P. 1
Ziekenhuiskrant-081029

Ziekenhuiskrant-081029

|Views: 973|Likes:
Publicado porgoudamediagroep

More info:

Published by: goudamediagroep on Feb 19, 2010
Direitos Autorais:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/16/2012

pdf

text

original

V E RS CHI J NT GRAT I S T WE E WE KE L I J KS OP WOE NS DAG I N AL L E Z I E KE NHUI Z E N I N NE DE RL AND E N OP I NT E RNE T

Jaargang 2
nummer 18
29 oktober
2008
Nieuwe aanpak van
ondervoeding werkt
Extra service:
op internet worden de
advertenties doorgelinkt
naar de eigen website
03 21 23 25
Bouwkosten onzeker Proef met alcoholpoli’s Behandeling prostaatkanker Couveusesuites CWZ
Tijdens een nationaal congres dat afgelopen
maandag werd gehouden in Den Haag vond de
officiële start plaats van Topinstituut Gezond
Ouder worden (Ti-GO). Gezonde ouderen kun-
nen langer zelfstandig deel uitmaken van de
maatschappij. Ti-GO liet tijdens dit congres
zien dat alleen een integrale aanpak van de
vergrijzing Nederland een garantie biedt op
gezondheidswinst. Nederlandse onderzoeks-
instellingen en bedrijven zien kansen om op
het gebied van de gezondheid van ouderen
een leidende positie te veroveren in de wereld,
en de Nederlandse samenleving daarvan als
eerste te laten profiteren.
Nu de babyboomgeneratie zich begint terug
te trekken van de arbeidsmarkt, zal het aan-
tal niet-actieve ouderen de komende decennia
fors toenemen, van 2,4 miljoen nu tot bijna
vier miljoen in 2030. Voor deze groep wil
Ti-GO zich inzetten, zowel op medisch-tech-
nisch als op sociaal-economisch gebied. Door
technische innovaties in de thuissituatie toe te
passen, kan de zelfstandigheid van de oudere
langer behouden blijven. Daarnaast ontwik -
kelen Ti-GO-partners telemedicine-toepas-
singen ommonitoring op afstand mogelijk te
maken bij chronisch zieke ouderen. Ti-GO
richt zich tevens op sociaal-economische op-
lossingen, zoals onderzoek naar factoren die
bepalen of ouderen na hun 65ste nog enige tijd
willen en kunnen doorwerken.
Start van Topinstituut
Gezond Ouder worden
Baby’s met een genafwijking en een rokende moeder
lopen 2,7 maal meer kans op een ‘hazenlip’.
Roken vergroot kans op ‘hazenlip’
De aanpak van ondervoeding bij patiënten
loont, zo blijkt uit een onderzoek dat is ver-
richt bij twee ziekenhuizen in de Haagse regio,
het HagaZiekenhuis in Den Haag en ‘t Lange
Land Ziekenhuis in Zoetermeer. ’t Lange Land
Ziekenhuis concludeert dat het tot zo’n 500
euro kosten per patiënt kan besparen als ge-
volg van minder complicaties en een gemid-
delde kortere opnameduur van patiënten van
ongeveer anderhalve dag.
De beide ziekenhuizen gaan hun voedings-
beleid definitief aanpassen om zo ondervoe-
ding van specifieke risicogroepen patiënten
tegen te gaan. Dat is het besluit dat volgt op
de positieve bevindingen en uitkomsten van
een proef die het afgelopen jaar is uitgevoerd
op initiatief van zorgverzekeraar OHRA en
waarvan de cijfers vorige week bekend wer-
den gemaakt. Het doel van het project was de
effecten van een structurele aanpak van onder-
voeding op patiënten en het ziekenhuis zelf te
meten en in kaart te brengen. Zieke mensen
eten vaak lange tijd te weinig, waardoor zij
ondervoed raken. In slechts een kwart van de
gevallen wordt dit tijdig gesignaleerd. Doel
van de proef was deze ondervoeding te voor-
komen door screening en gerichte behande-
ling van risicopatiënten. De effecten van deze
aanpak zijn een jaar lang structureel in kaart
gebracht. Door de screening op ondervoeding
bij specifieke patiëntgroepen werd de diëtist
eerder bij de behandeling betrokken. Door ge-
richte dieetadviezen kon de voedingstoestand
verbeterd worden en complicaties ten gevolge
van ondervoeding teruggedrongen worden. De
proef in ‘t Lange Land Ziekenhuis richtte zich
op patiënten die een grote buikoperatie moes-
ten ondergaan. In het HagaZiekenhuis richtte
de proef zich op het poliklinisch screenen van
patiënten met leukemie (bloedkanker), long-
kanker en COPD.
Mmax.nl
Kantoorinrichtingverhuur
Laboratoriumstoelen
Projektmeubilair
Nieuw
! ERGO
Voedingsstoel
Tel. 0294 28 5215 • Info@Mmax.nl
Professioneel wegen
www.medifix.nl - tel. 013-5111111
Zieke mensen eten vaak lange tijd te weinig, waardoor zij ondervoed raken.
;nYbki_[l[ WWdX_[Z_d]leeh m[had[c[hi _d Z[ peh]0
BZi]Zijc^Z`ZK^iVb^cZ8CKGZX]ih]jaeEV``Zi
kVcb^_ckV`WdcY]ZZ[ijbZZgoZ`Zg]Z^Y^c]VcYZc
C[[h_d\ehcWj_[efmmm$l_jWc_d[9DL$db
&)&#-+''&&'
Baby’s met een afwijking in het MSX1-gen
waarvan de moeder rookt hebben bijna drie
keer zoveel kans met een ‘hazenlip’ geboren
te worden. De genvariant komt bij onge-
veer dertig procent van de bevolking voor.
Klinisch genetici van het UMC Utrecht en
epidemiologen van het Erasmus MC beschrij-
ven deze resultaten in het tijdschrift Human
Genetics. Uit het onderzoek blijkt dat de
genvariant alleen het risico op een lip-, kaak-
of gehemeltespleet niet verhoogt. Maar in
combinatie met een moeder die rookt tijdens
de zwangerschap, vergroot de genvariant de
kans op een lipspleet wel (2,7 maal zoveel
meer kans). Als beide ouders roken wordt de
kans zelfs 4,9 maal zo groot.
VU medisch centrum heeft zaterdag 25 okto-
ber haar masterstudenten geneeskunde in de
witte jas geholpen, een indrukwekkende cere-
monie afkomstig uit de VS. VUmc is de eerste
in Nederland die zo een duidelijke markering
maakt tussen het meer theoretische en prakti-
sche deel van de opleiding geneeskunde. Stu-
denten spreken een zelf geschreven belofte,
vergelijkbaar met de eed van Hippocrates, uit.
Met deze jaartekst geven ze aan hoe ze straks
in de praktijk patiënten willen behandelen en
hun vak gaan uitoefenen.
VU medisch centrum markeert met de witte
jas ceremonie de overgang van de meer theo-
retische naar de praktische fase van de studie.
Zo markeren studenten de start van de patiën-
tencontacten. Tijdens deze witte jas ceremo-
nie spreken zij ook een jaartekst uit. Hiermee
geven ze op plechtige wijze aan hoe ze als arts
willen functioneren, welke verantwoordelijk-
heden, idealen en verplichtingen zij verbinden
aan hun beroep en hoe zij deze wensen uit te
dragen. Zij doen dit ten overstaan van familie,
vrienden, artsen en vertegenwoordigers van
medisch onderwijs.
Bewustwording
Doel van de ceremonie is dat er meer inzicht
in en bewustwording van het arts-zijn zowel
bij de student als bij de opleider komt. Drie
jaar geleden startte VUmc met een totaal ver-
nieuwd onderwijsprogramma. Hierin is er niet
alleen aandacht voor medische expertise maar
ook voor communicatie, zelfreflectie en der-
gelijke zaken. VUmc reageert hiermee op de
vraag van patiënten naar een arts, die niet al-
leen deskundig is maar ook competent in de
andere rollen die de medicus moet vervullen
in een moderne en dynamische samenleving.
Eerste ‘witte jas
ceremonie’ in
Nederland
De facilitaire
zorgondersteuner
www.isshospitalservices.nl
Tel: 030 - 24 24 800
2
Actueel
Colofon
Nummer 18
29 oktober 2008
Extra genen op chromosoom 20 veranderen
darmpoliepen in kwaadaardige tumoren. Dat
blijkt uit onderzoek van Gerrit Meijer, hoog-
leraar pathologie aan VU medisch centrum
in Amsterdam. Deze kennis is belangrijk voor
de vroege opsporing van darmkanker. Ook
kan nu worden gezocht naar geneesmidde-
len die de verandering van darmpoliepen in
kwaadaardige tumoren kunnen tegengaan.
De bevindingen van de onderzoeksgroep zijn
onlangs gepubliceerd in GUT online.
Via microarray experimenten onderzocht het
team eerst precies welke gebieden van chro-
mosoom 20 extra aanwezig zijn in darmkan-
ker en kwaadaardige poliepen. Vervolgens
keken de onderzoekers welke van de honder-
den genen die in deze gebieden liggen ook
daadwerkelijk meer mRNA produceerden en
of dit leidde tot een toename van de hoeveel-
heid eiwit, de actieve component in de cel. Uit
de analyses bleek dat zeven genen actiever
werden naarmate er meer kopieën van chro-
mosoom 20 aanwezig waren. Van twee daar-
van was al eerder bekend dat ze een rol spelen
bij darmkanker, maar dat deze twee genen,
samen met de vijf andere, belangrijk zijn bij
de kwaadaardige ontaarding van darmpolie-
pen, en het mechanisme erachter, is nu pas
vastgesteld. Op basis van de activiteit van
deze genen kon bijna negentig procent van de
goed- en kwaadaardige tumoren op molecu-
lair niveau van elkaar worden onderscheiden.
Poliepen van de dikke darm komen veel voor
bij mensen boven de zestig jaar. Een klein deel
van deze darmpoliepen, circa vijf procent, kan
uitgroeien tot een kwaadaardige tumor. Het
was al bekend welke genen belangrijk zijn bij
het ontstaan van goedaardige darmpoliepen,
bijvoorbeeld het APC gen, maar niet welke
genen betrokken zijn bij de verandering van
goedaardige naar kwaadaardige tumoren, ofte-
wel kanker. Bij poliepen die kanker worden,
zijn veranderingen vastgesteld, zoals extra
kopieën van delen van chromosoom 20. Op
basis hiervan was te verwachten dat het mRNA
dat in dat gebied wordt geproduceerd teveel
eiwit aanmaakt van een of enkele genen. Deze
eiwitten spelen een rol bij de kwaadaardige
ontaarding van een darmpoliep. Er liggen ech-
ter meer dan 800 genen op chromosoom 20.
Vroege opsporing
Deze nieuwe kennis wordt momenteel ge-
bruikt om nieuwe methoden te ontwikkelen
voor de vroege opsporing van darmkanker.
Wanneer darmkanker in een vroeg stadium
wordt opgespoord is heel vaak genezing moge-
lijk. Daarom zal een bevolkingsonderzoek de
sterfte aan darmkanker sterk verminderen.
Gerrit Meijer is hoogleraar pathologie en doet
onderzoek naar nieuwe methoden voor vroege
opsporing van darmkanker. Voor meer infor-
matie zie www.gameijer.nl
Het Zwitserse farmaciebedrijf Novartis heeft
zijn winst in het derde kwartaal van dit jaar
zien stijgen met 32 procent. Deze forse
hogere winst is met name te danken aan de
goede verkopen van medicijnen tegen kanker
en hoge bloeddruk.
De omzet van Novartis steeg met twaalf pro-
cent. Toch probeert het bedrijf nog te snijden
in de kosten door 550 banen te schrappen in
de Verenigde Staten. Grote farmabedrijven
profiteren van de kredietcrisis. Hun winsten
blijven stabiel en ook het constante dividend-
beleid maakt de aandelen van deze bedrijven
aantrekkelijke vluchthavens. Ook het aandeel
Novartis heeft nauwelijks onder de krediet-
crisis te lijden gehad.
Kredietcrisis goed
voor farmaceuten
Poliepen van de dikke darm komen veel voor bij mensen boven de zestig jaar.
Koninklijke Philips Electronics N.V. heeft vorige
week een nieuw Memorandum of Understan-
ding bekendgemaakt voor een vijf jaar durende
onderzoekssamenwerking met King’s College
London. In het kader van de miljoenen euro’s
omvattende overeenkomst zullen Philips en
de Division of Imaging Sciences van King’s
College London nieuwe onderzoeksprojecten
betreffende medische beeldvormingtechnie-
ken ontwikkelen die speciaal gericht zijn op
cardiologie en cardiale elektrofysiologie.
Een van de belangrijkste gebieden waar het
onderzoek zich op zal richten, is het combi-
neren van verschillende beeldvormingstech-
nieken, zoals röntgen, MRI, echo en CT, zo-
dat artsen eenvoudiger hun weg door het hart
van de patiënt kunnen vinden bij minimaal-
invasieve ingrepen. Philips en King’s College
London hebben, met name via de Division of
Imaging Sciences van King’s College London,
reeds een jarenlange relatie opgebouwd op het
gebied van beeldanalyse, speciaal op het ter-
rein van MRI, diagnostiek en interventionele
geleiding. De nieuwe overeenkomst beoogt de
voortzetting van langdurige samenwerking op
deze terreinen en is er ook op gericht nieuwe
onderzoeksprojecten op te zetten betreffende
medische beeldvorming voor cardiovasculaire
aandoeningen, hartritmestoornissen en hart-
aandoeningen bij kinderen.
Vooruitgang
Reza Razavi, hoogleraar cardiovasculaire
kinderziekten aan King’s College London en
hoofd van de Division of Imaging Sciences:
“We hebben een lange historie van samen-
werking met Philips, en deze nieuwe over-
eenkomst stelt ons in staat ons onderzoek
naar cardiovasculaire aandoeningen nog een
groot aantal jaren voort te zetten. Door mid-
del van ons onderzoek hopen we vooruitgang
te boeken bij de diagnose en behandeling van
hartaandoeningen, en zo de behandeling van
kinderen en volwassenen met hartziekten te
verbeteren.”
Philips en King’s Col-
lege London strijden
tegen hartziekten
Minister Klink van Volksgezondheid laat in
kaart brengen welke gevolgen de kredietcrisis
heeft voor de gezondheidzorg. Nog voor de
begrotingsbesprekingen op 7 november wil hij
dat de ‘quickscan’ af is. Die toezegging deed
hij op vorige week bij een Algemeen Overleg
met de Tweede Kamer over kapitaallasten.
Klink laat onderzoeken of zorgverzekeraars
slechte beleggingen hebben gedaan en of
zieken huizen geld naar IJsland hadden over-
gemaakt. Ook wil hij weten of zorgorgani-
saties extra geld kwijt zijn om geld te lenen,
omdat banken hogere rentes hanteren. Mocht
dit zo zijn, dan overweegt hij met extra geld
over de brug te komen. Eerder kwam uit
een onderzoek van accountantsbureau Ernst
& Young naar voren dat veel Nederlandse
zorginstellingen, zoals ziekenhuizen, instel-
lingen voor geestelijke gezondheidszorg en
verzorgingstehuizen, onder meer door de kre-
dietcrisis in geldnood dreigen te komen. De
kredietcrisis is niet de enige oorzaak, maar
versterkt de financiële problemen die veel
zorginstellingen toch al hebben. Ruim een
kwart van alle instellingen zat in 2007 al in de
rode cijfers. Het beeld dat daaruit naar voren
komt is volgens Ernst & Young verontrustend.
Volgens de NVZ vereniging van ziekenhui-
zen en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
is er echter geen reden tot paniek en verkeren
nog geen ziekenhuizen of andere instellingen
in acute financiële nood. “Bovendien zitten
er veiligheidskleppen, zoals een onderling
waarborgfonds, in het systeem”, aldus een
woordvoerster van de NVZ vorige week in het
Nederlands Dagblad.
Klink laat de gevolgen van de kredietcrisis voor
de gezondheidszorg in kaart brengen
Uitgever: Gouda Media Groep B.V.
Crabethstraat 38 D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322456
F (0182) 322466
Redactie: Gouda Media Groep B.V.
De Ziekenhuiskrant
Eindredactie: Marja den Otter
Opmaak: Gouda Media Groep B.V.
Afdeling vormgeving
Fotografie: Gouda Media Groep B.V.
Druk: Wegener NieuwsDruk Gelderland
Verspreiding: DistriQ Amsterdam
Redactie-adres: Crabethstraat 38 D
2801 AN Gouda
T (0182) 322456
E redactie@ziekenhuiskrant.nl
Advertentieverkoop:
Gouda Media Groep B.V.
T (0182) 322 451
E info@ziekenhuiskrant.nl
Mw. Anneke de Pater
Alhoewel deze krant met de grootst mogelijke
zorg is samengesteld, kan geen van betrokken
partijen aansprakelijk worden gesteld voor even-
tueel voorkomende fouten.
Lezersservice
Algemene servicevragen:
maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur;
telefoon (0182) 322 456 of mail naar:
info@ziekenhuiskrant.nl
Abonnementen
adres: Crabethstraat 38-D
2801 AN Gouda
Tel: (0182) 322 456
info@ziekenhuiskrant.nl
Prijzen: per half jaar 42,40 euro
per jaar 74,20 euro
Redactie/tips:
Tips voor de redactie, een redactionele tekst of
een persbericht kunt u mailen naar
redactie@ziekenhuiskrant.nl
De redactie houdt zich het recht voor om artike-
len niet te plaatsen of in te korten.
Verspreiding:
De krant wordt tweewekelijks beschikbaar gesteld
in het personeelrestaurant van alle ziekenhuizen
in Nederland. Daarnaast wordt de krant toege-
stuurd aan alle afdelingshoofden. Ook wordt hij
aan leveranciers en betrokkenen verzonden.
De oplage bedraagt 25.000 exemplaren.
Webkrant:
De webkrant is op de avond vóór het verschijnen
van de papieren krant beschikbaar op
www.ziekenhuiskrant.nl In de webkrant worden
enkele pagina’s dagelijks ververst.
Komende verschijningsdata 2008:
Tweewekelijks. Klik op:
www.ziekenhuiskrant.nl/verschijning
Bezorging:
Bezorgklachten kunt u mailen naar
info@ziekenhuiskrant.nl of bel (0182) 322456
Eiwitten voorspellen
ontstaan darmkanker
V E RS CHI J NT GRAT I S T WE E WE KE L I J KS OP WOE NS DAG I N AL L E Z I E KE NHUI Z E N I N NE DE RL AND E N OP I NT E RNE T
Adverteren?
Uw advertentie in een
oplage van 25.000
exemplaren?
Bel voor meer informatie met
Anneke de Pater, 0182 - 322
3 Actueel
Nummer 18
29 oktober 2008
Minister Klink van VWS biedt ziekenhuizen
geen lange termijn perspectief over bouw-
kosten. Wel biedt hij hierover meer zekerheid
voor de korte termijn. Ziekenhuizen vinden het
positief dat de minister een gefaseerde over-
gang in de nacalculatie hanteert. Maar hij biedt
geen duidelijk eindperspectief bij de deregu-
lering van de bouwkosten. Hierdoor lopen de
investeringsplannen van ziekenhuizen vast en
worden innovaties en prestatieslagen bemoei-
lijkt. Het belemmert de toegang tot financie-
ring op het meest ongelukkige moment, vindt
de NVZ vereniging van ziekenhuizen.
De NVZ concludeert dit op basis van een brief
die Klink vorige week aan de kamer heeft ge-
stuurd. De minister reageert hierin op het ad-
vies van de commissie Havermans. Deze heeft
een voorstel gedaan voor de compensatie die
ziekenhuizen ontvangen vanwege de over-
gang van het oude bouwregime naar de eigen
verantwoordelijkheid voor het vastgoed. Dit
proces duurt nu al vijf jaar. Ziekenhuizen heb-
ben bij de minister al vaker bezwaar aange-
tekend tegen de voortdurende onduidelijkheid
hierover. Uiteindelijk levert de eigen verant-
woordelijkheid voor bouw volgens de NVZ
een grotere doelmatigheid op. De overdracht
van het vastgoed en de bijbehorende risico’s
moet alleen wel zorgvuldig gebeuren. Hoe-
wel ziekenhuizen blij zijn dat er nu eindelijk
een advies ligt over kapitaallasten dat duide-
lijkheid biedt voor de korte termijn, hebben
zij voor de lange termijn nog veel bezwaren
tegen de reactie van Klink.
Ingangsdatum onacceptabel
Klink stelt in zijn brief voor nadeelcompen-
satie geen extra geld uit te trekken voor (tijde-
lijke) meerkosten. “Het moet macrobudgettair
neutraal worden uitgevoerd.” Voor de NVZ is
dit geen uitgemaakte zaak: daar waar door de
systeemwijziging nadeel ontstaat zullen spe-
cifieke oplossingen moeten komen. Daarnaast
is de ingangsdatum van de overgangsregeling
onacceptabel, stelt de NVZ. Ziekenhuizen zijn
vanaf 2008 financiële risico’s gaan lopen. De
minister wil de regeling echter per 2009 in
laten gaan. De waarde van de overgangsrege-
ling wordt hiermee beperkt.
Probleemgevallen
De hardheidsclausule voor probleemgevallen
en de nadeelcompensatie worden in de brief
van Klink onvoldoende uitgewerkt. Zieken-
huizen weten daardoor niet precies waar zij
aan toe zijn. De minister stelt slechts dat de
nadeelcompensatie vanwege financiële terug-
gang pas is vast te stellen als de nacalculatie
volledig is afgeschaft. De NVZ stelt vast dat
er al ziekenhuizen zijn die al schade onder-
vinden van het uitblijven van de compensatie-
regel of die daardoor een bouwstop moesten
afkon digen. De ziekenhuizen willen daarom
dat de minister een voorschotregeling treft of
een voorlopige voorziening instelt. De margi-
nale toetsing die de minster vooraf op bouw-
kosten wil laten doen brengt de ziekenhuizen
weer terug bij af, vindt de NVZ. Dit werd na-
melijk in het oude bouwregime ook toegepast.
Daarnaast, stelt de NVZ, komt de minister zijn
uitspraken rond solvabiliteitscriteria niet na.
Ziekenhuizen moeten eerst hun eigen vermo-
gen gebruiken om de ontstane verliezen en de
verliezen die gaan ontstaan te dragen voordat
zij aanspraak kunnen maken op compensatie
voor de gepleegde bouw.
HENK LUBBERS
VERHUIZINGEN - MEUBELOPSLAG - MOBIELE VERHUISLIFT
KLOKWEG 27
3034 KK ROTTERDAM
TEL. 010 - 466 76 42
414 71 50
A
l 80 jaar een
erkend bedrijf
Ziekenhuizen krijgen geen lange termijn perspectief over de bouwkosten.
Wereldreumadag (12 oktober) vormde voor Ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk een aardige aanleiding om alle
reumapatiënten die de maandag erna op de polikliniek reumatologie kwamen, te verrassen met een cadeautje in
de vorm van een appelsnijder, een pak appeltaartmix en een appeltaartrecept. Op de foto v.l.n.r. de polikliniek-
assistenten Mieke van de Heidenen en Muriel van Stormbroek en reumaverpleegkundige Ina Tromp. Op de voor-
grond mevrouw Gielen uit Ermelo (foto Linda Heller).
Reumapatiënten in het zonnetje
De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft
op 10 oktober een kritisch rapport gepubli-
ceerd over de inspanningen die ziekenhui-
zen leveren om infecties te voorkomen. De
inspectie constateert onder meer dat “het ge-
drag rond infectiepreventie onprofessioneel
is. Het ontbreekt op de OK aan discipline op
bijvoorbeeld het gebied van handen wassen
en kledingvoorschriften.” Ook verpleegkun-
digen spelen een belangrijke rol in infec-
tiepreventie daarom is het Landelijk Exper-
tisecentrum Verpleging & Verzorging gestart
met het project Verpleegkundige Interventies
InfectiePreventie (VIP).

Jaarlijks krijgen ongeveer 100.000 patiënten
tijdens hun opname in het ziekenhuis een
infectie. Deze ziekenhuisinfecties leiden soms
tot ernstige complicaties, een hogere sterfte,
een langere opnameduur en een toename van
de kosten. Preventie van deze infecties ver-
dient dus de hoogste prioriteit. Daarin kunnen
verpleegkundigen een belangrijke rol spelen,
stelt het LEVV, aangezien verpleegkundigen
vaak langdurig en intensief contact hebben
met de patiënt. Ziekenhuisinfecties ontstaan
mede als gevolg van het feit dat medewer-
kers niet handelen volgens de richtlijnen
van de Werkgroep Infectiepreventie (WIP),
een samenwerkingsverband van drie weten-
schappelijke verenigingen op het gebied van
infectiepreventie en ziekenhuishygiëne. De
Inspectie beschouwt deze richtlijnen als pro-
fessionele standaarden en wil dat deze op elke
operatieafdeling strikt worden nageleefd. Het
onderzoek werd uitgevoerd door het onder-
zoeksbureau Duo Market Research in op-
dracht van verpleegkundig vakblad Nursing
en NewCompliance.
Inspectie constateert nonchalance bij
infectiepreventie op de OK in ziekenhuizen
Het ontbreekt op de OK aan discipline op bijvoorbeeld het gebied van handen wassen.
Bouwkosten blijven
onzekere factor
De nieuwe Intensive Care van ziekenhuis
Medisch Spectrum Twente in Enschede is
maandag 13 oktober in Duitsland op transport
gezet en kwam in de nacht van 15 op 16 okto-
ber in Enschede aan.

De Raad van Bestuur van Medisch Spectrum
Twente heeft in het voorjaar 2008 besloten
tot de plaatsing van een semipermanente
Intensive Care op het ziekenhuisterrein. Op
dit moment worden patiënten die intensieve
zorg behoeven, nog behandeld en verpleegd
op de al gemene Intensive Care. Deze voldoet
niet meer aan de eisen die vandaag de dag aan
een algemeen Intensive Care worden gesteld.
De Raad van Bestuur heeft gekozen voor het
concept van een semipermanente voorziening,
omdat de voorgenomen nieuwbouwplannen
(beoogde realisatie in 2013) voorzien in een
geheel nieuwe Intensive Care. Maandag 13
oktober vertrekt het transport richting Ensche-
de. De grootte van de Intensive Care maakte
vervoer met een dieplader noodzakelijk. Op
15 oktober kwam het transport in Enschede
aan. Het manoeuvreren op het ziekenhuister-
rein en de aansluitende plaatsing was een om-
vangrijke en complexe operatie die met chi-
rurgische precisie werd verricht.
Mammoettransport brengt nieuwe Intensive
Care naar Enschede
4
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
Bel gratis 0800 - 023 28 28
WWW.FREELIFT.COM
“Freelift maakt
mijn huis
weer thuis”
Genieten van je héle huis, dat lukt weer met een traplift
van Freelift.
Wellicht herkent u het: de trap op en af was altijd eenvoudig,
maar de laatste tijd niet meer. Steeds meer mensen
kiezen daarom voor een traplift van Freelift.
Freelift maakt al 45 jaar trapliften van hoge kwaliteit.
Voor alle trappen, recht of met bochten. Met volop
keuze in lifttype, stoelen, bekleding en kleuren. Vakkundig
geplaatst in een halve dag, zonder rommel in uw huis.
Freelift informeert u graag over de optimale oplossing, geeft u
gedegen advies over subsidiemogelijkheden of andere manieren
om uw traplift te financieren.
Bel gratis 0800 – 023 28 28 of stuur onderstaande bon in.
Ja, ik wil graag meer weten over Freelift trapliften
Stuur mij uitgebreide informatie
Bel mij voor een vrijblijvende afspraak
Naam M/ V
Adres
Postcode
Woonplaats
Telefoon
Stuur deze bon in een envelop zonder postzegel naar:
Freelift b.v., antwoordnummer 805, 1700 WB Heerhugowaard
Z
K
Postbus 85267, 3508 AG Utrecht T 030-2669 450, F 030-2669 451 W www.fwgadvies.nl
Human Resource Management: de bijdrage van een individuele medewerker
vertaalt zich naar de totale output van uw organisatie. Hoe krijgt u inzicht in
de prestaties en grip op de resultaten van medewerkers? Hoe maakt u deze
resultaten meetbaar en komt u tot een beloning op maat?
Kortom: hoe mobiliseert u uw medewerkers tot ambassadeurs van uw organi-
satiekoers?
FWG Advies ondersteunt u bij vraagstukken op het vlak van HR-beleid en organi-
satieontwikkeling, waarbij het functiegebouw en de loonkostenontwikkeling
centraal staan. Reductie van het aantal functies, het opstellen van generieke
beschrijvingen, competentiemanagement, beoordelen en fexibel belonen; een
greep uit de thema´s waarover onze dienstverlening zich uitstrekt.
De combinatie van functiewaardering, opleidingen en advisering en onze
speciheke kennis van de zorg vormen onze kracht.
Functiewaardering Opleidingen Advies
V E RS CHI J NT GRAT I S T WE E WE KE L I J KS OP WOE NS DAG I N AL L E Z I E KE NHUI Z E N I N NE DE RL AND E N OP I NT E RNE T
Adverteren?
Uw advertentie in een
oplage van 25.000
exemplaren?
Op internet worden de
advertenties doorgelinkt
naar de eigen website
Bel voor meer informatie met
Anneke de Pater, 0182 - 322
Amsterdam - P.C. Hooftstraat 55
Den Haag - Noordeinde 2
Rotterdam - Lijnbaan 50
5 Gezondheid
Nummer 18
29 oktober 2008
Website LekkerLangLeven in de lucht
Diabetes Fonds, Hartstichting en Nierstich-
ting willen een rem zetten op de groei van het
aantal mensen met hart- en vaatziekten, chro-
nisch nierfalen en diabetes. Daar werken ze
aan met eigen activiteiten én gezamenlijk met
het preventieprogramma LekkerLang Leven.
Over die gezamenlijke activiteiten bericht
men nu op de nieuwe website www.lekker-
langleven.nl.
Het aantal mensen met diabetes (suikerziekte),
hart- en vaatziekten en nierziekten groeit snel.
Die groei moet worden gestopt, zodat meer
mensen gezond oud worden. Dat is niet alleen
plezierig voor de mensen zelf en voor hun om-
geving, maar betekent ook dat de kosten van
de gezondheidszorg beter beheersbaar blijven.
Het preventieprogramma LekkerLangLeven
van de Nierstichting, het Diabetes Fonds en
de Hartstichting is gericht op bewustwording
en het stimuleren van goede vroegtijdige op-
sporing van risicofactoren in de reguliere zorg.
Dit doen de drie fondsen door de ontwikke-
ling van een Checkstandaard, het investeren
in weten schappelijk onderzoek over risico-
communicatie en effectieve leefstijl, lobby en
pleitbezorging richting politiek. De samen-
werking tussen deze gezondheidsfondsen is
logisch: om diabetes, hart- en vaatziekten en
nierfalen te voorkomen, moeten dezelfde risi-
cofactoren worden aangepakt. Het voorkomen
van de ene ziekte, beïnvloedt ook het ontstaan
van de andere. In vijf jaar tijd willen de orga-
nisaties een concrete bijdrage geleverd hebben
aan preventie van deze ziekten in Nederland.
Eén op de vijf patiënten die langdurig maag-
zuurremmers gebruikt, blijkt zonder te kun-
nen. Eén op de drie kan met een lagere dosis
toe. Dat blijkt uit het onderzoek dat Alike van
der Velden uitvoerde aan het UMC Utrecht en
waarop ze op 27 oktober promoveerde.
In haar onderzoek liet Van der Velden 203
langdurige gebruikers van maagmiddelen de
minimale dosis bepalen waarmee hun klach-
ten onder controle bleven. De deelnemers kre-
gen gedurende drie maanden twee potjes pil-
len mee naar huis. Uit het eerste potje namen
ze dagelijks een pil, uit het tweede ‘zo-nodig’
potje mochten de deelnemers alleen een pil
nemen om opspelende klachten te onderdruk-
ken. Bij de meeste deelnemers bevatte het
‘dagelijks’ potje een placebo en het ‘zo-nodig’
potje een maagzuurremmer. Bij de overige
deelnemers was dat net andersom. Negentien
procent van de patiënten die dagelijks een
placebo innamen blijkt zonder bijslikken van
een maagzuurremmer zonder maagklachten te
blijven. Zij zouden na afloop van het onder-
zoek kunnen stoppen met maagzuurremmer-
gebruik. Eén derde van de deelnemers vermin-
derde het gebruik naar twee tot zes tabletten
per week, en ongeveer de helft bleef dagelijks
gebruiken. Na afloop van het onderzoek was
het medicijngebruik sterk gedaald, terwijl de
maagzuurklachten niet verergerden.
Meeste geld
Aan maagzuurremmers wordt in Neder land
samen met cholesterolverlagers het meeste
geld voor geneesmiddelen uitgegeven, res-
pectievelijk 330 en 380 miljoen euro. De
onderzoeks methode die Van der Velden toe-
paste zou ook gebruikt kunnen worden om de
werkelijke behoefte aan antidepressiva en kal-
merende benzodiazepinen (jaarlijkse uitgaven
van 175 en 185 miljoen euro) te bepalen.
Maagzuurremmer
lang niet altijd nodig
De thermometer
Het was Hippocrates al opgevallen dat som-
mige patiënten warm aanvoelden. Aanvan-
kelijk werd dit fenomeen als een apart ziek-
tebeeld gezien. Pas later werd duidelijk dat
koorts een symptoom is.
Het registreren van temperatuurverschillen
werd pas mogelijk nadat Christiaan Huygens
in 1665 naast de kwikbuis een schaalverde-
ling had aangebracht. Hij stelde het vries-
punt van water op nul graden en het kook-
punt op honderd graden. Pas een eeuw later
verdedigde Celsius deze schaalver deling,
die inmiddels overal in Europa ingang heeft
gevonden. Dit geldt echter niet voor de in-
deling van Fahrenheit, die nog veel in Ame-
rika wordt gebruikt of Réaumur, die vrijwel
nooit wordt gehanteerd. De beroemde medi-
cus in Leiden Boerhaave gebruikte al een
thermometer maar noteerde de gegevens niet.
Zijn leerling de Haen deed dit wel en zag
daardoor het verband tussen koorts en een
snelle pols. Wunderlich tekende temperatuur
en pols in een curve op en bracht zo een snel
dalende (kritische) en een langzaam dalende,
een lytische, temperatuurdaling in beeld. De
plaats om de temperatuur te meten veranderde
in de loop der eeuwen. Aanvankelijk werd de
meter tegen de huid van pols of buik gelegd,
vervolgens in de mond of onder de oksel,
daarna rectaal en tegenwoordig met een elek-
tronische meter in het oor. James Currie in-
troduceerde een gebogen thermometer zodat
hij de temperatuur kon aflezen terwijl hij ach-
ter de patiënt stond. De patiënt bleef in die
tijd altijd onkundig van zijn toestand. Atkin
bracht in 1852 de vernauwing in de kwikbuis
aan waardoor de maximum temperatuurstand
gehandhaafd bleef. Nog niet lang geleden is
de kwikthermometer uit de gratie geraakt en
tegenwoordig is de verkoop hiervan verboden
omdat bij breuk het vrijkomende kwik slecht
voor het milieu is.
Bob Griffioen, Medisch Farmaceutisch Museum Delft
Polikliniek Ziekenhuis Amstelland vernieuwd
Burgemeester Van Zanen van Amstelveen
opende begin deze maand de vernieuwde poli-
kliniek Cardiologie van Ziekenhuis Amstelland
in zijn woonplaats.
Met de recente verbouwing is een hartfunc-
tieafdeling in de polikliniek Cardiologie geïn-
corporeerd en is een extra ECG-kamer gereali-
seerd. Daarnaast is er ruimte gemaakt voor de
vierde cardioloog die naar verwachting voor
de jaarwisseling bij de vakgroep zal starten.
Ook is het secretariaat nu op één locatie ver-
zameld, in plaats van verdeeld over meerdere
ruimtes op de polikliniek. Dit moet de logis-
tiek en bereikbaarheid verbeteren. Binnenkort
zal de hartfalenpolikliniek worden versterkt
zodat ook de klinische patiënten door de hart-
falenverpleegkundige begeleid kunnen wor-
den. Het aantal heropnames voor hartfalen zal
hierdoor verder afnemen.
Burgemeester Van Zanen heft samen met de cardiologen het glas op de vernieuwde polikliniek Cardiologie.
Geschiedenis van de gezondheidszorg
In de zorg wordt steeds meer van werk-
nemers gevraagd. Door de cliënt én de werk-
gever. Vraaggericht werken, klantvriendelijk
optreden en breed inzetbaar zijn. Hiervoor
moet mensen flexibel zijn en grenzen kun-
nen stellen. Daarmee kunnen ze een gevoel
van onvrede, hoge werkdruk en stress tegen-
gaan. Het is voor werknemers dus belangrijk
om voor zichzelf op te komen. ABVAKABO
FNV wil de sterren in de zorg sterker maken
in hun werk door het aanbieden van een
power training.
Deze training bestaat uit een actieve ochtend-
workshop en een middagtraining. De work-
shop staat onder leiding van een professio-
nele vechtsporttrainer, die deelnemers met
een bokssessie bewust maakt van hun eigen
weerbaarheid. Om te ervaren wat grenzen
stellen met hen doet, krijgen zij na de sessie
feedback op hun gedrag. Tijdens de middag-
training leren deelnemers assertief op te tre-
den in lastige werksituaties met collega’s,
leidinggevenden en cliënten. Verder wordt
uitgelegd hoe hun gedrag invloed kan heb-
ben op mensen en situaties. Nog geen lid van
ABVAKABO FNV, maar wel deelnemen aan
de powertraining? Maak dan gebruik van het
actieaanbod en word zes maanden lid voor
25 euro. Ga voor meer informatie over de
powertraining en ABVAKABO FNV naar
www.abvakabofnv.nl.
(Advertorial)
Power to the sterren in de zorg
ABVAKABO FNV wil de sterren in de zorg sterker maken in hun werk door het aanbieden van een powertrai-
ning (foto Wil Groenhuijsen).
6
Werken in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Werken
in de
ZORG
PATIENTEN
MONITOREN
EN JE EIGEN CARRIÈRE
BEWAKEN
TMI ZOEKT
• verpleegkundigen (A, B en gespecialiseerd)
• laboranten
• operatie-assistenten
• anesthesiemedewerkers
• gipsverbandmeesters
• doktersassistenten
• apothekersassistenten
TMI BIEDT
• vrijheid met de zekerheid van een uitstekend salaris
• meer ervaring door afwisselend werk
• een auto vanaf 28 uur per week
Werken op jouw manier!
Een vast dienstverband, een min-max contract of een 0-uren contract.
Tevens bemiddelt TMI al jaren voor ZZP’ers. Interesse?
KOM EENS PRATEN BIJ TMI. DE DETACHEERDERS IN
DE ZORG.
www.verpleegkundigen.nl
Zoek een baan die bij je past!
Hét uitzendbureau voor zorg en welzijn.
PlusZend biedt jou:
Zinvol, gezellig en verantwoordelijk
werk op de dagen die jij wilt.
Er is een ruime keus aan functies.
Denk ook aan:
Praktijkervaring opdoen tijdens je studie in
de zorg en/of welzijn sector.
Kortom een baan die bij jou past!
www.pluszend.nl
Capelle aan den IJssel: 010-4507266
Gouda: 0182-547015
Woerden: 0348-499053
Zoetermeer: 079-3310437
Hèt uitzend- en detacheringbureau
voor de zorg.
Dudokplein 214
3315 KH Dordrecht
078 6309292
www.continuecare.nl
De zorg heeft vandaag de dag zelf ook nogal
eens een helpende hand nodig. Care4Care voor-
ziet hierin met haar netwerk van gemotiveerde
Verpleegkundigen en Verzorgenden IG die van
afwisseling houden. Als medewerker van Care-
4Care kun je rekenen op persoonlijke aandacht en
coaching, als dat nodig is. Bovendien bieden we
uitstekende arbeidsvoorwaarden, interne opleiding
en zelfs optie op een leaseauto. Lijkt de uitdaging
van het werken in verschillende zorginstellingen
je wel wat? Kom dan eens langs op onze website
voor alle mogelijkheden of bel voor een afspraak.
Dan maken we graag kennis met je in Rotterdam.
Care4Care.nl
7
Werken in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Beroep in Beeld
Mensen in de zorg
De Raad van Toezicht
van het Westfries-
gasthuis in Hoorn
benoemt deze maand
mevrouw dr. J.A.A.M.
van Diemen-Steen-
voorde (50) als
nieuw lid. Zij treedt
Naam: Pieter Kamp
Leeftijd: 29 jaar
Opleiding: Bouwkunde (Ing) Biome-
dische technologie (Ir)
Afdeling: Klinische Fysica
Beroep: Biomedisch technoloog
Ziekenhuis: ZGT (Hengelo en Almelo)
Kunt u een omschrijving geven van uw
beroep?
“Sinds 1 september ben ik in deze organisa-
tie werkzaam als Biomedisch Technoloog. Ik
hou mij bezig met het QMT (Quality Medical
Technologie) proces. Dit is een beproefd kwa-
liteitssysteem dat voorziet in de borging van
alle technologie in de medische systemen.
Hiermee wordt de kwaliteit dus geborgd ge-
durende het gehele proces van aanschaf, ge-
bruik tot en met afvoer. Tevens zal ik enige
onderwijstaken toegewezen krijgen.”
In welke ziekenhuizen heeft u
gewerkt?
“Als Biomedisch Technoloog in Hengelo en
Almelo. In mijn vorige baan, bij de installaties
van OK lampen en pendels in ziekenhuizen
over heel Nederland en België.”
Welke eigenschappen heeft iemand
nodig om dit werk te kunnen doen?
“Hij moet zowel de taal van de technicus als
de taal van de medici kunnen verstaan.”
Waar moet iemand tegen kunnen?
“Dat bestaande processen in een organisatie
nu eenmaal niet in een dag veranderd kunnen
worden.”
Wat moet iemand heel goed kunnen?
“Zowel een goed luisterend oor hebben om
problemen op te sporen en te analyseren, als
ook de overtuigingskracht hebben om mensen
over de streep te halen dat de bestaande situa-
tie niet per definitie de beste is.”
Wat vindt u het plezierigst/onplezie-
rigst in dit werk?
“Het plezierigste aan mijn werk vind ik dat
ik direct bezig ben om de kwaliteit van het
zorgproces te verbeteren. Ik zal hierbij dus
niet direct een patiënt behandelen, maar wel
zorg dragen voor een zo goed mogelijke om-
geving om de patiënt te behandelen. Ook de
afwisseling met het geven van onderwijs en
het bepalen van mijn eigen dag indeling vind
ik erg prettig.”
Welke ambities heeft u?
“Wellicht dat ik over een aantal jaren besluit
om toch de opleiding tot klinisch fysicus af
te ronden. Momenteel wil ik mij eerst eigen
maken met dit ziekenhuis en het QMT plan
verder uitrollen dat zal eerst nog een aantal
jaren in beslag nemen!”
Meer subsidie voor
opleiding tot jeugdarts
De opleiding Jeugdarts bij de Netherlands
School of Public & Occupational Health
(NSPOH) start op vrijdag 16 januari 2009 in
Utrecht, en op donderdag 3 september ook in
Zwolle. De inschrijving is inmiddels geopend.
Het ministerie van VWS biedt een ruimere
subsidieregeling waardoor meer dan honderd
artsen kunnen instromen in de tweejarige
beroepsopleiding.
Veel jeugdartsen werken in deeltijd. Part-
timers kunnen bij de NSPOH het cursorisch
deel van de tweejarige beroepsopleiding in
een drie jarig programma volgen. Ook zij-
instromers en aios (arts in opleiding tot spe-
cialist) met een aangepast programma kunnen
meedoen. Na afronding van de eerste fase kan
de jeugdarts verder met de tweede fase, ge-
richt op beleid, wetenschappelijk onderzoek
en management, om deze af te sluiten met de
specialistenregistratie arts Maatschappij en
Gezondheid (M en G).
Duaal
Zoals alle opleidingen tot medisch specialist,
hebben de opleidingen Arts M en G van de
NSPOH de vorm van een duale, competen-
tiegerichte opleiding. Dus ook de nieuwe op-
leiding jeugdgezondheidszorg. Dat betekent
dat de arts het werk in de praktijk leert, onder
begeleiding van een of meer ervaren collegae.
De opleiding sluit nauw aan bij de dagelijkse
praktijk van het werk. Voor het invullen van de
nieuwe opleidingsprincipes werkt de NSPOH
nauw samen met de koepelorganisaties, de
universiteiten, de KAMG en de AJN. Deze
wetenschappelijke vereniging speelt een sleu-
telrol in het vormgeven van de beroepsoplei-
ding én van de tweede-fase-opleiding tot Arts
M&G. Geïnteresseerden vinden meer infor-
matie op www.nspoh.nl/mg en www.cbog.nl
of nemen contact op met het opleidings-
secretariaat, telefoon (020) 566 49 49.
toe tot de vijfkoppige Raad van Toezicht
ter opvolging van prof. dr. M. Berg die de
afgelopen jaren betrokken was bij de be-
leidsvorming van het Hoornse ziekenhuis.
Mevrouw Van Diemen is lid van de Raad
van Bestuur van GGZ Oost Brabant (vanaf
1 januari 2009 voorzitter). Na haar oplei-
ding tot kinderarts heeft ze tot 2003 ge-
werkt als afdelingshoofd-opleider kinder-
geneeskunde in het St. Antonius ziekenhuis
in Nieuwegein.
De arts E.J. (Eric) Janson (47) is per
1 december 2008 door de Raad van Toezicht
benoemd als bestuurder/algemeen directeur
van het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam.
Hij volgt per die datum D. van Goor op,
bestuurder/algemeen directeur a.i. Eric Jan-
son heeft geneeskunde gestudeerd aan de
Rijksuniversiteit Groningen. Daarna volgde
hij verschillende opleidingen op het gebied
van kwaliteit, financiën en management.
Erik Janson vervulde eerdere directie- en
bestuursfuncties in onder meer het Acade-
misch Ziekenhuis Maastricht en de Zieken-
huisgroep Twente.
De Raad van Commissarissen van zieken-
huis Medisch Spectrum Twente in Enschede
heeft drs. A.H. (Lex) Hilbers per 1 janua-
ri 2009 benoemd als lid van de Raad van
Bestuur van dat ziekenhuis. Binnen de Raad
van Bestuur wordt Hilbers primair verant-
woordelijk voor de portefeuille Financiën.
Hij is momenteel lid Raad van Bestuur van
de Isala Klinieken in Zwolle. Daarvoor was
hij voorzitter Raad van Bestuur van de Zie-
kenhuis Groep Twente. Verder treedt per
1 november 2008 drs. R.W.L. (Ronald)
Spanjers in dienst van MST als directeur
Financiën en Informatievoorziening.
Hans Kestens, lid van de Raad van Bestuur
van Univé-VGZ-IZA-Trias (UVIT), treedt
per 1 januari 2009 terug als bestuurder. De
afgelopen tien jaar is hij lid geweest van
de Raad van Bestuur van achtereenvol-
gens VGZ, VGZ-IZA, VGZ-IZA-Trias en
nu UVIT. Nu de strategie en de inrichting
van de nieuwe UVIT-organisatie vorm ge-
kregen hebben, wil hij een nieuwe wending
aan zijn loopbaan geven en meer in de luwte
gaan opereren.
Het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG)
in Amsterdam heeft per 1 maart 2009 drs.
P.E. (Peter) van der Meer MBA benoemd
tot lid van de Raad van Bestuur van het
OLVG. Peter van der Meer (46 jaar) maakt
sinds januari 2001 deel uit van de Raad van
Bestuur van het Medisch Centrum Haag-
landen in Den Haag; vanaf januari 2007 als
voorzitter.
EMBO-lidmaatschap voor Daniel Peeper en
Bas van Steensel
De European Molecular Biology Organization
(EMBO) heeft 59 onderzoekers van binnen en
buiten Europa erkend voor hun bewezen excel-
lentie in onderzoek. Daniel Peeper en Bas van
Steensel, allebei staflid van het Neder lands
Kanker Instituut – Antoni van Leeuwenhoek
Ziekenhuis (NKI-AVL) in Amsterdam, zijn twee
van deze vooraanstaande onderzoekers. Het
door hen verkregen lidmaatschap van EMBO
geldt als levenslange eer. Nieuwe leden wor-
den jaarlijks genomineerd en verkozen door
de leden van de organisatie.
Prof. Daniel Peeper en dr. Bas van Steensel
leiden hun eigen onderzoeksgroep in respec-
tievelijk de divisie Moleculaire Genetica en
de divisie Genregulatie van het NKI-AVL.
Het onderzoek van Peepers laboratorium
richt zich op het ontrafelen van mechanismen
die voorkomen dat gezonde cellen verande-
ren in kankercellen. Ook is hij op zoek naar
genen die ervoor zorgen dat een tumorcel zal
uitzaaien. Hierbij maakt zijn groep gebruik
van onder andere functionele genomica. Van
Steensel is geïnteresseerd in de manier waarop
chroma tine-regulerende eiwitten gen expressie
controleren. Zijn onderzoeksgroep ontwerpt
nieuwe genoombrede technologieën en ana-
lytische methoden en past deze toe om de in-
teractie van regulerende eiwitten met genen te
bestuderen.
Excellente onderzoekers
Van de 51 onderzoekers die als nieuw EMBO-
lid zijn verkozen komen er vier uit Nederland.
Acht onderzoekers komen uit Australië, Singa-
pore en de Verenigde Staten. Zij zijn benoemd
tot geassocieerde leden. Het totaal aantal
leden van EMBO komt met de nieuw verko-
zen leden op 1360. Ze vertegenwoordigen een
groep excellente onderzoekers uit alle richtin-
gen van de moleculaire levens wetenschappen,
waaronder ontwikkelings biologie, genomica,
moleculaire geneeskunde, neurowetenschap-
pen, biologie van planten en systeembiologie.
Van de EMBO-leden hebben er 48 de Nobel-
prijs gekregen en ontvingen vele anderen
prestigieuze internationale prijzen en benoe-
mingen.
Marktwerking in zorg
krijgt plaats in nieuwe
opleiding in Ede
De Christelijke Hogeschool Ede en advies-
bureau Servira (organisatie voor innovatie en
ontwikkeling binnen zorg en welzijn) starten
in het najaar van 2008 een nieuwe opleiding
waarin de marktwerking in de zorg- en hulp-
verlening centraal staat. Medewerkers uit de
zorg- en hulpverlening leren tijdens deze stu-
die hoe ze de nieuwe, complexe overheids-
regels kunnen toepassen in hun dagelijkse
werk. Het is voor het eerst dat een dergelijke
studie in Nederland wordt aangeboden.
Zowel de Christelijke Hogeschool Ede als
Servira verwachten dat de opleiding voorziet
in een grote behoefte. Veel zorgaanbieders
hebben te maken met oplopende finan ciële
tekorten en dreigen zelfs failliet te gaan.
Vaak heeft dat volgens hen te maken met on-
bekendheid met het toepassen van de nieuwe
regels in de praktijk. In de huidige zorg- en
welzijnsopleidingen wordt nog nauwelijks
aandacht besteed aan de nieuwe overheids-
regels voor marktwerking in de zorg. Markt-
werking speelt een steeds grotere rol in de
Nederlandse gezondheidszorg. Niet alleen
het management van zorg- en welzijnsorga-
nisaties, maar ook individuele hulpverleners
worden hiermee geconfronteerd. Het is daar-
om belangrijk dat iedereen weet hoe de huidi-
ge financieringsstructuur in elkaar zit en wat
nodig is voor een goede verantwoording van
de zorg. De nieuwe opleiding is een post-hbo-
studie (‘Indicatiegericht hulpverlenen’) en is
bestemd voor zorg- en hulpverleners met een
afgeronde hbo-opleiding.
Welzorg, marktleider op het gebied van
(mobiliteits)hulpmiddelen voor ouderen
en gehandicapten in Nederland heeft sinds
1 oktober een nieuwe CEO. Gerard Brand
(52) volgt Ad Huijsmans op. Brand was tot
1 september algemeen directeur van ISS
Facility Services.
8
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
PATIENTEN MONITOREN
EN JE EIGEN CARRIÈRE BEWAKEN
TMI ZOEKT
• verpleegkundigen (A, B en gespecialiseerd)
• laboranten
• operatie-assistenten
• anesthesiemedewerkers
• gipsverbandmeesters
• doktersassistenten
• apothekersassistenten
T
Werken op jouw manier!
Een vast dienstverband, een min-max contract of een 0-uren contract.
evens bemiddelt TMI al jaren voor ZZP’ers. Interesse?
KOM EENS PRATEN BIJ TMI.
DE DETACHEERDERS IN DE ZORG.
www.verpleegkundigen.nl
TMI BIEDT
• vrijheid met de zekerheid van een uitstekend salaris
• meer ervaring door afwisselend werk
• een auto vanaf 28 uur per week
Het veiligheidsmanagementsysteem (VMS)
is vanaf 2008 in elk ziekenhuis verplicht
Jalaco Consultancy is gespecialiseerd in:
• patiënt veiligheid
• medicatie veiligheid
• proces optimalisatie
• systeem oplossingen
Jalaco Consultancy • Blekerssingel 78 • 2806 AD Gouda • www.jalaco.nl
Neem contact op met:
Jalaco Consultancy
Dr. J. M. de Laat
0182 - 32 24 40
jmdelaat@jalaco.nl
9
Gezondheid
Nummer 18
29 oktober 2008
Drie nieuwe genen voor schizofrenie ontdekt
Nederlandse genetici van onder meer het
UMC Utrecht en Radboud UMC Nijmegen
beschrijven drie nieuwe genen die betrokken
zijn bij het ontstaan van schizofrenie. Ze kwa-
men de genen op het spoor via grootschalig
genetisch onderzoek bij patiënten met een
ernstige variant van schizofrenie. De onder-
zoekers publiceren hun resultaten in het tijd-
schrift American Journal of Human Genetics.
Het artikel is verschenen op 10 oktober.
De genetici ontdekten de genen door in het
DNA van schizofreniepatiënten te speu-
ren naar ‘copy number variation’. Dat is
het verschijnsel dat sommige stukken DNA
meerdere keren kunnen voorkomen of juist
afwezig zijn. Van deze genetische verande-
ring vonden onderzoekers dertien zeldzame
varianten. Uiteindelijk bleken hierdoor drie
hersen specifieke genen verstoord te worden.
Van deze genen was weliswaar al bekend dat
ze invloed hebben op de werking van zenuw-
cellen, maar het is voor het eerst dat ze met
schizofrenie in verband worden gebracht. De
veranderingen in deze genen komen zeer zel-
den voor maar kunnen de kans op het verkrij-
gen van schizofrenie sterk verhogen. In ruim
één procent van de patiënten troffen de onder-
zoekers deze genetische veranderingen aan.
Het vinden van nieuwe schizofrenie genen
is belangrijk voor het beter begrijpen van het
ontstaan van de ziekte. Het onderzoek bestond
uit twee stappen. Eerst een scan van het hele
DNA bij 54 schizofreniepatiënten, vervolgens
een gedetailleerdere analyse bij meer dan 750
patiënten en 700 gezonde controles uit Neder-
land. Schizofrenie is een ernstige psychiatri-
sche aandoening waar ongeveer een procent
van de bevolking aan lijdt. Patiënten kampen
met hallucinaties en waanbeelden, maar ook
met een gebrek aan levenslust en initiatief. De
ziekte is niet te genezen maar wel met medi-
cijnen in toom te houden. Ondanks een effectieve dotterbehandeling
vindt er bij een deel van de hartfalenpatiënten
geen of onvolledig herstel plaats van de bloed-
toevoer naar het hart. Dit wordt veroorzaakt
door beschadiging van de kleinste bloedvaat-
jes. De huidige controlemethoden, zoals een
angiogram, pikken deze beschadigingen niet
op. De verbeterde techniek van nieuwe MRI’s
signaleert deze beschadiging echter wel, zo
blijkt uit onderzoek van Robin Nijveldt. Hier-
door kan een betere individuele voorspelling
gedaan worden van de kans op het ontwikke-
len van hartfalen in de nabije toekomst. Ook
kan de behandeling beter afgestemd wor-
den op de behoeften van de patiënt. Nijveldt
promo veerde op woensdag 15 oktober aan
VU medisch centrum in Amsterdam.
Nijveldt beschouwt het onderzoeksresultaat
als een belangrijke stap in de behandeling van
de groeiende groep hartpatiënten. De voorde-
len van het gebruik van de MRI bij behande-
ling en controle van hartfalen zijn namelijk
erg groot: zo hoeft de patiënt geen straling te
ondergaan en krijgt hij geen schadelijke con-
trastvloeistof ingespoten. Daarnaast is bin-
nen vijftien minuten duidelijk hoe het met de
bloedvaten gesteld is en kan direct een op de
patiënt aangepaste behandeling starten. Door
de inzet van de MRI kan de kwaliteit van
leven van hartpatiënten zo hoog mogelijk blij-
ven. Nijveldt onderzocht een groep van zes-
tig mensen met een hartinfarct en vergeleek
daarbij de huidige behandelings- en controle-
methoden (zoals dotteren, het angiogram en
het hartfilmpje) met de inzet van de MRI. In
Nederland overleven steeds meer mensen een
hartinfarct. Hierdoor is er een toename in het
aantal mensen met hartfalen. De uitkomsten
uit het onderzoek zijn direct bruikbaar voor
patiënten in de centra die beschikken over een
MRI. Het onderzoek van Nijveldt is mede ge-
financierd door de Nederlandse Hartstichting
en het Interuniversitair Cardiologisch Insti-
tuut Nederland (ICIN).
MRI redt levens van
hartpatiënten
(Advertorial)
Het pakket van eisen en wensen van klanten
verandert continu. Zorginstellingen onder-
nemen steeds vaker stappen om hierop in te
spelen. Binnen de ontwikkeling van nieuwe
voedingsconcepten wordt de patiënt, bewo-
ner (klant) centraal gesteld. Dit vraagt een
enorme inspanning op het gebied van ver-
anderingsmanagement, namelijk van aanbod
gestuurd naar vraag gestuurd.
De klant centraal betekent in veel gevallen
dat:
• de klant kan sturen
• de klant kan kiezen, wat, wanneer, hoe-
veel, hoe vaak, waar etc, de voeding
wordt genuttigd
Deze inspanning vraagt om een totaal nieuwe
aanpak, waarin functies van back- en Front-
office duidelijk veranderen, input van ICT op-
lossingen worden gevraagd, attitude van een
organisatie moet veranderen, maar boven al,
moet dit worden gerealiseerd met een krim-
pend budget en een onzekere ’omzet’, gelet
op de financiering van de zorg.
EsusGroup
Biedt totaaloplossingen op het gebied van
eten, drinken, gastvrijheid en service. Met als
producten en diensten;
• Multimediale- en logistieke ICT dien-
sten,
• Consultancy en expertise,
• Training en opleiding,
• Kwaliteitszorg en voedselveiligheid en
• Datacollectie.
Daarom heeft EsusGroup met betrouwbare
en ervaren marktpartijen besloten om een
concept te ontwikkelen genaamd ‘Eye4Hos-
pitality’. EsusGroup biedt mogelijkheden om
visie, missie en doelstellingen te realiseren,
gebaseerd op een hoogwaardig business-
model, met een garantie voor de toekomst.
Eye 4 Hospitality
Eye4Hospitality, vrij vertaalt ‘oog voor gast-
vrijheid in de gezondheidszorg’, staat voor-
een totaaloplossing op het gebied van eten,
drinken, gastvrijheid en service. Eén van de
belangrijkste kenmerken van dit concept is
dat men binnen het integriteitprogramma de
identiteit van de institutionele partner be-
waakt.
Meer weten over onze aanpak en dit con-
cept?
De EsusGroup is te vinden op de website
www.esusgroup.com
of telefonisch (040) 230 98 10, de heer. A.
Verschuren of de heer. W. Goris
De voordelen van het gebruik van de MRI bij de behandeling en controle van hartfalen zijn groot.
Neurologe beschrijft eigen hersenbloeding
“Ik heb zoveel geleerd van de ervaring met
mijn beroerte, dat ik me zelfs gelukkig prijs
voor deze tocht. Dankzij die verwonding heb
ik de kans gekregen om uit de eerste hand
dingen te leren over mijn brein die ik anders
nooit voor waar had kunnen houden. Voor
dat inzicht zal ik altijd dankbaar blijven.” Een
fragment uit het boek van dr. Jill Bolte Taylor
die neurowetenschappen doceerde aan de
Harvard Universiteit tot zij op 37-jarige leef-
tijd een hersenbloeding kreeg. In haar boek
‘Onverwacht inzicht’, dat half oktober in het
Nederlands verscheen, beschrijft ze haar
ervaringen.
Er zijn meer mensen die na een hersenbloe-
ding hun ervaringen aan het papier hebben
toevertrouwd. Maar dat een hersendeskun-
dige het hele proces zelf bewust meemaakte
en later ook kan beschrijven, komt niet zo
vaak voor. Het boek is daardoor een mix tus-
sen ervaring en de overdracht van kennis,
gericht op een groot publiek. Op de ochtend
van 10 december 1996 kreeg neurologe Jill
Bolte Taylor een ernstige beroerte toen een
bloedvat in de linkerhelft van haar hersenen
sprong. In luttele uren verloor haar brein
het vermogen om informatie te verwerken.
“Tegen het einde van die ochtend kon ik niet
meer lopen, praten, lezen, schrijven of me
iets van mijn leven herinneren. Opgerold tot
een klein balletje in foetale houding voelde
ik hoe mijn geest zich overgaf aan de dood”,
schrijft Jill in haar boek. Deze toestand be-
zorgde haar niet alleen paniek, maar ook een
gevoel van euforie. Ze voelde zich wegzwe-
ven boven haar alledaagse zorgen. Dat heeft
alles te maken met de hersenhelft waarin de
bloeding plaatsvond. Jill Bolte Taylor ver-
klaart steeds haar ervaringen vanuit de rol-
len die de linker- en rechterhersenhelft vol-
gens haar vervullen. Hoewel die rollen niet
algemeen aanvaard zijn, geeft dit boek een
mooi inzicht in het brein van iemand die een
hersenbloeding meemaakt. De weg van het
herstel heeft weer alles te maken met die lin-
ker- en rechterhersenhelft. Jill wist een brug
te vormen vanuit de rechter- naar de linker-
helft van de hersenen en stapje voor stapje
herstelden de oude functies. Dit hele proces
heeft acht jaar geduurd, toen was zij weer
hele maal hersteld.
N.a.v. ‘Onverwacht inzicht’, door Jill Bolte Taylor,
Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen, 222 pagina’s,
prijs: 24,95 euro.
Institutioneel eten en drinken verstrekken, nu en in de toekomst........?
WZA opent valpreventiepolikliniek
Het Wilhelmina Ziekenhuis Assen beschikt
sinds enkele maanden over een valpreventie-
polikliniek, in de volksmond valpoli geheten.
De valpoli is een onderdeel van de ouderen-
polikliniek, waar ook de geheugenpoli, de de-
lierpoli en de onbegrepen klachtenpoli onder
(gaan) vallen.
Huisartsen kunnen patiënten van 65 jaar en
ouder die in de periode voorafgaande aan de
verwijzing om onverklaarbare redenen min-
stens één keer gevallen zijn, verwijzen naar de
valpoli. In één dagdeel zorgen de internist en
twee specialistische verpleegkundigen voor
een grondige medische anamnese. Verder
wordt een vragenlijst, die de patiënten vooraf
thuis hebben ingevuld, uitgebreid besproken.
10
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
VOOR EEN VERTROUWD GEVOEL
De producten van ons instituut worden door onze eigen vakmen-
sen ontwikkeld en zijn daarom van hoogwaardige kwaliteit. Onze
haarvervangingen zijn volledig onzichtbaar, zeer comfortabel en
een permanente oplossing tegen kaalheid of andere vormen van
haarverlies. Als eerste haarinstituut in de Benelux ontvingen wij
een ISO 9001 certificaat. Dit kwaliteitscertificaat bewijst dat het
Veluws Haar Instituut voldoet aan de hoogste kwaliteitsnormen.
Privacy is naast kwaliteit en de beste service één van de speerpun-
ten van het Veluws Haar Instituut. De inrichting van onze klinieken
en de uitgebreide mogelijkheden om afspraken te maken bieden u
elke vorm van privacy die u maar wenst. Bij het Veluws Haar Instituut
kunt u rekenen op een vakkundig, persoonlijk en uitgebreid advies.
Belt u gerust voor het maken van een afspraak voor een
vrijblijvend eerste Consult!
Telefoonnummer 0341 - 42 41 30 of kijkt u op www.echthaar.nl
Veluws Haar Instituut
vestiging Nunspeet
F.A. Molijnlaan 145
8071 AE Nunspeet
tel 0341 424 130
Al zeven jaar lang werkt het Veluws Haar Instituut met
passie voor mensen met kaalheidsproblemen. Uw zorg
is onze zorg. Wij streven naar perfectie en doen er alles
aan om een concrete bijdrage te leveren aan uw
zelfbewustzijn en welbevinden.
Veluws Haar Instituut
vestiging Apeldoorn
Hoofdstraat 218
7311 BG Apeldoorn
tel 055 576 39 88
“Ik snap niet waarom
ik zo lang gewacht
heb om een oplossing
voor mijn haar probleem
te zoeken.”
“Jarenlang keek ik angstig
naar mijn haar of het
alsjeblieft niet wéér
dunner was geworden.”
kijk op echthaar.nl
Uw kaalheidsprobleem wordt in het Veluws Haar Instituut gega-
randeerd opgelost. Niet met medicijnen, implantaten, of pruiken,
maar met echt haar. Haar dat op unieke wijze is samengesteld na
uitgebreid onderzoek van uw eigen haar.
Onzichtbare nieuwe haardelen
De specialisten van het Veluws Haar Instituut kunnen uw haar
exact namaken. Lengte, kleur, dikte en krulling blijven hetzelfde.
Doordat echt haar gebruikt wordt voelt de haarvervanging na-
tuurlijk en zacht aan. De bevestiging is dun, flexibel, onzichtbaar
en prettig in het dragen.
Op basis van de allernieuwste, door onszelf ontwikkelde metho-
den worden uw nieuwe haardelen onzichtbaar bevestigd met
een zogenaamde tweede huidlaag. U hoeft niet bang te zijn voor
onaangename verrassingen zoals een plotselinge windvlaag die
ineens uw haargrens bloot legt. Onze specialisten brengen de
nieuwe haarlijn geleidelijk aan zodat de overgang volledig na-
tuurlijk is. Deze bevestiging is volstrekt pijnloos. Zo krijgt u weer
een prachtig kapsel met aanvullend haar dat niet van uw eigen
haar te onderscheiden is!
Maar wist u dat dun haar of
kaalheid niet meer hoeft!
-
11 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Immuunsysteem
15
Darmproblemen
15 17
6OEDING:ORG
INDE
Lactose-intolerantie
12
Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
De resultaten van een recente studie van
BENEO-Orafti heeft volgens dit bedrijf aan-
getoond dat levenslange toevoeging van
Orafti®Synergy1 aan de voeding van ratten de
gezondheid verbetert.
Orafti®Synergy1 is een prebioticum dat de
gezondheid en het welzijn bij mensen bevor-
dert. Nieuwe bevindingen, na levenslange
toediening met Orafti®Synergy1, tonen de
positieve invloed aan op het verouderings-
proces bij ratten, met een verbetering van de
levenskwaliteit en een langere levensduur. In
deze samenleving leven mensen steeds langer
waardoor het aantal 65-plussers in de bevol-
king toeneemt. In deze bevolkingsgroep is
welzijn nauw geassocieerd met een actief, ge-
zond en zelfstandig leven. Er bestaat dan ook
grote interesse in voedingswijzen die de ge-
zondheid verbeteren, de kans op ziekte doen
dalen en de levensduur verlengen. Een minder
goede gezondheid tijdens het ouder worden
gaat nogal eens gepaard met een toename van
chronische en acute infecties, die vaak hun
oorsprong vinden in het maag-darmkanaal.
In de microbiële samenstelling van het darm-
kanaal doen zich leeftijdsgebonden verande-
ringen voor bijvoorbeeld een dalend peil van
bifidobacteriën en een toegenomen niveau van
clostridia, streptokokken en enterobacteriën.
Zulke veranderingen in de microbiële samen-
stelling van het darmkanaal kunnen leiden
tot een minder goed functioneren van de dar-
men met ongemakken zoals constipatie, maar
ook een groter risico op het ontwikkelen van
ziekten zoals chronische darmontstekingen
of darmkanker. De studie van BENEO-Orafti
toonde aan dat levenslange toediening met
Orafti®Synergy1 bij ratten het ontstaan van
leeftijdsgebonden fysiologische en morfolo-
gische veranderingen (zoals een toegenomen
lichaamsgewicht, vetmassa, cholesterol en
vetten in het bloed) vertraagt en de levensduur
verlengt. Het is de eerste keer dat een ver-
hoogde overlevingskans bij zowel mannelijke
als vrouwelijke ratten wordt aangetoond met
Orafti®Synergy1.
‘Orafti®Synergy1 draagt bij tot verlengde
levensduur’
(Advertorial)
Goed ademhalen van levensbelang
Ademhalen doet iedereen min of meer auto-
matisch; zestien keer per minuut. Zonder
eten kan men tien dagen, zonder drinken
tien uur maar zonder zuurstof nog geen tien
minuten. Maar door eens extra aandacht aan
de ademhaling te geven kunnen mensen de
kwaliteit van leven aanmerkelijk verbeteren.
Er zijn namelijk maar weinig mensen die
goed ademhalen.
Goed ademhalen doet men zo; twee tellen
door de neus inademen, twee tellen vasthou-
den (in de buik) en vier tellen flink uitade-
men. Herhaal dit circa vijf minuten en doe dit
twee tot drie keer per dag. Mensen merken
dan dat ze zich fitter, gezonder en daardoor
gelukkiger gaan voelen.
Hoe komt dat? Zuurstofrijk bloed zorgt na-
melijk voor een betere doorbloeding in het
lichaam tot in de kleinste haarvaatjes. Hier-
door werken de organen beter, de stofwisse-
ling werkt beter, maar ook de spijsvertering
werkt beter.
Het weerstandsvermogen neemt toe; dus
mensen zijn minder vatbaar voor ziektes.
Bovendien worden door zuurstofrijkbloed
de slechte lichaamscellen, zoals huidcellen,
sneller afgebroken en afgevoerd. Terwijl
nieuwe (huid) cellen worden aangemaakt.
Met andere woorden; zuurstofrijk bloed helpt
mee aan ‘verjonging’!
Prof. Dr. Otto Warburg, nobelprijs-winnaar
1931, heeft onderzocht dat kwaadaardige cel-
len zich niet kunnen ontwikkelen daar waar
voldoende zuurstof aanwezig is. (The Meta-
bolism of Tumours. tr.1931) New Methods of
Cell Physiology (1962). Hij schreef ook The
Prime Cause and Prevention of Cancer dat hij
presenteerde op een bijeenkomst van Nobel-
prijswinnaars op 30 juni 1966 in Lindau. In
deze lezing presenteerde Warburg bewijs dat
anaerobiosis een eerste oorzaak (gevolg) is
van kankercellen. Meer informatie is te vin-
den op www.goxpower.eu
Melk, kaas en boter zijn veel oudere voedings-
middelen dan we tot nu toe hebben gedacht.
Al meer dan 8.000 jaar geleden hielden men-
sen koeien, geiten en schapen voor hun melk.
Dat is ruim 2.000 jaar eerder dan tot nu toe
werd aangenomen.
Dit ontdekten archeologen na onderzoek van
aardewerk. Op dit aardewerk uit Zuidoost-
Europa, Turkije en het Nabije Oosten zijn
resten van melkvet achtergebleven. De vee-
houders uit die tijd verwerkten de melk tot
kaas en boterolie. Zij maakten van de melk
zuivelproducten die langer houdbaar waren.
De Leidse archeoloog Olivier Nieuwenhuijse
werkte aan het onderzoek mee. Hij trof de vol-
gens hem ‘oudste melkvlekken’ ter wereld aan
op potscherven uit Noord-Syrië. Het volledige
onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift
Nature van augustus 2008.
Al 8.000 jaar melk
BioZorg richt zich in dit stadium
vooral op afnemers in het hele
land. Zorginstellingen, horeca-
en bedrijfscatering en de Retail.
In de keuken van het bedrijf aan de Indu-
striestraat wijst alles op biologisch, emmers
vol kruiden en specerijen, tapioca om te
binden, zelfs grootmoeders nootmuskaat is
biologisch. Kratten met vers van de akker
aangevoerde eerlijke groenten. De zoek-
tocht naar receptuur is nog in volle gang,
om ook aan de verwende smaak van de
hedendaagse consument te voldoen. “Op
dit moment zijn we vooral bezig met het
afstemmen op de vraag van de klanten.”
Kok Tony loopt rond met kleine potjes met
biologische inhoud, die hij op proef heeft
besteld en waarvan hij bulkvoorraden no-
dig heeft. “Dat is niet zo eenvoudig, elk
ingrediënt moet gegarandeerd biologisch
zijn. Daar is nog niet zo makkelijk aan te
komen. Waar haal je bijvoorbeeld bouillon
vandaan getrokken van biologisch vlees?
Een smaakmaker als Maggi kan ook niet,
dat moet een ander aroma zijn uit de bio-
logische keuken. Een biologische maaltijd
is toch wat anders van smaak.”
Hertong is dan wel “bekeerd” tot biolo-
gisch, maar hij erkent ook de problemen.
“Het is niet altijd even eenvoudig om van
alles voldoende volume te krijgen, groen-
ten vooral. Daarom hebben we zaaiplan-
nen neergelegd bij biologische boeren,
die dan ook verzekerd zijn van afname.
Vlees is geen probleem, dat is er genoeg
in het Vechtdal waar wij het betrekken. Een
biologisch wijntje bij het eten
kan ook. We willen zo com-
pleet mogelijk zijn.”
Biologische groenten
nemen de tijd en brul-
len niet de grond uit.
Kunstmest is taboe.
Duurzaamheid laat zich
ook vertalen in prijs: een
maaltijd van BioZorg is gemid-
deld 10 tot 15 procent duurder, maar dat
verschil betaalt zich uit in meer smaak, re-
deneert Hertong. Bij BioZorg geen aard-
beien in de winter. Spruitjes met een ‘bite’
en de lichte bitterheid van ouderwetse
spruitjes, knisperende stevige witlof met de
smaak van oma. “Ik wil het mogelijk ma-
ken dat biologisch voedsel voor één ieder
toegankelijk wordt. Dat is best moeilijk,
maar niet onmogelijk. Ik zie het als een
persoonlijke uitdaging om er een succes
van te maken.”
Om de smaakpapillen te testen organiseert
BioZorg geregeld proeverijen voor poten-
tiële afnemers. Hertong:
“We staan in Nederland
vergeleken met landen
als Italië en Engeland nog
aan het begin van een
ontwikkeling. Het komt
vanzelf hier naartoe. Ook
de haring wordt al duurzaam gevangen.
De trend zal ook in ons land doorzetten. In
de nabije toekomst gaan we ons zeker ook
richten op de particuliere markt, via super-
markten en een bestel- en bezorgsysteem
van biomaaltijden die mensen online kun-
nen bestellen.”
Hertongs bedrijf heeft de benodigde bio-
logische certificaten die kwaliteit garande-
ren. “Er ligt een markt voor ons open, zegt
de ondernemer die ooit begon aan de lo-
pende band bij een grote runderslachterij.
“Iedereen wil op den duur biologisch. Mijn
vrouw wil niet anders meer. Er zijn veel-
belovende ontwikkelingen, zoals de minis-
teries die een convenant hebben gesloten
dat maaltijden in hun personeelsrestaurants
vanaf 2010 voor 60 procent biologisch
moeten zijn. Andere instellingen en bedrij-
ven zullen volgen, dat merk je nu
al. Het wordt een heel grote
markt, waarop wij wil-
len inspelen.” BioZorg
heeft zich al verzekerd
van expansiemogelijk-
heden op eigen terrein,
zodat het bedrijf aan de
voorspelde groeiende vraag
kan beantwoorden. “De produc-
tiecapaciteit is toereikend op dit moment
om aan de vraag van de klanten te vol-
doen. We zitten nog in de aanloopfase,
eerst mooie recepturen maken en dan
moet de zaak echt gaan draaien. Met
de Michelinsterren van moeder natuur”,
belooft Raymond Hertong.
’Met de Michelinsterren van moeder natuur...‘
Overtuigd van zijn missie begon Raymond Hertong met veel
ervaring in de ‘gangbare maaltijdenwereld’ een nieuw biolo-
gisch kant- en klaarmaaltijdenbedrijf in Haaksbergen: BioZorg.
BioZorg bestaat sinds april, na een ‘pilot’ van een half jaar bij
een zorginstelling in Nijmegen. “Het bedrijf is even vers als onze
producten.”
BioZorg BV
Industriestraat 50, 7482 EX Haaksbergen
Tel: 053 7112431, Fax: 053 7112430, SKAL 025390
info@biozorg.nl, www.biozorg.nl
Biologische kant- en klaarmaaltijden
uit Haaksbergen
13
Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
SMAKELIJK
Voor meer informatie: www.kook.nu - info@kook.nu
Ambachtelijke koelverse maaltijden
en maaltijdcomponenten, afgestemd
op de smaak en behoeften van uw
gast, dat is KOOK! Ons assortiment is
zeer divers: wij bieden onder andere
buitenlandse en Hollandse speciali-
teiten, vegetarische, biologische en
natriumarme gerechten aan.
KOOK biedt een uitgekiend assortiment kwalitatieve
en smakelijke producten, voedingskundig advies
en ondersteuning op kennis- en middelenniveau.
Daarnaast verzorgen wij inspirerende en leerzame
activiteiten zoals proeverijen en trainingen.
Postbus 440, 6710 BK Ede, T (0318) 678 900
KOOK is een samenwerking van Deli XL en Bonfait
en exclusief verkrijgbaar bij Deli XL.
vroegIijdige herkenning van ondervoeding is door middel van screening
in veel ziekenhuizen oresIaIie-indicaIor. De SNAQ-score oI de MUS1
worden veelal als meeIinsIrumenI gebruikI. Mensen die onbedoeld aI-
vallen krijgen oo basis van deze score diverse IussendoorIjes aangeboden
die rijk zijn aan energie en eiwiI.
ReI 8ouwsIeenIje, een Unique energie,- en eiwiIrijk gebakje, is verkrijg-
baar in de smaken banaan en aardbei. 8eide smaken zijn "verassend
lekker" en een aanvulling oo uw assorIimenI. ReI 8ouwsIeenIje is naasI
energierijk, oogebouwd uiI hoogwaardige eiwiIIen die heI hersIel be-
vorderen.
Oo een gasIvrije wijze kunI u diI gebakje oresenIeren aan uw clienIen
door heI in de menucyclus oo Ie nemen als nagerechI, oI als IrakIaIie bij
de koIhe oI IheeI
Ook kinderen die onbedoeld aIvallen oI in een verminderde voedings-
IoesIand verkeren zullen diI gebakje als lekkernij beschouwen en zich
daardoor aangenamer voelen in de ziekenhuisomgeving.
lnmiddels is heI 8ouwsIeenIje oogenomen in heI Comoendium en de
GPl DaIabase.
ReI "8ouwsIeenIje" is bij elke "Iood" grooIhandel
I.b.v. zorginsIellingen verkrijgbaar. lndien u een be-
monsIering wilI laIen olaaIsvinden kunI u direcI
conIacI oonemen meI PaIisserie Unique.
inIo©oaIisserieunique.nl oI IeleIonisch meI Ruib van
Leeuwen o6 zzn¡6¸n< oI !eroen Majoor o6 <¸¡<¸8nn
'KoksI lnnovaIie 1roIee zoo8'
lnmiddels heeII heI 8ouwsIeenIje ook oIhciele waardering ge-
kregen en is heI gebakje door een deskundige vakjury uiIgeroeoen
IoI winnaar van de 'KoksI lnnovaIie 1roIee zoo8'.
NaasI de ¡e orijs in de caIegorie lood & 8everage onIving PaIisserie
Unique zelIs de Overallorijs uiI ¸¸ inzendingen. 'ReI 8ouwsIeenIje
is een echIe innovaIie die voor een groIe groeo mensen die lijdI aan
ondervoeding waarde kan hebben', zei juryvoorziIIer Nelleke Meinders
(direcIeur 8GP Ooleidingen)
let bcuwsteentje ìs qencmìneerJ vccr Je
lnncvutìe AwurJ zoo8, Cuteqcrìe lccJ.
14 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
94% is tevreden!
Yakult biedt een lange historie aan
gezondheidservaring en wetenschap in 65 ml
zuiveldrank vol actieve Lactobacillus casei
Shirota bacteriën. Een makkelijke, snelle en
lekkere gezondheidsoplossing waar veel
mensen baat bij hebben. Uit het Yakult
Drinktest onderzoek* blijkt dat 94% van
de deelnemers tevreden is over Yakult.
Darmgezondheid
Gezonde darmen en darmfora zijn de sleutel
voor een goede gezondheid. Voor de
spijsvertering, stoelgang en voor het
immuunsysteem. Gezonde darmen bevatten
veel lactobacillen. Al in 1935 ontwikkelde de
Japanse wetenschapper Dr. Minoru Shirota het
product Yakult. Zo konden zijn patiënten op een
makkelijke en snelle manier het aantal lactobacillen
in hun darmen aanvullen, met succes!
www.yakult.nl/science
Exclusief voor gezondheidsprofessionals,
wetenschappers en medici. Door in te loggen,
krijgt u toegang tot wetenschappelijke
informatie over probiotica, gezondheid en
onderzoek. Bellen kan naar 020-3472100 of
mail naar science@yakult.nl.
Klein fesje. Groot effect.
SPIJSVERTERING
STOELGANG
IMMUUNSYSTEEM
* 379 deelnemers april ’07 – juli ’08. Nieuwe aanmeldingen mogelijk. www.yakult.nl/science
15 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Het is belangrijk om veel groente, fruit en volkoren graanproducten te eten.
Probiotica, darmflora en immuunsysteem
Een sterk immuunsysteem vormt de basis
voor de gezondheid. Vanaf de geboorte ont-
wikkelt ons immuunsysteem zich in het gehele
lichaam. Een belangrijk deel van het immuun-
systeem zit lokaal in en om de darm, waarbij
de darmflora met de daarin levende micro-
organismen een grote rol speelt. Al tijdens
het eerste levensjaar kan het zo zijn dat het
afweersysteem niet correct functioneert: be-
kende symptomen zijn dan (voedsel)allergie,
eczeem en astmatische aandoeningen. Maar
ook bij andere ziektes en (darm)aandoeningen
speelt de darmflora in de darm een rol.
Bij het disfunctioneren van het immuunsys-
teem spelen zowel omgevingsfactoren als de
genetische opmaak om te kunnen rea geren,
een belangrijke rol. Wij hebben de afgelopen
decennia onze omgeving in meer of mindere
mate veranderd door een soms te ver doorge-
voerde hygiëne en wijzigingen in leefgewoon-
ten en voedingspatroon. Verschillende (klini-
sche) studies hebben de hypothese bevestigd
dat dit nadelig kan werken. Hierdoor heeft
er een verschuiving in het denken plaatsge-
vonden: van vermijding naar blootstelling,
aldus prof. dr. Brummer, en kinderarts aller-
goloog dr. Hoekstra die een presentatie gaf
over de preventie van astma en allergie. Of
zoals prof. dr. Claassen zei: ‘een beetje vies
is gezond’. Bij een te ver door gevoerde hy-
giëne, ook wat betreft de keuze van voeding,
worden uit de omgeving de micro-organis-
men verwijderd zoals veel bacteriën die in
de darm altijd in symbiose met mensen heb-
ben geleefd. Het contact met deze organis-
men, de zogenaamde ‘oude vrienden’, stimu-
leert de rijping van bepaalde immuuncellen
en zorgt ervoor dat immuunreacties niet uit
de hand lopen. Wanneer nu deze micro-
organismen zoveel mogelijk uit de om geving
worden verbannen, mist het immuunsysteem
deze ‘oude vrienden’ waardoor het immuun-
systeem overdreven reacties, bijvoorbeeld
tegen het eigen lichaam of tegen onschuldige
stoffen van buitenaf, kan gaan vertonen. Melk-
zuurbacteriën maken een belangrijk deel uit
van de totale hoeveelheid bacteriën van een
gezonde darmflora. Zij voorzien de darm van
goede bacteriën die ervoor zorgen dat slechte
bacteriën zoals ziekteverwekkers niet kunnen
binnendringen of zich vast kunnen houden.
Door het dagelijks innemen van melkzuur-
bacteriën, bijvoorbeeld in probiotica, kan de
eigen darmflora, die een belangrijk ecologisch
systeem vormt, in optimale conditie worden
gebracht en gehouden. Met bepaalde soorten
probiotica kun je het afweersysteem de goede
kant op sturen.
Roken
Ook bij het gebruik van breedspectrum anti-
biotica is het zinvol van te voren, tijdens en
minstens twee weken na het stoppen van de
antibiotica elke dag probiotica in te nemen.
De aanbevolen hoeveelheid is dan afhankelijk
van de persoon. Uit onderzoek is gebleken dat
behalve een goede voeding ook niet roken een
positief effect heeft op ons immuunsysteem
en dat van de ongeboren vrucht. Men kan er
dus zelf veel aan doen om het afweersysteem
zo gezond mogelijk te houden.
Eén op de acht personen heeft last van darm-
problemen waarbij de klachten wisselend zijn.
Verstopping, diarree en prikkelbare darmsyn-
droom komen veelvuldig voor. Hierbij spelen
naast voeding ook de leefstijl, medicatie en
psychosociale factoren zoals stress een rol.
Probiotica zorgen, afhankelijk van de samen-
stelling en de dosis, voor de opbouw en het
in stand houden van een gezonde darmflora
en het herstel van de darm na ziekte. Tevens
hebben ze een barrière functie doordat ze
ziekte verwekkers tegenhouden. Daarnaast
zijn prebiotica belangrijk: de voeding voor
deze bacteriën.
Op het symposium ‘Ziek van darmproble-
matiek’ op 4 oktober, dat mogelijk gemaakt
was door probioticaproducent Yakult, meldde
prof. dr. R.J. Brummer dat nu nog de diagnose
prikkelbare darmsyndroom wordt gesteld als
er sprake is van of predominantie van con-
stipatie of predominantie van diarree of een
combinatie van beide, maar dat er over vijf
jaar een andere verdeling zal komen. Hij licht-
te toe dat er tussen de hersenen en darm een
communicatie bestaat die niet verstoord moet
worden. De hersen-darm-as is sterk verbon-
den met ons metabolisme en immuunsysteem.
Psychosociale factoren zoals stress, depressie
en angststoornissen hebben hun uitwerking op
de darm, zowel op de motiliteit als de sensa-
tie, aldus Brummer. De invloed van probiotica
op de hersen-darm-as en het gebruik daarvan
voor gezondheidsbevorderende doeleinden,
zijn interessante onderzoeksgebieden die
sterk in ontwikkeling zijn. Bij darmproblemen
en de samenstelling van de darmflora speelt
voeding een belangrijke rol. Prof. dr. E. Claas-
sen stelde dat uit onderzoek is gebleken dat
bij Japanners die oorspronkelijk veel groente
en vis aten, de darmflora veranderde als zij
overgingen op westerse voeding met weinig
groente en veel (rood) vlees. Het is zaak er-
voor te zorgen dat de eigen darmflora in op-
timale conditie blijft. Een gezonde voeding
met voldoende vezels en variatie in de soort
vezels is hierbij belangrijk. Onverteerbare
vezels geven volume aan de darminhoud en
hebben een prebiotische werking. Eet dus ge-
zond en gevarieerd. Veel groente, fruit en vol-
koren graanproducten. Daarnaast vis in plaats
van (rood) vlees, weinig (dierlijk) vet en zo
min mogelijk geraffineerde suiker. ‘Gewone’
suiker stimuleert de groei van pathogene bac-
teriën. Voor degenen die hun darmflora met
een gezonde voeding niet op peil kunnen of
willen houden zijn commerciële probiotica,
mits van goede kwaliteit, een hulpmiddel, al-
dus Claassen. Zeker voor mensen die nacht-
diensten of ploegendiensten verrichten en
hierdoor kwetsbaarder zijn. In Nederland zijn
er ongeveer dertig producten te verkrijgen die
probiotica bevatten, in de vorm van drankjes,
poeders en pillen. De producten hebben elk
een verschillende samenstelling en kunnen
door elkaar heen worden gebruikt. Voorwaar-
de voor een gezondheidsbevorderend effect is
wel dat zowel de samenstelling als de dosis
goed zijn. In Nederland hebben drie producten
de gedragscode Wetenschappelijke onderbou-
wing Gezondheidseffecten voor Gezondheids-
claims van het Voedingscentrum met succes
door lopen, namelijk: Yakult, Activia en Vifit.
Probiotica, voeding en
darmproblemen
Op het congres van Yakult, ‘Ziek door darm-
problematiek’ van 4 oktober werd nog eens
duidelijk verwoord hoe groot het belang is van
gezonde voeding en een gezonde darmflora
in zowel de preventie als behandeling van een
groot aantal ziektebeelden. Niet alleen van
de darm maar ook op het gebied van chro-
nische infecties, psychoneurologische beel-
den en auto-immuun processen zijn relaties
aan getoond. De ontwikkeling in de weten-
schap is de onderbouwing van de jarenlange
praktische ervaring die een bepaalde groep
CAM-artsen (complementaire en alternatieve
geneeskunde red.) hebben met deze materie.
Dit vormt een uitdaging voor de geneeskunde
om deze stromingen samen te laten vloeien
om zo te profiteren van de ervaring die er ligt
bij deze artsen en bij organisaties zoals het In-
stitut für Microöcologie te Herborn en de daar-
mee samenwerkende Old Herborn University.
De kwaliteit van voeding in ziekenhuizen
staat al lang onder vuur. Ook is bekend dat
tussen de twintig procent en veertig procent
van de patiënten die langer zijn opgenomen
in een ziekenhuis lijden aan ondervoeding. De
logistieke problemen om in de instellingen bij
elke patiënt de juiste en volwaardige voeding
te organiseren zijn ook groot. Op dit terrein
juist kan een grote winst geboekt worden, te
beginnen met voedingssuppletie door mid-
del van probiotica. We weten inmiddels dat
bepaalde probiotica een activering geven van
immunologische processen en mede chroni-
sche infecties kunnen bestrijden. We weten
ook dat bepaalde probio tica de complicaties
van antibioticagebruik kunnen minderen of
verhinderen. Te denken is hier ook aan de
mindere mortaliteit door de clostridiumtoxi-
nes. Ook het prikkelbare darmsyndroom is
een ziektebeeld waaraan zeer veel mensen
lijden en welke zorgt voor veel consulten en
opnames in ziekenhuizen. Niet alleen spelen
probiotica hier een positieve rol; ook elimi-
natiediëten bijv. op basis van de IgG analyse
helpen de patiënt verder. De hierover gepubli-
ceerde artikelen in Gut en het American Jour-
nal of Gastroenterology kunnen als leidraad
dienen. Probiotica zijn niet geregis treerd als
geneesmiddel omdat levende culturen niet
kunnen voldoen aan de eisen hiervan. Voor
voedingsinterventie wordt de medewerking
van de patiënt gevergd. In beide gevallen kan
de rol van een ziekenhuis van betekenis zijn
de patiënt te motiveren om te investeren in
de eigen gezondheid. Bij opname kan dat een
voortrekkersrol betekenen in de educatie van
gezonde voeding en het gebruik van suppletie
van probiotica bij een maaltijd per dag. Welke
dat dan moet zijn, daar bestaan goede ideeën
over.
Door Hans van Montfort, arts. Centrum voor Integrale
Gezondheidszorg, BioPartner3 Center, Maastricht,
telefoon (043) 388 58 70. www.cigmtr.nl
Voedingsinterventie in de primaire zorg
Roken heeft een negatief effect op het immuunsysteem.
Hoe
gezond
is uw
zorg?
En hoe zichtbaar is dit voor de zorgconsument en uw
medewerkers? Gezonde zorg begint met een integrale
benadering van de zorgkolom. Daar waar processen
transparant en besparingsmogelijkheden helder worden.
Want in het zorgproces hangt alles met elkaar samen.
Een nieuwe manier van denken. Op strategisch, tactisch
en operationeel niveau. Bel ons voor een vrijblijvend en
verhelderend gesprek.
Casper van der Most & Peter Rozendaal
Boncura Oslo 18 - 2993 LD - Barendrecht
tel: +31 (0)180 531 825 - www.boncura.nl - info@boncura.nl
Een gezonde voeding met voldoende vezels is goed
voor de darmen.
16 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Nieuw:
Ensure
®
TwoCal
A Promise for Life
Extra power voor
patiënten
Ensure
®
TwoCal is een complete, energierijke drinkvoeding in een pakje, verkrijgbaar
in drie heerlijke smaken (vanille, aardbei en banaan). Eén verpakking van 200 ml
bevat maar liefst 400 calorieën, 17 gram eiwit, 28 essentiële vitaminen en mineralen
en prebiotica voor een verbeterde darmwerking.
1-7
Ensure
®
TwoCal levert een bijdrage aan het herstel van mensen die door ziekte,
operaties, slikproblemen of andere oorzaken extra voedingsstoffen nodig hebben.
Ensure
®
TwoCal – uw keuze bij ondervoeding.
Abbott Nutrition, Postbus 727, 2130 AS Hoofddorp, Tel. +31 (0)88 82 22 439 www.abbottnutrition.nl
Referenties: 1. Bengmark S. et al. JPEN 1995;
19: 410-415 2. Gibson, GR et al. Journal of
Nutrition 1995; 125: 1401-1412 3. Reilly, K.J, et al.
Clinical Nutrition 1993; 12, 1: s97-105 4. Mortensen
P.B. et al. Scand. J. Gastroenterol. Suppl. 1996;
216: 132-148 5. Bouhnik, Y et al. Journal of
Nutrition 1999, 129: 113-116 6. Chen H.L. et al
Nutri. Res. 2000; 12: 1725-1733 7. Whelan K. et al.
J. Hum Nutri Dietet 2001; 14: 423-433.
17 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Het disacharide lactose is het belangrijkste koolhydraat in melk. Voor veel volwassen niet-Kaukasiërs, ruwweg
75 procent van de wereldbevolking, kan dit leiden tot lactose-intolerantie.
Magnesium onmisbaar voor de gezondheid
Het metaal magnesium is een belangrijk ele-
ment. Het is onmisbaar voor de gezondheid.
Mensen hebben magnesium nodig voor veel
enzymatische processen en vooral voor de
energiestofwisseling. Verder is het belang-
rijk voor de spierfunctie en hartwerking, het
zenuwstelsel en de opbouw van botten en
tanden. Als base vormend metaal speelt mag-
nesium een belangrijke rol bij het in stand
houden van het zuur-base evenwicht in ons
lichaam.
De opname van magnesium verloopt hoofd-
zakelijk via de voeding. Het komt in veel
voedingsmiddelen voor zoals groene blad-
groenten, noten, ongeraffineerde granen en
graanproducten, melk en zeevis. Voedingsve-
zels gaan de opname van magnesium tegen,
evenals een hoog calciumgehalte in de voe-
ding. Om ervoor te zorgen dat er zo min mo-
gelijk magnesium bij de voedselbereiding ver-
loren gaat, is het aan te raden groente eerst te
wassen en pas daarna, vlak voor de bereiding,
te snijden en kort in zo weinig mogelijk water
te koken of te stomen of roer te bakken.
Bij personen met lactasedeficiëntie kan de
fermentatie van lactose in het colon leiden
tot symptomen van lactose-intolerantie. Hier-
bij speelt niet alleen fermentatie van lactose
door de colonmicrobiota een rol, maar ook
het verwerken van de fermentatiemetabolie-
ten door de darmflora. De balans tussen pro-
ductie en verwijdering van de metabolieten is
van beslissende invloed op het al of niet ont-
wikkelen van de klachten, denken Groningse
onderzoekers. Toediening van bifidobacteriën
en yoghurt kan leiden tot significante klach-
tenreductie.
Het disacharide lactose is het belangrijkste
koolhydraat in melk. Voor veel volwassen
niet-Kaukasiërs, ruwweg 75 procent van de
wereldbevolking, kan dit leiden tot lactose-in-
tolerantie. Bij deze mensen neemt na de zuige-
lingentijd de activiteit van het enzym lactase
in de dunne darm zover af dat bij melkcon-
sumptie relatief grote hoeveelheden lactose in
de dikke darm terecht komen. Daar wordt het
gefermenteerd. De fermentatieproducten zoals
waterstofgas, methaan, koolzuurgas en korte-
ketenvetzuren (SCFA), kunnen leiden tot zeer
onplezierige symptomen: diarree, buikpijn,
een opgeblazen gevoel en gasvorming. De
fermentatie van lactose in het colon is een van
de factoren die bijdragen aan lactose-intole-
rantie. In enkele Groningse studies zijn daar
in het verleden aanwijzingen voor gevonden.
Onderzoeker Tao He en haar collega’s zijn
momenteel bezig met het ontwerpen van een
studie waarin de rol van de colonflora op de
lactose-intolerantie in vivo wordt onderzocht.
Ook de waarneming dat gebruik van antibio-
tica de klachten van lactose-intolerantie kan
verminderen wijst op betrokkenheid van de
colonmicrobiota bij de intolerantie. Daarnaast
refereert Tao He in haar artikel aan de moge-
lijkheid dat lactose-intolerante personen door
continue lactose-inname hun klachten kunnen
verminderen. Deze verbetering kan samenhan-
gen met adaptatie van de micro-organismen in
het colon. Na toediening van bifidobacteriën
en yoghurt, die zelf lactoseverterende bac-
teriën bevat en wellicht ook de groei van dit
soort bacteriën in het colon stimuleert, veran-
derde het klachtenpatroon. Uit volgende stu-
dies moet blijken of deze verbetering toe te
schrijven valt aan de bifidobacteriën, aan de
yoghurt of aan beide.
Voor meer informatie: www.voedingsmaga-
zine.nl
Rol van colonmicrobiota
bij lactose-intolerantie
Wereldeierendag (10 oktober) is voor stichting
Fairfood aanleiding geweest om met enkele
bekende Nederlanders de eierenproducenten
die duurzame soja als veevoer gebruiken tele-
fonisch te bedanken.
Ruim zestig procent van de supermarktpro-
ducten bevat soja. In een ei zelf zit geen soja
maar in het voer dat veel legkippen krijgen
wel. Elk jaar verdwijnt een oppervlakte bos
ter grootte van 5,6 miljoen voetbalvelden voor
sojaplantages. Doordat bedrijven kiezen voor
duurzame soja van bijvoorbeeld Basel-soja of
EKO soja dragen zij bij aan het tegengaan van
ongecontroleerde regenwoudkap, oneerlijke
handelsovereenkomsten en slechte arbeids-
omstandigheden. Kijk voor meer informatie:
www.fairfood.org
Stichting Fairfood bedankt eierproducenten
Magnesium komt veel voor in groene bladgroenten.
Biologisch eten wordt steeds normaler in Ne-
derland. Het imago van biologisch verandert
langzaam van suf naar hip. Veel mensen hou-
den zich tegenwoordig bezig met wát ze eten
en of het ook verantwoord is. Men wil geen
bestrijdingsmiddelen meer of een teveel aan
(kunst)mest dat uitspoelt in het grondwater.
Biologisch eten is het logische vervolg van
onze kijk op het leven!
Bijkomend voordeel van biologisch is dat de
smaak ook nog eens vele malen beter is! Men
proeft weer de smaak van de oude school-
tuintjes en niet die van een hele hoeveelheid
water in een product. Dit is ook te merken
bij het bereiden van de maaltijden. Waar je
bij een regulier product behoorlijk veel pro-
ductieverlies hebt is dit bij biologisch niet het
geval. Met andere woorden de opbrengst van
de producten is vele malen hoger.
Het koken met biologische producten vergt
creativiteit van de kok. Bepaalde smaakver-
fijners zijn er niet of nauwelijks in de biolo-
gische keuken. Denk eens aan de ouderwetse
Maggi, of waar haal je een groentebouillon
vandaan? De werking van bepaalde verdik-
kingsmiddelen zoals bloem is veel sterker.
Sommige recepturen moeten dus herschre-
ven worden. Maar aan het eind heb je altijd
een veel smaakvoller product!
Bovenstaande was ook van toepassing op
BioZorg BV, soms werd het wiel opnieuw
uitgevonden. BioZorg BV is op dit moment
de enige biologische maaltijdenproducent in
Nederland. Zij kan vrijwel alle convenience-
maaltijden leveren aan zowel instellings-keu-
kens als ook bedrijfskantines. Zij heeft ook
alle biologische producten in het nieuwe con-
cept ‘KOOK’ van Bonfait / Deli XL.
(Advertorial)
Brochure ‘Gezonde leefstijl & voeding, een
andere kijk op gezond gewicht’
Nieuw verschenen
€ 9,90 incl. verzend- en administratiekosten
Bestellen door het bedrag over te maken op rekening 10.73.30.253
bij de Rabobank te Gouda t.n.v. de Gouda Media Groep, onder
vermelding van uw adres.
Bestellen in combinatie met de brochure ‘Gezonde Leefstijl & Voeding,
in relatie tot kanker’ kan voor een totaal bedrag van € 14,90.
Van suf naar hip; biologisch eten
In een ei zelf zit geen soja maar in het voer dat veel legkippen krijgen wel.
Nieuwe afslankpil werkt twee keer zo goed
Met de stof tesofensine zouden mensen twee
keer zoveel kunnen afvallen dan met de dieet-
pillen die op dit moment te koop zijn. Dit blijkt
uit een vervolgonderzoek aan de Universiteit
van Kopenhagen.
Na zes maanden pillen te hebben geslikt met
tesofensine vielen mensen meer dan tien kilo
af. Met andere medicijnen vallen mensen
hooguit vijf kilo af, zeggen de Deense onder-
zoekers. De resultaten verschijnen in het blad
The Lancet. Aan het onderzoek deden 203
mensen mee. Ze kregen allemaal het verzoek
om een half uur per dag te bewegen, te letten
op hun voedselinname en een medicijn te slik-
ken. Zij slikten een placebo of dagelijks 0,25
milligram, 0,5 milligram of 1,0 milligram
tesofensine. De placebogroep viel gemiddeld
2,2 kilo af, de groep met de hoogste dosering
viel bijna dertien kilo af. Tesofensine wordt
gebruikt bij de behandeling van Parkinson en
Alzheimer. Het heeft effect op de afgifte van
de hersenstofjes noradrenaline, dopamine en
serotonine en zorgt zo voor remming van de
eetlust. Tijdens een derde onderzoek moet
goed naar de bijwerkingen worden gekeken.
Bij de hoge dosering hadden mensen last van
een hoge bloeddruk. Bovendien werden de
proefpersonen die dit middel gebruikten va-
ker boos en voelden zij zich vaker verward.
De onderzoekers hopen het middel over vier
jaar zonder deze bijwerkingen op de markt te
kunnen brengen.
18 Voeding in de Zorg
Nummer 18
29 oktober 2008
19
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
apotheek - drogist - therapeut;
groothandel: www.hollandpharma.nl;
internetshops: www.zuurstofwinkel.nl, www.athlete.nl
www.bestel.nl, www.goxpower.nl
www.goxpower.eu
20
Kliniek
Nummer 18
29 oktober 2008
“Doorpakken, protocolleren en vastleggen”,
waren de kernwoorden, die 16 oktober cen-
traal stonden op het IC-symposium ‘Gezond-
heidsrecht en klinische ethiek op de Intensive
Care’ in het Martini Ziekenhuis in Groningen.
De sprekers Erwin Kompanje, klinisch ethi-
cus van het Erasmus Medisch Centrum Rot-
terdam, - en de enige in Nederland - , en ge-
zondheidsjurist Jolande van Boven wisten de
bijna 200 belangstellenden een paar uur lang
te boeien met de voorbeelden van ethische
en juridische dilemma’s waarmee specialisten
en IC-verpleegkundigen in aanraking kunnen
komen, bijvoorbeeld bij het staken van een
behandeling.
De vraag om een second opinion, beschul-
diging van discriminatie, marchanderen (“Zijn
zoon moet nog uit Australië komen”) en ver-
baal of fysiek geweld zijn vaak uitingen van
de familie van een patiënt op het voorstel van
een specialist de behandeling te staken. Kom-
panje geeft aan dat een behandelaar zich hier
niet door moet laten leiden. “Houd de regie
en communicatie zelf in handen en laat je niet
leiden door familie van de patiënt.” Oftewel:
“Doorpakken als het besluit eenmaal geno-
men is.” Ook wilsverklaringen vormen vaak
een heikel onderwerp op de IC, waar men
volgens Kompanje uiterst zorgvuldig mee om
moet gaan.
“Blijf reanimeren!”
Van Boven haakte hierop in door de zaal erop
te attenderen dat een wilsverklaring uitslui-
tend geldig is als deze niet ouder dan vijf jaar
is én de patiënt - of bijvoorbeeld zijn huisarts
- hier nog iets over kan zeggen. Ze hamerde
erop dat behandelaars niet moeten ingaan
op familie die met een papier ‘wappert’. “Je
moet voldoen aan de zorgvuldigheidscrite-
ria.” Ouderen dragen tegenwoordig soms een
‘penning’ met een verzoek niet te reanimeren,
maar Bovens advies is: “Blijf reanimeren! Een
penning staat juridisch gezien (nog) niet ge-
lijk aan een schriftelijke wilsverklaring.” En
is die verklaring er wél, dan, geeft Kompanje
aan, is nog de vraag met welke intentie die is
opgesteld. “Je weet vaak niet wat erachter zit.
Als iemand in zijn wilsverklaring aangeeft
niet geïntubeerd te willen worden, maar er
is een kortstondige complicatie waarvoor hij
toch éven een tube nodig heeft, bedoelde hij
dat dan ook?”
Goede dossiervoering
In haar lezing benadrukte Van Boven het be-
lang van de professionele standaard en een
goede dossiervoering. “Als ten gevolge van
uw handelen een patiënt overlijdt of zwaar
lichamelijk letsel ontstaat, roept de straf-
rechter u op.” Bovendien zal het OM steeds
vaker medische dossiers inkijken. De profes-
sionele standaard ligt bijvoorbeeld verankerd
in wettelijke voorschriften, jurisprudentie en
beroepscodes, maar ook in de door zieken-
huizen zelf opgestelde protocollen, richtlijnen
en standaarden. “Niet de wens van de patiënt
maar uw professionele standaard is de norm
voor uw handelen. Als u zichzelf een norm
stelt, moet u zich daaraan houden. Dat zal de
rechter ook doen.” Een protocol geeft je ook
een goede juridische ‘back up’voor je han-
delen. En wijk je er toch van af, dan moet je
daar heel goede argumenten voor hebben, die
zijn geregistreerd in het dossier. Van Bovens
devies is: “Leg vast, motiveren en documen-
teren!”
‘G.b’
De ‘g.b.’-opmerking (geen bijzonderheden)
in een patiëntendossier is “héél erg”, volgens
Van Boven. “Daar sta je juridisch nooit sterk
in. Behalve als er een protocol is opgesteld
waarin staat wat onder ‘g.b.’ wordt verstaan.
Het moet klip en klaar zijn, waardoor je tot
je standpuntbepaling (g.b.) komt.” En een
patiënt kan nog tien jaar lang tuchtrechterlijk
procederen en twintig jaar lang civiel rechter-
lijk, dus het is van belang ‘oude protocollen’
te archiveren. Is er een nieuwe versie, dan de
oude niet weggooien, wél labelen”, luidt het
advies van Van Boven.
Door Rianne Schuurman
Geen ‘g.b.’ zonder
protocol
De ruimte van de Eerste Harthulp op de locatie Amersfoort Ligtenberg.
De IC van het Martini Ziekenhuis.
Consultancy voor ziekenhuizen
Consultants van Centric ondersteunen zie-
kenhuizen en haar eindgebruikers, onaf-
hankelijk van informatiesysteem. Zij hebben
diepgaande kennis van het ziekenhuisseg-
ment en de werk- en bedrijfsprocessen die
daar deel van uitmaken en kunnen méér dan
problemen oplossen. Zij denken mee!
André Proost, director Centric Healthcare
Solutions over de betrokkenheid van Cen-
tric in het ziekenhuissegment: “De invoering
van het EPD heeft hoge prioriteit. In prak-
tijk ondersteunen onze consultants niet al-
leen bij een selectietraject, maar ook bij de
daadwerkelijke inrichtingen en/of implemen-
tatie van het gekozen product. Ze fungeren
als onafhankelijke gesprekspartner voor alle
betrokken partijen en komen zo tot een op-
lossing waarin alle betrokkenen zich kunnen
vinden.”
Waarom Centric-consultants? “Onze con-
sultants en Prince-2 gecertificeerde project-
managers hebben diepgaande kennis van de
ziekenhuisomgeving en combineren functio-
nele en technische kennis in praktijk”, aldus
André. “Deze achtergrond is van essentieel
belang bij het inschatten van de mogelijk-
heden van softwaresystemen bij de imple-
mentatie van een EPD.”
Wat kunnen Centric-consultants concreet
voor ziekenhuizenorganisatie betekenen?
• als intermediair fungeren tussen de
zorguitvoerders, het bestuur, de ICT-
afdeling en de ZIS-leveranciers en/of
EPD-systemen;
• het opstellen, dan wel aanpassen van het
pakket van eisen en wensen voor de aan-
schaf van een nieuw EPD of ZIS;
• begeleiding, advies en ondersteuning bij
het pakketselectietraject;
• het opstellen én bewaken van het project-
plan
• het in kaart brengen van de procesgang
binnen en tussen de verschillende af-
delingen;
• het ontwerpen van een elektronisch
patiëntendossier, rekening houdend met:
• beheersbaarheid;
• uitwisselbaarheid;
• gebruikersvriendelijkheid;
• managementinformatie;
• begeleiding van implementaties;
• het aansturen, begeleiden en opleiden van
applicatiebeheerders.
Meer weten?
Neem dan contact met op met Robin Lam-
merts, account manager Centric via 0182 34
50 00 of robin.lammerts@centric.nl.
(Advertorial)
Eerste Harthulp Meander officieel geopend
Cardioloog dr. Wildbergh heeft maandag
20 oktober de Eerste Harthulp (EHH) van
Meander Medisch Centrum officieel geopend.
De nieuwe afdeling EHH vangt mensen met
acute hartklachten op en is een verlengstuk
van de Spoedeisende Hulp en het voorpor-
taal van de hartbewaking. De Eerste Harthulp
draagt bij aan het streven van de vakgroep
Cardiologie en Meander naar een zo hoog
mogelijke kwaliteit van zorg.
Bij hartklachten is tijd van (levens)belang.
Met de komst van de Eerste Harthulp wordt
de tijd tussen het ontstaan van de klachten en
de behandeling aanzienlijk verkort in verge-
lijking tot de vroegere werkwijze. Een patiënt
met hartklachten gaat vanaf nu direct naar de
Eerste Harthulp. De Eerste Harthulp obser-
veert, diagnosticeert en behandelt mensen met
acute hartproblemen. Hiermee ontlast de EHH
de Spoedeisende Hulp (SEH) en verricht zij
belangrijk voorwerk voor de Hartbewaking
(CCU). Snelle diagnosestelling en snelle start
van behandeling onder goede omstandigheden
zijn daarbij belangrijke doelstellingen van de
EHH.
Samenwerking
De Spoedeisende hulp en de Hartbewaking
werken al vanaf 1 september samen in de Eer-
ste Harthulp. Deze is tussen beide afdelingen
in gesitueerd op de begane grond van locatie
Amersfoort Ligtenberg. In de ruimte staan
vier bedden. Naar verwachting zullen gemid-
deld 450 patiënten per maand naar de Eerste
Harthulp komen. De samenwerking van SEH
en CCU binnen de Eerste Harthulp zorgt
voor kennisvermeerdering en draagt bij aan
een efficiëntere patiëntenstroom tussen deze
afdelingen. Naar verwachting zullen gemid-
deld 450 patiënten per maand naar de Eerste
Harthulp komen.
De Sint Franciscus Gasthuis, locatie Berkel,
opende op maandag 7 januari haar deuren. Nu
tien maanden later is het aantal poliklinische
spreekuren al verdubbeld. De toestroom van
patiënten groeit gestaag. Inwoners uit Lan-
singerland en omgeving vinden hun weg naar
medische specialistisch zorg dichtbij huis.
Op de polikliniek van locatie Berkel kan men
terecht voor de spreekuren met specialisten
van Cardiologie, Chirurgie, Dermatologie,
Gynaecologie, Algemene Interne Genees-
kunde, Keel-, Neus- en Oorheelkunde, Kinder-
geneeskunde, Longziekten, Maag-, Darm- en
Leverziekten, Neurologie, Orthopedie en
Urologie. Vanaf drie november biedt locatie
Berkel ook een spreekuur voor patiënten met
een reumatologische aandoening.
Diagnostisch Centrum Rotterdam
Naast de polikliniek beschikt Sint Franciscus
Gasthuis locatie Berkel ook over een diagnos-
tisch centrum. Dagelijks kan men daar zonder
afspraak terecht voor diverse laboratorium
onderzoeken, bloedafname en elektrocardi-
ogrammen (ECG’s). Voor röntgenfoto’s kan
men ook de gehele week terecht, bij voorkeur
op afspraak. En op maandag, donderdag en
vrijdag worden de echo’s ingepland.
Verdubbeling aantal poliklinische spreekuren
in Sint Franciscus Gasthuis, locatie Berkel
21
Kliniek
Nummer 18
29 oktober 2008
Lievensberg ziekenhuis wil Bariatrisch centrum
voor behandeling obese patiënten
Het Lievensberg ziekenhuis in Bergen op
Zoom wil voor de zorg en behandeling van
obese patiënten een Bariatrisch Centrum voor
Zuidwest Nederland opzetten. Overleg daar-
over met andere partijen is gestart. Overleg
daarover met andere partijen is gestart.
Nederlanders worden steeds zwaarder. Het
aantal mensen dat heel erg dik is, en daarmee
valt in de categorie obesepatiënten, neemt snel
toe. Voor deze groep patiënten bestaan ope-
ratietechnieken die kunnen helpen om af te
vallen. Dr. P. Feskens, chirurg in het Lievens-
berg ziekenhuis in Bergen op Zoom heeft zich
gespecialiseerd in deze bariatrische chirurgie.
Alle ingrepen op het gebied van laparoscopi-
sche overgewichtchirurgie worden sinds 2003
in Lievensberg aangeboden. Dit jaar worden
tussen de 100 en 200 patiënten met overge-
wicht via een kijkoperatie behandeld. De
vraag naar overgewichtchirurgie neemt toe;
hierdoor zal tot 2010 ook het aantal operaties
duidelijk toenemen. Sinds vorige week wor-
den patiënten met overgewicht in een zorg-
carrousel behandeld. De sterke toename van
kijkoperaties in de algemene chirurgie heeft
ertoe geleid dat per 1 september dhr. I. Chere-
panin als chirurg in Lievensberg is gestart. De
patiënten die nu in Lievensberg worden behan-
deld krijgen door de operatie een maagbandje,
een gastric sleeve, een bypass of een revisie-
ingreep. Na verwijzing door de huisarts krijgt
de patiënt eerst een gesprek met de chirurg en
vervolgens met een diëtist en psycholoog. Dit
is noodzakelijk om te bepalen of de patiënt ge-
schikt is voor een dergelijke ingreep en welke
soort ingreep het best bij hem past. Na de in-
greep houdt de chirurg de patiënt levenslang
onder controle.
Ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk mag
zich sinds 1 oktober Topzorg-aanbieder van
zorgverzekeraar Menzis noemen voor de be-
handeling van borstkanker, staar, spataderen,
liesbreuk en meniscus. Het HagaZieken-
huis in Den Haag heeft het Topzorg-predikaat
van zorgverzekeraar Menzis gekregen voor
de operatieve behandeling van borstkanker,
spataderen, liesbreuk en staar. Bronovo in
Den Haag ontving het Menzis TopZorg-pre-
dikaat voor de behandeling van borstkanker,
meniscus, spataderen en liesbreuk. Meander
Medisch Centrum in Amersfoort heeft voor
de behandeling van patiënten met liesbreuken,
staar en meniscusproblemen het predikaat
Topzorg van zorgverzekeraar Menzis gekre-
gen. Dit betekent dat deze behandelingen vol-
gens de nieuwste inzichten en met de hoogste
kwaliteit geleverd worden.
Menzis deelt weer TopZorg-predikaten uit
Het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch
is gestart met een nieuwe vorm van medica-
tiebewaking waarbij labuitslagen automatisch
worden meegewogen. De Ziekenhuisapo-
theek Noordoost-Brabant (ZANOB) maakt
daarbij gebruik van een nieuw ontwikkelde
applicatie.
Door het bijeenbrengen van gegevens uit
verschillende systemen is de kans groter dat
de patiënt de juiste medicatie in de juiste
dosering krijgt gedurende zijn verblijf in het
ziekenhuis. De volgende stap is het uitrollen
systeem naar de thuisapotheek om ook in de
thuissituatie een goede medicatieveiligheid te
garanderen. Hiertoe werkt de ZANOB samen
met de apothekers in de regio verenigd in het
Departement Noordoost Brabant. Landelijke
apothekersorganisatie KNMP kent aan het
Departement een subsidie toe ter financiering
van het project. Subsidiëring is ook aange-
vraagd bij zorgverzekeraar CZ.
Clinical Rules
Medicatiebewaking behoort tot de kern taken
van de apotheker. De apotheker zoekt de rele-
vante gegevens bij elkaar, interpreteert die ge-
gevens en adviseert de voorschrijver van het
geneesmiddel om zonodig een ander medica-
ment te kiezen of de dosering aan te passen.
Apothekers kijken onder andere naar inter-
acties van medicijnen, leeftijd van de patiënt
en dubbelmedicatie. Het project Clinical Rules
van de ZANOB richt zich op een verdere uit-
breiding boven op deze medicatiebewaking
door ook laboratoriumwaarden in de afweging
mee te nemen. Het gaat hier om de bepaling
van bepaalde stoffen in het bloed van patiën-
ten en vaststelling van de werking van de nier.
Dit kan van invloed zijn op de werkzaamheid
van de voorgeschreven medicatie. Clinical
Rules zijn redeneerregels die door een expert-
groep zijn opgesteld ten behoeve van de me-
dicatiebewaking. Hierbij worden de uitslagen
van laboratoriumbepalingen meegewogen. Op
basis van deze redeneerregels genereert Phar-
maps automatisch verbetersuggesties. Sinds
1 oktober is gestart met de tweede stap in het
project: het ondersteunen van de voorschrij-
ver. In deze stap wordt de uitgebreide medi-
catiebewaking gebruikt om de medisch specia-
list in de kliniek te adviseren op het moment
dat deze een recept schrijft. In de derde fase
van het traject wordt de voorgeschreven me-
dicatie in de thuissituatie van de patiënt ook
meegenomen.
Jeroen Bosch Ziekenhuis en apothekers zetten
nieuwe stap in medicatieveiligheid
Vier ziekenhuizen gaan starten als pilotzieken-
huis voor het ‘Project Voorkom alcoholschade
bij jongeren’. Het gaat om het Medisch Cen-
trum Leeuwarden, het Westfriesgasthuis in
Hoorn en de combinatie Maxima Medisch
Centrum/Catharina Ziekenhuis te Eindhoven.
Initiatiefnemend Delfts ziekenhuis de Reinier
de Graaf Groep is al eerder aangemerkt als
pilotziekenhuis.
Het doel van de pilot is om het in het Delft-
se Reinier de Graaf ziekenhuis ontwikkelde
protocol voor jongeren met een alcoholver-
giftiging uit te voeren, te onderzoeken op
toepasbaarheid en kennis te verspreiden over
ziekenhuizen in het land. De pilot loopt voor
de duur van anderhalf jaar. Naar verwachting
zullen in deze periode in de pilotziekenhuizen
in totaal ongeveer 200 jongeren met acute al-
coholproblemen behandeld worden en nazorg
krijgen. Dit aantal is nodig om de werkwijze
te kunnen toetsen op effectiviteit.
Voorlichting
De pilotziekenhuizen zijn geselecteerd op
onder andere: regionale spreiding in Neder-
land, het relatief veel voorkomen van alco-
holvergiftiging onder jongeren in hun regio,
actieve samenwerking met omliggende zieken-
huizen voor het doorverwijzen van jongeren
met een alcoholvergiftiging en het ontplooien
van activiteiten op het gebied van alcohol en
jongeren (voorlichting en samenwerking met
scholen, politie, lokale beleidsmakers). De
ervaringen uit de pilot zijn uitgangspunt voor
een definitief protocol, ondersteund door het
CBO, dat aan de betreffende beroepsgroepen
voor akkoord wordt voorgelegd. Het Minis-
terie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
steunt en financiert de pilot. Het Partnership
Vroegsignalering Alcohol en de Reinier de
Graaf Groep leiden het project Voorkom Al-
coholschade bij Jongeren. De kinderafdeling
van de Reinier de Graaf Groep opende in de-
cember 2006 als eerste ziekenhuis in Neder-
land een gespecialiseerd spreekuur ‘Alcohol-
problematiek bij kinderen’. Initiatiefnemers
zijn kinderarts Nico van der Lely en medisch
psycholoog Mireille de Visser.
Proef ‘alcoholpoli’ van
start in ziekenhuizen
Vier ziekenhuizen gaan zich nadrukkelijker bezighouden met alcoholvergiftiging onder jongeren.
Pijnverpleegkundigen Marjan Weijers en Nina van der Klugt voor de operatiekamers met een meetlatje voor de
pijnscore: “Wilt u aangeven of u veel of weinig pijn hebt?”
Diaconessenhuis Leiden start nieuwe manier
van pijnbestrijding
Met de aanstelling van twee pijnverpleegkun-
digen is een nieuwe manier van pijnbestrijding
na een operatie op alle verpleegafdelingen van
het Diaconessenhuis Leiden geïntroduceerd
en de standaardbehandeling geworden. POP
(Post Operatieve Pijnbestrijding) heeft inmid-
dels al haar vruchten afgeworpen.
Pijnverpleegkundige Marjan Weijers: “An-
ders dan de naam doet vermoeden start POP
al bij de medicatie voor de operatie. Bijna alle
operatiepatiënten krijgen pijnstilling voor de
operatie voorgeschreven. Na de operatie krijgt
iedereen morfine. Dat betekent een grote om-
schakeling voor de verpleging. Van huis uit
waren we erg terughoudend met het geven
van morfine en nu is het standaard. Natuurlijk
volgens protocol.” Op een meetlatje met vijf
gezichtjes (van hard huilend tot een big smile)
geeft de patiënt aan of hij veel of weinig pijn
heeft. Elk gezichtje hoort bij een bepaalde
score. Het antwoord van de patiënt is leidraad
voor het verhogen of verminderen van de
pijnmedicatie. “Sinds invoering van het POP-
protocol is het aantal patiënten dat erge pijn
aangeeft (een score hoger dan zeven) aanzien-
lijk verminderd”, vertelt Nina van der Klugt.
Bij de nulmeting in 2006 op één verpleegafde-
ling gaf 18,3 procent van de patiënten na een
operatie een pijnscore van zeven of hoger aan
(een pijnscore van vier is acceptabel). Door de
invoering van het pijnprotocol, scholing van
verpleegkundigen op alle verpleegafdelingen
én de aanstelling van twee pijnverpleegkundi-
gen is het percentage patiënten met een pijn-
score van zeven of hoger in 2008 gedaald tot
drie procent.
22
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
WWW. DE R MI CI S . NL
DERMATOLOGISCH MEDISCH CENTRUM
www.oogziekenhuiszonnestraal.nl
Oogziekenhuis Zonnestraal ontving als eerste zelfstandige
kliniek in de verzekerde zorg het ZKN-keurmerk.
Oogziekenhuis Zonnestraal, Loosdrechtse Bos 17, 1213 RH Hilversum, T 088-8 77 77 77, F 088-8 77 77 00, E info@oogziekenhuiszonnestraal.nl
Dermicis heeft als missie:
Het bieden van professionele hoogwaardige
dermatologische diagnostiek en behandelingen
door hooggekwalificeerde dermatologen met de
modernste technieken en apparatuur.
In 2008 is de eerste vestiging in Haarlem ge-
opend. Een vestiging in Lelystad volgt spoedig.
Voor deze vestiging en toekomstige uitbreiding
is Dermicis op zoek naar dermatologen die hun
deskundigheid combineren met gedrevenheid
en ondernemersgevoel.
Als u vrijblijvend wilt informeren naar de moge-
lijkheden om uw eigen Dermicis vestiging op te
starten kunt u contact opnemen met
dr. R.C. Beljaards
Mediparc neemt u veel werk en financiële zorg uit
handen. Op zeer professionele en ervaren wijze.
Kijk voor meer informatie op www.mediparc.nl.
Vanzelfsprekend staat Mediparc u graag geheel
vrijblijvend te woord. Uw contactpersoon is
Cees Kreuning tel. (035) 64 22 111.
ICT-oplossingen voor (medisch) specialisten
Oogziekenhuis Zonnestraal zoekt:
ondernemende, deskundige oogartsen
Oogziekenhuis Zonnestraal is een zelfstandig oogziekenhuis met vestigingen in Hilversum,
Doetinchem en Lelystad. In het najaar volgt Bilthoven. Oogziekenhuis Zonnestraal levert hoog-
waardige oogheelkundige zorg in een gecertificeerde kwaliteitsomgeving waarin innovatie
en kwaliteit zijn gewaarborgd in een allesomvattend kwaliteitssysteem. De patiëntgerichte
service is hierbij onderscheidend.
Voor de huidige en toekomstige vestigingen is Oogziekenhuis Zonnestraal op zoek naar onder-
nemende, deskundige oogartsen die innovatie, kennis, kunde en kwaliteit eveneens hoog in
het vaandel hebben staan. In loondienst, op franchisebasis of als aandeelhouder.
Informeert u vrijblijvend naar de mogelijkheden om met Oogziekenhuis Zonnestraal uw eigen
vestiging op de starten. Uw contactpersoon is P.M. de Koning, telefoon 08 88 77 77 77.
Professionaliteit komt van twee kanten
Mediparc B.V. staat al bijna 30 jaar voor ICT, planning en
facturatie. Essentiële zaken die u het liefst uitbesteedt.
Zodat u uw handen vrij hebt voor de zorg waar het écht
om draait. En u verzekerd bent van financiële continuïteit.
Mediparc B.V.
Landgoed Zonnestraal
Loosdrechtse Bos N2
1213 RH Hilversum
Correspondentieadres:
Postbus 3,
1230 AA Loosdrecht
T (035) 64 22 111
F (035) 62 39 284
E info@mediparc.nl
I www.mediparc.nl
Wat biedt Mediparc u?
Medische software ter ondersteuning
van het zorgproces
Systeemadvies en netwerkbeheer
Financiële continuïteit middels factoring
en incasso
Dermicis zoekt:
dermatologen met ondernemersbloed
Dermicis is een jong, zelfstandig behandel-
centrum op het gebied van dermatologie,
huidkanker en flebologie.
Dermicis Holding B.V.
Zijlweg 340-342
2015 CP Haarlem
T 08 88 77 77 99
F 08 88 77 77 98
E info@dermicis.nl
23
Patiëntenzorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Mannen die prostaatkanker in het allervroeg-
ste stadium hebben, kunnen sinds kort voor
een nieuwe behandeling terecht in het Amphia
Ziekenhuis Breda/Oosterhout. De nieuwe be-
handeling heet kortweg de HIFU-methode.
Het grote voordeel van deze nieuwe metho-
de is minder negatieve neveneffecten zoals
potentie-, plasproblemen of fistels.
Nadat alle uitslagen van onderzoek bekend
zijn, besluiten patiënt en uroloog op welke
manier prostaatkanker wordt behandeld. Die
keuze wordt bepaald door het stadium waarin
de prostaatkanker zich bevindt, de technische
mogelijkheden, bijwerkingen en persoonlijke
voorkeur. Een nieuwe methode om mannen met
prostaatkanker in het allervroegste stadium te
behandelen is de HIFU-methode (HIFU staat
voor High Intensity Focusssed Ultrasound).
Met deze methode wordt onder narcose via de
endeldarm een echoprobe ingebracht, waarna
het prostaatweefsel met geluidsgolven in tril-
ling wordt gebracht. Door die trilling ontstaat
warmte, die de prostaatkankercellen doodt.
Het Amphia Ziekenhuis Breda/Oosterhout
voerde deze nieuwe methode, naar eigen zeg-
gen, als eerste ziekenhuis in Nederland uit.
Amphia werkt daarbij samen met het Erasmus
Medisch Centrum Rotterdam. Uit onderzoek
bij patiënten in het buitenland is al gebleken
dat HIFU veelbelovende resultaten oplevert.
Oorzaken
De prostaat is een klier, zo groot als een
walnoot en zit om de plasbuis. De prostaat
scheidt vocht af dat zich vermengt met zaad-
cellen en bij de bevruchting een eicel voedt
en beschermt. Prostaatkanker treft een op de
elf mannen. Over de oorzaken is weinig be-
kend. Een man met prostaatkanker kan vele
jaren leven zonder dat de kanker ooit wordt
ontdekt. In de westerse landen is prostaatkan-
ker de meeste voorkomende vorm van kan-
ker bij mannen na de middelbare leeftijd. Bij
prostaatkanker in een vroeg stadium is niet
aan te geven welke afwijkende cellen zich tot
een kwaadaardige tumor zullen ontwikkelen
en welke niet. Met bestralen of opereren is
prostaatkanker te behandelen, maar het risico
op nadelige neveneffecten is groot. Met de
HIFU-methode zijn er minder negatieve ne-
veneffecten, zoals potentie- of plasproblemen
of fistels. Een ander voordeel van HIFU is dat
de behandeling kan worden herhaald.
Nieuwe behandeling
van prostaatkanker
Patiënt op de behandeltafel in zijligging. De lepel-vormige behandelprobe wordt rectaal ingebracht. De behande-
ling geschiedt onder regionale of algehele verdoving. Aangezien de patiënt gedurende twee tot drie uur stil moet
liggen heeft algehele anesthesie de voorkeur.
De medewerkers van het ministerie van VWS werden in het Maasziekenhuis welkom geheten door een afvaardi-
ging van het Maasziekenhuis, een afvaardiging van de Huisartsendienst en de zorgverzekeraars VGZ en CZ.
Tevredenheidsonderzoek Martini Ziekenhuis
Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft
vorige week 6200 vragenlijsten gestuurd
naar een willekeurige groep patiënten. Met
dit grootschalig onderzoek wil het ziekenhuis
een algemeen beeld krijgen van de waarde-
ring van patiënten. De uitkomsten geven een
indicatie op welke onderdelen ‘werk aan de
winkel’ is.
De vragenlijsten zijn verdeeld over 2600 kli-
nische patiënten (van dertien specialismen)
en 3600 poliklinische patiënten (van achttien
specialismen). Aan patiënten wordt gevraagd
hoe tevreden zij zijn over ontvangst, bejege-
ning, behandeling, informatie, zelfstandigheid
en nazorg. Patiënten kunnen (anoniem) een
score van een tot en met vijf geven. Het onder-
zoek is ontwikkeld door de Nederlandse Ver-
eniging van Ziekenhuizen en onafhankelijk
kenniscentrum Prismant. Prismant analyseert
de gegevens en vergelijkt deze met gemiddel-
den van andere ziekenhuizen.
Continu toetsen
Marianne Acampo, lid Raad van Bestuur, be-
nadrukt het belang van dit onderzoek. “Het
continu toetsen van patiënttevredenheid is een
van de programmaonderdelen van de nieuwe
ziekenhuisstrategie. We willen graag dat de
patiënt kiest voor het Martini Ziekenhuis. Dat
betekent dat we moeten weten hoe we de zorg
beter kunnen afstemmen op de wensen van de
patiënt.” Door het onderzoek regelmatig te
herhalen, kan het Martini Ziekenhuis nagaan
of de in gang gezette verbeteringen inderdaad
leiden tot een hogere waardering.
Meerdere metingen
Naast dit grootschalig onderzoek zijn er
kleinschalige initiatieven om tevredenheid
te meten. Op de poliklinieken rouleren inter-
netzuilen waarop patiënten via internet hun
mening kunnen geven over de polikliniek en
op verpleegafdelingen wordt bij ontslag stan-
daard gevraagd naar de mening van de patiënt.
Verder wordt gewerkt aan een onderzoek naar
de waardering van de nieuwe ziekenhuisomge-
ving. Patiënten die minder tevreden zijn over
een onderdeel van de zorg kunnen ook terecht
bij de ombudsfunctionaris van het ziekenhuis.
Het onderzoek dat vandaag start, levert een al-
gemeen rapportcijfer en een score per specia-
lisme op. Begin 2009 maakt het ziekenhuis de
uitkomsten van het onderzoek bekend.
Bezoek bij Acute Zorgpost Maasziekenhuis
De medewerkers van het ministerie van Volks-
gezondheid, Welzijn en Sport die de Acute
Zorg Post in het Maasziekenhuis Pantein in
Boxmeer onlangs bezochten, toonden zich
enthousiast over de manier waarop de huis-
artsenpost Boxmeer en het Maasziekenhuis
samenwerken om de mensen met een acute
hulpvraag buiten kantooruren op te vangen.
Medewerkers van het ministerie bezochten
de Acute Zorgpost om met eigen ogen te zien
hoe de eerste opvang van mensen met een
acute hulpvraag is geregeld in deze regio.
Mensen die 's avonds, 's nachts en in het
weekend direct medische zorg nodig heb-
ben, worden in het Land van Cuijk en Noord-
Limburg sinds anderhalf jaar geholpen op de
Acute Zorgpost in het Maasziekenhuis, een
samenwerking tussen de Spoedeisende Hulp
van het Maasziekenhuis en de Huisartsenpost
Boxmeer. Aan de hand van een triagesysteem
wordt bepaald of de zorg het beste door de
huisartsenpost of door de spoedeisende hulp
kan worden verleend. Dus of de patiënt naar
de dienstdoende huisarts of arts van het zie-
kenhuis gaat. Deze diagnose bepaalt ook de
urgentie: wie medisch gezien het snelst hulp
nodig heeft, komt als eerste aan de beurt.
Voor patiënten is er veel duidelijkheid: één
loket voor alle spoedeisende vragen ’s avonds
en in het weekend. Ze zijn direct op de juiste
plek, of ze nu door de huisarts of de specialist
moeten worden behandeld.
Dermicis Medisch Centrum is een snelgroei-
ende keten van zelfstandige behandelcentra
met faciliteiten voor dagverpleging op het
gebied van dermatologie, flebologie en plas-
tische chirurgie.
Medeoprichter en initiatiefnemer is dermato-
loog dr. R.C. Beljaards, gespecialiseerd in de
behandeling van spataderen, huidkanker en
huidchirurgie. Door de recente toetreding van
plastisch chirurg J.P.B. van Tetering wordt
tevens het hele scala aan esthetisch-chirur-
gische en reconstructieve ingrepen aangebo-
den. In april 2008 werd de eerste vestiging
opgericht in Haarlem. Een vestiging in Lely-
stad en Alkmaar zullen spoedig volgen.
De missie van Dermicis is het bieden van
professionele, hoogwaardige diagnostiek en
behandelingen. De behandelingen worden
uitgevoerd door hooggekwalificeerde specia-
listen met de modernste technieken en appa-
ratuur. Hier is dan ook fors in geïnvesteerd.
De operatie- en behandelkamers voldoen aan
de strengste eisen op het gebied van hygië-
ne en infectiepreventie. Hierdoor is de hoge
kwaliteit gewaarborgd. Doordat de organisa-
tie zeer efficiënt is ingericht (mede door in-
voering van een EPD en een gespecialiseerd
planningsysteem) kunnen wachttijden wor-
den voorkomen. Centraal staat de kwaliteit
van zorg en de persoonlijke aandacht voor de
patiënt, die wordt ontvangen in een prettige
en ontspannen sfeer.
Dermicis biedt alle verzekerde dermatolo-
gische zorg en heeft met vrijwel elke zorgver-
zekeraar contracten afgesloten. Behandelin-
gen die betrekking hebben op huidverbetering
en huidverjonging, plastisch chirurgische
huidafwijkingen en cosmetische behandelin-
gen vallen onder de niet-verzekerde zorg.
Dermicis: toonaangevend op medisch en
organisatorisch gebied.
DERMICIS
Zijlweg 340-342
2015 CP Haarlem
T. 08 88 77 77 99
F. 08 88 77 77 98
E. info@dermicis.nl
I. www.dermicis.nl
Dermicis biedt hoogwaardige diagnostiek en
behandelingen
(Advertorial)
24
Advertentie
Nummer 18
29 oktober 2008
Ga naar www.abvakabofnv.nl of bel 0900 - 22 825 22 (€ 0,10 pm)
Deze actie loopt t/m 31 december 2008
25
Patiëntenzorg
Nummer 18
29 oktober 2008
Urologie Lievensberg ziekenhuis breidt
laparoscopische behandel methoden verder uit
De maatschap urologie West-Brabant breidt
het aantal laparoscopische behandeltechnie-
ken in het Lievensberg ziekenhuis in Bergen
op Zoom verder uit. Begin augustus is Karen
Fransis tot de maatschap toegetreden. Zij
heeft als aandachtsgebieden: algemene uro-
logie, laparoscopie, reconstructieve urologie.
De urologie heeft als werkterrein alles op
het gebied van de urinewegen en het manne-
lijk geslachtsorgaan. Daaronder vallen onder
andere plasproblemen, ongewild urineverlies,
kwaadaardige ziekten uitgaande van nier,
blaas, prostaat of zaadbal, niersteenproblema-
tiek, mannelijke onvruchtbaarheid en seksuele
problemen. De urologen gebruikten in het Lie-
vensberg ziekenhuis de techniek tot voor kort
voornamelijk voor operaties aan de nieren. In
principe zullen nu bijna alle open urologische
ingrepen laparoscopisch worden uitgevoerd.
Dankzij de expertise van drs. Fransis worden
de laparoscopische technieken nu ook toege-
past bij operaties aan onder meer de prostaat,
de blaas, de urineleiders. Laparoscopie (ook
wel bekend als kijkoperatie) kan dankzij de
technische ontwikkelingen tegenwoordig ook
voor meer ingewikkelde en langdurige ingre-
pen worden ingezet zoals verwijdering van
de prostaat bij prostaatkanker en van de blaas
bij blaaskanker. Bij een laparoscopische be-
handeling zijn de snedes slechts 5 tot 10 mm.
Karen Fransis: “De patiënt heeft na de opera-
tie minder pijn en herstelt sneller, waardoor
hij na de operatie eerder naar huis kan en ook
weer sneller actief is. We zien bij deze behan-
delmethode net zulke goede resultaten als bij
een open behandeling.”
Het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijme-
gen heeft op donderdag 23 oktober een nieuw
gebouwde couveuse-afdeling met vijftien zo-
genoemde suites geopend. Dit suite model
betekent een breuk met de in Nederland ge-
bruikelijke situatie waarin couveusebaby’s
merendeels apart van hun moeder worden ge-
observeerd, verzorgd en verpleegd. Het CWZ
brengt kind, moeder en ook de partner zoveel
mogelijk bij elkaar in een eigen kamer.
Net als de kraamsuites die het CWZ in 2006
opende, ogen de couveusesuites warm en
comfortabel. De afdeling met twee ‘regen-
booggangen’ is kleurrijk maar oogt toch rus-
tig doordat juist het kleurenspectrum van de
regenboog door iedereen als rustig wordt er-
varen. Bovendien is bij de bouw veel zorg be-
steed aan mogelijkheden om licht, geluid en
temperatuur te kunnen regelen. De couveuse-
suites zijn bedoeld voor kinderen die meteen
na de geboorte meer zorg nodig hebben omdat
ze bijvoorbeeld te vroeg geboren of ziek zijn.
Het vernieuwende voor de couveusesuites is
de gezinsgerichte zorg. Met name de binding
tussen moeder en kind wordt maximaal gesti-
muleerd. De moeder kan dag en nacht bij haar
kind blijven. Mocht de moeder ziek zijn, dan
kan de partner dit desgewenst overnemen. Om
het gezin heen bewegen zich de zorgverleners,
die naar de suite toekomen zodra onderzoek,
behandeling of verpleging aan de orde zijn.
‘Ontwikkelingsgerichte zorg’
De couveusesuites maken het mogelijk het
concept van ‘ontwikkelingsgerichte zorg’
verder in te voeren. Dit omdat licht, geluid
en temperatuur nu op individueel niveau van
de pasgeborene te regelen zijn. Ouders kun-
nen 24 uur per dag bij hun kind verblijven,
waardoor ouders zo goed mogelijk bij de zorg
van hun kind betrokken worden. Verwachting
is dan ook dat door de invoering van het con-
cept het stressniveau bij de kinderen zo laag
mogelijk gehouden kan worden. Er is een
familiekamer in aanbouw waar ouders zich
desgewenst even kunnen terugtrekken of con-
tacten kunnen leggen met andere ouders, waar
men kan gaan eten of bijvoorbeeld tv kijken
of internetten.
Nieuw concept
Het aantal zwangere vrouwen dat aangeeft
in een CWZ-kraamsuite te willen bevallen,
groeit gestaag. De couveusesuites maken het
mogelijk meer vrouwen (en hun partner) een
plaats te geven, omdat de ouders verhuizen
naar de couveusesuite en de kraamsuite vrij-
komt. Elders in Nederland is het couveusesui-
te-principe inmiddels ook op beperkte schaal
toegepast binnen bestaande patiëntenkamers.
Het CWZ rolt echter als eerste de hele – in de
Verenigde Staten ontwikkelde – formule uit
over een complete couveuseafdeling. Circa
vijftig medewerkers zijn geschoold om vol-
gens het nieuwe concept te gaan werken.
Moeder en baby in
couveusesuites CWZ
De OOGbus stopt bij verzorgingshuizen.
Baby Mirthe en haar moeder in een van de couveusesuites (foto Richard Martens).
De OOGbus brengt oogzorg dichter bij huis
De OOGbus, een initiatief van Het Oogzorg-
netwerk en zorgverzekeraar CZ, brengt de
oogzorg dichter bij huis. De OOGbus stopt, op
afspraak, bij verzorgingshuizen in Zuidwest-
Nederland om de bewoners en buurtbewo-
ners te onderzoeken op mogelijke oogafwij-
kingen. De OOGbus is onthuld op 9 oktober,
World Sight Day, door mevrouw Van Benne-
kom (direc teur langdurige zorg en adjunct
directeur-generaal langdurige zorg ministerie
van VWS) en de heer Sol (financieel directeur
Het Oogziekenhuis Rotterdam)
Van alle bewoners van verzorgingshuizen
heeft vijftig procent een verminderd gezichts-
vermogen wat, buiten een verhoogde kans op
valincidenten, ook een vermindering van de
kwaliteit van leven tot gevolg heeft. Door een
eenvoudige brilaanpassing of bijvoorbeeld
een staaroperatie kan dit vaak verholpen ge-
worden. Het gezichtsvermogen, en dus ook
de kwaliteit van het leven, wordt daarmee een
stuk verbeterd.
De OOGbus
De OOGbus is ingericht met alle moderne
oogheelkundige apparatuur zodat metingen
van oogboldruk, oogsterkte en controle van
de binnenzijde van het oog vakkundig kunnen
worden uitgevoerd. Na het onderzoek door
de optometrist van de OOGbus ontvangt de
cliënt indien noodzakelijk een doorverwijzing
naar een opticien, optometrist of de huisarts.
Cliënten waarbij geen afwijkingen worden
geconstateerd ontvangen binnen twee jaar op-
nieuw een uitnodiging voor een bezoek aan de
OOGbus. Ziektekostenverzekerden van CZ
boven de zestig jaar ontvangen een uitnodi-
ging voor dit onderzoek. Het komende jaar
verwacht de OOGbus 7.000 personen te kun-
nen onderzoeken.
Veilige injectiespuiten.
Geen prikaccidenten en
geen hergebruik
Spuit na gebruik:
naald naar binnen getrokken
en geblokkeerd en zuiger afgebroken.
AnTech Medical • 0521 590506
www.antechmedical.nl
Huidkankerpoli in Tergooiziekenhuizen
Om patiënten met (verdenking op) huidkanker
sneller en beter te kunnen helpen, is Tergooi-
ziekenhuizen Blaricum/Hilversum op beide
locaties gestart met een multidisciplinaire
huidkankerpolikliniek. Het ziekenhuis biedt
hiermee een verbeterde service aan patiënten
met huidkanker waarvan het aantal de laatste
jaren enorm stijgt.
Patiënten met (verdenking op) huidkanker
kunnen op verwijzing van de huisarts dezelf-
de week nog terecht op een speciaal spreekuur
op de polikliniek Dermatologie. Eventueel
aanvullend onderzoek wordt direct gedaan.
Indien onderzoek niet nodig is, kan de behan-
deling vaak dezelfde dag nog van start. In-
dien onderzoek wel nodig is dan loopt dit via
een versnelde procedure op het pathologisch
laboratorium. Hierdoor zijn uitslagen snel
beschikbaar en kan de behandeling snel wor-
den ingezet. Dermatoloog Alice Langeveld:
"De huidkankerpolikliniek is een absolute
winst voor patiënten en voor zover ons be-
kend is dit concept uniek in Nederland. Voor-
heen moesten ze soms lang wachten op een
eerste afspraak en duurde het soms nog een
paar weken voor de behandeling gestart werd.
Door een verbeterde interne logistiek kunnen
patiënten nu sneller worden geholpen."
Expertise
Door de samenwerking tussen verschillende
specialisten biedt de huidkankerpolikliniek
een brede expertise. Binnen de huidkanker-
polikliniek werken dermatologen, pathologen,
plastisch chirurgen en KNO-artsen samen.
Patiënten die na een consult of behandeling
bij één van de specialisten nog vragen hebben
kunnen hiermee terecht bij een gespeciali-
seerd verpleegkundige. Deze is opgeleid voor
het geven van voorlichting.
Dankzij de expertise van drs. Karen Fransis worden de laparoscopische technieken nu ook toegepast bij opera-
ties aan onder meer de prostaat, de blaas, de urineleiders.
Telefoon 0318-750300
Fax 0318-750301
E-mail info@reehorst.nl
Hotel en Congrescentrum De Reehorst
Bennekomseweg 24
6717 LM
EDE GLD
26
Zorgkalender
Nummer 18
29 oktober 2008
WIJZER
in de
ZORG
Congressen, seminars, cursussen
AGENDA
Concert- en congresgebouw
de Doelen
Antwoordnummer 1544
3000 WB Rotterdam
telefoon 010 2171700
Rapenburg 33
Postbus 16065
2301 GB Leiden
Tel: (071) 514 82 03
Jaarbeurs Utrecht
Jaarbeursplein 6
3521 AL Utrecht
Telefoon 030 - 295 59 11
www.jaarbeursutrecht.nl
DE GOUDSE SCHOUWBURG
in het Groene hart van Nederland
Dé ideale locatie voor o.a.
congressen, bedrijfsfeesten
en seminars
Makkelijk bereikbaar met openbaar
vervoer en meer dan 1000
parkeervoorzieningen binnen een
loopafstand van 5 minuten.
Voor meer informatie kijk op
www.goudseschouwburg.nl
of bel: 0182-513353
Tot ziens in
De Goudse Schouwburg!
w w w . b u r g e r h a l . n l
z
i c
h
d
e
m
ooi st e
feestl ocati e i n de regi o
o
n
d
e
r
h
et
S
tadhui s van Gouda bevi ndt
Stadsherberg
‘De Burgerhal’
Voor groepen vanaf
40 personen
‘Innovatie in de oncologische zorg’
• 30 oktober, Auditorium St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein, van 18.00 tot
21.00 uur.
• Tijdens dit symposium wil het Oncologiecentrum Midden-Nederland ervarin-
gen en kennis delen. Men laat zien welke vernieuwingen de afgelopen jaren
binnen het Oncologiecentrum Midden-Nederland zijn gerealiseerd. Deze inno-
vaties hebben zowel betrekking op medische technieken als op patiëntenlogis-
tiek en ketenzorg. Daarnaast komt de betrokkenheid van patiëntenorganisaties
aan de orde. Dit onderwerp wordt verzorgd door CliëntenBelang Utrecht, de
provinciale koepel van patiëntenverenigingen.
• Deelname is gratis. Belangstellenden moeten zich voor 15 oktober opgeven via
info@oncologiecentrum.nl.
‘Pubers, een bedreigde soort?’
• 30 oktober, Nijmegen.
• Bestemd voor artsen MG nul tot negentien jaar, jeugdartsen, huisartsen, kin-
derartsen en artsen voor verstandelijk gehandicapten.
• Informatie en aanmelden via: j.vanwerven-nobel@paog.umcn.nl Meer infor-
matie op: www.umcn.nl/paog
‘De week van de Urodynamica’
• 3, 4, 5, en 6 november, Nijmegen.
• Bestemd voor urologen, gynaecologen, fysiotherapeuten en verpleegkundigen.
• Meer informatie en aanmelden via j.vanwerven-nobel@paog.umcn.nl of kijk
op www.paogheyendael.nl
‘Vasculaire preventie onderste extremiteiten bij diabetes
mellitus’
• 7 november van 9.00 tot 18.00 uur, Maxima Medisch Centrum in Veldhoven.
• Bestemd voor huisartsen, podotherapeuten, praktijkondersteuners,
diabetesverpleegkundigen en vasculairverpleegkundigen.
• Op 7 november zullen sprekers inzicht verschaffen in de mogelijkheid tot
vasculaire preventie van de onderste extremiteiten bij mensen met diabetes. Er
zijn plenaire lezingen en actieve workshops, waarmee de preventieve voetzorg
naar een nog hoger niveau getild kan worden. Er is ook een speciale workshop,
waarbij naar voren wordt gebracht welke voetproblemen op welk moment
geïndiceerd zijn voor doorverwijzing naar een multidisciplinair voetenteam of
schoenenspreekuur.
• Kosten: 75 euro.
• Meer informatie: www.mmc.nl
4YPESERVICE+RUGER
Het bureau voor uw medische
secretariëIe ondersteuning
Mevr. D. Kruger
Schenkkade z¶n
z¶n¶ AW Den Haag
o)o-zzoz86o
info©typeservice.n|
www.typeservice.n|
keferenties van ziekenhuizen aanwezig
voor o.a. 'medisch' typewerk of
(tijdeIijk) een medisch secretaresse op Iocatie
Congres
Lef en Liefde in de zorg: inspireren
en presteren in de praktijk
Vrijdag 3 oktober 2008
9.00-17.00 uur in De Doelen
te Rotterdam
www.zorgpodium.com
“TEAMBUILDING”
Bestaande uit:
›› 4 golfessen
›› 1 baanles
›› 3 maanden vrij gebruik
van oefenfaciliteiten
›› 1 golfclub en 1 putter
›› 1 ballenkaart
nu voor slechts
137.
50
Bel voor informatie:
(0182) 58 39 33
e-mail:
info@golfbaan-ijsselweide.nl
www.golfbaan-ijsselweide.nl
LEER NU GOLFEN IN GOUDA MET EEN PROEFABONNEMENT
De elfde editie van de Country en Christmas
Fair wordt dit jaar gehouden van 26 tot en met
30 november op Kasteel de Haar in Haarzui-
lens bij Utrecht.
Behalve ruim 200 verwarmde en langs ver-
harde paden gesitueerde stands met de laat-
ste kerst- en lifestyletrends, presenteert de
fair ook een ijsbaan van 300 vierkante meter.
Schoonrijders en ijsdansers verzorgen dage-
lijks demonstraties maar ook bezoekers kun-
nen (gratis) het ijs op. Met hun eigen schaatsen
(géén noren) of op ter plekke te huren ijzers.
Andere topics zijn onder meer de expositie
van de tijdloze Edme Plain-serviezen, die al
meer dan 100 jaar met succes door Wedgwood
worden geproduceerd, de wintermode, flonke-
rende edelstenen en alles voor de trouwdag.
Kijk voor alle (actuele) informatie op www.
countrychristmasfair.nl. De openingstijden
van de Country & Christmas Fair zijn: woens-
dag 26 tot en met zaterdag 29 november van
11.00 tot 22.00 uur en zondag 30 november
van 10.00 tot 18.00 uur. Entree: volwassenen:
15,50 euro; 65-plussers: 13,50 euro; kinderen
van twaalf tot zestien jaar: 8 euro en tot twaalf
jaar gratis.
Prijsvraag
In samenwerking met de organisatie van deze
fair biedt de Ziekenhuiskrant een aantal lezers
de mogelijkheid de beurs gratis te bezoeken.
Er worden vrijkaarten verloot onder de in-
zenders die de volgende vraag goed beant-
woorden: ‘Op welke sfeervolle locatie wordt
de elfde Country & Christmas Fair georgani-
seerd?’ Stuur het antwoord per e-mail in voor
10 november naar redactie@ziekenhuiskrant.
nl. Winnaars krijgen voor 20 november per-
soonlijk bericht.
27
Vrije tijd
Nummer 18
29 oktober 2008
KCOV zingt Carmina
Burana van Carl Orff
Doodgewoon
In de middeleeuwen waren monniken lang
niet allemaal braaf. Vooral niet in het kloos-
ter van Benediktbeuern, even ten zuiden van
München. Hier ontstonden de Carmina Bura-
na, een serie gedichten die de lof zingen van
(onder andere) het liefdes- en kroegleven. Ze
inspireerden Carl Orff in 1935 tot zijn gelijk-
namige – en meest geliefde – compositie. De
Koninklijke Christelijke Oratorium Vereniging
(KCOV) Amsterdam voert dit werk op zater-
dag 15 november uit In het Concertgebouw in
Amsterdam.
De KCOV voert de Carmina Burana uit zoals
Orff het werk oorspronkelijk geschreven heeft:
met twee vleugels en vijf slagwerkers. En na-
tuurlijk met een keur aan solisten: de sopraan
Marjorie Ginczinger, de tenor Bart de Kegel
en de bariton Pieter Hendriks. Dirigent Frank
Hameleers tekent voor een meeslepende uit-
voering, die recht doet aan de ongeëvenaarde
ritmiek. Vóór de pauze zorgen de Missa Bre-
vis van Zoltán Kodály en het Ot e Náš (Onze
Vader) van Leos Janá ek voor het broodno-
dige tegenwicht. Muziek waarbij niet alleen
een hoofdrol is weggelegd voor het koor,
maar ook voor het Maarschalkerweerd orgel,
dat in het Concertgebouw niet zo heel vaak
aan bod komt, maar dat nu eens in zijn volle
glorie te horen is. Het wordt bespeeld door de
jonge organist Matthias Havinga, die onlangs
zijn conservatoriumopleiding afsloot met de
hoogst mogelijke waardering. Liefhebbers
van koormuziek zijn zaterdag 15 november
welkom. Aanvang 20.15 uur. Kaarten (32,50
inclusief twee drankjes) zijn te bestellen aan
de zaal, bij het Uitburo, via www.kcovamster-
dam.nl, of bij de leden van het koor. Lezers
van de Ziekenhuiskrant die met onderstaande
bon naar de kassa van het Concertgebouw ko-
men, krijgen per kaartje 2,50 euro korting.
Unieke houtsneden in Meander
Meander Medisch Centrum, locatie Amers-
foort Elisabeth heeft een nieuwe kunstten-
toonstelling in huis. Deze tentoonstelling is
nog tot en met 21 november te zien. Het gaat
om een unieke serie houtsneden van de gra-
fische kunstenaar Flip van der Burgt (1927-
1977). Deze serie stelt de veertien staties uit
de kruisweg van Christus voor, die door Van
der Burgt betiteld zijn als ‘Kruisgang’. Stich-
ting MeanderKunst streeft ernaar om in Me-
ander kunst van hoge kwaliteit laagdrempelig
tentoon te stellen. Dit ter veraangenaming van
het verblijf van patiënten, bezoekers en me-
dewerkers.
De serie dateert uit 1957 en zijn toentertijd in
een oplage van 25 stuks door de kunstenaar
zelf gedrukt. In datzelfde jaar hing de ‘Kruis-
gang’ op de tentoonstelling ‘De Bijbel in de
kunst van deze tijd’ in het Van Abbe-museum
in Eindhoven, waar het lovende kritieken
kreeg.
Complete serie
Daarna werden de werken verkocht aan een
kerk in Deventer-Colmschate. Na een renova-
tie van de kerk verdween de serie voor tien-
tallen jaren naar de zolder van een lid van de
kerkgemeente. Nu heeft Stichting Meander-
Kunst de ruim vijftig jaar oude ‘Kruisgang’
voor tentoonstelling in Meander kunnen ver-
werven. Een unieke kans, omdat complete
series maar zelden in zijn geheel bewaard
blijven. In zijn korte leven, hij stierf op vijf-
tigjarige leeftijd aan de ziekte van Kahler,
creëerde Van der Burgt een enorm omvangrijk
oeuvre. Inspiratiebron voor Van der Burgt was
vooral de Bijbel.
Wist u dat de dood besmettelijk is? Als men-
sen ermee in aanraking komen gaan ze zich
er ook veel meer mee bezig houden. Uit een
onlangs gehouden onderzoek in het kader
van het project STerven op je Eigen Manier
(STEM), blijkt dat mensen die vaker erva-
ring hebben met sterfgevallen in hun omge-
ving of vaker (vrijwilligers)werk hebben in
de zorg of mantelzorg, zich veel beter voor-
bereiden op de dood. Zij nemen maatregelen
als het in orde maken van testament en een
niet-behandelverklaring, maar vooral ook
van een wensenlijstje hoe men wil blijven
beslissen over een waardig levenseinde. Ze
worden proactieven genoemd en beslaan
bijna een vijfde van de onderzochte groep
mensen. Een bijna even grote groep onbe-
vangenen blijkt zich daarentegen nauwelijks
voor te bereiden op de laatste levensfase,
het is voor hen een ver-van-mijn-bed-show
en ze hebben dan ook nauwelijks met sterf-
gevallen te maken gehad. Kennelijk noopt
kennismaken met de dood alvast tot het
nemen van maatregelen. Dat doet me den-
ken aan onze vakanties. Hadden we slecht
weer op de camping dan namen we het vol-
gend jaar twee keer zoveel regenkleding en
dikke truien mee, hadden we snikheet weer
gehad dan besloten we het jaar daar op toch
maar verkoeling te zoeken aan de kust. En
altijd bleken er weer teveel truien mee of
waaide het te hard aan de kust. Toch laten
we ons graag sturen door ervaringen: resul-
taten uit het verleden geven garanties voor
de toekomst. Denken we. Onze behoefte aan
controle wordt gevoed door angst voor on-
verwachte wendingen. Ik denk dat de pro-
actieven dat allemaal hebben meegemaakt
in hun omgeving. De dood bleek voor hen
als toeschouwer toch grilliger dan verwacht,
de laatste episode van het leven bleek niet
voorspelbaar. Hebben maatregelen dan wel
zin? Als voyeur bij menig stervensproces
raak ik meestal het meest ontroerd van de
stervende die onverschrokken de dood tege-
moet treedt, van de stervende die zelf de
regie heeft. Die de partner en de kinderen
troost, die zegt wat anderen niet durven
zeggen, die besluit wat anderen niet durven
te besluiten. Natuurlijk fietst daar een on-
willig en grillig lichaam doorheen dat ook
niet goed weet wat het met het nadere einde
aanmoet, maar met een beetje mazzel valt
daar voor een dokter wel wat mee te doen.
De stervende rest niets anders dan koers te
houden. En dan kan het handig zijn te weten
wat je wilt. Nog naar het ziekenhuis, nog
medicatie, nog afscheid nemen van een dier-
bare? Voor een dokter is het prettig te weten
wat iemand wil, maakt mij ook een beetje
proactief.
Peter Leusink, huisarts
www.dehuisarts.info
9
7
8
1
4
3
6
8
7
6
3
7 1
6
3
1
3
2
6
7
3
8
9
7
3 9
5
4
Uitvoering van de Christelijke Oratium Vereniging Amsterdam.
NKI-AVL organiseert
Week van de Kanker
Het Nederlands Kanker Instituut – Antoni
van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amster-
dam organiseert in de week van 17 tot en
met 22 november de Week van de Kanker.
Dit gebeurt ter gelegenheid van zijn 95-ja-
rige bestaan als onderzoeksinstituut en zie-
kenhuis.
In de Week van de Kanker wordt er elke
avond een speciaal programma gepresen-
teerd voor diverse genodigden. Hiernaast is
er op zaterdag 22 november van 11.00 tot
15.00 uur een open dag. Iedereen die graag
meer wil weten over het NKI-AVL is dan
welkom. Er zijn rondleidingen, een informa-
tiemarkt, waar ook informatie over werken
bij het NKI-AVL kan worden verkregen, en
er is een modeshow. Verder kunnen er di-
verse lezingen en een discussie, met Felix
Rottenberg als gespreksleider, worden bij-
gewoond. Meer informatie is te vinden op
www.weekvandekanker.nl.
Uitvoering Carmina Burana, door KCOV Amsterdam.
Zaterdag 15 november Concertgebouw Amsterdam,
aanvang 20.15 uur.
Lezers van de Ziekenhuiskrant betalen op vertoon van deze bon
aan de kassa van het Concertgebouw, 30 euro per kaartje
(incusief twee drankjes).
Lezersaanbieding
Win kaarten Country
en Christmas Fair
1
7
28
Nummer 18
29 oktober 2008
Sommige mensen
hebben meer met mensen
dan met sparen.
Dus dat regelen wij voor ze.
Als jij je de hele dag inzet voor anderen, vergeet je nog wel eens aan jezelf te denken. Daarom
komt PGGM nu met een heel aantrekkelijke spaarrekening voor iedereen die werkt in zorg en
welzijn. Zonder lastige voorwaarden maar met een hoge rente van 4,1%! En PGGM biedt je nog
veel meer fnanciële zekerheid. Kijk op www.pggm.nl. PGGM Weet wat je waard bent.
www.pggm.nl

You're Reading a Free Preview

Descarregar
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->