per te maligna

Fabricio erecta,

Ab

In amore tuo potuin.

angelo sunt abiecta,

A me

fuga haec idola.

pietatis copia.

In eculeo suspensa,

Facibus dire succensa,

Me

Ancora

Ne

sis

meae

rosa rubens sine spina,

7.

ure caritate Dei,

Flos illaesus a pruina,


Tortor, virgo, ne me laedat,

spei,

fraude vincar subdola.

Nexus

Me
Memorare, quod misisti
Rosas cum maus, munusmirum,

Miserere, virgo. mei,

Theophilo cum frigus dirum,


Erat brumali tempore;
Mitte rosas cordi meo,
Me coniunge soli Deo,
Ut per talem convecturam

Sed pro me semper exora


Christum, Mariae filium.

Te laudantem non

In anima et

virgo,

5.

Me

Servum tuum nunc exaudi,


Fine malo ne me claudi
Sinas in meis vitiis.

corpore.

cum hinc transmigrasti,

virgo castitatis mirae,

Sub gladio tunc impetrasti,

Deum
Per

Tibi decrevi nunc servire,

Sub tua cura

qui deprecaretur

te,

mox

Me

ut exaudiretur

Dorothea, virens vitis,


Assertorem tuae litis

Me

Solve,

virgo,

et

In

argentum,

precor, clara,

mora

me

Cod. Petrin, a
5,

folgt

4 mox

tutum,

Adiutrix[que]
et

sis

et.

IV

7 indignaris.

noch die A:

Dorothea Christo grata,


Afflictorum advocata

Nostra per

binc emigrare

tunc aptare,

horrenda mortis hora,

6,

Nach dem Amen

Ut detectus

deliciis.

Quiete salutifera.

9 te virgo amavi.

amavi

Da, ut hostem non pavescam,


Sed in Christo requiescam

Orat. ms. S. Petri Salisburgen. saec. 15.


1 , 10 sonoris.
5, 10 Singultatibus.
6,6 aspernaris.

8,

cum

contingit,

In agone fac

Languentem prae inopia;

suavi

te

Tuere me et libera.
Sis securum mihi scutum,

me amara

Spem firmam singularem.

tarn

nam

Veni, virgo, sine

vas multum opulentum


In paupertate

virgo,

9.

Hie astantem comtemplare,


Gremescentem tarn amare
Singulibus nunc sedulis.

Super aurum

habe,

Prae cunctis

Cunctis in periculis.

6.

ignora,

Dorothea, spes virtutum,


sordibus multum imbutum,

8.

Mortem evadam praeduram

caedat,

vernans lilium.

Dorothea, martyr Dei,

Dorothea, sponsa Christi,

4.

me

inferni ne
audi,

rogata,

peccata

te sint ablata.

39.
5,

1,

6 vivens.
6, 9 tue.

25(i

De sancta Dorothea.

215.

1.

Margarita pretiosa

3.

Senatorum genere,

Ubi tuum laceratur

Pater Dorcus, mater Thea,


Sic vocata Dorothea
Congregato nomine.

2.

Corpus atque maceratur

Tibi sponsum elegisti

Christum,

Condigne Cappadocia
urbe Caesarea
Te sustinet martyrem,

Cum

Et virtutum vernans rosa

4.

In mense Februario

Tu

per quem meruisti

Paganorum numerum,

scribae Theophilo

mala

Mittis

Tui sanguinis sorores,

bina,

Trinas quoque rosas


Yernantes, speciosas

Non

habentes Christi mores,


Perducis ad Dominum.

5.

rege Fabricio.

Sub

Qui videns

Deum

Martyrium

sustinuit

gratia divina.

timuit,

Intrans caelorum gloriam

Nunc animae
Tu nostri in

et corporis

periculis

Habeto memoriam.
Cod. Petrin, a
Orat. ins. S. Petri Salisburgen. saec. 15.
5, 2 Et martyrium.
5, 1 et timuit.

et maceratur.

216.

IV

38.

3,

De sancta Elisabetha.

viridis palma, bonitatis Elisabeth alma,


Flos Alamannorum, consolatrix miserorum,

Hortus honestatis, fons totius bonitatis,


5.

Ex Christo data, regali stirpe creata,


Tu schola virtutis, aegris spes certa salutis,
Non fuit in mundo patientior hoc furibnndo.

Exstas insignis meritis, multis quoque signis,


Organa das lucis, defunctos ipsa reducis.
Herbida tu tellus, Gedeonis nobile vellus,
10. Hesther cum Iudith in te sua munera fudit.

Pro nobis ora, cum mortis vcnerit hora,


Pandens absque mora paradisi regna decora.
Collect, ms. Libehardi,

29U0.

5 virtutum.

prioris Reichenbacen.

multis fehlt.

12

anni

mora

147(>.

fehlt.

Clm. Monacen.

257
De sancta Enlalia.

217.

Tema iam dena moriens Enlalia plena


More, boni vena fuit orbi, luna serena.
Nuda

oleo sua

flagellatur,

Plumbo temptatur,

mamma

crematur,

ignita calce probatur.

In fornace lesum caelestem palpitat esura,


Quae nos prece pia perducat ad aethera summa.
Orat. ras.

Campense anni 1462.

Cod. Darmstadien. 521.

De sancta Fide.

218.

R. Praesidium vitae qui


1.

ecce,

quaeritis.

venite,

Quique laboratis, si vultis opem pietatis,


clamorem sub sanctae Fidis honorem
Eius laudando numen simalatque precando,
Haec ut vestrarum sit portus aegrimoniarum.
Tollite

2.

mundanarum

despectrix divitiarum,

Virtutum telis armata manendo fidelis,


Nomen de veris rebus duxissse videris,
Fides praeclari meriti bene digna vocari.
3.

Lucifer ut

stellis

aliis

praelata puellis,

fiammas quae tuta subisti,


Exaudi tantum tibi debita vota precantum,
Possint adiuti quo per te vivere tuti.
Iudice sub

4.

pia bellatrix, virtutum semper amatrix,


Pro voto Christi gladio caput exposuisti
Hoc pacto fortis subeundo pericula mortis,

Unde
5.

tristi

laetus congaudet in aetere coetus.

tibi

Peste nimis dira Daciani ferbuit

ira,

Ut male puniret, quos Christo credere sciret;


Agmina sanctorum fugiunt ex urbe virorum,
Sed pugnax hosti tu sola resistere nosti.
6.

Formoso

toto succumbis corpore leto

Sanguineis

Christo sed in aethere vivis,

rivis,

Corpus et algescit, sed


Hie tibi sedes est, quo
7.

Gaudes

in astris
iustis

vita calescit;

scandere spes

est.

virgo, sociata choreis,

sidereis,

Caelitus aeterno regi copulata superno.

Corporis
Obstans

et vita

frueris in

hostili rabiei

Dreves, Pia Dictamina.

VII.

corde

morte

potita,

virili.

17


8.

258

Laudibus aeternis caelo celebraris

et arvis,

Cuius maiestas, nomen simulatque potestas


Cunctis clarebunt, dum terrea regna manebunt,

Et
9.

si

transibunt, tarnen

haud tua facta peribunt.

Sponsa Dei magni, qui Christus


Virginis atque piae, virgo,

dicitur, agni
nurus atque Mariae,

non aequa Sorte dolenti


Menteque devota, quae fundimus, accipe vota.

Sis praesens genti

10.

Desolatorum gratissima spes animorum


Atque laborantum requies te, laeta, vocantum,
Martyr et insignis, precibus moveare benignis,
Huius in adversis vitae dans prospera mersis.

11. Quos titubare vides, te poscimus,

Conservare

velis illaesos,

inclita Fides,

virgo fidelis,

Nos validos per te fieri, quod scimus aperte,


Nee prece frustrata queraquam sinis ire vocata.

R Nunc
12.

Te
Ut

populo maesto praesens, pia martyr, adesto.

nisu toto petimus

cum

supplici

voto,

via virtutis sis nobis atque salutis,

quod peccamus, solvat tua cura, rogamus,


Praebens tutelam miseris neenonque medelam.

Et,

13. Vincula nostrarum dissolvat tristitiarum,

Robur et augmentum tua fortitudo gementum,


Te si mens orat pia, non frustrata laborat,
Ut noxas pleret, sed dico, si sua maeret.
14.

Fortunam maesto, depressis gaudia praesto,


Pacem turbatis, perversis vim pietatis,
Pellens languorem malesanis atque vigorem,

Exsulibus patriam stolidis reetamque sopniam.


15.

Virtutis verae eultrix, pia virgo, medere


Cunctorum morbis per climata totius orbis
Perque tuum nomen rectum des omnibus omen,

Gratibus irarnensis celebreris ob ista repensis.


16.

Adversis rebus praesentibus, alma, diebus,


Virgo, tuum munda templura dans euneta seeunda,

Ezpers maeroris ut tioreat omnibus horis,


[niciens maestas curas pellatur egestas.


17. Pro culpis

Cum

259

demum Dominum,

pia,

Hecte supremum,

discussurus iudex erit ista futurus,

Tempus ad extremum cogens finire supremum,


miram districti iudicis iram.

Pacifica

examen tua plebs tunc

18. lllud ad

laeta iuvamen
non iuncta sed usa supernis,

Sentiat, infernis

Iudex iratus ne vindicet

Quam
19.

ille

reatus,

nos torqueri, potius velit et misereri.

Cum tamquam

plebis princeps tunc,

sedebis,

virgo,

Pro stupefactorum desudes parte reorum,


Qui sibi non secum fidunt, fac vivere tecum,
Dans laqueos illis evadere perditionis.
20. Nostros placatus pater audiat ipse precatus,
Illius et natus concedat nos miseratus,

Roboret
Creditur

et

Laudes mens

Passionale

ms.

S.

veniens ab utroque paratus


Deus personis sub tribus unus.

flatus

iste

illi

Fidis

referat gregis ergo pusilli.

Conchensis

saec.

11.

ex.

Cod.

Seiestadien.

Nach Strophe 10 inkl. folgt jedesmal der Rundreim:


Praesidium vitae", nach den brigen Strophen: Nunc populo
maesto." Vgl. Bouillet, Liber miraculorum sanctae Fidis
95

(1187).

Paris. Picard.

1897.
219.

1.

De sancto Francisco.

Francisce, pater sancte,

Devotionis fuisti tantae,

Quod divinus amor se signavit


Teque sibi assimilavit
Et in amore confirmavit,

Nunc quem
2.

sibi associavit.

Supplico tibi, bone pater,


Tui ordinis velut frater,
Respice in numero fratrum Minorum
Me, quem gravat onus peccatorum,
Impetra mihi veram paenitentiam

Firmamque perseverantiam.
3.

Devotionem mihi procura,


pie pater,

de te

sit

mibi cura,

Rogo te per Iesum Christum crucifixum,


In quem scio te confixum,
Nunc et in morte sis adiutor,

Ne me

perturbet persecutor.

17*

Francisci amator,

Iesu,

4.

260

Te nunc rogo pauper

peccator,

Propter preces patris mei


Miserere mihi, fili Dei.
bone Iesu, propter tuam mortem
Hunc patrem mitte ad meum agonem,
Ne formidem hostem fortem.
Sed me ducat ad tuam cohortem.

4,

Orat. ms.
8 tuum.

Campense anni

1462.

220.

Francisce,

1.

Cod. Darmstadien. 521.

6.

Crucem

Fac transfixum

Me

Christi,

Crucifixi iaculo.

7.

Maculatum
Per peccatum
Me defende miserum,
Fac ferventem
Servientem

Nos, languere

Cura crucem Domini,


Et sit totum
Cor devotum

Mortis, crucis, vulnerum.

Pretioso sanguini.

Cordi funcle
Iam profunde

8.

Hunc thesaurum
Super aurum

Me

Crucifixi vulnera,

Det saporem
Crux, odorem
Xobis et dulcedinem.
Qua pascamur
Et ducamur

Ad
5.

In

qua

Stet,

Ad
9.

fixe

prolixe,

Firmiter inhaereat.

facias

cor

tuum

rapias.

Suffragare,

Pater care,

Tuis ante Dominum.

Fac Minores
Esse rlores
Ceterorum liominum.

beatitudinem.

Cor ad crucem
Quasi lucem
Speculando gaudeat.

sitire

Et immensum.
Fac. accensum

Quibus dentur
Et parentur
Nobis salutifera.
4.

crucis signaculo,

Et infixum

tulisti

Stans in hoc itinere.

3.

4 gravet.

Insignitum

Fac, munitum

Fac ardere

2,

De sancto Francisco.

Concupisce
Cordibus imprimere

Quam

2.

10.

Crucem ament,

Ad

te clament
Cordis desiderio,

Sint ferventes

To sequentes
Filii

vestigio.

261

12. Adiuvare

11. Pater sancte,

Nos dignare

Te iuvante
Simus

Stantes in exsilio

caelestibus,

in

Te sequamur,

Haec nos vere


Fac habere

Ut fruamur
Paradisi gaudio.

Tuis sanctis precibus.

Horar. ms. Franciscanum. saec. 15. Cod. Vatic. Regin. 165.


2, 1 Fac
8,4 immeusium.
nos ardere.
6,3 Nostrae crucis.
4,4 Quam.
Trotz der berschrift Sequentia"
9, 3 ante Christum.
8, 6 Et cor tuura.
in der Quelle ein Keimgebet.

221.

fidei

flos,

femina

Ignis iustitiae iubar irradiavit in

Edibus ex

fida,

regens regem reprobando repellens.

rite

illa.

Pogmata digna Dei dominabus dans


5.

De sancta Frideswitha.

Firma Frideswida,
Rectos

eius

enormes expulit

duodenis,

estus.

Sacras sancta sibi studuit sociare sodales,


Yirgo venusta vigens virtutis vendicat vsum,
Vt viris vetitum Vitium vitare volebat.
Iudex iustitiae iubar ingens intulit illi,
10. Turris tuba trucem tortorem tundere temptans.
Hie habitans humilis hostiles horruit hamos,
Angelicas acies adamans ascendit ad astra.

Grat. ms. Anglicanum saec. 15.


Cod. Oxonien. Rawl. C 550 (12 403).
2 reprobando repelle.
12 ab astra.
Es folgen in der Handschrift einige

andere erzhlende Verse mit dem Anfang: Carne Frideswidam genuit


rex Didanus iste, die indes mit obigem Gedichte nichts zu tun haben.
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

222.

1.

De sancta tienovefa.

G-enovefa, flos virginum

3.

Post matrem lucis luminum,

Excuset apud Dominum


Nostrorum lapsus criminum.

2.

Genovefae praeconium
Pangat laudis confessio,
Et virginis praesidium

Nos absolvat a

vitio.

Genovefae subiaceat
Nostrae mentis intentio,

Ne

vitiosa foeteat

Turnens cordis

4.

elatio.

G-enovefam fidelium
Veneretur devotio.
Culpae poscat remedium
Fervens cordis compunetio.


5.

2(52

pro furti crimine


Caecata reddens lumina
Culpam fatenti feminae,

15. Virgo,

Genovef'a, generalis

Salus in te sperantium,

Spes tuorura spiritalis,


Praebe tuis solacium.
6.

Genovefa supplicante

Mentes nostras illumina.


16. Virgo, quae

membra plurium

Liberas a paralysi,

Nullis preraar supplicis.

Christo mihi miserante

Non puniar cum


7.

8.

impiis.

Virgo clara virtutibus,


Virtutum fulgens titulo,
Coniunge caeli civibus
Exsules in hoc saeculo.

manus

Virgo, per

praesulis

A
A

Virgo, quae matris oculos

19. Virgo, suspendens aere

Correptos a daemoniis,
Dignare nos eripere

A daemonum

quam falsae virginis


Non fallit simulatio,
Fac nos expertes criminis,
Dignos iustorum praemio.

fundere.

21. Virgo, quae mersum precibus


Matri restauras filium,

Esto nobis refugiuni


Ab inimicis omnibus.
12. Virgo, cui panis hr d ei

Cum
Nobis

fabis est
sit

refectio,

Aeternae vitae pabulo.


14.

Virgo, quae prae te cereum

Lumen

Me

facis

recipere,

facias sidereurn

Verum lumen

attingere.

deme cordibus

22. Virgo, quae manum aridam


Sanasti tuis meritis,

Fac mentem nostram turbidam


Christi parere monitis.

profusio.

13. Virgo, potans artifices


Dato de sursum poculo,
Satia tuos suppliccs

nostris

Vitae praesentis taedium.

cibus fidei

Lacrimarum

insidiis.

20. Virgo,

Profundum superfluere,
Fac cor meum lapideum

11. Virgo, Parisiensium


Salus a persequentibus,

subditos.

Me ducadsumraumgaudium.

Aeternae vitae lumine.

tibi

tibi

Pedum reddens officium,


Via indeclinabili

Participes fac servulos

Lacrimas

vitam

18. Virgo, puellae debili

Luci restauras pristinae,

10. Virgo, quae facis puteum

via mortis transferas

Ad

Sponso dicata virginum,


Esto pro tuis famulis
Mediatrix ad Dominum.
9.

quae viros liberas


morte morti deditos,

17. Virgo,

2:5.

Virgo, pulsis daemonibus

Sequanam reddens pervium,


Fac, ne cum peccatoribus
lter

carpamus deviuin.

quam solidatur
Membrorum dissolutio,

24. Virgo, per

Per

te

nobis concedatur

Peccatis absolutio.

263
25. Virgo, quae viros liberas
Vexatos a daemonio,

Fac mentes nostras

daemonum

35.

Da

liberas

quam procuratur

Inter

36.

Pulso

29. Virgo, nactas mirifice


Quae das fruges famelicis,
Caelesti

pane

retice,

Quos temporali

reficis.

30. Virgo, quae pro pauperibus


Furtum facis laudabile

Dans panes indigentibus,

Parere tuos admone.


37.

Virgo, quae demis pluviam

Messibus et messoribus,
Riga cordis duritiam
Salutiferis imbribus.

38. Virgo, quae corpus liberas

Oppressum morbo

Da

nobis aequis passibus

Amorein huius

De

vita desperantibus,

Duc nos ad
33.

vitae praemia.

Virgo, quae parcis homini

Incurvos sanas digitos,

Sana misericorditer
Actus nostros illicitos.
40. Virgo, cuius praesentia

Moventur immobilia,

Fac

in Christo stabilia
Gorda, quae sunt mobilia.

quae tuis meritis


Sequanae sedas impetum,

41. Virgo

Ab

Stude servos coniungere.


34. Virgo, foedis vestigiis

Foedum

fugans daemonium,

foetentibus vitiis

Purga secrcta cordium.

acribus

illicitis

Restringe mentis impetum.


42. Virgo, quae circumstantibus
Ab aquis servas lectulum,

Intactum iustis fluctibus


Riga mentis cubiculum.
43. Virgo, quae sacri caelitus,

Nolenti servo parcere,


Caelesti tuos agmini

saeculi.

39. Virgo, quae mirabiliter

Imitari te virginem.

32. Virgo, per quam parentibus


Sana redditur filia

calculi,

Cordibus nostris auferas

Crimen arce damnabile.


31. Virgo, debilem pedibus
Surdumque sanans hominem,

reformans daemone,

Praeceptis sanctae fidei

Periclitantes libeias,

Nos a mundi naufragio


Ad vitae portum transferas.

devotam nomini.

Virgo, fractum vas olei

utrumque medium.

28. Virgo, quae naves fluvio

potentiam

nobis sapientiam

Christi

Mentis nostrae caliginem


Precibus pelle sedulis.

Frigus et ardor febrium,


Per te nobis concedatur

cuius

Sentiunt energumini,

dominio.

26. Virgo, quae caecam virginem


Redditis sanas oculis,

27. Virgo, per

Virgo,

In

Sedas ignis incendium,


me criminum penitus
Extingue llammas omnium.

44. Virgo,

me tuum famulum

dignum solio,
Quae vivum servas servulum
Templi lapsum fastigio.
Caeli fac

264
Virgo, quae signis celebris

45.

49.

Rivos distillas olei,


Eripe nos a tenebris

Fnte repletos

reddit venerabilem

Signorum

Quam

iugis gratia,

admirabilem
Christus aequat in gloria r

fidei.

46. Virgo, dulce refugium,

50.

Spes certa laborantium,


Medicina languentium.
Languorum salus omnium,
47. Cuius vita gloriosa,

Mors longe

Quam

Qua supplicante venia


Confertur peccatoribus,

Qua mediante praemia


Vitae dantur tidelibus.
51.

Inclina nostris precibus

Aures miserieordiae,

gloriosior,

Cuius vita pretiosa,


Mors multo pretiosior.

48. Cui subiacent daemonia

suis

Nostris infundens mentibus

Donum
52.

Tu

caelestis gratiae.

profugis refugium,

Desolatis consilium,

Tu

Cuius insensibilia

Corpus adesse sentiunt.


Legend, ms.

Genovefae saec. 13.


17, 3 Virgo mortis.

nobis sis auxilium


Mortis arcens exsilium.

Cod. Parisin. 5667. add. saee. 13.


19, 2 Correctos.
38, 2 carculi.
Aus derselben Quelle bei Saintyves, Vie de Sainte
44, 4 fastidio.
Genevieve, Paris 1846, p. CXLII sqq., mit einigen Lesefehlern, die hier anzumerken berflssig sein drfte. 16, 2 ergnzt Saintyves Servos emunda
scelerum A peste detestabili diese Ergnzung verbietet der Reim.
48, 2
fllt er aus: Quam et praesentem fugiunt; hier ist wenigstens der Keim gewahrt.

13,

2 Datum.

S.

223.

1.

2.

5.

Hie presbyter

6.

Romanus

eligitur

Eremitarum

Recessit ergo longius

Relinquens

ci vitalem,

Gaudenter adit seris


Deserti vastitatem.

Naturam domat
Vigiliis,

varii-

ieiuniis

Secundum patrum nutum.

clericalis.

7.

In diseiplinis talibus
Discipulus imbutus,

Gulosos increpavit.
Quo contra semet impios
Ut canes irritavit.
4.

iura.

Laboribus virtutum,

acriter persequitur

Elatos, vagos, ebrios.

Oblitus est praeterita

Extentus in futura,
Aggreditur insolita

cardinalis,

Tumultus
3.

De sancto Hieronvino.

Ieronymus. scholastica
Imbutus disciplina,
Tarn graeca quam hebraica
Cognovit et latina.

Quem

In imbuendis pluribus

Magister constitutus.
8.

Multivit

sacrae paginae

Script uras veritate,

Quae veterum
Fuerunt

caligine

vitiatae.

265
Virtute manens stabilis

10.

Devenit ad extrema,
Defunctus servus humilis
Defertur ad suprema.

Campense anni

Orat. ms.

Pro nobis in[tercede].


[Ne nostrae] fiant animae

Daemoniorum prae[dae]
Cod. Darmstadien. 521.

De sancto Hieronvino.

224.

1.

1462.

Hie caritate fervidus,

Hie sacerdos fuit ordine,


Peregrinans maris eulmine,

Deo nunquam tepidus,


Proximo benignus.
In zelo semper sobrius.
Ad pacem compositus
Et ab odio sepositus.
In

Heremita solitudine,

Demum

regulae professor,

Claustri saneti fabricator

Et monachorum

pastor.

Hie per

vocatus,

flagella

7.

districtus in iustitia

cum

Misericors

Interpres omnis ritus.

Circumspectus prudentia.

Fuit veritatis doctor,


Scriptorum verus translator
Et summus compositor.

Memorans

illa,

praeterita,

Ponderans praesentia

Et providens

!.

Omnem

futura.

Hie virtute fortissima

statum doeuit,
Omnes David et prophetas
Ipse solus exposuit,

Derisit terribilia,

Super Salom
Eius doctrina

Fulcitus temperantia

Hie

fidei

et

tres

Attritus abstinentia

Postposuit carnalia,

athletas

Quae contemnit nimia.

fioruit.

pugil et vexillum,

Malleus haereticorum

9.

Hie humilitate deiectus.


Pietate mollitus,

Ipsorum iuge flagellum,

Oratione devotus,

Hostis fuit vitiorum,

Lacrimarum

scabellum
Tradens doctrinam morum.

Comtemplatione sublatus
Et utilis actione.

Virtuti

5.

Hie

Oranis linguae peritus,

Hie scribendo certas metas

4.

[Sacer]dos beatissime

fecit

Hie spe certissimus,


ludici

non pavidus,

Operator

sollicitus,

Nunquam

otiosus,

effusor,

pauperum subventor,
Elemosynarum largitor.

10. Hie

Sperantium rmarius

Tristium consolator,
Laetantium temperator.
In adversitate securior.

Et confortator strenuus.

In prosperitate devotior.

266

11. Hie virgo carne,


Purus in mente.

Iam senex

12. Hie leonem domuit,


Qui obsequia praebuit.

Dogmatizavit Paulam,

aetate

Docuit in morte,

Quae praecessit

Quae

Infra

sine forte

Sunt plena salute.

viele,

in patria.

quot post mortem

Coruscarunt miracula.

Johannis Andreae, saec. 15. Cod. Rossian. VIII,


Collect, ms. incert. orig. saec. 14.
Cod. Vindobonen. 4689. B.
5. 1 Hie saepe certissimus B.
5, 2 Iudieem A.
5, 3 Sperator A.
5, 5 fumarius. A.
9, 5 inolitus A.
12, 1 domuit leonem A.
12, 2
obsequia praebuit A.
12
5 Supra vide quid B.
12, 4 in fehlt B.
Vgl. Mone III, 341 (in not.); ferner: Hieronymianus imp. s. 1. 1482 (Hain
Hieronymianus ms.

281.

Der Autor bemerkt zu seinem Produkte: Deo teste nihil, quod


1082).
falsum putem, immiscui in hoc stilo studiose difformi nee hie rimas vel ritim<s facere intendebam, in quibus requiritur uniformi[ta]s)."
:

225.

De

s.

Hugone Gratianopolitano.

Gaude perpetuo,

Tu

praedulcis. amabilis Hugo,

meritis plenus, fidei pietate serenus,

lllustris

Mundi

donis divinae cognitionis,


calcator,

Iustitiae forma,

Christi fervens imitator,

morum

rectissima norma.

pater, exora pro nobis mortis in hora,

Ut simus digni postrema luce


Orat. ms.

Campense anni 1462.

226.

De

Est Hugo de Burgundia


Excelsa Christi gratia
Sublimatus in Anglia

s.

Cod. Darmstadien. 521.

Hugone Lincolniensi.
4.

Gloriam summis hie

figens,

Fieta imis reperiens,

Carthusiensem ordinem
Subegit niux asperrimum.

Pontiticatus infula.

Humiditate. frigida

Odas canunt altissimo


Assumpto ab exsilio
Hugone cives superi

Ardet natura ignea.

Ad

jiumo plasmatus arida

5.

lrroratur aerea

3.

beari.

litae saneti prineipiis


.Mortis

versis mellirluis

Hugonis sine dubio


Est

siuijtlcx

generatio.

6.

asylum Dei

veri.

Aeterna Christi munera

Hugo

tigens

memoria

Leprosis dedit oscula

Et

sensit

illa

duleia.

267
7.

Superna ergo procura


Nobis prece continua.
Nunc apud qui te Dominum
Fecit pastorem gentium.

Tibi patri,

8.

Laus,

Cum

Deo

honor
spiritu

sit

vero,
et

filio

paraclito

I'inem iungens principio.

Cod. Coli. Novi


Collect, ms. Guilelmi Reed, Kpi. Oicestren. saec. 11.
..A clerico quodam, anno 1316 scholae grainmaticalis LinOxouien. 264.
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.
colniensis didascalo, compositum."

De sanctis Innocentibus.

227.

Insontes

nobis

Doniini,

succurrite

sanctl,

per Christi
solvite
nomeN.
dominans, sanctorum suspice voceS,
Suscipe tu,
quos sanguine fusO
Omnibus et miserere tuis
Nempe redemisti; splendens in carcere lumeN,
morte tuos
mors mortua dormiT,
de
Traxisti
vitE.
morte
tua
reserasti
gaudia
quo
Ex
inimicus
effusor
saevusque
HerodeS
Sanguinis

Nos

gravibus

vitiis

5.

fortissimc
DaviD.
te
victus
Destruitur
per
volitans
omni
erat
quoque ventO,
Ocior bostis
Mordax ut frendens cupiens leo perdere ChristuM.
corpore
necl.
pueros
sternebat
Innocuos
,

10.

Non

extinctos

tarnen

gremium
In
15. Nomina babent

Omnes

Bombo

fronte sua

in

qui

superis
In
Sed nimio
quia,
20. Sunt

gratia

patris

daemoN,
summl.
quoque nomeN,

tartara

sed

modulando

clamant

et

inclusit

vexit

caeli

carmine pulchrO.
coniuge
lacoB
ceu
mater
ablatl,
cessare deplangenS,

lacrimantur

luctus

pueri

plorat

non

vult

luctu

sed

non

est

illis

regressio

tristiS,

iterum mundum qui planctus in usU


detersa
tristia,
Cosmica cuncta manent
doneC
Cunctipotens
veniens
nos
omnes colligit illuC.
sancti
clamat mea palpebra fletU,
Uivida vos
rogo, rlectite sempeR:
25. Rectorem mundi precibus
Rex fortis Iesu dominans miserere precamuR.

Ut

veniant

quod gessit Froumundus corpore facti.


Tollite peccatum
quod Christus sanguine tinxiT.
os
oplon stephanosas,
30. Eudochias
Kyrie ChristE.
Sanctos
innocuos,
qui
cantant
carmina
laudiS.
Ante thronum Domini cantant sibi cantica pulchrA:
Nostrum vindica ema, splendens de lumine lumeN,
Confratrum numerus, dictum est, requiescite, doneC
35. Tempus adhuc modicum cum rex fortissimus astaT.
Insontes Domini, nobis snccnrrite sanctl.

Impie

268

Collectan. ras. Tegurinum saec. 10. Clm. Monacen. 19412.


30. .Et33 ema
og onlor OTtyctviGag xcoif.
aiua.
Doppel akrostich:
Insontes Domini, nobis succurrite sancti: der Verfasser nennt sich Vers 27.

So't-Cag

228.

De sancto Iodoco.

Mulciber exsulta mons, crebra laude resulta,


Iudoco fulta venient tibi nunc bona multa.
Nee mala sunt ulla, mihi si datur ampla gugulla.

Laus
5.

tibi

sit,

Christe, cuius pietate vir iste,

Cultor apostolicus, ludoeus, pacis amicus,

Iuvaviam grata sua pignora, grata, beata


Mittere dignatus est sieque iuvare paratus
Se collaudantes illic et eum venerantes.
Ex hoc nunc gaude manibu^que, Iuvavia, plaude
10. Iudoco praesto, solito iueundior esto.
Sed magis exsulta, mons Erntrudis, quia multa
Est tibi collata pax haec per pignora grata.
furtum dignum sacrilegiumque benignum
Iudoci pignus cur hoc venit? quia dignus,
15. Latius ut crescat, ludoeus, ubique virescat.
Sfrc pateat, quanti sit ubique potentia sancti
!

Hui us mirifici, Christi regalis amici,


Morbos curantis et maestos exhilarantis.
Iudoce pater, ne

me

capiat locus ater,

20. Christum dignare pro me, te quaeso, rogare.

Collect, ms. Zwettlense saec. 13.


Cod. Zwettlen. 64. add. saec. 14.
14 cur hoc vere quia.
Dies Gedicht berichtet von einem Keliquiendieb-

stahle fr

Nonnberg.
229.

De sancto Iodoco.

precum nostrarum suseipe voces,


Tu, qui iuste doces, ad vitam nos trahe tecum.
Iudicium doeuit fidei doctrina ludoeus,
Unde sui potuit nominis esse locus.
5. Felix confessor, pastor venerande, Iudoce,
Vitae confessor, nos faciendo doce.
Summo clamore tibi laus est danda, Iudoce,
lucunda voce faventis cordis amore.
Corde laetabundo, pater ahne, preces tibi fundo,
10. Qui proeul a mundo fugiebas ut moribundo.
Sic me non mundo, scelerum qui sorde redundo.
Iunge Deo mundo me, qui meritum mihi non do,
Ne barathri fundo merear, Deus, esse profundo.
luste Iudoce,

Collect, ms. Zwettlense saec. 1)5.


Cod. Zwettlen. 64. add. saec. 14.
Dies Gedicht scheint aus mehreren kleineren zusammengesetzt und nach
Vers 12 (mundo
non do) franzsischen Ursprunges zu sein.


De

230.

1.

S.

269

Iohanne Bridlingtoniensi.

Bridlingtonis prior pie,

2.

Repraesenta nos Mcssiae,


Qui tot flores moribus,
Ut nos solvat in hac die

Sicut elamat vox in Rama,


Funde preces atque clama
Pro nobis ad Dominum,
Servos, prior [sancte], ama

Sordes tergens criminum.

doloribus.

cutis

Cod. Oxonien. Rawl. C 142.


Miss. ms. Sarisberiense saec. 15.
Bridlingtonem.
Nach 1, 1 noch berzhlig Imitator castae viae.

231.

De

s.

Salve, sancte prior,

Cum

5.

1,1

Iohanne de ridlington.

maestorum

grave quid patior,

tibi

salvificator,

confugior, medicator.

Ergo memento mei, cum sis plenus pietate,


Laus gentisque Dei, mihi praesta, quod precor a
Tu poteris Christi, scimus, prece ferre iuvamen
Omnibus in tristi spectantibus orbe levamen.
Virtus

namque tuae multos

te.

relevat pietatis,

Noxia continue pellens a dire gravatis.


Inclite pastor, ave,

10.

Tua nobis detur


Et simus semper

per te simus procul a vae.

gratia petitione pia


in

gloria

cum

Iesu et Maria.

Horae sec. usum Sarum saec. 15. in. Cod. Oxonien. Lat. lit. f 2.
Die zwei letzten Verse scheinen nicht mehr zum Vorhergehenden zu gehren.
Es ergibt sich dann ein Akrostichon: Scelto uni, das ich nicht zu deuten
weifs.
Oder sollte dasselbe nur der Laune des Zufalls sein Dasein verdanken?
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

232.

1.

De

Cleri universitas,

s.

Iohanne Baptista.
3.

eato Iohanni,

Ut per eum

Claruit praeclare,

Cui laudes debitas


Populi immensitas

siccitas

Cesset et humiditas

Debet decantare.

Assit bonis anni.


2.

Gaude, cleri contio,


Laetare cum gaudio,

Iohannem implora,
Ut eius subsidio
Aestuum effusio
Cesset absque mora.

Iohannis nativitas

Per sortes exhibitas

Solve laudes debitas

4.

Dum

iuventa floruit,

Maculari respuit
Naviloquo feile

Hie eremum coluit


Et pro pastu habuit
Locustas cum melle.


Yitam ducens asperam
Docuit ad litteram

5.

270
6.

Caelo laureatur.

potavit.

7.

nolens subici

Nominis angelici
Voce nominatur,
Carne spernens infici
Laurea centuplici

Atque baptizavit,
Vestem gerens bucerara
Nee vinum nee siceram

Nee mustum

Mundo

Lux. lucerna praevia,


Hos aestus abhinc via
Pulsa livione

Ac

caeli curia,

in

Ubi pax et gloria,


Nos tecum repone.
Collect,
5,

ras.

Hunc vane

Trecoriense saec.
baptizavit.

233.

1.

5,

De

Salve, Iohannes sanete,

s.

14.

Cod. Parisin.

4.

petisti

Peccato consentire
qui [non] voluisti,

Pro nobis preces Domino


iugiter impende.

Fac eulpas nos

odire,

sicut tu odisti.

5.

Gaude, quia carnem

tuam domuisti,

coannuntiatus,

Cum mel

Priusquam coneipereris,
Iohannes nominatus,

et locustas

sponte comedisti,

Nee

In ventre tuae matris

sicerae nee vini


pocula bibisti,
Fac, ut simus sobrii.

coneeptus et sacratus,
In nobis tuis preeibus

3.

Gaude, quia iuvenis

eremum

merito praeferende,
Post Christum et Mariam
praeeipue colende,

sit

426.

Utriusque sexus
turmasque fugisti,

Inter sanetos ceteros

Gaude, qui per angelum

acq.

Iohanne Baptista.

Baptista reverende,

2.

Nouv.

4 bugeram.

Christus hospitatus.

qui sie abstinuisti.

Pater pius

Gaude, quia Domino


viam praeparasti,
Paenitentiam agite"
quando praedicasti,
Regnum Dei prope est,"

Divina nobis gratia

Fac nos

Gaude, quia nomen per


ortum tibi datur
Iohannes, Dei gratia

quod interpretatur,
et mutus
prophelando l'atur,
per te eoncedatur.

6.

ladaeis nuntiasti,
paeniteri

vitando, quod vitasti.


7.

Gaude, quia lesum


digito

9.

demonstrasti,

Gaude, qui post mortem


ad limbum descendisti

Ecce, agnus Dei"


dicens proclamasti,

Ac

In flumine Iordanis

Quod

Christum baptizasti,
Fac nobis hunc propitium,

adventu Christi,
De barathro nos eripe
eius[que] poena tristi.

quem tunc
8.

271

honorasti.

10. Gaude, quia redemptor


pius populorum

tu redarguisti,
fratris

uxorem

Extraxit post ab inferis


[patriarcharum chorum]

duxisse tu scivisti,

Secumque reduxit

Capitis sententiam

propter hoc subisti,

Nos vitam
in

ad gaudia caelorum,

Fac nos gaudere

fac finire

caritate

essent exituri

in

Gaude, quia Herodem

Quem

exsistentes ibi

vere praemunisti,

secuni

precibus illorum.

Christi.

Cod. Coli. SS. Trinitatis Oxonien. 7.


Orat. ms. Elieuse saec. 14.
3 Priusquam tu. 5, 5 Ciseri nee vini.
6, 6 Indeum.
8,7 fac
Abschrift von Rev. H. M.
finori.
10, 1 redemptor filius.
9,4 veri.
2,

Bannister.

De

234.

s.

Johanne Baptista.

Ad Matutinum.
1.

Dulce melos tangat caelos

2.

Gabrielis vox de caelis

Dubitanti Zachariae

In Iohannis praeconio,

Hunc futurum nasciturum


Promit cum vitae serie.

Cuius pater, sie et mater


Nomen tangunt praesagio.
3.

Sidereo regi Deo


Laus, honor, virtus, gloria.

Qui nos ducat et perducat


Ad caelorum palatia.

Ad Laudes.
1.

Gaudet coetus noster laetus


Christum mundiredemptorem,
Agonistam qui baptistam

Suum

fecit

praecursorem.
3.

Dum

non

credit,

vox recedit

Zachariae, saneti patris,


Sensit plausus adhuc clausus

In utero suae matris.

Sidereo regi Deo.

Ad Primam.
Mundi

2.

sator et plasmator

Tui praeconis munere

Te laudare, te amare
Fac nos et tecum vivere.

Ad Tertiam.
Catechizans et baptizans
Iohannes paenitentiam
Diligebat

et

colebat

Prae eunetis innocentiam.

272

Ad Sexta m.

Ad Nonam.

Eremita, tua vita

Exemplum

Iuvans prece nos a nece


Dira, Iohannes, eripe,
Pugil fortis, hora mortis

munditiae
pulsandum, detestandum

Ad

Crimen

est

Hanc plebem tuam

irapudicitiae.

suscipe.

Ad Vesperas.
Dignus laude martyr, gaude,
Virgo baptizans Dominum,
Doce form am, trade normam
Delendi sordes criminum.

1.

3.

2.

Salus praesto nobis esto


Virtutis donans meritum,
Hie gratiam et gloriam
Nobis post noc exsilium.

Sidereo regi Deo.

Ad Completorium.
1.

Tu

signifer,

tu lucifer

2.

Praecurrens ante Dominum,


Ad quem ire fac secure
Nos per saeculi terminum.

Horae BMV.
Ad Mat.

Deo

Sidereo regi

Laus, honor, virtus, gloria,

Qui nos ducat et perducat


Ad caelorum palatia.

usura Carnotensem saec. 14.


Cod. Vatican. Regin.
2 Viventis Zachariae.
AdPrim. 1, 2 Iohannis praeconio munere.
Ad Ter t. 1, 8 Diligebat et servabat.
Ad Sext. 1, 1
Ad Vesp. 2, 4
vita tua.
3 sq. Ad populum sanetitatis crimine.
1
Lies: Nobis post vitae exitum?
Die Doxologie wiederholt sich nach jeder
Tageszeit.
180.

sec.

De

s.

Iohanne Evangelista.

Extollamus virum sanetum,

Quem
Pangat

3.

Iesus dilexit tantum,


sibi

novum cantum

Militans ecclesia.

Det nobis

Exstitit et

Sacri roris et dulcoris

filius.

thesaurorum,

Atque manna beatorum


Et fruetus eximius.
4.

Hie Iohannes

vir divinus,

Cuius visus angelinus,


Ad superna qui festinus

redolentis,

Contemplando claruit.
Hie prae ceteris dilectus
Et defensus et protectus,

repletur ardor mentis

Iesu Christi supra pectus

Plenus charismatibus,
Caritatis excellentis,
('astitatis

Quo

est arca

In qua eibus angelorum

auxilia.

Hie Iohannes vir amoris,


Vir candoris et decoris,

Totus plenus sanetitate,


Luculenta veritate,
Custs virginis sacratae

Haec

Sanctus hie evangelista


Almus Dei fit symmista,
Laude praesens sit in ista,

2.

235.

2,

Flaminis affectibus.

In cena reeubuit.

Z(
h. Suxit ibi

documenta

Sic apostolus miraudus,

7.

Valde semper honorandus,


Reverendus et amandus,

Evangelii rluenta,

Quae plus fragrant quam unguenta


Valde redolentia.

Vitans

Iesum amans Nazarenum

Vir, coruscans sacris donis,

Sprevit

Vere dignus

Vicit

est

coronis

dum

Gravitatem

Ad

quasi caenuni,

Quis non amet hunc amore

servavit,

sublimia volavit,

Mira Dei demonstravit


Divina dementia.
Contemplator superuorum,
Suscitator

mundum

bibitum venenum

Atque fervens oleum.

In caelesti patria.

6.

omne terreum.

Hie melliflui sermonis

Speciali

cum

Quodam

intimo sapore

dulcore,

Inclitum diseipulum?

Quem

mortuorum

et

Christus sie amavit,

Decoravit, exaltavit,

Matrem pendens commendavit

Et ostensor areanorum.

Perferens patibulum.

Intuens mvsteria.

dilecte Christi Dei.

9.

Dulcis nate Zebedaei,

Memor

esto semper mei,


Donec ad te veniam.
Semper geras de me curam,
Fac, ut ducam vitam puram,

Me

perducas ad futuram
Sempiternam gloriam.

Cod. Vatican. Reg. 165. 1,6 Dei


6 recolentis. 6
7 Et
manda beatorura. 4, 2 Cuius visque.
Susit.
3 frangant.
2 Speciali tarnen.
6 Vim.
3 Misericordia Dei.
7 Et
Christe.
8, 3 Quondam. 8,6 exsultabit.
5 geris. Trotz

fit

Horar.
mmista.

ms. Franciscan. saec. 15.

2,

4 Plenus

fehlt.

2,

3,

5,

5,

6,

fehlt.

6,

9,

eibis.

3,

5,

8,

9,

der Bezeichnung als Sequentia eius" ein Reimgebet.

286.

De saneto Johanne Evangelista.

Ad Matutinum.
Iohannes amabilis,

2.

Iohannes virgo, ceteris

Apostole mirabilis,
Vir valde venerabilis,

Sacer, plenus dulcedinis,

Sis nobis

Custos beatae virginis.

Dilectior apostolis,

favorabilis.

3.

Ora pro nobis

iugiter,

Instanter ac salubriter,

Ut tecum simus pariter


In caelis aeternaliter.

Dreves,

Pia Dictamina.

VII.

18

274

Ad Laudes.
1.

Evangelista fulgidus
Johannes et apostolus
Tollat a nobis noxia
Et ducat ad caelestia.

2.

Maria, mater inclita,


"Virginitate praedita,

Cum

virgine discipulo

Nobis suceurrat sedulo.

Ad Primam.
1.

Iohannes apostole,

Evangelista fulgide,

Per Iohannem apostolum


nos ad caeli gaudium.

Tuis devotis subveni

Cum

Iesu, rex omnium,


Laus, honor et imperium,

Tibi,

Duc

sacra matre Domini.

Ad Vesperu m.
1.

Iohannes amantissime,

Cum

2.

genetrice virgine

Succurre nobis omnibus


Tuis sacratis precibus,

Fac nobis eius filium


Semper fore propitium.

Per hanc

memoriam

tui

Duc nos ad

caeli

gloriam.

Horar. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. Vatic. Regin. 165.


Ad Mat.
Ad Prira. 1, 2 Evangelistaque.
2 Dilector.
2, 1 Iesu fehlt.
Ad
Das Akrostichon: 0 Io[hann]e[sJ
Vesp. 2, 3 tui fehlt.
2, 4 gratiam.
mitis" zeigt, dafs das Ganze unvollstndig ist.

2,

237.

1.

felix

in supernis

Regnas, ubi Iesum cernis,


Qui est tui iubilus.
2.

Et Mariam contemplando,
lpsam pie collaudando
Sentis dulce gaudium,

Tu columna

militantis

Multum timent te, Iohannes,


Nee audire possunt Manes
Laudes tuae

gloriae.

Sanctus omnis et beatus

Te

collaudet et tirmatus

Angelus

in

gratia,

Ego servus

Dum

Tibi terris mente lata

In

unius contemplaris

supreraa hierarchia

Locum

Et perpulchrum triumphantis
Decus es ecclesiae,

Toto corde iucundaris,


Trinique mysterium.
.).

De sancto Iohanne Evangelista.

En, Iohannes, humi pronus


Te adoro volens bonus
Esse tui servulus,

quam

tenens melodia

Dulci Deo iubilas,

Virgo martyr et propheta,


Doctor fulgens ut planeta
Caelo valde rutilas.

Texo

tui

data

privilegia.

Gaude, nate Zebedaei,


Quia virgo Mater Dei
Est tua matertera;
Gaude, quia meruisti
Consobrinus esse Christi
In hac vita misera.

275
7.

Gaude, preces ad Mariae

14. Gaude, gaude cessans

Nam

Vino sancto nuptias;


Gaude, sponsam reliquisti
Et sie semper tenuisti

Dulce manna superis;


Gaude, manus, pedes, latus
Redemptoris osculatus,

Gaude, Iesus

te

15.

elegit

Et ab aevo praeelegit

Suum

9.

tibi

Gaude, Iesum speciosum


Conspexisti gloriosum

Tabor in cacumine;
Gaude, parans Iesu cenara
Monte Sion, omni plenara

10. Gaude, Iesus proditorem

morem

Tui desiderio;
Gaude, tibi Iesu pectus
Fit in cena mollis lectus

11. Gaude, Iesus, quando sedes,

pedes

Iesus,

postquam

Se

eibum

tibi

in

sedit,

dedit

Sacris suis manibus.


12. Gaude, Iesu care frater,

Caeli cives faciunt

Gaude, ignis dona dando


Venit in te, dies quando

17. Gaude,

Zebedaei,

tili

matrem Dei,
Portam ad caelestia;
Gaude, cernis, quod Maria

Sepelisti

Caelos intrat harmonia

18. Gaude, sospes exivisti,

Zelo Iesu quod

Gaude, scribis altas omnes,


Quas vidisti, visiones

Manens

in

19. Gaude, quia,

exsilio.

quam

Drusianam

Suo fit imperio;


Gaude, nam post mortem Christi
Suae matris habuisti

Gaude, lustrans

pio studio.

Gaude, viros Iesum flentes


cruce deponentes
Adiuvasti propere;
Gaude, fuit tumulatum

Ac de

te corpus Iesu, datum


Morti nostro scelere.

inisti,

ferventi dolio;

Cuius parens tua mater

Curam
13.

16. Gaude, Iesus scandit caelos


Te cernente, cui melos

De

Angelis miruntibus;

Gaude

se ipso copiam.

Angelorum praevia.

Dulcisque pausatio.

tibi

Fecit tibi suscitatus

Pentecostes finiunt.

Caelica dulcedine.

Lavat pronus

inferis.

Gaude, Iesus de te vere


Dixit
eum sie manere
Volo, donec veniam.
Gaude, saepe Dei natus

De

benevolum.

Tibi pandit gerens

redit ab

in apostolum.

Gaude, Iesus te amavit


Et prae eunetis demonstravit
Se

surrexit Iesus vere,

Cum

Virginura munditias.
8.

flere,

Iesus ornat tuas pie

Ephesum
Scribis:

Est in

amasti,

excitasti

ingrediens;

caeli pratum
verbum caro factum

mundum

veniens.

20. Gaude, sine laesione


Potas virus in agone

Propter Iesum inito


Gaude, tecti cum fuerunt

Tua

veste,

surrexunt

Mortui persubito.
18*

27(5

21. Gaude, multos retraxisti

24.

quibus Christi
Valde gaudet curia;
Gaude, quia sine poena
peccatis,

corpus

et

Zelo Iesu nee me dare


Crimini desidiae.

25. In adversis patientem

Et

22. Te, Iohannes, ego peto,

fides viva crescat

novum

flere,

Iohannes, mi patrone,

26.

Meae mortis
Mihi

cum

Post

in agone

praesidio,

sis

Iesu fac videre

Me Mariam
Tecum

et

caeli

gaudere
solio.

beati Iohannis imp. Bononiae 1525.

238.

De saneto Joseph.

1. Inclite Christi confessor,

4. Quia

Grata

ex te in hac vita

Sancte Ioseph, te deprecor


Cum Maria, matre Christi,
Cuius sponsus tu fuisti,

Ob

Virginitatis merito
Eius iunetus consortio

Unde dignus magna laude


Apud Christum intercede,

Non gignendi

Ut per suas dignas preces

Sed

3.

me

valde desidero.

Satanae nequitia;
Culpis meis non desperem,
Sed in Iesu morte sperem
Suique dementia.

2.

Iesu fac

Suae matrisque dolere


Nimia tristitia.

Cunctis horis, qua decrescat

Officium

me gaudentem

poenis

Mortem

Per te Iesus castitatem


Mihi det et caritatem,

me

in

Crucis fac memoria,

Sume munus vultu leto,


Quod tibi nunc offero;

23. In

corde
sorde

amictum

Stolae suae gloria.

Quam

murmur meo
cum

Culpae detractoriae;

Paradisi gaudia.
Gaude, cernens iam vestitum

Tuum

sit

inquinet os

Fac me templum frequentare

amoena

Transivisti ad

Non
Nee

proposito

Christo magis dilectus,

Cuius ouram 1u

Quem

in

ulnis

gessisti,

baiulasti.

Devotae Orationes (Fontrebaldenses)

obsequia,

Aegris confert remedia.

Nostros expellat languores.

latenti mysterio.

Inter ceteros electus,

tulit

id per tua merita

6.

Gloriosa tua prece

Nos ab omni lava faece,


Ut post istam miseriam
Perducamur ad gloriam.
im]).

Parisiis

1546.

6, 3

ipsatifl

De sancta Katharina.

239.

1.

Katherina,

gemma

277

clara,

Exsufttavit

5.

Sponsa summi regis cara,


Secretorum Dei gnara,

Caesaris tortores,

Fatuati

sunt doctores

Virginis prudentia.

Castitate florida.

regali stirpe nata,

6.

In virtute soTidata,

Mente sagax, forma

grata,

Roboratur Deo plena


Fides martyris in poena,
/ractis

Tot virtutibus protecta,


calcandum es electa,
Contra Dominum erecta
Colla regum turgida.

7.

Ad

Hanc Maxentius

cum

catena

Imminente die mortis


Decollatur virgo

Manu

fortis,

caelicae cohortis

Sepulturae traditur.

Nunc exuta corruptelis.


Dives meritis, in caelis
Pro terrestribus fidelis

tormentis,

Minis, probris, blandimentis

Nisus est a firmae mentis

Advocata creditur.

Trahere constantia.
9.

rotis

Triumphavit omnia.

In sermone provida.

4.

blanditores,

Sprevit

Alma

virgo Katherina,

Tuis famulis propina

De

caelesti medicina,

Quae de

te

dispergitur.

Orat. ms. Campense anni 1462.


Cod. Darnistadien. 521. Der Reim
bindet je drei Strophen zu einer Einheit.
In derselben Handschrift findet
sich ein anderes Reimgebet auf dieselbe Heilige mit dem Anfange: Gau de,
virgo Katharina, Es conversa vi divina. Dasselbe ist indes infolge von Beschdigung der Handschrift so verstmmelt, dafs von einer
Wiedergabe abgesehen werden mufste.

240.

1.

De sancta Katharina.

Christi virgo Katharina,

Lege constans in divina,


Vicisti Maxentium;
Miti voce columbina
Convertisti

cum

regina

Militem Porphyrium.
Orat. ms. Anglican. saec. 13.

2.

Te sub

rotis peregrina

Fractis arte iuvit trina

Deitas per nuntium


Esto mihi medicina
Contra morbum et me mina
Sub duce fidelium.
Cod. Londinen. Ar. 201.

278

De sancta Katharina.

241.

Salve, martvr et regiua,


Virgo sponsa Katherina
Regis regum omnium,

7.

Orasti ad

Salva, sciens trinitatem

Salve,

Et indivisam unitatem

Iesu,

8.

Colens trinitatis nodum,


Patrem, pneuma, filium
Salve, quae mundum vicisti,

Vera imitatrix
Ferens rosa

Christi,
lilium.

sponse dulcissime,

Christ ianae professionis

In quacumque necessitate

Seu vitae extremitate


Me invocet, ob gloriam
9.

modum,

Dominum;

dicens: peto te

mortis et passionis
Egerit memoriam,

Vera es amygdola.

Salve, pulchra supra

inclinata

Meae

Yitam castam ducens puram

3.

sie

Ut quicumque hominum

Vere non per somnium.

2. Salve, quae in paganismo


Vero usa es baptismo
Cuncta spernens idola;
Salve, quae contra naturam

dum

Salve,

Stares morti praeparata.

Tuae

propitiationis

Effect um suae petitionis

Consequatur plenissime.
Salve, postquam haec prolata,

Ad

vox de caelo grata

te

Affatur dulcissime
Salve,

veni,

speciosa,

Dilecta flagrans ut rosa,


4.

Salve, fortis in agone,

Proeliatrix

Tibi caelum apertum

est.

cum dracone

Una cum Maxentio;


Salve, clamans:

Pro regno Dei


Et hoc sub

ego certo
in aperto

silentio.

Salve, vincens quinquagenos

Oratores, sed amoeuos

10. Salve,

quam Caesarprociamari

Iussit,

post haec irrogari

Statim vitae dispendium.

gladium per amarum


Caput tuum libens carum

Salve,

Deo dans Stipendium.

Verbis et ingenio.
11. Salve, cuius absque norma

Anima
5.

Salve, caesa verbere,

Caeco clausa carcere


Caeli luce perfruens;

Salve,

cum

Reginam

militibus

visa est in

Suscepta splendidissime.

caelestibus

Disciplina imbuens.

12. Salve, virgo, postquam caesa

Pro sanguine
6. Salve,

freta Christo,

Regis spernens

laeta

titulos,

Salve rotam vincens totam

Versam

forma

Columbae candidissimae;
Salve, in visu paganorum
Caelestem ascendisti chorum

in

incredulos.

Vena

lac de laesa

prosilierat

quod chorus angelorum


Corpus tuum, virgo, decorum
Salve,

In Sina sepelierat.


decumbens

13. Salve,

in

279

Sina,

Prece

quaerentium

te

Sic aures tuas impleat

tumba manat
Oleum, quod morbos sanat
Cunctorum languentium.
14. Salve, martyr, funde preces,

Salve, haue petitionem

Propter tuam passionem

Dominus adimpleat,

Quod peccantem

16.

Me

Cordis mei purga faeces


Sensus terge vitiis.
Salve, confer quaeque bona,

Et virtutum

et pollutuin

a poenis reddat tutuin

Es a

claustris inferi.

Audi, Christe, rex divine,


Per precatum Katherinae

cinge zona

Castitatis

Deus

Exaudivit, clamor raeus

cuius ex

Salve,

cuius preces

Salve,

15.

mediana

Salutaris

Me

initiis.

sanetis tuis inseri.

17. Qui perire nullum sinis,

Ut me bonus tangat

finis

In hoc praesenti saeculo,

Ut possim tecum gloriari,


in aeternum contemplari

Me

deitatis speculo.

In
Orat.
sp.

lac

de

Cod. Darmstadien. 521.


2, <> Die
schtzt der Reim.
12, 2
9, 8 Mea dileeta flagrans rosa.
vena laesa fluendo prosilierat.
Str. 13 steht zwischen 16, 3

4.
Es gehrt aber inferi (16, 3)
mater funde.
15. 4 Salve ut hanc.

und

242.
1.

meruisti

Vivens Dei filium


Gaude. quia convertisti
Sapientes, quos traxisti
Tecum ad martyrium.
;

Gaude, virgo Deo plena.


Nam rotarum fraeta poena

Non

als

Reim zu inseri

(16, 6).

14,

De saneta Katharina.

Gaude. virgo. sponsa Christi

Quod videre

2.

Campense anni 1462.

ms.

Form amygdola

sentis supplicium

Gande, flos virginitatis,


Quae in Signum castitatis

Lac fundis mellifluum.

3.

Gaude, quia vox arnoena


Caeli patet et serena

Ad tuum

suffragium;

Gaude, nam suavitatis


Liquor manat, qui dat gratis
Salutis subsidium.

Gaude, virgo

et

athleta.

Post tormenta transis laeta


Ad caeli palatium;

Fac nos hie ita


Ut post mortem

vivere,
lucis

verae

Sortiamur gaudium.

Collect, ms. Carthusiae Capellae 8. Mariae apud Angiam saec. 15. Cod.
Bruxellen. 4961.
Xach dem Liede folgt noch
4, 2 Quae post tormenta.
vor der Oratio eine Ant. mit V. und R.

A.

caelestis regni rosa,

Katherina generosa,
Quae probata velut aurum
Coram Christo defers laudem.

V. Esto nobis medicina,


Veneranda Katherina,
R. Ut tecum laudis iubilum
Simus canentes in caelum.

280
243.

Plebs

1.

De sancta Katharina.

et devota,

fidelis

Katherinam mente
Laudet istam, cum

4.

Felix ista Katherina,


Plena gratia divina,
Tamquam Stella matutina
Micat in caelestibus,
Cuius corpus honoratum,
Virginale, tarn beatum.
Est in Sinai delatum
Angelorum manibus.

5.

Katherina, mater pia,


Esto nobis dux et via.

tota
sit

nota

Angelis, hominibus.
Istae laudes Katherinae

Quasi dulces medicinae

Nobis prosint sine fine


Ipsam diligentibus.
2.

Quam

qui hoc audent.

felices,

Katherinam

Nee ab

defraudent

eius se

Maximis

quam

collaudent

si

In caelesti hierarchia

Nos gaudere

auxiliis.

est inventa

fortis

Ad

beatam fidem Christi,


Confortando quos duxisti

Int er aspera tormenta,

Cuius

membra

sunt distenta

Ad

Gravibus supplieiis.
3.

Crucifixi per

Tulit

poenam

[Fundit

amorem
et

facias.

Sapientes convertisti

6.

caeli delicias.

Katherina, decus morum,

Tu dulcedo devotorum,
Tu dileeta angelorum,

dolorem,

olei liquorem],

Quo sanantur languidi,


Per quam funditus mundati

Eia ergo, quae mereris.

Quam

Sis nobis propitia.

foetoribus peccati

Secum simus

coronati

caelo

palmam

Nos perducere

digneris

Ad

Claritate fulgidi.

in

geris.

aeterna gaudia.

1,2 montem
Horar. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. Vatic. Regin. 165.
6, 5 quae
6, 3 dilectis.
4, 6 Virginalem.
6, 2 Tu ducendo.
In der Handschrift flschlich als Sequenz bezeichnet.
meritis.

tota.

244.

De sancta Katharina.

Ad parvas
1.

sacra virgo nobilis

Et martyr

horas.
2.

Tuum

[per patrocinium]

Fac Christum, Dei

venerabilis,

filium,

Katerina laudabilis,

Nobis fore propitium,

Sis nobis favorabilis.

[Cum

;H.

Tibi,

venerit iudicium].

Christe, sit gloria,

Cui benedicant omnia,

Nos Katerinae gratia

Duc ad
Horar.

ins.

Hymnen nnd
lehnungen.

caeli

Franciscan. saec 15.

rhythmiseheu

palatia.

Die brigen
Cod. Vatic. Regin. 165.
dieses Stundengebetes sind Ent-

Antiphonen

281
245.

5.

De sancta Katharina.

Ave, virgo Katharina,

Quod, quicunque

Martyr sancta

In

et

regina,

Patrona mea specialis,


Defende me a cunctis malis.
Memento, quod obtinuisti,
Quidquid pro nobis petivisti,
Ut divina vox spopondit,
Quae tibi taliter respondit

Ac

in bonis permansurus.
Quapropter, virgo Katharina,
15. Martyr beata et regina,

Cum

A me

tibi

potestas

sit

tibi

Tuos devotos

sie

defendi,

Ut nunquam

Me sume

Constans esto, mea formosa,


10.

te veneratur,

tribulatione securus

possint offendi

sub tuum iuvamen;

20. Utsissempernobiscum[Amen].

potestas datur,

Cod. Lambacen. 756.


Orat. ms. Lambacense saec. 15 /i6.
12 In omni tribulatione erit securus.
7 Et divina.
regina.
15 beata fehlt.
propter o beata virgo.

246.

Aurea vale

Te deprecor,

virgula,

Mea

Peccati solve singula,

es experta pravula

20.

stringe iibula

Et contra carnis stimula


Refrenet tua ferula.

247.

saec. 14.
19 vigila wahrscheinAbschrift von Rev. H. M. Bannister.

De sancta Katharina.
Katherina, virgo casta,
Virgo prudens et honesta,

beata Katherina,

Virgo Clemens

et

benigna,

Per te possim ad divina


Pervenire gaudia.

Virgo mitis

Katherina, virgo pia,

et

modesta,

Roga Deum, ut lamenta

Mea
2.

dux ac regula

caeli tabernacula,

Laud. Miscell. 75.

Oxonien.

lich Schreib- oder Lesefehler.

1.

Ad

Ubi parata pabula


Aeterna sine crapula
Sempiternaque pocula.
Virgo, vale per saecula.

Salve, Christi diseipula,

Cod.

post vitae curricula

Sis

Fidelis

Pasta Christi avicula.

Tua me

sedula

Detinent hie ergastula.


Delicata puellula,

10.

sis

diligens specula

15. Et scutum contra spicula


Inimici
tu vineula

Cape, quae corde, cartula


Solvo tibi, quem tremula

Haec

2 et felix
14 Qua-

De sancta Katharina.

Katherina, munuscula

5.

data,

4.

vertat in

Katherina, templum Dei,

Doctorum philosophia
Vana fuit et confusa,

Per te sumpserunt fidei


Veritatem philosophi,
Per te salvi sunt effecti

Deum

Et

Cuius

fideli

sophia

mihi paeifica.

in

caelis

coronati.

280
243.
1.

De sancta Katharina.

Plebs fidelis et devota,


Katlierinam mente tota

Laudet istam, cum

sit

Felix ista Katherina,

4.

Plena gratia divina,


Tamquam Stella matutina
Micat in caelestibus,
Cuius corpus honoratum,
Virginale, tarn beatum.
Est in Sinai delatum
Angelorum manibus.

nota

Angelis, hominibus.
Istae laudes Katherinae

Quasi dulces medicinae


Nobis prosint sine fine
Ipsam diligentibus.
2.

Quam

qui hoc audent,

felices,

Katherinam

Nee ab

quam

defraudent

eius se

Maximis

Katherina, mater pia,


Esto nobis dux et via,

5.

collaudent

si

In caelesti hierarchia

Nos gaudere

auxiliis.

fortis

Ad

beatam fidem Christi,


Confortando quos duxisti

Inter aspera tormenta,

Cuius membra sunt distenta


Gravibus supplieiis.
3.

Crucifixi per

poenam

Tulit

[Fundit

Ad

amorem
et

facias.

Sapientes convertisti

est inventa

caeli delicias.

Katherina, decus morum,

6.

Tu dulcedo devotorum,
Tu dileeta angelorum,

dolorem,

olei liquorem],

Quo sanantur languidi,


Per quam funditus mundati

Eia ergo, quae mereris.

Quam

Sis nobis propitia.

foetoribus peccati

Secum simus

coronati

caelo

palmam

Nos perducere

digneris

in

Ad

Claritate fulgidi.

geris.

aeterna gaudia.

1, 2 montem
Horar. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. Vatic. Regin. 165.
6, 5 quae
6, 2 Tu ducendo.
6, 3 dilectis.
4, 6 Virginalem.
meritis.
In der Handschrift flschlich als Sequenz bezeichnet.

tota.

244.

De sancta Katharina.

Ad parvas
sacra virgo nobilis

Et martyr

horas.

Tuum

2.

[per patrocinium]

Fac Christum, Dei

venerabilis,

filium,

Katerina laudabilis,

Nobis fore propitium,

Sis nobis favorabilis.

[Cum

3.

Tibi,

Christe,

sit

venerit iudicium].

gloria,

Cui benedicant omnia,

Nos Katerinae gratia


Duc ad caeli palatia.
Horar. ms. Franciscan. saec. 15.

Hymnen

und

lehnungen.

rhythmischen

Cod. Vatic. Regin. 165.

Antiphonen

dieses

Die

Stundengebetes

brigen
Ent-

sind


245.

5.

281

De sancta Katharina.

Ave, virgo Katharina,

Quod, quicunque

Martyr sancta

In

regina,

et

Patrona mea specialis,


Defende nie a cunctis malis.
Memento, quod obtinuisti,
Quidquid pro nobis petivisti,
Ut divina vox spopondit,
Quae tibi taliter respondit

Ac

in bonis permansurus.
Quapropter, virgo Katharina,
15. Martyr beata et regina,

Cum

nie

tibi

potestas

Tuos devotos

sit tibi

20. Ut sissempernobiscum[Amen].

potestas datur,

Cod. Lambacen. 756.


Orat. ms. Lambacense saec. 15 /i6.
12 In omni tribulatione erit securus.
7 Et divina.
regina.
15 beata fehlt.
propter o beata virgo.

246.

Aurea vale

Te deprecor,

virgula,

Mea

sis

sedula

diligens specula

15. Et scutum contra spicula


Inimici
tu vineula

Cape, quae corde, cartula


Solvo tibi, quem tremula
Detinent hie ergastula.
Haec es experta pravula

Peccati solve singula,


post vitae curricula

Sis

Delicata puellula,

dux ac regula

Fidelis

Pasta Christi avicula.

20.

Ad

caeli tabernacula,

Et contra carnis stimula

Ubi parata pabula


Aeterna sine crapula
Sempiternaque pocula.

Refrenet tua ferula.

Virgo, vale per saecula.

Salve, Christi diseipula,

Tua me

Cod.

stringe tibula

19 vigila wahrscheinsaec. 14.


Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

Laud. Miscell. 75.

Oxonien.

lich Schreib- oder Lesefehler.

247.

De sancta Katharina.

beata Katherina,

Virgo Clemens

et

3.

benigna,

Per te possim ad divina


Pervenire gaudia.

Katherina, virgo casta,


Virgo prudens et honesta,

Virgo mitis

Roga Deum,

Mea
2.

2 et felix
14 Qua-

De sancta Katharina.

Katherina, munuscula

10.

data,

defendi,

sie

Ut nunquam possint offendi


Me sume sub tuum iuvamen;

Constans esto, mea formosa,


10.

te veneratur,

tribulatione securus

Katherina, virgo pia,

Cuius

fideli

sophia

4.

et

modesta,

ut lamenta

vertat in gaudia.

Katherina, templum Dei,

Per

te

sumpserunt

fidei

Doctorum philosophia
Vana fuit et confusa,

Veritatem philosophi,

Deum

Et

mihi paeifica.

Per te salvi sunt


in

caelis

effecti

coronati.


5.

Per te, virgo


Sim a cunctis

delictis

Et

iu

282

specialis,

9.

liber malis,

Quae

liberatus

Tuis patrociniis.

6.

deorum
sempiternum

Coluisti,

Da
Katherina, lumen darum
Et lucerna puellarum,

beata Katherina,

10.

Quae mortis supplicia


Pro Christo non minima

Virginale speculum,

Tolerasti,

Me

Deo iuvante

tuum famulum.

Katherina, Dei templum,

Katherina, virgo sancta,

tolle

mea

crimina.

11. Katherina, virgo pia,

Quae caeli gaudes curia.


Roga Deum, ut in sua

exemplum,
Da virtutis indumentum.
Sanctitatis increm entum
Verae lucis radium.
Castitatis es

Quae pro tuo

et

mihi solacium.

Praecellens carbunculum,
salva,

domino[rum]

sprevisti,

Regem Deum

collocatus

caelis

Katherina, vas decorum,


Servitutem idolorum

Me

captivum gloria
Coronet in laetitia.

12.

Quod praestare

tu digneris,

Caeli gaudes palatio,

Invocantes quae tueris,


Quae laudari promereris,

Roga Deum corde toto,


Ut me sumat [suo] regno.

Quae regentem
Per saeculorum

servitio,

intueris

saecula.

Klemming III, 54.


6,5 tuam
5, 4 collocata.
5, 3 liberata.
famulam, was aber nicht mit carbunculum reimt.
12, 1 tu digneris praestare.
Es blieb nicht brig, als dies Ge12, 2 In sanctos quae tueris.
dicht nach Klemming mitzuteilen, da es in der von ihm angefhrten Quelle

sich nicht gefunden.

248.

De sancta Katharina.

Ad Primain.

Ad Matutinum.
Artes docta regis nata,
Regi regum nubere
Quaerens, eius desponsata
Annulo, dispergere
Paternas egenis opes
Non cessat, arguere
Maxentium de nefandis
Nee tremet colligere
Curat coetus excaecatos,
;

Ut

possit

dividere

Virginem a norma

recti,

sed nequit sufheere.

2.

Quinquaginta sapientum
caterva colligitur,

Ut disputent contra solam


virginem, concluditur

Horum

error ratione

vera,

mox

conspicitur

Turba Christum
in

medium

confiteri,

mittitur

ignis, sed nee vestis


nee capillus uritur,

Grandis

Et tandem

inviolata

paradiso redditur.

283

Ad Nona m.

Ad Tertiam.
Quam non

potest

Exsecratum cor crudele

ratione

dum

tyrannus convincere
Nee promissis neque blando

sermone seducere,

reeepisse praeeipit

Verberibus laceratam

Decollari et dimitti

canibus
tunc perficit
Eius iussa spiculutor,
necem turma despicit.
Parvipendens peritura

taetro clausit earcere,

Caelesti eibo refeetam

venit sponsus iungere.

Duodenis

diebus

in

nocte curat spargere,

gressus illuc dirigit,

Regis uxor cum ducentis


baptisma reeipere.

Ubi mortem

Insanit rex,

cum a

Ad Vesperas.
Katherina condemnata
rogat tunc praesidio
Christum, precans imitatur,
demuleet alloquio.

eunetis

incolumis cernitur,

Quam

aestimat fame tortam,


nefanda conficitur
In eam rotarum moles,
quae fulmine solvitur,

Vox divina Fiat

tortis

venit,

caput offert gladio,


Genu flectens, ne tardetur

^Paganorum quater mille


numerus opprimitur.
Regis uxor

vita nescit

ecelipsisque deficit.

Ad Sex tarn.
.

milites comperit
Porphyrio baptisma

Cum

palmae retributio,
Pro sanguinis unda lactis
manavit effusio,

mammis

decollata redditur

deos detestata,
per quos rex deeipitur.

Philosophi naturalis

Christo,

hebetat hie ratio.

Ad Com pletori uiii.


7.

Ab

angelis baiulatur

completo certamine
Infra lapidem humanda
Sinai cacumine

Longe

triginta dietis,

fluxitque de virgine

Oleum languidos curans


quoeunque rubigine
Morbi precor, sie me
;

lavet

sordis a caligine,

Merear

ut

secum

summo rerum
2,
6,

frui

lumini.

Horae BMV. sec. usum Carnotensem saec. 14. Cod. Vatican. Reg. 180.
Et tarnen.
3, 10 spergere.
4, 3 fame tutam.
5, 5 Deeollati.
3 Ipsam precans.
6, 5 veni.
6, 9 lacte.

11

249.

284

De sancto Kentigerno.

Ad Matutinum.

Ad Tertiam.
Hora nempe

Matutino tempore

Romam

Kentigernus suscitat

Virum atque volucrem,

Ut

gaudet tunc regina,

septies.

serviret praesuli,

avi se decorat

Annulus cum trahitur

Et campanam sustinet.
quae sonos dulcorat.

de fauce piscina.

2.

visit

papa quem honorat.

a mortis ruina

Ad

tertia

peregre laborat.

virtute divina

Ad Sextam.

Priraam.

Hora prima coeperat

Hora sexta pontifex

corpus castigare,
Quater in hebdomada

Lupus cervo

in

Glasgu moratur,

ut terra

solet ieiunare,

iungitur,

colatur,

Gelidos ramusculos

Iubet, ut pro semine

ignem sufflare,
Sicco pede transiens

De qua

arena spargatur,
suo tempore
messis grata datur.

in

vult flumen calcare.

Ad Nonam.
5.

Hora nona Domino


paret imperanti

Terra, praebens cathedram


sancto praedicanti,

Sacramenta praebuit
Merlino precanti.
Post mortemque spiritum
terra dat

creanti.

ins.
Scoticum saec. 16. in.
Cod. Univ. Edinburgen. A.C.
daraus in Registrum Episcopatus Glasguensis I (Edinburgi 184^
p.
XCVII. sq.).
Es fehlen die Strophen fr Vesper und Complet.

Collect,

2,

26;

250.

De sancto Landeliuo.

Salve, pater exsulantum

2.

Hospitatus a relicta,

Landoline, qui non tantum


Peregrescens exstitisti,

Altorf villa

Sed ad palmam pervenisti

Est et visu derelicta


Dei iudicamine.

Martyrum laudabilem.

De Scotorum

stirpe natus

Adulescens tu beatus
Adis freta navigatus.
Flumen Rheni transfretatus,
In terram amabilem.

infit

dicta,

(uius nata tunc afflicta

Nemus

intras et

Struis.

plantas.

Venatores pleni

evellis,

sed duellis
fellis

Teque duris artant

bellis

Toto cum conamine.


>.

285

ut Samson cum leone


Tu pugnabas in agone,
Humi iactum cum mucrone

Te tunc Deus honoravit,


Hunc nain locum irrigavit,

Sed

[Te necarunt].

Terrae fontes ministravit,


Per eosdem et sanavit

coronae

sie

Morbum

Es adiunetus martyrum.
4.

Te cum nata tandem

multifarium.

dieta

Quaerit felix haec relicta,


Sentit dona benedieta

Luminis per reditum.


beate Landeline,

Roga Deum
Perducamur

Regnum

sine tine,
in

sublime

eius caelieum.

Collect,

iec 15.

ms. Argentinense
8 Adis leto.

251.

1.

saec.

te,

6.

Amator

Ad

hie iustitiae,

Christi fidem animas

7.

Triumphat

hie incendium,

Contemptor avaritiae

Eculei suspendium,

Caeleste verbum seminat.

Lictorum saeva verbera


Et catenarum pondera

cordibus exterminat

In

Unit mori cum antistite


Nee ipsum se superstite,
Vult vitae palmam capere,
Qui iussit ipsum tradere

Pecuniam

Recepto per episcopum


Collegit.

robusta.

In ferrea craticula

Ad

instar piscis volvitur,

Assatur nee deicitur


Infirmitas ambusta.

Uim acrem
Ardore

vicit

caumatis

saneti pneumatis,

Ferventi desiderio

quibus tradidit

publieis crumenis.

Flagrabat in martyrio
Ad patriam supernam.
10. Salutem nobis animae

Expleto iussu capitur,


Terroribus

Deo mens

Accensa subtus flammula

9.

Thesauros, quos recondidit

De

8.

egenis.

Mandato turbas inopum

5.

carcere

desinit in

Praeclaris documentis.

Fidelium noeiva.

4.

Non

Salutis

Clarificat in gentibus,

De

4029.

verbum serere.
Lucratur quidem pluriraas

Domine,

Constanter coram regibus


Fatetur voce viva.

3.

Suppl.

De saneto Lanrentio.

Laurentius. in ordine

Diaconus,

2.

Vindobonen.

Cod.

15.

1,

Procura, martyr optime,

afficitur,

Squalori datur carceris

Nos absolutos

Vexatur

Ereptos de suplieiis
Ad vitam duc aeteruam.

et

Pressuris
Orat. ms.
natus.

innumeris
et

tormentis.

Campense anni

1462.

Cod. Darmstadien. 521.

vitiis,

1,

2 Diaco-

286

252.

De sancto Leonhardo.

Ave, confessor

Leonarde Iesu

Ullam causam laesionis


Atque perversae suasionis.

Christi,

Qui gaudia aeterna

Deo

Hie

Et

Diei noctisque hora

Pro nobis

meruisti,

in caelo sublimatus.

Tu

enim afflictorum
maestorum consolator.
Captivorum
es

et

Et a morte
seeunda non pavescamus
in conspectu
iudicis erubescamus,
Sed post hoc exsilium
Possimus Dei filium
Gaudenter
contemplare cum beatis
In conspectu

infirmorum liberator.

Neque

pius sis adiutor

Ab omnique

periculo tutor

Atque tuum per oramen


Cunctis prosis ad solamen,
Qui te quaerunt mente pura,
In quaeunque raanent cura.
Precor tuam pietatem

Et immensam caritatem,
Ut in nostris paupertatibus
Et corporis necessitatibus
Nobis velis subvenire
Et non sinas nos subire
Orat.

tuum.
dafs

man

ras-

exora,

Contriti atque devoti

et

Nunc

Deum

Ut hie omne malum vincamus


Et Christo Iesu adpropinquamus,
Ut a delictis mundi tuti

in terris fuisti gratus

Pataviense

divinae maiestatis,

Quod nobis praestare dignetur


Sancta trinitas, quae laudetur,
Pater et filius

Et sanetus

saec. 15.

Der Text des Liedes

ist

Spiritus.

Cod. Gottwicen.

444.

9 Et quod

an einigen Stellen so rhythmisch

richtig,

ihn an andern fr verderbt halten mchte.

253.

De sancto Leopoldo.

flos primatum, decus o Leopolde beatum,


Perpetuo gratum, modo quod teneas dominatum,
Quod tibi stellatum solium sit perpetuatum,
Est declaratum per signaque digna probatum.
Virginis ad natum, pie marchio, funde precatum,
Hunc fac placatum, nostrum prece terge reatum.
Ast intentatum Stygis avertas cruciatum,
Da cor placatum, sit ut in Christo solidatum,
Te duce ditatum, simul angelicum comitatum
Felicemque statum, sine fine bonis cumulatum,
Nos praestolatum facias reperire pacatum.

Cod. Vindobonen. 4257.


Collect, ms. S. Mariae ad Scotos saec. 15.
Das Gedicht stammt nach Angabe der Hs. ans den .Jahren 1328 25.

287

De sancta Lncia.

254.

viva Christi hostia,

1.

Salve,

Lucia fortissima,
Tua sit mihi passio
Peccatorum remissio,

2.

Salve,

Me

Orat. ras.

und 3

funde preces,

In

vitiis;

Campense anni 1462.


und 17.

Cod. Darmstadien. 521.

Zu

Str.

De sancta Lucia.
Et pro ipso es perpessa
15. Capitalem sententiam.
Quam exoro reverendam,

nobilis virgo Lucia,

Gloriosa, mitis et pia,

Quae

castitatis flore

et amore
Terrenum sponsum respuisti
Et caelestem elegisti,

Ut

Succensa

Matri tuae supplicabas,


Ne alium, quam amabas,
Tibi sponsum nominaret
10. Neque fructum exspeetaret

Deum verum

es

Lucia gratiosa,

Bona gliscam et futura


Atque tua prece fretus
Ex hac vita pergam laetus
25.

Ad

saec.

caeli

palatia,

15.

Cod. Petrin.

VI

3.

De sancta Lucia.
Clara stirpe virgo nata,

Prae coaevis cunctis grata


Excellenter nituit,

Carnis olegantia,

Fide pulchra velut rosa,


Amans mente viscerosa
Christum ab infantia.

fragili,

gloriosa Lucia.

Collect, ms. S. Petri Salisburgen.


gloriosa virgo et martyr Lucia.

Vultu, forma speciosa,

hac vita

20. Et sanum consilium,


Quo contemnam peritura

confessa

256.

in

Mortali atque labili,


Conferas auxilium

Carnis tuae moriturae.


Praesentis vitae et futurae

1.

deitatis speculo.

vgl. Nr. 541, Str. 14

255.

5.

sanctis tuis insere,

Qui perire nullum sinis,


Ut me bonus tangat finis
In hoc praesenti saeculo,
Ut possim tecum gloriari
Et in aeternum contemplari

Cordis mei purga faeces,

Sensus terge

initiis.

Audi, Christe Iesu pie,


Per preces sanctae Luciae

3.

reparatio.

virgo.

cingar zona

Et virtutum

Tua sit dilectio


Mis animae refectio,
Tua commemoratio
Sit mentis

confer quaeque bona

Castitatis

Adulescens hanc amavit

Et

in sponsam postulavit,
Sed hunc ipsa renuit.

26

288
3.

Gaude, virgo nunc Lucia,


mente pia
et diabolum;

10.

Nam vicisti
Mundum
Sponsum

Stupet dicens
quonam more
Magna haec audes eloqui?
En, quae ego loquor ore,
:

carnis contempsisti.

lesum Christum elegisti


Eiusque consortium.
4. Fides tua impetravit,

Matrem

tuara

Spiritus sancti

Quem
11.

Spiritus sanctus tunc fugatur,

Dum

haec

Haec

scortum patiatur;

cogitavit nequiter.

Inimicus omnis boni

13.

cui religioni

Se subdere censuerat.
haec respondit Lucia
Constanter menteque pia,

Quod Christo

se subdiderat.

Tunc tyranhus cum furore


Fremens dixit et horrore

Ad

tenellam virginem

Nisi diis des honorem,

Dabo

cunctis te pavorem
Et tuam progeniem.

Principum

Deorum
In
Sic

si

spernis iura,

perit cultura

meam

perniciem.

cum virginem

affatur,

Ipsa deos detestatur

Horumque
9.

Tunc edictum promulgatur,

12. Respondit sancta puella

Ad

8.

rore,

Facultates expendisti
Paternas amore Christi
Egenis et pauperibus.
Ob hoc virgo accusatur
Et tyranno praesentatur
Suisque tortoribus.

Quaerit,

7.

fit

solet ingeri.

lupanar ut ducatur
Yirgo Christi turpiter;

Paganismum detestatur
Mater atque baptizatur
Magnis cum honoribus.

6.

suis

Ad

quod sanavit

Christus a languoribus

5.

Iudex plenus tunc furore

Deorum

qui

effigiem.

blnndimenta

Credunt, incurrent tormenta


Seipsosque damnificant,
Daemonum hi sunt tigmenta
Et a malis adinventa,

Errant

qui bis sacrificant.

Tyranno, qui dura bella


Inferre proposuit:
Si invitae violatur

Corpus, Corona duplicatur,


Si consensus defuit.

Tunc orat Dei filium,


Ut suum det auxilium

Ab

eoque servetur;

Sic virgo Christi nobilis

mons immobilis
Nee inde removetur.

Stetit ut

14. Ista iudex

dum

pereepit,

Spiculatori praeeepit,

Ut decollaret virginem
Cuius guttur perforavit,
Sacer cruor hinc manavit
Mox in terrae pulverem.
15. Dimisitque in vulnere

Ensem et coepit fugere


Magno cum timore.
Mira patent in virgine,
Quod haec de magno munere
Christi fert et amore.

16. Orat pro vitae spatio,

Ut corporis

solacio

Christi muniretur

Assunt ministri

ocius,

Communicant devotius,
Antequam moreretur.

289
1 7.

18.

Hinc exorat Dominum


Pro salute hominum,
Qui hanc invocaret

20. Gaude, rosa transplantata

De hac

In praesenti saeculo

Gaude, sponsa Christi grata,

Vel in vitae termino,


Ut eos bearet.

Quae non

Da

his,

Christe, qui

agonem

Tunc commendabat animam

In

22. Ergo regnas

ianuam

Quod Iesum

Cum

1462.

Cod. Darmstadien. 521.

illucens illustravit

2.

et

Vis in bobus dor^itavit,

Christus,

qui te conservavit

Et ad se qui te vocavit,
Me vocet ad gaudium.

donavit

Salutis auxilium.

Cod. Londinen. Ar. 201.

Orat. ms. Anglican. saec. 13.

258.

De

1.

Agmine

2.

Sancte, qui tanti

s.

Ludovico Alaruando.

sidereo de cuius luminis haustu


Astra iubar rapiunt, liquidum secas aera pennis,
Sublimibus volans ab alis es Alamagnus,
Ludovicus lucens regia celsa manu.

mensuram nominis imples,


Qui gemmas gemmis, nobilitate geuus,

Dulcis, pacifice, mitis,

Nunc

pie,

grate,

pudice,

videas populum altus ab arce tuum.

Dreves, Pia Dictamina.

6 Si

Indurans Paschasium;

matris effugavit

fides

12

Virtus in te vigilavit

paravit

Viae luminarium;

Tua

De sancta Lucia.

257.

Morbum

dilexisti,

Christo sine nubilo

Gaudes cum omni iubilo.


Cum sancta matre Christi.

Orat. ms. Campense anni


mentis consensus.

quam

cum Domino

caelo sine termino,

In

Prae omni creatura.

Lux

relinquendo saeculum,
Virgo sancta, claruisti,

Honoris adminiculum
Constanter tenuisti.

Intret regnatura,

Te, Lucia,

sed regia.

Virginitatis titulum.

Cui adhaesit fortiter


Et adamavit dulciter

1.

via lata.

21. Ed, tu virtutis speculum

quod praedonein
Salutis non videant,
Sed per tuum dulce nomen
Sanctam da communionem,
Ut hinc securi exeant.

Christo, ut caeli

ivit

Ad Dominum

Meum colunt,

19.

ad beata

valle

Paradisi gaudia;

VII.

19


3.

290

Corpore formoso, sed inente magis generoso


Flores aetate, floride virgo, flores.
In

superum requie pulsa caligine intens,


me meritis tempus in omne meum.

Effice

4.

Vas redolens morum, malo

scie

ponere lorum,

Nomen ab aeterno posteritate ferens,


Ad tua me fluctus proiectum litora portent
Occurramque

oculis intumulatus tuis.

Collect, ras. Mellicense? saec. 15.


Cod. Mellicen. 962.
3,2 aetate
Aufserdem noch zwei Gedichte in Hexametern, die
virgo floridus flores.
den Hymnen noch weniger beizuzhlen, endlich eine Epistula, Gebet in Briefform, unterzeichnet: Vincentius de Ruppe"; ist er auch Verfasser der

Gedichte?

259.

De

s.

Lupo Trecensi.

Ave, praesul honestatis,


Pater magnae sanctitatis,
Sancte Lupe, vir laudande,
Orbi toti praedicande,
Qui das lapsis relevamen,
Tu pro nobis intercede,
Ut caelesti nos mercede
Ditet Deus cum beatis
Regno suae claritatis.

Orat.

ms.

Trecense(?) saec.

260.

15.

Cod.

Capit. Strigonien. Mss. III, 172.

De sancto Luthardo.

Sanctus Luthardus, regali stemmate natus,


cuius praecepta subivit.
Pectore devoto prudenter cordeque toto
Hie dives mundo proiecit dulcia mundi.
Christo servivit,

5.

Parva quidem terrena putat, caelestia captans,


Tanto feliciorem se probans ac nobiliorem,

Dans constanter opem languentibus atque salutem.


venerande comes, conserva
Caelica,

Christe,

te

venerantes.

tuis qui praestas

praemia sanetis,

10. Protege Luthardi venerantes festa beati.

Orat ms. Campense anni 1462.

Cod. Darmstadien. 521.

291

De sanctis Maccabaeis.

201.

vos sancti Maccabaei,


Martyres electi Dei,
Qui ob legis observamen
Inauditum cruciamen

10.

Tolerastis patienter

Aeternalis ut quietis

Gaudia participemus
Et vobiscum habitemus.

Dei donis inspirati

Campense anni

262.

1.

1462.

De

s.

Omnis homo, qui premeris


Enormitate sceleris,
Sit in tua

Cod. Darmstadien. 521.

Maria Magdalena.
7.

Abluit pedes lacrimis

Si formam paenitentiae
Et locum quaeris veniae,
Reducas ad memoriam

Dei spreveras

Si iussa

Et peccatis
Prae oculis

Mundata

8.

4.

Peccatricis devotio

Hoc monstratur

Maria,

censeo,

Quam paenitentem

video,

Quae tarn digne paenituit


Et veniam promeruit.
5.

Haec abhorrendo crimina


Simonis intrat limina.

6.

9.

10.

obsequio.

Fundit unguentum pedibus,


Linit devotis manibus,
Cuius odoribus bonis

Domus

Christi gratia.

Hanc imitandam

Ingeminantur oscula,
Instatur prece sedula,

offen deras,
sit

capitis

Tergit osculis additis.

Mariae paenitentiam.
8.

Et procumbens uberrimis
Fusoque crine

memoria

Sancta peccatrix Maria.


2.

confortati

Vitam mundi contempsistis


Et ad caelos conscendistis,
Ubi vestro pro tropaeo
Confruentes estis Deo.
15. Quem pro nobis exoretis,

Et obistis innocenter
Saeva morte atque vili
Sab Antiocho gentili.

Orat. ms.

Ac per matrem

impletur Simonis.

Haec gemit inter epulas


Precesque fundit sedulas,

Ut mundet
Quod timet

Christi gratia,
conscientia.

11. Sed Simon hanc conspiciens

Et intra se despiciens

Ubi prandendi gratia

Dicit:

Erat Christi praesentia.

Hie, ream iam cognosceret.

Tristis,

maerens

et

anxia

Christi petit vestigia,

Non desperans de venia


Vota fundit humilia.

si

propheta foret

quidem innumera
Iam peccatricis scelera,
Nee ad se hanc accedere

12. Sciret

Pateretur aut tangere.


19*

292

13. Sed Dei sapientiae,


Secretorum non insciae,
Patet haec cogitatio
Non emissa colloquio.

Tunc

14.

accersito

22.

Sedentis

sedula,

cum prandcntibus

Simone

23.

Non

oleo perfudisti

meum

Tali fruitur sermone:

Caput

Te

Haec pretioso unguine


Non cessat pedes ungere.

cogitasse

Cuidam

diti

16. His vero non habentibus

Nee reddere

25. Qui vero minus cernitur

Debere, cum remittitur,

Motus misericordia

Ut

Dives dimisit omnia.

Lima,

17. Cuius ergo dilectio

26.

Et amplior devotio
ei,

Dimissori tantae rei?


18. Simon inquit: iudicio
Meo postulat ratio,

27.

Ut, cui plus dimiserat,

19. Iesus autem dixit ita:

28.

quae devotio
eius obsequio?

et

Sit in

Ad mensam me

voeaveras,

Pedes aqua non laveras,


Haec autem meos lacrimis
Pedes lavit uberrimis.

25,

minus

diligit.

admiranda

pietas,

quam

saneta mutatio,

excellens provectio,

Quae purgatur criminibus,


Iam ornatur virtutibus.
29.

Maria Magdalena,

Te quaesumus,

ut obscaena
Mentis nostrae diluere
Festines precum munere,

30. Ut propulsis criminibus


Tuis sedulis preeibus

Nos divina dementia


Perducat ad caelestia.

Marine de Camberone saee. 13. Cod. Bruxellen. II, 954


20, 2 sq. huius coustau4 Ut.
11, 3 sq. hie foret.
3 sq. lima exigit.
25, 4 et fehlt

Collect, ms. S.
(Phil. 349).

et

Et loquitur ad Mariam
Quaerentem flendo veniam
Datur tibi remissio,
Vade cum pacis gaudio.

Quam

Recte reddis inquisita,


Est enim proeul dubio
Huic credendum iudicio.
20. Et conversus ad Mariam:
Vides, inquit, constantiam

rationis exigit

praedicanda bonitas,
Cuius superna gratia
Tanta fit indulgentia.

Plus ab hoc amandus erat.

Huius

tibi

Plurimas remitto sibi


Enormitates scelerum.
Quia dilexit nimium.

valentibus

Exhiberi debet

vel unxisti,

24. Propterea dico

conspicuo,

Alter quinquaginta nummos,


Alter debens duplicatos.

tiam.

oscula,

in votis

Dedit oscula pedibus.

Debitores erant duo

21.

es largitus

Sed haec,

perperam
In hoc monstro, quod referam.
15.

Non

4,

Salus de Maria Magdalena.

263.

1.

Sceleribus
In moribus

homo

293

plene,

3.

Magdalenae

Fletu lotos pedes Dei,


Crine tersos, pharisaei

Domo nardo

Conforraari studeas,

Unxit, cuius causa rei

Gehennalis ignis poenae

Septeni reatus

Ne
2.

pistico

Cuius vestigia tene,

Remittuntur

subici valeas.

Quae daemonibus obsessa


Mortalium et oppressa
Mole septem criminum,

Ab

4.

dilexit

Christus ob cuius

amorem

Fratri vitam tribuit;

Resurgentem redemptorem
Prima vidit meliorem
Partemque retinuit.

sibi concessa,

Quod

illico.

Fluxu sanavit sororem,

infernis est regressa

Venia

ei

Dominum.

Par nomine Christi matri,


Sed honore minor, patri

5.

Nos Christo

concilia

Caeli nobis per te

clathri

Pateant, claudantur atri

Tartari palatia.
Cod. Bernen. 414. saec. 13 (add. saec. 13).
nobis preces clathri.
5, 5 laudentur atri.

264.

De

s.

1,

3 Conformare.

Fulvis comis extersisti,

Paenitendo dum flevisti,


Christum pium invenisti
Remissis excessibus
Quem placatum habuisti,

Osculatos exunxisti

.Pro peccatis mihi tristi

rigasti

fletibus,

Coram discumbentibus.

Placa tuis precibus.

Orat. ms. Anglican. saec. 13.

265.

De

Maria Magdalena.

Maria, quae stetisti


Retro secus pedes Christi,

Quos

5,

s.

Cod. Londinen. Ar. 201.

Maria Magdalena.

Quae vitae es vena mihi dux et mater amoena,


Fac, Magdalena, tua donis munera plena,
Dilue terrena contagia, saeva refrena,
Perpete me poena liberet tua dextra serena,
Da, fruar hie cena Christi, post pace suprema.
Collect,

ms. Franciscan. saec.

15.

Cod. Oxonien. Canon. Miscell.

523.


De

266.

s.

294

Maria Magdalena.

Ave, Maria Magdalena,


Gratia redemptoris pleno,

Dominus,
Quae fecit

dilector et dilectus tuus, tecnm,


faciat

in te,

mecum.

Benedicta tu in peccatoribus,

Forma

paenitentiae viris et mulieribus,

Et benedictus cum matre Dominus


Noster, lesus Christus, dulcissimus

Fructus ventris virginei,


Remunerator amoris tui.
ms.

Collect,

Libehardi

prioris

Reichenbacen.

anni

1476.

Clm.

Mo-

nacen. 2990.

267.

De

s.

Maria Magdalena.

Maria Magdalena,

1.

4.

Facta virtutum lagena,

Norma

Ad

paenitentiae,

clamat plebs egena


Mortalis militiae.

2.

te

Funde preces pro


Ut optata venia

scelestis,

5.

Pura conscientia.
Caritatem fac amare,

6.

Tollere invidiam,

Unitatem conservare,
Fugere discordiam,

decus ecclesiae,

mundi superare

Qui te traxit, gloriosus


Pater nunquam genitus,
Qui suscepit, gratiosus
Eius unigenitus,
Qui perduxit, virtuosus
Virtutisque Spiritus.

hostis malitiam.
7.

soror apostolorum,

Tu honor praedicatorum,
Tu gemma Provinciae,
Tu purgatrix peccatorum,
Tu lex paenitentiae.

Salutari gratia,

Et

Tu

Tu

Sitque angelorum testis

Carnis,

elegisti,

Consors esse virginum.

Ditentur regis caelestis

3.

Bonam partem

Iesum Christum Dominum


Super cuncta dilexisti
Veniamque criminum,
Hinc sanctarum meruisti

Prius vas spurcitiae,

Maria, cuius lacrimae


Sordes purgant scelerum,
Electrix partis optimae,

Qua

Ad

sine fine frueris,

te suspirant

Reae

animae

delicti veteris,

In hora mortis ultimae

Pia succurre miseris.


Or&t,

ras.

S.

Petri Salisburgen. saec. 15.

Cod. Petrin, a IV 38.

295
De sancta Margaret.
1.

caeli redimita

Ave,
Margareta laurea,

eximia,

Virgo Margareta,

Tua

Pretiosa margarita,

desideria

Bonis sunt impleta,


Duplex sertum gloriae
Fers inter beatos.
Grata fonti gratiae,
Fac nos ipsi gratos.

Caelibatu nivea,

Tunsionibus polita,
Vita, signis splendida.

In Corona Iesu sita,

Nos

victrix

2.

in Christo solida.

rosa per saecula

3.

Vernans sempiterna.
Tibi sine nebula

Lucet lux superna,

Summo bono

frueris,

Victrix coronata,

Margareta, superis
Iunge nos, beata.
Orat. ms. Catnpense anni 1462.

269.
1.

Cod. Dannstadien. 521.

De sancta Margarita.

Virgo prudens Margarita,

2.

Contempsisti praemunita

Hostis primi socium;


Mihi prece da mellita
Vim virtutis in hac vita
Contra fraudes hostium.

Desuper Olybrium
Signo crucis insignita,

Quo

deglutita,

fuisti

Crepuit daemonium.
Orat. ras. Anglican. saec. 13.

270.

Salvatoris non oblita

Allegasti vi petita

Cod. Londinen. Ar. 201.

De sancta Margareta.

Gaude, martyr Margareta,


Quae caelorum regem laeta

2.

Gaude,

quae certasti

In urabroso carcere;

Meruisti cernere;

Gaude, praefecti decreta


Nee non tormentorum freta

Gaude, lumen reeepisti

Et truffonem
Nolens

Voluisti spernere.
3.

pia,

Et draconem superasti

ei

oppressisti

parcere.

Gaude, puer nuntiavit:


Christus Iesus te ditavit

Sua celsitudine;
nos de mundi faece

Ad quam

Transfer, virgo, tua prece

Et da tecum
Collect, ras.

quae.

quod

tibi

1,6

Venerum

Sponte voluisti.

puer nuntiavit.

3,

vivere.

3,

Cod. Cicogna 2408 (2389).


2, 4 Gaude quia lumen.
6 da semper tecum.

saec. 15.

1,

4 Gaude,
Gaude,

296

271.

1.

De sancta Margareta.

Gaude, dulcis Margareta,

3.

Gaude, de caelo coronata

Et carcere

Virgo rebus locupleta,

Ab

Fulgens sub Olimbrio,

2.

Gaude, triumphans draconem,


Alium quoque daemonem

4.

Christi adiuotorio.

visitata

angeli nuntio.

Gaude, tres mille diei


Personas sanctae fidei
Convertens eius gratia.

Gaude, post preces decollata


Atque per angelos lata

5.

Ad

caeli

palatia.

Cod. Rotomagen. 1434 (U 146).


Vita ms. S. Margaretae saec. 15.
Marguareta.
1> 2 Virgo vergis laprenta.
4, 2 Personae.
4, 3
Convertans.
5, 2 Animaque per angelos.
1, 1

272.

De sancto Martino.

Pontificum Martine decus, Martine piorum


Gloria,

Martine, fons pietatis, ave.

flos ordinis, hortus


Virtutum, sacrae religionis honor.
5. Vir meritis insignis, ave, qui dote prophetis

Praesul ave, iubar ecclesiae,

Es

par,

cui

Dominus

scire futura

dedit.

Qui patriarcharum comes es, qui dogmate sacro


Es pater et generas milia prolis, ave.
Quem nee apostolico primatu laude minorem
Praedicat ecclesia, signifer orbis, ave.
10.
Martyribus conformis, ave, non sanguine fuso,
Sed tarnen assidua sub cruce martyr eras.
Flos confessorum, meritis praedives et omnis
Ordinis electi lux specialis, ave.
15. Virginitatis, ave, speculum, quem vita pudica
Virginibus meritis aequiperare potest.
Praesul, ave, miserere mei, memor esto precantis

Te

miseri, solita

me

pietate fove.

Auxilium deposco tuum, scio namque, potens


Ante Deum facile quaeque petita capis.
20.
Pro me funde preces, ut te poscente salutem
Corporis

ollect.

Catal. Codd.

et

mentis det mihi Christus.

ms. Gemblacense saec. 13.

Hagiographicorum

es,

Amen.

Cod. Bruxellen. 5387


I, 491 sq.

Hibl. reg. Bruxellen.

96.

Cfr.

297
Salus de beato Matthaeo.

273.
1.

2.

Parendi velocitas
Prandiique largitas
Commendant Matthaeum.
Et duplex humilitas
Scriptorumque dignitas
Magnificant eum.

3.

Cito Christo paruit,

4.

Ad

cuius

Se praetendit humilem
Se dicens culpabilem
Ferensque malorum

Risum detestabilem,
Reddit hunc laudabilem
Dignitas ciborum.

Mole

nullus

hominum

Desperet peccaminum,

deseruit

Vocem theloneum,

Quin,

si

oonvertatur

Largitate nituit,

Paenitens ad Dominum,

Dum

Mox

veniam criminum
Plenam mereatur.

convivas habuit

Cum

Deum.

sociis

Cuius testimonium
Paulus, doctor gentium,
Davidque psalmista
Probant, quibus socium
Addidit se tertium

5.

Hie evangelista.

Cod. Bernen. 414. saec. 13. (add. saec. 13.).


2, 3 theroneum; darber
Glosse: (s)cambium.
3, 3 Herens, korrigiert in: Ferens mit der
Glosse: Sustinens.
5, 6 Hus evangelista.
als

De saneto Matthaeo.

274.
1.

Pretiose virtutum

3.

pie evangelista,

Quanta

Rex

Pellens ritum profanorum,

Et

sibi
ei

fulsisti

in ista

Yalle vitae sanetitate,

caelestis te voeavit

te

Mox
2.

flos,

Matthaee, nunc respice nos,


Qui mundana reliquisti;

Gentes ad regnum caelorum


Convertens in veritate!

sociavit

adhaesisti.

Orbis taxas reliquisti,

4.

Quod a Christo didicisti


Beatum evangelium;

Infirmorum tu solamen,
Pro fide Christi certamen
Adisti

dum

sanetissimum,

Cultu Aethiopes verae

Victor effectus tyranni,

Fidei atque sincerae

Ad cenam

Trahis ornans ad Dominum.


5.

Orat. ms.

Pretiosum

flos.

3,

vocatus agni,
intrans altissimum.

Superno gaudens de throno,


Fine conservatos bono
Perduc nos ad caelestia.
Fac, ut tibi collaetemur
Pariterque iueundemur
Per saeculorum saecula.

incertae orig.

Regnum

3 vita.

saec.

5,

15.
Cod. Prgen. XIII
5 coniueundemur.

a.

1,

298

De sancto Mauritio.

275.

Ave, clarissima sanctorum

Iter fidelibus trivistis,

Turma Thebaeorum,
Quam morum

Quo caelum

Obscaena
Carnis, Dei amoena

Honestas

Ac

divina maiestas

Iam cernitis.
Mortem [diram]
Ferre, quam in

Venustavit.

Normam

vos militum servastis,

Rapinas

vitastis,

Levastis

Deistis

Egentes,

Parere,

Quos pressura maerentes

Caeli

praeelegistis
istis,

regnum hinc vere

Percepitis.

Contristavit.

Ubi mos

petistis,

Tempsistis

proelii

poposcerat,

In coetu gregis iucundissimi

Palma

Fortes exstitistis,
Caesar vos milites accierat,
Statim paruistis,

Dextrae sociati,
Nobis deputati
Probati
Tutores
Contra canis timores

Vicistis

Malignum,
Mortis poena quem dignum
Cito stravit.
3.

coronati,

Assueri, regis praestantissimi,

Tricipitis.

Vestris nos precibus iuvate,

Veniam rogate
Patratae

Donari

mundari

Pravitati,

vitiis.

Fac nos

artissimae salutis

Vivere statutis
Acutis,

Decerni

Ne

contingant Averni

Suppliciis.

Regibus

Nos

caeli

praeclarissimis

fac copulari,

Gregibus cum praefulgidissimis

Semper

Deum

recreari,

contemplari,

Levari

Atque

frui

mansuris

Deliciis.

Aus
Cod. Bruxellen. 978690.
Miss, et Brev. Belisianum saec. 15.
Die Cantio folgt der Melodie:
derselben Quelle Anal. Bolland. VI, 368.
Ave sanctissima regina, Anal. I, 52.

299

De sancto Nicoiao.

276.

Summe pater Nicolae,


ad summum bonum trahe;
Trahe me od summum bonum,

20. Quibus

Me

Quia

feci te

Navis

patronum.

Ab

25.

Auroque locupletasti,
Animae tu commendatae

Simul sunt coadunata,

Subvenito pietate

Et oppresis tuo

illecebras carnales

30. Vitiis

Miserae

peccatrici,

et infelici,

15. Si recusas subvenire,

Ne

Vique turbinum defecta


Sim praecentor tuae laudis

est necesse.

Cum

Sicut naiitis adfuisti,


ms. Ravennatense saec. 12.
26 collocupletasti.
29 oppressi.

Collect,

277.

De sancto

Copiosae caritatis

15].

3.

Surgam reus

Vita praedicabilis,

Fac, operum sim bonorum


Actu commendabilis.
4.

Quem vox
Dignum

Quarta, sexta feria,

Da, ut ventris parce pasti

Firmer abstinentia;
Qui puellas liberasti

pontificio,

Reatus ligatio,
Piagas atque morbos

Tua

rei

sanet unctio,

Et ad portum

requiei

Ducat benedictio.

Lupi Trecen. saec. [10. et] 11.


3 parvitati.
3, 5 Copiose.
4,

designavit Dei

Dissolvatur per te mei

Carnis a spurcitia,

Da, ut fruar cordis casti


Carnisque munditia.

flebilis;

Copiosa meritorum

artifex,

Qui in cunis ieiunasti

1,

Cod. Classen. 246 [139.

Signis admirabilis,

Gehennalis carnifex.

nautis.

Fac, a morte peccatorum

Et tormentet cum damnatis

Collect, ras. S.

et

Suscitator clericorum,

Esto meae parvitatis


Copiosus opifex,
Ne me damnet pro peccatis

saec. 12.

virginibus

Nicoiao.

Nicolae pontifex,

Mundi summus

paupertatem,

35. Ut penuria deiecta

tardaveris adesse,

Quia multum

telo

serva caelo

meam

Pelle

Nequit mortem praeterire.

me

Et per undas huius maris


Esto ductor meae navis
Perque tuam largitatem

Piagas inferunt mortales,

Animaeque

2.

misellas,

incestu revocasti

Armis asperis armata,

Ob

D.]

sublata

vi

salvata;

Modis omnibus

Dele omnia peccata,


Quae a me sunt perpetrata.
10.

fieret

Sicut illas tres puellas,

Nunc te rogo, nunc adesto,


Nunc succurre mihi maesto,

5.

subvenisti,

ita

Ut ventorum

Cod. Trecen. 1170. add.


designavit Dei.

300

278.

1.

De sancto Oswino.

Gloriose rex Oswine,


Qui virtutis vi divinae
Fulges super sidera,
Opern ferens medicinae

2.

saec. 13.

279.

Gaudeat

Pii praesulis Ottonis,

de lapidibus vivis

Nee malleus nee


tuis

securis

9.

auditur muris,

electi,

10.

sub carne gemit,

Dura virtutibus

Ad

te,

Tester
11.

Illic

manu

artificis

7.

Civitas gaudiis plena,

tripudiet pius

Otto, vir apostolicus.

12. Martyrio candidati,

Atbletae invictissimi,
.

Senes cum iunioribus.


6.

Otto beatus.

cobors apostolorum,

Tecum

saneta Ierusalem,

In suis ponuntur locis


Pusilli cum maioribus,

sit

Tenens orbis prineipatum,

Omnium credentium matrem.


5.

patriarchae praecelsi,

Concivis et domesticus

prolicit.

Qui virtutum profectibus


Ascendunt quasi per gradus

proceres angelici,

prophetae Deo pleni,

Perfert vita electorum,

Quam diu

ditata bonis.

In vestro contubernio
Laetetur pontifex Otto.

quos contines.

Malleos percussionum

anima

Ministri regis aeterni,

expoliti lapides

Sunt

felix

Omnibus

vivo construeris.

Sed

4.

In tua sede locata

Tu

In

3.

8.

Pace fruens sempiterna,

Deo
2.

Cod. Londinen. Ar. 201.

De sancto Ottone.

Ierusalem superna,

1.

deservire

Dei possim praeterire,


Tutes in iudicio.

Casibus nie libera.

Anglicanum

tibi

Et me tuo fac finire


Vitam in servitio,
Ut de duce minas irae

Salutaris a ruinae

Orat. ms.

Digne

13.

In regno Christi vobiscum


Exsultet Otto per aevum.
beati pontifices,

Non eges sole nee luna,


Quam lumen illustrat verum

Sit vobis associatus

Per saecula saeculorum.

Pius Otto episcopus.

Corpore mortis exutas


Tute suseipis animas,
Quas sinu quietis t'oves,
Consolatione mulees.

confessores illustres,

14.

Alma

Chorea virginum,

Candida

Tecum

sicut

lilium,

rloreat in

aevum

Praesul Otto ante Deum.

301
15.

16.

civitas Dei sunimi,


Sedes regni perpetui,

Pio faveant Ottoni.

In Madelhardcstorf sitam.

Ex

tuis

filiis

multos

17. Dat primitias votorum


Tibi,

Laurenti, suorum

Otto praesul ecclesia


In Vrangia construeta.

Et

tibi,

sanete Georgi,

Devote coepit obsequi


Otto condens ecclesiara
Prope urbein Ratisponam.
19. Te, Petre, prineeps pastorum,

Otto habeat patronuni,

Per quem

construetum
In Uraha coenobium.
tibi est

20. Ottonem Christo

commenda,

ei

abbatiam

26. Otto, satagens augere

Decus ecclesiae suae,


Addit illi ad honorem
Cellam Monasteriensem.
27. Reginstorf Bambergensi

Otto acquisivit sedi,

Quem locum

regularium
Constat esse clericorum.

28. Halesprunnen monachorum


Construxit habitaculum
Tibi,

o virgo virginum,

Parans

ille

obsequium.

29. In honorem saneti Petri

Alterspach fecit construi,


Qui locus est delegatus
Clericis regularibus.

30. Aspach et Clnich geminas

Suae sedi addit

Iohannes evangelista,
Cui est ab eo construeta

Unam

In Yicbiluelt ecclesia.

Alteram Andreae

Iacobe apostole,
Ottoni praesuli fave,

Qui apud Enstorf condidit


Cellam, quam tibi dieavit.
22.

Ornavit sedem propriam,

Addens

Struxit ecclesias Christo.

21.

25. Otto per Dei gratiam

Cives tui universi

Habet hie praesul patronos,


Sub quorum patrocinio

18.

Ottoni faveto pia,

Dei genetrix Maria,


A quo tibi est construetum
In Lancheim monasterium.
23. Tibi, o regina caeli,

Devotione

fideli

Otto dieavit

Optimum

Apud Biburc coenobium.


24. Is tibi

Windebergensem

Donavit possessionem,
Qui adunavit ibidem
Cleri congregationem.

cellas,

beati Matthaei,
saneti.

31. In Arnoldesteine struetam

Sancto Georgio cellam


Praesul venerandus Otto

Suo dat episcopio.


32. In Vezera quasi stellam

Otto pius construxit cellam,

Quam dedieavit in honore


Dei genetricis Mariae.
33. In monte saneti Michaelis

Cellam

construxit

sanetae

Fidis,

Exceptis habitaculis
Longe vel prope positis.
34. In his locis Otto pius,
Plenus bonis operibus,

Domino cottidianum
Praeparavit obsequium.

302

Collect, ins. Ratisbonense saec. 12[ 14]. Clm. Monacen. 13087.


6, 2
27, 1 fehlt eine Silbe.
30, 4 Alteram sancti Andreae
apostoli.
32, 1 quasi matutinam stellam.
33, 2 beatae Fidis.
33, 3
Exceptis fidelium habitaculis.
Aufschrift: Rithraus pro commendatione

neque luna.

pii

De sancto Paulo.
Laetus Christum est secutus,
lulta passus ipso iutus.
Probris laesus, virgis caesus,

Paulus, aemulator legis,


Persecutor Christi gregis,

Lupus rapax mortem gerens


necare quaerens
Cuneos fidelium.

Mortis poenam

divina luce

Uitam longam in virtute


Duxit mundi pro salute,
Martyr tandem cum Corona
Sumptus ad aeterna bona
Laudat regem gloriae.

Circuit,

tactus,

Videns novae vitae viam,


Iesum Dei filium.

Fnte gratiae renatus


Coepit usque fines terrae
Salutare semen ferre

Beatorum

In fervore Spiritus.
Collect,
ist

De

s.

Paulo Eremita.

Bina legione David


Hostes Israel prostravit.
Mundum, carnem, daemonium,

Primum martyrum levitam,


Monachor um eremitam
Dans Paulum primicerium.
Ipse puer vix sedennis

Columbae

vestitur pennis

Petens antrum maceriae.


In

requie.

Dies
ms. Campense anni 1462.
Cod. Darmstadien. 521.
von demselben Verfasser wie oben Nr. 251 auf den hl. Laurentius.

281.

2.

catenam

Sancte Paule, dux doctorum,


Martyr, flos apostolorum,
Nos emenda, Deum ora,
Ut illustret nos decora

TJetustate spoliatus,

Gedicht

et

Pati non est veritus.

Mente raptus, caecus factus,


Ductus est ad Ananiam,

1.

Ottonis episcopi et de gestis eius."

280.

2.

desertum dat volatus

Orans, templans, incolatus


Praesentis fiens miseriae.

3.

Sentit tunc Valerianus


Socer dirius vesanus,
Huic moliens interitum;
Solitudinem petivit,

Qua

salvaret,

exquisivit

Puer, pusillum spiritum.

Cohors prior iam cessare,


Sequens debuit pugnare.
Quapropter Christus noluit,

Quod

in illa

militaret,

Nostrae sed ducatum daret,


Prout insignis voluit.

303
5.

Mentem
Manna,

12. Die, Antoni, senex sanete,

pascit spiritale
Iesu,

die adhuc vitae tantae


Quidquam pluris magnalium.
Vere magnus, quem revelat

pluis qule

Die,

In pauperi dulcedine;

Octo carnem palma lustris


Nutrit, corvus hinc industris
In semipanis fragmine.
6. Iesu

dulcis,

Tandem

sibi

hunc duplasti,

Tibi Deus, grex nee celat

Monstrosus animalium.
13.

Convivam dum Antonium

Pium

oritur certamen,

quam

laele convivantur,

In Christo iam dormierat.


14. Cernis turmas angelorum

delibant, quae parantur

Iam

lungere apostolorum
Prophetisque collegio
Quam devote moriatur,
Flexus poples hoc testatur;
stupenda religio

regis in triclinio!

Si ministrat ibi Christus,

Certe frangit

panem

istis

Plus Spiritus in scrinio.


8.

Potat sanctum aqua rivus,


Plus sed aptat te fons vivus,

Hinc vena vitae

9.

15. Cambis pater vestem tuam,

Testamento capis suam,

Qua

scaturit;

festis

progrederis,

Digne credens

Vestem, magis qua ornari


Tantus miles meruit.

Tanti patris decorari


Amictu si merueris.

Quis ignoret innocentem

Quae monachi

ornari,

Corpus sacrum et hoc iure,


Ut sanetis ferae pareant;
Sic spe caro requiescit,
Bonis gloriae fulgescit

cucullula.

Manibus victores gerunt

te

16. Dant leones sepultarae

Intus vide, quaeso, foris

quem

Spiritus,

exhilarant.

Palmas, huius artus ferunt


Contextam palmis tunicam

Iam, praeclara caeli Stella,


Paule pater, seda bella,
Quibus desertum quatitur;

Armis victor loricatur

Urit ignis, mordet serpens,

Ferme centum, amplexaiur

Gravat labor atque torpens

17.

Mens Amalech

Sic undique victoriam.


11. Sile,

caro,

cede,

munde,

Vade, Satanas, rotunde


Deridet vos emeritus
Nil habetis, quod non sprevit,
Qui nee suasis acquievit
Nee mala vestra veritus.
Orat. ms.
13,

in

Libet tarnen contemplari

Cocco bissoque fulgentem,


Auro, iacintho, purpura;
Gloriam sed hanc decoris

10.

labore,

Plangens rediens sopitum,

Amoris dulce iurgium.

Nam

cum

quaesisti

Affers pallium petitum,

Quis confringat, pacis tarnen,

7.

Hunc

Repertum mirans stupore,


Occulta nempe panderat;

sociasti

Campense anni

3 Occultas.

1462.

18.

Duc nos montem

insequitur.
visionis,

Terram ad promissionis,
Supernam Ierusalem,
Ubi sanetis pater paret,
Flamen ardet, verbum claret
Per

te,

rex o Iesu Salem.

Cod. Darmstatien. 521

1,

4 Prime.


282.

1.

304

De sancto

Regis regum plebs devota

Voce

clara,

Pelino.

Sola possides primatum,

mente tota

Sola tenes praesulatum

Et eius

Celebret sollemnia;

Festa redeunt iucunda,


Et nos mente sitibunda

Per quem latius clarescit


Haec mater ecclesia.

Solvamus praeconia.

Haec lux mirae

2. Solve vota digna laude,

Totis viribus congaude,

Gratia

Quam

fuisti,

inde praedestinarunt

Et huc

Sola tu promeruisti

gratis asportarunt

Dei Providentia.

Pelini suffragia.

claritatis,

latinitatis,

Oritur in Graecia,

Valvensis ecclesia;
Sola digna tu

insignia,

Cuius corpus hie quiescit,

Eia, fratres, canite,

Trino regi psallite,


Grates dignas agite,
Vetera deponite,

Nova vos induite,


Diem festum colite,
Cantilenam facite,
Martyri complaudite.

11.

1.

Hie

nobili genere

3.

Praecinente Basilio,

Matre quidem Saphira,

Cuius post commissus est


Praeclaro magisterio.

Patre natus Archadio,


2.

quam coneeperant

Nisi

Civitate Durachio

Deo

famulantibus,

4.

Nullam spem tenentibus


Super habendo filio,

Et

in

templo Domini

Oblatus est cum gaudio,


Cuius hie continuo

Constitutis in senio,

Congaudemus martyrio.

Eia, fratres, canite.

III.

Crevit sanetus de repente


Sancto spiritu replente
Desuper ingenium,

Non

Et festinus aspiravit
Et ad sacrum convolavit

Tunc

Doctrinae fastigium,

ascribens sibi tanti

Sed donis
Muneris

Ac

Spiritus saneti

ofticium,

relictis

universis

legitime dispersis

Iuxta evangelium.

305
Contra sectas paganorum
cultores idolorum
Opponens se obvium,

4.

Navem

Nobile Brundisium.
inspexit,

Praesul terrae, nee despexit,


Excepit in filium

Statim sanctus invocavit


filium.

5.

cuius est eggressus

celeriter ingressus

Quem Aproculus

protinus intravit,

Dei patris

Dono
Et

Et

Et archidiaconatus,
Post eoegit praesuiatus
Conscendere solium.

Eia, fratres, canite etc.

IV.
1.

Romam

vadit ordinandus,

3.

Papae manibus traetandus


Et pie suseipitur,

Postquam sanctus emigravit,

Deo intus inspirante,


Papa foris operante
Caput et mens ungitur,
2.

Et

Praesul sibi consecravit

Domum,

sibi pontificatus,

Animarum

4.

praesuiatus

Per Iulium traditur;


Post aeeeptam missionem
Necnon benedictionem

sicut cernitur.

Post ad Apulos reversus,


Ubi populus inversus
Habitasse dicitur,
Evidenti ratione

Omnes

et oratione

Convertisse legitur.

In pace dimittitur.

5.

Sed Aproculus cum eo


Rediens vocante Deo
Apud Ansam moritur-

Omnis

ritus

Omne fanum

paganorum,
idolorum

Per ipsum destruitur.

Eia, fratres,

canite etc.

Y.
1.

Iam

sanctus converterat

Calabros et Apulos
Et, quoseunque poterat,

Edocebat populos
Elargiri propria

Nee servare

Ut

omni scelere

Caesar Iulianus
Audit, quod Simpronius
et Aurelianus
Sit uterque publice

loculos,

Christus praeeeperat

Per suos apostolos.

2. Plenus

factus christianus,

Frendens torquet oculos

tamquam

vir insanus.

Eia, fratres, canite etc.

Dreves, Pia Dictamina.

VII.

20

306

VI.

Hos

ipse rniserat

2.

Mrtyrern ducere

Et

Sic exhortatur:

Eamus Romam,
Nunc praeparatur

eius socios

Omnes adducere,
Quosdam promissis
Et largo munere,

Corona nobis,

Nam tunc probatur


Verus athleta,

Alios minis

Cum

Et diro vulnere.

Quos sanctus innocens

proeliatur.

Eia, fratres, canite etc.

VII.

1.

Ecce, Romam veniunt


voce laetabunda

4.

Cogitat multiplici

Intraturi proelia,

quae non sunt iucunda,

Ea

Perdere martyrio
Pelinum sanctissimum

tarnen sustinent

Cum

mente sitibunda

Praesul
die

immunda.

ait

Caesari:

tu,

Iuliane,

Nunc factus apostata,


quondam Christiane,
Reliquisti Dominum
et servis

Ut

tibi

Dianae,

conquireres

solium inane?

Miser, quid te deeipit,

quid

tibi

blanditur?

suo collegio

Et Pelinum tradidit
Tunc Corniculario.

Exsecrantes penitus
idola

Caesar apostasiae
Tactus improperio

5.

Hie huius provinciae


praeses et praefectus,

Forma

novi sceleris,

omni dolo

tectus

Et nefanda daemonum
mixtura confectus,
Cui mens est horrida,
funestus aspectus.

Rediens Corfiuium
praeses hie inflatus,

Ecce, quod tu possides,


repente finitur,

Quod pravorum hominum

Furia, qua praefuris,

Daemonum

cito

sepelitur,

Ubi fures fodiunt,


tinca molitur."

erat incolatus,
congeries,

sedes et primatus,
Civitas praeeipua

huius comitatus.


7.

;M)7

10. Postquam cernit populus


praesidem migrasse,

Praeses laetus inoipit


populo narrare,
Quod Pelinum duxerat

Animam daemonibus
cito commendasse,
Pelinum antistitem

huc sacriticare
Et ipsum suppliciis
duris macerare,

dicunt incantasse

Et

Nisi cito satagat

suis praestigiis

daemoni curvare.
8.

talia patrasse.

Quod Pelinus audiens


dixit

11.

daemonum

furia peremit

Ecce, mecum pergite,


ibimus ad fanum."
Quod ut omnes audiunt,

Praesidem, quae neminem


a poena redemit;

Adcurrunt

properant in vanum,
Prosequentes omittunt
praesidem insanura.
9.

Nesciunt, quod

ad profanum:

pontitices,

populus contremit,

Et ad casum

principis

tota plebs infremit.

Ubi sanctus Domino


genua curvavit,
Totum templum corruit,

12. Pessima pontificum

turba conclamavit,
Piagis et verberibus

sanctum cruciavit,

idola constravit

Donec martyr animam


Deo commendavit
Et caelorum ardua

Et Cornicularium,
qui hoc ordinavit,.

In ruinam suffocans

totum conquassavit.

terra commutavit.

13. Multa sustinuerat


pontifex martyria,

Poenas importabiles
et longa suspiria,

Antequam

exsolveret

extrema supplicia.
Corpus cuius possidet

nunc nostra

confinia.

Eia, fratres, canite etc.

VIII.

Miro modo plaudite

3.

Vocis modulatio

Voce, corde, manibus,

Et cor purum sordibus

Sedem vobis

Iungat se celeriter

facite

In virtutum gradibus.

Praeferentes spiritum
His lutosis carnibus,

Luteam materiem
Exornemus moribus.

Caritatis sedibus,
4.

Et

Pelini precibus

Nobis suffragantibus

Iungamur perenniter
Angelorum coetibus.

Eia. fratres. canite etc.

20*

308
IX.

Infernali furia

4.

Caesar lulianus
Rapitur ad inferos
tamquam tunc profanus,
Post quem regnat, imperat
Caesar Iovianus,
In quo gaudet pariter

Quis honor, quae gloria,

frustra laborare,

Infecto negotio

5.

nihil

Nam

Nicostratum praesidem

Pardum patricium;

Domino

Corpus meum utique,


quod invenietis
Ante portam positum,
sub luto

Hi redire coeperant
id,

dubitetis,

auetore

terram capietis,

Qui non possunt viribus


Neque per ingenium,
Nisi, ex quo martyrem
babuere praevium.
6.

desperati

pro quo venerant

valde

opificem

Ecce, retro cedite,

carpere Corfinium,

Ad

solet

opus declarare.

Hie legatos destinat

tamquam

consummare?

nihil

Nam

orbis christianus.

et

repatriare,

sie

Leviter ineipere,

tolletis."

Hi divino munere
terram reeeperunt,
Iuxta dictum martyris
corpus invenerunt

fatigati,

Et

Sed iacentes lectulo


somno soporati,
Martyr his apparuit
dicens: 0 legati,
7.

basilicam

sibi

construxerunt,

ibi

Cui totam patriam


devote dederunt.

Hanc novam basilicam


vetus proereavit,

Cupressina capsea
corpus conservavit,
Quod praesul Gualterius
publice locavit

Et

R
7,

Eia, fratres, canite

Pass. ms. Sulmonense saec. 11.


5 Gualterius cp. Sulmonen. 1104

etc.

Cod. Vatican. 1197. add. saec. 12.

40.

283.
1.

altare desuper
maius ordinavit.

De

Petrus de petra mittitur


Deserti montem visere
Sion,

in

papam

tollitur

Miti vestitus vellere;

s.

in.

Petro Caelestino.

Fratrum

Novo

fastus

reprimitur

recisus vomere,

Gratia clerus colitur

Iam

lucis

orto sidere.

309
2.

Caelesti rore praeditus,

3.

Suo respondens nomini,


Caelestinus,

Petrus dat laudum carmina,


Petrus pro grege vigilat,
Petrus absolvit criraina,

vir inclitus,

Sacrosanctae regimini
Ecclesiae praepositus,
Velut in caelo gemini

Petrus conferl

Irradiat divinitus

Post Petrum canunt agmina:

Iste confessor

Collect, ms. S.
Tungren.) saec. 13.

Serpens antiquus

sibilat,

iuvamina,

Quibus omnis plebs

Domini.

Aurora

lacobi Leodien, (olim Simonis


Cod. Darmstadien. 2666.
1

iubilat,

lucis rutilat.

Leodio, Canonici
monte.
8 et
1
papam.
1,4 vestibus.
1, 7 cleru.
Anno
3, 7 canunt carmina.
Domini MCC nonagesimo quarto haec scripta sunt de papa Petro, qui ei
Aus derselben Hs. auch (nicht ohne einige Lesefehler) in
Caelestinus."
Roman. Forsch. VI, 11. Das Lied ist ersichtlich unvollstndig.

<lc

284.

1.

Ad snctos

tres Reges oratio.

Te, rex Iaspar, imploramus,

Et

servi

Salutari sitientes

rei,

Potu nos

4.

sie

Ad

de flentes suspiramus,

Te gementes invocamus
Evae proles misera,
Statum nostrae paupertatis

Te, rex Melchior, rogamus,


Nobis dona, quod optamus,

Nee

reficiens.

potenti prece,

Nobis detur victa nece


Tecum semper vivere.

2.

indeficiens,

In te salva confidentes,

peccati carcere

Educ nos

totius sanetitatis

Flumen

rex Iaspar, serve Dei,

Te rogamus

Balthasar, rex pietatis

3.

Confer nobis, quod optamus,


Christum Iesum propitium;

Vultu tuae bonitatis


Clementer considera.
Deo, sanete, nos commenda,

spernas peccatores,

Ut non cernas precatores,


Reos sibi diffidentes
Tuo siste Domino.

Ut exutos omni menda


Nos locet in gloria.

Iesu Christe,

fili

Dei,

Tota salus nostrae spei,


Trium regum interventu

Angelorum nos concentu


Fac gaudere iugiter.
Orat.

Balthasar.
St. Viktor.

ms.

Campense anni
5,

1462.

Tuorum regum.

Cod. Darmstadien. 521.


Starke Entlehnungen aus

3,

Adam von

310
De

285.

1.

s.

Richardo Eboracensi.

Dives virtutibus

Dura

4. In

sustinuit,

Pollens candoribus

Ut

Ubi

Pro sponsae iuribus

Iniusti iudicis

Vincens occubuit,
Quinque vulneribus

Sine responso,

polum

Scrobem

sermo depromitur
Sic nece plectitur.

adiit.

purificat

5.

sorde criminum
Et scopam ordinat
Sanguinem proprium,
Sic ruens recipit

et pastor populi,

triumpho

succedens veteri,

Extra portam

Post donum spiritus


In luce Cynthiae
Willelmi praesulis
Fulgente iubare
Est palam proditus,
Sed nimis callide,
Ligatus nexibus
Mortis dirissimae.

Pelle piacula,

dem

fit

datus funeri.

Pastor piissime,

Iam sine macula


Regnans aequissime,
Dissolve vincula
Litis nequissimae,
Astringe foedera
Pacis piissimae.

sec. usum Sarum saec. 15. in.


Cod Oxonien. Lat. lit.
2 luce zinzie.
4, 6 sena [!] depromitur.
4, 7 fehlt eine
Nach
5, 7 Sic extra-, in der ganzen 5. Str. abweichendes Metrum.
Gedichte folgt noch Versic. et Resp.:

3,
Silbe.
2.

nobili,

Novus Abel

Et procul propulit
Quodque piaculum.

Horae B.M.V.

f.

Virgo, sponsus

Martyr vincens

Kigoris gladium

3.

iustitia

Dire comprimitur,

rosa rubuit,

Dum
2.

domo propria
Mitescens sistitur,

V. Pro nobis ora, quaesumus,


Richarde, martyr Christi,
R. Qui petens quinque vulnera

mortem

pertulisti.

Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

286.
1. Tussionis Christi

Testis, pro tuis

Salns de beato Stephano.

primus
opimus

Intercessor hostibus,

Stephane, votis accimus


Te,

quem

caelestibus scimus

Laureatum sedibus.

2.

Cuius lipsanis inventis


Sociorum adiumentis
Terrae cessit siccitas;
Tuis laudibus intentis
Prosit diei praesentis

Votiva sollemnitas.

311

Christo paupere ditaris,


Paulo nudo lapidaris,
Coronaris laurea;

3.

Rabbi Pauli

revelaris,

Servas loca, renitaris


In aula siderea.

Cod. Bernen. 414. saec. 13. add. saec. 13.

De

287.

s.

Thoma

1,

2 pro cuius.

Lancastriensi.

Gaude, Thoma, ducum decus,


lucerna Lancastriae,

Qui per necem imitaris

Thomam Cantuariae,
Cuius caput conculcatur
pacem ob ecclesiae,
Atque tuum detruneatur
causa pacis Angliae,

Esto nobis pius tutor


in

Cod. Londinen.

Reg-.

1.

athletae

12

De

288.

omni discrimine.

ss.

XII.

Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

Thyrso, Palmatio et Sociis.

Thebaeorum,

Nullus timor

menti,

fuit

Corpora quiescunt quorum


In hoc sacrato solo,

Firmo corde, non paventi

Vos

Alexander, progrederis,
Mitis Leander, sequeris,

saluto,

Datis colla Candida.

vos collaudo,

Mille miliesque plaudo,

Cor et mentem iam non claudo,


Audite me de polo.
2.

Palmati, o Maxenti,

3.

vos cives Trevirorum,

Deus quem vocavit,


Sua fide illustravit
Robur mentis et donavit
Acerbae mortis hora!
Felix,

Tyrse princeps,
Bonifati,

decollaris,

sociaris,

Pie Soter, applicaris


Constanti sine mora.

Quos non,

lustine,

Mens cum non


4.

deseris,

sit

languida.

Ach, Papyri cum Hormisda,


Fortis, Faustus,

agonista,

Sancta a palaestra

Haud metus

te

ista

fugavit.

Sacer miles Ioviane,

Tu

quam

constantiae

Ducis bonum

et

Quod mors

te

sanae,

suave,

triumphavit.

312

Mundo

vos innumerabiles,

5.

Margaritis coronati,

Cunctis digne amabiles,

Adamante

decussati

In choris angelorum

Saluto hilariter,

6.

ostro exornati,

Celsi fortesque martyres,

Qui spreta mundi gloria

Exsultantes congaudetis,

Sprevistis transitoria

Carum Christum iam

Pro sanie et scoria


Ob Christum suaviter.

Cuius bona possidetis


Cum milibus sanctorum.

Exprobrati, spoliati,

Trinitati sociati,

Trusi, caesi et truncati,

Vera

Saevo ense

Omni bono

decollati,

Tellus madet cruore

dotati,

et beati,

Nostra sumite vota.


En, cum carne premit mundus,
Hostis quoque furibundus
Bella citat nutabundus,
Heu, vobis non ignota.

Urbis sacravit moenia,


Dum sex per miliaria
Mosellae rubent flumina,
Christi fusus amore.
9.

iam

vita

habetis,

Pro vestra sed victoria


Triumphi assit gloria,
Ne mala transitoria
Conducant ad infernum.
Sed ovantes contemplemur
Deum verum et laetemur,
Vestrae sorti gratulemur
Ultra et in aeternum.

Schmitt Ph., Die Kirche des hl. Paulmus bei Trier, Trier 1853. 8. 481
aus Cod. Treviren. Gest. 33". Da die Hs. mit dieser veralteten Signatur
kaum aufzufinden, mufs ich mich mit dem Abdrucke aus Schmitt begngen.
u.

f.,

289.

De sancto Udalrico.

Sancte praesul bone, miserorum fide patrone,


Udalrice grate Christi pugilque beate
Nobilis et miles, actus omnino viriles

Qui perfecisti pugnans pro nomine Christi


Sub floridis armis, cum saevis nempe tyrannis,
Quos tu vicisti, licet aspera multa tulisti.
praesul mitis, palmes verae quoque

Nomine pro
10.

vitis,

Christi passus qui multa fuisti,

Ecce, triumphasti, cunctos hostes superasti


Nuncque iucundaris aliqua nee mole gravaris,

Conregnans laetus Christo sine

fine quietus.

Eia, praedigne, pie, Clemens, large, benigne,

Ob

Christi

nomen, per quod

sortitus

es

Tanti dulcoris et veri eulmen honoris.

omen


15.

Me

miserum, qui

nunc pulso, respice mite

te

Iugiter orando pro

313

me semperqne

iuvando,

Ut mea sit vita virtutum luce polita


Deque malis tuta mundi curisque soluta.

Omnem
20. In

me

languorem mentis carnisque dolorem


removeque tua prece pura.

tu cura

Reprime nocturnos hostes pariterque diurnos,

Ne spolient, tundant, alia mihi vel mala fundant.


Ast obitus hora pietate tua mihi rora
Gratum solamen, mihi sis et dux ad unamen
25. Regni caelorum, gaudens ubi turma piorum
Concinit ante Dei vultum Carmen iubilaei.
flos caelestis, pia dans solamina maestis,
Ora pro cunctis vivis et corpore functis,
Ut vivis detur venia, pax et curnuletur,
30. Detur et aeterna lux functis aede superna.
praesul invicte, si quisquam veneratur te
Te prece pulsando vel digne te venerando,
Hie si turbatus fuerit, languore gravatus
Aut paupertate quaeunque vel anxietate,
35. Per te sanetur, ditetur vel laetincetur.
.

Praestet plasmator

hominum

pius et miserator,

Omnipotens Dominus, qui regnat trinus

que.

Orat. ms. Lunaelacense saec. 15.


25 Regna.
22 spoliant.

290.

Ursula,

1.

Nobilior

et

unus.

Cod. Viudobonen. 3650.

De saneta Ursula.
nobilis genere,

morum

sanetitate,

Quae regales nuptias spernendo


Regi regum adhaesisti Christo,
2.

3.

te, dux inclita,


Tot sanetarum virginum milia.
Quae servantes vestro sponso fidem
Meruistis lauream duplicem.

Aduxisti post

Ad caelestes nuptias ingressae,


Casto agni amplexu beatae,
Quocumque it, cum eo pergitis
Et canticum laete concinitis.

4. Obsecro

vos,

ut vestris preeibus

Caste, pie et iuste vivamus,

translatae in vestrum numerum


Christo sponso canamus canticum.

Ut

Devotae orationes (Fontrebaldenses) imp. Parisiis 1546.

19 Omnem-

314
291.

Misa de

s.

Willelmo Comite.

De

Introitus.

1.

Omnes

profundis clamitant
voces peccatorum,
Quas audire velis,

confitemini

Deo, quia bonus,


Cuius iugum suaviter

Deus, unica spes miserorum.

leve fertur onus,

Ad laudum

Evangelium.

praeconia

6.

surgat quisque pronus,

Cui servit terra


caelicus atque thronus.

Vivent, qui comederint,


quibus mors negatur,

Officium.
2.

Dona, Christe, comiti


requiem aeternam,
Consequatur gratia
lucem sempiternam,
Christus, pro quo spreverat
gloriam modernam,
Laudibus ac bymnis
ferat ad Sion ille supernam.

Sanguinis in potu
virus proeul
7.

Inclina,

misericors

Deus

maiestatis,

8.

Lacrimosis precibus

fugatur.

Praesumunt Iudaicae

Ipsa

demum

veritas

dicens attestatur:

aures pietatis,

Carnem non vescentibus

Rogamus clementiam
summae deitatis:

vita denegatur,

Qui non gustat sanguinis


potum, condemnatur
Et per contemptum
sibi mors iterata paratur.

Gaudia Willelmo
da,

omne

gentes admirari,
Quaerunt, caro quomodo
possit manducari,
Modum quaerunt, sanguinis
in quo potum dari
Convenit bis, quos vult
Deus in sublime locari.

Oratio.
3.

Sequens evangelium
hie per Lucam datur,
Panis Dei filius
vivus nuneupatur,

Kyrie, fons bonitatis.


Epistula.

Offertorium.

4. Libro sumpta lectio


de Maccabaeorum
Iudas vir fortissimus,

9.

salva defunctorum

Et depressas libera
mole peccatorum,

collectam bonorum
Misit Ierosolymam

pro
Delicti

facti s

Signifor arcbangelus

reorum,

veniam

sperans per manus

Gloriae rex, animas

eorum.

Michael istorum
lucem ducat,

Ad

qui spes est certa laborum.

Gradale.
5.

Requiem

spiritibus

dona defunctorum
Et cos a nexibus
solve dolictorum.

Secreta.

10. Hostias offerimus


plebis ]>ro peccatis,

Pro

vivis

te

petimus

morti ferae datis


Et

315

defunctis aperi

fontem pietatis,
Quos tu plasmasti,
Iesu, miserere renatis,

Patei Nster.

16. Qui venturus saecula

cuncta iudicare,
Praeceptis salubribus

monet nos orare.


Die pater, si moribus

Praefatio.

11. Imperans per saecula


cuncta saeculorum.

Amen

dicit

et plebs

te

in

electorum,

Sursum corda, domino

17.

subdant dominorura,
Cui Cherubim serviunt
ac agmina sancta polorum.

Sed

Sub tuis continue


protegamur alis,
Dele, quod commiserat

Benedictus.

homo

libera

Susanna,

Pax

Canon.
19.

Adreasque Iacobus,
Paulus et Taddaeus,
Barnabas et Lucas,
Clemens, Petrus atqueMatthaeus,

15. Orate pro comite

mundi redemptorem,
Qui redemit miseros
sanctum per cruorem,
Ut Willelmus tartari
poenas et horrorem
Transeat illaesus,
non sentiat inde dolorem.

scutum

maiestas imperialis.

sanctorum dicat Hosanna.

Virgo mater, Simeon


et Bartholomaeus,

bestialis,

Sit nobis

Coetus in excelsis

14. Iuste iudex patiens


et salvator Deus,

Domine

rex, a eunetis malis,

Christi

quem

libera.

18. Libera nos,

veniens benedictus amator.

fit

stellae,

iugiter

dulciorem melle,
Debita dimitte,
temptamina cuncta repelle.

gloriae donator,

tua

veniat,

velle,

quo figuntur

creator,

Sanctus caeli patriae

13. Uli, per

tiat

Panem dona

Sanctus rex magnificus,

sit

nobis sanetificare.

In terris ut solio,

12. Sanctus rec pacificus,


mortis triumphator,

Nomine

nomen

Tuum regnum
tuum

Sanctus.

omnium

informare,

vis

Digneris

populus

et

Agnus Dei.

Pax tua continua


sit

Willelmo, Christe,

quam non poterat


dare mundus iste.
Agnus suo sanguine
tollens omne triste,
lila,

Ad verum

pacis

auetorem transeat

iste.

Communio.
20. Pro cuius memoria

corpus est oblatum,


Sanguis sumptus redimens
miserum reatum,
Liberans a carcere
servum eaptivatum,
Christe, tuum pugilem
tecum fac esse locatum.

316

Postcomraunio.

21.

Sumpta

22. Per patrem, per filium

sacrificia

tergant,

quod peccavit,

et per sanctum flamen,


Deus, cuius omnia
tremunt ad examen,

Cuius virtus comiti


donet, quae optavit,

Summi

Omnes

dator praemii,
pro quo dimicavit,
Hoc sibi donet rex,

quod

fida

sancti comitis

assint

ad tutamen,

In pacis requie

Willelmus dormiat. Amen.

mente paravit

Cod. Coli. Corp. Christi Oxonien. 232.


10, 4 mortis.
6, 2 Das
lium steht aber Joh. 6.
11, 6 divinorum. 16, 3 salutaribus.
quam.
Diese Messe wird eingeleitet mit den
21, 8 quam.

Evange21, 4
Worten:
Vorher geht noch in der

Incipit Missa pro Willelmo comite.''


Hs. eine Anzahl von Versen erzhlenden Inhaltes, die um so mehr hier fortbleiben, als sie nur ein Bruchstck eines grfseren Ganzen zu sein scheinen.
Abschrift von Rev. H. M. Bannister.

292.
1.

De sancto Wolbodone.

Ave, pater egenorum,

Wolbodo
Relevamen

3.

afflictorum,

Praesul devotissime,

Ave, gemma confessorum,


Signorum clarissime,
Spes et salus languidorum,
Virtutum ditissime.
2.

Dudum

prudens, pius, castus,

Et qui quondam

distributor

Facultatum fueras,
Pupillorum quoque tutor
His opem contuleras,

sanctissime,

Mihi, rogo,

Ut veras

sis

adiutor,

divitias,

Quibus iam egere putor

Adquiram
4.

Iuxta tumbam, qua locatae

Sobrius et humilis,

Sacrae sunt exuviae,

Hostis evitabas astus

Inauditae sunt patratae


Virtutes eximiae;

Spretis eius iaculis,

Tuis ergo, quaeso, pastus

Exemplorum formulis,
In me frena mundi fastus
Pressis carnis stimulis.
5.

et caelicas.

Illud

Me

ergo precor a

mente

et

te,

corpore

Tua serves pietate


Et mundum a crimine.

Pie Iesu, pastor bone,

Precor cordialiter,
Sacro duce Wolbodone
Orante suaviter
Fac sanctorum me coronae
Iungi aeternaliter,

Tui vultus visione


Potiri nnaliter.
Collect, ms. S. Laurentii Leodien. saec. [13. 14. 16.] 15.

9598-606.

Nach

4,

4 eingeschoben:
Sanitates restauratae,
Propulsae molestiae.

Cod. Bruxellen.

MORALIA

293.

cara anima,

1.

Deo

Tu

Ad Animam.
7.

redempta

es

Sanguine Christi

Sab
2.

Uti

Sub
8.

Rector

et

auctor

9.

Laus tua

sola,

Te

Sit Deus almus


Semper ubique
Sub illo.

copit esse

illo.

10. Est tua merces

Mitis adesto.

Corpore casta,

Pii laboris,

Integra fide,

Si modo clamas
Kocte dieque
Sub illo.

Clarior actu

Sub

illo.

quae cernis,
Saecula cuncta
Sunt vana menti

Ista,

Pura cernenti
Sub illo.
6.

placabis,

Gloria cuncta

Sub

5.

holocausto

Orbis ubique

Namque benignam

4.

illo.

Corde contrito
Si bene plangis
Sub illo.

salva,

Undique tuta
Sub illo.
3.

Illo

Deum

arde,

sis

fige,

Pectore toto

illo.

Intus amore
Illius

Genua

Corpora stringe,
Christum adora

pretiosa,

Nunc manet

fides,

Spes caritasque,
His tribus maior
Est Caritas tunc

Sub

illo.

11. Regi et aeterno

Iuncta maneto

Ac memor

esto

Patris et matris

Sub

illo.

12. Esto devota,

Omnibus

pia,

cara anima,

Atque beata
Sub illo.

320
13. His carminulis
Laeta caneto,

14.

Christus in aevo,

Cantica David
Seraper amato

Sub
Collect,
fehlt.

8,

Te benedicat
cara aniraa,
Yale, iucunda

Sub

illo.

illo.

ms. Frisingense saec. 9/io. Clm. Monacen. 6411.


4, 2 casta
2 placaris.
8, 4 Si be plangis.
berschrift: Rhythmus,

carmeD".

294.

fratres

1.

Hortulus Animae.

devotissimi,

5.

Fundamentum

Cum

Attendite prudenter

Hortulum dulcissimi

Stercora ut anguli

Iesu et decenter

Satis delicate

Herbas atque plantulas

Maneant, suaviter
Intus incrementum

Colere studete,

Ne

hostis per regulas


Descendat, praecavete.

2.

si bene Colitis,
Nitorem et odorem
Dabunt, inde tollitis
Fruetura, non dolorem

Et

Iesus det, perenniter

Tandem complementum.
6.

Eisdera, ne has perdas,


Si

vitae facitis

Horti huius ostium

7.

Timor sit divinus,


Ad quod nullus hostium
Venit, nocet minus,

crescunt, siraul habitant

Simul vel marceseunt,


Augmentantur, radicant
Sive aut decrescunt.

Nulli ad pudorem.
3.

tu sollicitius

Invigila instantius

Dei araorera,

Fructum

Et

Planta duas herbas,

alios allicitis

Ad

hortuli

humilitate

Si

bene custodieris,

Totum hortum

implent,

Si colere desieris,

Urticae tunc subintrent;

Omnis vel adversitas


Sed neque intrabit

Quapropter seinen omnium

Ad

Seu virtutum oranium


Doctrina ex sincera.

furandas herbulas,

Sed

foris

semper

stabit.

Delectabit plurimura

Inde transeuntes
Dulcedineque anirauni
Erunt perfundentes

Herbae

late

maxime

Optirae olentes,

Pro utroque homine


Erunt haec valentes.

Herbarum sunt revera

Et haec sunt Dei Caritas


Et proximi non ficta,
Quae si crescunt, deitas,
Trinitas invicta,

Spatiatur iugiter
Intus,

delectatur

In hoc horto dulciter,

His herbis oblectatur.


Cum herbam

321

patientiam

14.

Redolel

Portaveris in manu,

Host es

Crescit,

Requiescit grandium

Quaere hanc in ortu


Cuiuscumque operis

in caecutiam
Vertis tuos, sinu

Cibus sapientum,
Est haec herba fortium
Peiseveramentum.

10. Herba, quae iustitia

Non

longe,

15.

tibi

Adhuc herba

dona.

rarior,

Igni similata,

sed spatia

Pretiosa, carior.

Obtinens optata,

Fervens est oratio,


Caelum quae intrare
Solet fumigatio,

Ut aquila

volare.

Si eius plantatio

humilis cum moribus


Optimis et bonis,
Actibus parilibus,

Deest, nil aut partim


Cetera sunt omnia,

Dei, sed omittere

Valet plus

discretio

16.

quam aurum,

Sit

Respondeant ut donis

Nam temperamentum

Non debes

Est herbarum, semina


Ducit in augmentum.

12.

debite locaveri-.

Accrescunt

Sunt interponenda.
Est misericordia
Diseretioque mater
Virtutum. est optima
Et servanda semper.

Haec namque

o carissime,

Intentionc bona,
Si

Dicitur, locanda

11.

peroptime,

Scd Don omni horto

Cum

hac liberalius
stat semper
Mentis sive mititas,

Alia,

Teneris

17.

Cum

Optime

Cole has diligenter

Cum

Quae

viret

Hanc cum

omni hora,

13. Est rara herba plurimum,

Nobilis sed multum,

Stupor quasi hominum,


Si vis, crescit per eultum,
Huius horti raritas

Minime
Et

te gravet,

est exemplaritas,

Scandalum quae
Dreves, Pia Dictamina.

cavet.
VII.

quod maius.

cantico et cithara

Et

vox

et

verba

alia praeterea

Virtus sive herba,


in

bonum

vertere

Debet, quidquid currit,

Eventum,
Et sie

diligentia

Planta sine mora.

et,

Concordent

Quae

benevolentia,

causa huius

quae facere

te

conectere

se

comburit.

Herbam quoque aliam


x\udivi praecellentem,

Quae non laedit aliam


Nee dentem rodentem
Habet, sed nee alias
Admittit fraudulenter,
Se inspicit et alias
Curat evidenter.
21

322

24. Scindunt vestes turpiter

19. Alias evellere

Cura malas herbas,


Stude sed inserere.
Ut tempus non perdas,
Bonas herbas iugiter,
Ut pacem acquiras,
Spiritale bibas.

Tunc Iesus bene aderit


Et hortum rigabit,
Odorque diffunditur,
Multum fructum dabit
Atque bonum animum,
Iucundum sine mora
Praemiumque maximum,

Cum

21.

Ex

transit mortis

hora.

quo viridescere

Istae herbae debent,

Florere sed et crescere,


Malae, ne has laedant,
Evellantur penitus
Radicitus a fundo,

Abiciantur longius
Cordis de profundo.

22. Maledicta nimium


Herba venenosa,
Insidiatrix

hominum,

Tota maculosa,
Cuius semen mittitur
Inferni de profundo,
Mentis tumor dicitur,
Non peior est in mundo.

23.

Hoc semen

mittit

Lucifer,

Dives inde, pauper


Sumit gratis, nequiter
Malum hinc inde semper,
Oritur saepissime
Messis atque pastus
Herbae amarissimae

Ac

elatus

fastus.

Cum

elata mente,

Donis Dei nequiter


Utuntar dura fronte,

Quod portant oves

Cum

iugiter

humilitate,

Hoc gestant
Pompse

Gaudium perenniter

20.

hi inaniter
elate.

et

25. Hinc venit praeda, rabies.

Furtum

et

usura,

Furor, dolus, sanies,

Pauperum pressura,
Occidunt, adulterium

Committunt multi inde


Deus, da remedium,
Ne pereamus inde.

26. Yindicta iusta graviter

Videtur imminere,

Apparuit
Tn

atrociter,

promptu

est videre,

Quid proelia, quid rabies,


Quid fames, quid ruinae
Quidve mortis sanies,
Quid fecerint et minae.

27. Tempestates etiam

Aliaque signa

Hominum

malitia

Feriunt ut digna
Propterea, carissimi,

Non

segniter nee lente,

Surgamus velocissimi
Et vigilemus mente.

28. Si studiosissime
INIalas

cradamus

Herbas, tunc saepis&iim\


Ut est et speramus,
Iesum liorto capimus,
Hinc inde spatiatur,

sumus thalamus,
Audimus, quid loquatur.

Ei<iue

323

cum

29. Maria

Cum

sodalibus,

angelis.

cum

Veniet

cum

Clre onmes cautant,

Laudant mihilominus,

talibus,

Permaximis cum

Non herbas

tantis,

Ad

culturam singuli
Venient cum decore,
Iesus atque angeli
Pascuntur ex odore.

Sed omnia

ultra plantant,

omnibus
Est eis Deus rivus,
Prae eunetis qui gratissimus,
in

Sufticiens et

30. Qui studiosus fuerit

32. Qui

suam det

Ad

Horti in cultura

Hac

Sanctus Dominus"

31. lbi
sanctis

Huius

atque studuerit

hortuli

divus.
hie gratiam

culturam.

propitiam

et

Mariam ponas puram,


Sanctorum adiutorium
Det et sanetum Hamen
Et nunc et in perpetuum

Servire mente pura


Deo, et hunc hortulum
Ipse praeparabit,
Non fructum aut parvulum,

Sed se ipsum dabit.

Amen.

Saeculorum.

ms. Seitzense saec. 15. Cod. Roman. 602. (Varia 4).


3,
furendas.
9,7 haec fehlt.
21, 4 laedent.
15, 4 Auro optinens.
27. 6 sed leute.
30, 2 Hortus.
32, 5 ^anetos.
30, 3 Hac et.
Collect,

295.
1.

Mera

4.

Tarn dira est perpessus

Pro

Quae ni ex veritate
Emergunt, ac supplicia

videns exterius

Aeternorum accessus.
5. Optabilis

Praebens felicitatem,
Perfecta haec laetitia

uberius

Hie quisquam praegra vatur,

A
3.

Deo

Nequaquam

verearis,

Tametsi nunc miserrime

Amare

confundaris,

Christo sie uberrime


Probaris, adamaris,

Purgatusque celerrime

Coronam

assequaris.

Dei

sie

iustitia

Nutrit humilitatem.

consolatur.

Eia, o pauperrime,

Probabit caritatem,

Nam

sincerius

Si spiritus

tristitia,

Quae fert iueunditatem,


Ast gaudii initia

Deus cor interius


Atque renes scrutatur,
si

qui es turpissinius

Sic panditur laetissimus

Perversa machinatur,

Nil obest,

te,

Peccatisque oppressus,

Divina voluntate.

Homo

Rex regum altissimus,


Hanc viam est ingressus,
Sicque innocentissimus

maestitia,

iueunditate

Dei lauda iudicia,

2.

Iubilus gaudentis sed corde maerentis.

Intima laetitia,
Cordis hilaritate,

Absque omni

6.

Nil reor sie utilius

Pro Deo
Patique

tribulari

virilius,

Perversus reputari,
Sic Christus, Dei

tilius.

Hie maluit temptari

Ac prae
Quam

eunetis vilius
latro conculcari.

21*

324
7.

Involutus

vitiis

9.

Yariis maestitiis

Tibi

Continue purgatur,
Mentis exercitiis

Ab

Exhinc illuminatur,

Summe

altissimo

Et homine maligno
Oppresso, turbatissimo
Succurre, heu, indigno.

remuneratur.

Mihi binc absit, Domine,


Nunc usque gloriari,

10. Suscipe, piissime,

Hoc

Nisi in tuo nomine

Et cruce

resigno

offero,

Deo

In crucis tuae signo,


hoste pellacissimo

Caelestibus divitiis

8.

Velle placidissimo

Me

Hie non ab re probatur,

cordis iubilamen,

Iesu benignissime,

Confer opitulamen
Creaturae vilissimae,
Ausculta agravamen,

onerari.

Ob id a quovis homine
Hanc vereor turbari,

Ne

Ut aevo saneto lumine


Merear inflammari.

pereat,

Mors

dulcissime,

tua in me.

Amen.

Cod. Roman. 602 (Varia 4).


2, 5
Als Autor be8,6 Hanc vereor.
zeichnet das Akrostichon einen Iheronimus, die Hs. als Singweise fr das
Lied: Patris sapientia.
Collect,

si

liberius.

ms. Seitzense saec.

6,6 Hinc

15.

maluit.

296.

Alphabetum Murale.

R Adiuva

nos,

Deus meus,
meum.

In te posui cor
1.

Amat puer castitatem,


Mundus erit de peccato.

5.

Ipse fontes non siceavit,

Tertium diem surrexisti,


Sedens ad dexteram, Christe.
2.

Boruni virum

Quem Maria
In

et

prudentem,

Ubi Christum
6.

ventrem, adoremus,
hlium.

4.

Caecos tu inluminasti,

baptizavit.

Fecit caelum, fecit terram,


Fecit quatuor evangelia
Et in medio paradiso

portavit

Regem magnum
3.

Ecce, flumen de Iordane


Quem traxit sanetus Iohannes.

Fecit
7.

Adam

et

fecit

Eva.

Oalilaea quando venit,

Paralyticos curasti,

Mirabilia multa

Lazarum quatriduanum
De monumento suscitasti.

De quinque panes et duos pisces

Deus, qui sedes sub septimum


thronum,

Et

quod est bonum,


Libera animas nostras
De manibus inimieorum.
iudicas,

fecit,

Satiavit multas gentes.


8.

Hait Deus,

ait:

terra

Iam resurgunt omnes herbas


Et de germen, de frumento
Satiavit multas gentes.


9.

10.

325

Israel permeat mare,


Moyses percussit virga,
Et ante ipsum factum est diluvium
Etpost ipsum factum est bonum.

12.

Lumen hominum

13.

Benedictus es

tu,

iustus,

pulchros,

filios

Et ante ipsum factum

est dilu-

vium,

Etpost ipsum factum esl bonum.

fecisti,

infelices vos

[udaei,

Qui negastis nomen Dci

Christe,

Quando eritis ante euin.


Iudicare habet vos sicut reos.

Mulier sanguinem fluxa

Ambulabat

lionio

fuit

Qui nutrivil

Et dum in caelis habitasti,


Semper cum patre regnasti.
11.

Noe

14. Petrus super

Dominus ad

inter turbas,

mare ambulabat,
litus

stabat,

Tetigit timbriam vestimentieius,

Exclamavit voce magna

Salva facta est in hora.

Ad me

veni super aquas.

Martyrol. ms. Modoitiense[?] saec. 9 ex. Cod. Capit. Veronen. XC (85).


posuit; der Rundreim wiederholt sich nach allen Strophen.
1,4
Christi.
2, 4; es folgt noch die berzhlige Zeile: Deum omnipotentem.
4, 1 septimo tronum.
5, 3 Ipsam fontes.
5, 2 Quem transivit sanctus.
8, 4 Dittographie von 7,4?
9, 1 Israel per media mare.
9, 3 sq.
Dittographie von 12, 3 sq.V
10, 4 cum patribus.
14, 4 das Weitere
Dafs dies Gedicht in den
fehlt, weil das folgende Blatt ausgeschnitten ist.
Poetae sevi Carolini bergangen wurde, ist auffllig.

R, 2

297.

Adhortatio ad recte vivendum.

Veris

flos,

Herba,

Nemus,

ros,

glos,

Folia

Plurimos
Inter nos

Movent

lascivia,

Inanes per inania.


2

a.

Uxor, bos,

Mundi

dos,

Mollit os

Varia,

2 b. Laudo vos,

Quorum

Ad

os

caelos

Patria,

Teneros

Sed non

Animos

Ducit quos
Pravus mos,

Fluidos

hos,

Pluvia

In via

Facit mollitque mollia.

Vincens per transitoria,

a.

Mens

corruit,

Dum

diffluit,

326
3

Se vanam vanis

b.

c.

Immunda mundi
Et

non datorem

Ergo respice

Te nee

a.

Spicae
Lyricae

Te

Stirpis est Davidicae.

teneri rustice.

5 b. Suo sanguine
Nos a crimine

Patre numine,
[fit

Mundavit munda mente

repente],

Christus, sequere

Ipsum opere

Fit pro homine

Noster

Ne

sis

et

Cum

salus in gente.

vanum

Vas, in vanum,

b.

verbo confitente.

quam stultum
Nee inultum,

Adde manum,

Si scis et non
Mentis vultum

Opus sanum

Das incultum,

Fatue, laborans,

Sedulo perorans.
7 a.

colligit,

Despice

Sine semine

a.

despicit

conti git.

4 b. Gratis inspice,
Quod mirifice

infice

Matre virgine
Deus homo

vita vitam

diligitV

Pice,

eligit,

Quid proficit,
Qui polluit
Se, vita vitam deserit

Si
a.

erigit,

Intellegit,

Et esurit
Nee saturit,
Qui mundi euneta

reficit

Qui munda mundus


Qui prospicit,

inficit

Et deficit,
Quae respicit,
Ad ima mortem reperit
Et morsa morte deperit.
3

Se

Et

Nonne

avaris,

Ni de micis
Des amicis,
Inimicis daris.
8.

non operaris.

7 b. Da, da, ni des

Spinae creseunt

Nee decreseunt
Mentibus

Si

faris!

vides,

iam moriaris,
Perdes ea,
Quibus rea
Si

Sorte dominaris.

Quid tumes, vas fragile,


Quid tarn impleris?

Quo te fers, perlabile,


Quid tanto quaeris?
Signum hoc non stabile,
Iam non hie eris.

327
9

a.

Qui

mundum,
immundum,

colis

Scias

b.

sed fellitum

el

INI

Nee impunitum

Extollitur,

Qui suxerit,

Vergitur,

Deserit,

Mergitur,

Deterit

Nescit,

quod intendit

Mentem et suspendit
Nee videt, quo tendit

Vel quod apprehendit.

c.

Quid

te

suspendas?

Vide, quo tendas,

Ad

horrida

Lurida
Tartara
Iam miser descendit,
Qui Deum offendit.
10a.

10

iam, misera,

b.

Iam considera,
Quod ad infera

Surge, propera

Mente

libera,

Matris ubera
Repetas

Properas,
Nisi vas

Et

Tuum

Si paeniteas,

abluas

Potius te

munda
10

c.

vivas,

Omnia sunt munda.

Iam

fruetifera

Florent opera,
Si cum opera

Seminas
Semina,
Purgat sordida
Spiritus et unda.

IIa. Terra

flores

Et odores
Profert dono roris;

12

a.

IIb. Ne seduetum
Perdat fruetum

Mens

intenta foris;

Iustus plora,

Insta,

certa,

Cor irrora
Fnte salvatoris,

Dum

incerta

Nee
Quae

est

hora,

mora,
Quam tibi proponas?
Si non modo,
Cras quomodo
Melius disponas
sit

Annonas ?

Mors
12 b. Sursum

Mentem

Ad

insultat poris.

te

fer,

praefer,

hoc cor apponas,

Sic et ibi

Caelo tibi
Merito reponas
Coronas.


13.

328

Mundus

iste

Transit,

Christe,

Manes, cuncta donas,


Miserere
Tu, qui vere
Iudicas personas
Pravas, bonas;
Tecum ponas
14.

Nos in regno gloriae,


Qua regnas regie
In aeterna requie,

Ubi

nil

miseriae.

15. Omnis exspirat dolor

Et onus malorum,
Memorato, quis honor

regnum caelorum.

Sit

16.

Maria, virginum
Virgo, flos et florum,

Placa nobis Dominum


Memor miserorum,

Ut vivamus omnium

Cum
17.

Hoc
Deus

coetu sanctorum.

praesta,
da,

Rex

trinus et unus,

Ut nostra
Sic terra

Ferat, ut

sit

tuus

Noster fructus
Et congruus
Sit terminus.

saec. 13.
Cod. Cadomen. 14. (IV
18).
Gratuite respice.
5a, 3 Deus homo steht hinter 5a, 5.
In Chevaliers
5h, 4 Christum.
7b, 2 Non evides.
10a, 5 Ni vas.
Repertorium als Marienlied aufgefhrt. Von demselben Verfasser weiter oben
das Lied Area rosea vinea. Vgl. das dort Bemerkte.

Collect,

3b,

Vedastinum

ms.

4b,

1 Si.

298.

Oratio ad Cenam.

Mellifluus Iesus sit nobis potus et esus.

Escas praesentes benedic, Deus, et comedentes.


Potum servorum benedic, Deus alme, tuorum.
Per Iesum Christum cibum benedicimus istum,
Et reliquum munus benedicat trinus et unus

320

Post cenam.
Gratias ex esu referamus Christo Iesu,

semper Dominus cum matre sua benedictus.


Laus Deo, pax vivis requies aeterna defunctis.
Sit

Collect,

ms.

Romanum

[?]

saec. 15.

299.

Cod. Vatican. Ottobon. 254.

De Ecclesia.

Alleluia iterum modulis tollatur in altum,


Vociferando domum tangat concordia vocum,

5.

Impleat et tectum mirabilis ordo tonorum,


Absida non taceat, nee porticus inde silescat,
Tinniat et eulmen, resonet calcabile limen,
Introitum dantes recinant nova carmina postes
Perque iter ad patriam doceant repedare priorem.

Vox

liniat

tegulas,

pavimentum succinat odas,

Tigna modos neetant, laquearia pieta revolvant;


10. Fundamenta, columnae, arcus, pariesque politus
Tinnitu reboent, dum cleri carmina cantent.
Aedibus Ins patulae iungantur in arce fenestrae,
Quas decorat vitrum calamo cingente ligatum,
Lumen et immittat, ventorum flamina pellat.
15. Possit et incensus flammas dispendere lychnus,
Candelae et rutilent, quae curvis areubus instant,
Gaudeat omnigenis domus haec ornata coronis.
Gratus honor templi renovetur ab ordine cleri.

Hanc intrando domum

persolvat episcopus

hymnum,

20. Luminibus claram procedat praesul ad aram,

Carminibus plenam festinet clerus in aulam,


Dulcisono mirum repleatur carmine templum,
Adpropiet populus cleri sermone docendus,
Agmina coneurrant crepitantia laude sonora,
25. Desuper immissus sit in omnibus omnia Christus.
Collect, ms.

Tegurinum

saec. 10.

300.
1.

O quam

sacerdotium

regale et perfectum,

O quam

venerabile

genus est electum


Stola legis gratiae

decus reis rectum,


Vivis e lapidibus

nobis est detectum.

Clm. Monacen. 18G28.

De Sacerdotibus.
2.

Sacerdotes gloria
tanta venerantur,
Dignitatis gratia

angelis aequantur,

Excellentes angelos

Deo famulantur,
Angelizant saepius,
Caelo coronantur.

330
3.

Corpus, sanguis Domini


per hos consecratur,

Regibus

et

Veneretur
Benedicetur,

ducibus

Invocetur

Ut

istud denegatur,

Sacra

Vos beare

non baec condonatur,


Per signa, verba mystica
forma figuratur.

Condignetur.
Vobis detur
Sacrum flamen

gens sancta, mira quanta

4.

Et iuvamen

Deus operatur,

Iam per

signa,

In perenni gloria.

verba digna

Panis incarnatur,
8.

Et ex aqua fnte

lata

Hie

est Iesus,

Dulcis esus

Non

virgis

cum

sit

Una

caesus,
esus,

est laesus,

fides,

Non

relides

Quia

strides,

fides,

In usia
Ista tria

Veri Dei, nostrae spei,


In aeternum, in supernum,
Qui infernum
Regit, f regit et subegit

persistentia

Ecce

Neque

Manet tarnen integramen


Pneuma flamen et spiramen.
6.

Ens, usia

Et sophia,
Voce tria

Sanguis procreatur.
5.

salvare,

Non damnare,

ducibus

pistis

Unum
9.

permanentia.

Sacerdotes,

Maiestate, potestate,

Mundi

Adorate, regum natae.

Caeli dotes

cotes,

Et nepotes
7.

Qui formavit

Estis vere

Et plasmavit.

Et sincere;
Vos avete
Et florete,

Animavit,
Spiritum vitae

Dum
Et

Cum

inflavit

quiete

Regnum

eibavit,

vitae possidete,

Hierarchiam obtinete,
Una mecum congaudete
Solium supernum
Et aeternum

Pavit et beavit,

Quos sudore

Et cruore
Lavit, expiavit

Nostram vitam
Redimitam
Nostrum omen,
Vestrum nomen
Hinc laudetur.

Ovanter,
Laetanter,

Glorianter

Vobis cedat cum omnibus


Sanctis triumphanter.

Collect, ms. Stiriacense saec. 15.


Cod. Stiriacen. L 2(5 [s. n.].
2, 1
Sacerdotes inquam gloria.
3, 2
3,1 Quia corpus, sanguis Domini.
consecrantur.
3, 8 figurantiir.
3, 4 ista denegantur.
3, (5 hoc.


Dann

331

folgen vier Zeilen, die augenscheinlich nur eine andere Redaktion

Str. 3 sind

Panis,

vinum

et

aqua

in corpus transintitantur,

Sanguis, liomo adicitor,


haec c'ca Dei dantur.
5, 5 pneuman.
8, 9 In unia.

7, 6 Et fehlt.

Vos

fehlt.

7,
9,

8 Sno sndore.
8, 1 Ena [saia.
15 ff. Ovantur, laetantur, gloriantur,

triumphantur.

301.

De Dignitate Sacerdotum.

Sacerdotes, nunc audite

Ad

Dignitatem vestrae vitae,

unum peccatorem
Ad amorem

Qualis

Non

sit

est

vel quanta,

data tanta

40. Sui salvatoris

5. Angelis in
caelis

In his sacris horis.

et in

Sacerdotes, cur scitote

terris.

Sacerdotum sacrae palmae


Parant natura matris almae
Incarnare velut mater,
10.

Nihil maius sacerdote.

Vos sacravit sacra dote


45. Christus, illud mementote.

Quem

ante tempus pater


Gignebat laudabiliter,

Sacra dote vos dotavit,


Petro ter dum clamavit:
Pasce oves meas

Licet ineffabiliter.

Hoc

Animasque solve

saneta sanetorum

Et decus angelorum
15. Facere non potuit,
Quia Deus voluit
Omne sacrum

Quidquid

55.

quasi sacer dans,

Dans sacrum

officium

25. Peregerit digne,

Tunc a poenarum igne

Ad

minus ducit
unam animam,
Quae post hoc lucet
in honore
30.

Cum

suo Creatore.

Dicitur ergo sacerdos


quasi sacer dux,

Ducens de poenis adgaudium.


35. Quid plus operatur,
Missa dum celebratur?

felix

Hie

filius

est

60.

ligatuin.

est

hoc mandatum
ancillae,

Sarae reges proles,


Surgunt ex hac prole
nitidiores

Pulchriores

Sacerdotum,

suum

ligas

O quam

Multum

sacris palmis.

Dignitatis est indicium

si

reas.

50. Quidquid solvis, est solutum,


Per te datur iter tutum.

esse sacerdotum.

Dicitur sacerdos

20.

minus convertit

sole,

stellis,

Quorum lingua favus mellis,


Quorum verba sunt polita,
Sacris scripturis redimita.

Dicuntur ergo sacerdotes


Sacri dantes sacras dotes.

Digne ferunt hoc

in

mundo

65. Hi, qui vivunt corde mundo,

Regnant super omnes reges,


Supra iura, supra leges,
Et hoc fit de vero iure,
Quia soli debent pure
70. Virginis natum traetare;

Non

quaeratur unde,

quare.

Sic sacerdos honoretur.

332
Deus

Cui maior laus debetur,


Licet ipse

ordinavit,

ita

Qui nos sua carne pavit.

indignus;

sit

75. Tarnen Clemens et benignus


Collect, ms. S. Mariae Magdalenae in Maiori Frankental saec. 15.
Vatican. Palat. 362.
63 Sacros dantes sacra dote.

Cod.

Contra lnsidias Diaboli.

302.
1.

Temptator pravus et dolosus


Mihi adfuit et clamosus,

10. Defeci ego et cor

me irruit ut famosus,
Prout apparet tenebrosus.

In

I.

Venit iste serpens fortis

11. Auxilium

Ut

Robur meum tollens dolis,


Ut me torqueat in tormentis.
3.

4.

5.

Septem habet ergo capita,


Secum portans decem cornua,
Ut me perdat in versutia,
Minus potens quam favilla.

13.

Nimis cautus

14. Dulcis mater, placa filium,

ille

leo,

virgo

Te

precor, o admirabilis,

Ne mei unquam

Die ac noctu ego peccator


Tui iilii sum offen sor.

Ne me

Cooperante suo veneno.

Sed suseipiat

sibi

Cuius uteri subiit claustrura,


abhorreat suum servum,
in

aeternum.

benedieta semper virgo,

15.

Roga genitum,

tollat,

Tristatur et ipse, ut decipiat,

obliviscaris.

Nam angustiis saepe premor


Multis malisque coartor,

Ortus iam in paradiso,


Mortem induxit illo pomo

animam

venerabilis,

Maria, mater humani generis,

Me

Se fecisse nihil putat,


Si quod corpus non occidat.

reeipiat

ut a saeclo

sitque cito

In aeterno ponens caelo.


16.

Clemens pastor. sanete Petre,


Caelorum regnaclaudens clave,

Gaudere se fingit, ut illudat,


Apparet agnus, ut me comprimat,

Lupum

Qui infert iacula menti meae.

Tu

se facit, ut seducat.

ergo,

Iesu Christe,

Mihi quoque miserere,


Sicut fecisti

Magdalenae

Te rigando valde
9.

munda,

12.

Nisi ut

8.

me

magnus,
Serpens ruffus et antiquus,
Qui Satan et inimicus
Est vocatus et malignus.
Iste est draco ille

6. Nihil aliud iste amat,

7.

meum

a te requiram,
Satan repellam,
Tui tu mihi da memoriam,
Qua proeliari bene valeam.

cum amicis

Suis quoque

meum,

Deus, pars mea in aeternum,


Quaesivi ego vultum tuum,
Tu ergo mihi offer raanum.

pie.

Heu, heu mihi, Domine,


Vaeque animae meae,

17.

Tu

daemone
etiam,

Deum,

isto

Paule, pro

me

ora

mora

Preces capit sine ira,


Quia te rogat sua creatura.
18. Etiam rogo te lohannem,
lesu Christi amatorem,

Ne me respuas

Nee

Meis

mihi vale.

defende,

qui semper sine

Recessisti, consolator vitae meae,


dixisti

me

delictis

peccatorcin

semimortuum.

333

19. Iesum vere baptizasti,

Nondum

20. Apostoli omnes salvatoris,

natus prophetasti,

[esu

In virtute praecessisti

Eumque

Christi,

vcstri

amoris,

Dei iam preces peccatoris


Conspecti Offerte plasmatoriB.

ore praedicasti.

Omnes quoque anici Dei,


Pro me rogare Deum dignamini,
Gratia illa, qua salvamini

21.

In paradisoque locamini.

Senn.

S.

Bernhard] saec.

303.
1.

Multam

Ex

15.

Cod. Rossian. X, 8 add. saec.

De Septem Titiis Capitalibus.

labern peccatorum

6.

istud, quod implorant,


Raro possunt assequi,

Mundani contraximus,

Nam

Blandiendo quos seduxit


Et in culpam nos adduxit
Mundus, hostis pessimus.
2.

Cuius in se

Sed

flos

in nobis

Cuius

flos

defloret,

adhuc

4.

labente

Nihil valent consequi.


7.

Quorum quidamnummumcolunt
Et eidem dare volunt
Cultum Deo proprium,

floret,

Venerantur vanitatem
Et divinam veritatem
Vertunt in mendacium.

nisi fluetus

Vel quis risus nisi luctus,


Cuius fructus vanitas?
3.

cum

labuntur

Et cadentes cum cadente

ariditas.

Quae pax mundi

Multi tarnen hunc adorant,

Quam vis

mundanorum

contactu

15.

Quid est mundi, quod sit tutum,


Vel quae gemma nisi lutum
Vel quid eius stabile?
Si quid dulce, durat parum,
Vel si durat, est amarum,
Quia totum labile.

8.

Cuius honor est in casu,

9.

Iam qui

Hunc

nummum

venerantur,

adorant, hunc precantur,

Uli cultus solvitur;

Quorum Deus est in arca,


Non in Marco, sed in marca

Horum Deus
Non

in libro

legitur.

per scripturam,

Cuius bonum in occasu,


Voluntas in taedio,

Sed in libra per usuram


Tormentari cupiunt,

Cuius amor est catena,


Vita labor, quies poena,

Dum plus habent, plusaffectant,


Dum plus tenent plus ex-

Ludus

est

spectant,

illusio.

Dum
Hunc deludit, cum quo ludit,
Et quem ungit, illum pungit
Adulando verberans,

cum arridet,
Et blanditur, cum deridet,

Novercatur,

Blandiendo vulnerans.

10.

potant, plus sitiunt.

Ventrem cogunt ieiunare


Et crumenam separare

Non

valent pecunia,

Contra bursam conqueruntur,


Os et venter dum cogunt ur
Servare ieiunia.

334
quidam tales,
Quos nummorum speciales

11. Inter nostros

17. Sunt

quinummumnonattendunt

Sed cum Iuda Christum vendunt,

Emunt

Cultores cognovimus,

Nummos

Quos, ut bursam satiarent

spiritalia,

quaerunt.

Et crumenae cibum darent,


Et

Ieiunare vidiraus.

missa

in

Non

12.

Yinum

bibunt villum

servant,

18.

Missam quaerunt,

est

si,

si,

rarum,
parum,
Dicunt esse physicum;
Hoc ignoro, utrum ventrem,
Sed hoc scio, quod non mentem
Curat istud modicum.
vel

14. Vestes habent vetustate


Iam consumptas, non aetate

Non

19. Profitentur quidem leges,

Legis tarnen sunt exleges.


Dum vendunt scientiam,

Donum Dei

20. Isti vendunt veritatem

Et defendunt

pilis

Nolite

Quarum
Pilis

iam privantur

me

tangere

partes iam dissutae

carent,

immo

cute,

Carent omni foedere.

Quorum
Nisi

Servus avaritiae.

in illo tempore.

Immo

tarnen usus rarus,

quando dies clarus

Vel festus institerit


Istas vestes,

si

tu notes,

Diligenter scire potes,

Utrum festum

fuerit.

falsitatem

Amore pecuniae,
Apud istos nil perorat
Nisi nummus, quem adorat

liomo nescit

Ut clamare videantur

spiritale,

Quod exponunt ut venale


Venando pecuniam.

Nisi Noe, qui has gessit

Et

ut venentur,

ut Christum venerentur

Vel ut solvant debita.

Iuniores Nestore,

Aevum quorum

venans monstruosa,

Trina gerens capita,

murmure.

sine

clamant,

quaestuosa,

Qui potantes servos notant,


Nam si plus quam semel potant,

Hi non bibunt,

16.

Quorum missa

Nummum

13. Hi non cenant, vel

15.

nummos

Christi magnalia.

Et manducant panem illum,


Qui damnatur furfure,

Non

nummos

amant

21.

Quidam morbos

Dum

arte curant,

curare sese curant

morbo penuriae,

Quos paupertas non excusat,

Amor nummi
Et

sitis

quos accusat

pecuniae.

22. Saepe curant paupertatem,


Sed infirmo sanitatem
Raro valent reddere,

Ventrem movent, os ut vomat,


Et ut nummos bursa promat,
Bursam cogunt promere.

335
23.

Medicinam dum componunt


Et aegrotis hanc proponunt,

21>.

Imis mentis vim inclinant,

Musae qui declinant


Et scamnum cottidie,

JNIusa,

Gravis propositio,

Sed cum morbus

Magis credant [uvenali

invalescit,

Quem

Quam

curare curans nescit,


Gravior assumptio

nummo

mors

Si

subinfertur,

Vita cedit et infertur

30.

medicorum,
Immo quae fraus mendicorum,
Ipsa clamant marmora,
fides

sit

Quorum opus contemplari,


Quod non decet, et scutari
Urinas

et

Deum

dicunt esse Bacchum,

Et pro Marco
Pro Paulo
Et Lucanum
Et pro Iuda

Pessima conclusio.
24. Quae

doctrinae prophetali

Vel Christi scientiae.

Quidam
Verbum

Et

in cantu Student

tantum

concordia,

facto diffitentur

Sic observant vocis sonum,

Dei, quod fatentur

Quod nullarum dictionum


Servant aeeidentia.
32. Sunt concordes in concentu,

Sed discordes in accentu,


Barbarismum faciunt;
Curant voces, ut concordent,

Actibus exponere.

Actu negant, quod loquuntur,

Ipsi tarnen,

Non de

facto prosequuntur,
Quia mercenarii;
His, quae dicunt, contradicunt,
Qui vocales non reales
Dicuntur theologi,
Nee sie tarnen nuneupari
Recte possunt, sed vocari

27. Laudatores sunt virtutum,


his tarnen nihil tutum,

Quia temptant omnia;

ut discordent,

Dictiones nesciunt.

33. Sunt, qui curam ventri dantes


Nimis petunt naufragantes

In potus diluvio,
Qui plus legunt in salmone
Quam in ipso Salomone,

Potius multiloqui.

Ab

Maccabaeo

31. Sunt, qui colunt nisi cantum

stercora.

Verbo, sed non opere


Quid de Christo loqui volunt,
Sed praecepta ipsi nolunt

26.

Virgilium
pro Matthaeo,

Commendant Ascanium.

Vocumque
25.

legunt Flaccum,

Lege
34.

vel psalterio.

Tantum venter honoratur.


Quod frequenter conqueratur

Temptanttamennontemptanda

De eiborum copia,
Multo magis esurire

Et, quae dictu sunt nefanda,

Ipse vellem,

Omnibus sunt omnia.


28. Sunt, qui Student in figmentis

Poetarum, statum mentis


Exuentes perperam,
In poetis, non prophetis
Hi scelesti, non caelesti
Doctrinae dant operam.

quam

sentire

Tot escarum proelia.


35. Intus tibi movent bella,
Quibus motis fit procella

Tonitrusque nascitur.

Dumque certant,
Horum prior vel

quis exibit
praeibit,

Spiritus egreditur.

336

Apud quosdam

36. Sunt qui iura castitati


Sua negant, voluptati

Prava retributio
in illos prima

Subditi venereae,

Sub Dione

toti

Nam

fluunt

quo caro ducit, ruunt,


Pereunt spontanea.

Et,

Illos

damnat,

illos

furit,

urit

Livoris iudicio.

43. Qui laetanterplaudunt, rident,

37. Passim ruunt more ferae

Nee

hospitatur

Livor edax, quibus datur

Proximorum si quem vident


Sub fortuna gemere,

in ullo statu fere

Distant a pecoribus,

Vivunt namque more suis


Vel iumenti, qui in suis

converso tristes

Gement, lugent

fiunt,

Putrescit stercoribus.

44. Sed quid dicam de superbis,

38. Toti fluunt sine mora,


Tutent, putent in foetore,
Toti sunt in macula,
Qui,

Qui sub gestu,

facto,

verbis

In arte desipiunt,

dum bene grammatizant,

In natura barbarizant

Nee se credunt, qui sunt, esse


Nee sunt secum nee penes se,
Sed supra

se

sapiunt

Errantes a regula.

39. Vidi quosdam, immo multos


Nimis senes et sepultos,
Sepultos desidiae,

Qui deieeta mente iacent,


Quibus tantum somni placent
Torporis, aeidiae.

Quorum

capit,

premit, vires demit

Rationis usibus

Mens per iram

fit

Actionis propriae.

Et immundos
Cuius
Cuius

premit
delira

Suis carens visibus.

Laboramus metere.

Praesentemus virgini,
Per quam mundo vita redit,
Regnat virtus, culpa cedit,
Salus datur honiini,

ira,

48. Ut ab ista labe mundi,


Qua tenemur, simus mundi

Per
42.

vivere,

immo foenum,
gemma, immo scaenum,
flores,

47. Sed notati eulpae nota,


Nos devote nostra vota

esse taedium.

Nam dum mentem

Rationis vel ineptae

sapit,

41. Sunt, in quibus ira fremit,

Mentem

Communes in specie,
Quorum verba sunt exceptae

46. His abundans, bis iueundans


Nos immun dus facit mundus

40. Qui, dum vivunt, moriuntur,


Vix, ut vivant, patiuntur
Deiecti per otium;

Quos torporis funus


Quorum vita noctem

45. Inter multos partiales,


In communi speciales,

Haec est carens rationis


Et internae notionis
Pessima proseriptio.

eius sunragia,

Ut post huius vitae cursum


Nos ab imo ducat sursum

Ad

caeli

palatia.

337

Collect, ms. Dr. Hartmanni Schedel Nurenbergen. saec. 15. Clm. to10, 3 Non fehlt.
nacen. 416.
7,6 madacium.
8, 1 lam quod.
15, 5 Pilis eogent.
19, (> Venandi.
12, 3 damnat.
22, 4 monentos
29, 1 vim clamant.
ut fomat.
30, 5 Et pro Inda pro.
31, 1 vollint.
36, 1 vera castitati.
36, 3 venere.
37, 1 Passam.
35, 4 Dum quem.
4 Haecam dum.
41
43, 1 plaudent.
41, 3 despi37, 5 in fehlt.

ciunt.

48,

Verba

ista labe.

Pater [sancte], a quo mundus


lege tirma regitur,

6.

Hoc eodem
Hoc eodem

quo certa ratione


benigne disponitur,
Parce plebi, quae a Christo

Hoc eodem

7.

sacravisti

dilecti

universa

nostra dele crimina.

Adonai, ab inferni
defende periculo,
tilii

sensus nostros

scabrosos examina,

christiana dieitur.

Quos

nostrae mentis

oculos illumina,

vocabulo,

Trinus Deus in personis,


unus in substantia,
Culpas nostras et reatus
plena dele venia

Et

Quos eiusdem redemisti

mundos

sie

a peccatis

reduc ad caelestia.

salubri patibulo.

Fili Dei, Iesu Christe,

dominator, Domine,

Qui pro mundi mediana


natus es ex virgine,
Placa patri nos, quos tuo

8.

Ave, virgo, Dei mater,


vera spes fidelium,
Porta caeli, Stella maris,
recti cursus bravium,

Summa

redemisti sanguine.

forma pacis,
exordium.

legis,

salutis

Firma pactum pacis huius


inter nos et Dominum,

Ave. virgo, ave, feta,


ave, plena gratia,
Ave, sponsa, ave, mater,
ave, Dei filia!

Ke privemur

Quam

di versa facis

[o]

omnipotentia

Athanatos mediator
Dei atque hominum,

regno Dei
pro commisso criminum.

5.

Oratio devota ad sanctam trinitatem et heatam Mari am virginem


pro peccatorum venia et gratia impetranda.

304.

3.

Qui procedis ab utroque,

10. Fns signatus, sacramenti

summi reeeptaculum,

paraclete spiritus,

Cuius ignis inflammavit


fideles

divinitus,

Hoc eodem

nostras sordes

igne crema penitus.

Dreves,

Pia.

Dictamina.

unum,

VII.

Scala Iacob, domus David,


Salomonis ferculum,

leonis ore salva


christianum populum.

22

11. Theotocos, virga Iesse,

15.

[Virgo, liber vitae,

permanens

oliva fructifera,

Templum

Uei, arca Noe,

solvere signacula.

In hoc nostra precum stilo

conscribe vocabula.

a qua pendet omnis


armatura fortium.
Rosa florens, sacra vitis,

12. Turris,

16. Tuae, virgo, sanctitatis


luce nos irradia

Et

Mediana peccatorum,

13.

Uva

sie

Ut

donarium.

dulcis,

17.

Ad

nardus odorifera,
Yirgo sein per gloriosa,

reconcilia,

post

mortem gloriemur

caelesti patria.

in

suavis,

flos

tua pia prece

Deo

convallium,

virtutis

clausus

saecula,

Cuius potest solus agnus

columba pacifera,
Ab inferni nos charybdi
in aeternum libera.

lilium

in]

omnes potestates

hoc,

virtutum caelestium,

sublimis puerpera,

Ad hoc, omnes saneti,

Praebe nobis abortivis

18. Miserere nostri, Deus,

14. Orientis porta clausa,

quam vidit Ezechiel,


Mensa regis, ad quam dapes
tulit

in

lacu sensit [Daniel].


Psalterium
virginis Mariae.

Herbaria.

suavium.

Anno

13,

MDLXX,

fol.

lxxxi

b.

4,

3.

5,

fides.

13, 1

a malis,

liberet

creator,

pater invisibilis,
Dei, cosmi rector,

pulchcr, ineffabilis,
Spiritus, qui

astas cordi

hominis, almificus,

trinus in personis,

mea

quibus gravor graviter.

Rerum omniuin

Deus

unus in substantia,
Qui plasmasti euneta verbo
orbis unus climata,
Me nunc, deprecor, exaudi

valde admirabilem,

Fili

et.

Planctus Paenitentis.

Carmen lamentabile,
Regum regem rogitando

2.

2 Dei

5 adoptionis.

Pange, lyra cordis mei,

Ut me

omnis laudet,
sempiterna deitas.
Spiritus

seraphico saneto Bonaventura compositum in honorem


Impressum Yalentiae in aedibus Petri a Huete in platea

305.
1.

simplex unitas,

nostri,

Te

leonum

in

personis trinitas,

Miserere, miserere

ipse Gabriel,

Quorum opem

vestrum

petimus auxilium.

pietatis viscera.

4.

tollens

crimina.

Meque miserum errantem


suseipe,

Et ad

piissime,

patriani

caelestem

facito pertingere,

Quem errantem

redemisti

tuum dando sanguinem.


5.

Meo

339

sensui infunde

lumen almi

11. Rogitando

spiritos,

(jui

Cuius lumine acccnsus

fusis,

6.

spiritum paraclitam,

Quo repletns te laudare


queam perspicacius.

cito,

quaeso, precibus.

Meque

doce, rex caelestis,


agere quid debeam
Quidve loqui, quid tacere,

12. Spiritales sensus quaero

castumque corpusculuin,

Meque

facere quid valeam,

7.

Quo

Fortitudinem da mihi
praebe et prudentiam,
Temperantiam concede

13. Portas poli paradisi


facito

iugiter

Qui

faciat pertingere.

quid agam

15. Qui

tabefactus scelere?

et

caelum scandere,

Me

honor et potestas,
decus et imperium.

quem curram,

16. Salva, salva, rex caelestis,

mecum

illum virum sedule,


Qui composuit hoc Carmen,

condoleat?
gravantur valde dira

Carmen amicabile,
Atque sibi dona illud,
quod sonat in carmine.

peccatorum onera,
Quibus licet circumsaeptus
iuges fundo lacriaias
17. Fiat,

fiat,

sicut

de caelo

Ipsi

delictorum onere.

qui

est

iudicare saeculum,

Sed non possum oneratus

10. Vae, vaemihi, ad

cum patre regnat semper


cum sancto spintu

Venturusque

Glisco Christum possidere,


glisco

angelis,

laudes ineffabiles,

auferendo oxia,
vana cuncta aufer
inserendo optima.

me miserum,

cum

laudant incessanter

Quae cantantur a pollenti


Angeloram agmine,
Quo me Christus, suumplasma,

A me
Heu,

te

14. Sonant ibi melodiae

luxuriarn,

Pelle crimina nefanda

9.

ingredi,

laudibus hymnidicis.

Tolle crimen voluptatis,


et

me

Ubi gaudeam translatus

atque pudicitiam.

tolle

semper esse

digneris

veniens assiduus.

transferar.

dando et iustitiam,
Mihi dona caritatem

8.

vas electioni-

facito purissimum,

Ut ad arva paradisi
te iubente

salvator,

Mihi quatenus concedas

propriis a nexibus

Merear absolvi

te,

salvasti saeculum,

fiat

Carmen

sibi,

postulat,

rex caelorum
tribuat haec omnia,

Atque

sibi

In superna paradisum
possidere faciat.
22

340

Collectan. ms. S. Orrientii Auxitani saec. 12.


Cod. Parisin. Nouv. acq.
saec. 12 /i3.
3, 4 uus.
2, 6 almificus gegen den Eeira.
fehlt.
Auf14, 4 Angelorum fehlt.
16, 3 hunc carnera.
schrift: Incipit hymnus vel oratio cons picui patrisAmandi." Cheval.,

4 r>6. add.
9, 5 Sed

Repert hymnol. Nr. 14524, macht daraus einen Hymnus auf den
Wer dieser conspicuus pater Amandus ist, bleibt ungewifs.
knnte man an Amand du Chatel denken.

306.

Deus cuncta conspicit


et non reveretur,

Quod secundum merita


post mortem redditura

Immo

Sit iustis letitia

Quam

Haec

in corde recolens
ponet mens impura
nil

Dum

fiat

6.

reperiens,
secura,

Cum

fedam conspicit

Heu, miser quam misere


miserum me feci,
Dum praecepta Domini
post tergum proieci!
Prava pravis, scelera

indignus

4.

Cum

quanta perversitas

sibi

connectcntis,

vitiis,

reus,

interrogaverit,

quid

Quem

illi

respondebo,

offen di totiens,

cum iudicem videbo?

neci.

meae caecae mentis,


Laqueum suspendii

et

Quid faciam, cum venerit


ad iudicandum Deus?

profundo sum

et uddictus

respiceret,

districte venerit

Miser, plenus

sceleribus adieci,
in

si

cuncta iudicare?

multiplici laesura.

Mersus

Pro scurro,

desinerem peccare,
Pro Christo non desino,
qui cuncta videt clare,
Igitur quid faciain
aut quid possim operare,

peccata meminit,

se

creator omnium,

cuncta qui intuetur.

quae commisit plura,

Et

plus respiciens

gartio timetur

et reprobis tortura.

quo

ehesten

quanta dementia

horrida, quam aspera


mortis hora dura,

In se

Amandus.

Am

insaniaque videtur,

cogitans futura,

sit

hl.

8.

Horrendum
in manus

est incidere

viventis

Dei, iusti iudicis,

omnia cernentis,

Dum

Qui non parcet cuiquam

In conspectu iudicis

Quin secundum merita

peccata sordidis
uget incremen tis

omnia cernentis!

Planctus Paenitentis.

Memorans novissima,

Quam

in

die vindictae,

iudicet districte.


Pudeat
quod

nie
fui

miserum,
tarn

341

14. Pium fudit sanguinem

ingratus

\inculis

Eius beneficiis,
a quo sum plasmatus,
Qui solem et lunam est
pro me fabricatus,
Ad meum adiutorium

me descendere

cane flagellatas,

in

In deri^um factus est


spinis coronatus

Et morte tnrpissima
tandem condemnatus.

orania creatus.

10. Qui pro

artatns,

Dirissimis verberibas

15. Ductus est ad victimam,

de caelis est dignatus,


Paulo minus ab angelis
pro me minoratus,

Affixus in patibulo

Dum

Fossionem manuum

suscepit

meum

inearnatus

circumcisus

est,

templo praesentatus,
Simeonis brachiis
senis amplexatus,
In Iordanis flumine

a servo baptizatus,
post longum ieiunium
a Satana temptatus.

12. Multos pro me pertulit


in carne cruciatus,

Farne,

siti,

frigore,

itinere lassatus,

Cuncta, quae sunt hominis,


infirma toleratus

Praeter ignorantiam
contractumque reatus.

13. Iudae

tandem osculo

Iudaeis propalatus

Traditur

et trahitur,

illuditur velatus,

In facie conspuitur,

pro

Et

est

me

pedum

ac

Et aceto

thalamo
procedendo natus.

in

At

crueis elevatus.

bominem

virginali

11. Natus,

agnus immolatus,

ut

colaphizatus

a falsis testibus

innocens aecusatus.

toleratus

sitiens

felleque potatus.

16.

Hos

et

multos alios

passus cruciatus,

Poenis

et

opprobriis

immensis fatigatus,
Tandem reddens spiritum
est

Sed

et

exanimatus,
defuncti lancea

aperitur latus.

17. Ecce, miser, perspice,

perversus et ingratus,

Quanta pro te pertulit


Deus incarnatus!
Nee pater pro filio
nee pro patre natus
Sustineret talia

nee

tot

cruciatus.

18. Sepelitur mortuus

sepulcro collocatus,
Inferni claustra penetrans

captivos liberatus,

Resurgens die

tertia

mortem superatus,
In argumentis plurimis
diseipulis monstratus.


19.

Eisdem intuentibus
caelum elevatus,
Polorum scandit culmina
nube baiulatus,
Ad patris sedet dexteram
cunctorum iudex datus,
in

Iudicaturus

342

24. Hinc sunt exemplaria


plura tibi data,
Petrus, Paulus, Maria,

peccatrix appellata,

Mathaeus

cum

talenti

venerit

25.

Quod

si adhuc trepidas,
modicus in fide,

te

offert,

Ac omnem

vitiis,

diffidenciam

26. Caput habet pendulum

ad

salvabit,

te

deosculandum

Et extenta brachia
te ad amplexandum,

exstiteris,

impietas damnabit,

Malum opus puniet,


bonum remunerabit,

Manus

Ubi

Et apertum

te

ibi

invenerit,

te iudicabit.

te

Excutere de pulvere,

iugum forte,
Et adnumerabit te
solve

te,

si

ei

Ad

vult

veritas miserta,

decoris,

cunctis clementer horis,

Non enim

En, seductos revocat

aperis,

ignoscendum promptus
interitum

sed vitam peccatoris.

sunt

28. Ecce, vitae ianua


patens et aperta!

pulsat foris;

intrabit rex

fixi

Qui se tibi disposuit


talem exlribendum.

sua Christus sorte.

23. Ecce. stat ad ostium,

Ad

latus est

totum ad amandum.

ad tecum manendum,
Totum corpus passum est
ad te redimendum,
Haud dubium, quin pronus
ad te suscipiendum,

patescit aditus

ecce,

ad praestandum,

27. Pedes clavis

infernalis portae,

in

perforatae sunt

se totum

22. Quid dormitas igitur?


exsurge a morte,

Qua

gratiam

penitus abscide.

21. Si iustus apparueris,


Si impius

vi de

quam

cunctis perpendens ride

quid eris responsurus?

iustitia

crucifixi

Et,

pertulit,

patenter ostensurus,
Miser, plenus

Christi tui faciem

In

crediti

lucra quaesiturus,

Quanta pro

cruce condonata.

in

rex iudicaturus

Et

cui peccata

Cuncta paenitenti sunt

verriet,

qui fuit iudicatus.

20. Igitur

adultera

et

ac latro,

est

En, iure conqueritur,


quare sit deserta,
Cum sit mors in ianuis
et

hora

sit

incerta.

sit


29. Revertenti praemia
offert

348

34. Ecce, raiser clamito

ad

infinita,

Quae nee

vidit oculus

rec aure sunt audita;

Nee

intellectus hominis

sint in

iustis

caelis

Tu

praemia

per cruorem.

velis

nil

haesites,

trepidare,

Curre velox audaciter


ad tuum salutare;
Quacumque hora veneris,
promptus est salvare,

Nam

eum

gravat

quod emit

32.

tarn

perdere,

amare.

mira dementia
tua,

tua

rex caelorum,

magna

bonitas,

creator saeculorum,

porige,

infundis,

Sicut scis et quando

De

lacu miseriae,

foedae luto faecis.

36. Miserere mei, Deus,


miserere mei,

Miserere miseri,
miserere rei,

Summi

dator praemii,

ac requiei,
In te contidit anima
mea, suecurre ei.
lucis

37. Miserere misero,


parce confitenti

Atque manum porrige


surgere volenti

indultor peccatorum,

pia tua largitas,

Me mundans

dator regni caelorum!

quam

es amicabilis,

lapsorum reparator,

quam

vitiis

virtute potenti.

38. En, ad te confugio,


qui potens es salvare,

Tuum

reorum immutator
Quis non amabit te,

adiutorium
imploro salutare,
Mihi nihil oberit,

o clemens miseratorV
Quis non timebit te,

Quia tu

es

vis,

ad vocem meae precis,


Infunde lumen oculis
mentis meae caecis
Et educ me miserum,
aeternae reum necis.

Et amorem imprime
tuum meae menti,

larga tua pietas,

33.

immnndis.

et

manum

35. Intende piis auribus

ad tuum plasmatorem,
Ad amicum, dominum,
patrem, redemptorem,
Timorem et debitum
rependens amorem,
Qui a peccatis proprium

nil

mihi

mentibus iueundis.

30. Igitur convertere

31. Nil dubites,

vitiis

qui gratiam

acquisita.

te lavit

de profundis,

oppressus

capit in hac vita

Quae

te

Sorditatus

admirabilis,

o vindex iudicator?

si

me

me

velis

solus,

iuvare,
si

vis,

potens es mundare.

39. Ecce, redit prodigus


de longinquo natus,

Sua cum meretricibus


bona dissipatus,
Indignus
sit

est,

ne amodo

vocatus,

filius

mercenarios
saltem numeratus.

Sit inter

40. Succurre, pater, filio,


occurre revertenti,

Restaura statum perdito,


da lumen caecae menti,
Vitam redde mortuo,
vivere cupienti,

Tuum

est

enim veniam

praestare contitenti.

mea

41. Agnosco

scelera,

confiteor peccatum,

Cognosco miseriam

meam

reatum,
Contritum ne despicias
cor et humiliatum,

Sed per
sit

et

te

munus veniae

confitenti

42. Vulnus
tibi,

datum.

meum

detego

summe

bone,

Tu medicamen

adhibe

curata laesione,

Tuam namque
cum

faciem

contritione

Praevenire cupio
in

confessione.

43. Confiteor humiliter


indignus et peccator

Tibi sanctisque omnibus,

sanctorum gubernator,
Quia peccavi nimium
carnis factus amator,
Transgressor legis Domini
et praevaricator.

344

44. Peccavi corde nimium


prava meditando,

Pravis desideriis
nimis immorando,

Irascendo leviter
et iram reservando

Et despectis

ceteris

magnum me

reputando.

Ore vana, turpia,


scurrilia loquendo,

Mendacia, periuria,
maledicta promendo,
Adulans, convitians,
deridens, detrahendo,
Probra, contumelias
ac rainas inferendo.

46. Peccavi visu nimium


illicita videndo,
In carnis voluptatibus

oculum figendo.
Spectaculis ac lusibus

me

vanis immiscendo,

Superbum

nequam, lividum
oculum habendo.
,

47. Per auditum aurium


peccavi delinquendo,

Vana,

stulta,

noxia

libenter audiendo,

Aurem

detractoribus

ac frivolis praebendo,

Auscultans illicita,
utilia spernendo.

48. Per gustum assidue


illicitum offendo,

Superflua cibaria
ac pocula sumendo,
Delicatus, bibulus

ac vorax existendo,

Membrorum per

superflua

effectum omittendo.

345
49. Per narium illicitum

peccavi odoratum.
Libidinose attrahens

detrahens Busnrrando,
In advereis proximi

emittens flatura,

et

Immundum

et illicitum

odorem habens gratum.


Hunc sensum mihi praestitum
convertens in peccatum.

50. Peccavi tactu sordido

manus polluendo,
Illicita,

nefaria

immundaque tangendo,
Mala multiformia
manibus agendo,

Damna,
vim

violentiam,
fratri inferendo.

51. Pedibus illicite


peccavi incedendo,

Viam

pacis deserens,

ad scelera currendo,

Ad

54. Invidiosus exstiti

lusus et spectacula

vana gradiendo,
Inconstans et instabilis
ac vagus exsistendo.

52. Capitis a vertice

plantam usque pedis


Plenus sum spurcitiis
illecebrisque foedis,

Totum corpus subdidi


malignonum praedis.
In foetore sordium
assimilatus hoedis.

53. Peccavi per superbiam


me ipsum extollendo

Et ad inanem gloriam
iactanter praeferendo,

freqaenter exsultando

Et

in

eiusdem prosperis

afflictum cor gestando,

His modis per invidiam


et aliis peccando.

55. Per iram et per odium


peccavi tumesccndo,
Rixas, contumelias,

clamorem proferendo.
Indignans in animo
malitiam ferendo,
Sic et multipliciter

per iram delinquendo.

56. Victus avaritia

sum fraudem

faciendo,

Fallaciis, periuriis

proximum

fallendo,

Pietatis opere

affectuque carendo,

Sic per avaritiam

peccatum adaugendo.

57. Per vitium acidiae

foedatum

me perpendo,

Torpens, pusillanimis,
remissus existendo,
Tristis boni

taedium,

pigritiam habendo,

Multimodum

acidiae

lapsum incurrendo.

58. Peccavi per ingluviem


ventri serviendo,

Delicata appetens,
superflua sumendo.

Pertinax et contumax
in inoboediendo,

Vitam

His et multis aliis


modis superbiendo.

Circumquaque vitiis
per gulam succumbendo.

in

desideriis

carnis peragendo,


59. Peccavi per luxuriam
carnem polluendo,

34
64.

Tu

Mente caecus, corpore


immundus exsisteudo,

ficte

65.

de malis perpetratis:
Infunde mihi gratiam,
ut ber a peccatis
Ex hoc tibi deserviam

subtrahendo

affectu occidendo,

Per carnis immunditiam


maechiam committendo.

furtumque faciendo,
Falsum testimonium
proferens mentiendo,
Immobiles ac mobiles
proximi res appetendo,
Sic praecepta Domini
ac legis contemnendo.

vitiis

et

aliis

innumeris sum foedatus,


Plenus immunditiis,
peccatis oneratus,

Intus mente, corpore


foris

sordi (latus,

Circumquaque

in

66.

factis tibi gratis.

Causam meam etenim


revelavi,

tibi

Contrito corde recolens,

quae mala perpetravi,


Succurre mihi, Domine,

quoniam

in te speravi,

Licet enim peccavero,


te

tarnen non negavi.

67. Peccavi quidem nimium

62. Aliena rapiens

63. His

deposco veniam,

te

Agens paenitentiam

Nomenque sanctum Domini


in vanum assumendo.

requiem convertendo
Parentibusque debitum
honorem non solvendo,
Mentis, licet non manibus,

qui fons es pietatis,

diligens

61. In pravos usus sabbati

pontifex,

Clemens condonator.

ac fictius colendo,
Dilectionem debitam
fratri

summe

veniae collator

Ac commissorum scelerum

mortalibus

legis transgrediendo,

Deum

mihi,

sis

me Septem opprimendo.

60. Peccavi decalogum

miserator,

Qui solus es misericors,


lapsorum sublevator,

pravis consentiendo,

vitiis

confiteor,

tibi

summe

Carnis voluptatibus

Sic

Haec

vitiis

oppressus et artatus.

per fragilitatem,

Sed plus potes dimittere


per tuam bonitatem,
Ne, precor, contineas
tarn veram pietatem,
Ubi iam notoriam

agnoscis pravitatem.

68. Si maior est iniquitas


quam oporteret reum,

Eritne minor pietas


tua quam decet Deum?
Absit

Deus pius

est

refugiumque meum,
Qui etsi nie occiderit,
sperabo in eum.

347
69.

Tu meum

refugium,

Non

Tu mihi

est enim valentibus


opus medicante,
Sed male sc habentibus
medico sanante.
Haec pia vox insonuit

Et a nefandis actibus

Et ad paenitentiam

es

74.

singulare,

Iesu,

adiutorium
praebe salutare,
Ut, quae commisi, scelera
possim expiare

de cetero cessare.

70. Singularis mihi spes


in te

est

Deo

peccatores vocante.

75.

si

me

Tu

pie de theloneo
publicanum vocasti,

vero,

Tu

Qui illustrator cordis es,


da veniam, quam quaero,
Licet enim peccaverim,
tarnen non despero,
Quia,

in

Tua namque
in

Tu

lapsum reparasti
latroni reserasti.

76.

Tu

brevi curat hora

Tu ad

immutat sine mora,

meum

Tu

te

et

araator,

credentium

tibi

servientium

largus remunerator.

77.

Te

nullus fideliter

unquam

invoeavit,

Fer reo remedium,

Qui non misericorditer

relaxa paenitentem,
Contritum pie suscipe

Julius

levamen impetravit;

absolve confitentem,

Ut

sie

me
73.

es in

Et

nosti interiora.

Converte servum impium,


immuta delinquentem,

convertentium

misericors salvator

irrora,

Qui occulta cordium

72.

te

susceptor

tuae more gratiae

cor

vere paenitentium
spes et reparator.

Et, quos vult. tua gratia

Tu

salvasti,

negantis discipuli

Et paradisi aditum

converteris,

pietas

adulterio

deprehensam

peccator iam non ero.

71.

pio predicante

te

in

regno gloriae
gaudentem.

Nee

ore proprio

missus

exstitisti,

Et quod reos ad veniam


revocare venisti;
dictis atque plurimis

Hoc

exemplis astruxisti.

seduetus aliquis,

78. Qui igitur in tantis es

misericors probatus,

benedicto dixisti,

Quod ad salvandos perditos

est

qui corde te rogavit.

facias

Tu enim

unquam confusus

qui in te speravit,

Ut

fons misericordiae

merito vocatus,
Preces rei servuli
exaudi miseratus,
Dimittens ei debita
sis

condonansque reatus.

est,


79. Qui ad salvandum perditos

348

84.

Ergo

tolle

lapidem

peccati deprimentem,

dignatus es venire

Et crucis supplicium

Oppressum exonera

pro miseris subire,


Tu mihi miserrimo

Ligati solve vincula,

veniam

Et

subleva iacentem,
purifica foetentem

largire,

Atque foras revoca

in mortis articulo

dignare subvenire.

80. Qui peccatorum veniam


solus potes dare,

Quod

tuae pietatis

peccatis inhaerentem.

85. Sic poteris de mortuo

vivum reparare,
Sic de servo impio

est,

opus operare,
Miserrimique miserans
lapsum reparare
Ac commissorum veniam

filium reformare,

Sic commissa scelera


poteris expiare,

Sic amissa praemia

tribuere dignare.

81. Succurre pie misero,


conforta desolatum,

potes restaurare.

86. Sic delere poteris

maculam commissam,

Mentem sursum

Iuva pusillanimem
et

Consolare flebilem,
emunda sordidatum,

Lapsum

funditus amissam,
Producere ad gloriam
fidelibus promissam.

reconcilia,

perversum muta statum.

82. Moveat te anxia


contritio gementis,

Moveant
te

suspiria

cordis paenitantis,

Ut gemitum exaudias
te

veniam petentis,

Quatriduani reparans
statum iam foetentis.

83. Foetens enim sordibus


velut quatriduanus

Deprimor sub lapide


peccati veteranus

Sed

si

facturae dextera

tuae succurrat manus,

Mox

redivivus integre

conresurgam sanus.

trahere

hactenus demissam,
Redonare gratiam

erige prostratum,

87.

Quod

ipse tribuere

dignare, rex caelorum,

Per preces et suffragia


sanctorum angelorum,
Per prophetarum merita
patrumque praeelectorum,
Qui tibi efficacia
placuerunt morum,

88. Per preces precipue


matris tuae piae 7

Gloriosae virginis

reginaeque Mariae,

Quae levamen exhibet


tarn

nocte

quam

Oppressis miseriis

aerumnosae

viae.

die

349
89. Per cunctorum quoque
preces apostolorura,

90. Idipsum humiliter

deposco pro praelatis,

Evangelistarum, martyrum
atque confessorum,
Virginum ac omnium
sanctorum beatorum,
Qui vivis et regnas,
per saecla saeculorum.

Pro amicis,

fratribus,

parentibns, cognatis

Ac

pro cunctis fidelibus,


rorem pictat is
Infundas eis Lngiter
ut

coniungasque beatis.

91. Pro animabus et

parentum, amicorum,
Benefactorum, omnium
fidelium defunctorum,
Tibi preces offero,
benigne rex caelorum,
Ut dones eis requiem
in saecla saeculorum.

ms. Anglicum saec. 13.


Cod. Londinen. Arund. 248.
12, 4
47, 8 utiliaque.
55, 6 malitiaque.
57, 6 pigritiamque.
Abschrift von Rev. H. M. JBannister.
Collect,

itinereque.

307.

1.

Speculnm Peccatorum.

pos omnes, qui transitis

5.

Quidquid boni intellexi


Vel ab aliis audivi,
Plane totum hoc neglexi,
Quia carni deservivi.

6.

Curam carnis semper egi


Et vanam gloriam amavi,
Pro his in poenam hanc impegi,

Figuram hanc inspicite,


Memores mei semper sitis
Et mundum hunc despicite,

2.

Quondam eram

gloriosus

Habens aurum

et

argentum,

Nunc a vermibus corrosus


Quamhorrendumtestamentum!
3.

Heu, quam male sum deceptus


Habens annos iuveniles,

Sero novi, quod erravi.

7.

nunc me mors supplantavit,


Quando minime credebam,

Et mihi vitam amputavit,


Qui securus incedebam.

et gulose

Vixi temporaliter,

Nee sum penitus adeptus,


Quod speraveram, seniles.
4. Heu,

Luxurise

Pro

bis poenas copiose


Recepi aeternaliter.

8.

Peccaverunt pedes, manus


Contra legem Domini,
Egi corde vagus, vanus,

Quae non

licent homini.

350

Hoc considerate templura,


Quod me mersitinprofundum,

15. Quidquid mihi dicebatur

Relictum vobis sum exemplum,


Deceptus per falsum mundum.

Nihil mihi videbatur

10. Qui non

volunt paenitere,

De

Nisi temporalia.

16. Heu,

Debent merito terreri,


Quod sie semper sunt arsuri.

ne tardetis,
oecurrat tempus

17. Quae damnandis est dicenda

Magna cum severitate,


Quae vox multum esttimenda,
Vos ad illam praeparate.

Vigilate,

Ne
12.

Nemo unquam

flendi.

comprehendit,

18. Vitiorum fui eultor,

De

Quanta patiar tormenta,

Nee

in cor

hominis ascendit,

Mundus mihi

repromisit

me

Sunt

20.

Nonne

vides, quam deformis


Sum per neglentiam?

Variis conatibus
in

mortem
cum

Multis

Miser homo, cur

sie impellit

ammae

sie

dormis

Age paenitentiam

reatibus.

21. Voraci

pessimi tortores,
sunt praedones,

Qui nos dueunt in horrores.

Sic solet retribnere.

Et

isti

Animarum

collisit,

14. Multos male sie fefellit

cura,

quam carbones

19. Nigriores

Multis annis vivere,


In his tormentis

bonis nulla fuit

Reddidit mihi iustus ultor


Multo plus quam cumusura.

Quae mala malis sunt retenta.

13.

miser sum delusus

sie

Per meam neglentiam,


In infernum sum detrusus
Iustam per sententiam,

Sicut ego sunt futuri,

11. Oportunum nunc habetis


Tempus, aptum paenitendi,

aeterna gloria,

sie

sum

datus,

Heu, quod unquam fui natus


Propter varios reatus
Sine line sum damnatus.

Collect,
Cod. Altovadeu. 97. A.
Collect, ms. Altovadense saec. 15.
Collect, ms. S. Albani
ms. Inderdorftmse saec. 15. Clm. Monacen. 7660. B.
Treviren. saec 15. [et 16]. Cod. Treviren. 228. C.
4, 1 Heu, me mors nunc. B; Heu, nunc mors
3, 3 Nunc sum AB.
6, 4 Scio, novi, quod A.
me C.
6, 2 gloriam semper amavi ABC.
vanus fehlt A; vagis A fagus C; vanus vagas
8,
7, 2 Semper vixi AB.
9,2 Qui me AB.
9, 4 Deceptum AB; per hunc
B.
8, 4 licet AC.
4 Quod et
10
falsum ABC
10, 3 Deberet B; terrere B; timeri C.
11, 4 Ut non oecurrat AB.
semper B.
11, 1 Optimum nunc A.
Nach
14, 3 morte AB.
14. 2 Variis tenaeibus A.
12, 2 patior AB.
Str. 16 schieben BC ein:

"'>

Talem poenam praevenite

Cum

paenitentia et laboribus (doloribus


vobis dicatur 1 e
Novissimis temporibus.

Ne

17, 1 damnatis AB.


vita bona perseverate

AB.

C),

17,
19,

17, 3 Quae vobis multum AB.


B; Contra qnam vos praeparate ('.
sum sie datus C.
21, 2 Heu, nunquam

21, 1
fuissem natus A.

t'ui

Kl

imnquam

Vado mori.

308.

Vado mori, mori, naturae cedo, recedo,


Ut pereunt, abeunt cetera, vado mori.
Yado mori tortus, ortus sub littore portus,
Qui vix,
5.

si

vixi;

Vado mori, pueri

discite,

vado mori,

teneri sub sorte, teneri

Me

morbis orbis sentio, vado mori.


crescens, adulescens corpore grato,
Fato compellor cedere, vado mori.
Vado mori iuvenis et plenis sanguine venis,
Areo nunc, pereo, marceo, vado mori.
Vado mort miro me stante viro rutilante,
Tempore nunc Christi corpore vado mori.
Vado mori vetulus querulus fractusque subactus,
Deficio vario vulnere, vado mori.
Vado mori, metas mortis non effugit aetas,
Cernens, discernens haec ego, vado mori.
Vado mori modicus, mendicus, egens, male degens;
Quid mihi sie misere vivere? vado mori.
Vado mori plenus opibus, quibus, heu, male partis
Usus et effusus exsulo, vado mori.
Vado mori victus parci, mordentis amictus,
Ne crucier, satier amodo, vado mori.
Vado mori crapuia, quae sedula fercla retorquet,
Torquet adeps misera viscera, vado mori.
Vado mori castus nullaque libidine pastus,
Ut videam, teneam caelica, vado mori.
Vado mori Veneris celeris teda cum lue foeda,
Ut poenae plenae sint mihi, vado mori.
Vado mori vilis, humilis non corde tumente,
Ut mihi sit varia gloria, vado mori.

Vado mori

10.

15.

20.

25.

30.

Vado mori tumidus

et acerbus,

mente superbus,

Ad

limos imos transeo, vado mori.


Vado mori late circumfusus pietate,
Dia mihi reserans ostia, vado mori.
35.

Vado mori

pavidus, miser, invidus, omnibus hostis,


me sibi, vado mori.

Postis avernus avet

Vado mori

comitis,

ducis auetus honore,

Quiritis,

Praedia praeliaque transfero, vado mori.

Ldeo

in

4 in errores
natus B; Beu,

352

Vado mori

40.

regis clarus diademate, legis


Custos et iustos trauseo, vado mori.
Vado mori bacule, quid et annule, mitra, peristis ?
Tristis adest hora, nee mora, vado mori.
;

Vado mori papa vel satrapa nomen


Hoc leve sive breve desero, vado
Collect, ms. S. Iacobi Leodien. saec. 11.

add. saec. 24.

14.

12 und 14 umgetauscht.

et

omen,

mori.
Cod. Darmstadien. 1988.

Hos versus composuit

frater

Lambertus dictus
extremis."

.Boreis, prior ordinis praedicatorum Leodiensium in


Vgl. den Doppelgnger dieses Gedichtes Anal. XXXIDI, Nr. 255.

309.

5.

10.

15.

20.

25.

Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors
Mors

De Morte.

est

Ventura, cuius conclusio dura

est

Ventura

pro meritisque datura,


grande malum paritura,
postesque tuos subitura,
prece nee pretio fugitura,
ne plus vivas, vetitura,
quantum debes, monitura,

tibi

est Ventura tibi


est
est

Ventura
Ventura

est Ventura,
est Ventura,
est Ventura,

ut te trahat irreditura,

est Ventura, nisi te rapiat,


est

Ventura

tibi

moritura,

treugas non habitura.

est Ventura finem

mox

exhibitura,

per quam tua vox peritura,


est Ventura sine te prorsus non itura,

est Ventura,

est Ventura,

nee,

credo, tui caritura.

est

Ventura, fac, ut sint pectora pura,

est

Ventura,

est

Ventura, quae confringit tua crura,

est Ventura,
est

quam non
nescis,

fugat ulla figura,

quae vita futura.

Ventura, quid aget procera statura?

de praepositura?

est Ventura,

quid

est Ventura,

doctrina

est Ventura,

quae nunc stans urbs ruitura.


tua faux non plus bibitura,
tua lingua procax tacitura.
non fac, quae scis nocitura,
fac quaeque Deo placitura.
nee me neque te veritura,
non fac, quae sunt nocitura.
quod emantur, fac, tibi tura.

est Ventura,
est Ventura,
est

Ventura,

est

Ventura,

est Ventura,
est

Ventura,

est Ventura,

erit

parum

valitura,

24 lingua
Ebersbacense saec. 15. Clin. Monacen. 6033.
Zinn Gedichte die Bemerkung:
28 nocitura wohl verschrieben.
Magister Henri cus", womit wohl Henricus de Hassia gemeint ist.
Collect, ms.

fehlt.

353
De Timore

310.

1.

2.

3.

Qui signati

estis

Christo,

9.

Ad

Vobis dixit in futuro.


Abicite vana loqui.

Eritis

Ergo vos tantae exsortes

Habetote in prospectu
Reddituros vos de actu
Rationem coram Deo,
Qui venturus est e caelo.
Abicite vana loqui.

10.

Hoc de

11.

Ideo, rogo,

Abicite vana loqui.

Actus vestros immutate

12. Ibi sunt hydri

mordaces

Et corrigere studete
Et dignum Deo parate

Et flammae nimis edaces,

Habitaculura in corde.

Et taeterrima

Ibi horrida vorago


caligo.

Abicite vana loqui.

Confitentur, ad

Haec sunt dona inimici


Et non sunt alia vestri,
Haec suis semper largitur

Sicut decet conditorem.

Crudelis et muneratur.

Ora

quae factorem
devotam
Semper sint parata laudem,
vestra,

Et quid prodest

hie laetari,

Si contigerit tristari,

Ubi est perennis vita,


Gaudia quoque mansura?
Abicite vana loqui.
Ne, quaeso, deludat praesens

Gaudium meos
Sed contendite

Ad quod

estis

14. Auferat Deus a vobis

Et a vestris animabus,
Ut non Ins damnati poenis
In perpetuum ploretis.

Amen,

Deus.

sie faciat

15. Sine fine sed

cum

Christo

sodales,

Liberati ab hoc malo

adipisci,

Mereamini laetari
Et cum sanetis gloriari.

invitati.

Amen,

Abicite vana loqui.

Non est gaudium, quod


Angustat deeeptionis,
Sed

13.

Abicite vana loqui.

Abicite vana loqui.

8.

Ubi est fletus ac Stridor


Dentium et vastus horror,
Timor et tremor aeternus
Et perennis cruciatus.
Abicite vana loqui.

Abicite vana loqui.

7.

veste

nuptiali,

Ligatique in tenebras

Abicite vana loqui.

6.

caretis

Proiecti exteriores.

scripturis,

cavete

Eritis utique,
Si

verbis otiosis
in

felicitatis?

Abicite vana loqui.

Leve carmen personare.

5.

Nuptias Christus paravit,


quas omnes invitavit;

Mementote repromisso,
Quod daturum se in caelo

Idem clamat

4.

ludicii.

est laqueus,

finis

qui nectit

Ignaros atque subvertit.


Abicite vana loqui.
Dreves, Pia Dictamina.

faciat Deus.

16. Tibi laus, Christe redemptor,


Qui es omnium protector,
et semper et in aevum
Per saecula saeculorum.

Nunc

Amen,
VII.

sie

sie

faciat

23

Deus.

354

Collect, ms. Laudunense[?] saee. 12. Cod. Bernen. 455 add. saec. 10.
2 ac devotam.
5, 3 parate.
7,1 delutat.
7, 3 Sed condite adipisci; liest man contendite, so wird Elision ntig-, die sonst im Rhythmus
nirgends angewandt ist. Will man diese vermeiden, mufs man sich notwendig weiter von der berlieferung entfernen.
Vgl. auch Hagenus, Carmina medii aevi, p. 98 sqq.

5,

311.

Mundus
Nota

abit
tibi

Mundus

Mundus
Sed

mundi

10.

citius

sit

nota;

Mundus

abit.

non mundus idem, haec machina mundi

abit;

abit

res nota quidem, res usque notanda;

mundi

Dico, sed
5.

De Vanitate Mundi.

mundus abit.
cum nomino mundum,
mundi nomine mundus abit.
cito

gloria,

nomen

abit,

Mundus abit; tria sunt: Erit, est, fuit; haec tria mundum
Mota movent, clamant haec tria: Mundus abit.
Mundus abit fugiens, ut tempus, ut annus, ut aura,
Ut mundus; satis est dicere: Mundus abit.
Mundus abit constans nihil est, quod constat abire
In mundo constat nil nisi: Mundus abit.
Mundus abit, nihil in nihilum, tarnen eius abire
Non abit; error abit, quo duce mundus abit.
Mundus abit; nil quod quaeras, satis unde queraris
Mundus abit; quod abit, respue; mundus abit.
Mundus abit fortis sum, non ero sum speciosus,
Non ero: sum dives, non ero; mundus abit.
Mundus abit sequitur mors vitam, stricta solutam,
Longa brevem, laetam nubila; mundus abit.
Mundus abit, mundus, qui verbo fallit in omni,
Nescit in hoc uno fallere: Mundus abit.
Mundus abit, non Christus abit; cole non abeuntem;
Dicens: Non abeo; me sine mundus abit.
Mundus abit; quotiens iterabo? Cesset abire
Mundus, cessabo dicere: Mundus abit.
;

15.

20.

25.

Collect,
saec. 12.

ms. Kemense [?] saec. 12. Cod. Berolinen. Phillipp. 1996. add.
Dies Gedicht henndet sich auch in Cod. Trecen. 215. saec. 13.

?A2.

De Vanitate Saeculi.

Fistula dulce sonat, ut aves in retia ponat,

Prospera delectant, ut nos in scandala nectant.


Piscis inescatur capiens, a quo capiatur,
.Mens delcctatur cupiens, in quo moriatur.


5.

355

Me mundus laesit, mihi mundus ut haraus inhaesit,


Mundum laesus amo, saliens quasi piscis in hmo.

Me
Me

capit indago,

me mundi

caeca vora^o,

male iucundus rapit ad sua gaudia mundus.


Ridens rlenda gero, gaudendo tristia quaero,
10. Quaero spernenda, spero, quae sunt metuenda.
Amans illud amo, quod amatum perdit amantem,
Illud habens habeo, quod habentein reddit egentem.
Hydropicus mire discit potando sitire,
Yir cupidus misere consuescit habendo carere.
15. Improba mens nimium cupiens sequitur fugitiva,

Sponte

Cum

perit,

satis

sua

damna

gerit cupiendo nociva.

utrumque perpendo, bonumque malumque,

Eligo peiora, licet aspiciam meliora.

Fomes peccati nos alligat impietati,


20. Attrahit, astringit, captivat, crimine cingit.
Quod quandoque

volens,

illud

facio

modo

nolens,

Arbitror. ut nolim, sed adhuc volo, sicut et olim.

Versor in hoc mundo quasi vel navis vel arundo,


rapit infestus hac illac ventus et aestus.

Quam

25. Turbo quatit varius hie cymbam corporis huius,


Per varios motus ego discordo mihi totus.
Spiritus atque caro

In

me

Nos

pugnatur, in

motu vexantur amaro,


me mihi pugna paratur.

gravat, ut nostis, caro nostra,

domesticus hostis,

30. Pugnat et instigat quaereos, ut spicula figat.


Si bene pugnatur, caro servit, mens dominatur,

male certatur, caro vincit, mens superatur.


Sed caro vel nunquam vel vix superabitur unquam,
Si

Nunquam

sedatur, nisi caelitus hoc tribuatur.

Murmurat ancilla contra dominam vetus illa,


Cauda caput frangit, caro mentem duriter angit.
Pax mihi nulla datur, nisi pax, quam mors comitatur,
Pax peccatorum, pax impugnanda malorum.
Nos et nostra sumus quasi fios agri, quasi fumus,
40. Nobiscum nostra pereunt quasi ventus et umbra.
Ecce, nivis more perit infans unius horae,
Vivit et absque mora moritur, qua nascitur, hora.
35.

Nascitur

moritur, deponitur et sepelitur,


sed vermis, non vir sed truneus inermis.
45. Dives pauperque pinguisque macerque peribunt,
Quo fera mors, fera sors vocat hos, aequaliter ibunt.
Sunt humus et limus vir, femina, summus et imus,
et

Non homo

Servus liberque, vetulus iuvenisque puerque.


et eramus et hoc bene seimus,

Hoc sumus, hoc erimus


50.

Nam
Hoc

qnod erat primitus,


sunt,

illud

omnis homo quasi limus.


quandoque fuerunt,

erit

erunt, illud

356

Qui modo sunt vel erunt vel qui nunc usque fuerunt
Fluxa, caduca, levis carnis substantia quaevis,
Crescens decrescit, quoniam crescendo senescit.
55. Nascimur, ut simus, sumus, ut pereamus, et imus
Illuc, unde sumus, quia terram terra subimus.
Terra sumus, terram colimus terrena propago,
Instabiles, fragiles, mortales, mortis imago.
Nudi nos omnes de terra venimus, omnes
60. Nudi venimus huc, nudi transibimus illuc,
Huc nihil attulimus, nihil hinc abducere quimus.
Nil abducemus nisi, si bene quid faciemus,
Res et opes tales, tantae, tarnen perpetuales,
Nunquam perdentur, quae nos in morte sequentur.
65. Sanctorum merita non aufert mors neque vita,
Kon rapiunt fures, non possunt rodere mures.
Ergo vacate, boni, non carni sed rationi,
Ut bona paretis, quae, qualia, quanta valetis.
Talem thesaurum super argentum, super aurum
70. Quaerite quaerendum, quaerentibus inveniendum.

Me
Me

scio

non

facere,

scio tardare,

quod vos praesumo docere,

qui vos facio properare.

Tardus crescentes, decrescens proficientes,


Sanctos pollutus, magnos impello minutus.
75. Mundos immundus, pudibundos impudibundus,
Cultos incultus, prudentes instruo stultus.

Aeger sanatos, tenebrosus

clarificatos,

Claudus vadentes, caecus produco videntes.


Lapsus constantes, dormitans evigilantes,
80. Durus compunctos, solus considero cunctos.
Factor opus, famulum Dominus salvet pereuntem,
Pastor ovem, genitor subolem revocet fugientem.
Deus, o Domine, sine principio, sine fine,
Fac miserans hominem peccatis ponere finem.

12
Cod. Voravien. 33 (111).
34 hie
/i3.
Collect, ms. Voraviense saec.
Bei dem Gedichte der Name des Verfassers Rdigerus.
tribuatur.

313.

1.

Quid

in

De Vanitate Mundi.

hac miseria,

Miseri, moraraini

A mundana

gloria

Quare delectamini
Vos, qui moriemini
Relinquentcs omnia ?

Mors, qui parcit [nemini],


Yestra tollet gaudia;
Sic egrediemini.

2.

Opum

adfluentia

Parum prodest homini


Mundi sapientia,
Sicut bene memini,
Iuxta verbum Domini

Quaedam

est stultitia.

lllud intuemini,

Relinquentes

vitia

Yirtutes sequimini.

357
3.

Vae vobis mortalibus,

4.

Qui putatis vivere,

Cum mors

in

sit

Unum

foribus,

Quae solet occidere


De cunctorum genere

Verum

cum patribus.
Homo, reminiscere,

Deum

Filios

Cum

te

timentibua

est

acquirere

diligentibus,

tarnen precibus,

lustis

dimittere.

5.

omnibua
metuere,

Quidquid volunt petere,

abundas opibus,

Eas

prosit

Dominum
Non ipsum

debemus credere.

Sic

Quae

te

vincit rabiesV

Nam tua
Dum vicini

res agitur,

paries

Proximus coinburitur.
Hie vivit, hie moritur;
Die, homo, quid faeiesV
Quidquid orbe clauditur,
Et genus et species

momento

In

Collectan.

perditur.

314.

De Vanitate Mundi.

Mundum

Vanitatum vanitas
Est omnis mundi huius
Res aut saecularitas,Finis malus cuius
Hinc pensa, quod futurum est,
Quo venturus tandem,

Nam

Cod. Parisin. Nouv. acq. 1544.

ms. Incert. Origin. saec. 15.

aut honorem,
Eius fraudem carpere,

Blandientum morem,

Ventum

3.

in lancem.

Ab

talis

retinet,

Sed non nimis diu,


Hie Deum non attinet

iudicaturus est

Deus veram

velle sapere,

Dolum

In

tali

ambitu.

his et carnis onere


Diabolique fraude,

peccati pondere

Et ab omni clade,
Deus pius liberet
Nos trinus et unus,
Qui gaudium tribuet,
Qui est summe bonus.
Collect,

omni clande.

ms. Seitzense

saec.

15.

Cod. Roman. 602 (Varia

De vanitate mundi Carmen

ut

4).

3,

Patris sapientia".

358

De Vanitate Mundi.

315.

mortales, quid agitis

1.

5.

Mundi quaerentes gaudia?

Mundi huius miseriam


Et qui perfecte vicerit

miseri, quid facitis,

2.

Qui vestra desideria


Et maligni perficitis,
Quae vos ducunt ad vitia?

Ut

Certe, nisi videritis,

In fine bene poterit

Trahet vos ad supplicia.

Caeli videre gloriam.

Diaboli malitiam;
Certe.

Cur ergo delectamini


In mundi vanitatibus?

Numquid hunc

3.

6.

Idcirco veri monachi

Mundi

fugiunt prospera,

Plenum esse doloribus?


Vos certe moriemini

Semper tendunt ad supera,


Quamvis dicant maledicti:

Cum vestris pravitatibus,


Ad inferna trahemini
Cum multis peccatoribus.

Horum

vita est aspera,

Omnes autem

benedicti

Illorum amant opera.

Die, homo, mihi responde.

7.

Sed

sibi

bene caveant,

Cur tanta mala pateris?


Quid thesaurizas ? attende,

?se talia sustinendo

Cui ea dimiseris;

Sperbe se extollendo,

Eorum
Vanam

Ubi sunt mundi

Ubi

fort es

Humiliterque impleant,

divites,

8.

15.

vitia,

Nach
Cod. Roman. 602 (Varia 4).
wie der Reim zeigt, fremde Zutat ist:
filio,

spiritu paraclito,
sit

fer auxilium,

Ut in terra viventium
Vivamus cum laetitia.

Donet pater cum


Cui
Per

robur,

Ut fugiamus

folgt eine Doxologie, die indes,

Cum

faciendo.

Ergo, creator omnium,


Christe, qui regis omnia,
Finis atque prineipium,
Qui facis mirabilia,

Da

et potentes,

ms. Seitzense saec.

gloriam fugiant

Quod voverunt,

Qui vi regna subiugabant?


Certe ad iinem tendentes
Nunquam mori se putabant.
Collect,

facta pereant

Carnem suam macerando

Qui terrena possidebant,


Ubi sunt et sapientes,
Qui scientia pollebant,

Str.

qui ita vixerit,

fugiat superbiam,

In bonis enim intenti

intuemini

Quid de te fiet, perpende,


Cum vitam finieris,
In bono semper intende,
In hac vita dum vixeris.
4.

Felix homo, qui fugerit

summa

gloria

infinita saecula.

Christi matri et angelis


Sit laus atque archangelis,
Electis quoque omnibus,
In quibus regnat Dominus.


310.

1.

Mundi
Et

359

De Vilipensione Mnndanomni.

prosperitas

8.

vitae brevitas

Multos decipiunt,

Dum

volunt vivere,

Quid prodest species,


Quid pnlcbra facies,
Quid color roseus,
lnultiplieium

El

Praeventi funere

prodest vestium
Ornatus aureus ?

(,)ui(l

Cito deficiunt.
2.

Nulla potentia.
Nulla prudentia
Prodesse poterit,

9.

Invidens homini

Mors

Cum rerum omnium

Mors

10.

Transit ut nebula,

Non

est

Mundi

divitias

Atque

delicias

Yel mortis gladio

Vel infortunio

Pallens et livida.

1 .

Quam

efticitur.

Cur ergo quaeritur,

12.

Quod cito perditur?


Non prodest quaerere,

Potest deticere.

Quod

transitoria,

13.

Nihil sint omnia,

Defectus indicat,
Iacet in

vitiis,

Qui transitoriis
Se nimis implicat.
Transeunt omnia
Saeculi gaudia
Miserabiliter,

quidquid praeterit,
Diu non poterit
Esse feliciter.

Et,

Venusta

vita

deserit.

facies,

Blanda mollities,
Quae placent nimium.
Postquam subtrahitur
Vita, qua fungitur,
Fit cibus vermium.

Quidquid interitu
Vel quovis exitu

7.

finem omnia
Mors trahit impia,
Quae sunt in saeculo,

Mortis saevitia
Plenos laseivia
Oculos operit.
Fit caro Candida

Pauper

6.

Ad

Cuncta decentia,
Digna spectaculo.

Quisquis amplectitur,

5.

agnoscere.

Facit deformia

durabile

Quidquid mirabile
Fenint haec saecula.
4.

nescit

Rerum

Finis advenerit.

Quidquid est hodie


Laudis et gloriae,

novit parcere,

ordinem
Vel celsitudinem

Praetereuntium

3.

pulchritudini

Non

Et quid amantibus
Fuerat omnibus
Vana laetitia?
Abhorrent oculi
Clausum sub tumuli
Brevis angustia.

14.

Forma laudabilis
Iam marcessibilis
Sepulcro tegitur,
Pulvis in pulverem,
Cinis in cinerem

Cito revertitur.

360
Opes

15.

18. Sed nee grammatica

Tiberii,

Gloria

Nee dialectica
Nee flores Tullii,

Iulii,

Marci facunditas
Sunt audientibus

Quos erudierant,
morte liberant
Huius exsilii.

Atque videntibus
Veluti somnia.
16. Olim Virgilius,

19. Oportet igitur,

Quamdiu vivitur,
Opus perticere,
Ut Deo placeat,
Et hie non valeat
Mundus iniieere.

Vates egregius,

Laudem

promeruit,

Quamvis laus hominum


Post vitae terminum
Nil sibi profuit.

Nee Plato plurima

17.

Mortem

cum de omnibus

20. Et

Seribens de anima

Saeculi actibus

detinuit

Nihil supererit,

Per sapentiam,

Nostra

sint

Cuius notitiam

In

gloria,

Veram non

illa

gaudia

Quae nunquam

habuit.

praeterit.

Collect, ms. Seitzense saec. 15.


Cod. Roman. 602 (Varia 4). A.
Collect,
Cod. Vatic. 4257. B.
ms. Incert. Orig. saec. 15.
2, 4 Sed rerum A.
4, 4 mortis taedio A.
5, 1 Dum ergo A.
3, 5 mutabile A.
9, 5
Aut celsitudinem B.
10, 1 impia B.
10, 2 omnia B.
10, 6 speculatio
12, 3 placet B.
15, 5 Et non videntibus.
B.
14, 6 redigitur B.
Aufschrift: Sequentia de contemptu mundi" A; Expliciunt
Str. 16 ff. fehlen B.
vera verba de contemptu mundi. Bernardus." B.

317.

1.

Sume

4.

Lucis auetor

Es

et

perennis

orirgo luminis,

Veritas de veritate,

Lumen

es

de lumine,

Quo beatis sempiterna


Manat ipsa Caritas.
Manat inde vita, salus,
Manat immortalitas,

Cordis

Vestis apta nuptialis

et

fibras resolve,

tuo de numine

Metrice vel pauca possim


Te iuvante dicere.

Tu potestas gloriosa,
Tu maiestas unica,
Tu tuorum fortitudo,
Virtus et potentia,

Tu decus creaturam
Salus es et omnium.

Manat ipsa Caritas,


Qua beatus perfruendo
Vivit omnis spiritus.

Es

Fige stilum dieque primum


Rumpe, Christe, vinculum

Ut

3.

De superna Jerusalem.

plectrum, lingua, metri,

Tange chordas trochaei,


Aureum deprome Carmen
Aurea de patria,
Est ubi beata vita
Et perennis gloria.
2.

et ipse fons aquarum


Cunctarum viventium,

Ultro te bibenti prodis,


Ultro tendis brachia.
Qui sitit, sitire desit,
Sat bibat, sat hauriat.


7.

361

Quos pias tu fnte sacro,


Quos perungis chrismate
Imbuisque christiano
Sacrosancto dogmate,

10. lila scilicet superna

Hierusalem,

Mater

Et bcatorurn caterva
Saepta semper virginum.

Sint ut ipsi sponsa Christi,

11. Cuius in platea semper


Dulciter melodians

Sint amici, sint dii ?

Cum

Hymnum

iucunditate cordis

Possint et pepetuum

dicit

angelorum

Pacifer concordia,

Hymnum

Nuptiarum semper aptum

semper et beata
Turba fratrum personat.

Possidere gaudium.
9.

sacro

Plena prolis agmine

Hos paterno more nutris,


Hos adoptas, hos beas.
8.

omnium

electorura,

Gaudium, quod nemo plenum

12. Coetus omnis angelorum

Et thronorum milia

Tollat a fidelibus,

Magno [cum] triumpho

Sed perenne cum beatis


Possidebunt angelis,
Ut sit ex utroque semper
Una Hierosolyma.

patri

Alleluia concinit,
Dicit Alleluia nato,
Dicit et paraclito.

13. Omnibus diebus, horis

Et momentis singulis,
Mensibus cunctis et annis
Omnibusque saeculis
Turba fratrum dicit hymnum
Mysticis in vocibus.
Collect, ms.
schrift:

Laudunense?

saec. 10.

Versus Zmaracdi.

Hagenus,

Mit der berCarmina medii aevi p.

Cod. Bernen. 455.

Vgl.

93 sqq.
318.
1.

De Malitia Temporum.

Totus mundus est subversus


Et in mari gravi mersus
In profundo vitii

Nunc

2.

Veritatis amatores,

Qui a malis abstinent;


Adulaces et loquaces,

virtutes relaxantur,

Detractores et mendaces

Super omnes honorantur


Deceptores impii.
3.

Pertrahuntur ut raptores

Principatum obtinent.

Adorantur maculati,
Adhaerentes falsitati,
Et praesunt in curiis,

Maior locus illis datur,


Et sie mundus desolatur

Eorum
Collectan.

consiliis.

ms. Incert. Originis saec.

Wohl nur

15.

Cod. Oxonien. Canon, misc.

ein Bruchstck eines lngeren Gedichtes.


Rev. H. M. Bannister.

523.

Abschrift von

362
Metra contra haereticos

3J9.
1.

Mirentur mundi climata


Haereticorum Schismata,

8.

Defunctus iam deducitur


Et tumulo recluditur

lilia,

viola,

Campana non

Lolia radicata.
2.

Ipsurgit raatri

filia,

9.

caritatis,

Est eorundem bonitas

Ianuam

10.

Venena sunt viperea,


Nubila puritatis.

viri

Cinturae nee capucium,

Non

fallaces,

Eia, sanctorum agmina,

Tangentia

caeli

Cibos non nisi nobiles


Volunt deglutire.
12. Assnnt et potabilia
Nisi bene nobilia,

culmina,

Horae iam nunc denegantur,


Orationes depravantur,

Undique lacerantur,
Signum crucis iam rumpitur
Imagoque deicitur,

Omnia
7.

frustrantur.

Omnino benedictio
Spernitur et aspersio

Semoto rubore,
Infantes iam apportantur,
Fluminibus coaptantur
Spreto fontis more.

aptantur phalera;

Delicati sunt martyres,

Quod possintmensampolire
Domentur ergo baculo,

Comprimite peccatores,
Fertur iam inaudibile
Omnibusque odibile,
Sancti non venerantur.
6.

spiritu,
ritu,

11. Obulo nee pellinum,

Fantur inventa frivole,


Ach, infausti agricolae
Profani, mendaces!
5.

Pauperes non sunt


Comprobatur bono

Sunt deceptores vere.

Emendatione addita

Rumpunt

Cerberi,

Nam gliscunt aes habere;


Refutant enim obolum
Poni in offertorium,

Hypocritarum nota;
Eloquia blandifera

Statuta sanctis tradita

atri

Sunt comites Plutonis.

Vultus, sed mentis acritas,

4.

Diffidunt purgatorio,

Descendunt antra barathri,

Propalatur horridorum
Forma nunc haereticorum
Saeculo toto satis.
3.

pulsanti.

Ob quod non datur promotio


Animae migranti,

Pereunt dotalitia

Summae

Infirmus non perungitur,

Oleumque despicitur
Sacrum et vilescit,

Zizania dotata,

Evulsa iacent
Rosa simulque

et schismatieos.

Molares iungantur et collo,


Profundo madentur.
13.

Non nisi nunc garrulizant,


Ubique infatuizant
Oves alienas,
Oboedientiam non sequuntur,
Omnes simul indueuntur

Ad

aeternales poenas.

14. Infelices latruneuli,

Omnis virtutis aemuli,


Ubique divagantur,
Caritas periclitatur,

Dum

per eos praedieatur,

Ut omnes expellantur.

363

Pastores ecclesiarum,

quanta ignominia,

17.

Quod non admiretur parum,


Et ipsi involvuntur

Dum

In ipsorum divitias,

Laicorum nunc collegium


Inurgct clero taodium

Sectantes contumelias

Laicorum comitatu.

Clamore

16. Latinitas paenuriam

18.

Patitur et iniuriam,

Omnia

bestiali.

Argumentum latratorum
Pugno, gladio, framea

vulgantur,

Solvitur hostili,

Brunus possidet cathedram

Ad

iam cruenta bestia

Supplet vicera praelati

Consonum benedicatur,
Ut laicus aratro iungatur

scripturam reserandam,

Rustici magistrantur.

Spreto argumento.

19. Ideo iam non retaxet,

Condita cervix non laxet,


Fibria non somnizet 7
stupendorum genera
Illicitorumque foedera,

Aer ne

agonizet.

de Praga, Cisterc. Aulae Regiae anni 1501.


Cod.
2 Horridorum araata(?).
2, 6 satis fehlt; caeculo.
3, 1 Et eorum decbuitas.
4, 2 non addita.
7, 1 Oninium
benedictio.
8, 6 pulsanti gefordert durch 9, 3, mit dem es reimt.
9, 5
Cerberi atri.
11 1 Obulo wahrscheinlich verschrieben.
11, 3 aptantur
falerna.
Das Lied handelt
15, 3 Ut ipsi involvantur.
15, 4 divitiis.
augenscheinlich von den Husiten. Latinitt und Verskuust (cfr. 16, 1) stimmen
vllig zu dieser Heroenzeit" der tschechischen Nation.

ms.

Collect,

S.

Crucis

334.

loh.

1,

320.

1.

stultus

3.

Saeculares,

Ut patet ex physica.

Medium

exsistit intra,

Icarus sed venit extra,

Ergo peremit

sese.

Iussa quod paterna sprevit,

Caumata, et cecidit*
Heu, sie multi sunt praelati

vitiosus,

Ut habetur in ethicis
Per verba Aristotelis
Virtus unaquaeque

Sol in eius alas sevit

Sapiens sed virtuosus,

2.

De malis Sacerdotibus.

Sapiens hoc carmen audit


Libens, stultus aures cl audit,

Omnis

Clerici,

4.

cucullati,

quos edidit

Simonia, qui paterna


Iussa deserentes lerna
Inquinati corruunt.

Sacramenta et praebendas
Vendunt, emunt et emendas
Inde raro peragunt,

364
5.

Illud iussum recusantes

8.

Quidam etiam
Postquam

dantes

Gratis accepistis,

gratis omnibus.

Sitis

Plura,

quam multi clericorum


More negoiiatorum

Omnibus

Iussi

9.

Dorsis aliorum, vere


Digito nolunt movere,

dantes

Non

Ecce, qule sunt exemplum


Laicorum, qule templum

10.

Quidam

hoc amabile.

elerici elati,

Literatos respuunt,

Christi eucharistiae

fiunt

est

Vestibus non arte grati,

Reor, quod a noxa horum


Rivet origo malorum,

Quae

quasi

Subditos multum inanes

Sperantes nihil inde.


7.

infringunt,

Quapropter tendunt ad manes,


Ponunt impotrabile

parum recordantes,
ut simus

confirmati,

quam spoponderant,

Se laute refocillant.

Cauponizant et mercantur,
Mutuant, ut nanciscantur
Opes malas, deinde

Mutuum

praelati,

Fidei de libro rasi

Viles sectantur quaestus!


6.

fiunt

Plus amant ioculatores


Fistularum et clangores,

Hi virtutem deserunt.

cotidie.

11. Iussaque paterna pati

Medium

tenent beati,

Cui virtus inerit,


Qui autem virtute caret,
Ut Boetio apparet,

Esse homo
Collect,
saec. 13 /u.

ms. Aspacense saec.


9, 3 imperabile.

321.

1.

13.

si

bursa

sit

et.

4.

repleta,

quaerit et non mores


Et nummatis dat honores.

Davus, Birria vel Geta.


5.

Non

Simon facit hos maiores,


Hos abbates, hos priores,

Nummos

Fiet praesul vel propheta

2.

Clm. Monacen. 3215. add.

14.

Incipiunt Decreta Simonis.

Sua Simon dat decreta,

Quod

deserit.

attendit probitatem

Venter nimis incrassatus


Qualiscunque sed nummatus,

Apud omnes infamatus,


Quem plus inquinat reatus,

Neque mores nee aetatem,


Simon facit hunc primatem,
Hunc priorem, hunc abbatem.

Si offene sit paratus,

Fiet praesul et praelatus.


3.

Ad

hoc pauper non accedit,

6.

Et

in

sede collocatur,

Nil habebat, nihil dedit,

Miser, a quo magis datur,


Tunc superbit, tunc inflatur,

Nee

Nil

Accepturum
in

nil

se credit,

sacra sede sedit.

de Deo meditatur.


Sunt praelati, sed quid erunt

305
V

14.

Poenam tantum meruerunt,

Volant nubere, non

uri.

15. Sunt tenaees, sunt avari,

Dare nolunt,

iniino

dari,

Nummos quaerunt contemplari,


De favore populari

qui sunt isti:

vis scire,

Volunt omnes

gloriari.

Non sunt Christi, sed dieuntur,

16. ludae perfidi sequaces,

Quia Christum non sequuntur,


Qui mundanis abutuntur

Quos Yeneris urunt

Et

in

Immo

caudam relabuntur.

10. Inter hoedos numerati,

Sunt gehennae eibus

lupi

17.

faces,

sunt rapaces

Et hypoeritae

Sunt a Christo condemnati,


Non electi, sed vocati,

fallaces.

Omnes ad inferna tendunt,


Quiproposse Christum vendunt,
Solis opibus intendunt

Et nos male reprehendunt.

dati.

18.

Omnes

tarnen in oeculto

Nihil eis est virtuti,

Perpetrant maiora multo

Carne caro quaerit uti,


Praesul procurandae cuti

Deo semper

quam

Plus intendit

Non
Non
Sed

fit

sermo de virtute,
de salute,
procuranda cute

est cura
in

Et dum venter

inconsulto,

Sed reatu non indulto.

saluti.

Student omnes praeacute.

13.

periuri,

Qui non crucem Christi ferunt

Praecursores Antichristi.

12.

bi

Nee salutem suam quaerunt.

Si

11.

mendaces,

Grex porcorum Epicuri,


Sancto domate securi

Qui non portant crucem Christi,


Punientur poena tristi;

9.

II i

satiatur,

19. Ventres male macilenti


Nihil exhibent egenti

Nee responsum dant quaerenti,

Nam

in

tantum sunt intenti

Fruttis auri vel argenti.

20. Quid de sexu non est cura


Et, si quaeris nosse plura,

Ut a Paulo praedicatur,

Per hos sustinet natura


Turpi tantum in mistura

Nubit praeses, ne uratur.

Violari sua iura.

Vis ardoris excitatur,

21. Tales mores sunt eorum,


Talis vita praelatorum,

Et fiunt beati, quorum


Moles latent peccatorum
Per saecula saeculorum.
Collect, ms. S. Albini (et S. Maglorii) saec.

711. add. saec. 12 /i3.

10

13.

Cod. Yatic. Regin.

366
De Avaritia Praesalum.

322.

verba varia
possem invenire

Satis

4.

Non formidant Domini


templa subkastare,
Care volunt vendere,

Et ea coloribus
variis vestire,

Nisi prius loculus

nolo lascivire.

incipit sonare.

Caritatem nominant

Nolunt nostri praesules

hoc. quod eis datur,


Simonia nomine
novo baptizatur.

liberos nos fore,

Immo

volunt vivere,

nos servili more,


Qui non laudat omnia,
quae fatentur ore,
Si

quem

Ad

quid plura referam,

nemo sublimatur,
Nisi prius praesulis

forte possidet,

bursa repleatur.

pellitur honore.

In subiectos saeviunt

6.

Quod sunt vera

tyrannorum more

Et eos

omnibus

Morbus

afficiunt

unum

3.

13.

Cod. Vatic. Kegiu.

et

Ad rubum

calceatus,

Et pauper

fit

ingratus,

gratis se discalciat.

infra

speculum

Sic currere spectaris,

Sacri

dum

Secretum

ambitio.

Qui habet aures audiat:


Helisaeus gieziat,
Et Moyses adpropiat

Te videns

Vultus Dei signaculum


Et ad lucri spectaculum

plango commune,
trahunt fune

Nos lucrum

Cum

10

De Simonia.

Virtus est victa vitio,

Damnum

sacerdotum,
gravi crimine

tarn

/i3.

Est pretium in pretio,


Et vitiata praemio

Communi

volitat

penitus remotum.

323.

1.

iste

talia,

notum,

Quare vix invenies

Collect, ms. S. Albini (et S. Maglorii) saec.


12

est

per nunc orbem totum,

nimio dolore,
Quisquis dare poterit,
erit in amore,
Qui nil dare poterit,
erit in maerore.

711. add. saec.

vultus hilares

solent demonstrare,

solet fastidire,

Brevis esse cupio,

2.

dare,

nihil gratis

Nunquam

Sed quia prolixitas

4.

oscularis

oris osculum.

Cruci servis nee in cruce,


Cum fers crucem lucro duce,

Inde casu crucis truce


Cruciamur merito
Ligni sacri subito
Eclipsata luce.

367
5.

Poena patens
Premunt nos

est peccati:

6.

Summum

Temet

Vaeh

vobis,

hypocritae,

De

Iniustitia.

5.

universae gentis,

Cum

ad dona curritur
manibus extentis,
Causa quidem premitur

Qui lux esse debuit


vitae melioris,
est

laqueus tortoris.

Vaeh, qui super cathedram

Moysi

rei

6.

sedetis,

Lex a vobis
quam non

Vaeh, qui pro muneribus


mutas statum mentis,

Super causas positus

foris,

Per exemplum factus

salutarc.

Cod. Oxonien. Canon, miscell. 95.

maeroris,

iam apparet

Christi pretium,

Qui dat suis praemium

Qualis quisque lateat,

confitetis,

Vaeh, qui mundum iudicas


sub humano die,

vel agentis.

Vaeh, qui pro sceleribus


impium non feris

Et cum pereuntibus
per consensum peris,

legitur,

Cum

Eius in ecclesia
speciem tenetis,
Cuius procul dubio
vitam non habetis.

offensam prineipum

tangere vereris,
Turpis lucri gratiam

pro mercede quaeris.

Sub te pugna graviter


David et Goliae,

Vaeh, qui male spolias


Graecum et Latinum,
Ut in auro studeas
coronare vinum,

Post vitae periculum,

Non

7.

faves et personis

Et ad voces pauperum
aurem non adponis,
Hie ecelipsim patitur
lumen rationis,
Ubi causa geritur
preeibus et donis.

diseipulis

mittens in catinum.

Uriae.

Vaeh, qui bonis hominum

Christus habuit

Panem cum

Nosti dare miseris


litteras

sie

Pondus netasinum

post labores viae

4.

regnare,

lucrare,

Servit falsitati.

filii

3.

rex,
te

Pretio plus pretiare

324.

2.

regno,

vis

Vultum vituli conflati


Levat circumcisio,
Et regalis unctio

Collect, ms. Veronense saec. 14.


Abschrift von Rev. II. M. Bannister.

1.

Si

Spreto lucro

praeputiati,

8.

Veniamus igitur
ad agones Christi,
Qui pro nobis voluit
ab tribunal sisti.
Quodsi bene novimus
opus Antichristi,
Non ad Christum pertinent
seduetores

isti.


9.

Christus semel obtulit

368

14.

hostiam pro mundo


Et, qui cedrus fuerat,
factus est arundo,
Sub Herode passus est
mundus ab immundo,
Ut suos educeret
lacu de profundo.

10. Christus morti datus est

Christus inter scandala

melius profecit,
Peccatori similis

peccatum non

Cum humanam

speciem obiecit,

Non

mundus

poculum

cum aceto
Consummatam

accesserunt mutae,
est

11. Christus mori voluit

nova ratione,
Praeda factus eripit

praedam a praedone,
Sub Pilato mutus est

Omnes quidem novimus


intus et in cute.

16. Ecce,

Et qui salomonior

Qui

relictis

propriis

tractus peregrina,

Iam

cortinas arguunt

s^xa

cilicina,

Voce dignioribus

erat Salomone.

detrahit sentina.

12. Christus pro Bersabee

17. Super greges igitur


vigilent pastores

caelos inclinavit,

Quam

de patris solio
solam adamavit,
Liber inter mortuos

Et paulatim transeant

Ut

expavit,
et

dicet aliquis,

factus in ruina,

potens in sermone

mortem non

absolute,

Sed iam pro vocalibus

ordine completo.

Propter quod

salute

Et pro mundo moritur

bibens
:

animam

15. Christus dedit

positus in ceto;

Dixit

fortitudine

mundi pro

Ei us Ionas meminit
fellis

in

fortem interfecit.

ex patris decreto,

Christus

fecit,

corporis

Dominus

Nee maiorum

18. Petrus petram convenit

versibus et metro,

praebuit doctrinam,

Nostrae carnis induit


vestem cilicinam,
Hoc illis in tempore
factus in ruinam,
Qui tenere renuunt
eius disciplinam.

meritis

pereant minores.

illum exaltavit.

13. Christus patientiae

ad honestos mores,
honestis moribus
congruant honores

Ut per metrum Petrus


generosus Petro,
Sicut

quondam Moyses

acquievit Iethro,
Si

quid iustum petimus,

non

rcfellas

retro.

sit

369

19. Fraus est in notariis,

sed non fraus immota,


in parte curiae

Hac

fides est remota,


Carta carens pretio

non carebit nota,


Sed scriptum reperies
apicera pro iota.
Collect, ms. Veronense? saec. 14.
Abschrift v.on Rev. H. M. Bannister.

325.
1.

Tuum,

Cod. Oxonien. Canon. Miscell. 95.

Cnriam Romanam.

In

Sion, exsilium

3.

Mirantur sol et sidera,


Ob cuius exterminium

Roma

2.

Yicem suam ius alterat,


Ordo naturae vertitur,
Mater suos eviscerat
Natos, quibus abutitur,

ruit adultera,

Huius obumbrat Vitium

Aequum

Legis ruentis litera,


Producitur in medium,

Fas

Nummus

Cedat et Babel altera,


Regnante Romae vitio
Regnat omnis abusio.

Qui pauper est, despicitur.


Regnante Romae vitio
Regnat omnis abusio.

Petrus iacet in vinculis,

4.

Yetus iacet dementia,


Exaltatur in singulis

Simon

nefas convertitur,

per orbem imperat,

Albinus servat ianuam,


Rufinus causas recipit,
Qui pupillum et viduam
Nihil ferentes despicit;

et avaritia,

manum vacuam
Minando procul abicit

Uterque

Neronizat in oculis
Suae prolis ecclesia,
Et, qui lux est in populis,

Dicens

nil

dantes eruam,

Sic adulando decipit.

Recessit a iustitia.

Regnante Romae vitio


Regnat omnis abusio.

Regnante Romae vitio


Regnat omnis abusio.
5.

scelus exsuperat,

in

Praebenti patet aditus

Eique

fit

petitio,

Nil dantibus introitus

Refutatur pro vitio;

Romanis

In

interitus

Crescit atque perditio,

Nam Roma
Non

rodens funditus

servit vili pretio.

Regnante Romae vitio


Regnat omnis abusio.
Collect,

ms. S. Iacobi Leodien. saec.

Nach dem Rundreime zu

13.

schliefsen, vielleicht

Dreves, Pia Dictamina.

VII.

Cod Darmstadien. 2777.


auch Cantio.
24


326.

370

planctus ecclesiae secundum statum

Incipit

modernorum

non praevignomm a quodam sacerdote

et

filiorum

editas.

I.

1.

Rogo corde

pertractari

4.

Sic

Hoc breve compendium,

3.

in squaloribus,

Quae quondam eram subornata

Qule mihi comitetur


Maxime dispendium.
2.

sum modo denigrata

Istis

Aureis coloribus.

Qui solebant gregem meum


Olim digne regere,
Modo non verentur Deum,
Nituntur me detegere,

5.

Olim qui me defendebant


Et morti se tradiderant,
Qui nee sua tunc quaerebant,
Sed propria perdiderant,

Denudare, spoliare
Pannis istis vilibus,
Quae solebam quondam stare
Induta subtilibus.

6.

Nunc, quae sua sunt, quaerentes,


Non quae Iesu Christi,
Sic ad ima descendentes

Omnes

In et

isti.

II.

1.

cum

Praesul

Sed

Praelatus

Super
2.

canonicis

4.

cum monachis

me

est

5.

Miles, civis et mercator,

Omnes per ambaginem,

suis velatis,

Multitudo superest
Sexus et aetatis,
3.

Vini eultor et arator,

Ruunt

Quorum actus omnium


Non possum notare,

6.

Omnes cum

voraginem
fallaciis

Litibus, mendaeiis

Et detraetatione.

volunt curare.
7.

in

Et supplantatione,

His videtur somnium,

Non

Quilibet subtiliter

Suum lucrum

quaerit,

Nequiter, hostiliter,
Sic totus

mundus

perit.

III.

1.

Haec a
Qui

vobis clericis,

estis

leges

Condere. nunc respuunt.

motus.

Abatissa non deest

Cum

Imperator, duces, reges

Viam Dei respuunt.


Quondam qui solebant

clerus totus,

et

Dei templum,

Fit ruina laicis

Vestrum per exemplum.

2.

Vos legem offenditis


Et evangelistas,
Sanctos vos ostenditis,
Sic impletis cistas.

m
3.

Monachorum quilibet
Non quaerit nisi suum,

Meum

Deviis et

atque tuum
8.

nomina

Tolle vanitatem
5.

9.

Nam

villas visitant

eivitates,

militant

Mores saecularium,
Quibus implicantur,

Quas

Status claustralium

10.

Nimium declinat,
Tuorum animalium

Nemo gregem

curantes.

Rerum temporalium,

clementissime,

Et redde caritatem.
6.

biviis

Propter vanitates,

Hanc, Deus piissime.


Per tuam maiestatem
Parce,

Terrae

Nee non
Parum Deo

Scindunt unitatera.
tria tua

in

triviis,

Neminem

Duo haec pronomina


Per

Currunt nunc

Ut oves errantes,

regnat ubilibet

Serit,

4.

7.

illi

imitantur.

Quem credebam monachum,


Deum ventrem habet
Et plus curat stomachum
Quam spiritum, quo tabet.

minat.
IV.

1.

si

cum

lieentia

7.

Possem enarrare,

Sic dieuntur tales,

Sed sunt daemoniacae


Vel daemoniales.

Salva reverentia

Vellem revelare.
2.

Quaedam currunt feminae,

8.

Personae claustrales,
Venenosae semine
Seminant se tales.
3.

Quondam erant sponsae Christi,


Nunc daemonis uxores,
In abditis deberent

5.

9.

Quos trahunt

Suum

subtiliter

in amorera,

Quibus captis nequiter


Infligunt dolorem.

sisti,

Revelata facie
Vela deponentes,
In turbarum acie
Ementes et vendentes,

10. Suis amatoribus

Serpunt veneficio
Habitum mutantes
Et saepe suo vitio

11. Discurrunt prae foribus,

Venenum dant pro

Non

sunt istae monachae


Neque moniales,
Sed nee sunt canonicae,
Sed sunt curiales.

melle,

Rhethoricis coloribus

Acetum dant cum

suum
cum odoribus

Sic implent

Falsis

Frena sunt laxantes.


6.

Comprimunt pectuscula

Lascivis et tenellis,

Sed vanos gerunt mores.


4.

Virgines yconicae

Teguntur agni
12.

feile.

velle,

pelle.

Hae

Student Ovidium,
Plane platearum

Felle stilieidium

Et faex feminarum.
24*

372

13. Parant homicidium

Multarum animarum,
Utinam dimidium
Reservarent harum.

V.
1.

Omnis iam

10.

religio

A
2.

recedunt

ipsi.

Qui per saecularia


Summis cedunt bonis,

11. Consuetudo

Pro caducis donis.

Quae

sit

12. Pro Corona gloriae

differentia

Nnnc

Militis et cleri,

Dei sapientia

modo

Multi

Cur
13.

laici

Nunc utuntur

cingulis,

14.

6.

multum

Animarum
7.

Iam

Immergunt

Nee cum

morsibus luporum,

Iesu Christe, qualia

Vota reddunt

student has decipere

17.

Quilibet raptorum,

Laeduntur quam a

Et

falsis

vicariis,

Si audire cupis.

Raro breviarius
Illic

Plus a mercenariis

adportatur,

Boni quid agatur.


18.

lupis

tibi

Sed timeo, quod rarius

Serpentes sunt et viperae


Desidia rectorum.
9.

bibendo

16. Asser, tesser, alea


Praesentantur ibi,

incipit desipere

Kam

se

sacerdotibus

Precantur in psallendo.

cura.

Sollertia pastorum.
8.

militibus

publicam tenendo,

15. Ebriosis litibus

Quis potest has eripere

evitare.

Sed manent cum divitibus


Thesaurum componendo.

aeris.

Ubi est religio,


Ubi est tonsura?
Manet in fastidio

Roma?

huius saeculi

Non pugnant cum

Rem

Puto, quod in singulis


sit

Pompam

Poenam

Gladiolis et peris,

Non

memoriae,

pateris haec,

Student ampliare,
Nee timent periculi

Honestos gerunt mores,


Sic e converso clerici
Fiunt deteriores.
5.

nutritur coma,

flebilis

Potest intueri.
4.

flebilis

His in detrimentum,
Quae nimis est fallibilis
Et ducet in tormentum.

Calcant spiritalia

3.

erat gravitas

Vanitatum vanitas
Modo tenet horum.

cuius vestigio

Non

Quondam

Et honestas morum,

Iacet in ecclipsi,

Ubi vinum
Sit,

carius

interrogatur,

Ibi tabernarius

Quam Christus plus lucratur.

373

19. Adest cellerarius,

22.

Et vinum ministratur,
Locus et notarius

Nunc

tempns breviatar,
Occurrit pauper varius.
Sed illi nihil datur.

venit camerarius,

23. Vigilant in lusibus

Ad lioram matutinam
Pro divinis usiluOrdinant coquinam.

Et mensa praeparatur,
Post adest stabularius

Et equus exornatur.

24. Verba volant Veneris,


Pudoris inimica,

21. Aperit portarius,

Ad campum

aecessarins,

iste

Sic

Quivis sollicitatur.
20.

Mo-

equitatur;

Huius mundi sceleris


Nimis impudica.

Cursitat avarius,

Ut aer capiatur.

25. Yivunt in deliciis

Et sequuntur castra
In mundi

Nee

divitiis,

itur sie

ad astra.

VI.
1.

Schisma,

Modo
Quorum

sacrilegium

7.

Lucrum et negotium
Mundanorum horum.

Privilegium

Muiti imitantur.
2.

3.

8.

Quod quondam
Nunc honor

9. Crevit

erat

dedecus,

Amor, honor. favor


Huius nostri temporis,
Regnat livor, pavor.

Voce clamant daemonis

famelicus

Ite et venite.

multis detestatur.

Nefas nunc qui prohibet,


Ab omnibus oditur,
Sed qui se vanum exhibet,

Omnis iam devotio

10.

Donum

Et

Non

vanos mores;
curant continentiam,
in

Sed gutem

et

honores.

si

ostenditur,

Dei venditur,

Nee timetur chrisma.


11.

Legem, evangelium
Multi perverteiunt,

Numismatum auxilium

Sed veri subtractio


Viam Dei mutat
In coneupiscentiam

Aurum

Metalla, numisma,

Dormit, tepet. nutat,

6.

turba Simonis,

Proficiunt Giezitae,

reputatur,

Libentius auditur.
5.

Quaeritur nunc corporis

Simonis officium
Multi prosequuntur,
Cuius maleficium
Amplecti nituntur.

Iustitiae

4.

Quaeritur nunc otium

Omnium bonorum.

venerantur,

Pro divino quaerunt.


12.

Crescunt temporalia,
Spiritus decrescit,'

Ad

haec

et

ad aequalia

Quivis inardescit.

374

pastores animarum,

13.

16.

Vos

Oviculas defendite,

Auscultate ergo

Et verbum
14.

parum

Recepturi talionem

Regni vel

attendite.

Quorum curam recepistis,


Honorem cum onere,

Vorant lac

lanam,

et

Et qui vivunt sine lege,


Sectantes viam vanam.

Ut a lupis eruantur
Et pseudoprophetis,
Per quos multum infestantur,
Et tautum siletis.
19.

supplicii.

quot lupi nunc a grege

17.

Pro quibus certe debuistis


Vitam vestram ponere,
15.

reddetis rationem

In die iudicii,

18. Equitantes, cursitantes

Per omnes mundi piagas,


Vanitatem imitantes,
Linquentes oves vagas.

Quarum Deus curam


Et protegat illas,

gerat

Cum salute sua ferat


Ad sedes tranquillas.
VII.
1.

Vae

vobis, hypocritae,

6.

Pauper bic despicitur

Nummo cum

Sic dicetur clero,

Rationem reddite

Coram Deo
2.

Sed dives

Qui peccata hominum

7.

Non

Pro quibus caelo Dominum


Orare debuistis.

Non

facit reos

Quorundam
8.

Pro

decretalis.

tarn vili pretio

Iura vendunt tales,

paenituistis,

Sed nova veteribus


Semper addidistis.

Aequalis discretio,

Quantum habes,

4. Turnet, iubet et inflatur

9.

vales.

Post hos assunt advocati,

Et

Doctor decretorum,

tabelliones,

Qui cum multis sunt vocati,

Scriba legis exaltatur

Reddunt

Librorum sacrorum.

Deus bonoratur,
Turba felix borum,

Quam

Sed, beu, plus dehonestatur

Perversorum morum.

Viri

felices

sint

electi,

Uli,

Ubi multi et perfecti,


Semper sunt tranquilli.

Inter istos sunt devoti

non errantes,

Summo Deo

rationes.

cum paucis

10. Si

5. Si sie

11.

vidualis,

nummo

Sine

Pro vestris sceleribus

rufino.

ingreditur ad eos

Causa

Iugiter sumpsistis,

3.

cum

Praefertur

vero.

albino,

respicitur,

bene noti

Iustitiam sectantes.

375
VIII.

1.

2.

Prosequor compendiose
Voce lacrimosa,
Conquerendo dolorose
Tota ruinosa.

11.

Sal terrae dicimini,

12.

Dulci lacte pavi,


Affiigunt

Lux mundi scribimini,


Omnes literati.

Ab
14.

cuditis,

In vobis

in

et

subditis

15. Vos estis peremptorie

Breviter citandi,
erit tunc memoriae
Negatis mora fandi.

Quid

latratis.

16. Ninivitae, Sodomitae


Levius habebunt,

Cum

Gratis nihil facitis,

7.

est

mirandum

In his terrae pratis,

8.

Frena

17. Stabitis attoniti


Sine ratione,
Prius tarnen moniti

attenditis

Cum

praelatis!

Cerviceni extenditis,
relaxatis,

Nil protonotario

Nee

Iniustos exaltatis.

Multos reprehenditis,

Vos semper

excusatis,

Errores defenditis,
Sic barathrum intratis.

10.

Quondam

nie persequebantur

Iudaei et pagani,

Quorum

actus imitantur

Falsi christiani.

dilatione.

18. Nil datur ianuario


Vel prolocutori,

Iustos vilipenditis,

9.

vobis dicetur Itc,

Tunc corda pavebunt.

satis.

Qui favorem venditis

Mortem non
Vae vobis

accusatores truces

Constanter accusabunt?

Peo quod absconditis,


Quod carum boni datis,

Hoc

redemit.

caecorum caeci duces,

Cnm

Latetis in abditis,

6.

inferis

Qui vos excusabunt,

Graviter peccatis,

Minime

morte quos exemit,

Ditissimis muneribus

Vetera mutatis,
Pauperes retunditis.
Falsa fabricatis.
5.

Sponso meo iugiter,


Qui fuderat cruorem
Pro eis mirabiliter
Victus per amorem,

Reprobum probabitur,
Ut pedibus ealcetur.

Nova semper

sceleribus,

13. Sacratis vulneribus

Si sal infatuabitur,

In quo salietur?

4.

me

Pro quibus preces stravi

Subditi praelati,

3.

Meis quoque uberibus

19.

defensatori,

Neque cellerario
Nee adulatori,
Neque camerario
Nee procuratori.

20. Sedebit pro tribunali

Leo de tribu luda,


Cuncta boni sive mali

Tunc patebunt nuda.

376
21.

Omnia

in veritate

26. Variis coloribus

Pul chris et ornatis,


Ornor a victoribus

Iuste iudicabit,
Iustis

vitam indiiate,

Iniustis

22.

mortem

Quondam eram paupercula

Ex

Nunc sum

Elatis et falcatis

Et

et quadratis.

28. Specioso conqueror

in regalibus

Summi
Quod

in tribunalibus

regis nato,

modo

sie

desolor

In hoc terrae prato.

Gloria ornata.
24. Castris et palatiis,
Pulchris ornamentis,
Pluribus solaciis,

29.

Quondam enim habui


Amatores

Omnes

Stipor fulcimentis.

plures,

tabent, tabui

Quia, quasi fures.

30. Carnis quaerunt gloriam


Vanam et honores,

25. In gazophylaciis,
Auri blandimentis,

aurum fit in scoriam,


Et pervertuntur mores.

Sophisticis fallaciis

Et

in altis turribus,

Muratis

Nimis exaltata

Et

a praelatis.

27. Ducor nunc in curribus

corde patris nata,

Simplex muliercula.
Humilis et grata.
23.

quam

Plus

dabit.

Sic

in argumentis,

IX.
1.

Viri venerabiles,

6.

Sacerdotes Dei,
In fide

Et
2.

sitis

Nam
7.

Consecratis, ministratis

8.

9.

tarnen spreveritis

Et sobrie vixeritis
Amantes castitatem.

Contra diabolicas
Artes resistendo,
apostolicas

Finito certamine

Erimus

uniti,

Finali in examine

Optime muniti.

Intrabitis laetantes,

Mundi vanitatem

vigilare,

Virtutes obtinendo.

Invicem sectantes,
Caelestem in Ierusalem

5. Si

invenietis.

Servus Christi in timore

Tandem

Manducatis, adprobatis
Novum testamentum.
Caritatem, fidem, spem

sustinetis,

per haec angaria

In labore et fervore
Temptamentis repugnare.

Christi sacramentum,

4.

mala

Debet semper

tractatis,

Angeli consilium
Cum hoc habeatis.
3.

frangant vos contraria,

Vitam

ei.

Vos, qui eius filium,

Manibus

Si

stabiles

serviatis

Non

10.

Tunc pro nobis Dominus


Christus, sponsus meus,

Stabit nihilominus

Verus Homo-Deus.


Nos amplectens

11.

377

dulciter

14. Uli unanimiter

Ardenti caritate,

quam

Erimus haerentes,
Sed et aequanimiter

mirabiliter

Cum summa

Sempcr congaudentcs.

largitate!

Ducet nos intrinsecus


Mirae suavitatis,

12.

Quondam

Qui nobis est fidelis,


Qui pro salute hominum
Ad nos misit de caelis

qui forinsecus,

Eramus, cum

beatis.

Nobiscum aeternaliter
Gaudebunt sine fine

13.

Nunc oremus Dominum,

15.

Dilectum suum filium


Pro nobis exsulare,

16.

Ut nobis det auxilium,


Pugnando triumphare,

Sic toti totaliter


Grloriae

divinae.

17.

Ut post hoc exsilium

Mereamur conregnare,
Iniquum ne consilium
Nos possit arrestare.

Albani Treviren. saec. 15. [et 16.]. Cod. Treviren. 228.


IV. 1, 2 narrare.
8, 1 Fere villas.
2, 1 Quidam.
VI. 15, 3 Per quod.
VII. 8, 4 habes, tantum vales.
5, 4 sunt fehlt.
VIII. 11, 1 verberibus.
20, 3 Cuncta bona sive mala.
26, 3 Lies:
IX. 10, 1 Dominus fehlt.
a rhethoribus?
28, 1 Sponso specioso.
Collect, ms. S.
3 piissime.

III. 5,

De Peccato Adami.

Adam, Adam, primus homo,


Cur damnatus

es pro

2.

pomo,

Collect,
saec.

ms.

fecisti,

amisisti,

Qua indutus immortalis,


Angelis eras aequalis?

Serpens nequam me decepit,


Meum genus sie reiecit;
Miserere mei ; Deus,
Ad te clamat Adam reus.

Benedictoburan.

saec.

12

Clm.

/i3.

Monacen. 4612.

13.

328.
1.

Adam, Adam, quid


Quare stolam

Quod sumpsisti contra Deum?


Hoc te fecit esse reum.
3.

327.
1.

Conflictus Iustitiae et Misericordiae.

Post peccatum hominis

iam facta ruina,


Dum vitam deeeperat
mors adulterina,

2.

creator optime,

bonitas nativa,

Boni naturaliter
virtus effectiva,

Peccati cotidie
crescente sentina,

Homo

Audita

Iam prostratus

sie

est

dementia

loqui divina:

et

tibi

similis

imago diva
pariter

fraude temptativa.

add.

378
3.

Vera veri bonitas,


sine quo nil bonum,
A quo [manat unice
oomis] vitae donum,

8.

Nee

Serpentis astutia,

hominem colonum,
Nunc tuum in tenebris

Peccantis simplieitas

Tu

illi

pronum.

iacet

construxeras

veniam meretur.

9.

valuere doli

Non

Respondens

est tibi devota,

noli.

iustitia

Super eum viscera


mea sunt commota,
Hominis infirmitas
tibi bene nota,
Et quia post eulpam mens

Causa
non

intres iudicium,

condemnare

10.

rea tota.

affectu paterno,

Homo quod

Retractas iudicium

hominis damnati,

chirographum
consummati.

throno iudicia
prodeunt immota,

de patria
regno superno

et

Esset periturus sie


peccato veterno.

est

De

ordinaveras,

pater, ab aeterno,

ferre maiestati,

11. Ecce,

malum hominis

sie iacet inflictum,

Ut

Omnis mutabilitas

nolenti misero
subrepat delictum,

prodit hinc remota,

Veri iuris ratio

Peccatum cum nomine

non est tibi nota,


Quid retractas iurgia,

Quod infirmum vulnerat

sie

quae probavit rota?

7.

est

Hoc non

Nescis reverentiam

iuris

rei simplicis

Tu, qui euneta diligis

dixit pietati

Fixum

bene notetur,

si

Serpens atque femina


nocuere soli,

6.

eius infirmitas

eulpae deputetur,

ornamentum poli,
Quid mirum, quod adeo

h.

Iudex, inquit, optime,


ne reus damnetur,

Paradisi feceras

plasma

4.

Nee respondit

pietas

sibi

rogat dare,

Quod rogandum
et

facit

praevenit

rogare.

sentit ictum.

Peccatores miseros

nee vult disputare,

Sed profusis lacrimis


non cessat orare,
Deo Carmen intimat,

non

et

12.

habet conflictum,

sie

Ut

nectit catena,

peccati causa
et peccati

Ex

sit

poena,

usuris criminum

suecreseit catena,

Et,

cum ex

sit

origine

corrupta vena,


13. Peccatum inhabitat
putre carnis folle,

Quod

379
18. Serpens conculeabitur
iusta talione,

vase nascitur

in

Ut

mors istius ollae,


Caro cogit hominem
illud

velle,

Et pax

nolle;

vindictam

creasti,

Domine,

tuus iacet cinis,

Tuum

plasma, Domine,

cur perire sinis?

Nunc
et

festina,

tempus

memento

finis.

est,

15. Vix bene finiverat


pietas

sermonem,

Et secretam consulens
Deus rationem,
Ut captivum liberet
et

Hanc

19.

De

profudit gratiae

20. Fiant ergo nuptiae


nato Deo Dei,

Ut destructa penitus
parte Iebusaei

Yetus mortis spolium


restauretur

Quod

te

filia,

domus

forma deformata,
Sed sola iustitia
tenet immutata
Mala, quae per hominis
culpam sunt librata.

17. Restat ut consilium

pandatur secretum,

Et suum

iustitia

temperet decretum,
cum profundissime
fuerit impletum,
Hominis redemptio'
finem ferat laetum.

Et,

speciei.

21. His assistant nuptiis

plus grata,

movet hominis

ei,

Dividantur spolia

fons orationem:

ceteris

serpente capia

prudenter tropaeum,
Placet, quod humilitas
carne tegat Deum,
Ut temptator homiuum
invadendo meum
Innocenter opprimens,
iure perdat eum.

vincat praedonem,

16. Pie mones,

iustitia

pia iunctione.

tolle.

14. Ecce, sub tot hostibus


et sub tot ruinis,

Quem

et

praedato praedone
Osculo se copulant

Ergo parce gladio


et

meus unicus

sit

victor in agone,

caeli hierarchiae,

Sonent hymni, cantica,


sonent symphoniae,
Verbum patris unicum,
eiusdem usiae,

Ut

in vellus pluvia,
sie

descendat

pie.

22. In Aegypto virginem

despondi servire.
antiquus Pharao

Quam

vetabat exire,

Sub

luto,

sub latere

cogit oboedire,

Ut tandem ad patriam
vix speret redire.

380
23. Inter

28. Procedant de thalamis


chori puellarum,

vincula

colli

suspirat in malis,

Maior formae decor

quam
Fuscam

est

Laeta replent spatia

squalor poenalis,

coetus reginarura,

exusserat,

Fides, spes, humilitas

sol

sed vultus regalis,


Inter Sion

et

cibos nuptiarum.

nulla fuit talis.

24. Igitur rex nobilis


et

Sponsam
tantis

Et quae
digna

Ut

quaerit nobilem,

dignam
tanti
sit,

thoris,

gaudii

honoris

intret palatium,

divini amoris.

Ille patris unicus


in

hanc aestuabat,

Paranymplmm

virgini

statimque legabat,

formam virgini
plurimum laudabat,
Quis, qualis et unde sit,
quid velit, mandabat.
Patris

cum

psalterio

sponsam

salutavit

26. David

39. Stant adulescentulae

decoris

veri

mater earum

Ordinavit Caritas

filias

vultu decoratae,

Astant regum filiae


sponsae praeparatae,
Indumentis variis
decenter ornatae,

Ut

regina splendeat
in varietate.

30. Sponsa petit osculum

copulantum more,
Sponsus sponsae virginis
gaudet in amore,
Zelat regis purpuram
et novo splendore
Sumit vestem de Bosra

tinctam in rubore.

31. Supernorum acies


et chori psallentum

Et epithalamicum
Carmen exsultavit,

Quaerunt, unde rubeat

Isaias gloriam

Latet hie mysterium

sponsi proclamavit,

Prophetarum quilibet
idem nuntiavit.

Virgo decus audiens


regis et decorem,

Regnum

et

divitias,

thesauri nitorem,

Ut Aegypti exeat
squalidum foetorem,
Servus regis sequitur
promittens amorem.

regis

indumentum;

et hoc tegumentum,
Quia sumptum ex Edom
fuit et inventum.

32. Inde sponsi thalamo

praeparatur lectus,
sibi copulat
dileetam dilectus,
Et ut sponsus pectori
sponsae iungat pectus,
In quo

Sic in

sponsam

defluit

caelestis affectus.

381
33. Lectus ille floridus
ex lignis olivarum

PI ato.
38. Ista dod