P. 1
Libro Blanco Do Audiovisual

Libro Blanco Do Audiovisual

|Views: 325|Likes:
Publicado porMiguel Fernández

More info:

Published by: Miguel Fernández on Sep 29, 2010
Direitos Autorais:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/01/2013

pdf

text

original

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA AGRADECEMENTOS ............................................................................................................................. 5 UNHA IMAXE PROPIA.........................................................

.................................................................. 7 I. I.I.I I.I.II 1. 1.1 INTRODUCCIÓN.......................................................................................................................... 11 PRINCIPAIS LIÑAS DE FUTURO....................................................................................................... 14 ESTRUTURA DO LIBRO BRANCO ................................................................................................... 14 O SECTOR AUDIOVISUAL: SITUACIÓN ACTUAL E TENDENCIAS............................... 21 AS TENDENCIAS NO EIDO TECNOLÓXICO ........................................................................ 24 1.1.1 O cinema dixital................................................................................................................. 25 1.1.2 Difusión de contidos por Internet ...................................................................................... 27 1.1.3 A televisión dixital.............................................................................................................. 30 1.1.4 Os contidos multiplataforma.............................................................................................. 34 A INDUSTRIA AUDIOVISUAL GALEGA: SITUACIÓN ECONÓMICA............................. 38 VOLUME DE FACTURACIÓN .......................................................................................................... 45 RESULTADO DE EXPLOTACIÓN ..................................................................................................... 48 EMPREGO ..................................................................................................................................... 51 A PRODUCIÓN DE CINE, VÍDEO E TELEVISIÓN ................................................................................ 53 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA ......................................................................................................... 55 A PRODUCIÓN DE ANIMACIÓN ...................................................................................................... 56 A DISTRIBUCIÓN DE CINE E VÍDEO ................................................................................................ 58 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA ............................................................................................... 60 A EMISIÓN TELEVISIVA ................................................................................................................. 62 OS SERVIZOS AUXILIARES ............................................................................................................ 64 O DOBLAXE E A SONORIZACIÓN ................................................................................................... 66 O CINE EN GALICIA................................................................................................................... 70

2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 3. 3.1

A PRODUCIÓN DE CINE ................................................................................................................. 70 3.1.1 A produción de longametraxes galegas ............................................................................. 75 3.1.2 A produción de curtas en Galicia ...................................................................................... 85 3.1.3 A importancia económica da produción cinematográfica ................................................. 91 3.2 A DISTRIBUCIÓN DE CINE .............................................................................................................. 94 3.2.1 As distribuidoras dos títulos de cine producidos en Galicia.............................................. 96 3.3 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA ............................................................................................... 98 3.3.1 As salas de exhibición en Galicia .................................................................................... 100 3.3.2 Recadación e espectadores das salas de exhibición cinematográfica de Galicia............ 106 3.3.3 A exhibición non comercial.............................................................................................. 111 3.3.4 O cine dixital.................................................................................................................... 113 4. 4.1 A TELEVISIÓN EN GALICIA .................................................................................................. 116

A OFERTA DE CANLES DE TELEVISIÓN EN GALICIA ..................................................................... 125 4.1.1 A Televisión de Galicia .................................................................................................... 126 4.1.2 A Televisión Española en Galicia .................................................................................... 134 4.1.3 As televisións estatais privadas........................................................................................ 136 4.1.4 As televisións locais en Galicia........................................................................................ 137 4.1.5 A televisión por cable en Galicia: R ................................................................................ 142 4.1.6 A televisión dixital terrestre ............................................................................................. 144 4.2 A PRODUCIÓN TELEVISIVA ......................................................................................................... 146 4.2.1 As tendencias que marcarán a televisión do futuro ......................................................... 148 4.2.2 A programación de fluxo.................................................................................................. 151 4.2.3 A produción de stock........................................................................................................ 159 4.2.4 Empresas galegas dedicadas á produción televisiva ....................................................... 175 5. 5.1 OUTROS ÁMBITOS DE PRODUCIÓN ................................................................................... 178 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA ....................................................................................................... 178 5.1.1 Principais producións galegas off line............................................................................. 181 5.1.2 Algunhas das producións galegas en liña........................................................................ 186 5.1.3 A banda ancha ................................................................................................................. 193

1

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 5.2 A ANIMACIÓN EN GALICIA ......................................................................................................... 194 5.2.1 Principais producións galegas de animación .................................................................. 197 5.2.2 As empresas galegas de animación.................................................................................. 201 5.2.3 Principais proxectos da animación galega...................................................................... 204 5.2.4 Novos formatos para contidos 3D.................................................................................... 206 5.3 O VÍDEO EN GALICIA .................................................................................................................. 209 5.3.1 A distribución videográfica e de DVD en Galicia ........................................................... 212 5.4 A PUBLICIDADE.......................................................................................................................... 216 5.4.1 A produción publicitaria en Galicia ................................................................................ 219 5.4.2 Novos mercados para a publicidade................................................................................ 222 5.4.3 Os principais axentes da produción audiovisual publicitaria en Galicia........................ 224 5.5 SERVIZOS DE APOIO Á PRODUCIÓN ............................................................................................. 226 5.5.1 Estudios de gravación...................................................................................................... 227 5.5.2 Localización e casting...................................................................................................... 231 5.5.3 Posprodución ................................................................................................................... 232 5.5.4 Os servizos de produción na animación .......................................................................... 234 5.5.5 Distribución e alugamento de equipos............................................................................. 236 5.5.6 Sonorización e dobraxe.................................................................................................... 237 5.5.7 Enxeñería de sistemas informáticos e audiovisuais e ferramentas informáticas para a produción e a xestión............................................................................................................................... 241 5.5.8 A comercializacion dos dereitos de explotación .............................................................. 243 6. 6.1 ORDENACIÓN DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA.............................................. 247

INSTITUCIÓNS E ÓRGANOS COMPETENTES .................................................................................. 247 6.1.1 Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo................................................ 248 6.1.2 Centro Galego das Artes da Imaxe .................................................................................. 249 6.1.3 Consorcio Audiovisual de Galicia ................................................................................... 250 6.1.4 Centro Multimedia de Galicia ......................................................................................... 252 6.1.5 Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal) ............................................................... 252 6.1.6 Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual .................................................... 253 6.1.7 Consellería de Economía e Facenda ............................................................................... 254 6.1.8 Consellería de Innovación, Industria e Comercio ........................................................... 254 6.1.9 Consellería de Educación e Ordenación Universitaria ................................................... 255 6.1.10 Consellería de Asuntos Sociais, Emprego e Relacións Laborais..................................... 256 6.1.11 As Film Comission galegas.............................................................................................. 257 6.1.12 Outras institucións relacionadas co audiovisual ............................................................. 258 6.2 ASOCIACIÓNS EMPRESARIAIS ..................................................................................................... 261 6.2.1 Asociación Galega de Produtoras Independentes ........................................................... 261 6.2.2 Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual ........................................................... 262 6.2.3 Clúster do Audiovisual de Galicia ................................................................................... 263 6.2.4 Academia Galega do Audiovisual.................................................................................... 265 6.2.5 Asociación de Empresas Adicadas a Internet .................................................................. 265 6.2.6 Asociación Galega de Guionistas .................................................................................... 266 6.2.7 Asociación Galega de Directores e Realizadores............................................................ 266 6.2.8 Asociación de Actores, Directores e Técnicos de Escena de Galicia ............................. 267 6.2.9 Federación de Cineclubes de Galicia .............................................................................. 267 6.2.10 Asociación Galega de Artistas Visuais ............................................................................ 268 6.2.11 Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes en Galicia............................................... 269 6.2.12 Sociedade Xeral de Autores ............................................................................................. 269 6.2.13 A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales.................................. 270 6.3 OFERTA FORMATIVA .................................................................................................................. 271 6.4 MARCO NORMATIVO .................................................................................................................. 276 6.5 POLÍTICA DE AXUDAS ................................................................................................................. 282 6.6 PARTICIPACIÓN DAS ENTIDADES FINANCEIRASE GRANDES GRUPOS EMPRESARIAIS NO SECTOR AUDIOVISUAL ........................................................................................................................................... 290 6.6.1 Festivais e actividades de promoción .............................................................................. 292 6.6.2 Festivais de cinema.......................................................................................................... 292 6.6.3 PREMIOS E CONCURSOS PARA AFECCIONADOS E MOSTRAS DE CINEMA CELEBRADAS EN GALICIA293 6.6.4 Outros eventos relacionados co ámbito audiovisual...............................................296

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6.6.5 Actividades desenvolvidas en Galicia e no exterior para a promoción do sector audiovisual galego 298 6.6.6 Publicacións recentes ...................................................................................................... 301 7. 7.1 DIAGNÓSTICO DO SECTOR................................................................................................... 303

DIAGNÓSTICO EXTERNO: AMEAZAS E OPORTUNIDADES .............................................................. 303 7.1.1 Mercado ........................................................................................................................... 303 7.1.2 Ámbito político-normativo ............................................................................................... 307 7.1.3 Ámbito tecnolóxico........................................................................................................... 308 7.1.4 Ámbito socio-cultural....................................................................................................... 310 7.1.5 Capital humano................................................................................................................ 311 7.2 DIAGNÓSTICO INTERNO: FORTALEZAS E DEBILIDADES ............................................................... 312 7.2.1 Produción......................................................................................................................... 313 7.2.2 Televisión ......................................................................................................................... 313 7.2.3 Exhibición ........................................................................................................................ 315 7.2.4 Comercialización ............................................................................................................. 315 7.2.5 Novas tecnoloxias ............................................................................................................ 317 7.2.6 Capital humano................................................................................................................ 317 7.2.7 Ordenación do sector....................................................................................................... 318 7.2.8 Infraestruturas e servizos................................................................................................. 318 7.2.9 Investimento, financiamento e política de axudas............................................................ 319 7.3 SÍNTESE DO DIAGNÓSTICO: ANÁLISE DAFO............................................................................... 321 8. POLÍTICAS E LIÑAS DE ACTUACIÓN PARA O DESENVOLVEMENTO DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA ............................................................................................................ 326 8.1 ORDENACIÓN NO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA ................................................................. 327 8.1.1 Ámbito normativo............................................................................................................. 327 8.1.2 Protección da propiedade intelectual .............................................................................. 328 8.1.3 O Observatorio do Sector Audiovisual ............................................................................ 328 8.1.4 O Rexistro de Empresas do Sector Audiovisual............................................................... 329 8.1.5 A regulación dos contidos: o Consello do Audiovisual en Galicia.................................. 329 8.2 COLABORACIÓN NO SECTOR ....................................................................................................... 329 8.3 PROMOCIÓN DO SECTOR ............................................................................................................. 330 8.3.1 Achegamento á sociedade ................................................................................................ 330 8.3.2 Achegamento ás empresas ............................................................................................... 330 8.3.3 Achegamento ás institucións ............................................................................................ 330 8.3.4 Galicia como estudo de gravación................................................................................... 330 8.3.5 Redución das barreiras.................................................................................................... 330 8.4 COMERCIALIZACIÓN E ACCESO A NOVOS MERCADOS ................................................................. 331 8.4.1 Ferramentas para a análise do mercado ......................................................................... 331 8.4.2 Potenciación da imaxe de marca ..................................................................................... 331 8.4.3 Accións para o acceso a novos mercados........................................................................ 331 8.5 FOMENTO DE CULTURA DE CONSUMO DO AUDIOVISUAL............................................................. 332 8.5.1 Educación sobre o audiovisual e fomento do consumo ................................................... 332 8.5.2 O audiovisual como canle para a educación e a cultura. Especial referencia á preservación da cultura e da lingua galega ............................................................................................ 333 8.6 INFRAESTRUTURAS, SERVIZOS E XERACIÓN DE COÑECEMENTO DE UTILIDADE COMÚN PARA O SECTOR AUDIOVISUAL GALEGO................................................................................................................. 333 8.6.1 A Cidade da Imaxe........................................................................................................... 333 8.6.2 Actividades de observación.............................................................................................. 333 8.6.3 Utilización das infraestruturas existentes ........................................................................ 334 8.6.4 Plan Director de Ordenación das Infraestruturas de Telecomunicación para o Sector Audiovisual 334 8.6.5 Apoio ás empresas ........................................................................................................... 334 8.7 I+D+I EN MATERIA AUDIOVISUAL E NOVAS TECNOLOXÍAS ........................................................ 335 8.7.1 Fomento da innovación.................................................................................................... 335 8.8 MERCADO LABORAL E POTENCIACIÓN DA CAPACITACIÓN NAS EMPRESAS ................................. 336 8.8.1 Mellora da oferta laboral ................................................................................................ 336 8.8.2 Medidas orientadas ao persoal que integra o sector ....................................................... 337 8.9 FINANCIAMENTO ........................................................................................................................ 337 8.9.1 Información e servizos de apoio ás empresas na área de financiamento ...............337

3

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 8.9.2 Instrumentos financeiros.................................................................................................. 337 8.9.3 Outras alternativas de financiamento .............................................................................. 338 8.9.4 Propostas con relación á política de axudas ao desenvolvemento e produción .............. 338 8.10 APOIO Á CREACIÓN E PRODUCIÓN DE OBRAS E CONTIDOS AUDIOVISUAIS ................................... 338 8.10.1 Fomento das coproducións .............................................................................................. 339 8.10.2 Fomento da creación audiovisual.................................................................................... 339 8.10.3 Creación de contidos multimedia e multiplataforma ....................................................... 340 8.10.4 Apoio decidido ás industrias auxiliares ........................................................................... 340 8.11 POTENCIACIÓN DO SECTOR DA ANIMACIÓN, MULTIMEDIA E VIDEOXOGOS ................................. 340 8.12 FOMENTO DA TELEVISIÓN AUTONÓMICA E LOCAL ...................................................................... 340 9. 9.1 9.2 BIBLIOGRAFÍA.......................................................................................................................... 342 LIBROS, REVISTAS E DOCUMENTOS............................................................................................. 342 PÁXINAS WEB ............................................................................................................................. 346

ANEXO................................................................................................................................................... 347 ANEXO 1: LISTADO DE PARTICIPANTES NAS MESAS DE TRABALLO ........................................ 347

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA

AGRADECEMENTOS
O Libro branco do audiovisual en Galicia supón un importante paso para o establecemento dun marco estratéxico para o desenvolvemento do sector, tal como se prevé na Lei 6/1999, do audiovisual galego. Ao longo de todo o proceso de elaboración do libro branco, contouse cunha participación moi activa dos distintos axentes socioeconómicos e sociais presentes no sector audiovisual, tanto na fase de análise e validación de contidos, coma no diagnóstico e deseño das liñas de futuro, mediante a participación nos procesos de enquisas e, sobre todo, nas mesas de traballo que se levaron a cabo. A implicación do sector queda patente nos altos índices de resposta que se obtiveron no proceso de consulta ás empresas e institucións e, sobre todo, no traballo conxunto levado a cabo na elaboración dos contidos que aquí se presentan. O libro branco ten unha importancia clave, tanto como ferramenta descritiva —profundando nos distintos campos de actividade do sector—, coma no ámbito estratéxico —establecendo un diagnóstico e orientando as principais liñas estratéxicas—. Seguindo as indicacións do propio sector, resulta clave contar cun sistema de actualización permanente destes contidos. Por iso, e de forma paralela á publicación deste libro branco, ponse en marcha o Observatorio do Audiovisual Galego (www.observatorioaudiovisual.org), dependente da Dirección Xeral de Comunicación Social e Audiovisual, da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo. Neste observatorio manteranse actualizados os distintos contidos do libro branco, cunha énfase especial no cadro de mando de indicadores do sector e na ordenación sectorial, fundamentalmente nas empresas que configuran o tecido da industria

audiovisual, as institucións e a lexislación. Por todo iso, o noso máis sincero agradecemento a todas as persoas, empresas e institucións que fixeron posible a realización deste traballo, do que queremos facer partícipe a todo o sector.

5

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A

Unha imaxe propia

unha canle pública autonómica que na súa dobre condición de gran xeradora e demandante de contidos audiovisuais transformou o sector. o DVD. das PDA. algo que levou a amplos sectores intelectuais a desprezar durante moito tempo o cine. convertendo a nosa terra en pioneira do cine español. de sistemas de difusión masivos. un fotógrafo franco-coruñés. q ue abrangue todas as clases sociais. foi porque se concibiu case dende o seu nacemento como unha industria máis. grazas á portabilidade dos minitelevisores. Nacido a finais do século XIX.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA UNHA IMAXE PROPIA O cine conta con pouco máis de cen anos de vida. Logo viría o despegue do cine. un ritmo esperanzador que era difícil manter e que xerou logo certa frustración naqueles cineastas que aspiraban a que as nosas películas. Non debemos perder de vista ese escenario se queremos entender a vertixinosa evolución dun invento revolucionario. case sempre voluntaristas. no lecer e no traballo. é a máis nova das artes e tamén a única que xorde na época industrial. sucedéronse as iniciativas individuais e colectivas. Dende o anos sesenta do pasado século. a transformación económica e social máis importante dende o descubrimento do lume e a invención da roda. Conforma identidades colectivas e individuais. co que iso significa de capacidade de desenvolvemento dunha industria en constante transformación. Hoxe en día. preñado de romanticismo. viuse favorecida pola aparición. Pero se o audiovisual chegou a ser o que hoxe é. O cinematógrafo acadou en moi pouco tempo un éxito tal que o levou a se converter axiña na manifestación artística máis popular con moita diferenza respecto das artes tradicionais. no ocio e no negocio. en 1989. Acompáñanos a onde vaiamos. que tamén pode chegar a destruír. Un fito esencial nesta andaina foi a posta en marcha. acendeu a luz do sono. ata converterse no que é hoxe o audiovisual. un dos sectores industriais máis desenvolvidos e con maior capacidade de crecemento. feitas xa con mentalidade comercial. coa realización de ata tres longametraxes nun ano. ata converter as salas de estar en autén ticos minicines. dos PC. Esa popularidade. Unha industria que produce para o gran público. A historia do audiovisual galego é o relato do esforzo. A súa contribución é decisiva na representación que temos do mundo que nos rodea e de nós mesmos en relación con ese contorno. Da televisión chegouse a afirmar que é un electrodoméstico que xera ideoloxía. Como produto cultural masivo. dun reducido grupo de entusiastas que desexaban para Galicia unha pantalla propia. dos teléfonos móbiles. que comezou a profesionalizarse e a artellar unha mínima estrutura empresarial. a partir de mediados do século XX. o audiovisual cumpre unha función social relevante. máis recentemente. especialmente. das consolas de videoxogo e. que introduciron as producións audiovisuais nos fogares. para xentes que nin sequera teñen que saber ler. aliado coa informática e as telecomunicacións. da Televisión de Galicia (TVG). Foi alá por 1896 cando José Sellier. O audiovisual se concibiu dende o seu nacemento como unha industria máis 7 . o audiovisual está presente en case todas as parcelas da nosa vida cotiá. por mor da extraordinaria forza da imaxe animada. como a televisión ou o vídeo doméstico e. negándolle o status de arte. a demanda de produtos audiovisuais non deixa de medrar. mesmo comezasen a traspasar con éxito os límites do territorio galego. aquilo que na xerga da época se chamou o “Telón de grelos”. dos DVD. que serviron para irmos avanzado cara ao obxectivo de conseguir para a comunidade galega unha imaxe de seu. algo impensable ata ese momento. Así as cousas. en 1985. cando no mundo se estaba a producir unha auténtica revolución. a diferenza doutras manifestacións artísticas e culturais.

a partir de mediados da década dos 90. quedaron sentadas as bases dun sector que contribúe de maneira notable no eido artístico e cultural. como pouco. nun grande emporio. na actividade ou actividades nas que operan. nun marco de financiamento consensuado cos axentes implicados. a rica visión panorámica dun macrosector que as empresas adoitan coñecer só parcialmente. xa que logo. como o audiovisual galego. que “facer cine é voar”. Ofrece. puxo en marcha e impulsou unha serie de iniciativas claves para a vertebración do noso audiovisual. establecéronse liñas de axuda e subvencións para as distintas fases e produtos. máis recentemente. Asemade. o Observatorio do Audiovisual. polo dinamismo do sector. xa se pode falar dun pequeno pero moi dinámico tecido empresarial. o audiovisual deixou de ser a eterna materia pendente na normalización cultural de Galicia. Non esquezamos. en 2002. unha actividade produtiva da que a principal materia prima é a creatividade. Oxalá o audiovisual galego se vexa axeitadamente reflectido nesta foto fixa que. a Administración galega. En poucos anos. e que a sociedade en xeral ignora en toda a súa amplitude e complexidade. a exhibición. no mesmo ano e a Constitución do Clúster do Audiovisual Galego no 2003 e. O libro non contén receitas máxicas coas que transformar unha trama sectorial incipiente. que move xa preto de 200 millóns de euros ao ano e que lles dá emprego directo a máis de 2. Contar esa perspectiva xeral é clave para acertar na toma de decisións por parte das instancias empresarial e institucional. pero máis ben escaso. pioneira no A administración impulsou unha serie de iniciativas claves ámbito autonómico. a elaboración do Cadro de Cualificacións Profesionais. que demandaba de vello un instrumento coma este no que. á distribución. Un país que non ten unha imaxe propia non despega. a animación e a multimedia. se propuxesen as liñas que ha seguir tanto o sector público como a iniciativa privada.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pero. iso si. a partir dela. por unha parte. cuxas actividades van dende a produción de cine ou televisión. Logo veu a creación do Consorcio do Audiovisual. como unha industria de gran potencial. por mor do esforzo conxunto da Administración galega e da iniciativa privada. polas súas implicacións económicas e culturais. as xentes que se moven neste ámbito asuman o papel que lles corresponde para que a industria da imaxe e do son de Galicia siga medrando e tomando cada vez máis pulo. En primeiro lugar. multimedia ou de animación.300 profesionais en arredor de 350 empresas. como deixou dito o malogrado Chano Piñeiro. dunha trama empresarial en proceso de maduración que concibe a actividade audiovisual con mentalidade industrial. promulgouse unha Lei do audiovisual galego. . E oxalá que. recurso limpo e renovable. por fin. A creatividade é o que vai proporcionando valor engadido en cada paso dos precisos para que unha idea guionizada acabe convertida nunha produción audiovisual. se fixese unha análise rigorosa da situación actual e. ao tempo que xera cada vez máis riqueza. que foi aprobada en 1999 con amplo apoio parlamentario. Nas dúas últimas lexislaturas (1997-2001 e 2001-2005). A redacción deste libro branco constitúe tamén o cumprimento dun compromiso adquirido pola Administración autonómica fronte ao sector audiovisual. en sintonía coas demandas do sector. ata levantar definitivamente o voo. De feito. a partir da contemplación da foto. norma marco que lle recoñece a esta actividade a condición de estratéxica. Trátase. pode aparecer movida ou desenfocada.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Introducción 9 .

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO .

Paralelamente o audiovisual experimentou un notable desenvolvemento en todos os seus indicadores. a lenda do premio Goya á Mellor longametraxe de animación Obtención por parte de P3K Pinocho 3000 do premio Goya á Mellor longametraxe de animación Fonte: Elaboración propia Data 1971 1984 1984 1985 1989 1991 1991 1992 1994 1995 1996 1996 1998 1999 2001 2001 2002 2002 2002 2003 2003 2004 Nos últimos anos.I INTRODUCCIÓN O LIBRO BRANCO COMO FERRAMENTA PARA A PLANIFICACIÓN ESTRATÉXICA O audiovisual ten unha dobre natureza: por unha banda é un medio de expresión artística e cultural. a serie galega de televisión máis antiga Primeira edición dos Premios AGAPI do audiovisual galego Nacemento do Festival Internacional de Cine Independente de Ourense Inicio das emisións de Mareas vivas. Do mesmo xeito. tanto nos de impacto ou resultados (como o volume de facturación. Resulta incuestionable a súa implicación na evolución cultural dun país. 11 . a posta en marcha do Consorcio do Audiovisual ou a promulgación de unha Lei do audiovisual son algúns dos fitos que marcan o treito avanzado nas dúas últimas décadas. a serie da TVG que chegou a alcanzar audiencias do 40% Lei do audiovisual galego Estrea da longametraxe de animación O bosque animado Constitución de AEGA Creación do Consorcio Audiovisual de Galicia Elaboración das Cualificacións profesionais do sector audiovisual en Galicia Obtención por parte de O bosque animado de dous premios Goya: á Mellor longametraxe de animación e á Mellor canción Constitución do Clúster do Audiovisual Galego Obtención por parte de El Cid. O nacemento da TVG. o sector audiovisual percorreu en Galicia un longo camiño tanto no ámbito da ordenación como no do desenvolvemento industrial. I. que se encarna no que o Consello da Cultura Galega denominou en 1996 “as factorías do futuro”. Principais feitos acontecidos no audiovisual galego nos últimos anos Feito Inicio das emisións de TVE dende Galicia Creación do Arquivo da Imaxe Inicio das Xornadas de Cine e Vídeo en Galicia (XOCIVIGA) do Carballiño Creación da Televisión de Galicia (TVG) Estrea das primeiras longametraxes galegas: Sempre Xonxa. emprego). como nos de produción. pero por outro lado constitúe unha industria que se rexe polas pautas empresariais1. Urxa e Continental Creación da Escola de Imaxe e Son da Coruña Creación do Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI) Celebración do I Congreso do Audiovisual Galego Constitución de AGAPI Inicio das emisións de Pratos combinados. na que o produto audiovisual ou multimedia cobra relevancia de primeira orde na transmisión de coñecementos. no mercado audiovisual conviven productos de consumo con outros de contido artístico e cultural. beneficios. ninguén discute que se trata de unha nova fonte de riqueza. a creación da primeira escola de imaxe e son.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA I. 1 Por iso. un feito estreitamente relacionado coa irrupción da chamada sociedade da imaxe.

tendo en conta o dinamismo deste sector que require información permanentemente actualizada para un axeitado funcionamento. o Detectar as principais tendencias xerais do sector que. exhibidoras e distribuidoras. Son moitas as actuacións que se foron desenvolvendo tanto dende a iniciativa pública como dende a privada para potenciar o sector. é dicir. etc.320 Empregados 12 m € Beneficio . casting e localización. o Definir as actuacións públicas e privadas que lle permitan a Galicia posicionarse como unha das comunidades autónomas de referencia en materia audiovisual no ámbito nacional e internacional. a través da Comisión Sectorial correspondente. vídeo. que consoliden e potencien o noso audiovisual. que lles permita aos axentes que nel operan tomar as súas decisións estratéxicas en base a unha información obxectiva. o A segunda das premisas deste Libro branco foi aproveitar ao máximo o nivel coñecemento xa existente sobre a realidade sectorial. Para iso foi necesario realizar un importante esforzo de actualización da información. o Finalmente e xa dende o seu deseño. actualizada e cunha perspectiva temporal ampla. Os datos de facturación anteriores supoñen un crecemento de 13. estudos de dobraxe e sonorización. televisión. Neste sentido. o Reforzar o compromiso da Administración para acadar a máxima eficiencia tanto dende o punto de vista económico e do emprego. que deben aproveitarse nos próximos anos. conxuntamente coa información propia de cada axente implicado. Este nivel de participación foi un aspecto clave para lograr un axeitado consenso. o A terceira premisa é a perspectiva histórica.6% sobre a facturación de 1997.320 empregados. a importancia do sector non se traduce unicamente na dimensión económica.). senón tamén na dimensión sociocultural e na proxección exterior con que xa conta a nosa produción audiovisual.5 m € Facturación 2. O enfoque que se seguiu na elaboración deste Libro branco baséase fundamentalmente en catro premisas: o En primeiro lugar contouse coa participación directa das empresas e axentes que integran o sector. na que colaboraron abertamente as partes implicadas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Actualmente. aqueles que permiten establecer as políticas e liñas de futuro para o desenvolvemento deste sector. permitan definir as liñas de futuro.5 millóns de euros e 2. as de servizos auxiliares á produción (provedoras de equipos. como no eido cultural e de proxección exterior. En paralelo. o sector audiovisual en Galicia está integrado por 352 empresas cunha facturación total de 161. e co seguimento do propio Consello Asesor. perseguiuse que o Libro branco sexa doadamente actualizable no futuro. a dinámica de cambios constantes na que se desenvolve esta activiade formula novos retos para as empresas e institucións. o que permitirá que. Isto inclúe as empresas de produción (de cinema. Así mesmo. que posibilita fundamentar as conclusións nos feitos e nas tendencias obxectivas nos distintos aspectos que se analizan. autonómica e nacionais con espazo de desconexión). Os obxectivos que se perseguen coa realización do Libro branco son os seguintes: o Dotar ao sector audiovisual galego de un diagnóstico sobre a súa situación actual. foron tamén diversos os estudos que se levaron a cabo de cara a unha diagnose actualizada e rigorosa sobre unha actividade que cada vez ten unha maior importancia tanto dende o punto de vista económico e do emprego.7% con respecto ao ano anterior e do 145. posprodución. Este é un aspecto sobranceiro. cun beneficio agregado de máis de 12 millóns de euros. hai que indicar que a clave do deseño baséase na propia estrutura do documento e na sistematización dos seus contidos. Por outra parte. sobre todo no que se refire aos contidos estratéxicos do Libro branco. multimedia e animación). coma no aspecto social e cultural. as operadoras de televisión (locais. Galicia audiovisual: 352 Empresas 161.

888.207. 5.d.33 36.716 121.24% 19.029.d.32 208.40 193. que permita manter o diagnóstico permanentemente actualizado e sirva como base para reformular as actuacións e adaptándoas as necesidades de cada momento.24% 6.00 10.722. n.296.92% 144. n. n. os datos sectoriais.57% 2.49% 13.07% 11.10 15.55 853.72 31.95 2. n.d.188.896. n.d. n.79% -4.55% 8.925.37% 16.d.d. n.d.83% 19. n.72% 10.d.d.14% 17.30 España n.00 161.60 34.33% -0.472.84 46.65 218.58% 26.63% Facturación total Resultado total Emprego total Número de empresas Facturación media Facturación por empregado Resultado medio Resultado por empregado Plantilla media por empresa Recadación nas salas de exhibición comercial Espectadores nas salas de exhibición comercia Número de cines Número de pantallas Butacas Recadación por pantalla Recadación por cine Habitantes por pantalla Pantallas por cine Recadación por buta Asistencia media Gasto medio per cápita en cine Frecuencia anual per capita Precio medio da entrada Consumo diario medio de TV Fogares con recepción da TV a través de cabo Fogares con DVD (%) Acceso a Internet por ADSL (%) Audiencia da TVG Acceso a Internet (usuarios do último mes) (%) may-05 Fonte: Elaboración propia. n. O dato de crecemento de Fogares con DVD é de 2004/2002.d.827 57 202 32.299.94% 18.d. por ser o dato de butaca do 2004.403.81% 1.93 12.64% 3.05% 6.623. n. n. Nota: Para os datos disponibles no 2004 ou o 2005 o crecemento medio interanual (CMI) está calculado sobre 2004/1998 ou 2005/1998.09% 4.49% 16.001 1.d.d.923.61% n.63 29.18 431.d.32 44.00 37.32% 141.24% -0.922.94% -4. n.16% 7.06 3.d.35 4.321.49 9. n.135 4.86 1.d.03 20. -0. Emprego 13 .473 145.576.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA alén da súa edición en soporte papel.00 3. Cadro de mando do sector audiovisual galego Variable Facturación Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Número de empresas Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Data 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2004 2004 2004 2003 2003 2004 2004 2003 2004 2003 2004 2003 2004 2004 2004 2004 2004 Galicia 64.27 137.996. na páxina web do Observatorio do Audiovisual.63% 8. n.61% 3.26% 45.d. O dato de crecemento de Fogares con recepción da TV a través de cabo e de crecemento do acceso a Internet son de 2004/2003.11% 14.795.d.527.35 34. permanentemente actualizados. n.44 31.468.19 352 819.36 33.00 12.375.903.d. n.27% CMI 1998-03 en Galicia 25.91% 29. A recadación por butaca é orientativa.376.27% -2. n.431.46% n.d.10 4.20% 11.618. n. Este observatorio ofrecerálles ós axentes do sector unha información completa sobre os principais indicadores numéricos e un cadro de mando.d. según o caso.42 189. n.18 5.07% 4.d.982.00 66.25 2.97 14. estean dispoñibles na Internet.388 1.62 6.26 27.89 435.669.73% 7.d.25% 6.40 3.54 752.27 5.05 69.932.92 270.00 41.126.11% 17.59 24.320.184.10 8.94% 3.04% 10.002.938. n. 639.69 563.20 22.

mantendo e potenciando o esforzo que a Administración xa ven realizando. fomentando a innovación en procesos e produtos. o Fomentar o consumo do audiovisual utilizando este medio como canle para a educación e a cultura. incidindo en aspectos como as coproducións.I Principais liñas de futuro No Libro branco establécense as grandes liñas de actuación nos aspectos clave para a competitividade deste sector: o Ámbito normativo e ordenación do sector: regulación das novas canles televisivas. con especial énfase nas novas tecnoloxías. como Internet. o I+D+I e novas tecnoloxías. mediante actuacións.II Estrutura do Libro Branco O Libro branco está integrado por 10 capítulos.I. para apoiar as empresas na busca do financiamento máis axeitado a especificidade do produto audiovisual. medidas para fomentar a creación audiovisual en xeral e. ademais da parte introdutoria e de presentación. de modo moi especial.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO I. o Políticas para potenciar a animación e multimedia. obtendo resultados no ámbito nacional e internacional. Así mesmo. o Capital humano. a regulación dos contidos e a posible posta en marcha dun Consello do Audiovisual de Galicia. ou as relacionadas coa televisión dixital. o Financiamento e política de axudas. inclúense dous grandes bloques de apartados: os capítulos 2. o o Medidas para a promoción do sector e o achegamento á sociedade. I. con especial énfase na preservación da nosa identidade cultural e lingüística. con medidas para axeitar oferta e demanda neste mercado laboral ou plans de formación continua e reciclaxe profesional orientadas ao persoal que xa integra o sector. 4. o rexistro de empresas. o Apoio á creación de obras e produtos audiovisuais. completouse a información oficial. 6 e 7 dedícanse á análise de situación e os capítulos 8 e 9 ao diagnóstico e establecemento das principais liñas de actuación. o Medidas para a potenciación da difusión das obras audiovisuais. 3. a partir dos datos oficiais correspondentes aos últimos nove anos. potenciar a imaxe de marca do sector audiovisual galego ou accións para o acceso a novos mercados. Análise do sector audiovisual O capítulo 2 do Libro Branco aporta unha visión xeral de cáles son as principais tendencias do mesmo a nivel tecnolóxico. 5. Comercialización e acceso a novos mercados: potenciar as ferramentas para contar cunha análise de mercado adaptada ás necesidades empresariais. posta en marcha do Observatorio do Sector Audiovisual. como a Cidade da Imaxe. No documento. información que foi recompilada de forma específica para este traballo e como base para as actualizacións que se pretenden realizar a partir de agora. mediante realización de . medidas para a protección da propiedade intelectual. o fomento de contidos multimedia e multiplataforma. No capítulo 3 inclúese a análise económica. o Dotación de infraestruturas.I. servizos e coñecemento estratéxico para o sector. actividades de observación para a optimización dos medios xa existentes ou a ordenación das redes de telecomunicación. no que Galicia está a alcanzar significativas cotas de especialización. en especial das televisións autonómica e locais.

analizando a oferta de canles televisivas tanto no eido autonómico como local e a actividade de produción orientada ó medio televisivo. posprodución. Polo que antinxe á participación. a xeito de síntese. pola súa importancia actual. Diagnóstico e liñas de futuro O capítulo 8 contén o diagnóstico do audiovisual galego. O capítulo 6 abrangue o resto dos ámbitos da produción audiovisual: multimedia. sonorización e dobraxe ou subministración e aluguer de equipos. coa perspectiva da cadea de valor. o rasgo que caracteriza o Libro branco no seu conxunto é a participación de tódalas instancias relacionadas co audiovisual en Galicia e o manexo de moitas e variadas fontes de información. tales como localización e casting. produción de vídeo. Tamén dentro deste bloque descritivo se considerou necesario facer referencia ao nivel de ordenación existente no sector. unha recompilación dos principais feitos e tendencias analizados nos capítulos anteriores. a diagnose estrutúrase arredor dos principais eixos temáticos de interese para o sector e preséntase unha síntese en forma de DAFO. As fases seguidas no desenvolvemento do traballo móstranse no seguinte cronograma: 15 . Presentación da metodoloxía ante o Pleno do Consello Asesor. os feitos máis significativos son os seguintes: o Seguimento do traballo pola Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. tal como se recolle na bibliografía. a produción de animación. I. incluíndo no capítulo 7 unha descrición das institucións e asociacións que o artellan. Presentación das conclusións parciais do Libro branco no Congreso do Audiovisual. de validación das conclusións do Libro branco.II METODOLOXÍA: UN ESFORZO PARTICIPATIVO Detrás de cada un dos aspectos tratados ao longo do Libro branco existe un fundamento metodolóxico que se apoia na existencia dun enfoque ou modelo conceptual para a análise e un proceso de traballo fundamentalmente centrado na obtención e tratamento da información necesaria para o desenvolvemento dos distintos apartados. incluíndo a referencia ás tendencias que marcarán o futuro. Dende un punto de vista global. O capítulo 5 dedícase ó ámbito da televisión. o ámbito normativo. coa participación dos principais axentes e empresas de todos os subsectores. o o o o o Validación da metodoloxía por parte da Comisión Especializada. formativo e financeiro ou as actividades de promoción. animación. o Celebración dunha derradeira mesa de traballo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA enquisas ás empresas. Realización de enquisas para recoller aspectos relativos ao diagnóstico e ás liñas de actuación. Nos capítulos 4 5 e 6 ofrécese a panorámica descriptiva dos diferentes subsectores: cine. Nel recóllese. incluíndo a produción de longas e curtametraxes. a distribución e a exhibición. televisión e outros ámbitos da produción entre os que destaca. publicidade e servizos de apoio á produción. A análise do cine en Galicia abórdase no capítulo 4. Convocatoria de mesas de traballo abertas á totalidade do sector. Con base na devandita información e nas contribucións ao longo do traballo dos axentes implicados. para poder presentar información de carácter analítico en función do tipo de actividades que desenvolve cada unha delas ou dos subsectores que integran o audiovisual galego. No capítulo 9 resúmense as principais propostas formuladas polo sector de cara ó futuro.

neste caso. incidindo nos factores determinantes da súa competitividade. indicadores tan complexos como a facturación por venda e aluguer de películas de vídeo. capital social. . aínda que só foi posible nos casos en que revisten a forma de sociedades mercantís e cumpren ademais coa obriga de depositar as contas. confeccionouse un cuestionario para as empresas. emprego. Cómpre advertir sobre a falla de estatísticas fiables: sectores tan atípicos como a televisión local. condicionado pola dispoñibilidade de datos estatísticos. sobre todo cando revisten a forma de empresario individual. fondos propios e activo total. por unha parte. Delas extraéronse datos de facturación. os datos económico-produtivos de cada unha destas compañías proceden das contas que anualmente remiten ao Rexistro Mercantil correspondente e recabáronse a través de Informa. Ao peche do prazo marcado para a recepción de cuestionarios recibíronse 98 doutras tantas empresas e entidades do sector. Os datos desta 2 Este cuestionario foi validado polos membros da Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual. xa que logo. co obxecto de recompilar. Para a confección da listaxe de axentes que conforman a poboación obxecto do estudo partiuse da Guía de recursos do audiovisual confeccionada polo CGAI. son fundamentalmente de dous tipos: as derivadas do atraso na dispoñibilidade das informacións. Para tentar paliar alomenos en parte estas deficiencias. e ademais dalgúns datos que non aparecen reflectidos na información contable das 2 mesmas (destino xeográfico das vendas ou grao de temporalidade do emprego) . a información das que non teñen obriga de depositar contas no Rexistro Mercantil (empresarios individuais e outras formas de sociedade). na súa última actualización dispoñible na Rede. Por esta vía obteríanse os datos económico-empresariais entre 1996 e 2003. que obriga en ocasións a deterse en 2003 ou mesmo en 2002. esixiron un gran esforzo na labor de busca e contraste desa información. as que se refiren ao detalle da desagregación sectorial e espacial e os escasos datos dispoñibles no ámbito da empresa. Actividades Revisión bibliográfica e análise dos traballos previos Deseño e avaliación da metodoloxía Actualización da base de datos Elaboración e avaliación do prediagnóstico Recompilación dos datos económico-financeiros Definición dos indicadores Actualización dos indicadores Enquisas e entrevistas aos axentes do sector Mesas de traballo para o deseño das liñas de actuación Redacción de contidos do Libro Branco Revisión do borrador do Libro Branco Maquetación Edición de contidos na web do Observatorio do Audiovisual Ago Set Out Nov Dec Xan Feb Mar Ab Mai Xuñ Xul Velaiquí os aspectos máis destacables da metodoloxía que se empregou en cada área das que integran o Libro branco: Estudo económico O presente estudo pretende obter unha encadre xeral do audiovisual galego dende o punto de vista económico e unha visión de detalle das distintas actividades empresariais que o integran. así como as diferenzas existentes na elaboración dos presupostos das canles de televisión.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Cronograma de actividades do Libro Branco do Audiovisual en Galicia (2004/2005). O estudo está. resultado. ou os confusos e interesados datos das empresas de produción e servizos. A maiores. As limitacións.

procedeuse á elección dunha mostra de empresas baixo o único criterio de selección da capacidade para completar a serie dos seus datos económicos dende 1996. salas de exhibición ou cineclubes.consideraranse incluídas tanto a sonorización e a dobraxe como o aluguer de equipos e outros servizos á produción e posprodución. Os datos solicitados eran dos dous últimos exercicios dispoñibles naquel momento (2002 e 2003). entenderase por subsector de televisión o integrado por empresas que producen e/ou emiten sinais de televisión ata o usuario final. Co mesmo propósito puxéronse á disposición das empresas distintos medios para cubrir os datos ⎯por vía postal. tamén se rastrexaron outros ámbitos. así como de institucións. televisión e auxiliar. a grandes trazos. que se utilizou para a estimación das taxas de crecemento global do sector. correo electrónico ou mesmo por vía telefónica⎯. Por outro lado.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA guía contrastáronse coa información achegada pola Consellería de Cultura. Estudo do cine. Para o posterior tratamento dos datos. de maneira que de entrada se elaboraron series temporais dende 1994 a 2003. A partir de toda esa información. elaborouse unha completa base de datos de empresas. de animación e de multimedia). televisión e outros ámbitos de produción Dende o punto de vista dos produtos finais. a Base de datos de películas confeccionada polo mesmo departamento ministerial. do Ministerio de Cultura. quedou establecida outra clasificación posterior distinguindo tres categorías na produción (produtoras de cine. exhibidora e distribuidora. A cada unha destas empresas fíxoselle chegar a mediados de decembro de 2004 e por correo postal un sinxelo cuestionario co obxectivo de lograr a maior cantidade de información co menor custo en tempo e esforzo para a empresa enquisada. así mesmo. As fontes manexadas na recompilación de datos para estes capítulos foron. polo que se di que conforman o que inicialmente se definiu como o sector audiovisual. Ademais. Estes grupos de actividade manteñen entre eles relacións de interdependencia. autonómicas ou locais. o da televisión e vídeo e o da multimedia e a animación. que ofrece abundante información tanto de espectadores e recadación como de pantallas e cines e. AEGA ou o Cluster. Ademais. dúas de servizos auxiliares (dobraxe e sonorización e outros servizos). Entenderase por subsector cinematográfico o conxunto de empresas que producen. Hai. a Film Comission de Galicia. sen embargo. xa sexa en aberto ou codificadas e de pagamento. etc. pola parte do cine. tres subsectores nitidamente diferenciados: o cinematográfico. os Informes de comunicación ou o Libro branco da cinematografía e 17 . malia que as carencias nalgúns casos obrigaron a desbotar os dous primeiros anos. Finalmente procedeuse polo equipo redactor á explotación estatística dos datos. vídeo e televisión. Ademais. asociacións. De outra banda. como as listaxes de membros das asociacións AGAPI. dentro da industria auxiliar do cine -entendendo como tal aquela infraestrutura empresarial especializada en ofrecer servizos ligados á produción cinematográfica. Ademais. algúnhas magnitudes. están incluídas nese apartado as produtoras de programas e as cadeas ou redes de televisión que emiten en aberto. dúas de televisión (locais e autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión). procedeuse á catalogación das 352 empresas detectadas segundo a actividade desenvolvida. distribúen e exhiben longametraxes e curtametraxes de ficción. Polo tanto. noticias en prensa. Polo tanto. na industria audiovisual existen. a través de fax. distribución e exhibición cinematográfica. os directorios de empresas Ardán ou Informa. xa sexan nacionais con espazo de desconexión. de xeito que se confeccionou unha primeira clasificación como produtora. este grupo estará conformado por empresas produtoras. como os fondos propios ou o activo total. das que só se obtivo información a partires do ano 2000. Comunicación Social e Turismo. entidades formativas. palmarés de premios en festivais. o Boletín informativo do ICAA. distribuidoras e exhibidoras de cinema.

para a celebración das mesas de traballo. Ademais. Ordenación sectorial Para a recollida de información sobre as asociacións e institucións do sector audiovisual galego e co obxecto de que esta fose o máis homoxénea posible. etc.es sobre o emprego das novas ferramentas tecnolóxicas por parte dos españois. elaboráronse uns formularios que se lles fixeron chegar aos interesados a través de correo electrónico. tomáronse datos tanto dos Anuarios das artes escénicas. Na epígrafe de multimedia utilizáronse. aparecerá a Internet como medio acaído para acceder ás novidades na produción. sobre esas bases elaborouse un documento de análise máis profunda e detallada. musicais e audiovisuais da SGAE como das distintas edicións do Anuario audiovisual de EGEDA ou do Anuario de Televisión de GECA. asociacións. destácanse os informes publicados sobre o audiovisual durante os últimos anos. Para a publicidade. das entidades formativas con maior peso. A ese fin confeccionouse unha lista inicial de asistentes. e os resultados do Estudio General de Medio. en toda a parte descritiva do documento. . a través de buscas en Internet ou en distintos boletíns oficiais confeccionáronse as epígrafes dedicadas ao marco normativo. 3 Entre estes traballos. das principais produtoras e dalgunhas de recente creación. incluíndo representantes das principais asociacións e institucións. En paralelo. a principal fonte de información foi Infoadex... ás aperturas de novos centros de exhibición.) co fin de establecer unha dinámica de funcionamento na que se puidesen perfilar as principais liñas que definirán a estratexia de futuro. Interesaba reunir un número suficiente de integrantes e cubrir as distintas actividades nas que se tiña interese. confeccionáronse diversos estudos para acadar un coñecemento actualizado e rigoroso sobre un sector que cada vez ten unha maior importancia tanto dende o punto de vista socioeconómico como no eido cultural e de proxección exterior de Galicia 3. aos principais proxectos das empresas. estudos de necesidades formativas. por unha parte. Tamén se tivo moi en conta a Memoria do audiovisual galego 2003 da Consellería de Cultura. ademais dos achegados pola medidora de audiencias Sofres. institucións. incorporando os feitos e tendencias de cada un dos principais subsectores e.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO artes audiovisuais en Galicia do Consello da Cultura Galega ofrecen unha información moi útil nos aspectos de distribución e exhibición en Galicia. E ademais. Diagnóstico e liñas de actuación Son moitas as actuacións que se foron desenvolvendo nos últimos tempos tanto dende a iniciativa pública como dende a privada para potenciar o audiovisual galego. dispúxose dun primeiro documento de prediagnóstico. este documento foi avanzando no seu alcance e contidos. en Santiago de Compostela. establecéronse 4 grupos nos que se integraron os principais axentes sectoriais (empresas. que sería validado coa Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual. á política de axudas ou ás actividades de promoción. A iniciativa pública e privada potenciaron o audiovisual galego A partir da revisión das análises de situación levados a cabo na Comunidade Galega e en España. os estudos de Rede. as enquisas de uso das tecnoloxías da información e a comunicación (TIC) nos fogares do INE. entidades de formación. os días 21 e 22 de febreiro de 2005. que tiveron lugar no hotel Porta do Camiño. Progresivamente. traballos realizados dende as asociacións do sector e de modo especial a memoria e guía de recursos que periodicamente publica o CGAI. Posteriormente. Para a parte da televisión.

En torno a esas datas. para incorporar en cada unha destas temáticas unha visión completa). Por fin. En cada un dos grupos abordáronse os aspectos apuntados no diagnóstico. As mesas tiveron unha duración aproximada de 3 horas cada unha delas. Nela se buscaba recoller a opinión do sector en torno ás conclusións xerais que sairan das mesas de traballo. para o cal previamente fíxoselle chegar a cada integrante dos grupos un resumo do diagnóstico sectorial e unha proposta de liñas de actuación. Comunicación Social e Turismo. e en total contouse coa participación de 38 persoas. incidindo con maior profundidade naqueles que máis importancia tiñan para cada unha das actividades estudadas. por correo electrónico. Innovación. Durante a celebración das mesas. A configuración dos grupos de traballo de cada unha das 4 mesas axustouse á cadea de valor sectorial. Comunicación Social e Turismo. que se celebrou o día 13 de maio de 2004 na Sa de Xuntas da Consellería de Cultura. O obxecto da convocatoria era contrastar con eles o alcance do Libro branco e especialmente as propostas de actuación. Industria e Comercio. Asuntos Sociais. o 18 de maio celebrouse unha mesa institucional cos representantes das Consellerías con competencias no eido audiovisual. Ademais. a partir da consideración do binomio mercado/tecnoloxía (cine e vídeo. tivo lugar unha derradeira mesa de traballo de validación e conclusión. unha convocatoria aberta a todas as empresas que figuraban na base de datos invitándoas á asistiren ás mesas de traballo. Ao tempo cursábase. que novamente se distribuíron entre os asistentes para unha segunda rolda de validación. por suposto. en representación de 36 entidades ou empresas diferentes. 19 . a saber: Economía e Facenda. Cultura. pedíuselle ós ponentes que se posicionasen sobre a documentación que previamente se lle fixera chegar de maneira que se constatase o seu grao de acordo co diagnóstico presentado e a súa opinión sobre a proposta de liñas de actuación que cumpriría desenvolver. televisión e multimedia. procedeuse á incorporación das observacións e suxestións dos asistentes e á confección de novas versións dos documentos de diagnóstico e propostas de fututo. Emprego e Relacións Laborais e. etc.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA expertos na a materia. Educación e Ordenación Universitaria. así como a posible achega dalgunha idea adicional que se poidera considerar relevante. estes paneis tiñan o carácter de validación de conclusións. en Santiago de Compostela. Con posterioridade.

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L D E G A L I C I A O sector audiovisual Situación actual e tendencias CAPITULO 1 .

coa salvedade de que esa unidade pode contar máis de unha obra e unha mesma obra pode incorporarse en varios soportes. Isto fai que o empresario non teña ningunha seguridade de éxito. transmite valores. ideas. dentro do mercado audiovisual conviven meros produtos de consumo masivo con outros considerados obras de arte. o despregamento das modernas redes de fibra óptica pasa pola rendibilidade dos servizos e o atractivo do produto audiovisual ligado ao entretemento. Por iso. O SECTOR AUDIOVISUAL: SITUACIÓN ACTUAL E TENDENCIAS Convencionalmente. emprego. Como actividade industrial. dende o punto de vista cultural. transmite valores estéticos. en competencia con outros ítems como a hostalería. transmisión. mesmo académicos. 21 . que está aumentando exponencialmente nas sociedades desenvolvidas.. As características do produto audiovisual difiren en boa medida das do resto de bens e servizos. o proceso de converxencia na multimedia do audiovisual coa neotecnoloxías da información e a comunicación fai que a tamén denominada industria dos contidos. coñecementos. as viaxes ou a lectura. xa que pode ser transmitido e.. O sector audiovisual. con independencia do soporte tecnolóxico utilizado. emprega como canle medios auditivos e visuais aínda non está suficientemente asumido. O elevado risco deste tipo de actividades afecta negativamente as súas posibilidades de acceso ao financiamento tradicional. percepción e comprensión deste tipo de obras requírse un dispositivo tecnolóxico. o contido visual ou sonoro ten unha duración lineal e o obxectivo do proceso é comunicar o contido a un público. tanto materiais como inmateriais. polo tanto. Por iso. coñecementos. aínda que repita exactamente a combinación de elementos. que se mostraron como de éxito no pasado. que nalgúns ámbitos. tanto incorporado nun soporte físico como dunha forma intanxible. especialmente cando a prestación do servizo non está ligada a unha localización xeográfica concreta. 4 Así mesmo. en xeral. Algúns expertos coinciden en denominar obras audiovisuais a aquelas que comprenden imaxe e son nun soporte. ao tempo que. especialmente no caso das iniciativas máis innovadoras e arriscadas dende o punto de vista cultural. como a electrónica ou as telecomunicacións. As actividades audiovisuais entrañan un elevado risco empresarial. Doutra parte. por exemplo. debido a que participa das características dos dous. o audiovisual xera riqueza e crea emprego. Así. por separado. o feito de que os factores produtivos se combinen de forma diferente en cada produto audiovisual dificulta a determinación das regras que definen a súa nacionalidade. ideas. que a súa vez é unha unidade física independiente na que se transporta a información visual e sonora. incremente notablemente a súa importancia estratéxica ao actuar como unha locomotora que turra doutros sectores que ata o de agora camiñaban O audiovisual crea riqueza. enténdese por sector audiovisual ó conxunto de actividades no eido da comunicación humana que empregan como canle para a transmisión da mensaxe os medios auditivos e visuais. informacións. en moitos países o audiovisual adoita recibir apoio público 4. Trátase de un concepto moderno.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 1. Para a gravación. debido a que cada produto é único e irrepetible ao realizarse a partir dunha combinación irrepetible de factores produtivos. consumido. O consumo audiovisual forma parte do gasto doméstico destinado ao lecer. actitudes ou sentimentos.

Outro aspecto que hai que ter en conta é a súa capacidade para xerar imaxe de país. Os países desenvolvidos atópanse inmersos nunha sociedade de consumo marcada pola era da imaxe. é dicir. a gastronomía. cultural. para proxectar no exterior o potencial económico. Clasificación do sector audiovisual Cinematografía Creación de contidos Produtoras de cinema Televisión Produtoras de cinema e televisión Televisións. integradores de contidos Operadoras de telecomunicacións: terrestre. COIT. equipos de óptica e audio. televisión interactiva) Off line (CD-rom. La televisión. directa ou indirectamente. DVD) Provisión de servizos Salas de exhibición Transmisión/Distribución Distribuidoras cinematográficas Equipamento para o consumidor (fabricantes) Equipamento para produtores e distribuidores (fabricantes) Equipamento de salas. Madrid. satélite CD/Vídeo/DVD Discográficas. sistemas de audio. a verdadeira importancia da creación audiovisual é a súa implicación cada vez maior no mantemento e evolución da cultura de unha comunidade. captando e fidelizando consumidores a escala internacional. o que provoca un incremento dos custos de produción. produtoras de cinema e televisión Distribuidoras cinematográficas e discográficas Tendas e videoclubs Multimedia Empresas de software e vídeoxogos. consolas de audio parabólicas. Tamén engloba outro tipo de contidos que paulatinamente se 5 6 Colexio Oficial de Enxeñeiros de Telecomunicación (2005): El sector audiovisual y su evolución. social e tecnolóxico de Galicia como país moderno e de primeiro rango internacional. etc. equipos de contidos contidos óptica e audio.. Equipos para a Equipos para a infraestrutura de duplicación de duplicación de redes. cable. A industria audiovisual comprende negocios que teñen como ventá ao público o cinema. ordenadores antenas DVD. recentemente. o vídeo ou outros soportes de reprodución baseados na combicación de son e imaxe. artística e formativa). é evidente a capacidade das cinematografías e o conxunto da produción audiovisual para “vender” outros sectores como o turismo. Nela o produto audiovisual ou multimedia cobra unha importancia de primeira orde na transmisión de coñecementos. Televisores. o de Internet e os servizos avanzados da Sociedade da Información (coa súa vocación de universalidade) 5. a televisión en todas as súas alternativas. vídeos. a moda. laboratorios fotográficos. o que engade un maior risco para o investidor. integradores de contidos. a das telecomunicacións (coas súas facetas de cambio tecnolóxico. sistemas de persoais. Por sector audiovisual enténdese o conxunto heteroxéneo de mercados caracterizado por participar. Tamén é unha actividade empresarial cuxos custos artísticos tenden a incrementarse á marxe da produtividade. como o DVD ou os sistemas en liña6. Televisores. DVD descodificadores Sistemas de transmisión. Así mesmo. Na sociedade posindustrial os contidos audiovisuais son unha ferramenta básica na creación da imaxe pública dunha sociedade cunha/s cultura/as determinada/s. Pero máis aló dos feitos económicos. os videoxogos. con independencia do medio de transmisión utilizado e de se vai dirixido a un só individuo ou a un conxunto deles. na provisión e recepción simultánea de son e imaxes en movemento. . outros Fonte: Pablo Martí e Muñoz Yebra O audiovisual pode considerarse como un macrosector altamente complexo que engloba aspectos e peculiaridades de actividades tan dispares como a da produción de contidos (cunha clara orientación cultural. Editores. videoxogos. Retos y oportunidades. outros Televisores. operadoras de telecomunicacións En liña (Internet. forte competencia e obrigas de servizo público).LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O conxunto da industria cultural require de seu unha grande implementación da mercadotecnia. a dos medios de comunicación social (coa súa incidencia na protección dos dereitos cívicos e as liberdades públicas) e. vídeos.

especialmente dende a perspectiva do fomento da cultura.) Radiodifusores Distribución de contidos Operadores de telecomunicación Internet Sites. o seu principal input. como se desprende dos máis recentes cumios da Organización Mundial do Comercio (OMC). con familiares no estranxeiro.. As dúas primeiras constitúen os servizos audiovisuais. A globalización reforzou aínda máis os argumentos daqueles que defenden a necesidade de contar con políticas públicas que garantan a diversidade cultural.. pois marca as tendencias do resto das actividades e é. por mor da interactividade.. Esas actividades poden clasificarse atendendo a dous criterios fundamentais. aínda que crecentemente interrelacionados: o cinematográfico. por unha parte. as características do produto final que se pon a disposición do consumidor final. mediante videoconferencia. o discovideográfico. a súa participación na cadea de valor e. transforman o televisor. pódese clasificar o sector audiovisual en cinco subsectores. No eido puramente económico. a radio e o multimedia. Os resultados destas medidas foron. que se traduciu habitualmente en medidas de apoio e protección á produción nacional. mentres que os dous últimos teñen carácter industrial. móviles · . transmisión ou distribución. nun auténtico centro de ocio e telecomunicacións que lle permite ao usuario dende o visionado da última estrea cinematográfica á adquisición dunha nova vivenda ou a posibilidade de se comunicar. é máis. senón que é tamén. provisión de servizos. o cine recibiu unha grande atención por parte das administracións públicas. Dende o punto de vista do produto. o sector audiovisual divídese en cinco tipos de actividades: produción de contidos. MACROSECTOR AUDIOVISUAL Empresas comercializadoras de dereitos SW profesional e entretenemento Empresas produtoras Contidos cinematográficos Producións deportivas e espectáculos Produción y posprodución de contidos AUDIOVISUAL CLÁSICO Empaquetamento e edición de contidos Sistemas basados en soportes físicos (CD. a conexión do televisor ás redes de 23 . O sector cinematográfico non é soamente o máis antigo. por outra. Debido á súa posición preponderante. Por outra parte.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA consumirán noutros terminais. a televisión. como os teléfonos portátiles ou móbiles de terceira xeración. basados en redes de comunicación: · xDSL · cable · com. pouco satisfactorios. en boa medida. basados en redes de telecomunicación dedicadas: · radiodifusión sonora · TV (terrestre/cable/ Satélite) Sites. as novas consolas de videoxogos ou as axendas electrónicas. pero non por iso deixaron de ser demandados polas empresas. a antiga caixa tola. en moitas ocasións. o seu máximo expoñente.. en xeral. O sector da televisión está a experimentar profundos cambios que. equipamento para o consumidor e equipamento para produtores e consumidores. os comedidos esforzos que para a súa eliminación se realizaron por parte dos Gobernos recibiron sempre unha forte contestación. o macrosector audiovisual en sentido amplo estaría formado por actividades económicas que se inscriben tanto no eido industrial como no de servizos. Fonte: GRETEL 2005 En resumidas contas.

senón que tamén require fondos cambios na estrutura do sector. As novas tecnoloxías van implicar un cambio no modo no que se traballaba ata agora no sector audiovisual. por cabo ou vía satélite. Os negocios de intermediación entre produtores e radiodifusores encóntranse en pleno proceso de transformación. a piques de experimentar unha auténtica revolución. e poñen en evidencia a escasa incidencia dos sistemas de protección edificados nun contorno dixital. polo forte impacto social do cine e da televisión. aínda que coa notable diferenza de que neles se produciu un aumento significativo da venda de vídeos. comezando por modificar o marco regulatorio. produciranse modificacións importantes na forma de producir. Este formato dixital. empresas que traballan con interactividade ou intermediarios como os integradores de contidos). As novas tecnoloxias van implicar un cambio no audiovisual 7 Este comportamento do sector videográfico é similar ao que se pode observar noutros países europeos. logo das privadas e máis recentemente a irrupción da televisión de pagamento. a ampliación da oferta televisiva supuxo unha considerable redución do mercado de aluguer de videocasetes. con efectos aínda non suficientemente estudados. Estes cambios están a supoñer unha verdadeira revolución nos mercados adxacentes. Tecnoloxía que non só incrementará a calidade da imaxe e do son. . Dentro de poucos anos. unha importante recuperación do aluguer. que virán determinada por innovadoras formas de distribución comercial dos produtos de ocio e a renovación dos sistemas de comunicación. nos albores do século XXI. o paso do entorno analóxico ao dixital vai máis lento do que pode parecer. pon o servizo á disposición do consumidor fóra das súas propias fronteiras. o que limita. ademais doutros cambios na forma de financiar as producións. Cada vez é máis doado establecer intercambios directamente. Pero a progresiva redución dos prezos dos reprodutores de DVD e das películas nese soporte provocou. Nos anos oitenta e noventa do pasado século. Agora. xunto coa venda. senón que provocará dous efectos que están chamados a cambiar a estrutura industrial do audiovisual: o aumento de operadores que ven dado polo incremento da capacidade das redes e unhas novas pautas de consumo. marcou o século XX. que suporán un reparto dos custos de produción con empresas coas que ata agora non se contaba. atopámonos agora no limiar dunha nova era cuxo motor é a tecnoloxía dixital. especialmente no publicitario. a imaxe e o son nun soporte dixital que permite a súa distribución no ámbito internacional mediante canles de difícil control. no sistema de amortización de custos 7 máis importante para as obras cinematográfoicas ou videográficas . estamos no medio dun proceso de transformación. grazas ao desenvolvemento das telecomunicacións. Sen embargo. obter os seus ingresos directamente do consumidor e non a través da publicidade. en boa medida. que tivo o seu momento álxido en España durante os últimos anos do monopolio da televisión pública coa aparición primeiros das canles autonómicas. 1. Do mesmo modo que a banda de son e a película en cor mudaron a industria cinematográfica e a cor cambiou o medio televisivo. nos últimos anos. O cambio tecnolóxico está a provocar a converxencia do sector audiovisual e do editorial nun novo sector multimedia cuxos produtos integran o texto. a capacidade das autoridades para controlar ese tráfico.1 AS TENDENCIAS NO EIDO TECNOLÓXICO A evolución do sector audiovisual. de maneira que se converte.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO telecomunicacións de banda ancha posibilítalle ao espectador elixir máis libremente os contidos a consumir e ás operadoras. sobre todo debido á entrada de novos axentes aos que os "actores actuais" deberán ter en conta (fundamentalmente. xa que non soamente necesita substituición das redes e os terminais. Os límites en ciberespacio cada vez máis difíciles de determinar aceleran notablemente o proceso de globalización. aínda hoxe baseado na concesión administrativa ou a licencia. no caso da televisión.

que conforma as imaxes na pantalla a través por medio de tres cores básicas que. e que permite a distribución global (ecinema) e. o soporte electrónico en calidade similar ao 35 mm. ao combinárense e sumárense. 8 Os sinais dixitais recibidos conteñen toda a información necesaria. tanto verticais como horizontais. por outra. e pasan 24 cada segundo. Un fotogrma de 35 ten unha resolución de 25 millóns de píxeles en película de boa calidade. para alterar as actuais relacións asimétricas entre a cinematografía estadounidense e o resto. aos sinais dixitais que condicionan a proxección e que chegan ao cine a través de cable. a seguridade pode garantirse mediante sistemas de encriptación e. en milésimas de segundo. Co cinema dixital. ao traer aparellados maiores índices de produtividade para competir nas mellores condicións na totalidade dos mercados e. distribución. O chamado e-cinema substitúe os proxectores de películas fotoquímicas por un tipo de proxección electrónica con calidade equiparable ao celuloide. Pero nos últimos tempos algunhas cousas están a cambiar: a calidade da proxección mellorou. ao soporte dixital pode constituír unha oportunidade única para transformar o subsector cinematográfico galego. distribuidores e exhibidores. en comparación co cinema de 35 mm . senón que modifica as formas de consumo e abre posibilidades de novos modelos de negocio para produtores. Non obstante. por unha parte.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 1. Hai incluso países onde as estreas fanse a 70 mm. A evolución cara da película en 35 mm. córrese o risco de que sexa pirateada inmediatamente con calidade dixital. que abarata as fases de rodaxe e posprodución. o tradicional celuloide. finalmente. A dixitalización do cinema abrangue. o alto custo dos equipos e a conseguinte dificultade financeira para abordar a reconfiguración técnica das salas. empresas de servizos e. mentras que coa distribución dixital. ondas hertzianas ou 8 satélite . fibra óptica. a dixitalización non só supón a desaparición da película. isto é. incluídos produción. Non obstante. está baixando o custo dos equipamentos. a descarga de videograma por Internet con estándares de compresión MPEG-4. senón tamén o resto de axentes. Con este novo sistema. a crominancia (que puntos de cor deben iluminarse) e a luminancia (con que intensidade deben iluminarse cada un deses puntos). ademais conteñen a información de sincronismos. Varios son os argumentos que frearon ata agora a implantación deste sistema. sobre todo. a dispoñibilidade de producións gravadas orixinalmente en alta definición está a medrar. 10 A película de cine de 35mm ou de 70 mm garantiza que non haberá copias piratas de calidade hasta a aparición do DVD. o cinema dixital non só afecta os exhibidores.1. as novas salas de cine están dotadas dun proxector dixital automático. 25 . As principais razóns que se esgrimen en contra son: a falta de calidade da 9 10 imaxe. cunha calidade ainda maior. por outro lado. o risco ante a piratería do sinal . especialmente. Estas A dixitalización supón a desaparición da película en celuloide tres fontes luminosas que están dentro do proxector responden. a centenaria industria cinematográfica mundial enfróntare á transición tecnolóxica máis importante de toda a súa historia. 9 A calidade da videoproxección dixital é inferior. a pesar do ancriptado. forman toda a gama de posibles cores. a produción dixital. cuxa tecnoloxía está dispoñible a uns prezos cada vez máis reducidos.1 O cinema dixital Na actualidade o estándar internacional en cine é o soporte fotoquímico de 35 mm. que fan posible a formación da imaxe na pantalla.

o brillo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Vantaxes e desvantaxes do cinema dixital para os diferentes axentes implicados Vantaxes do produtor o o o o o o Desvantaxes do produtor A protección da obra cinematográfica ha de estar garantida polos sistemas de codificación e de envío. Aforro dos custos de distribución. pois considérase que o colo de botella existente na distribución-exhibición para as películas españolas se agrandará. o Redución dos custos operativos. A distribución dixital acaba cos distirbuidores rexionais. Non obstante. Falta de interese nas retransmisións de espectáculos en directo a través deste sistema. dos eventos e dos cines. o que vén reforzado polas incertezas que conleva o aspecto tecnolóxico. As estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo. co que o espectador poderá seleccionar. o mercado mundial. ou. dende a súa butaca. aínda máis se cabe. Estrea masiva coordinada. Estabilidade da imaxe proxectada. Facilidade de xestión. almacéns. Vantaxes do distribuidor o o o o o Desvantaxes do distribuidor A distribución dixital pode converterse. a mellor programación vénlle dada por satélite e a proxección funciona en automático. dende un único disco duro preparado para enviar o sinal a distintos puntos. Ampla durabilidade do negativo que asegura a súa o calidade en todas as proxeccións. como as o temidas raias que se producen nas copias plásticas co uso) en todas e cada unha das proxeccións. de maneira que se evite a copia indiscriminada por parte dos piratas informáticos. Redución dos custos operativos. as estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo. co conseguinte empobrecemento da oferta cinematográfica. reprodución tonal exacta e a ausencia de ruídos e distorsións temporais. o o o o o o Vantaxes do espectador o o Desvantaxes do espectador O espectador non aprecia a diferenza e a suposta maior calidade da imaxe e o son do cinema dixital con respecto ao soporte fotoquímico. pola contra. Os distribuidores poderán servir as súas películas sen ter que cargar con grandes rolos de celuloide. en mans das grandes multinacionais. nunha valiosa ferramenta para monopolizar. Ademais. a fidelidade da cor. Desvantaxes do exhibidor o o o O novo e-proxector resulta bastante máis caro que un proxector óptico dos ata agora utilizados Requírese unha completa remodelación das salas de exhibición actuais. que xa non son o necesarias. O espectador non aprecia a diferenza e a suposta maior calidade do cinema dixital con respecto ao soporte fotoquímico. segundo algúns autores. . con publicidade máis directa e efectiva. o que desexe e escoitalo por cascos. As escasas e ailladas iniciativas levadas neste eido a cabo ata o momento xeraron desconfianza sobre o potencial desenvolvemento no cinema español. Ademais. estas novas tecnoloxías de produción e distribución poden acabar sendo o mercanismo que permita unha consolidación industrial do cine español. Aforro do custo das copias. por canto as mellores películas e os eventos que máis lle interesan ao público estarán no seu cinema. Sácaselle máis partido ao formato orixinal en canto á resolución. Necesidade de menos persoal implicado na proxección. as estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo. O que aínda non se pode dilucidar é se o e-cinema reforzará o poder das grandes distribuidoras multinacionais. A protección da obra cinematográfica ha de estar garantida polos sistemas de codificación e de envío. favorecerá unha democratización da oferta polo aforro de custos. o o Calidade de son o Calidade de imaxe (a resolución. Grandes campañas de publicidade da marca. Control instantáneo do número de espectadores e da calidade da proxección en cada sala. Vantaxes do exhibidor o Calidade de programación. A proxección da película en distintos idiomas simultaneamente. Ata o momento non existe entre os exhibidores un estándar común e alcanzable para a compresión da imaxe e para a súa descodificación. A posibilidade de proxectar a mesma película en diferentes salas á vez. de maneira que se evite a copia indiscriminada por parte dos “piratas” informáticos. etc. das o estreas. Fonte: Elaboración propia.

A última estratexia podería permitirlle a un estudio vender simplemente a un cliente o dereito de ver unha película no formato da súa elección ⎯na casa. loitar contra a piratería e aproveitarse das vantaxes das novas tecnoloxías dixitais. e co fin de evitar a piratería e a copia de películas por Internet. 12 Co novo formato. como eMule BitTorrent. O servizo consiste na difusión de fluxo continuo e instantáneo de audio e vídeo a través de Internet: a información pasa polo disco duro. o DivX. a idea de transmitir cine pola Rede era considerada un absurdo. as perdas xa estarían arredor de 4. Mentres. cando un espectador saia de ver unha película no cinema.1. pero os seus creadores cren que chegou a hora de que se dedique a algo máis proveitoso e menos problemático. Segundo a BBC. capaz de saltar os códigos de protección dos DVD e gravar o seu contido nun CD. Estima a canle inglesa que no ano 2010 as perdas se achegarían aos 500 millóns de dólares.000 millóns de dólares no ano 2005. O que non ofrece dúbida é que o desenvolvemento das telecomunicacións xunto cos avances na dixitalización e na compresión dos datos está a abrir novas vías para a difusión sen restricións dos produtos audiovisuais. no que o consumidor pode baixar temporalmente unha película a un disco duro para poder ser vista nun monitor de televisión ou do PC. os internautas poidan descargalas a través dunha tenda en liña. iTunes. pero o rápido aumento de conexións de banda ancha e a lentitude na evolución dos sistemas de distribución en liña parecen inclinar a balanza cara ao lado dos “piratas”. DVD e televisión en aberto. o que permitirá recortar custos de publicidade. cunha calidade superior ao VHS 12. e están a negociar coa industria para levar cine aos fogares a través de Internet. senón que se almacena no buffer o tempo necesario para ser reproducido con seguridade sen descargalo. chegoulle a quenda ao cine cun novo sistema. dentro de poucos anos.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Segundo as previsións feitas por investigadores de IBM. os principais rivais de Napster non serán. 1. tanto legais como ilegais. É dicir. Trátase dun modelo de negocio B2C. Outra opción é o servizo vídeo baixo demanda. É por iso que Naspter pretende meter un pé nun sector que. o ano pasado a industria do cine perdeu uns 100 millóns de dólares a causa da piratería. debido ao enorme tamaño dos arquivos. está dominado por MovieLink e CinemaNow. Sony tamén tomou nota do éxito obtido pola tenda de A distribución de peliculas por Internet levou aos grandes grupos a tomar iniciativas legais música en Internet de iTunes para imitalo e saír pouco a pouco da crise que atravesa o sector cinematográfico logo da irrupción das redes P2P que permiten a descarga gratuíta de películas na Rede. un filme dunha hora e media de duración podería ser descargado en pouco máis de 30 minutos. A distribución de copias de películas a través de Internet levou aos grandes grupos empresariais a tomar certas iniciativas legais. A compañía nipona ten previsto dixitalizar as súas 500 películas máis vistas para que. se contamos as perdas de vendas de produtos como o DVD. a industria do entretemento reuniu ducias de aliados para convencer o Tribunal Supremo de Estados Unidos de que responsabilice os servizos de intercambio de arquivos cando os usuarios copien cancións e películas sen autorización. Aínda que estas cifras se refiren á repercusión en salas.2 Difusión de contidos por Internet Ata agora estas tecnoloxías utilizáronse para piratear películas. Ata agora. polo menos nos Estados Unidos. é capaz de converter as catro gigas que pode ocupar unha película de hora e media nun DVD en tan só 400 megas reproducibles por calquera reprodutor de DVD. O novo servizo melloraría de forma notable a plataforma e diferenciaríaa significativamente do seu principal rival. segundo datos da consultora IDC. que só vende música 13. nun cinema ou nun portátil⎯ en lugar de vender unha simple entrada para un espectáculo 11. Non obstante. Pero logo dos logros de Napster e MP3 coa industria da música. este tipo de programas. nin moito menos. a partir do ano 2006. poderá comprar o DVD nese momento e nese lugar. multiplicáronse por oito en pouco máis de dous anos. 27 . O que estes xigantes queren evitar é que 14 reproduza no audiovisual a tendencia sempre crecente que se desenvolve no mercado discográfico . E é que as descargas de películas a través da rede. utilizando Internet como soporte. ata alcanzar os cinco millóns de ficheiros baixados ao día en todo o mundo. 13 14 Ao éxito da súa nova canle de películas podería contribuír o aumento de usuarios de banda ancha en todo o mundo. pero non permanece. senón a decena de redes P2P que inundan Internet. Conscientes 11 Os estudios estiveron a reducir recentemente o lapso de tempo que transcorre entre a estrea dunha película nos cines e o seu posterior paso á televisión de pagamento.

cuxa instalación e número de serie permiten logo conectarse vía Internet con outros xogadores. os ámbitos de ocio e traballo. esta será presumiblemente a forma preferida polo público xuvenil. aumentan as posibilidades de acceso a Internet a través do televisor. Telefónica vén desenvolvendo un sistema de visión de contidos audiovisuais en streaming para usuarios con liñas ADSL. sobre todo nenos e adolescentes. A partir de entón. á vez que aumenta a oferta de programas dispoñibles nas páxinas das cadeas. apóianse na tecnoloxía que avanza cada día na creación de sistemas de encriptación aleatoria para impedir a copia e o intercambio ilimitado. da absorción do mercado por parte dos grandes desenvolvedores norteamericanos e xaponeses e. atomizado. que xa buscan obter subscricións custe o que custe. doutra. por medio dun servidor propio do xogo. as estratexias de desenvolvemento do cine español cara aos mercados dixitais son practicamente inexistentes: apenas existen servizos dispoñibles polo escaso desenvolvemento das infraestruturas de telecomunicacións. O proceso de converxencia entre a televisión e Internet continúa avanzando lentamente nos dous sentidos: televisión en Internet e Internet na televisión. instalalo no ordenador persoal e despois aboarse en liña na páxina web do videoxogo. cunha mercadotecnia mellorable ou con nulas economías de escala. a televisión asociada ao PVR. Pero os operadores existentes. da falla de incentivos nacionais a un sector cultural tradicionalmente desprestixiado e asociado a problemas de regulación de contidos e adicción dos seus usuarios. Ademais. 15 En España. cunha liña de grande ancho de banda. que está a ser a grande aposta dos desenvolvedores de software e un potente motor de desenvolvemento de portais web. e. Estes xogos triunfan non só en Internet senón tamén en intranets de salas locais e de pequenos grupos de usuarios. a recepción pasiva e os custos poñen en dúbida a verdadeira televisión interactiva. . 16 Xogar esixe a compra do software do videoxogo (en formato CD). o usuario accede. e que reformula o concepto de 17 distribución propio das industrias culturais tradicionais . a curto e medio prazo. pois o espectador necesita encontrar unha adecuación entre o investimento e o atractivo dos contidos. Non obstante. sometido coercitivamente polas distribuidoras. a canle de retorno. Os problemas a que se enfronta a industria do videoxogo en España Os videoxogos en liña son un importante mercado emerxente derivan. 17 Pois aínda que a maioría de xogos de certo nivel gráfico e técnico se atopan editados e comercializados en formato CD. o clima para o desenvolvemento dixital no noso cine é pouco propicio. Con uns hábitos de consumo fortemente arraigados e un escaso entusiasmo polos cambios tecnolóxicos. aos miles de xogadores que participan dende calquera parte do mundo. O incremento no número de xogadores a través de Internet reflíctese no volume de negocio movido. co nome comercial de Imagenio. o tamaño e a definición das pantallas. cun nivel baixo de exportacións. Soamente. Por Avanza a converxencia entre a televisión e Internet outra parte. destinados a poñer en contacto xogadores de todo o mundo 16 que buscan unha nova forma de xogar en tempo real e con contrincantes tamén reais de calquera país . Pero o sector audiovisual español ten unhas características específicas que van condicionar o desenvolvemento desas innovacións. e soamente probaron o mercado empresas 15 multinacionais . a tendencia que está a adoptar a maioría de distribuidores é a de ofrecer a compra dese software en liña a través da mesma páxina intermediaria que conecta os xogadores. con un entramado sectorial desestruturado. os videoxogos en liña vense como un importante mercado emerxente para os desenvolvedores e os fabricantes de consolas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de que a piratería pode ser a verdadeira “aplicación asasina” do mercado multimedia. pode facer realidade o soño da interactividade e a autoprogramación. dunha parte. Recentemente estreáronse as primeiras series de ficción realizadas especialmente para seren distribuídas por Internet. Pero un dos novos usos dos xogos refírese ao videoxogo en liña. as redes e a saturación da oferta dificultan estreitamente as posibilidades de desenvolvemento. Así pois.

pasando polo móbil de terceira xeneración). non confirmaron o que veñen sostendo moitos analistas estadounidenses do medio televisivo. a través do vídeo streaming. E é que. e os esforzos orientáronse máis ben cara á información complementaria á programación (enhanced TV) e a explotar o éxito de certos programas. que pode ser tanto só de audio como de audio e vídeo. Outra das posibilidades da banda ancha é a de acceder a catálogos de vídeos históricos. produtores e distribuidores. do seu reducido tamaño e da súa escasa calidade. Pero o certo é que entregar vía web capítulos de programas de televisión se está a converter nunha maneira innovadora de promover produtos 18 audiovisuais . houbo algunha iniciativa orientada a unha información permanente e actualizable a través da Rede. tanto as públicas como as privadas. aptos para seren difundidos en todo soporte que teña posibilidades de público (dende a televisión temática a Internet. os espectaculares anuncios de series ou debuxos animados non pasaron de ser conatos illados. evítase a posible descarga de virus ou accións de boicot. Quizais a consecuencia máis transcendental polo momento estriba no cambio dos sistemas de produción que. A pesar da exigua cantidade de imaxes que chegan hoxe aos ordenadores vía streaming. Certamente. Este sistema non permite as reproducións ou copias por parte dos usuarios conectados. Máis alá das potencialidades da Rede. 29 . Esta práctica utilízase para promocionar programas de TV: o público pode ver. empezará a producir contidos complementarios ás súas emisións 18 O web streaming significa poder ver un programa nun ordenador sen facer unha baixada definitiva e tampouco ten as interrupcións que ocorren durante a reprodución directa dos programas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Vantaxes e inconvenientes da difusión de contidos audiovisuais por Internet Vantaxes o o o o o o o A información pasa polo disco duro e almacénase no buffer o tempo necesario para ser reproducido con seguridade sen descargalo. Fonte: Elaboración propia. gran parte dos profesionais da comunicación están de acordo en que. aproveitando a dixitalización das redaccións (e as potencialidades do newsroom). motor demostrado da televisión en Internet. sen modelo de negocio claro e sen rendibilidade. como a prensa ou a radio. a pequena pantalla farase máis grande do que nunca chegou a imaxinar: como lle sucedeu ao cine coa chegada do DVD. Pode ser moi elevado o número de usuarios que poden ver simultaneamente a retransmisión. Non en van as conexións de banda ancha a Internet estanse a converter nunha nova vía de entrada para os contidos televisivos. Outra virtude é que non necesita ter moito espazo no disco duro do ordenador. E as canles televisivas virtuais de novo cuño tiveron ata agora unha moi escasa repercusión. de balde. Coa tecnoloxía Streaming pódense difundir eventos públicos e celebracións. Do mesmo modo que se prevé o pirateo. a estratexia xeral non pasou das fases iniciais de reforzo da promoción e da imaxe corporativa. Calquera persoa cun ordenador conectado a Internet poderá presenciar en directo ou en diferido a retransmisión. no sentido de que as operadoras de televisión son de entrada o principal e mellor posicionado dos provedores de contidos para a Internet. presentar e animar os produtos doutra forma ou inserir o vídeo promocional dunha empresa na web. E a interactividade e personalización non pasaron de ser elementos de mercadotecnia para atraer ao público. xa que as condicións de seguridade son moito máis elevadas que noutras opcións para compartir contidos. que parecen obviar as desvantaxes técnicas do medio polo escaso ancho de banda dispoñible. algún capítulo novo dun programa que logo mercará para poder continuar a historia. a medida que aumente. Inconvintes o O temor á piratería e a falta de seguridade nos contidos audiovisuais convertéronse nun dos principais problemas para autores. pero cun escaso investimento e con pouca explotación da descentralización informativa. pero cun notable atraso con respecto a outros medios. ás veces en alianza con outros grupos. Ata agora. Todas as cadeas españolas de televisión instaláronse nos últimos anos en sitios web. comeza a constituír as cadeas en fábricas de contidos multiplataforma. as televisións españolas. etc. a banda ancha será un dos piares tecnolóxicos da televisión do futuro. En canto á produción propia e adaptada a Internet.

pecha esta clasificación. case 2. Agora ben. ata agora. actualmente hai na UE uns 34.3 millóns de fogares. Holanda.3 A televisión dixital A televisión dixital terrestre (TDT) é unha nova técnica de difusión dos sinais televisivos. as ataduras dun sistema regulatorio ríxido e as incertezas da demanda están freando o desenvolvemento dunha nova forma de ver e pagar a televisión que racha coa concepción da vella televisión. Bélxica. Noruega (23%). Segundo a consultora PricewaterhouseCoopers. en España esta porcentaxe limítase a un 14%. cun exiguo 4%. Á cabeza aparece Irlanda. Pero as exclusivas de programas. en calquera caso. que presenta unha taxa do 22%. o mesmo programa vai ser emitido/recibido de xeito Existe un feito que fai que a confianza no pleno desenvolvemento da TV dixital terrestre sexa plena.6 millóns de fogares que dispoñen desta tecnoloxía. o que cuestiona a regulación do sector na era dixital e permite a entrada de novos competidores con ofertas máis especializadas que buscan satisfacer nichos de mercados emerxentes. Por iso. o audio e os datos en bits (0 e 1). polo menos ata finais desta década. A TDT representa un novo modelo de comunicación analóxico e dixital. É necesario un período de transición durante o cal as transmisións analóxicas estarán presentes e. grazas ás tecnoloxías dixitais que transforman a imaxe. Isto supón. Segundo este informe. Luxemburgo. Cunha proporción practicamente idéntica á española están Alemaña e Dinamarca. A chamada “napsterización” de todo tipo de contidos require unha resposta contundente para garantir que o vídeo streaming sexa un medio de emisión seguro. tanto para os telespectadores coma para as propias emisoras. e Francia (21%). que ten un 31% de fogares con TV dixital. non poderá aínda competir cos satélites e as redes de cable na distribución de contidos de vídeo de longa duración profesionais. as emisoras de TV e de cable. todos eles cun 7%. Son datos recollidos nun estudo realizado por Grupo de Análise e Prospectiva das Telecomunicacións (Gaptel). técnicas e legais que iso leva consigo. xunto cos estudios de Hollywood. cun 10%. cun 27%. permite unha optimización do uso dun ben escaso. Portugal e Grecia. A introdución das novas canles dixitais non vai supoñer a desaparición inmediata das transmisións analóxicas. multiplicar por dez a actual oferta de televisión. a banda ancha en Internet. Mentres a media de fogares con televisión dixital na Unión Europea ascendía a finais de 2004 a un 21% ⎯57% no caso de Reino Unido⎯. Os dous principais escollos que ten que enfrontar a consolidación do streaming son a urxente necesidade de protexer a propiedade intelectual en Internet e a reticencia dos internautas a pagar por servizos novos. como emisións de televisión ou películas. de entrada. Estes novos contidos poderán ser interactivos ou non. A súa principal característica é que. o espectro radioeléctrico no medio de difusión canle aire sobre a superficie terrestre. económicas. farán que a experiencia televisiva se enriqueza enormemente. necesitarán ofrecer unha alternativa que frustre as expectativas dos distribuidores ilegais. a Rede lles ofrecía gratis. tamén a TDT representa un novo modelo de comunicación con todas as implicacións sociais. Isto leva a outro problema: moitos usuarios de streaming non están dispostos a pagar por algo que. Finlandia. é dicir.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO tradicionais.1. logo veñen Suecia. Austria. pero. aínda que a súa introdución sexa posterior á das súas homónimas por cable e satélite: é a única que pode asegurar a completa cobertura dos territorios sen custo para o usuario. polo tanto. 1. A TDT perfílase como algo máis que un sistema mellorado de emisión-recepción de sinais de TV (como foi o paso da televisión en branco e negro á televisión en cor). No polo oposto sitúanse Italia (12%). . e Suíza que.

descarga de audio e vídeo. emisión de información a través de servizos vía satélite ou dixital terrestre. polo que seguirán vixentes as disposicións da Directiva “Televisión sen Fronteiras” (Directiva 89/552/CEE. T-comerce (comercio electrónico pola televisión). a Televisión Dixital Interactiva (TVI) supón o desenvolvemento da televisión con tecnoloxías que inclúen unha canle de retorno e posibilitan que os espectadores usen o medio de novas formas: acceso a Internet a través do televisor. transacción e 20 información . distribución de contidos por redes de banda ancha. en toda Europa entendeuse o convencemento de que este ha ser o sistema de difusión que substitúa en breve a actual televisión analóxica por ondas terrestres. na nova etapa da televisión dixital. En esencia. e non inclúe unha directiva específica para o sector audiovisual. Nos vindeiros anos produciranse algúns cambios no panorama da televisión dixital interactiva que relanzará as oportunidades de negocio. o cal deberá rexerse pola normativa de telecomunicacións e de regulación de contidos 19. 20 Algúns dos servizos da televisión interactiva son: EPG ou guías de programación. Doutra parte. sociais e políticos. 19 Esta última non se ve afectada pola devandita reforma. tecnolóxicos ou de novos servizos e de compromisos adquiridos. o televisor. debe xogar un papel importante na implantación da sociedade da información e axudar a superar a tradicional barreira de penetración de PC nos fogares españois. Non obstante. que modifican substancialmente o esquema da televisión como medio de comunicación unidireccional. Non obstante. así como posibilidades de almacenamento e intercambio de programas que traen consigo os sistemas de TVI. O modelo de comunicación da TVI é bidireccional e personalizado e permite satisfacer novas necesidades de entretemento. aínda teñen máis do 90% da audiencia e que actuarán de verdadeiros dinamizadores dos contidos interactivos. apuntan que. posibilidade de navegar por Internet. Pero a saturación do mercado pola vía da futura oferta e a elasticidade do investimento publicitario está freando ese necesario investimento en programas diferentes que sexan o motor da demanda. a evolución a tecnoloxías de aplicacións abertas e os avances tecnolóxicos nos descodificadores. cómpre definir tamén os axentes impulsores do novo sistema e elaborar uns plans de migración. as autoridades comunitarias non regularon ese proceso de migración do analóxico ao dixital. aprobado en febreiro de 2002. A súa implantación pode e debe atender simultaneamente a diferentes criterios: económicos. En todo caso. un gran desafío para todos os axentes do sector audiovisual. 31 .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Á vista das vantaxes técnicas que achega a TDT. polo que non existe un modelo único. Os expertos convocados pola Administración que integran Gaptel aseguran que o proceso de dixitalización é. Ademais. banca electrónica. céntrase nas infraestruturas de telecomunicacións e no acceso aos servizos. modificada pola Directiva 97/36/CE). Por un lado. o desenvolvemento da TDT pasa por facer fortes investimentos en produción para realizar unha oferta que incentive a migración dos telespectadores. O novo marco xurídico aplicable ás comunicacións electrónicas. xeográficos. a pesar do impulso das televisións locais e das plataformas dixitais. entran en escea as canles de televisión xeneralistas que. Os países da Unión Europea abordaron de distinta forma a TDT. na pantalla combínase a emisión tradicional coa posibilidade de poder interactuar co contido. Así. tanto nas infraestructuras de difusión como dos dispositivos de recepción dos usuarios. os principais cambios serán a entrada na cadea de valor dos fabricantes de produtos electrónicos de consumo. comunicación. como equipamento presente en todos os fogares. participar en programas de televisión e Persoal Vídeo Recorders. sen dúbida.

servizos de datos. confección das programacións. e pode que a xestión da interactividade. algo que se esixe só dende 1998). podemos imaxinar tamén sistemas mixtos. • Facilidade de recepción e maior portabilidade (permite a recepción en vehículos en movemento). transporte dos sinais e taxas por ocupación do espectro radioeléctrico. web TV. senón que haberá que engadir ademais os gastos de configuración e xestión da canle múltiplex. rede telefónica básica. tanto os clásicos da TV analóxica (películas. ao teren que repartir entre máis a aportación da publicidade. • Diminución dos custos de distribución. O pagamento por visión ou a compra de produtos audiovisuais a través das plataformas de televisión dixital é un dos servizos máis populares entre os subscritores. webcasting. Inconvintes da televisión dixital terrestre • Co aumento da oferta de programación que procura a TDT vaise fragmentar máis o público televidente. lle é transmitido no momento no que el decida. • Á parte da necesidade xa mencionada de cambiar ou complementar o aparato receptor (televisor).) como os novos contidos interactivos (contidos e publicidade interactivos. • Hai que contemplar un plan de migración cun período transitorio. • Mellor calidade de imaxe: é unha televisión sen ruídos. • Permite realizar desconexións locais (programación local). de forma que non queda almacenado en ningún dos equipos do usuario final. o que podería producir unha diminución dos ingresos das cadeas. que lle permite ao usuario da plataforma pedir (comprar) un contido de televisión que. nin dobre imaxe. • Redución da potencia transmitida necesaria para manter a mesma cobertura dos servizos analóxicos actuais. que se acostumaron rapidamente a comprar a retransmisión de determinados partidos de fútbol. e descarga de películas nun . • Coa TDT. unha vez adquirido. no caso de ser provistos por operadores de televisión de pagamento. etc. abrindo así unha ampla gama de novas posibilidades que se van traducir en novos servizos e aplicacións: servizos de TV interactiva. • Considerable aforro espectral. a TDT permite ademais a interactividade plena do usuario ou televidente. • A ampliación do número de programas (canles en TV analóxica) fai prever a necesidade de aumentar a produción de contidos.. a non ser que se consiga aumentar a “torta” publicitaria. • Unha das grandes contribucións da TV dixital terrestre vai ser a posibilidade de establecer redes de frecuencia única (SFN). senón que se envía pouco a pouco ao televidente a medida que se visualiza. xa sexa polas súas características técnicas ou por acordo entre operadores. a difusión dixital elimina as canles de garda imprescindibles para evitar interferencias entre canles adxacentes de difusión analóxica. de maneira que a información non se descarga. á parte de manter estas dúas categorías. e teñen ademais que permitir a recepción dos programas de televisión dixital que se emitan en aberto. • Coa axuda doutras infraestruturas de telecomunicación. no que se repetirá o modelo da televisión por cable ou televisión por satélite. • Mellor calidade de son: será dixital e de calidade similar a un CD. interferencias. • Ademais. etc. • A interactividade da TDT por si mesma irá cambiando a forma de medir a audiencia. teñen que ser abertos e compatibles. uns catro ou cinco) sobre a mesma canle de 8 MHz. redes xDSL. con efectos surround e multilingüe. de modo que todos os transmisores situados ao longo dun territorio para transmitir un programa determinado o fagan utilizando a mesma frecuencia. publicidade interactiva. como canles en aberto nas que determinados programas recorran ao pagamento por visión. haberá que adecuar a instalación de antena e os cables de distribución do sinal na maioría de residencias dos usuarios (en especial. ou fórmulas nas que se precise manter a canle aberta durante a publicidade para poder ver os contidos que sucedan a continuación. pagamento por visión. con formatos panorámico (16/9) e convencional (4/3) e múltiples subtítulos. Fonte: Elaboración propia. de corridas de touros ou dunha estrea cinematográfica. o que significa a posibilidade de transmitir un gran número de programas no futuro.). deportes. xogos. como as chamadas canles de retorno (cable. e que lle permite ao cliente contratar películas e escoller cándo velas. redes de telefonía móbil. o que afectará tamén aos ingresos por publicidade. etc. con equipos receptores-descodificadores externos ao televisor (set-top boxes) que. • Os concesionarios de TV non só deberán afrontar os custos ligados á compra de contidos. Existen tres maneiras de ofrecer contidos en pagamento por visión (PPV): VOD (Vídeo On Demand). xa que coas actuais técnicas de compresión dixital se poden difundir varios programas de TV (agora en España. nVOD (near Video On Demand). en todas aquelas que non dispoñan dun proxecto de infraestrutura comunitaria de telecomunicacións. unha solución intermedia ata que os problemas de implementación do VOD se solucionen. datos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ventaxes e inconvinetes da TDT Vantaxes • Maior número de canles de televisión: o incremento na oferta permite unha mestura entre canles abertas e canles de pagamento.). noticias..

o vídeo baixo demanda (VOD) e o Personal Vídeo Recorder (PVR). Segundo un estudo realizado en Estados Unidos por ABI Research. coa aparición de set-top boxes con disco duro. permitirán a personalización da grella de programación. de clase media e media-alta. de maneira que unha parte importante das mensaxes se dirixirá de forma personalizada e segmentada a públicos que soliciten unha información concreta e o abano de 22 públicos da televisión interactiva é moi amplo . aínda que se cre que a súa implantación non terá lugar a grande escala. co que poder interactuar mediante un teclado ou mando por infravermellos. Ao ser un medio de subscrición. o perfil tipo deste medio é unha persoa de entre 25 e 40 anos de idade. pero. tamén se baralla a posibilidade de descargar películas nel e. En calquera caso. as mensaxes a través da televisión interactiva prestaranse máis a estratexias de fidelización que na televisión convencional. Como o material audiovisual que entregan os proveedores dos servizos de vídeo baixo demanda está en formato dixital e cifrado. os bos resultados logrados ata o momento permiten augurar un notable desenvolvemento de novas formas de publicidade interactiva. á medida dos seus gustos. é necesario que os subscritores deste servizo dispoñan dun terminal descodificador. a comunicación bidireccional fará máis fluído o diálogo entre a marca e o consumidor.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA disco duro. están a redefinir o significado e a forma de utilizar a televisión. residente en núcleos urbanos e con nivel cultural medio e medio-alto. Todos os anunciantes recoñecen as vantaxes de segmentación de audiencia que proporcionan as televisións dixitais. tanto os operadores como os anunciantes e axencias de publicidade albiscan as enormes posibilidades de negocio que lles abren as novas tecnoloxías asociadas ao vídeo baixo demanda. Actualmente. deste xeito. a audiencia recibe unha publicidade personalizada. presentar a guía de programación electrónica. con estas novas ferramentas. as barreiras entre publicidade e información serán cada vez menos nidias. As operadoras son conscientes das vantaxes que están asociadas á distribución de contidos de vídeo. Banners (formato publicitario que se utiliza con grande asiduidade en Internet) e TV site (aplicación interactiva multipantalla accesible 24 horas ao día na que se comunican as excelencias do produto). xa que. polo outro. aínda non se realizaron demasiados anuncios interactivos como para cuantificar ese interese. que se moverán nas seguintes coordenadas: a publicidade e o comercio electrónico serán as principais fontes de ingresos da televisión interactiva. Encargarase. ofrecerlle ao usuario a posibilidade de compralas e velas cando queira. o que a fai máis eficaz. Tcommerce ou o comercio electrónico a través do televisor. Quizz (unha aplicación interactiva que lle permite ao usuario participar en determinados concursos). e afirma que nun futuro próximo todas as plataformas de pagamento se reconverterán cara ás vantaxes de emisión non lineal e de personalización que permiten na actualidade as dúas tecnoloxías antes mencionadas. estes están interesados en coñecer as posibilidades que a televisión dixital lles ofrece. as dúas formas non lineais de ver televisión. entre os que cómpre destacar os anuncios interactivos (que consisten en engadir unha aplicación interactiva a un anuncio convencional de televisión). de dialogar cos sistemas de información. o que dará lugar a unha nova actitude deste fronte á comunicación comercial. aceptar ordes de navegación do subscritor e controlar a sesión de vídeo baixo demanda. 33 . 22 O conxunto de targets abrangue dende a ama de casa ata o mozo que utiliza a televisión para conectarse a chats ou para xogar por Internet. as marcas coñecerán mellor os gustos e hábitos de consumo dos seus clientes como resultado do diálogo con eles. A publicidade interactiva é un novo formato publicitario no que se busca a interacción do público co produto 21 intentando superar o concepto de mero receptor ao que se ve resignado na televisión analóxica . por motivos culturais e de 21 Existen distintos formatos publicitarios. Por todo iso. a comunicación publicitaria evolucionará dunha orientación masiva a unha máis segmentada. Non obstante. en especial do vídeo baixo demanda en tempo real e con todas as garantías de seguridade para previr posibles utilizacións ilegais dos contidos. De feito. no que o público está formado por usuarios identificados. por un lado. ademais. Os novos dispositivos de visión e acceso aos contidos en modalidade de timeshifting aparecidos recentemente no mercado —como é o caso dos vídeos dixitais persoais ou PVR—. a televisión interactiva é un instrumento idóneo para a mercadotecnia one-to-one e para a comunicación personalizada.

en primeiro lugar. como deportes e películas. xa que se incrementaría moi sensiblemente o seu público obxectivo. E 23 Trataríase. Polo devandito motivo. 1. Neste momento. a escasa formación do usuario final e os prezos dos servizos/produtos. natureza. a mellora da oferta de produtos e servizos e a flexibilidade dos sistemas de pagamento. en contraposición coa situación actual. teléfono móbil. Fronte á baixa penetración de ordenadores persoais nos fogares españois. Parece ademais que hai certa predisposición ao pagamento por contidos que agora son gratuítos e que as modalidades que se implantarán serán o pago por visión e a subscrición fixa mensual con consumo ilimitado. algúns dos principais operadores de telefonía móbil de todo o mundo ofrecen xa mensaxes con vídeo e descarga de clips. pero segmentado e adaptado á linguaxe de cada medio. é moi arriscado. Os xéneros de contidos que máis se prestan para a súa distribución O desafío dos contidos cobra relevancia para a súa distribución multiplataforma son. se foi enganchado nos últimos tempos a outros servizos con gran futuro como a música dixital e os xogos en liña. como os documentais de cine. . o que é posible coa tecnoloxía dixital (televisión 23 convencional. A base do éxito son bos contidos canalizados por distintas plataformas: se só se fai un produto para unha ventá. etc. tendencia que marca o desenvolvemento da industria das comunicacións. dixital. a case totalidade deses fogares contan con un ou varios televisores. poderían aparecer canles de publicidade especializadas. E é que o teléfono móbil. na medida do posible. a información.1. As principais barreiras son a falta de confianza nos sistemas de pagamento.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO costumes sociais. Nestes casos. por exemplo. seguida dos deportes e dos produtos temáticos. As previsións da consultora Strategy Analitics indican que en 2008 ao redor de 150 millóns de persoas recibirán. O contido é o mesmo. co que aumenta a rendibilidade e se obteñen ingresos por dúas vías: pagamento do propio consumidor e publicidade. Unha particularidade moi interesante desta clase de dispositivos para os usuarios é a de poder prescindir da publicidade nos programas. que fosen aceptadas polos usuarios. Pola súa banda. que naceu para falar a distancia e sen estar atado a un sitio fixo.4 Os contidos multiplataforma No contexto actual cobra especial relevancia o desafío dos contidos para a súa distribución multiplataforma. Segundo o estudo Análisis de la opinión de las empresas españolas sobre la industria de los contenidos digitales en España. por ámbitos temáticos e por produtos. A TDT podería supoñer para moitos fogares un medio alternativo para o acceso aos servizos da sociedade da información. clips de vídeo de contido diverso. sempre que os seus contidos estivesen adaptados ás súas necesidades e contasen co seu permiso para seren difundidos no seu televisor. viaxes. do cal se poden recibir os titulares a través do móbil ou da axenda electrónica. Internet e PDA) . onde ese o público vese limitado pola baixa penetración do ordenador no noso país. polo que hai que abrir a maior cantidade de saídas para un mesmo contido. o futuro da industria dos contidos dependerá da eliminación das barreiras que actúan como freo e do desenvolvemento dos impulsores identificados para a sociedade da información. desenvolveríase de xeito exponencial o mercado dos servizos interactivos. Se se cumprise esa expectativa. realizado por PriceWaterhouseCoopers. dun programa de televisión que ten a súa páxina Internet. co fin de facela moito máis efectiva que a convencional. tal como destacou a Comisión Europea no seu Plan e-Europe. o cal pode representar certa ameaza para os modelos de negocio actuais baseados maioritariamente nos ingresos publicitarios. os principais impulsores da industria son o incremento do uso da banda ancha. a publicidade destacará pola súa creatividade artística e intentará buscar a complicidade dos usuarios. a través de tecnoloxía sen fíos.

A produtora Fox é a máis adiantada na conversión dos seus programas ao formato móbil. por un lado. nos Estados Unidos MobiTV di contar xa con 100. A súa forza reside no seu método de transmisión. Este acordo supón un dos maiores saltos da industria móbil xa que é a primeira aplicación Wireless-to-Web (W 2 W) desta clase que lles ofrece aos xogadores acceso pleno e 24 Coas tecnoloxías actuais prodúcese unha conexión punto a punto entre o servidor de contidos de televisión e o usuario. ou preferirán unha televisión máis á carta ou interactiva. Malia iso. Para iso. por outro. 26 O Dixital Vídeo Broadcast-Handheld(DVB-H) foi escollido polo Instituto de Estándares de Telecomunicacións Europeo como o estándar para Europa e está baseado no eficaz sistema de televisión dixital terrestre. Os datos divídense en paquetes que son transmitidos en miles de correntes dixitais paralelas difundidas a través dun rango de frecuencias. Non obstante. Co ancho de banda da telefonía móbil tan caro.com ⎯a comunidade en liña para mozos⎯ para teléfonos móbiles de todo o mundo. O mercado de xogos multimedia para teléfonos móbiles alcanzará nun prazo de tres anos un volume de negocio en todo o mundo duns 1. ata alcanzar taxas de 14 Megabits por segundo. Todos os servizos de televisión no móbil en fase comercial están a utilizar as actuais redes de segunda e terceira xeración a través de solucións de streaming e de Unicast. os operadores necesitan outro xeito de transmitir as súas imaxes. que é moi resistente á clase de interferencias que afectou as televisións de peto analóxicas ata agora. Co MBMS. 35 . preséntase unha nova forma de concibir o cinema e a televisión. ou se os usuarios estarán dispostos a pagar por ver no móbil o mesmo que ven na televisión en aberto. probablemente en formatos máis curtos. Por esta razón a industria telefónica estivo a traballar en varias posibilidades de despregar televisión en directo a través dos sinais dixitais de banda ancha das existentes emisoras de televisión. co que será o grupo mediático e non o operador o que lance o sinal. e do estándar tecnolóxico HSDPA (High Speed Downlink Packet Access)25. os tres operadores móbiles en España ofrecen xa algún que outro contido televisivo. seguidas dos programas de televisión e os pequenos extractos de películas ou tráileres. polo que se hai moitas persoas nunha determinada zona querendo acceder aos programas podería sobrecargarse a rede. o editor internacional de xogos móbiles e provedor de xestión de comunidades de videoxogos. co estándar DVB-H 26 (Dixital Vídeo Bradcast Handheld) . segundo previsións da consultora In Stat/MDR. IN-FUSIO. Os estudos de mercado máis recentes conclúen que existe unha demanda de contidos audiovisuais no móbil e que son as noticias locais e xerais as aplicacións máis cobizadas. asinou un acordo para ampliar os personaxes. Windows Media ou Real Vídeo. Cando chegan ao receptor. os paquetes únense para reconstruír o vídeo. Pero esta oferta afronta problemas de capacidade que serán resoltas mediante a introdución da funcionalidade MBMS (Multimedia 24 Broadcast Multicast Service) . DVB-H evita o problema da dobre imaxe causada polos sinais reflectidos dende edificios ou montañas. O desenvolvemento dos servizos de vídeo streaming para teléfonos móbiles foi posible despois de varias xeracións de tecnoloxía. xa que o software do receptor dixital recoñece os paquetes reflectidos e descártaos. en cambio. que mellorará significativamente a capacidade máxima de transferencia de información. Algo que os levou a perfeccionar a forma de presentar as súas producións. se hai negocio.540 millóns de euros. coa televisión. Utilizando MPEG-4. En pantallas tan reducidas como as que dispoñen os móbiles parece imposible vender televisión á carta. con abondancia de planos curtos e moita acción. utilizaranse as redes de difusión de televisión e non as do operador do móbil. por exemplo) ou a alguén. Ninguén aposta pola visualización de longametraxes en pantallas tan cativas pero. fronte aos 2 Mb/segundo aos que está limitado o actual estándar 3 G. o sistema HSDPA supón o primeiro paso cara á evolución da telefonía de terceira xeración (WCDMA). historias e actividades do mundo de Neopets. a televisión en directo pódese enviar a 240 Kbps. aínda planean algunhas dúbidas sobre cal será o custo que terán estes novos servizos. E prevese que as usaremos mentres viaxamos ou para entreternos cando estamos a esperar algo (o autobús. empeza a ter máis que un simple enredo: de feito. máis apropiados para un espazo tan reducido como a pantalla do terminal telefónico. a conexión será puntomultipunto igual que as redes de difusión actuais. incrementando o número de primeiros planos. Ademais.000 clientes dispostos a pagar 10 dólares ao mes para recibir nos seus teléfonos móbiles de nova xeración o que xa se coñece como mobisodes: episodios televisivos especialmente adaptados para as pequenas pantallas dos móbiles.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA agora. 25 Pola súa banda. onde os clientes se subscriban a canles de contidos concretos.

en forma de servizo premium. Como fixo NTT en Xapón con i-Mode ou como tamén fixo no seu día France Telecom cos servizos Minitel 28 . A solución non é sinxela e os cantos de serea de ingresos cobizados tentan os operadores a converterse en provedores de servizos converxentes que descoñecen. FanTESStic. como Disney. o diñeiro virá das propias cadeas de TV e das produtoras de cine que anunciarán as súas estreas enviando vídeos promocionais a través de móbiles. Outros. retén unicamente o 9% dos ingresos. unha das cuestións aínda por resolver é o do modelo de negocio. Finalmente. deixando o resto para o provedor. gardan para si ata un 60%. Nalgúns casos. grazas a un acordo con Endemol. incorporou á súa oferta de contidos. o servizo de Internet móbil de Telefónica Móviles. 27 Algúns. como o británico Vodafone. 27 os provedores de contidos compartiron os ingresos cos operadores de telefonía . lanzaranse servizos por subscrición. Como en toda tecnoloxía incipiente. MoviStar Emoción. pola contra. a primeira serie interactiva con actores reais creada exclusivamente para o ámbito móbil de mensaxería multimedia. como o operador xaponés NTT DoCoMo. O problema que se presenta é a estratexia que deben adoptar as operadoras: a alternativa é integrar produtos converxentes e converterse en provedores de contidos propios ou. converterse en socio dos 28 provedores de contido . en países como Arxentina. Outras empresas. apostan por lles cobrar directamente aos clientes. Ata agora.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO interactividade dende o seu terminal telefónico ao mundo en liña de Neopets. Se os operadores son capaces de crear o ámbito idóneo de rede para que miles de pemes e individuos poidan medrar sobre ela. Pola súa banda. será entón cando se dispare o uso dos servizos de valor engadido.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A A industria audiovisual Galega Situación económica CAPITULO 2 37 .

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

2. A INDUSTRIA AUDIOVISUAL GALEGA: SITUACIÓN ECONÓMICA
No ano 2003, o sector audiovisual galego estaba integrado por un total de 352 empresas cunha facturación conxunta de 161,5 millóns de euros e un resultado agregado de máis de 12 millóns de euros. Nese mesmo exercicio o volume de emprego xerado acadaba os 2.320 postos de traballo. A táboa da páxina seguinte pon de manifesto a importancia en termos relativos das actividades de produción cinematográfica e televisiva e, en menor medida, das empresas auxiliares e das televisións autonómicas en calquera das catro variables consideradas. Como se aprecia no gráfico adxunto, as produtoras (que inclúen as actividades de cine, vídeo, televisión, multimedia e animación) mostran un elevado crecemento interanual no período 1998-2003, tanto en facturación coma en emprego, e contan cun importante número de empresas no 2003 (último ano dispoñible). Pola contra, a emisión de televisión presenta un reducido crecemento no volume de emprego, se ben adquire certa importancia en canto á facturación acadada por un reducido número de empresas. No medio figuran as actividades de distribución e exhibición e auxiliares de produción, con importantes crecementos en cifra de negocios e cadro de persoal, pero cun discreto número de empresas.
Crecemento interanual da facturación e do emprego no período 1998-2003 e número de empresas no 2003 segundo a activiade desenvolvida
35,00% 30,00% 25,00% 20,00% 1 5,00% 1 0,00% 5,00% 0,00% 0,00% -5,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003.

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

Por outro lado, comparando estes valores cos de 1997, obtéñense taxas de crecemento importantes: 137,4% na facturación, 240,1% no beneficio, 37,5% no emprego e 95,56% no número de empresas. Ademais, aprécianse a simple vista diferenzas significativas nas taxas de crecemento dos diversos subsectores de actividade para as distintas variables consideradas. En canto á cifra de negocio, os que máis aumentan no período 1997-2003 son animación (4.990,4%), distribución (608,2%) e produción de cine, vídeo e televisión (215,6%). Referido ao resultado contable, os maiores crecementos danse en dobraxe e sonorización (4.526,6%) e produción (422,4%). En relación ao volume de emprego, crecen de maneira importante animación (2.000%) e distribución (542,9%). Finalmente, no tocante ao número de empresas, é en animación (333,33%) e en multimedia (194,12%) onde a taxa de creación é superior.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

39

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Destas empresas, o grupo máis numeroso dedícase á produción de cine, vídeo e televisión, cun peso do 41,19% do total (145 empresas), seguido das empresas de servizos auxiliares co 15,9% (56), as de multimedia co 14,2% (50), televisións locais co 10,23% (36) e as de exhibición cinematográfica cun 8,81% (31). Con pesos menores figuran grupos como os de animación (3,69%), dobraxe e sonorización (2,84%), distribución videográfica e cinematográfica (1,70%) ou televisións autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión (1,42%).
Clasificación das empresas segundo a actividade. 2003.
Dobraxe e sonorización 2,84%

Exhibición 8,81 %

Distribución 1 ,70% Auxiliares 1 % 5,91

Produtoras 41 9% ,1

Televisións (excepto locais) 1 ,42% Animación 3,69% Multimedia 1 4,20% Televisión locais 1 0,23%

Do antedito desprénde un dato moi significativo: o 59% das compañías que operan na industria audiovisual galega desenvolven tarefas de produción, xa sexa de cine, vídeo, televisión, multimedia ou animación. A iso han de engadirse as de servizos de apoio a estas actividades, que representan o 19%. A emisión adquire un peso menor, co 11% e, finalmente, a distribución e a exhibición co 11% das empresas.

O 59% das compañías desenvolven tarefas de produción

Ademais, do total das 352 empresas galegas vinculadas dalgún xeito ó audiovisual, 185 desenvolven a súa actividade dentro do subsector de produción cinematográfica, 116 na produción televisiva, 100 en vídeo, 83 multimedia e 23 en animación. Estas categorías non son excluíntes, xa

que unha empresa pode ofertar servizos en máis dun subsector e, de feito, así acontece de moitas delas. De feito, Televisión de Galicia emite televisión, produce programas e coproduce longametraxes, da mesma maneira que algunhas produtoras de televisión xeran tamén produtos en vídeo. De feito, son poucas as empresas dedicadas exclusivamente a un dos subsectores. Profundando nos aspectos que fan referencia á especialización das empresas do audiovisual galego, as dedicadas a dobraxe e sonorización son as máis especializadas, co 59,46% da súa facturación do último ano dispoñible xerado por ese tipo de actividades. Ademais, a práctica totalidade dos estudios de dobraxe contan no seu portfolio con outros servizos de produción -como pode ser a sonorización- con porcentaxes que oscilan entre o 6 e o 65%. A seguinte especialización máis elevada corresponde á produción de longametraxes, cun 52,93%, con elevadas porcentaxes nalgunhas das empresas que manifestan desenvolver actividade nesta área e que son superiores ao 70% en sete delas. Por outro lado, son 17 as compañías que operan nesta actividade, e só a metade producen tamén curtametraxes, o que parece indicar que se trata de produtoras cinematográficas xa asentadas e moi consolidadas no mercado. Dentro das actividades de multimedia, o deseño de páxinas web supón o 38% da facturación das empresas que desenvolven actividade neste ámbito, cun 66% destas que ademais producen cd-rom. A continuación, estaría a

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
produción de series de ficción, cunha especialización no 2003 dun 42,9% e con 10 empresas operando neste ámbito. Ademais, os pesos destas actividades na facturación das empresas que desenvolven actividade neste subsector son superiores ao 75% en catro dos casos.

Empresas que desenvolven actividade en cada unha das categorías da produción. 2003.

200 1 80 1 60 1 40 1 20 1 00 80 60 40 20 0 1 85 1 00 16 1 23

83

Cine

Vídeo

Televisión

Animación

Multimedia

Os menores índices de especialización localízanse nas actividades de servizos de posprodución (9,69% da facturación destas empresas) e CD-rom (16,38% do volume de negocio xerado). Por último, as actividades nas que operan máis empresas das que achegaron o cuestionario do estudo son vídeo (51 empresas), documental (44) e publicidade (39) que son, ademais, as que mostran menores pesos relativos nas súa facturación e ofrecen pois un menor índice de especialización.

Peso medio das distintas actividades na facturación. 2003.
60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0,00 52,93 59,46

38,00

42,90

34,27

27,35

16,38

21,61

24,00

26,59

26,85

CD Rom

Entretenemento

Curtametraxe

Documentais

Outros servizos de produción

Longametraxe

Dobraxe

9,69 Servizos postprodución Series de ficción Publicidade Animación

En canto á distribución provincial das empresas do audiovisual galego detectadas no estudo, A Coruña é a que aglutina a maior parte, con 202 (o 57,39% do total), seguida a distancia de Pontevedra, con 103 (29,26%) e, por último, e cun peso moito menor Ourense con 32 (9,09%) e Lugo con 15 (4,26%).

Deseño de páxinas web

Vídeo

30,04

41

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Distribución provincial das empresas. 2003.

Pontevedra; 29,26%

Ourense; 9,09% Lugo; 4,26%

A Coruña; 57,39%

A Coruña

Lugo

Ourense

Pontevedra

Da observación do repartimento dos pesos relativos das distintas actividades en cada unha das provincias pódese extraer como conclusión o peso que no eido galego teñen as actividades de produción, que supoñen un 59,09% das empresas. Porén en Pontevedra e, sobre todo, en Lugo, o peso deste grupo é inferior ao galego. Por outro lado, resulta relevante a escasa importancia que as empresas auxiliares teñen nas provincias de Ourense e Lugo, con pesos case un terzo inferiores á media da comunidade. Iso é debido á pouca relevancia que a produción ten nestas provincias, de maneira que non supón unha demanda suficiente para estes servizos, polo que non incentiva a situación destas empresas. En canto ás actividades de exhibición, estas adquiren especial importancia relativa en Pontevedra e en Lugo.
Distribución das empresas segundo a provincia e actividade desenvolvida. 2003.

1 00% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 1 0% 0% A Coruña Auxiliares Lugo Ourense Pontevedra Produción Total Televisión

Exhibición e distribución

A partir dunha análise inicial da data de creación das empresas conclúese que se trata dun sector novo e pouco maduro, por situarse a idade media das compañías que actualmente están en funcionamento en Galicia no contorno dos 10 anos. De feito, con anterioridade ao ano 1985 só existían 28, aínda que en moitos casos esas empresas cambiaron a denominación coa que operaban en Galicia na

A idade media das compañías que operan en Galicia é de 10 anos

década dos anos oitenta. Pero é na década dos anos noventa cando este ritmo se dispara, pasando a ser o aumento do 15 por ano no primeiro quinquenio e de case o 25% no segundo. Coa entrada do novo milenio, o ritmo de creación de empresas da década anterior mantense, de maneira

que o 27,04% das que integran actualmente o sector foron creadas despois do ano 2000. De feito, é precisamente este ano o que reflicte unha maior frecuencia relativa, co 7,79% das constitucións. Percíbese, ademais, un claro incremento na taxa de creación de empresas a partir de 1995, que aínda non cesou.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Ademais, a antigüidade media das empresas varía tamén segundo a actividade que desenvolven. Polo que respecta ás dedicadas á animación, as máis antigas datan de 1995, pero é nestes últimos anos cando a taxa de constitución alcanza máis pendente e é a que presenta unha media de antigüidade máis reducida. Pola contra, é no grupo de empresas que ofrecen servizos de apoio á produción e distribución de equipos onde se localizan as empresas máis antigas. Outras actividades con antigüidades superiores á media son as de exhibición e as de emisión no eido autonómico ou nacional con espazo de desconexión, mentres que a multimedia amosa comportamentos máis próximos ao sector de animación.

Taxa de constitución de empresas no sector audiovisual galego

Entre 2001y la actualidad Entre 1 y 2000 996 Entre 1 y 1 991 995 Entre 1 y 1 986 990 Anteriores a 1 985 0,00% 9,01 % 8,1 7% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 21 3% ,1

27,04% 34,65%

20,00%

25,00%

30,00%

35,00%

Con respecto á forma xurídica, predomina claramente a sociedade limitada, que foi adoptada por 8 de cada 10 das empresas que integran o sector na actualidade. O 20% restante optaron na súa maioría pola sociedade anónima e, a continuación, situaríanse os empresarios individuais, as sociedades cooperativas e as comunidades de bens. Aínda que no 2001 só 20 das 242 compañías do sector estaban relacionadas con algún grupo empresarial, na actualidade apréciase unha maior vinculación, se ben segue sendo a independencia das súas empresas unha das características esenciais do audiovisual galego. Algúns dos conglomerados dos que dependen as empresas audiovisuais son do ámbito da comunicación, como é o caso dos grupos editoriais de “El Correo Gallego”, de Santiago de Compostela; “El Progreso”, de Lugo, “La Región”, de Ourense, “La Voz de Galicia”, da Coruña ou das televisións locais dependentes de Localia-Grupo Prisa ou de Vocento. Outro fenómeno que se aprecia no sector, que resulta común ao resto do audiovisual español, é a entrada dos grandes grupos de exhibición, tales como Yelmo, Cinesa, Box ou, máis

Creáronse conglomerados empresariais autónomos 100% galegos

recentemente, Filmax Entertainmet. Xunto a eles existen grupos autóctonos de menor dimensión que controlan varias das salas comerciais, fundamentalmente fóra das grandes cidades. É o caso de Coruña Films ou Gaper Cines ou o doutros empresarios que aínda que crean distintas razóns sociais para a xestión de cada unha das salas, teñen accionistas comúns, como ocorre co grupo Cines Galicia ou con Novogil e Ciproga. Pero, ademais, fóronse creando conglomerados empresariais autóctonos, netamente galegos, como é o caso de Dygra Films, Continental Producciones, Filmanova ou o Grupo Araguaney. Non por elo deixa de haber en Galicia empresas pertencentes a importantes grupos nacionais, como é o caso de Filmax ou Gesmusic. Xunto a eles constituíronse pequenos grupos que teñen en común o accionista principal de empresas que o integran e que, nalgúns casos, chegan a tres.

43

moitas nin sequera pasan de dous socios e practicamente non teñen traballadores por conta allea). Os volumes de capital social medio máis elevados danse no subsector de televisión (onde se inclúen empresas de gran dimensión. dereitos sobre contidos.861. os fondos propios ascenderon de 68.830.000. . tanto material (infraestruturas. etc.00 1 .000.04.00 1 .00 1 . Isto indica unha progresiva tendencia cara a unha capitalización amplia que é requisito imprescindible para lle poder facer fronte ao longo período de maduración deste tipo de produtos.00 1 .000.000.00 1 50.000. aplicacións informáticas.41 en 2000 a 447.000.000.400.00 350.800.00 250. a maior eiva do sector empresarial audiovisual é a súa atomización (un número de empresas moi elevado) e a escasa dimensión das compañías (demasiado pequenas.000.21 a 1.00 200.…) como inmaterial (marcas comerciais. o volume medio do activo total destas empresas pasou no mesmo período de 1. instalacións. no momento da constitución.00 400. como Televisión de Galicia ou R). apréciase unha clara aposta pola capitalización.306. a Televisión de Galicia) e as elevadas necesidades de investimento en capital destas empresas.00 200.008.113. A conxunción destes dous factores impide que actúen as economías de escala (coas que tanto se abaratan os custos de producción) e que se acade un tamaño mínimo de viabilidade.00 1 .00 300. na actualidade.000.00 0.000.00 0. cuns fondos propios que duplican a media do sector e un activo total case 1.93 no 2003. Fondos propios e Activo total medios das empresas do sector audiovisual galego 2. Elevada atomización e escasa dimensión das compañías Isto significa que a maior parte das produtoras galegas están mal capitalizadas e non dispoñen de autofinanciamento.35.00 50.000.00 1 00. A consecuencia de todo isto é que a maioría das empresas ten unha vida moi breve.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ademais do crecemento no número de empresas.00 450. Iso débese fundamentalmente á dimensión das empresas que operan neste subsector (sobre todo.000.000.000.00 400. do volume de facturación e de emprego. formatos. o activo total e os fondos propios medios por empresa son substancialmente máis elevados nas canles de televisión autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión que no resto das tipoloxías. O seguinte grupo sería o de empresas de distribución de cine e vídeo.000. a 269.000.).000.00 2000 2001 2002 2003 500. Da mesma maneira.00 600.600.512. Se diferenciamos segundo a actividade desenvolvida.00 Activo Total Fondos Propios Con todo.000. de maneira que se pasou dun capital social medio de 87.87.878.200.5 veces superior. algunhas non pasan dun único proxecto audiovisual.000.00 800.441.000. esa dimensión a partir da cal unha empresa obtén beneficios no mercado grazas a que ten unha axeitada estrutura de custos de produción. Afondando nestes aspectos.000.000. equipos.

00% 1 0. 2. de maneira que ao principio do período supoñían o 12.00% 30. xa que en 1994 só o 0. quizais como consecuencia de que. sendo a media do 17. pero o crecemento no emprego é reducido.00% -5. as empresas con menor activo total medio son as de animación e multimedia. das altas taxas das actividades de animación). 35.66% entre o 2002 e 2003.00% Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003.27% da facturación tiña a súa orixe no estranxeiro e.00% 25. ademais dunha porcentaxe de crecemento da facturación intermedio. as vendas en España oscilaron de forma importante no período 1994-2003. Agora ben. ademais de ser intensivas en man de obra (teñen un elevado compoñente de creatividade) e basearse en elementos intanxibles. para logo ir recuperándose paulatinamente ata o 2000.85 provén de España e tan só o 3. considerando unha mostra de empresas nas que se conta cunha serie temporal completa de datos de facturación. a cifra do ano 2003 é superior á media. Isto supón un incipiente avance na saída ao exterior das empresas galegas.00% 25.11%. na súa maior parte.14% de 2001. descendendo logo ao ano seguinte ata o 6.00% 1 0. teñen un importante volume de activo total medio en 2003.00% 20. o que supón fronte aos 68 millóns do ano 1997 unha taxa de crecemento do 137% en sete anos. fundamentalmente. posiblemente polo longo período medio de maduración destes proxectos. as televisións. En cambio. tanto as locais como as autonómicas e nacionais con espazo de desconexión. en 1997. Ademais.75% e volver caer no 2001 ata tan só o 3. o 1. mostran un escaso activo total medio. e dun 13. De feito. mentres que o 11.77%.5%. Pola contra.00% 5. resulta que o crecemento no período 1997-2003 foi do 145. 30.00% 5.00% 1 5.00% 0.66% do estranxeiro.72%. 45 .63%. foron constituídas nos últimos dez anos. con elevados niveis de crecemento do emprego e da facturación (consecuencia.93%. as produtoras.00% 1 5.00% Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras Como mostra o gráfico adxunto. no que alcanza o 12. Pola contra.48% do volume de negocio das empresas do noso audiovisual é xerado na propia Galicia.5 millóns de euros.00% 0.00% 20.5% de 1999 e o 3. o crecemento interanual no intervalo 1998-2003 oscila entre o 33.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Crecemento interanual da facturación e do emprego no período 1998-2003 e Activo Total medio no 2003 segundo a activiade desenvolvida. que esixe unha disposición de fondos para lles facer fronte aos gastos xerados ao longo da produción. o 84. polo que se refire aos fondos propios das produtoras de animación.1 VOLUME DE FACTURACIÓN A industria audiovisual galega facturou no 2003 —último ano dispoñible nas fontes de información oficiais— un total de 161. Atendendo ao destino das vendas.

pero os servizos auxiliares pasan a ocupar un destacado segundo lugar (139.54% Animación 3.144.6 millóns). que pasa de 633. pon de manifesto que. as diferenzas tamén resultan notorias: así.96 euros. as distribuidoras seguen estando por encima da media galega (287.65% En canto á facturación por empregado das empresas do sector. as de carácter local).35). 84.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Peso dos distintos mercados xeográficos na facturación total do sector.97% Auxiliares 1 7. sitúanse as exhibidoras e distribuidoras. En cambio. crece en canto ao número de axentes no medio (da man da creación de novas televisións locais).76%).064. a evolución da facturación por empresa nos últimos anos. o crecemento do volume de facturación alcanza taxas máis elevadas. Ademais. a continuación. as produtoras obteñen unha facturación por empresa inferior á media.311 euros fronte a 69.727. Distribución da facturación do sector no 2003 segundo a actividade desenvolvida Dobraxe e sonorización 2.8 euros e moi por encima da media galega da industria audiovisual (445. as produtoras (en calquera dos subsectores) ou a exhibición sitúanse por debaixo da media.1 no 2003.76% das exhibidoras e distribuidoras (20.00% Produtoras 32. A porcentaxe Galicia. 2003. Estranxeiro.05 euros). . con 1. Pola contra.938.736. 3. 1 .57% das industrias auxiliares (31.7 euros). mentres as emisoras (fundamentalmente.48% restante repártese entre o 12.2 millóns).095.4 euros en 1995 a 819.5 millóns de euros (o 39.5 euros).85% 1 De acordo coa clasificación empresarial segundo a fase da cadea de valor. da análise da facturación media por empresa resulta que o ranking das distintas fases da cadea de valor cambia substancialmente e son as empresas dedicadas á emisión as que ocupan o primeiro posto. pero non así no emprego.974. seguido das empresas emisoras que representan o 27.91% do total (44.987.21 % Exhibición 4.63 euros e as de servizos auxiliares (490.65% Televisións locais 3. se ben o número de empresas vén aumentando de forma importante no período estudado. con 63.20% Televisións (excepto locales) 24.66% España. que facturan como media 550. as empresas produtoras presentarían novamente a cifra máis alta.4 millóns de euros) e o 19. de só 283.61 % Crecemento da facturación dun 137% en sete anos Distribución 8.1 6% Multimedia 3.830.618.

a partir dos datos do Rexistro Mercantil As produtoras de cine.250.261 12.434.416 22.798.276 17.611.534 3.7%).096.874.915.570 1.158 101.512 87.434.812.966.028.599 21.980.780 3.834.067 55.501 161.820 2.766 68.344.913 1.742 1. 1.024 9.611.136.544 139. mostra un Pontevedra. tanto no que se refire ao número de empresas como ao volume de emprego.976. respectivamente.878.698.330.045.636 12.146.177 2.298 5.181.698 5.970.007 28.817. 1995-2003. que veñen Distribución provincial da facturación do audiovisual galego. televisión e animación.970 1.167.85% A Coruña.896.897.520 2.845 43.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Facturación das empresas segundo actividade desenvolvida.120.915 12.527.980 36.171 34.182 11.820 2. locales) Televisións locais Multimedia Animación Produtoras Dobraxe e sonorización Facturación total 4. mostrando importantes taxas de crecemento interanual no intervalo 19982003.617.633 34. Pero no intervalo 1995-2003.248 10.748 39.711 4.749 5.610.368 2.910 5.042 469.977 116.042. 1995 Exhibición Distribución Auxiliares Televisións (exc.909.034 3. Pola contra. 2003.85 ao 20%.908 5.879.9%) Ourense.379 5.936.75% do volume de negocio da industria audiovisual galega no 2003.954. ao igual Lugo.252.776.731.488.446. 47 .651 3.572.527.371.137.827 11.898 1999 8.469.977.796 2000 8.276.304 1.522.697.236 21. Referente á distribución provincial da facturación.960 2003 7.698. 2. se ben logrou importantes cifras de negocio.041. A Coruña perdeu un certo peso relativo no total da cifra de negocio do sector.972.036 126.890.079 14.102 1.239 4.893.665 1998 7.031 3. multimedia.156 13. seguida a moita distancia por Pontevedra (20%) e con pesos menores Ourense (2.228.29 ao .858 15.713.398.68% e Lugo (1.089 123.176 2002 7.550 16.449 39.547. e pasan do 1.573.323.327.960 5.492.545.028 1.796 Fonte: Elaboración propia.874.848 1997 6.929.65% crecemento interanual do emprego reducido e un incremento que calificaremos de medio no número de empresas que operan no mercado. Ourense e Pontevedra gañan peso na facturación total da industria audiovisual galega.233 40.488 244.042. a emisión televisiva.269 4.159.287.972.511 2.039 24.673 5.901.772 7.969 1996 5.881.072 26.83% e do 17. A Coruña xera o 74.169 22.447.197. Pola contra. 75.83% Lugo.055.755.002 28. vídeo.668.300 1.122 4. son o grupo cunha maior facturación no 2003.321 53.923.074 2001 8.880 32.903.705.909 1.825.958 2. 19.463.226 20.179 3.036.658 1.320.737 4.873 46.

3% do total do volume de negocio. que supoñen eles os tres o 71. Crecemento medio interanual do número de empresas no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras Ademais.00% 5. con 4.00% 1 20. seguida en importancia polas televisións autonómicas e nacionais con espazo de desconexión e os servizos auxiliares de apoio á produción.00% 0.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Crecemento interanual do número de empresas e do emprego no período 1998-2003 e facturación no 2003 segundo a actividade desenvolvida 35.00% 80. extráense algunhas conclusións que confirman a crecente importancia en Galicia das actividades .00% -5. Outro feito a considerar e a perda de importancia relativa da Televisión de Galicia no total de negocio xenerado polo audiovisual galego: en 1998 o canal autonómico facturaba o 23. Por outro lado. Pero esta importancia das empresas mais grandes segue unha tendencia decrecente nestes últimos anos.00% 1 00. a facturación aparece concentrada xeograficamente arredor dos municipios da Coruña.00% 60.00% 1 0. como é o caso de Voz Audiovisual. e as 20 primeiras o 64.47% do volumen total de negocio (67. Outros concellos con importantes cifras de facturación son os de Ames e Teo.53% se se consideran ás vinte mais grandes).00% 0. na área de Santiago. de feito que en 1998 as dez empresas con maior facturación representaban o 54.9 millóns de euros (39.00% 25. Desta cifra agregada.15% do total da facturación do sector. e en 2003 esta porcentaxe é só do 16.22% do total. Cambre e Oleiros.76%). CTV. e Vilagarcía de Arousa. De feito.15% da facturación do sector no 2003 2.00% 30. as empresas produtoras son as que xeran un maior volume de beneficios. da comparación do repartimento do resultado contable entre as distintas actividades en 1997 e no 2003. Dygra Films ou Bren Entertainment. Pero ademáis de xeográficamente. no ano 2003 as dez empresas con maior volumen de negocio supuseron o 49.00% Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003.00% 1 5.00% 20.00% 20. Continental. o que supón multiplicar case por catro as cifras obtidas en 1997. Santiago de Compostela e Vigo. na de A Coruña. Zenit Televisión. o volumen de negocio do sector aparece concentrado nunhas poucas empresas.61%. 10 empresas concentraron o 49. maila o incremento da TVG neste período.12%.2 RESULTADO DE EXPLOTACIÓN O resultado agregado das empresas que conforman o sector audiovisual e das que se dispón de datos ascendeu no ano 2003 a máis de 12.00% 40.3 millóns de euros. Iste feito é debido á dimensión económica que están a lograr algunhas das produtoras galegas.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
relacionadas coa animación, a perda de capacidade da exhibición para xerar beneficios na mesma contía que o viña facendo ata agora, a consolidación da produción e o importante papel das diversas actividades auxiliares.
Evolución do resultado total do sector audiovisual galego
8.807.269 12.296.126 7.040.898 2002 2003
28,87% 14,42% 16,93% 2,21% 8,65%

14.000.000 12.000.000 3.614.994 10.000.000 8.000.000 -1.937.826 6.000.000 4.000.000 2.000.000 0 -2.000.000 1995 1996 1997 -334.297

3.503.826

1998

1999

2000

2.439.448

2001

Novamente, se se analizan as cifras medias por empresa, as televisións29 sitúanse moi por encima da media galega (con 534.921,45 euros, feito provocado pola gran dimensión das empresas que operan nestas actividades), xunto coa distribución (154.692,19) e a animación (109.580,36). As ratios máis reducidas danse para as empresas de multimedia (6.114,83) e as de dobraxe e sonorización (16.718,36), ademais das televisións locais, que obteñen un resultado global negativo (-24.583,45). Rendibilidade económica do audiovisual galego no 2003 segundo a actividade desenvolvida
Activo total medio Servizos auxiliares Exhibidoras e distribuidoras Produtoras Televisión Total xeral 127.927,89 278.783,15 170.568,72 1.972.382,93 385.159,18 Resultado medio 36.937,40 40.187,79 28.885,54 43.648,86 33.305,11 Rendibilidade económica

Fonte: Elaboración propia, a partir dos datos do Rexistro Mercantil

De forma análoga, o resultado por empregado das empresas distribuidoras está moi por encima da media galega do sector (20.625,63 euros fronte a 5.299,62 do sector), o mesmo que acontece coas empresas de animación (13.567,09 euro s), mentres que as produtoras de multimedia, as de dobraxe e sonorización, as de exhibición e as de emisión están por debaixo. Novamente, no caso das locais galegas obtense un resultado por traballador negativo. É importante salientar que esta cifra global de beneficio se logra aínda que o 25% das empresas analizadas e das que se conta con datos cerraron con perdas o exercicio económico do 2003 (último ano dispoñible).

29 As autonómicas e as nacionais con desconexións.

3.408.717

49

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

Crecemento medio interanual da facturación e do resultado no período 19982003 e rendibilidade no 2003 segundo a actividade desenvolvida
300,00% 250,00% 200,00% 1 50,00% 1 00,00% 50,00% 0,00% 0,00% -50,00% -1 00,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual do resultado no período 1998-2003.

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003
Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

Do cálculo da rendibilidade económica das distintas actividades, obtida como o produto da marxe pola rotación , resulta que a rendibilidade media do audiovisual galego no 2003 é do 8,65%. Por encima deste valor estarían as produtoras de animación (cun 367,5%), as empresas de servizos auxiliares (31,57%), distribución (28,51%) e as empresas de dobraxe e sonorización, multimedia e produción de cine, vídeo e televisión, todas elas arredor do 13%. Pola contra, as cadeas de televisión local obteñen unha rendibilidade económica negativa (-14,21%, debido á marxe comercial negativa que logra no desenvolvemento das súas actividades).
Rendabilidade económica das distintas actividades do audiovisual en Galicia con respecto á media sectorial. 2003.
200,00% Distribución 160,00%

30

120,00% Exhibición Marxe -60,00% -40,00% 80,00% Total sector audiovisual -20,00% 0,00% TV autonómica e nacional 40,00% con espacio de desconex. Produción de cine, vídeo e televisión Dobraxe e sonorización 20,00% Multimedia Rotación 40,00% 60,00% Servizos Auxiliares

TV Local 0,00%

En calquera caso, a emisión televisiva (incluíndo xa as cadeas autonómicas e as nacionais con espazo de desconexión) só logra un 2,21% de rendibilidade. Da mesma maneira, a rendibilidade dos fondos propios máis elevada alcánzase nas actividades de animación e

30 Rendibilidade económica=Marxe*Rotación=(Beneficio/Facturación)/(Facturación/Activo total).

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
de distribución, sendo as máis reducidas as da exhibición cinematográfica e a da televisión local, que obtén un valor negativo.

2.3

EMPREGO

As actividades relacionadas co sector audiovisual, en sentido amplo, mantiveron no exercicio de 2003 unha media de 2.320 empregados, que suporían arredor do 0,209% do total de poboación ocupada en Galicia.

Distribución do emprego por actividade. 2003.

Dobraxe e sonorización 2,93% Exhibición 6,40% Produtoras 34,32%

Distribución 1,94% Empresas auxiliares 8,72%

Animación 4,53%

Multimedia 4,38%

Televisións (excepto locais) 25,73% Televisións locais 11,05%

De novo, o maior volume de emprego concéntrase nas empresas dedicadas á produción, que ocupan 1.002 empregados, que veñen representar o 43% dos traballadores do sector. A continuación, sitúanse as compañías de emisión, con 853,32 empregados e, seguidamente, as exhibidoras, con 148,6 empregados, que supoñen o 6,4% do total, e as distribuidoras, con 45 empregados, que supoñen só o 1,94%.

Crecemento medio interanual da facturación e do número de empresas no período 1998-2003 e emprego no 2003 segun a actividade desenvolvida
1 20,00%

Crecemento medio interanual do número de empresas no período 1998-2003.

1 00,00%

80,00%

60,00%

40,00%

20,00%

0,00% 0,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003
Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

51

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución do emprego do sector audiovisual segundo a actividade desenvolvida pola empresa.
1995 Emprego total do sector Exhibición Distribución Empresas auxiliares Televisións (excepto locais) Televisións locais Multimedia Animación Produtoras de cine e TV Dobraxe e sonorización 16 5 14 546 47 15 0 265,75 213,8 1996 39 5 101 564 79 21 0 315,5 167 1997 72 7 149 568 132 43 5 484,9 178 1998 52 13 141,51 580 190 73 6 488,54 265 1999 101 22 153,51 604 216 54 7 704 85 2000 142,11 28 145 599 164 59,13 50,5 757,68 31,5 2001 122,67 35 151 588 154,67 87,29 91 655,25 37 2002 135,12 38 145,24 594 254,42 92,49 106 607,74 53 2003 148,55 45 202,4 597 256,32 101,63 105 796,29 68

1.150,55 1.320,50 1.687,90 1.858,05 1.995,51 1.976,92 1.928,88 2.026,01 2.320,19

Fonte: Elaboración propia, a partir dos cuestionarios e da información do Rexistro Mercantil

O cadro medio do sector é no 2003 de 6,6 empregados, pero empresas como as de multimedia (2,03), servizos auxiliares (3,61) e exhibición (4,79) están por debaixo desta cantidade. Iso pode deberse a que son empresas máis intensivas no capital que demandan cadros máis reducidos. Pola contra, as produtoras de animación presentan unha dimensión media en canto ao cadro superior á media, consecuencia das elevadas necesidades de persoal destas actividades, onde a creatvidade é o principal valor. As dez empresas cun maior número de traballadores concentraron no 2003 o 47,68% do total de emprego do sector, porcentaxe inferior que o do ano 1998, que ascendía ao 56,62%. Ademáis deste cambio no índice de concentración, advírtese como mudaron o tipo de empresas con maiores cadros de empregados: en 1998, entre as dez empresas con mais traballadores estaban duas televisións e tres empresas de dobraxe, mentras que no 2003, as emisoras seguen ocupar os mesmos postos, pero son as produtoras de televisión e as de animación as que ocupan eses postos. Por último, comentar que a media do sector en canto ao grao de temporalidade na contratación sitúase arredor do 50% do total de persoal empregado. Dáse, pois, unha alta precariedade laboral no sector (os traballadores do audiovisual traballan de media moi poucas semanas ao ano e sempre con contratos eventuais) e unhas remuneracións inferiores ás medias do Estado (as empresas, para manterse no mercado, tratan de reducir gastos, poñendo un maior acento nos custos laborais, xa que se enfrontan a unha man de obra escasamente organizada, non sindicada e pouco especializada). A crecente concentración de empresas podería conducir nun futuro a que o sector audiovisual acadase un nivel de produción máis amplo e estable. Isto, en principio, significaría que a man de obra se puidese especializar, accedese a mellores condicións laborais e vise aumentados os seus salarios.

52

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Por último, como queira que o audiovisual depende en gran medida dunha forte división do traballo, dunha alta especialización da súa man de obra, combinada cunha flexibilidade absoluta, esta industria precisa dun tipo de traballadores moi especial (e tamén moi vocacional). A precariedade laboral e os baixos salarios tende a desmotivar ós profesionais, a minguar a súa produtividade e, a longo prazo, mínase a competitividade do sector.

2.4

A PRODUCIÓN DE CINE, VÍDEO E TELEVISIÓN

As produtoras galegas de cine, vídeo e televisión eran 145 no ano 2003 e facturaron 53,3 millóns de euros cun resultado económico de 4,9 millóns. Entre todas sumaban 796 empregados. Principais magnitudes das produtoras de cine, vídeo e televisión en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 69 145 110,14% Facturación 16.874.169 53.252.651 215,59% Resultado 935.836 4.888.358 422,35% Nº de traball. 485 796 64,22%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Estas produtoras elixiron de maneira maioritaria A Coruña como domicilio social, de xeito que nesta provincia está situado o 64,8% das empresas. Con importancias xa menores figuran Pontevedra (26,06%), Ourense (6,34%) e Lugo (2,82%). Pero son varias as empresas doutros
Distribución provincial das produtoras de cine, vídeo e televisión. 2003.
Lugo 2,82% A Coruña 64,79%

catalogadas

como

subsectores (multimedia, animación, auxiliar…) e que, non obstante, din desenvolver actividades de produción de cine, televisión ou vídeo. En concreto, 185 producen cine, 100 vídeo e 75 televisión, aínda que sexa de maneira esporádica. Malia que a produción videográfica ten por termo medio un peso pouco significativo na

Ourense 6,34%

Pontevedra 26,06%

facturación destas empresas (24%), no caso do cine e da televisión, a especialización está arredor do 50%. Dentro deste colectivo, hai compañías vinculadas a grupos de comunicación (“La Región”, “El Correo Gallego”, “La Voz de Galicia”, “El Progreso” ou Cíes Comunicación), grupos de produción (Faro, Continental, Dygra ou Filmanova) e outros conglomerados de menor tamaño, nos que a característica é a dun accionista maioritario común. Polo que respecta á antigüidade, o 56% das empresas foron constituídas desde 1995, e sómente o 5,8% é anterior a 1985. Aínda tratándose dun subsector cunha certa traxectoria, é salientable que entre 2001 e 2004 creáronse 26 novas sociedades neste ámbito. Ademais, son varias as produtoras que tiveron a súa orixe noutra empresa anterior, e que simplemente cambiaron a denominación social, polo que, aínda que teñan unha data de constitución recente, en realidade levan operando no mercado moitos anos. Os ingresos de explotación das produtoras galegas de cine, vídeo e televisión medraron un 215,6%, pasaron de 11,7 millóns de euros en 1995 a 53,25 en 2003. Neste ano, a importancia relativa destas actividades no total da facturación do sector audiovisual galego foi do 33%.

53

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución da facturación das empresas galegas de produción de cine, vídeo e televisión.
60.000.000 50.000.000 40.972.958 40.000.000 30.000.000 20.000.000 1 0.000.000 0 1 995 1 3.550 2.71 1 .697.261 1 34.434.970 22.874.873 1 6.874.1 69 39.972.520 43.434.820 53.252.651

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O nivel medio dos activos totais destas empresas é menor ao da industria galega audiovisual. Por outro lado, a marxe comercial das produtoras galegas de cine, televisión e vídeo é practicamente igual ao da media sectorial galega, aínda que a rotación é superior, polo que a rendibilidade destas actividades é cinco puntos superior á do total do sector (13,02% en relación con 8,65%). A facturación promedio por empresa das produtoras galegas de cine, vídeo e televisión foi en 2003 de 367.259,7 euros, inferior á media do sector. Tamén a facturación por empregado, o resultado por empresa ou o cadro de persoal medio destas produtoras é inferior á do total do sector, malia a diferenza relativa ser menor.

Evolución do emprego das empresas galegas de produción de cine, vídeo e televisión.
800 700 600 500 400 300 200 1 00 0 1 995
266 31 6 485 489 704 758 655 608 796

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O número medio anual de traballadores das compañías dedicadas á produción de cine, vídeo e televisión incrementouse de 266 en 1995 a 796 en 2003, o que representa un crecemento do 64,22%. Aínda que o volume de emprego segue unha tendencia crecente, é de subliñar a irregularidade deste, de xeito que hai incluso anos nos que o número de profesionais ocupados descende. Dada a temporalidade da contratación na produción cinematográfica pola propia estrutura desta actividade (móntase un amplo equipo de traballo formado polos actores, técnicos, persoal de dirección, etc. que é desmontado ao finalizar cada produción), o nivel de emprego está directamente relacionado coas rodaxes levadas a cabo en cada un deses exercicios. Pola contra, as relacións

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
laborais no ámbito da produción televisiva, aínda que de carácter maioritariamente temporal, son máis estables no tempo, por tratarse de proxectos cunha duración superior.

2.5

A PRODUCIÓN MULTIMEDIA

As empresas dedicadas á produción multimedia, con domicilio social en Galicia, eran 50 en 2003, facturaron 5,9 millóns de euros e contaban nese ano con 102 empregados. Principais magnitudes das empresas de multimedia en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 17 50 194,12% Facturación 1.923.158,24 5.901.698,02 206,88% Resultado -4.325,00 305.741,55 Nº de Empregados 43 102 136,35%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Estas empresas distribúense no ámbito provincial entre A Coruña (48,9% do total) e Pontevedra (30,6%) fundamentalmente. Convén sinalar que son moitas as empresas que en Galicia operan neste sector, pero foron seleccionadas só aquelas cunha compoñente máis creativa e menos tecnolóxica. Pero 83 das empresas do censo declaran que prestan algún tipo de servizo de multimedia (desenvolvemento de páxinas web ou CD-rom, fundamentalmente, aínda que comezan a saír empresas que operan nos contidos multiplataforma). O índice de especialización destas produtoras non é moi elevado, supoñendo o 38% da facturación das empresas que desenvolven actividades de desenvolvemento de páxinas web e o 16,4% a creación de cd-rom. Estes datos evidencian que moitas das empresas do sector inclúen este tipo de actividades na súa carteira de produtos/servizos. Ademais, algunhas destas compañías pertencen a grupos empresariais, como é o caso das vinculadas ao grupo Auria, en Ourense. Por outro lado, as primeiras produtoras de multimedia foron constituídas na segunda metade da década dos oitenta, malia o 90% destas empresas nacer despois de 1995, o que pon en evidencia que se trata de un subsector moi recente.
Distribución provincial das empresas galegas de multimedia. 2003.

Polo demais, as vendas das produtoras de multimedia galegas pasaron de 1,9

Lugo 2,04%

Ourense 18,37%

millóns de euros en 1997 a 5,9 en 2003, o que supón un crecemento de case o 206,9%, por encima da media do sector audiovisual en Galicia. Por

A Coruña 48,98%

Pontevedra 30,61%

outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 3,65%. O resultado económico das produtoras galegas de multimedia representa só o

2% do total do balance contable da nosa industria audiovisual, e ascendeu a 305.741,6 euros en 2003. Ademais, o resultado foi de signo negativo ata 1998, primeiro ano no que estas empresas obteñen beneficios globalmente. A facturación por empresa das produtoras de multimedia galegas en 2003 foi de 118.034 euros, por debaixo da media do sector, malia que, tal e como ocorría coa produción multimedia, a recente creación dalgunhas destas empresas non permite xulgar aínda a súa capacidade de xeración de volume de negocio. Chama a atención o reducido cadro de persoal medio deste grupo empresarial, un terzo inferior á media do audiovisual galego, o que fala ben ás claras de empresas de reducida dimensión.

55

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución da facturación das empresas galegas de multimedia
5.901 .698 6.000.000 4.61 7.042 5.572.908 4.000.000 3.81 02 7.1 3.000.000 2.000.000 1 .000.000 1 .055.534 0 1 995 1 .323.820 2.966.488 1 .923.1 58

5.000.000

5.1 46.379

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O nivel medio dos activos totais das compañías operantes neste subsector é moi inferior ao da industria galega audiovisual en xeral, o que pode estar relacionado coa baixa intensidade en capital destas actividades, e, xa que logo, coa cativa capitalización das empresas. A marxe comercial das empresas multimedia é de case o dobre da media sectorial galega (24,13% fronte a 13%), o que xunto cunha rotación moi próxima á media do audiovisual galego (55,71% en relación con 66,54%) leva a unha rendibilidade cinco puntos superior (13,44% en comparación con 8,65%).

Evolución do emprego das empresas galegas de multimedia
1 20 1 00 1 02 80 60 40 20 1 5 0 1 995 1 996 1 997 1 998 21 73 54 43 59 87 92

1 999

2000

2001

2002

2003

Os postos de traballo medios anuais xerados por estas empresas de produción multimedia pasaron de 15 en 1995 a 102 en 2003. Isto supón un crecemento do 136%, o que debe interpretarse como a crecente importancia deste tipo de actividades, se ben o ritmo de crecemento do emprego parece desacelerado desde 2001.

2.6

A PRODUCIÓN DE ANIMACIÓN

No ano 2003, eran 13 as empresas situadas en Galicia e dedicadas á produción de animación; a súa facturación sumaba 5,2 millóns de euros e contaban entre todas con 105 empregados.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Principais magnitudes das empresas de animación en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 3 13 333,33% Facturación 101.510,94 5.167.320,58 4990,41% Resultado n.d. 1.424.544,72 Nº de Empregados 5 105 2000,00%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

A distribución provincial das produtoras galegas de animación mostra unha clara concentración na Coruña, de tal maneira que o 76,9% (10 empresas) teñen o seu domicilio social nesta provincia, o 15,38% en Pontevedra (2) e o 7,69% en Ourense (1). Ademais, 6 delas teñen o seu domicilio social na Coruña, e 3 operan desde Santiago de Compostela, e son estes, xa que logo, os núcleos de poboación que acollen a máis empresas desta actividade. Ademais, catro destas empresas pertencen a
Distribución provincial das empresas de animación. 2003.

grupos

empresariais:

dúas

delas

están

integradas no Grupo Dygra Films e outras
A Coruña 76,92% Ourense 7,69% Pontevedra 15,38%

dúas en Filmax. Por outro lado, as máis antigas das produtoras de animación foron constituídas no ano 1995, e a metade delas naceron no ano 2000 ou con posterioridade. Os seus ingresos de explotación pasaron de 101,5 miles de euros en 1997 a 5,2 millóns en 2003, o que supón un crecemento de case o 5.000%, moi superior ao de calquera das

actividades da industria audiovisual galega. Por outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 3,2%. O resultado económico declarado polas produtoras de animación en Galicia foi de 1.424.544,72 euros en 2003, se ben é certo que, nestes últimos anos, as empresas dedicadas a estas actividades tiveron un balance global negativo ata 2002, primeiro exercicio no que este colectivo empresarial conseguiu beneficios totais.

Evolución da facturación das empresas galegas de animación
6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000 2.000.000
1 .51 01 1 244.780 469.633 1 .492.233 5.61 0.449 5.698.845

5.1 67.321

1 .000.000 0 1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

A facturación por empresa das produtoras de animación galegas no ano 2003 é de 397.486,2 euros, por debaixo da media do sector, malia seren varias as empresas de recente creación que aínda non achegan volume de negocio. Outras magnitudes que resultan superiores no caso das empresas de animación con respecto á media

57

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
do audiovisual galego son o resultado por empregado, o resultado por empresa ou o cadro de persoal medio. A marxe comercial era moi superior á media galega do sector (366,2% fronte a 13%), o mesmo que a rotación (100,34% fronte a 66,54%), polo que a rendibilidade destas actividades resulta moi superior á do total da industria audiovisual galega (367,5% fronte a 8,65%).

Evolución do emprego das empresas galegas de animación
1 20 1 00 80 60 40 20 0 1 997 5 6 7 51 91

1 06

1 05

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

Con respecto ao volume de emprego xerado en Galicia por estas actividades de produción de animación, pasouse de tan só 5 traballadores en 1997 a 105 en 2003, o que representa un crecemento do 2.000% e demostra a enorme potencialidade deste apartado en canto á xeración de postos de traballo, por tratarse dunha actividade intensiva en man de obra e baseada na creatividade dos deseñadores e non tanto no capital nin nas infraestruturas.

2.7

A DISTRIBUCIÓN DE CINE E VÍDEO

As empresas situadas en Galicia e dedicadas á distribución cinematográfica e videográfica ascendían en 2003 a 6, fronte ás 4 de 1997. Principais magnitudes das empresas de distribución en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 4 6 50,00% Facturación 1.825.665,00 12.929.007,00 608,18% Resultado 197.236,00 928.153,00 370,58% Nº de Empregados 7 45 542,86%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Delas, tres dedícanse á distribución de cine e outras tres a distribución de vídeo. En total, facturan case 13 millóns de euros e contan con 45 empregados. O reparto por provincias das distribuidoras galegas mostra unha clara concentración en Pontevedra, de tal maneira que o 66,67% destas compañías está localizado nesta provincia, fronte ao 33,33% da Coruña. Ademais, dúas da s tres distribuidoras videográficas teñen o seu domicilio social en Vilagarcía

Distribución provincial das empresas distribuidoras. 2003.
P o ntevedra 66,67%

A Co ruña 33,33%

de Arousa (Pontevedra), e outras tantas operan desde Vigo. Hai que aclarar que Suso Zinea, situada en Vigo e

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
dedicada á distribución de cine, é simplemente unha delegación da empresa que ten o seu domicilio social no País Vasco. Os ingresos de explotación deste subsector pasaron de 1,3 millóns en 1995 a 13 en 2003, o que supón un crecemento do 608%, moi por encima da media do sector audiovisual galego. Ademais, o 92% deste volume de negocio foi xerado pola distribución de vídeo e DVD, e tan só o 8% pola distribución cinematográfica propiamente dita. Por outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 8%, porcentaxe moi superior á que lle corresponde por número de empresas (1,7%). O resultado económico das actividades de distribución audiovisual en Galicia foi de 928.153,00 euros, sempre no 2003. Isto supón un crecemento do 370,6% no resultado antes de impostos destas empresas para o período 1997-2003, o que supón un crecemento medio anual do 53%.

Evolución da facturación das empresas galegas de distribución. 1995-2003.
1 4.000.000 1 .698.039 1 1 2.000.000 1 0.000.000 8.000.000 6.000.000 4.000.000 2.000.000 0 1 995 1 .287.969 9.446.236 7.936.599 5.970.226 4.776.898 1 .825.665 1 1 .61 .848 1 2.929.007

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

A marxe comercial das distribuidoras galegas é superior á media galega do sector en 3 puntos (16,34% fronte a 13%), o mesmo que a rotación (174,52% fronte a 66,54%), polo que a rendibilidade destas actividades resulta superior á do total da industria audiovisual galega, que é de 8,65%. Ademais os fondos propios medios son case tres veces superiores á media sectorial, o que denota unha maior capitalización destas empresas.

Evolución do emprego das empresas galegas de distribución. 19952003.
45 40 35 30 25 20 1 5 1 0 5 5 5 1 996 7 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 1 3 22 28 35 38 45

0 1 995

A facturación por empresa das distribuidoras galegas é de 2.154.834,6 euros, moi por enriba do promedio do sector. Outras magnitudes que resultan superiores no caso das empresas de distribución con respecto á media do

59

Pero.9%). consecuencia dun menor crecemento na facturación que o total do sector. de maneira que o 51.35%).09 524.17% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO audiovisual galego son a facturación por empregado. Isto supón un incremento da concentración nos últimos anos.3% das exhibidoras foi creado antes de 1990 e o 26. .61% provincia. este pasou de 5 traballadores en 1997 a 45 en 2003. o resultado por empregado ou o cadro de persoal medio. a pesar da perda de espectadores de cine en sala.7% na segunda metade da década dos noventa. Principais magnitudes das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia.674. pódese concluir que o total do volumen de negocio xenerado pola exhibición cinematográfica en Galicia ascendeu no 2003 a 18.250. Box ou Yelmo.5 en 2003.7 millóns de euros. 2003. e que ten algunhas das súas causas no cambio dos hábitos socioculturais da xente. 1997 e 2003. como Cinesa.12% Nº de Empregados 72 597 729. en moitos casos.593 2. na meirande parte da man de novos complexos multisala que levaron. e que facturaron no 2003 11. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 21 31 47.7 millóns de euros Os ingresos de explotación destas empresas pasaron de 4. que se vén rexistrando nos últimos anos. o volumen de negocio da exhibición cinematográfica foi de 18. na existencia de máis alternativas de ocio. A distribución provincial destas empresas de exhibición de cine denota unha elevada concentración en Pontevedra. o que supón multiplicar por nove o número de traballadores neste período.7 millóns.2 millóns de euros. Pontevedra 51. En orden de importancia seguirían A Coruña (19. xa que no estudo Audiovisual Galego 2003 a porcentaxe desta provincia era só dun 35%.8 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA As empresas galegas dedicadas á exhibición cinematográfica en 2003 eran 31. que explotan a meirande parte dos multiplex galegos.607. Con respecto á antigüidade . desde o ano 2000 naceron en Galicia 7 empresas dedicadas á exhibición cinematográfica de carácter comercial.6% destas teñen o seu domicilio social nesta Distribución provincial das empresas galegas de exhibición.90% Lugo (12.26 262. Con respecto ao volume de emprego xerado en Galicia por estas actividades de distribución audiovisual.13% Lugo 12. Ourense (16. á desaparición doutras empresas de carácter familiar propietarias dunha única sala. No 2003.39% Resultado 738.5 millóns de euros e daba emprego a máis de 140 persoas.028. 2.910.9 millóns en 1995 a 7.13%) e A Coruña 19.742 39. se ben o seu máximo neste período o acadou 1999 cun volume de negocio de 8. Pero a evolución destas actividades supón unha perda de importancia relativa da fase de exhibición dentro da cadea de valor do cine. Isto é causa da entrada en Galicia dos grandes grupos de exhibición. Polo tanto. o 33.62% Facturación 6.35% Ourense 16. facturaban case 7. o resultado por empresa.

dentro do volume de negocio destas empresas.042. o resultado por empregado ou incluso o cadro de persoal medio. aínda que a rotación é superior (88% fronte a 66.000.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA a difusión do cine na casa a través do DVD ou do vídeo ou a existencia dunha maior oferta de canles de televisión.000 0 2000 2001 8.297 1 1 7.000 1 8. co que situaría o total do emprego en Galicia nestas actividades en 296 31. polo que a rendibilidade deste subsector é de 7. Facturación das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia 20.207. mentras que os ingresos por servizos de bar. moi por debaixo da media do sector (819.1 . palomitas e golosiñas.000.794.000 1 2.279.9% da facturación restante.000.255 euros.000.938 euros). cuxas cifras ascenderon no 2003 a 147 traballadores.947 0.827 1 7.000.9 euros en 2003.000 8. o resultado por empresa.031 1 8.000 1 6.21 2 2002 2003 Exhibidoras galegas Exhibidoras non galegas Total da exhibición O resultado económico das actividades de exhibición cinematográfica comercial galegas foi de 558.772 4. A facturación por empresa das exhibidoras galegas é de 240.000 1 4.54%).1%).891 . 61 .838.547 1 8.655.971 1 7.799. publicidade e outros supoñen o 18. o que supón o dobre dos postos de traballo ao final do intervalo.92% e a do total da industria audiovisual galega é de 8.000 6. cada vez teñen mais peso os ingresos atípicos (venda de bebidas.61 . Outras magnitudes que resultan inferiores no caso das exhibidoras con respecto á media do sector son a facturación por empregado. Isto supón unha caída do resultado antes de impostos destas empresas no intervalo 1997-2003 do -24%.).795.447.000 8.000. Un estudo da consultora DBK sobre as actividades de exhibición cinematográfica en España revela que a venda de entradas segue a ser a maior fonte de ingresos das empresas exhibidoras (representa en torno ao 81. que veu descendendo nestes anos a unha media anual do 2.024 81 7. Pero a estes empregados hai que engadir aos vinculados ás grandes cadeas de exhibición de titulardade non galega.000.000.61 1 0. Ademáis. 31 Se ben nos análisis incorporados no Libro non se consideran por non ser o dimicilio social destas empresas en Galicia.91 5 9. A marxe comercial das nosas compañías de exhibición cinematográfica é catro puntos inferior á media do total do sector na comunidade (9% fronte a 13%). publicidade nas salas.000 1 0. Con respecto ao emprego dedicado ás actividades galegas de exhibición comercial.000.65%.31 9 1 8.204 1 .000 2.000. etc.18%. este pasou de 72 traballadores en 1997 a 149 en 2003.

974.004 1.688 2. e nac.614.304 24. 296 300 250 200 1 50 1 42 1 00 50 59 0 2000 59 2001 59 2002 2003 Total da exhibición 1 23 1 35 1 47 1 94 1 82 1 49 201 Exhibidoras non galegas Exhibidoras galegas 1.789.296.028.674.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Emprego das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia.282 1.607 -885. (1) Facturación 1997 Total audiovisual TV Autonóm. dúas autonómicas e tres nacionais con espacio ou tempo de desconexión rexional. con desconexión Locais Total TV 68.733 Resultado 2003 12.126 2.282. 1997 e 2003.036.878.994 1.072 2.796 39.014 -23.603 % crec 240% 109% -3901% 42% 1997 568 132 700 Empregados 2003 597 256 853 % crec 37% 5% 94% 22% 1. No seu conxunto estas compañías obtiveron nese ano uns ingresos de explotación de 45 millóns de euros e xeraron un volume de emprego de 853 traballadores.512 22.096.376 2003 161.1 A EMISIÓN TELEVISIVA Galicia súmaba no ano 2003 un total de 41 emisoras de televisión.925.320 180 3 24 27 Nº empresas 1997 2003 352 5 36 41 % crec 96% 67% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.208 % crec 137% 77% 105% 80% 1997 3. Grandes magnitudes da emisión de televisión en Galicia. Nota: Os datos do Centro Territorial de TVE en Galicia só incluen hasta 1999 62 .527. Delas 36 son locais.896.298 44.258.910 5.

a de Arnoia. están as grandes operadoras como a Televisión de Galicia (TVG).000. 45.71 1 28. Non así as televisións locais.897.755.8% e 11 televisións locais).000.072 26.000 25.000 30.83% A Coruña 43.960 4. Os ingresos de explotación das televisións con domicilio social en Galicia pasaron de 25 millóns en 1997 a 45 en 2003.488.000 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 5. Evolución da facturación das televisións galegas.239 34.1 79 97. constituídas desde o ano 2000 (9). Pero este crecemento da facturación está moi determinado nos primeiros anos do intervalo pola incorporación de novas empresas.879. como é o caso da de Quiroga.896. A Coruña ou Santiago de Compostela). por ser a capital autonómica). ademais dalgunhas novas emisoras locais.000 40.042.63% e 6 empresas) e Lugo (12.028 . o que supón un crecemento do 80%.749 2003 Facturación de televisións (exc.000 20.41 6 22.276 1 7. hai un grupo de televisións locais de carácter municipal.000.1 77 20.000.81 1 . Por outra banda. Por outra banda.878. respectivamente. que teñen un activo total 63 . Case a metade das televisións galegas operan desde a provincia da Coruña (o Pontevedra 26. Neste sector operan 6 empresas de titularidade pública (as cadeas estatal e autonómica.304 1 2.000. Pero os anos de maior intensidade no nacemento de televisións locais na Comunidade galega van de 1994 a Distribución provincial das televisións galegas. a productora de noticias Atlas Galicia ou Antena 3 TV Galicia. a de Cerceda.737 4. pertencentes a CRTVG e CRTVE ou ao Grupo Atlas.031 32.000.63% autonómicas Madrid 2. As seguintes provincias en orde de importancia serían Pontevedra (co 26.228. Ourense (14.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Son varias as cadeas galegas de televisións vinculadas a grupos empresariais: por un lado.909 1 3.298 3. Finalmente.269 39.028. 1997. existen outras integradas no grupo de empresas Localia (como son algunhas das emisoras locais de Pontevedra.000 1 0. Vigo.000 1 5. ou a veterana de Ponteareas. con outras de recente creación.469.000.1 2.096. o Centro Territorial de TVE en Galicia ou Atlas Galicia. 2003.547.909.300 36.1 3. aínda que a esta importancia relativa contribúe de xeito significativo o feito de que todas as televisións Ourense 14. Tamén hai outras igualmente de ámbito local relacionadas con grupos de comunicación (como La Región TV.000. locais) Facturación das televisións locais O nivel medio dos activos totais das televisións autonómicas e nacionais con espazo de desconexión é substancialmente maior ao da industria audiovisual galega.44% Lugo 12. e as locais municipais).20% e as nacionais con espazo de desconexión rexional elixisen esta provincia como domicilio social (fundamentalmente Santiago de Compostela.2% e 5 compañías).000.668.90% 44%).000 5.91 0 4.000 35. Telelugo ou Video Voz TV). como é o caso da operadora de cable R.954. neste sector conviven empresas creadas antes de 1990 (5).

malia ser maioritario no seu negocio.. o cadro de persoal medio das primeiras é en 2003 de 119. é incluso negativo (-55%). o que supón un crecemento do 22%.32 546 564 568 580 604 599 588 594 597 TV autonóm. TV local 2. polas súas dificultades de financiamento. Estas cifras están moi condicionadas. que é de 534. A facturación media por empresa das televisións galegas en 2003 foi de 7. con outras. teñen unha escasa capacidade de captación de publicidade que permita financiar o desenvolvemento das súas actividades produtivas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO medio. pola ausencia de datos do Centro Territorial de TVE en Galicia dende o ano 1999.6 traballadores. pero.8 millóns no caso das autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión e de 163. neste grupo de actividade conviven empresas cunha grande estabilidade no emprego. como as locais. posprodución. por unha parte. facturaron 28. a consecuencia da limitada audiencia que acadan nos seus territorios.7 miles de euros nas emisoras locais galegas de televisión. 900 800 700 600 500 400 300 200 1 00 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 47 79 1 32 1 90 21 6 1 64 1 54. froito da incerteza que provoca a dixitalización dos sinais. cun resultado económico de 2. etc. sobre todo.9 miles de euros para as televisións autonómicas e nacionais.10 OS SERVIZOS AUXILIARES As empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual. dado que.42 256. aínda que os seus ingresos de explotación non veñen todos da man do sector audiovisual. e. existen importantes diferenzas no resultado por empresa. mentres que no caso das locais é só de 6. pola importancia de TVG en canto á dimensión do seu cadro de persoal.2 millóns e contaban con 202 empregados.6 mil euros para as televisións locais galegas.32. a marxe comercial das televisións de Galicia é inferior á media da industria audiovisual galega (7. O volume de emprego das televisións que operaban en Galicia en 1995 foi de 853. provisión e aluguer de equipos. que engloban as dedicadas á iluminación. Por outro lado.4 empregados. pero de -24. escenografía. son 56.06% fronte a 13%). do mesmo xeito que a rotación. e. no caso das locais.67 254. unha facturación media e un resultado medio inferior á media do sector.3 millóns de euros en 2003. como é o caso de Televisión de Galicia ou incluso o Centro Territorial de TVE. E é que estas empresas atravesan certas dificultades no momento actual.32 Evolución do volumen de emprego na televisión en Galicia. quince puntos por debaixo da media do audiovisual galego. Por outra parte. e nacional con espacio de desc. De feito. cunha dimensión moito menor e nas que se dá un alto índice de temporalidade. Do mesmo xeito. polo que a rendibilidade tanto dunhas coma doutras non alcanza a media sectorial galega (as TV locais teñen uns niveis de rendibilidade económica de signo negativo). O volume de emprego medio anual das televisións que operan na nosa Comunidade pasou de 593 en 1995 a 853. por outra. montaxe. Isto .

. en 2003.27% Nº de traball.76%.330.748 360.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA supón practicamente dobrar o volume de actividade ou o número de empresas no período 1997-2003.). o peso medio dos servizos de produción na facturación das empresas da industria galega da imaxe que din operar nestas actividades é do 34. froito do maior crecemento do total do sector audiovisual galego con respecto a estas actividades. Distribución provincial das empresas auxiliares do audiovisual galego.64% ao 17. Ademais. Loxicamente esta Ourense 3. a facturación por empregado ou o resultado por traballador era arredor do dobre da media da industria audiovisual galega. e de só o 9.6%). Aínda que haxa compañías que só se dedican a estas actividades auxiliares dentro do audiovisual. os seus principais clientes. pasando de 14 millóns de euros en 1995 a 28.64% Lugo 1. din ofertar este tipo de servizos. de 505.45%).27%.09% distribución está relacionada coa localización provincial das empresas produtoras e das televisións.82% A Coruña 69..748 101. salas de son ou de dobraxe. Desde o punto de vista contable.67% Facturac. Pontevedra 25. A facturación por empresa de servizos auxiliares foi. Por iso.3 en 2003.906 euros. o peso destas actividades no total da industria audiovisual galega pasa do 20.233. con importancias menores nas provincias de Lugo e Ourense. fundamentalmente de montaxe ou posprodución. vinculado á crecente externalización dalgunhas das fases do proceso de produción e da creación de empresas destas ramas. mentres que a rotación é algo inferior. 2003. Os ingresos de explotación deste conglomerado empresarial medraron un 101.54%.041.858 28. superior á media sectorial. a marxe comercial dos servizos auxiliares é moi superior á da media da industria audiovisual de Galicia. produción de cine. o que pode deberse á menor necesidade de infraestruturas (estudios de gravación. De feito. a rendibilidade económica das empresas auxiliares do audiovisual galego está 23 puntos por iba (31. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 30 56 86. Os activos totais medios das empresas auxiliares son inferiores aos da industria galega audiovisual (menos da metade). non obstante. vídeo ou televisión…) e que.57% fronte ao 8.308 2. son varias as que prestan apoio maioritariamente noutros subsectores (multimedia. Principais magnitudes de dimensión das empresas auxiliares do audiovisual en Galicia.45% A maior parte das empresas auxiliares do audiovisual galego teñen o seu domicilio social na Coruña (69%). seguido de Pontevedra (25. 1997 e 2003.84% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.76% Resultado 485. mentras que o cadro medio de persoal é inferior (4 traballadores fronte a 7). 65 . 14. o que indica unha certa perda de peso relativo. animación. 149 202 35. estacións de traballo ou equipos de renderización.69% no caso dos servizos de posprodución. Ademais.

250 200 202 1 50 1 49 1 42 1 54 1 45 1 51 1 45 1 00 1 01 50 1 4 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 2.890. Evolución do emprego das empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual. cun volumen de negocio de5.000 24. ainda que a crecente importancia de outras cadeas nacionais fai menos importante este factor.9 millóns de euros.748 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 O número medio anual de traballadores destas empresas auxiliares pasou de 149 empregados no ano 1997 a 2002 en 2003. E que na actualidade. cun porcentaxe medio de case o 60% da facturación.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da facturación das empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual.002 28.000 1 4.327. Esta distribución ten que ver coa distribución xeográfica que presentan as empresas produtoras e das televisións.000. os seus principais clientes. 30.398. para facer frente á As empresas de doblaxe e sonorización son as máis especializadas do audiovisual galego . non habendo ningunha empresa dedicada a este tipo de servizos en Ourense ou Lugo. e con 68 traballadores.1 36.880 21 .881 56 .1 71 20.000.000 20.000.000 25. A maior parte das empresas auxiliares do audiovisual galego teñen o seu domicilio social na Coruña (70%) e o resto en Pontevedra (30%).522.636 1 5.1 1 0. o que representa un crecemento do 35.041 . Este tipo de empresas presentan o índice de especialización mais elevado do sector audiovisual galego. as empresas de dobraxe.330.8%.079 2.000 5.1 21 .858 1 0.000.000.980 1 5.000 0 1 995 1 59.11 O DOBLAXE E A SONORIZACIÓN As empresas de sonorización e dobraxe existentes no 2003 en Galicia ascenden a 10.000.

573. Ademáis.000 2. ainda que en ocasións a relación laboral non se prolonga demasiado no tempo como consecuencia das peculiaridades da actividade: o emprego fixo do sector limitase ao persoal de apoio (administrativos. polo que a rendibilidade económica e cinco puntos superior ao promedio sectorial (13. o que pode estar relacionado cunha menor necesidade de infraestruturas destas empresas. Por outra parte. incluindo na súa oferta servizos de posprodución (fundamentalmente sonorización).545. iniciando novamente unha tendencia crecente.000.371 . Todo isto fai que o cadro medio de persoal destas empresas non sexa 67 .57% en 1999.25%.500. o peso relativo destas actividades no total da industria audiovisual galega desdendeu de xeito importante.500.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA caida de pedidos por parte das cadeas de televisión consecuencia directa da crecente importancia das series nacionais nas súas grellas. o que lles abre este mercado das series de produción propia.248 74. a marxe comercial é superior á media da industria audiovisual.34%.034 3.11% Facturación 2.000 2.184 4526.000 500. están diversificando a súa carteira de servicios.368 2.570 2. que ao ano seguinte se recupera cunha variación do 69.000. Nembargantes. para volver a caer un -47%.1 82 3.000 1 .893.000 3.64% Nº de traball.19% en 1995 a tan só un 2.6 no 2003.48% frente a 8. 178 68 -61. con taxas interanuais do 14.65%) As empresas dobradoras e de sonorización moven un número importante de traballadores.613 167.000. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 9 10 11.034 1 .98% para este período.21% no 2003. Tele 5 ou TVE.834. pasando do 7. técnicos). dentro do intervalo houbo comportamentos desiguais. Evolución da facturación das empresas galegas de dobraxe e sonorización 4.000. o mesmo que a rotación. Principais magnitudes de dimensión das empresas galegas de dobraxe e sonorización. estes tamén están a traballar para cadeas como Antena 3 TV.4 millóns de euros en 1995 a 3.73% Resultado 3. supeditada á carga de traballo e as necesidades da empresa dese determinado rexistro de voz.276. mentras que con dobradores mantense unha relación de tipo temporal.1 76 2.045.573.045.344.80% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. Os ingresos de explotación das empresas dobradoras e de sonorización galegas pasaron de supoñer 3.796 2. 1997 e 2003.248 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 Os activos totais medios das empresas galegas de dobraxe están por debaixo da media da industria galega audiovisual (un tercio).960 3. de xeito que hasta 1997 hai un decrecemento do -19% interanual.000 0 1 995 3. pasando por un mínimo do 1. dirección.000 1 .074 2. o que supón un crecemento en términos nominais do tan só 5.500. aínda que a Televisión de Galicia asegura a maior parte da carteira de traballo dos estudos galegos de dobraxe.463.000 3. Desde o punto de vista contable.

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO moi elevado. Maila todo. Evolución do emprego das empresas galegas de dobraxe e sonorización 300 250 265 200 21 4 1 50 1 67 1 78 1 00 85 50 32 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 37 2001 53 68 2002 2003 . o volumen de emprego das empresas galegas de sonorización e dobraxe pasaron de 214 en 1995 a tan só 68 en 2003.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A O Cine en Galicia CAPITULO 3 69 .

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 3. Royal Books. da man de José Sellier ofrecía a facer fitas cinematográficas en 24 horas. paralelamente á súa actividade principal filmaba cunha cámara Lumiére o paso pola rúa Real do enterro do Xeneral Sánchez Bregua. inserta un anuncio na prensa viguesa no que se As orixes do cinema español localízanse na Coruña. nace na Francia de finais do século XIX . Xa en 1910.000 metros de películas diarios. posteriormente. pensábase que a primeira imaxe en movemento tomada por un español cunha cámara Lumiére era a coñecida Saída de misa de doce do Pilar de Zaragoza e que os operadores pioneiros da cinematografía española foran os Gimeno: Eduardo Gimeno Peromarta e o seu fillo Eduardo Gimeno Correas. como un espectáculo sen maiores pretensións culturais. de madeira. con guión e intertítulos do novelista Rafael López de Haro. un ano despois. a primeira sala estábel galega centrada primordialmente na exhibición cinematográfica. costumbres y bailes gallegos. cando menos. unha cinta de 540 metros (20 minutos de duración). Malia que xa fixera intentos en 1912. Castelao (no papel dun pastor protestante). Tra-los seus primeiros tres anos de actividade. Barcelona.presentaría na súa programación unha serie de cintas documentais. 1850). Na súa partida de nacemento: Joseph Sellier Loup (Givors. sendo Galicia unha auténtica pioneira. un fotógrafo francés33 -aínda que nacionalizado español. Trátase de “Miss Ledya”.1 A PRODUCIÓN DE CINE Ata mediados dos anos 90. Vía Láctea Editorial. A pintura. cunha cámara Gaumont de obxectivo fixo. 33 . ademais. e mais Jon Letamendi. na mesma cidade. 32 As desenvolvidas por José Luis Castro de Paz e José Mª Folgar de la Calle. Pouco tempo despois chega a España. amosa un esforzo permanente por transmitir idea da realidade en movemento. a golpe de manivela e. presentan en Lyon os irmáns Lumiére. a comezos de 1895. o cine. Aínda que ben podería ser que El entierro del general Sánchez Bregua non fose a primeira película que rodaba Sellier. 3.que levaba anos facendo retratos na capital herculina. Gil contaba xa cun catálogo de máis de coarenta reportaxes. en 1916 filmou a primeira película de ficción rodada en Galicia e da que se ten noticia. viñeron certos entrementos ópticos ata chegar á invención do kinestospocio. Aportaciones a los orígenes del cine español. que arremedaba os argumentos folletinescos que facían furor na época. xurdido como medio de entremento. Nestes anos finais do século XIX. en 1913. José Sellier. o 20 de xuño de 1897. en 1839. Logo da invención da fotografía. na súa meirande parte producidas e rodadas por el mesmo na Coruña (1911-1915). La Coruña y los orígenes del cine en España. A Coruña. aínda que cómpre rexistrar nela a primeira aparición cinematográfica de Daniel R. o exhibidor Eduardo Villardefrancos –propietario do Salón París. Anos despois. 1996. de Edison e o cinematógrafo que. o primeiro que pon a funcionar en Galicia unha positivadora de cinema máis ou menos industrial e en 1923 o seu taller contaba con capacidade para positivar 1. dende Altamira ata algunhas das máis modernas formas de expresión. onde José Sellier Loup. O CINE EN GALICIA O afán do home por se expresar a traveso de imaxes é de reflectir nelas todo un abano de sentimentos e ideas é case tan antigo como a súa propia presenza sobre a Terra. máis que un medio de expresión artística. Os resultados non foron moi brillantes. como Monumento a Curros Enríquez. El Ferrocarril de Orense a Vigo. o cine constituía aínda unha novidade tecnolóxica ligada á fotografía. primeiro para o exhibidor Isidro Pinacho. 1996. o tamén fotógrafo José Gil instálase en Vigo e comeza a facer películas como operador. chegando mesmo a organizar unha selección para un proxecto que se titularía La Virgen de la Roca. na Coruña. Gil é. Xa que logo. en 1911. Pero novas investigacións 32 viñeron probar que as orixes do cinema español localízanse.

71 . 36 Vén de recuperarse a primeira delas. Xosé Signo. terá lugar unha efervescencia do documental impulsada por tres destacados homes do noso cinema. La Virgen del Cristal (Saturno e Manuel Lois Piñeiro. Cesáreo González vai ser o máis sólido dos produtores españois que. É nos primeiros anos vinte cando José Gil crea Galicia Cinegráfica (logo dunha anterior tentativa con Fausto Otero. unha comedia dramatizada que mestura as historias dos seriais e o costumismo. pp. entre as que figuran dende Por unha Galicia nova. Os irmáns Barreiro xa deran que falar uns anos antes. Recibimiento de Vigo al Presidente de la República (1934). dun xeito ou doutro. Alejandro Pérez Lugín. pero contén algúns puntos de 34 interese para os galegos . Nos inicios da década dos 36 trinta. 1923). un documental de propaganda a prol do Estatuto de Autonomía de Galicia producido para o Partido Galeguista en 1933. flor de Galicia (Rino Lupo. abrirá mercados a Sudamérica. algunhas delas sonoras . en 1927. dende 1925. Antonio Román. en Diccionario do cine en Galicia (1896-2000). empresa produtora coa que. de 35 Castelao . 35 Vid. Chegados os anos da República Española (1931-36). probablemente inferior no seu conxunto á maioría das longametraxes desa índole producidas nesa época. Mondariz ou Santiago: la Atenas de Occidente. Carlos Velo e José Suárez. CGAI-Xunta de Galicia. ata un Noticiario de Galicia que aparece cando o Noticiario de José Gil estrea a súa sétima entrega. presentaran a súa primeira mediametraxe comercial. La tragedia do Xirobio. 1925) e Carmiña. La tragedia del Xirobio aínda é muda e con intertítulos escritos polo seu director. e durante máis de vinte anos. chamada Galicia Films). quería retomar o campo da exhibición desenvolvendo un noticiario cinematográfico con miras a rendibilizar o seu importante arquivo visual. contando as desventuras dun empregado de farmacia. Xosé Nogueira. Vicus Films produce a rodaxe da primeira –e aínda. 363367. En 1930. enigmática. La casa de la Troya non pasa de ser unha comedia de enredo mesturada con imaxes de tarxeta postal. Vicus ten un catálogo de máis dunha ducia de reportaxes e un fresco de cinco rolos dedicado a distintas cidades galegas. os tres ourensáns. A pesar de que Vigo coñeceu pronto o cinema sonoro e os máis importantes cines de Galicia están en proceso de reconversión. Nos primeiros anos vinte José Gil crea Galicia Cinematoráfica A produtora Vicus Films xurde en Vigo en 1929 e comeza producindo documentais de curta duración que non achegan demasiadas novidades á filmografía creada durante as anteriores décadas por outras produtoras e operadoras galegas. “La tragedia de Xirobio”. o filme Pontevedra. con Galicia foron: Maruxa (Henry Vorins. 1926). dirixe coa axuda de Manuel Noriega a versión da súa popular novela La casa de la Troya. Os nomes dos pontevedreses Ramón e Enrique Barreiro e a casa Folk (a produtora que fundan en 1932) ocupan catro anos de intensa produción de documentais na cidade de Pontevedra.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA La industria pesquera de Galicia. A película comezaría a rodarse en Galicia no verán de 1924. nado en Madrid e educado en Santiago de Compostela. quen inician por aquela época as súas respectivas carreiras. e. en moitos sentidos. fixeran as súas primeiras probaturas no estudio do coloreado de películas co Cinecromo (unha patente desenvolvida por Enrique). cuna de Colón. Os operadores son dous dos mellores que traballaban por aquela época en España: Agustín Macasoli e José Gaspar. Gil intúe o potencial das imaxes animadas como correspondencia visual entre Galicia e a emigración e unha boa parte das súas filmacións viaxan ata Sudamérica. Tres anos despois da súa creación. principalmente a Bos Aires e Montevideo. A Coruña. novelista e operador de cine. cando.longametraxe de ficción galega. baixo o título de Galicia histórico-monumental. inspirados nunha das pezas do libro Cousas da vida. Xa neses anos dez. personaxe excéntrico. facendo moitas coproducións e creando un imperio de 34 Outras longametraxes da época relacionadas. con produción madrileña e financiamento parcialmente galego. 2001. ademais. Barreiro convértese en operador de trinta curtas. Manifestación anticlerical. Ao rematar a Guerra Civil. ademais.

Reina santa. Galicia abriu con el os seus servizos de estudio de filmación barato para 38 o cinema español . en 1968 Cesáreo desfíxose de Suevia. Méndez Ferrín. con xente e con tipos doados de caricaturizar. de claro éxito comercial. que foi secuestrada por parte do Tribunal de Orden Público nas III Xornadas do Cine en Ourense. Ramón na dirección das películas e Adolfo como argumentista. que afundía as súas raizames na plástica galega40. Xosé Nogueira. por unha serie de nomes vinculados dende tempo atrás ao teatro galego. La casa de la Troya. tras a rodaxe de Serán. Botón de ancla. Cesáreo González foi. A rapa das bestas (1973). como foron Euloxio Ruibal. o produtor morre en Vigo. L. vanse incorporando ao grupo unha serie de mozos. Enrique González Baixeras. comezando polos irmáns Torrado. O Corpiño (1973). fixo máis de cen películas. Institució ‘Alfons el Magnànim’. entre outros. Xa en 1974. A actividade de Enroba acaba coa rodaxe de A tola (1975). La pródiga. Vid. Sabela de Cambados. El Pórtico de la Gloria. Mentres tanto. Fernando Rey e Tomás Ares (Xan das Bolas). con películas moi populares. Cada un deles asumiu unha faceta técnica. pp. Descubriu e tivo baixo contrato moitas das estrelas do cinema español dos anos corenta. p. Utilizou tamén nas súas producións moitos actores do cinema español de orixe galega: Antonio Casal. unha das primeiras películas sobre o fútbol que se fixo en España. cunha media de catro ou cinco ao ano. dirixida como as anteriores por López Piñeiro. de tal xeito que o grupo Imaxe alcanzou unha estruturación completa. baseándose nun discurso audiovisual propio. rodadas en Galicia por Suevia foron: Mar abierto. cos xogadores carismáticos de entón.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO distribución de películas. Antonio Simón. o que supón o paso aos 16 mm con Illa (1975). impulsado inicialmente por un home formado na canteira de Díaz Noriega. Colocou ao seu arredor todo un clan de galegos. La señora de Fátima ou Campeones. unha especie de mecenas e empresario de orixe catalana. Félix Casado ou Roberto Vidal Bodaño39. Lola Flores. Poucos meses despois. Naquela época. ao que se uniron inicialmente Miguel Gato e Xavier Iglesias e. o cinema presentábase como un elemento para preservar e dar a coñecer o patrimonio cultural galego. É o momento no que Víctor Ruppén. autóctono. os Lupa chegaron a realizar nove curtametraxes en 8 mm e súper 8: 4x4 (1971). 1982. entra a apadriñar o grupo. Pero o grupo máis activo e o que mobilizou un maior número de xente foi o coruñés Imaxe (1973-80). Nos 70 tamén foi pioneiro o colectivo santiagués Lupa. unha produtora que había tres anos que arrastraba problemas económicos. encabezado dende a súa creación. Fanés. comeza a traballar de xeito independente en 1973. Mesturanzas (1972). 37 O éxito de Suevia Films foi produto de moitos factores. película de 16 mm. En la red de mi canción ou En un mundo nuevo. A procesión das mortallas (1973). Holocausto (1972). Pero será en 1974 cando marque un fito na 37 38 Cfr. cambiando o patriotismo doutras producións da competencia pola comedia doada. Valencia. Carmen Sevilla. Algúns dos seus títulos son Polizón a bordo. Dende 1940. liderado por Carlos Aurelio López Piñeiro. 131 e ss. 1997. Tamén fixo do seu irmán Arturo González a súa man dereita e xuntos crearon Suevia Films. Cifesa. Edicións A Nosa Terra. O cine en Galicia. 324-325. Eloy Lozano Coello. Esa mujer. algúns deles apuntados por Félix Fanés : Cesáreo González soubo apostar no momento axeitado pola produción nacional. máis adiante. no cal Díaz Noriega e os novos cineastas que traballaban baixo a súa dirección deron os primeiros pasos a finais dos anos 60. ademais. en 1971. Pero o xerme do movemento que intentou articular un verdadeiro cine galego localízase no Club Amateur coruñés. Ao longo de catro anos. Sara Montiel. Cotolay. la antorcha de los éxitos. Suevia produciu en Galicia máis dunha ducia de películas e moitos documentais. 39 40 . Algunhas das longametraxes. unha adaptación libre de Retorno a Tagem Ata. Vigo. entre moitos outros. un estudante ourensán de Ciencias da Información. Despois de que o seu irmán Arturo se establecese pola súa conta. ano no que realiza unha curtametraxe en súper 8 titulada Homúnculo. o primeiro en aproveitar aquel tópico de Galicia como boa paisaxe para facer películas. Berros na cova (1973) e Peliqueiros (1974). cincuenta e sesenta: Amparo Rivelles. creando Regia Films. Pouco despois de Lupa fórmase na Coruña o grupo Enroba. a milagrería e a España folcklórica. un relato de X. Inqueda volta (1973). Marisol ou Joselito.

o problema agrávase coa falta de canles e circuítos axeitados para a súa distribución. As produtoras que xorden naquel momento en Galicia son de tipo modesto e mesmo familiar. 73 . coa súa produtora Praia Lenta Films. dirixida por Carlos A. cando non foi visionado por grupos de espectadores 41 moi concretos localizados en ámbitos universitarios. con tres proxectos moi distintos entre si: Circos (1979. cubrindo o resto do investimento con contribucións privadas e con diferentes apaños dos equipos técnicos e artísticos. Realízase a primeira longametraxe de produción galega. Carlos A. Op. López Piñeiro). na que unha parte do cine de Galicia intentaba dar un xiro cara aos grandes formatos buscando unha maior profesionalidade. tales como créditos privados. Xosé Manuel Villanueva Un intre na vida de Manuel (1978) e Juan Cuesta Duelo (1979). Miguel Castelo). en contadas ocasións. Galicia está por debaixo doutras comunidades históricas en canto ao número de películas realizadas na década dos oitenta e principios dos noventa e en canto a propostas concretas para dotar a súa cinematografía dunha infraestrutura mínima sobre a que poder asentarse a medio e longo prazo. O equipo retoma os 16 mm en 1979. Xavier Villaverde). Ruppén dá o paso a 35 mm coa produción de Fendetestas. Ruppén producirá –xa sempre en 35 mm– tres títulos máis que. como Chano Piñeiro con Os paxaros morren no aire (1977). Enrique Baixeras. na que participaron os membros do equipo Imaxe e que supón a fusión de distintas contribucións empresariais. con pouca ou nula capacidade para acceder aos mercados interiores e exteriores e. de Fernández Flórez. que se dedicaría en diante a campos distintos no mundo da imaxe e da cultura. A rebelión das pulgas (1978) e Aos meus queridos pais que me están escoitando (1979). O cadaleito (1976. A partir de aí e ata 1977. ano no que se conflúen unha serie de circunstancias que repercutirán posteriormente no futuro da nosa cinematografía. circunstancias que 41 X. Carlos A. continúa destacando a actividade do grupo Imaxe. encontros ou festivais especializados que se prodigaron naqueles anos. López Piñeiro) e Era unha vez unha fábrica (1979. inicialmente en 16 mm) e O pai de Migueliño (1977. dependentes dos recursos alleos. foi máis alá do marco das xornadas. no que Xavier Villaverde filmou A semente (1977).. Miguel Gato). A rebelión das pulgas (1978) ou produtores como Víctor Ruppén ou Ismael González. Xavier Villaverde con A semente (1977). filme dirixido e coescrito por Antonio Simón con Miguel Gato. de Retorno a Tagem Ata. 1997. No terreo da ficción. xunto o anterior. Malapata. en formato súper 8. O movemento cinematográfico galego que se inicia nos anos setenta tivo un alcance limitado no que se refire á súa difusión e explotación que.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA cinematografía galega coa presentación. mentres xurdían proxectos e ideas e facían a súa aparición novos nomes. trátase de empresas de capital escaso. A consecuencia do seu escaso éxito foi a inmediata dispersión dos membros do grupo. Nogueira. Son momentos clave da década dos 70. outravolta aproveitando o texto de Ferrín. forman parte do bloque máis coñecido do incipiente cine galego dos anos setenta: O herdeiro (1976. Este fenómeno dá lugar a un tipo de produción que pode cualificarse de voluntarista e que repercute forzosamente na calidade final e na súa rendibilidade económica. na súa maior parte. 328-331. cineclubistas ou culturais . En 1975. baseándose na novela O bosque animado. A cidade que se nos vai (1979. a primeira película galega rodada en formato profesional de 35 mm. Ademais. Así se chega ata 1980. Un intre na vida de Manuel (1977). Cit. semanas. Trátase dunha produción na súa As produtoras que xorden nos anos 70 en Galicia son de tipo modesto e case familiar maior parte de curtametraxes e realizada en formatos non comerciais (súper 8 ou 16 mm). traballo sen retribuír ou modelos cooperativos con pequenos desembolsos. López Piñeiro. xa fóra de Imaxe. pp.

. aos modelos tomados como referencia e ás súas connotacións políticas e ideolóxicas. condenábana de antemán a unha existencia restrinxida a círculos minoritarios.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO unidas á precariedade dos recursos industriais.

42 43 La gran comedia (1986) foi a primeira longametraxe comercial de Juan Pinzás con Pilar Sueiro. secundados por un bo 44 número de actores e actrices galegos . O ano seguinte a produtora Sun Lúa embárcase na preparación da rodaxe de Dáme lume (Héctor Carré.. estréase El juego de los mensajes invisibles (Juan Pinzás. de Sancho Gracia P. A metade da vida (Raul Veiga. Era xa moito o camiño andado e só faltaba dar o salto definitivo á 42 longametraxe . Marisa Souto.. Jorge Sanz . estreada en Galicia. Morris. Ademais.. para o que conta con Vici Produccións para poñer en pé unha historia escrita polo propio director. Antonio Simón. 45 rodada integramente e Barcelona . sen dúbida. de Atlántico Films na que se trata a vertente sobrenatural a través da convivencia dalgúns personaxes con fantasmas. Un ano mais tarde fílmase La ley de la frontera (Adolfo Aristarain.1. 1993) e Huidos (Félix Sancho Gracia. E na que o modisto galego Adolfo Domínguez foi produtor. Continental (Xavier Villaverde) e Urxa (Alfredo García Pinal/Carlos A. Manuel Areoso. que gozou dunha ampla cobertura publicitaria. producida por Atlántico Films. Elina Luaces.C. Coa introdución das axudas da administración autonómica á realización de filmes curtos. Urxa (1989) significou a reaparición como director de longametraxes de Carlos A. Resulta innegable que se tratou no seu momento dun acontecemento histórico para a cinematografía galega. o maior éxito de venda directa lógrase con Tirano Banderas (José Luís García Sánchez. En 1996.1 A produción de longametraxes galegas O verdadeiro despegue do cine galego prodúcese en 1984. que foron presentadas en novembro de 1989 en Vigo durante a celebración 43 da mostra chamada Cinegalicia . 1994) é a historia dun triángulo amoroso entre un músico. formulada como un triángulo amoroso nunha aldea e a súa evolución ao longo de corenta anos tamén foi atípico. Os 3 filmes tiñan maioría de apoio económico da Consellería de Cultura e conseguirían derrubar outro dos grandes obstáculos históricos: o acceso aos circuítos comerciais estandarizados. un amigo del e a compañeira deste último. A realización de Sempre Xonxa. 45 75 . López Piñeiro. Sempre Xonxa (Chano Piñeiro). No haber de 1991 hai que apuntar unha nova película con subvención da Consellería de Cultura: trátase de Martes de Carnaval (Fernando Balauz/Pedro Carvajal. 1993). na súa maioría de En 1989 estréanse as primeiras longas galegas en 35mm: Continental. entre outros. en anos posteriores xurdirían unha serie de obras en 35 mm que servirían para dar a coñecer cineastas novos. 1993). Manquiña. unha produción galego-arxentina na que participa Adai Films.. respondendo á vontade do director Chano Piñeiro de corresponder as distintas etapas da vida dos personaxes co paso das distintas estacións do ano.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 3. Monica Garcia . Pero. case 10 anos despois da produción de Malapata (1980). 1994). As primeiras películas longas en 35 mm. cos que se intercambian consellos e opinións. dado que a rodaxe se distribuíu ao longo de ano e medio. estréase La Moños (Mireia Ros. foi producida por Fenda Films. Baseada nun conto de Xosé Luís Méndez Ferrín. Alfredo García Pinal ou Daniel Domínguez. Cristina Marcos. 1991). 1996) de Adai Films e Bailando con todos. o director apostou por un elenco de importantes intérpretes nos papeis principais. En 1993 prodúcense Baile de las ánimas (Pedro Carvajal. como Chano Piñeiro. 44 Entre eles estaban Marisa Paredes. que se formulou como un thriller. sen apenas repercusión pública e na que participou en coprodución o coruñés Javier Ozores. 1995). Nesta película. Xavier Villaverde. Sempre Xonxa e Urxa formación autodidacta. López Piñeiro). produción de nacionalidade hispano-cubana rodada na Habana e na que a produtora galega Luz Directa presenta unha pequena participación en réxime de coprodución. Fedor Atkine. Os intereses estéticos que levaron a Xavier Villaverde a realizar Continental (1989) conectaban directamente co que ata entón viña desenvolvendo nos seus traballos de vídeo e publicidade. 1991).

coa participación de Televisión de Galicia. O filme participou no Festival de Sundance. Javier Albalá. coproducida por Continental Producciones. Cuerda dirixiu este mesmo ano a película baseada nos relatos do escritor Manuel Rivas. Elena Anaya. celebrado en Utah (Estados Unidos) e no Festival Internacional de Cine de Miami. coproducida por Formato Producciones e pola Televisión de Galicia. 50 Sei quen es (Patricia Ferreira.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O 1997 foi un bo ano para o cinema galego en canto a número de producións: longametraxes como Dáme algo (Hector Carré. te seguiré amando (Pilar Sueiro. un total de cinco. despois dalgún tempo sen verse. mellor actor protagonista e mellor banda sonora. 1998 ) é un drama romántico de Atlántico Films.. O bosque animado (Manolo Gómez e Ángel de la Cruz. A película gañou na edición do 2001 o premio Goya á mellor música orixinal e foi a primeira produción galega que conseguiu concorrer aos premios en tres categorías: mellor dirección novel. 1999) contou coa produción asociada de Continental Producciones e narra a historia de tres irmás que. Rosana Pastor. encarnado por Federico Lupi. e baseada nun relato do novelista ruso Ivan Turgueniev. recrea a historia dunha psiquiatra namorada do seu traballo que. proponlle un reto para probar a súa categoría. cando chega a ocupar a súa praza nun hospital remoto de Galicia. que está inseguro do seu talento. Pilar Punzano e Mario Gas. Blanca Madison (Carlos Amil. 2001) de Dygra Films. Divertimento (José García Hernández. foi producida por Pilar Sueiro para Atlántico Films. O filme participou na sección oficial de longametraxes do VI Festival Internacional de Cine Independente de Ourense. producida por Continental Producciones e Tornasol e interpretada por Nancho Novo. Arde amor (Raúl Veiga. coproducida por Megatrix e distribuída por Buenavista Internacional Spain. 1998) de Fenda Filmes. atopa 51 un paciente moi especial . Cando el mundo acabe. non foi estreada ata 2003 nas 48 salas comerciais de exhibición por falta de distribuidora . Fisterra. que non se estreou ata 2001. Nena (Xavier Bermúdez. Ópera prima da directora. Inés de Portugal (de Televisión de Galicia e Continental Producciones entre outras). onde remata o mundo (Xavier Villaverde. a primeira película Dogma do cinema español. primeira longametraxe cinematográfica de 46 Antonio Simón que desenvolve un guión escrito para Luis Buñuel . 50 51 . Sergi López e María Bouzas. A longametraxe Érase outra vez (Juan Pinzás. ano da morte do líder galeguista. Frontera Sur (Gerardo Herrero. Na convocatoria dos premios Goya do 2000. de Adai Films con outras produtoras españolas. que recrea a figura de Lolita. 1998) de Continental Producciones é unha coprodución galego-arxentina que recrea o mundo da emigración galega a Bos 47 Aires. A noiva da medianoite (Antonio Simón. foi rodada no Teatro Jove de Ferrol. de Vici Producciones e Adai Films e protagonizada por Rosa María Sardà. o filme fíxose coa figura ao mellor guión adaptado. Enrique Alcides ou Chete Lera. entre outras. se reúnen de novo arredor da nai que acaba de morrer. que o cineasta aragonés non chegou a dirixir e que non gozou de boa acollida polo público ou Un buen novio (Chus Delgado). serve de fío conductor para coñecer Galicia desde comezos de século ata 1951. A lingua das bolboretas (José Luís Cuerda. A figura de Castelao. a xulgar polo número de longametraxes. e narra a historia dun popular actor de televisión. Ópera prima da primeira muller directora galega. 2000). contou coas interpretacións de Chete Lera. Mediante a voz de toda unha miríada de persoas que o coñeceron persoalmente. 1997) de Sun Lúa e Benxamín P. O ano 1998 supón a plena consolidación do sector cinematográfico galego. 1997) de Encuadre Producciones de Cine e Televisión de Galicia. 2000) . 2000). 1999) e producida por Las Producciones del Escorpión. o pensador galego máis destacado do século XX. producidas por empresas galegas. coproducida con Portugal. Sogecine e o Grupo Voz. na longametraxe documental Castelao e os irmáns da liberdade (2000) móstrase cómo era o Castelao real e como era percibida a súa figura polos seus coetáneos. e que está ambientada na primavera de 1936 nunha vila galega49. coa colaboración da Televisión de Galicia. Francisco Rabal. entre outros. foi a primeira película europea de animación en 3D e está baseada 46 47 48 49 Polo galego José Rubira Barcia. en senllas edicións do 2000. rodada en Galicia. un lendario actor.C. 1998). 1997) de Xamalú Films e Televisión de Galicia. 1998) é a segunda longametraxe deste director. Cando volvas ó meu lado (Gracia Querejeta.

2001). 2002). A multipremiada Os luns ó sol (Fernando León de Aranoa. 2001). 3 D Festival de Copenhague. A Mostra de Valencia. O alquimista impaciente (Patricia Ferreira.1. con Continental Producciones e MediaPro como produtoras asociadas. Cartoon Movie de Berlín. É precisamente neste xénero que Filmax produciu Dagón. 55 A película gravouse en formato de alta definición cunha cámara de cinema dixital da produtora galega. puxo en marcha o selo Fantastic Factory de cinema fantástico e de terror. comezou a interesarse pola produción. dous galardóns que converten este filme na segunda produción galega en conseguir un Goya e a primeira en conseguir 52 dúas figuras . presidida polo galego afincado en Cataluña Julio Fernández. coproducida por Filmanova narra a historia dunha adolescente envolta nunha rede criminal de Vigo por salvar o seu pai e está protagonizada por Marta Larralde e Manuel Manquiña. Festival Internacional de Animación de Annecy (Francia). gañou a Cuncha de Ouro á mellor película na L Edición do Festival Internacional de Cine de San Sebastián. aínda que con diferente resultado comercial.1. 77 . Hector 52 O filme estivo presente en numerosos festivais internacionais. que achegou ademais dous actores galegos á produción e que se encargou do proceso de posprodución. Que supón a estrea de Lozano como director de longametraxes. 53 54 Este filme. 2002). Xa no 2004 realizadores como Jorge Coira con O ano da carracha. tras unha ampla traxectoria curtametraxista. TVG. unha película rodada en Combarro e que contou coa participación de Paco Rabal na repartición. Xunto ao xa veterano Xabier Villaverde con Trece badaladas. Antón Reixa con O lapis do carpinteiro e Carlos Amil con Blanca Madison. pero subtitulado ao castelán. en coprodución con Quo Vadis (Francia) e Eyescreen (Italia). Off Films produciu Belas dormentes (Eloy Lozano. rodado en Vigo e Pontevedra. é un retrato colectivo dun grupo de amigos unidos por unha circunstancia común: o paro e a imposibilidade de atopar un 54 traballo digno . Machín. Festival de Animación de Bruxelas.1 A produción cinematográfica nos últimos anos Catro directores galegos tiveron a oportunidade de se asomar á pantalla grande no 2003. como Siggraph 2001 nos Ánxeles. para debuxar e denunciar a estratexia estadounidense de apoio ás ditaduras latinoamericanas e os seus crimes. Fantasporto (Portugal). A finais dos noventa creou unha filial específica para esta actividade. A difusión das imaxes nas que o asesor presidencial peruano. María Bouzas ou Carlos Blanco. personaxes vivos e mortos. a última película do realizador peruano Francisco 55 Lombardi e na que traballou a produtora coruñesa Aldea Films . conta coa participación de actores galegos como Santi Prego. 2002). 2002). que se consolidou como unha das distribuidoras de cinema e vídeo independentes máis importantes do país. Castelao Productions e. que provocaron un conflito político que acabou coa caída do réxime de Fujimori. Tornasol Films e Cartel. unha misteriosa historia arredor do desexo. foron o pano de fondo no que se moverán Ollos que non ven (Francisco Lombardi. baseado na novela homónima de Lorenzo Silva e producido por Continental Producciones. un filme producido por Pilar Sueiro para Atlántico Films e que foi estreado coa peculiaridade de que se ofreceu nos cines españois en versión en galega. primeiro con participacións minoritarias e máis tarde asumindo o papel de produtora. Os filmes de Reixa e Villaverde incorporaron ao audiovisual dous escritores representativos da literatura contemporánea galega: Manuel Rivas e Suso de Toro. Por outro lado. baseada na novela do premio Nobel xaponés Yasunari Kawataba53. O xurado da Academia Española Cinematográfica decidiu outorgarlle un Goya na categoría de mellor longametraxe de animación e outro Goya na categoría de mellor canción. 2002). Filmax. la secta del mar (Stuart Gordon. estrearon os debutantes Ignacio Vilar con Ilegal. toda unha vida (Nuria Villazán. Future Filme Festival de Bolonia ou Festival de Cinema i TV Celta de Quimper. El misterio Galíndez (Gerardo Herrero. que contou coa participación da Televisión de Galicia. Antonio Mourelos. O cineasta Juan Pinzás obtivo de novo o certificado oficial Dogma 95 para a súa película Días de voda (Juan Pinzás. Lena (Gonzalo Tapia. 3. dentro desta. producida por Elías Querejeta PC. entre outros. subornaba altos cargos do país. Vladimiro Montesinos. 2002) é unha visión actual da vida artística e persoal do cantante afrocubano Antonio Machín. 2002) é unha película coproducida por Continental Producciones que combina feitos reais e ficción.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA na obra de Wenceslao Fernández Flórez.

2003). Marta Etura. un filme de animación producido por Filmax Animation que non chega aos 10 millóns de euros de orzamento e que foi froito da combinación das técnicas 2D e 3D. Trátase da primeira película do director e rodada en alta definición. á que cría morta. faise realidade El Cid. O lapis do carpinteiro (Antón Reixa. unha comedia negra producida por el Deseo coa participación de Filmanova Invest e dirixida e escrita por Félix Sabroso e Dunia Ayaso. Jorge Algora con Camino de Santiago: el origen o Ignacio Vilar con Un bosque de música estreron as suas longametraxes. 2003). Giménez Rico. coa personalidade dun neno de carne e óso. que contou co apoio loxístico da Consellería de Cultura a través da Film Commission de Galicia. Tal é o caso de Laurence Boulting. cun novo equipo de recoñecido talento. integrado por máis de 800 persoas. suicidarse. a ironía da vida e a ambición son o tema de fondo de Descongélate (Dunia Ayaso e Félix Sabroso. os protagonistas viven o seu amor en tempos de loita: el sobrevive no cárcere grazas á forza da imaxinación e da palabra. Cómpre mencionar a produción en Galicia de Hotel Danubio (A. Margarita Ledo con Santa Liberdade. Continental Producciones e Televisión de Galicia que trata un drama rural ambientado no Val do Pas. entre outros. Partindo dunha idea que deu como resultado dous narracións diferentes. Neste mesmo ano. Tamén se teñen achegado directores e produtores galegos á longametraxe documental. Marta Etura e Celso Bugallo. Outra das estreas do bienio corresponde a A vida que che espera (Manuel Gutiérrez Aragón. ela pelexa por devolverlle a liberdade. o lucense Luís Tosar. a primeira longametraxe do director producida por Vía Láctea Films. no que se ambientaron diversas escenas desta película.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Carré con A promesa. Chete Lera e Camila Bossa. Carlos Blanco. A casualidade. director que colaborou . a lenda (José Pozo. 2002). Tras máis de tres anos e medio de dedicación. Nela. Tristán Ulloa e María Adánez participaron na versión cinematográfica da novela de Manuel Rivas. O filme é interpretado por Juan Diego Botto. narra a historia dunha adolescente que tomou a decisión máis crucial da súa vida. Filmax Animation estreou tamén P3K: Pinocho 3000 (Daniel Robichaud. 2003). pero antes de facelo deixa claro nun vídeo-diario o desexo de doar os seus órganos. Castelao Produccións e Televisión de Galicia. a novela de suso de Toro e a longametraxe coproducida por Continental Producciones. Trátase dunha produción de Morena Films. 2003). 2003) unha película producida por Tornasol Films. Rosa Alvarez e Luís Tosar. Filmanova e Sogecine. as tres últimas en formato documental. No elenco de actores figuran Luis Tosar. esta última desenvolvida polo estudio Bren Entertainment do Grupo Filmax. e dende fóra. 2003). e estivo protagonizada por Bárbara Goenaga. O agasallo de Silvia (Dionisio Pérez. onde a vida é sinxela e tranquila ata que a disputa entre os seus dous veciños por unha vaca remata en traxedia. Víctor Clavijo e Adriana Domínguez. que recrea o mítico conto de Carlo Collodi arredor da historia dun pequeno robot creado por Gepetto. 2002) presenta a historia dun novo escultor que volve a Santiago —a súa cidade natal— despois de quince anos de ausencia ao descubrir que a súa nai. Despois do seu paso por Santiago de Compostela. Trece badaladas (Xavier Villaverde. o equipo técnico desprazouse ata Pontevedra e Tui. está en realidade enferma e internada nun psiquiátrico. 2003) longametraxe producida por Lorelei Produccións. Pepo Suevos. entre outros. aínda que non faltaron xentes de fóra que fan a súa aportación dende Galicia. que presenta a historia dun documentalista que leva un tempo en Marrocos tratando de realizar un documental sobre o tráfico de inmigrantes ilegais cara a Europa e que contou coas interpretacións de Monti Castiñeiras. A comezos do ano seguinte estreouse Ilegal (Ignacio Vilar. Xavier Bermúdez con León e Olvido. Luis Tosar. Santi Prego.

parte do casting de Mar adentro está formado por varios actores galegos. 79 . no século XIII. un camiño novo á esperanza. Televisión de Galicia 58 adquiriu os dereitos de emisión televisiva en lingua galega . en realidade. xa que ademais da xa coñecida versión do tema Negra sombra. que presentou en Santiago o seu documental Tres en el camino (2003). Gregoria ten unha imaxinación sen límite que lle fai ter unha visión alterada de realidade que lle fai interpretar cada feito coma un sinal. Himenóptero e Lucky Red (Italia). As empresas galegas Nos Productora Cinematográfica Galega e Filmanova foron os produtores da longametraxe documental Santa Liberdade (2004). cuxo argumento xira arredor dun mozo que. o que lle achega un simbolismo patente á fita. Nela. composta polo director Amenábar. no papel do sobriño de Sampedro. un home tetrapléxico que durante 25 anos loitou para conseguir unha morte digna e cuxo caso desencadeou un gran debate social. Patagonik Film Group (Argentina) e Madragoa Produção de Filmes (Portugal). 2004). se converte en aprendiz dun “parasito” social que nunca traballou. 56 Inspirada nun argumento do escritor Alfredo Conde . Marta Larralde e o novo descubrimento Tamar Novas. tras rematar a carreira. coproducido por Milou Films que conta a historia dunha alta executiva do mundo da moda que apenas ten tempo para dedicar ao seu fillo e ao seu marido e dunha veciña e amiga. moi distintos. presenta o conflito árabe-israelí. 2004) está protagonizada por Carmen Maura. vive Mathieu. no papel de cuñada de Ramón Sampedro. Baseada en feitos reais. o vendedor ambulante que confesou matar trece persoas e utilizar a súa graxa para facer xabón e que foi xulgado en Allariz en 1852 e evitou a condena a morte alegando que. 2004) é un filme de Tornasol. a película Romasanta.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA con Kubrick ou Loach. Por outro lado. Trátase dunha comedia xuvenil que se caracteriza polo sarcasmo e as referencias xeracionais á cultura de televisión. A través dun acordo entre esta e os produtores do filme. ao que leva a cear. dirixida por Margarida Ledo. Greenpoint Productions (Reino Unido). 2004) que. que pese a estar moi ben preparada profesionalmente. Por outra parte. Mar adentro (Alejandro Amenábar. A película foi producida por CTV. Boulting conta con tres peregrinos. unha comedia sobre o mundo dos mozos que supón o debut como longametraxista do director. cantada por Luz Casal. El principio de Arquímedes (Gerardo Herrero. 2004) producida pola Fantastic Factory do grupo Filmax baséase na historia real de Manuel Blanco Romasanta. era un lobishome. 2004) narra a historia de Ramón Sampedro. Galicia tamén está presente na banda sonora de Mar adentro. Ana Fernández. que realizaron o camiño en tres estacións. onde se di que descansa o Apóstolo Santiago. cinema e rock. 56 57 Tataraneto dun forense que declarou no verdadeiro xuízo. As produtoras galegas Filmanova e LugoPress (pertencente ao grupo editor do diario El Progreso). Una coproducción de Tornasol Films. gran parte dos exteriores de Mar adentro foron rodados en Ribeira e na Coruña. Filmanova e Filmanova Invest. Outra película na que participou a produtora coruñesa é Seres queridos 57 (Teresa de Pelegrí e Dominic Harari. e seguindo co tema do Camiño de Santiago. Televisión de Galicia. Coproducido por Sogecine. dirigido por Jorge Álgora y producido por Adivina Producciones. o gaiteiro Carlos Núñez participa noutros fragmentos da banda sonora. a caza da besta (Paco Plaza. Este é o punto de partida do documental Camino de Santiago: El origen (2004). En xaneiro de 1961. un grupo de exiliados antifascistas españois e portugueses baixo as siglas DRIL secuestran o transatlántico de luxo Santa María nas Antillas Menores. en clave de comedia. nunha aldea de montaña situada nalgún lugar de Francia. un mozo interesado polo coñecemento que oiu falar da existencia dun camiño que conduce a Compostela. Evaristo Calvo. produciron O ano da carracha (Jorge Coira. en asociación con UK Film Council. non tivo sorte e sempre realizou traballos eventuais. Celso Bugallo. 58 Ademais. Julio Lago e Luísa Mérelas e foi producida por Tesela PC e Pórtico de Comunicación. o filme contou coa colaboración financeira de Filmanova Invest. a través dunha familia xudía madrileña cuxa filla maior bota un mozo palestino. A promesa (Héctor Carre. entre os que cabe salientar as interpretacións de Mabel Rivera. entre outros.

está producido por Continental Producciones. que se encontra na actualidade buscando distribuidora en España. a produtora galega. 60 A cinta. a través da sociedade do grupo destinada a investimento en cine. cun guión elaborado por Virginia Yagüe e a propia directora. O filme recrea a historia de dous irmáns xemelgos e orfos. . León pretende acaparar as atencións da súa irmá. como Víctor Mosquera ou Mónica García. un mozo freak afeccionado aos cómics. soy yo (Juan Taratuto. Trátase dun drama que conta como a morte dun mozo nun accidente obriga os seus seres queridos a enfrontarse non ao seu doloroso recordo. Marcos Mundstok e a debutante Norma Argentina. 2005). facendo o papel dun curioso policía municipal . Ignacio Vilar. 2005). Danlles vida aos protagonistas o veterano Fernando Fernán Gómez. coproduciu en Arxentina nos últimos meses No sos vos. a través de Filmanova Invest coproduciu en Arxentina Beba y Dora: cama adentro (Jorge Gaggero. Promedio rojo (Nicolás López. unha película que conta en clave de comedia o que lle pasa a un adolescente tardío para converterse nun home. O director de Nena presentou a súa nova película León e Olvido (Xavier Bermúdez. é unha comedia de instituto. Para a filmación do documental. en España estreada baixo o título de Señora Beba e premiada no Sundance Film Festival. asiste perplexo á volta que dá a súa vida cando Cristina chega ao seu colexio. traballou especialmente na elección de escenarios que puidesen transmitir en imaxes a espiritualidade que provoca a música de Luar na lubre. O filme Para que non me esquezas (Patricia Ferreira. Filmanova. a unidade monetaria. protagonizada por Ariel Levy e a española XeniaTostado. German Federal Filmboard. senón a todos aqueles que quedaron tras a súa memoria. é unha traxicomedia formada por catro episodios independentes que pretenden ofrecer unha visión xeral dunha Europa marcada pola pluralidade lingüística. Un bosque de música (2004). ZDF Arte e Televisión de Galicia. que conta coa participación de Aldea Films e Amiguetes Entertainment. producida por Vía Láctea Films. Gary Piquer e Laura Ponte. en coprodución con Filmanova. lugar do que procede o seu director . León ten síndrome de Down e Olvido. o seu director. Emma Vilarasau. Nerea Barros. 2004) protagonizada por Guillem Jiménez. 2005) é unha coprodución chileno-española. A película foi estreada o 24 de marzo no Linconl Center de Nova York. co apoio da Consellería de Comunicación Social e Turismo. a interrelación cultural e os diferentes modos de vida europeos. tras estrearse en Chile. Marta Etura e Roger Coma. na película faise un percorrido sobre a vida e a obra dos distintos membros do grupo. que constitue a terceira película da directora. Filmboard Berlin Branderberg. 59 Trátase dunha produción de Moneypenny Filmproduktion. ten que deixar os estudos e poñerse a traballar. presentouse en decembro do 2004 no Festival Internacional de Cine Fantástico 60 de Sitges. Filmstiftung NRW. a distribuidora Piffl Medien e o programa Eurimages. unha producción de Moneypenny Filmproduktion en coproducción con Filmanova. cuxas relacións sentimentais non van nada ben.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Música e natureza fúndense na longametraxe documental sobre Luar na lubre —un dos grupos galegos con máis proxección internacional—. e acompáñanos na repartición outros intérpretes. Filmanova Invest e Televisión de Galicia. O actor galego Miguel de Lira protagonizará o segmento da película que sucede en Santiago de Compostela e que 59 xa foi rodado no verán do 2004. 2005). 2004). O filme. Filmanova Invest. Filmanova Invest. na que o seu protagonista. Tomando como fío condutor os ensaios do grupo para o novo disco. Por outro lado. Programa Media Plus. Marta Larralde. con mención especial do xurado e protagonizada por Norma Aleandro. A produtora galega Filmanova uniuse á alemá Moneypenny Films para producir a película Un día en Europa (Galatasaray-Depor) (Hannes Stöhr.

2005). está inspirada na vida de Carmen Avendaño. É a fábula duns tramposos trampeados. Trátase dunha comedia romántica de mentiras compulsivas con repartición integrada por Alexis Valdés. obsesionado coa construción de estraños edificios. un gobernante idealista e soñador en exceso. preestreada o día de San Xoan do 2005. Esta produción de Continental Producciones e Tornasol Films. Carlos Blanco.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Longametraxes (co) producidas polas produtoras galegas (19862005). En Alcalá de Henares rodouse Un rey en la Habana (Alexis Valdés. que loitou contra a dependencia á droga do seu fillo e contra as bandas de narcotraficantes que dominaron as rías galegas na década dos oitenta. Javier Pereira. Produtora Televisión de Galicia Filmanova Continental Producciones Atlántico Films Adai Films Xamalú Films Milou Films Vía Lactea Films Filmax Animation Vici Produccións Fenda Films Sun Lua Lugopress CTV Nos. transportándoo ao mundo tradicional da Galicia mítica. que conta con guión de Ángeles González Sinde. creando a asociación Érguete. Xan Leira presentou no Museo de Arte Contemporáneo de Vigo a súa película documental sobre a emigración titulada Viceversa. A película narra a historia de Elena. 2005). entre outros. María Bouzas e Mercedes Castro. unha comedia de superviventes que se aferran á vida. resolta e intelixente filla de Teseo. Éste sae á luz despois de dous intensos anos de traballo seguindo o desenvolvemento migratorio entre dous países referenciais ao respecto: Arxentina e Galicia/España. Carmen Machi e Manuel Manquiña. Productora Cinematográfica Galega Adivina Producciones Telecable Aldea Films Lorelei Producciones Ignacio Benedeti Cinema Off Films Dygra Films Formato Producciones Voz Audiovisual Xavier Villaverde Outros Total Fonte: Elaboración propia Total 37 13 10 5 3 2 2 2 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10 108 A película sobre a vida da presidenta da asociación antidroga Érguete titulada Heroína (Gerardo Herrero 2005) foi protagonizada por Adriana Ozores. a película en cuxa produción participou Continental Producciones. non me chames estranxeiro (2005). recrea libremente o clásico de William Shakespeare El sueño de una noche de verano. 81 . A longametraxe de animación de Dygra Films O soño dunha noite de San Xoan (Ángel de la Cruz y Manuel Gómez. xunto con Iroko Films e que se estreou a finais de maio.

E é que houbo unha falta de confianza nos realizadores novos e por iso non se produciu a desexable renovación xeracional no cine galego. é o padriño dunha nova xeración de realizadores do cine galego. cabe subliñar que mentres moitas das empresas audiovisuais encárganlle a dirección ou realización de boa parte dos seus traballos (longametraxes. TV movies. (Co) produción de longametraxes en Galicia por produtora e ano (1986-2005) 30 27 25 20 13 1 5 12 9 10 8 1 0 5 5 6 2 0 0 3 2 1 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 4 4 1 1 0 1986 1988 1989 1990 1991 1992 1993 Como se aprecia no gráfico adxunto. Antonio Simón. liderada por Jorge Coira. No informe Audiovisual Galego 2003 conclúese que a idade media dos directores galegos que estrearon no bienio 2001-2002 era enton de 42 anos.. elixido pola Real Academia Galega para conmemorar a celebración das Letras Galegas 2005. que en abril de 2004 estreou no Festival de Málaga a súa ópera prima. Paco Cuesta. chegando á cifra de 27 no ano 2004. Jorge Coira. O ano da carracha. segundo salienta Jaime Pena.) está arredor dos 50 anos. É destacable a ausencia entre os títulos estreados de directores menores de 30 anos. un bo número de novos creadores audiovisuais galegos triúnfan coas súas propostas polo mundo adiante. localidades vitais do escritor.) a cineastas de fóra de Galicia. Manolo González. é o protagonista doutra longametraxe de Xan Leira. Madrid. se ben algunhas delas limítanse en moitos casos á compra de dereitos de emisión en galego. Montevideo e Bos Aires. director de programación do CGAI. O filme foi producido por Acuarela Comunicación. Sandra Sánchez. a do relevo que tardou en chegar. series. que a partir dun guión propio. Ademais. Xabier Villaverde. as participacións ata xullo de 2005 das empresas galegas en produción de longametraxes ascenderon a 108.. que foi director da Escola de Imaxe e Son de Coruña As participacións das empresas galegas en produción de cine ascenderon a 108 durante o período transcorrido entre 1990 e 1998. Ademais. A idade media dos directores galegos de longametraxes (Antón Reixa. Juan Pinzás. o que os sitúa por riba da media española. etc. Eloy Lozano. sin que iso implique a participación de equipos galegos nin persoal da empresa. como é o caso da Televisión de Galicia. gravou en Galicia. un dato peculiar se se ten en conta que seis das producións foron ópera prima. é posible comprobar como o ritmo de participación destas empresas incrementouse a partir da segunda metade da década dos anos noventa. 1994 . Virginia Curiá. Ignacio Vilar. Carlos Amil. Chema Gagino ou Xosé Zapata forman o que deu en chamarse a Xeración Escola de Imaxe e Son da Coruña. Beatriz del Monte.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Lorenzo Varela. Tomás Conde.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Datos promedio das películas con participación galega estredas a partir de octubro de 1998. e coa que se pecha a triloxía iniciada con Érase outra vez. A produtora Filmnova asinou un acordo coa danesa Zentropa. que é algo mais frecuente en aquelas películas onde a participación galega é mayor.524 81 3 77 48. do total de longametraxes producidos ou coproducidos por empresas galegas desde 1989.173. Carlos Bardem e os 61 galegos Miguel Insua e Isabel de Toro . a duración media en días das rodaxes destas producións foi de 13.882. e 2. O filme rodouse no porto de Barcelona e nel participan Luís Tosar. británico e sueco.585. O filme está protagonizado por José Sancho. Esta cifras están por debaixo dos 2. en 7 destes longametraxes dase a combinación guionista-director-produtor.75 semanas). 3. que en algúns casos foi consecuencia da falta de distribuidora que comercializara a produción. O primeiro proxecto conxunto será Hotel Tívoli. A última longametraxe que recibirá o certificado Dogma en España rodouse en Santiago de Compostela.524 euros.51% O coste medio das películas producidas desde o ano 2000 (incluénse tres producións anteriores) e das que se conta con datos de presuposto foi de 2.585. e considerando tanto as producións como as coproducións).1. foi escrito por Paul Laverty —guionista habitual de Ken Loach— e dirixido por Clive Varias son as longametraxes nas que as empresas galegas están a traballar e que verán a luz a finais de 2005 ou a principios de 2006 Gordon. e o tempo transcurrido entre o final da rodaxe e o estreno da película ascendeu a 341 dias (49. Ademais. Javier Gurruchaga. en 13 deles a figura do produtor e a do director coinciden.609 eliminando aquelas películas de coste superior aos 10 millóns de euros. español. fundada polo prestixioso cineasta Lars Von Trier. e en 32 o par é director-guionista.45 semanas. dirixida por Juan Pinzás e producida por Atlántico Films. o cineasta danés Lars von Trier.2 Proxectos de longametraxes en curso Destaca a ausencia de directores menores de 30 anos entre os títulos estreados Varias son as longametraxes nas que as empresas galegas están a traballar na actualidade e que verán a luz a finais de 2005 ou a principios de 2006. Trátase de O desenlace. Indo mais aló. Indicador Duración da rodaxe (días) Tempo transcurrido desde a finalizacion da rodaxe hasta a estrea comercial Presuposto da película (euros) Copias distribuidas en castelán (Número) Copias distribuidas en galego (Número) Total de copias (Número) Participación galega na película (%) Fonte: Elaboración propia Promedio 94 341 2. producida por Filmanova Invest en coprodución 61 Trátase do terceiro filme Dogma do cinema español con diploma oficial outorgado polo fundador deste movemento de vangarda. 83 . Carlos Blanco e Daniel Bruhl. para coproducir dúas películas nos próximos anos.974 euros promedio dos presupostos das longametraxes españolas estreadas desde o 2000 (sen considerar as de custo por riba dos 10 millóns. Por outro lado. un thriller psicolóxico con capital galego (Vaca Films). Cargo.1.

baixo o título de O sexo dos anxos. e iniciou a súa rodaxe a finais de maio do 2005. e na súa produción participan. gañador de dous premios Goya. o goberno da provincia de San Luis (Argentina) e coa participación de Televisión de Galicia.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO con Animatografo II (Portugal). catorce pesetas. todas co denominador común das relacións de parella e a aparición de personaxes portadores de relatos insólitos. o actor Carlos Iglesias. ten data de estreno prevista en España para marzo de 2006. conta coa interpretación da actriz colombiana Ana María Orozco. xunto a Adivina. Trátase da película Los aires difíciles. É a segunda longametraxe como director de Antón Reixa con guión de Xosé Morais. baixo a dirección de Ramón Costafreda e no que participarán actores e técnicos galegos. que será xenerado enteiramente por animación 3D e integrado dixitalmente cos actores e escenarios reais. Da man de Patagonik Film Group de Arxentina e Filmax Animation. Cádiz. conta coa participación de TVE e Telemadrid e será distribuída por Buenavista International. A película. escrita por Gustavo Ron e Edmon Roch e dirixida polo primeiro. verá a luz da man de Formato Producciones e Filmax. primeira produción cinematográfica sobre a vida do cantador. A película. un adolescente que leva tres anos sen saír da súa casa por un trauma da infancia. O filme narra a historia dunha familia española emigrada en Suiza entre 1960 e 1966. unha coprodución hispano-arxentina que se filmará en Betanzos e Bos Aires. Hotel Tívoli (Light me fire) recrea unha historia de historias seguindo o aleatorio itinerario dun chisqueiro que vai sendo extraviado polos seus ocasionais posuidores en diferentes lugares do mundo. tras ser eles tres os únicos supervivientes dun naufraxio. A longametraxe Mia Sarah. Por outro lado. dirixida por Gerardo Herrero e na que participan a produtora galega. O guión da película está baseado nunca historia real recollida polo director hai dous anos en Bos Aires e consiste nunha trama psicolóxica e policial sobre un asasino de nenos. A historia estase rodando en Madrid e Suiza e ten como tema principal a emigración. Outro proxecto no que están a traballar nesta compañía é outra longametraxe de Xavier Villaverde. con guión de Fernando Castets (El hijo de la novia) e baixo a dirección de Ramón Costafreda. A cinta ten como tema a vida dun home duns corenta anos que acaba de recomezar a súa vida. a productora madrileña Drive Cine. El niño de barro comenzará a súa rodaxe en octubro do 2005 baixo a dirección de Jorge Algora. Na produción participan Just Films e General Video Productions. Aquafilms (Argentina). sobre un orixinal de Enrique Cortes. que tra-la súa rodaxe vai necesitar dun extenso proceso de posprodución. coñecida pola súa intevención na telenovela Betty la fea. Esta comedia romántica conta a historia de Samuel. con guión de Álvaro del Amo e Jaime Chávarri. Muros e Noia e na Costa da Morte. Zentropa (Dinamarca). Filmanova exerceu funcións de coprodución executiva no proxecto. para participar na biopic Camarón. O filme. Carlos Portela e o propio Reixa. A produtora galega avanza tamén no seu proxecto Abrígate. entre outras e dirixida polo catalán Mariano Barroso. un mito que comezou a rodarse en marzo de 2005 en localizacións de Madrid. Cuca Escribano e Carmen Elías. o mítico ratonciño dos dentes. en Cádiz. unha historia dun triángulo amoroso en torno ao tema da identidade sexual. A produtora Adivina Producciones deu o salto á produción de longametraxes con Un franco. A produtora Continental Producciones estivo de rodaxe ata finais de xullo en localizacións de Madrid e Zahara de los Atunes. a madrileña Tornasol Films e a sevillana Maestranza Films. A produtora asinou tamén un acordo de coprodución con Monoria Films. o seu eventual profesor particular . O actor Luís Tosar. coproducida por Ficción Producciones e a TVG. protagonizará no verán do 2005 a rodaxe de Conversas co vento. dirixido por Juan Pablo Buscarini e producido por Pablo Bossi. chega El ratón Pérez. xunto coa súa sobriña e o seu irmán deficiente. Ademais do investimento financeiro. O guión da película foi escrito por Ángeles González Sinde e Alberto Macías e no reparto participan Jose Luis García. españois e arxentinos. coa distribución a cargo deFilmax. e que se atopa con Gabriel. París e Nova Iorque. que se vai rodar nas rías de Arousa. a través dunha longametraxe que integra dixitalmente actores e escenarios reais con animación 3D. o protagonista desta historia: o ratón Pérez. e por suposto. para o que confiou o proxecto ao propio guionista e protagonista.

Para este novo proxecto. entre outros. O filme. é sen dúbida José Enrique Díaz Noriega é un dos pais da historia moderna do cine galego 62 63 Que. xunto ás madrileñas Odessa Films e Euphoria producciones. Artemática e Televisión de Galicia. Pero tamén son varios os proxectos en marcha de novas longametraxes documentais. aínda pendente dunha semana de rodaxe en España. é un documental basicamente onírico a cabalo entre o conto de fadas clásico e un espectáculo musical.2 A produción de curtas en Galicia José Enrique Díaz Noriega é considerado por muitos o pai da historia moderna do cine galego. O director Isidro Ortiz estivo rodando en Galicia para a produtora Vaca Films. Chete Lera e Uxía Blanco.1. e gañou en innumerables festivais internacionais. trata a historia dunha bióloga e un adolescente case salvaxe que se enfrontan a unha empresa multinacional responsable da balsa de estériles mineiros que contamina o río. deste xeito. Uma Uma Producciones. que conseguiu o premio á Mellor curtametraxe amateur do Festival de Cannes dese ano. Protagonizado por Arturo Bonín e con Juan Leyrado como narrador. Los muertos van de prisa é a primeira incursión no cinema de imaxe real da produtora Dygra Film. é unha comedia coral de enredo que interpretan Pepe Sancho e Jordi Vilches e a cubana Broselinda Hernández. Fernando Fernán Gómez e Sergio Pazos. Akki. está protagonizada por Irene Visedo. o que veu da auga.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que lle vai axudar a saír desa situación. un relato coral sobre o azar e o tempo. un aventureiro galego no século IX. Chete Lera e Candela Pena. pensada para a súa distribución en cines. El país de nomeacuerdo. Residencial Caribe. Dygra conta co apoio das produtoras Buenavista. que pasa con ela boa parte do día nunha vella casa da poboación alacantina de San Vicente . cuxa rodaxe comenzou o 25 de julio. A 62 e Casen Producciones. cuxo guión é obra do escritor cubano Héctor Quintero. debuta na longametraxe. a alacantina Videogenic e a catalá Salto de eje. en coprodución con Lotus Films e Televisión de Galicia. ao final da cinta. Madrid e A Fonsagrada son os escenarios nos que se rodará a película coa que a produtora galega se estrea na longametraxe. Nel intervirán Luis Tosar.935 euros. Miguel Ángel Solá ou Raul Alfonsín como entrevistados. A súa curtametraxe Cine amateur (1965). a película Somne. A Fraga Maldita e Libre Producións coproducen a longametraxe de ficción Tres cuartos de hora. rodou en decembro do 2004 unha longametraxe-documental. 3. Gravarase en alta definición é unha coprodución entre a empresa galega Directo de Información y Divulgación ICAIC cubano. o que soña. unha longametraxe no que pretende recrear unha comedia moi no estilo das irlandesas. acaba derruído. que retrata de forma poética a relación de amor-odio que se desenvolve entre unha señora e 63 a súa neta. na que interveñen os galegos Nancho Novo. Por outro lado. Manuel Lozano. Esta produción. auspiciada pola Secretaría de Cultura e polo Goberno da cidade de Bos Aires. unha produción de Vía Láctea Filmes. están actualmente traballando nunha comedia de aventuras baseada nos avatares da vida de Don Rodrigo. O outro elemento fundamental da historia é un vello casarío onde se desenvolve a maior parte da acción e que. Cáceres. en Londres e continuará na Coruña. Daniel Guzmán. xunto con Goya Toledo e Óscar Jaenada. e conta cun orzamento de 1. 85 . Juan de Oliveira e Santiago Calderón. La casa de mi abuela é unha película da empresa galega IB Benedeti. xunto ao produtora galega Anxo Fernández Producciones. A película aséntase sobre un guión orixinal de Alex Valle. conta ademais con Macelo Rodríguez no papel de monologuista e Héctor Alterio.

grupos de cineastas afeccionados como Lupa. etc. Xavier Villaverde. a súa principal singularidade deriva dunha serie de trazos que os define de xeito claro: estruturación en diferentes grupos con certa singularidade. pero todos eles pasan practicamente desapercibidos para o público. Outro dos antecedentes da produción cinematográfica e en vídeo en Galicia cabería situalo no chamado Equipo 64. na década dos anos 70. Manuel Abad ou Alfredo García Pinal. 1980 foi o ano no que o fracaso de Malapata (última produción do equipo Imaxe) abriu un período de transición no ambiente cinematográfico que se prolongou ata a metade da década. 65 Estes colectivos de afeccionados. xorde o Equipo 64. Sumido nesta crise de identidade. Enroba ou Imaxe foron. Non obstante. . etc. aproveitando nesta ocasión un concurso convocado por Televisión Española. 65 Hueso Montón. Concluído este documental. converteuse enseguida nun dos focos culturais máis importantes composteláns. O cineclub do SEU. pero a súa realización posponse.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO un fito pioneiro do noso audiovisual. que rompen coa atonía xeral. aspiraban a que as súas películas tivesen certa difusión e se vinculasen ao que se podería chamar o cinema case-comercial. López Piñeiro. Tacón (1982). aparecido en 1961. cunha duración de 25 minutos. Editorial Vía Láctea. lecturas. ás raíces. as expectativas que puxeran na Televisión Española fracasan. os autores intentaron reflectir do xeito máis digno posible as principais preocupacións que os movían. como nexo de unión e ademais como vía de produción das primeiras curtas galegas. Díaz Noriega foi ademais mestre da xove xeración de cineastas desde Miguel Castelo a Xavier Villaverde. de Carlos Amil. xunto con Enrique Banet do GAC. a aspiración por vinculalo en maior ou menor grao ás formulacións ideolóxicas da época e a consideración deste labor como un camiño e unha afirmación progresiva dentro do mundo profesional da imaxe. Miguel Castelo. Ademais. das que a primordial foi o desenvolvemento de formas de expresión. L. que aparece como tal nese ano. que desenvolveu en 16 mm Jacobeo (1980) e Ulisses (1983). (1996) “Anos de efervescencia política”. Posteriormente. o elemento aglutinante de inquietudes próximas no ámbito audiovisual.). o seu desexo de ter continuidade no seu traballo. de comunicación coa poboación galega. Hector Carré. partindo dunha atención preferente á cultura tradicional. debido a que o Ministerio de Información e Turismo convoca un concurso nacional de documentais sobre o Ano Santo Compostelán. Jaime Cobreros. cambiou de idea e transformouse en produtora propia. As causas da desaparición deste grupo son múltiples. De 3 dos compoñentes do cineclub. Nelas. No seo destes grupos de afeccionados aparecen personaxes como Carlos A. 64 O primeiro destes aparece na Facultade de Farmacia de Santiago de Compostela nos primeiros anos da década dos sesenta e agrupa unha serie de mozos: Enrique Banet. visión de películas. agás no caso dunhas curtametraxes rodadas en 16 mm. Pedro Bañuelos. O primeiro paso adoptado polos seus integrantes é a realización dun guión sobre o Mestre Mateo. polo que o Equipo 64 decide aproveitar esta conxuntura e escribir outro guión. que realizaran algunhas curtametraxes en 8 mm. Carlos Amil. Nace da confluencia do Grupo 64 Amateur de Cine (GAC) e algúns directivos do cineclub do SEU da Universidade de Santiago de Compostela . os futuros directores do cine profesional en Galicia. Coordinado por José Luís Castro. Miguel Gato ou Antonio Simón. da man de directivos como Ezequiel Méndez. de Xavier Villaverde e Refrexos (1982). titulado El Camino de Santiago. A.. que ata entón compraba material de produción allea e que lle ofrecera ao Equipo 64 mercarlle as súas películas. Gonzalo Anaya ou Federico Pomar. o cine galego paraliza practicamente a súa produción. xa que a cadea. As persoas que forman este grupo teñen en común o interese que mostran polo cinema nun ámbito teórico (crítica. Trátase de Pensión completa (1981). Malpica é o terceiro documental rodado por este equipo. malia os enormes problemas infraestruturais existentes. dende problemas persoais a problemas de índole económica. En Historia do cinema en Galicia. o seguinte proxecto é traducir en imaxes o primeiro guión. titulado Pórtico de Compostela. se ben a súa formulación é algo anterior. para presentalo ao concurso. e os traballos illados de Lorenzo Velayos no terreo experimental. de Juan Cuesta. segundo sinala o profesor Hueso Montón . e pertence a unha serie titulada Así é Galicia.

de Eloy Lozano. López Piñeiro e Alfredo G. Corresponden á colleita de 1989 a mediometraxe Lembrando a Xelmírez . Vila Verde e O tesouro de Pedro Xesto. este último posteriormente incluído na longametraxe Urxa de Carlos A. Trátase de Esperanza (1987). moito antes da súa etapa na política institucional. O dedo. de Juan Cuesta e a moi recoñecida Mamasunción (1984). Río de sombras (1986). A principios dos 90 continúan as axudas da Xunta de Galicia á produción audiovisual. xornalista. Contar (1994). A. provocada pola marcha de Álvarez Pousa. sen dúbida un dos nomes senlleiros do audiovisual galego. Cómpre facer mención da última obra de Chano Piñeiro. que obtivo varios premios nos festivais internacionais aos que concorreu e acompañouna o éxito nas súas proxeccións por Galicia. morre o realizador vigués. Sons e voces na noite (1984). de Daniel Domínguez e Noa e Xoana (1986). de Antonio Simón. funda en 1980 a produtora Bowerlay. de Milagros Bará ou Hardo. o Concello de Vigo concédelle unha subvención a Chano Piñeiro para a produción dunha curtametraxe na que se enfocaban os problemas do alcoholismo a través da visión dun neno. que realizou entre 1981 e 1984 numerosas curtametraxes de carácter científico en 35 mm. López Piñeiro. froito da nova política de subvencións da Administración autonómica coa chegada de Luís 67 Álvarez Pousa á Dirección Xeral de Cultura . froito das cales xorde. con títulos como Augurio (1981). Homo Hominis Opus I (1981). de Manuel Abad ou Entrevista (1993). a Consellería de Cultura da Xunta. de Chano Piñeiro. de Rafael de la Cueva e as curtas O resplandor da morte. en Vigo. de Luisa Peláez. A mediados de 1987. de Manuel Abad. a mediometraxe O camiño das estrelas (1993). Juego decisivo (1982). che (1991). O obxectivo era realizar un filme promocional que lles ofrecese unha visión panorámica de Galicia aos peregrinos. En 1986. logo de fundar a súa propia produtora. Alvarez Pousa. a mediometraxe Macana de dote. do mesmo autor. de Carlos A. de Uxía Blanco e Daniel Rodríguez. Tamén nos primeiros anos noventa ten lugar a posta en marcha de varios proxectos que se revelarán esenciais para o devir do noso audiovisual: a creación da Escola de Imaxe e Son (EIS) e do Centro Galego de Artes da 66 67 68 Pinzás acreditaba unha longa traxectoria como curtametraxista que comezara nos anos 70 en formatos non profesionais. foi un dos grandes activistas do cinema galego. Só para nenos (1985). No terreo das curtametraxes producíronse Pórtico da Gloria. Cien puntos para Julián Pintos (1981). Cerca de los girasoles (1983).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Déronse nestes momentos dúas excepcións na asolada paisaxe da produción galega: por un lado. de Manuel Yáñez. coa chegada de Manuel Moreira Matalobos. O caso das galiñas aforcadas (1991). 87 . foron catro as curtametraxes que gozaron de subvencións: E decímolo ou non decímolo (1985). na Coruña. estréanse unha serie de curtametraxes en 35 mm que foron vistas como unha continuación das películas que nos anos 70 permitiran comezar a falar dun cine esencialmente galego. tras unha paréntese de dous anos. La tercera mujer (1983) ou Muñeca azul (1983). Añoranzas (1982). Hormigas (1984) e Curiosidades de las arañas (1984). Atlántico Films aproveitando as favorecedoras normas ministeriais que por entón estaban vixentes. o novo director xeral designado polo conselleiro Víctora Vázquez Portomeñe. un encargo da Consellería de Presidencia da Xunta de Galicia producida por S. de Miguel Gato. O segredo (1984). entre outras. de Miguel Castelo e a curta O desexo (1992). Un café de ollos verdes (1992). Mariquita en el país de las maravillas electrónicas (1984). de Alfredo García Pinal. La danza de las alas (1984). mentres. José Luís Defez Schmidt. Amar está máis lonxe. e que se estreou no auditorio do Monte do Gozo (Santiago de Compostela). como Insectos (1982). Pinal. Hechizo (1982). volve convocar axudas á produción cinematográfica. nas que tamén se implicaría a Televisión de Galicia. de Xestión do Plan Xacobeo 93. Carmín (1983). En decembro de 1984. El rito (1982). Ao ano seguinte. que puxo á disposición do cineasta uns medios 68 impresionantes . madrileño afincado na cidade. Juan Pinzás 66 e Pilar Sueiro sacaban adiante 20 curtametraxes de ficción. Foron Embarque (1984). de Milagros Bará. 200 millóns de pesetas para un filme de 34 minutos. Morrer no mar (1984). Pouco despois da estrea.

Así mesmo. Naquel momento. ¿De dónde llamas? (1996). unha comedia realizada con son directo. e por último. As condicións para os premiados eran de 40 minutos de material virxe para a filmación en super 16 mm. un dos máis prolíficos curtametraxistas galegos quen. unha das máis interesantes foi O milagre da carne (1994) de Javier Codesal. de Carlos Alberto Alonso. de David Breijo. que facilitou unha boa parte das infraestruturas e coordinou as producións. Galivisión. Atlántico Express (1993). un musical bélico 69 A selección –4 propostas por quenda⎯ efectúase mediante a convocatoria dun concurso de guións cinematográficos de curta duración dirixido a mozos de entre 18 e 35 anos. Vete. Antares e a EISV. Outra excepción á regra das subvencións é José Carlos Soler. Global S. deu como resultado tres curtametraxes: Grande de Cuba (1996). así mesmo. de Luís Liste. Fussion. Polo demais. . entre os que se atopan O párroco enganado (1993) e Tornabón (1994). de José Luís Ducid. creado en 1986 por varios estudantes da rama de imaxe da Facultade de Ciencias da Información de Madrid. de Miguel Calderón. tamén as universidades de Santiago de Compostela e da Coruña entraron a apoiar proxectos. de Paco Rañal. que deu lugar a 4 ficcións centradas no mundo das comunicacións: Paranoia dixital (1996). unha duración de 10 minutos que debe ser plasmada nunha semana de rodaxe como máximo. En canto ás producións subvencionadas pola Administración. Sitcom Show (1996). en 1994 a Escola de Imaxe e Son da Coruña lograba superar a súa principal limitación.1.. Cielito lindo (1992). que posteriormente se pasaría a 35 mm. e La sangre del enemigo (1995).LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Imaxe (CGAI) –ambos en 1991. As realizacións premiadas na primeira convocatoria foron A repesca (1995). como sucede en La vida es un dolor (1996). de Alber Ponte. O proxecto recibiu o nome 69 de A Coruña. con 5 días para a edición. un realizador que iniciou a súa actividade cinematográfica no seo do grupo Tornabón. de Beatriz del Monte. coa sinatura dun convenio co Concello da Coruña que posibilitou a realización dunha serie de curtametraxes entre 1994 e 1997 nas que a cidade tiña que ser protagonista. Estas iniciativas contaron coa estreita colaboración da Escola de Imaxe e Son da Coruña. 3. Davis (1993) ou Qué le pasó a mi Johnny (1994). chamada 25 en 24. de Ángel de la Cruz. 3 para a gravación de son e 3 máis para a sonorización e o axuste. decide abordar a produción dunha serie de historias cinematográficas que debían ter a televisión ou o televisor como motivo da ficción. Coop.2. as dúas de Eduardo Gabín. A Coruña imposible (1995). a Xunta de Galicia convoca o certame Tramas da rede multimedia. o traballo exclusivo en vídeo. A conclusión máis importante desta iniciativa é que aparece unha nova xeración de creadores e de equipos cunha boa cualificación profesional. Esta iniciativa. de Ricardo Llovo e Francisco Carcallás. de Chema Gagino e The end (1996). Mátame unos cuantos (1996). Recuerdos de un amante neurótico (1996). de cine . Estas características perduran na seguinte convocatoria de 1996. A gran liquidación (1995).1 A produción de curtas nos últimos anos Das producións de curtametraxes de finais dos anos 90 compre mencionar The last patrol (1999).. ano no que a Televisión de Galicia celebraba o seu décimo aniversario. de Sandra Sánchez. de Jorge Coira. fóra do seo da EIS. A primeira faino con ¡Aproba! (1995). A mediados da década dos 90 estaban a desenvolver unha obra moi persoal. de Alfonso Arauza. de Cheché Carmona. Afonía (1996). o que se deixa notar no alto nivel de realización dos seus filmes. A todo tren (1995) de Lidia Mosquera. Destaca.e mais a fundación da Asociación Galega de Produtoras Independentes (AGAPI) en 1994.. mentres que a segunda impulsou a realización de curtas dende o seu Club de Cine e Vídeo Universitario. de Ángel de la Cruz e Televapor (1996). destinada á adaptación de 13 contos baseados na literatura popular europea que conformarían a serie Contos de Alentraia. e entre as que figuran Cual dos extraños (1991). deu a luz a varias curtametraxes producidas pola súa empresa Sierra Madre Producciones. como é o caso de La fiesta y otras aventuras de Pío (1994) e Sin motivo aparente (1995). aínda que neste caso os autores escollidos optasen por proxectos máis experimentais. dirixida por Cora Peña e producida por Odi Media. Cuba libre (1996). En 1996.

de Denis Horro e José Antonio Moure. que tiñan que ser realizados 71 integramente en Galicia . O dedo. que foi protgonizado por María Esteve e Miguel de Lira. Alberto Tomé e Mario Roldán. O doce. un filme que conta cun guión de Anxos Sumai e de Tonhito de Poi. das curtametraxes cinematográficas realizadas no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia. La sociedad del espectáculo (2004). de Alex Sampayo. El barbero ciego (2002). e da participación na Sección Oficial de Curtametraxes da XLVI Semana Internacional de Cine de Valladolid (Seminci 2001). premio exit del público no Curt Ficcions 2003 e segundo premio á mellor curta nos premios Siroco 2003. que conta no seu cadro protagonista con Luis Tosar. unha comedia producida por Licor Kafé Films. logo do triunfo nas terras ourensás.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA en inglés subtitulado ao castelán e O río ten mans (2000). Hipotálamo (2002) é a primeira curtametraxe de Fran Estévez. de Ánxel Nine. Toxic percebe. Á colleita de curtas de 2004 corresponden Metamorfosis 76. de Alex Sampayo. que ascenden a 180. Filmanova) foi rodada en alta definición e dirixida por David e Tristán Ulloa. o premio ao mellor actor (Luís Tosar) e premio especial ao director na IV Mostra Vila de Noia 2002. Todavía una canción de amor (una historia de rock and roll). de Alicia Conhas para a EISV. onde conseguiu os premios do público e á mellor actriz. de Anxo Fernández. En xuño do 2003. A curta gañou o premio do público no IX Festival de Cine Independente de Ourense. O proxecto Curtas nace co obxectivo de promover e difundir anualmente. dirixida por Fran Estévez e producida por Producciones Hipotálamo e Producciones Vigo. 70 Mellor curta. La buena caligrafía 74. Mellor dirección artística e Mellor montaxe. 72 73 74 75 89 . Comunicación e Turismo da Xunta de Galicia para a promoción da actividade cinematográfica entre os novos produtores galegos de entre 18 e 35 anos. a produción de curtametraxes galegas. constitúe unha pequena homenaxe a Marilyn e ao cine clásico dos anos cincuenta en forma de drama romántico. 75 73 . foi galardoada co premio á mellor curta polo xurado dos premios Mestre Mateo 2003. baixo a produción de Vaca Films. de Daniel de la Torre. O Consorcio Audiovisual de Galicia considera conveniente arbitrar unha vía que permita a promoción das curtametraxes cinematográficas de ficción e animación mediante a concesión de axudas á promoción e divulgación. tanto no eido nacional coma internacional. Esta curta. Estes podían solicitar o uso de equipos de vídeo dixital para os seus proxectos. e O partido. ademais do premio á mellor interpretación masculina no Festival de Cine de Alcalá de Henares (Alcine 31) para Santi Prego. La petición de mano. Ciclo (2002. a EISV e Area Master e dirixida por Xavier Jácome e Martín Fiallega. Entre todos eles. Un berro no silencio. de Os films da píntega. dentro e fóra de Galicia. Tras triunfar no Festival de Noia. Mellor guión. Esta curta logrou o premio ao mellor actor ex aequo e mención guión na VI Mostra de Curtmetratges Mataró 2002.000 euros aproximadamente. de Jesús Pérez Vázquez e María Xosé Costa Valiño. Ya. Tiempos de espera . Despertar en París. O derradeiro grolo e Minas . estreouse a curta de Arturo Calvo. realizáronse un total de seis curtametraxes na comunidade galega dentro do Programa Facendo Cine en Galicia. Do mesmo ano son Ipso facto. unha resposta escrito-audiovisual a dúas presentacións dos realizadores: a instrumentalización do retrato e a adaptación do ensaio homónimo do situacionista francés Guy Debord. de Beatriz del Monte. Di algo foi dirixida por Luís Deltell e producida por Lorelei Produccións. que puxo en marcha a Consellería de Cultura. As louras prefírenos cabaleiros (2003). dirixida por Alber Ponte. Premio The Crypts á mellor curta fantástica e terror no XXVIII Festival Internacional Filmets de Barcelona 2002. Fran Grela. protagonizárona Luís Tosar e Luís Zahera72. Mellor dirección de fotografía. Lobos. de Sergio Vázquez. que foi a gran triunfadora dos premios Agapi 2000 70 No ano 2002. Tartaruga. de Alex Sampayo. que adaptaron a obra homónima de Antón Chéjov a Galicia. de María Isabel Bilbao e Diana Araújo. 71 Presentáronse un total de 25 solicitudes para optar ás axudas do exercicio 2002 do programa. a Consellería de Cultura elixiu seis proxectos: En qué consiste la vida.

Dúas iniciativas destacan na difusión das curtametraxes galegas: Cortosionismo: todo cabe nunha curta. Outro día máis. proxecto conxunto entre Mr. 78 Escritores como Manolo Rivas. Mártires. Feli Manzano ou Pepo Suevos. Tamén son de 2005 Chicken Gun: con pollos y a lo loco. entre outras profesións do sector. e Galiza. Suso de Toro. Sampayo e Pekas) O trasto (Rafael Calvo) As loiras os prefiren cabaleiros (A. O mesmo ano viron a luz unha 76 curta de Lorelei Producciones La teoría del espejo (2004). no 2005 Curt Ficcions levou a súa terceira edición a Madrid e 76 Para a rodaxe de Mártires contouse cun guindaste especialmente concebido para o seu uso audiovisual. directores. sombras e papas de arroz (T. para o que terá que contar de novo coa produtora catalá Grup Cinema Art&CECC. hoxe por hoxe. Luís Tosar ou Miguel de Lira. un traballo no que participarán Celso Bugallo. O fenés Carlos Alberto Alonso. traballaron para ofrecer Hai que botalos. Durante unha semana. Rosas . coa colaboración de Coren77. A canción de Femerlín. os cines Os Rosales da Coruña proxectaron unha vintena de curtametraxes na oitava edición de Curt Ficcions Helmo Cineplex. de Producciones Hipotálamo. no que interviñeron varios vehículos nun despregue sen pecedentes no sector da curtametraxe nacional. actores. os actores e actrices Mabel Rivera. Fely Manzano e Matilde Blanco. ademais de novos actores da escena galega. Séchu Sende. Panta Rei (todo flue). Rosa Aneiros. dirixido e producido por Alberte Pagán. Conde e V.P. Márquez & M. que estreou en 2002 As Muxicas. Curiá) Di algo (Luis Deltell) Bobo Furcia (A. Tras un longo camiño. unha ficción realizada polos alumnos da Escola de Imaxe e Son de Vigo. Sampayo) Los Crebinsky (Enrique Otero) Trofeo (Emilio José Alvarez) Fonte: Elaboración propia. que explota ó máximo as posibilidades do formato anamórfico. de Pachi Baranda e Manuel Nanín. Ricardo Llovo ou Xosé Zapata como realizadores forman parte deste proxecto. Misto Films e Fundación AISGE. rodada no barrio de Caranza en Ferrol. que por primeira vez chega a Galicia. Conde e V. está preparando a súa próxima curta. un proxecto audiovisual que ofrece 25 curtametraxes que fai un percorrido moi crítico polo país de cara 78 ás eleccións autonómicas de 2005 e que está promovida por Burla Negra e A Fraga Maldita . . 77 Os efectos especiais correrán a cargo do profesor Ricardo Spencer que. co que se rodaron determinadas secuencias de acción.de Mr Misto Films protagonizada por Isabel Blanco. Etcheverry) Minas (Dani de la Torre) La valiente (Isabel Ayguavives) A teoría do espello (Pedro Corredoira Alonso) Notamotof (Rubén Coca) 2003 Catálogo II A Subela (Luis Avilés) Meigallos. que levou á Coruña a proxección dunha vintena de traballos e a primeira sesión de ON&OFF Rede de curtas. que leva por título Contosionismo: todo cabe nunha curta. de Xosé Zapata para IB Cinema . Sampaio) Lobos (Dani de la Torre) Máxima pena (Juanjo Gimenez ) Rosas (J L. actrices e realizadores. dirixida por Simón Casal de Miguel. dirixido polo experto realizador catalán Juanjo Gimenez. Guionistas.Fuentes) 2004 Catálogo Minotaurimaquia (J. é o único especialista en efectos especiais de Galicia. de Luque Mathews. que tivo o seu punto de partida en Barcelona hai oito anos. Belladona. Curiá) Taxia (David Robles) Ciclo (David e Tristán Ulloa) Catálogo I A escola das areas (T. Máxima pena é o proxecto de primeira curtametraxe en formato CinemaScope de IB Cinema. e Margarita Ledo. e traballou en boa parte das producións galegas dos últimos anos. Curtametraxes seleccionadas no programa Curtas do Consorcio Audiovisual de Galicia 2005 Catálogo Redondeo (Alex Sampaio ) La buena caligrafía (A.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Xa en 2005 estreouse Como foi o conto.

un proxecto conxunto entre Mr. Durante o 2003. 3. a sede da Sociedade de Xestión de Artistas e Intérpretes acolleu en Compostela a sesión inaugural de On&Off Rede de curtas. Vitoria e A Coruña79. Curt Ficcions Yelmo Cineplex quixo darlle un impulso definitivo á presenza da curta antes da proxección dunha película nas pantallas de cine. Continental. para dar a coñecer o mundo das curtametraxes a través de citas de carácter mensual. pasa a denominarse Filmanova. Para que non me esquezas ou Heroína. Neste período de tempo. non estritamente nacionais: o cinema americano (hexemónico e que admite marxinalmente no seu seo as propostas do cinema independente que só acadan recoñecemento en Europa). 24 mais que no 2003. 81 91 . onde termina o mundo.E. así como as sociedades Gescaixa Galicia (a través do seu fondo Invercaixa Galicia FCR) e Xesgalicia (a través do seu fondoEmprende) . Trece badaladas. En 2001. A Vida que che espera. videoclips e publicidade. algo só posible pola gran cantidade de poboación de India). Sei quen es. Algunhas das súas principais producións de Continental son Fisterra. estructura e plantexamento empresarial. a entidade financeira Caixanova súmase ao conxunto de accionistas da compañía cun 20% do capital social e. Por outra parte. produción e realización de televisión e cinema. Estes inversores contan co 49 % do capital social. En particular. Galicia fai a súa contribución á produción cinematográfica española a traveso de unha serie de compañías produtoras de distinto tamaño.1. Misto Films e a Fundación AISGE. cun volume de produción que crece cos anos e potenciando os seus departamentos de desenvolvemento e marketing. así como o Consorcio de Exportación de Cine Español e Iberoamericano Latido. Constituída formalmente en 1990. desenvolve unha actividade cinematográfica ininterrumpida.F. situándose o 51 % restante en mans dos socios tradicionais. Beatriz del Monte e Xosé Morais co nome de Filmanova. Dentro do plan de promoción da curtametraxe. ten lugar a rodaxe da primeira longametraxe que lle dará nome á futura empresa. o sector español mostrou un positivo dinamismo cun total de 92 filmes integramente nacionais. producíronse nos 25 países da Unión Europea 752 longametraxes.3 A importancia económica da produción cinematográfica Na actualidade pódense establecer catro grandes bloques de produción cinematrográfica no mundo. o cinema europeo (necesariamente transnacional) e o cinema latinoamericano (moi incipiente e que se trata de abrir camiño entre Europa e o mercado latino estadounidense). Filmanova é un grupo audiovisual centrado na creación. unha cifra que supón un incremento de 25 filmes (+3%). Os Luns ao Sol. Galicia inscríbese de cheo no cinema europeo. 80 Ademáis. o ano 2002 Continental realiza unha ampliación de capital a partir da que conta no seu accionariado cos máis sólidos inversores financieros galegos: os grupos Rosp Corunna e R. dirixida por Xavier Villaverde. Esta misma fonte estima que en 2004 producíronse ó redor de 764 películas longas entre os 25 estados. respecto dos 727 que se produciron en 2002. Durante aquela década sucédense fundamentalmente traballos de videocreación. xa en 1989.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA aterrou en dúas novas cidades. a empresa 79 81 Na edición deste ano 2005.F. cando aparecen as primeiras producións no audiovisual galego. que foron xurdindo a partir dos anos 80 do pasado século. Para levalo adiante. dende 2003. como son a distribuidora de video e DVD Cameo. Continental abríu novas liñas de negocio que lle permiten participar activamente nas distintas ventanas de explotación. A empresa foi fundada en novembro de 1999 por Antón Reixa. o cinema indio (para autoconsumo exclusivamente.. o Consorcio Audiovisual de Galicia asinaba a mediados do 2005 un convenio con Yelmo Cineplex para que se poidan ver na gran pantalla os traballos que forman parte do catálogo Curtas 04. A historia de Continental Producciones remóntase a 1982. Posteriormente. baixo a marca Xavier Villaverde Asociados. segundo un informe do Observatorio Europeo do Audiovisual. ata 80 consolidar un catálogo que a sitúa nunha posición de primeira orde no estado .

En preparación. Si lo sé no vengo. Atlántico Films é unha produtora de cine veteranas en Galicia. Tamén realizaron unha mediametraxe. Telespan 2000. El trasto. Godspeed (2003) e varias curtametraxes como Sabes que te quiero. A empresa coproduciu a longametraxe Divertimento (2000). Filmanova Invest conta co asesoramento de analistas financeiros internacionáis para o desenvolvemento desta operación. a primeira película Dogma do cinema español. A operación mais recente de Filmanova Invest foi a coproducción da longametraxe Camarón. como Sara. distribución e arquivo. O ano da carracha ou Mar adentro e realizou investimentos financeiros en proxectos a punto de estrear.000 espectadores. De momento. a súa participación na longametraxe O agasallo de Silvia. non obstante. Secuestrados en Xeorxia ou os documentais 4 puntos cardinais e Santa Liberdade). Borja Pena e Alex Castro. que estuda o afundimento de submarinos alemáns nas costas galegas durante a II Guerra Mundial.B. Lauburu e Malfeito. Di algo. Tras a rodaxe de varias TV movies. Igualmente. exhibición. La verdad sino miento. a curtametraxe de animación Minotaurmaquia: Pablo en el laberinto. dirixida por Dionisio Pérez. I. Estes once novos socios súmanse á produtora galega Filmanova. Iníciase no mundo da produción cinematográfica como produtora das curtametraxes La calle del general Aleson e O Trasto. Entre as súas principais producións figuran a longametraxe O agasallo de Silvia. O lapis do carpinteiro e a curta Ciclo) e televisión (a serie de ficción Galicia Express. que forma parte dunha triloxía pendente de remate e que inclúe Días de voda e a aínda non estreada O desenlace. de Juan Taratuto . Caixanova e Galeban 21 Comercial (Banco Gallego). Días de fútbol ou Torremolinos 73. a tv movie. e as curtas Toda clase de pieles. La leyenda de la doncella ou Cuando el mundo se acabe. de Hannes Stöhr. acadou en dous semanas 100. tanto dos seus socios coma alleos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO desenvolveu xa varias producións de cinema (as longametraxes Lena. ambos con ampla traxectoria na produción de curtametraxes. dirixido por Xosé Zapata. Delta e Sincopado. de José García Hernández. unha película de animación baseada nos personaxes creados polo debuxante Xaquín Marín. soy yo. a longametraxe de animación Linko Killer Machine. que foron os fundadores do proxecto. O lapis do carpinteiro. El juego de los mensajes invisibles. Dende os comezos apostouse por combinar a mellor calidade de imaxe. A Saúde. a compañía produciu. entre outros traballos. Tres no Camiño. C. Lorelei Producciones é unha compañía centrada no mundo cinematográfico. Para esta rodaxe efecturon unha 2 ampliación das súas instalacións. Algunhas das longametraxes no seu haber son La gran comedia. xa que foi fundada en 1985 por Juan Pinzás e Pilar Sueiro. sen dúbida. . Descongélate. creada a comezos do ano 2001 e que conta co aval da experiencia de anos de traballo noutras compañías dos seus socios fundadores: Xosé Zapata. acomete en solitario a produción do documental Lobos Acosados. O proxecto de produción máis importante é.) é a única empresa galega dedicada ao cinema en todas as súas vertentes: produción. Alex y yo e Dous. Descongélate. Amaneceres ou Régimen abierto). Entre as súas fitas máis recentes figuran Érase outra vez. participou en filmes xa en explotación como Lena. que ocupar 700 m . Formato constituíuse como produtora en marzo de 1989. 82 Ben situada no ranking de taquilla. creada para investir en proxectos cinematográficos nacionais ou internacionais. incorporouse como accionista a Filmanova Invest na última ampliación de capital que levou a cabo na primeira metade de 2004 esta sociedade. o proxecto estrela é. de Jorge Gaggero. te seguiré amando. un filme rodado en sistema de alta definición. Cinema (previamente Servicios Audiovisuales Ignacio Benedeti S. baixo a dirección de Juan Pablo Etcheverry. ou a coprodución con Alemaña Galatasaray-Depor. ademais dalgunhas producións para televisión (A memoria cotiá. cun alto valor engadido creativo e artístico. 82 como as coproducións con Arxentina Cama adentro. a impulsora de éxitos de cine español como Al otro lado de la cama. e No sos vos.

en colaboración con produtoras galegas e televisións e empresas audiovisuais do resto de España. dirixida por Isidro Ortiz e Cargo. o Instituto Catalán das Industrias Culturais (ICIC) e o Consorcio Audiovisual de Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Vaca Filmes é unha produtora cinematogáfica recente. co propósito de lle dar continuidade á actividade cinematográfica en Galicia. creada no ano 2003. que está dotado con 450. e ten previsto destinar no 2005 uns 33 millóns de euros a este concepto. Zenit Televisión. traballa con xóvenes directores e guionistas galegos provintes das curtametraxes. en cumprimento da denominada Lei do 5%. Dos 18 títulos nos que participou Antena 3 en 2004. implica ao Instituto Nacional de Cine e Artes Audiovisuais de Arxentina (INCAA). xunto á canle privada. Adai Films foi fundada en 1994 por Ricardo García Arroyo e Xosé Xoan Cabanas Cao. O lapis do carpinteiro. A Televisión de Galicia ven colaborando na produción de novas longametraxes galegas e numerosas TV movies. A iniciativa toma o seu nome do proxecto que hai dous anos puxo en marcha o INCAA. baixo a dirección de Manuel Castelao. No marco da Semana de Cine Arxentino en Galicia subscribiuse en Santiago de Compostela o Fondo Raíces. O Fondo Raíces. e vinculadas a ésta. Días de voda e Os luns ó sol (todas de 2002). A recentemente desaparecida Fenda Films centraba a súa actividade na produción de longametraxes (35 mm) para a distribución cinematográfica e o mercado televisivo. e que centra o seu esforzo no desenvolvemento de cine enmarcado no xénero fantástico e de terror. Camiño de Santiago. Ilegal ou O agasallo de Silvia (ambos do 2003) ou Un bosque de música. e outras compañías e televisións de Francia. unha coprodución europea que se rodará en outubro próximo e na que participan. el origen. O ano da carracha. O dito fondo. 2003 e 2004 algunhas películas do talle de Trece badaladas. ambas estrenaranse no outono do 2005. Posteriormente. Entre as súas producións cabe destacar a curtametraxe Las rubias los prefieren caballeros (2003). Dende que comenzou a súa andaina. En fase de postproducción encóntranse as longametraxes Somme. Galicia e Arxentina. Antena 3 investiu 23 millóns de euros durante 2004 na coprodución e compra de dereitos de películas e TV-movies españolas e europeas. convocando representantes do Estado español e das comunidades autónomas historicamente ligadas a Arxentina. entre as que figuran as películas con participación galega Un rey en La Habana ou Seres queridos e o de animación P3K Pinocho 3000. en 12 fíxoo baixo a fórmula de adquisición de dereitos de emisión. A TVG ven colaborando na produción de longametraxes galegas… 93 . A participación nestas novas producións enmárcase na política de apoio ao audiovisual galego desenvolvido pola canle pública ao longo dos últimos anos. Pola súa parte. participando en proxectos propios ou en colaboración con outras produtoras españolas ou estranxeiras. ICC e Gestmusic Endemol. require que os proxectos conten con participación de empresas dos tres territorios que o asinaron: Cataluña. Italia e Alemaña. a TVG coproduciu durante 2002. O misterio Galíndez. para chegar a acordos de coprodución cinematográfica. Polo que respecta a longametraxes.000 euros para o ano 2005. constituíronse Vici Produccións e Vimbio Filmes. Tres en el camino ou A promesa (todas eles do 2004). Galicia e Arxentina. ao que se pretende que se vaian incorporando outras comunidades autónomas españolas. unha coproducción internacional de sete millóns de euros dirixida por Clive Gordon. unha especialización coa que aspira a competir no mercado internacional. que nace co obxectivo de impulsar as coproducións cinematográficas nas que participen empresas de Cataluña. por parte española. a cadea participa como coprodutora na longametraxe La bella Otero.

entre outras. No primeiro dos casos estarían Warner. os oito primeiros eran coproducións. Iberoamericana e C.P. por un lado. No panorama distribuidor existen.2% en Francia. seguidos dos franceses e dos alemáns. segue o mesmo modelo que aplican a calquera país europeo occidental: o seu control poden exercelo directamente. Vértigo. A actividade das multinacionais de distribución audiovisual no mercado español. xeralmente. En canto á distribución de filmes españois. Hipano Fox. Por exemplo. De feito. Para máis inri. e no galego. cuxo obxectivo é realizar unha análise en profundidade das dificultades que sempre experimentaron as películas continentais para traspasar as fronteiras do seu país de orixe. que se establecen como empresarios autónomos nas zonas periféricas. É interesante sinalar que nalgúns casos estas coproducións obtiveron máis da metade dos seus espectadores nos países socios. Aurum e Lauren. e 10. Amelie e Resident Evil . son ⎯tamén⎯ os grandes estudios os propietarios de numerosos multicines abertos en centros comerciais. Un recente estudio realizado polo ICAA demostra que. o modelo máis implantado é o dos subdistribuidores.2 A DISTRIBUCIÓN DE CINE Media Salles presentou un informe sobre a circulación dos filmes europeos no noso continente durante 2002. Metro Goldwin Mayer e DreamWork. negociando a representación dos seus produtos con algún distribuidor independente. a partida máis modesta é sempre a que se destina a plans de promoción. en xeral. Tripictures. mentres as multinacionais poden manter sucursais dentro dun territorio. Muere otro día e About a Boy Gosford Park. oito filmes concitaron fundamentalmente a atención do público. En 2002. ademais de recoller en España as marcas locais Araba. Este mecanismo é o que a fin de contas dificulta a chegada aos cines de películas que non sexan distribuídas masivamente por estas empresas. mantendo unha delegación propia con sucursais repartidas polo territorio. ou de acordo cunha repartición por rexións ou zonas. 10. se produce en círculos periféricos. Éste adquírelles as películas ás grandes distribuidoras a cambio dunha porcentaxe sobre a súa posterior explotación. As multinacionais de distribución audiovisual aplican o mesmo modelo en tódolos países europeos 83 84 Astérix y Obélix. 8 Femmes. Outros cinco venderon entre 5 e 10 millóns de entradas .I. NewLine. ao problema da distribución súmaselle o da promoción. Planeta. Columbia. (consorcio que comercializa os filmes de Universal. curtametraxes ou documentais. dentro dos orzamentos nos que as produtoras se desenvolven para a realización de filmes. o informe resalta unha alta concentración de espectadores europeos en torno a un puñado de títulos. grandes distribuidoras que traballan en todo o territorio español. tres obtiveron máis de 10 millóns de espectadores ao longo e 83 84 ancho de Europa .3% en Luxemburgo. Buenavista ou U. entre os filmes europeos máis vistos en Europa en 2002. 21. Deles. no segundo. en particular. Alta Films. A isto engádeselle o feito de que. Así. que. Por outra banda están as distribuidoras promovidas en cada país cun ámbito de acción restrinxido aos seus mercados: Filmax-Sogedasa. Misión Cleopatra. nos últimos tempos.9% en Dinamarca. 10. O informe tamén apunta que as coproducións xogan un papel esencial. ou indirectamente. en 2002 conseguíronse porcentaxes de espectadores relativamente altas: 24.0% no Reino Unido e Irlanda. polo que as producións que se proxectan nesas salas se limitan ao catálogo do estudio correspondente.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 3. que traballa a través da empresa Tripictures. B.5% en Italia. Os filmes europeos máis amplamente distribuídos en Europa son os británicos. Hable con ella. dentro das que se poden diferenciar as filiais de distribuidoras ou estudios norteamericanos e as distribuidoras de orixe nacional.) e. Pero con estas empresas coexiste outro tipo de distribuidor que opera en ámbitos xeográficos máis restrinxidos.

adquirindo especial relevancia nos últimos tempos as novas tecnoloxías e os novos soportes (sitios web. Co paso dos anos confírmase a crecente centralización desta actividade maioritariamente desde Madrid. da presenza en festivais e mercados. De feito incrementouse nun 6. do público obxectivo. no 2005 só sobreviven dúas desas operadoras. contraproducente para a conta de resultados das nosas produtoras cinematográficas. o obxectivo das axudas é intentar equilibrar a presenza na rede das producións galegas. en Vigo: Baño Films e Suso Zinea. e a escasa vontade empresarial de constituír unha compañía distribuidora galega que.ROM. e-card. coa distribución dun escaso número de copias nos cines. polas 23 do ano anterior. etc. á parte de darlle saída aos filmes galegos no propio territorio.7% máis). Comunicación Social e Turismo convocou en 2003. A Consellería de Cultura convocou subvencións para apoiar á comercialización das producións 85 Os resultados que se obterán dependerán da selección de historias. Esta ocultación leva a unha falta de interese entre os potenciais espectadores. CD. segundo os datos recollidos dun informe do ICAA. da campaña de comunicación. na medida do posible. que cada vez lle concede maior importancia á estratexia EE. finalmente. No ano 2003 estreáronse 106 películas españolas (un 13. Por último. do aproveitamento das axudas institucionais e da porcentaxe de presuposto destinado á promoción. á inversa da práctica habitual de Hollywood.). da segmentación do mercado e do posicionamento do filme. A tendencia en canto ao volume de copias para a súa explotación nas salas segue en aumento no Estado español. investigador e divulgador cinematográfico Miguel Anxo Fernández. En palabras do crítico. por vez primeira. para que poidan. A Consellería de Cultura. En marzo de 2004. 95 . Se en 1935 existían 14 empresas distribuidoras en Galicia. subvencións para apoiar a comercialización de produtos audiovisuais e a presenza nos mercados de obras orixinalmente producidas en lingua galega. segundo recolle na súa comunicación no II 85 Congreso Galego Audiovisual Lorena Rodríguez . está o chamado drama das copias: as multinacionais da distribución que. con unha dotación de 180. 26 desas películas comercializáronse con máis de 300 copias (3 con máis de 500).882. A ausencia dunha estratexia de venda e promoción na maior parte das producións é un mal que significa a inexistencia pública e mediática da produción audiovisual galega e o seu descoñecemento polo público en xeral.000 euros. Segundo o Consorcio.000 euros a potenciar a promoción audiovisual en Internet dentro do seu plan de actividades para 2005. deciden apostar por producións alleas ao mercado estadounidense castigan doutra forma os pequenos produtores.2% durante 2003. elenco de actores e directores. segundo o Ministerio de Cultura.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA mercadotecnia e comunicación.1% menos que o ano anterior) e importáronse 419 producións estranxeiras (un 1. o Consorcio Audiovisual de Galicia tamén considerou oportuno establecer accións de promoción exterior do produto audiovisual galego e ademais destinou 60.UU. A tendencia a seguir márcaa novamente o mercado estadounidense. ata acadar as 45. concede cada vez máis importancia a promoción das producións de promoción das producións. O lanzamento dunha longametraxe cinematográfica e o seu funcionamento posterior no mercado vén determinado en gran medida polas actividades de mercadotecnia que se leven a cabo durante o ciclo de vida mesmo. equipararse ás promocións norteamericanas. a distribución é se cadra o sector máis inmobilista e involutivo de cantos conforman o audiovisual galego desde unha perspectiva histórica. os poña en circulación no resto do territorio español e a nivel internacional.

Malia as limitacións que lle veñen dadas pola súa condición de subdistribuidor e de carecer de calquera estímulo institucional.07 millóns de euros. Das outras. así como da distribución para todo o Estado doutras producións independentes. Suárez Bolado José María Arévalo José Pazos García Luís Caramés López Campanioni Alberto Balgoma Romay 1989 2001 Rogelio Tourón Alberto Balgoma Emilio Baños Secundino Otero Baños Films. a empresa pechou os almacéns cos que contaba en Vigo. Gómez Ontaño Rogelio Tourón M. S. Suso Zinea. considerado polas principais 86 filmotecas como o máis importante de Europa consagrado a cartoons . Na actualidade encárgase da subdistribución para o norte e noroeste do material de Warner Sogefilms en circuítos periféricos. As empresas ubicadas en Galicia e dedicadas de forma maioritaria á distribución cinematográfia que figuran no Rexistro Mercantil son 3. Cinema tramita os dereitos de exhibición pública non comercial cos propietarios do copyright. Recientemente. Mercado 1935 Atlantic Films Filmófono Román González Hispano Foxfilms A Coruña José Ledo MGM Ibérica José Miguel Montero Paramount Films G. á marxe das cidades. 3 empresas en Galicia se dedican maioritariamente a distribución cinematográfica 3. distribuidor con sede en Vigo. e facturaron no exercicio 2003 un montante de 1. Velaquí a relación das distribuidoras cinematográficas coas que teñen que negociar as produtoras galegas para que as súas películas cheguen ao público: 86 Dalgunhas destas películas conta coa posesión plena dos seus dereitos audiovisuais en formato de 16 mm para toda a Unión Europea. . Ignacio Benedetti Cinema desenvolve o potencial de exportación do audiovisual galego mediante a súa distribuidora Gallaecia Cinema.B. Baños Films.L. I. Por outro lado. Monroy Arizamendi Fonte: Miguel Anxo Fernández 1979 G. Pereira Nouche Ufilms (Ulargui Films) Salvador Avendaño Vigo Espectáculos Celta F. Emilio Baños conta nos seus catálogos cunha elevada porcentaxe das longametraxes feitas en Galicia.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución histórica das distribuidoras de cine en Galicia. Suso Zinea comezou a operar no ano 1995 coa distribución cinematográfica como actividade fundamental. Filmax.2. con tan só 7 empregados. Vértigo ou TriPictures e subdistribúe HispanoFox e Buenavista. conta cun arquivo cinematográfico composto por máis de tres mil títulos en pasos de 35 e 16 mm. Ademais distribúe de forma exclusiva para o mercado europeo toda unha serie de títulos en formato cinematográfico.1 As distribuidoras dos títulos de cine producidos en Galicia Moitos dos problemas que sofren os produtores independentes ou os autores noveis en Galicia poden ter a súa raíz na falla dun distribuidor que posibilite o acceso da súa película ás pantallas tanto da nosa comunidade como de fóra dela.L. S. distribúe materiais de Alta Films. así como das rodadas en localizacións galegas.

Blanca Madison de Vici Producciones ou Un bosque de música. unha versión futurista do conto de Pinocho. Ademais destes anteriores. Lena (2001). A multinacional Warner Sogefilms A. Se buscan fullmontis (1999) ou Un rey en La Habana (2005). xunto a empresas de Francia e Canadá. existen algúns casos no panorama cinematográfico galego nos que a propia produtora se tivo que encargar da distribución do filme. os filmes de animación creados por Dygra Films. os de televisión de pago. O alquimista impaciente (2002). I. licensing e publishing. Divertimento (2000). que foi dirixida por Daniel Robichaud e coproducida pola compañía española Filmax Animation. Miramax e Disney. Foi a que puxo en circulación películas como Continental (1989). de Sun Lúa. e Disney Channel Alemaña. Escandinavia e Chile. no ámbito internacional. Dygra Films e a produtora e distribuidora Icon Productions chegaron a un acordo no que esta comercializa todos os dereitos de distribución da película de animación O Bosque Animado. Francia. en gran parte. Latinoamérica e Alemaña. Tirano banderas (1993). La Moños (1996). cunha delegación na Coruña. ata hai poucos anos. DreamWorks e Paramount. onde termina o mundo (1999). E. La leyenda de la doncella (1994). o acordo inclúe os dereitos de distribución da nova serie que Dygra Films está realizando actualmente. como é o caso de Belas dormentes. segundo di Miguel Anxo Fernández. co que os seus traballos son moito menos comerciais e alcanzan menor Foron varias as producións galegas que emprenderon a distribución fora do mercado español divulgación. Isto non fai máis que poñer de manifesto. como é o caso de Fisterra. Grupo Pi distribúe a longametraxe de Vía Láctea Films. como Cuando vuelvas a mi lado ou A lengua das bolboretas (as dúas de 1999). Pola súa parte. pola súa banda. Marrocos. distribuíu tamén algunha das producións galegas con maior recoñecemento de crítica e público. así como para Eslovaquia. Iugoslavia. Rusia. unha crecente incapacidade para estrear con autonomía e non en función dos ocos deixados polas producións norteamericanas. Pero o acordo con Icon Films inclúe tamén os dereitos mundiais de TV. Machín. Ademais. O lapis do carpinteiro. de Vía Láctea Films. Super RTL adquiriu os dereitos de TV en aberto. Dáme lume. A vida que che espera (2004) ou Heroína (2005). e xa se comercializaron os dereitos televisivos para os territorios anteriores. Desde a súa estrea en España en 2001. Ilegal. Sei quen es (1999). Columbia Tri-Star Films de España. en pequenas produtoras que moitas veces non chegan aos grandes circuítos de exhibición e quedan fóra das posibilidades de distribución. Ademais. excepto en España. é a máis poderosa das distribuidoras e contaba. Alta Films tamén se encargou dalgunhas creacións de produtoras galegas. Hollywood. P3K Pinocho 3000. toda unha vida (2002). El misterio Galíndez (2002). Os luns ó sol (2002). de Off Films. e a pesar da competencia doutras producións de animación de factura norteamericana. foi a encargada da distribución de O bosque animado (2002) ou O soño dunha noite de San Xoan (2005). o consorcio que comercializa as películas de Universal. a distribuidora dos estudios TouchStone. Descongélate (2003) ou Mar adentro (2004). Frontera sur (1998). Italia. o que garantiu 97 . Pero foron varias as producións galegas que emprenderon a distribución fóra do mercado español. baseada na película orixinal de O Bosque Animado. encargouse de distribuír no mercado español longametraxes como El juego de los mensajes invisibles (1991). O problema na comercialización do cinema galego é que se apoia. A noiva da medianoite (1997) e Canícula (2002). Dáme algo (1997). foi lanzada ao mercado con 250 copias. a cinta foi vendida xa para cine en Benelux. Buenavista International Spain. Portugal. A promesa (2004). En case todos estes países xa foi estreada con bos resultados de público.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA United International Pictures (UIP). La ley de la frontera (1995).

aínda que tardou en alcanzar un acordo para a distribución en España. A presentación desta película no Cartoon Movie de Potsdam. pecháronse acordos de venta nos territorios de Portugal. entre os que se inclúen (á parte de España e Portugal) algúns tan importantes como Italia. Tamén se verá en Rusia. Logo da súa exhibición en Cannes. Cando aínda non fora estreado. a repercusión do filme de animación en 3D O soño dunha noite de San Xoan. Uruguai e Chile. Brasil ou Arxentina. Arxentina. a produtora galega cerrou xa un acordo para a distribución de El espíritu del bosque en Rusia. Noruega. e está ultimando esta en Italia e Alemaña.3 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA As primeiras proxeccións de imaxes animadas das que temos noticia en Galicia tiveron lugar na Coruña o 2 de setembro de 1896 por iniciativa dos empresarios Pedregal e Ramos.A. Ademais. O lapis do carpintero foi vendida a distintas distribuidoras que se encargarán da súa explotación tanto en salas como en vídeo e canles de televisión de México. onde o filme será estreado nas salas comerciais. o MOMA de Nova York manifestou interese por estrear a curta neste importante museo neoiorquino en xuño de 2005. Bélxica e Países Baixos. Exipto. Finlandia. Ademais.. grazas ás distribuidoras Mima Fleurent (Francia) e Xenix Films (Suíza). mentres que Francia. China. Rusia. a través dun acordo coa distribuidora Scanbox Entertainment. Chile. e a distribuidora Movie Movie. A excelente acollida por parte dos asistentes ó Festival de Cannes na edición do 2004 provocou que. que xa foi vendido en toda Latinoamérica. permitiu a venda da película a cinco novos países: Suecia. C. Tra-la presentación das primeiras imaxes de Cargo no Marché Du Film de Cannes 2005. Pablo en el laberinto de Juan Pablo Etcheverry durante os anos 2005 e 2006 en Francia e Alemaña. En Europa. que finalmente se pechou con Sólida. non poido ser mellor. mentres se negocian acordos con outras empresas para a súa venda noutros territorios. 3. Bélxica e Holanda amosaron xa o seu interese por este filme e estanse estudando os termos dos respectivos acordos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO a presenza da película nos principais festivais. A distribuidora arxentina Artkino Pictures estreou no inverno de 2004 o filme Días de voda nas salas cinematográficas de Arxentina. o que permitiu a súa estrea en febreiro de 2005. A presenza de Ilegal dentro deste acordo implicou o seu desembarco no Mercado Internacional de Cine. Italia. e avanzáronse notablemente as negociacións co Reino Unido e Alemaña. onde tamén tivo unha excelente eco. Nunha situación parecida atópase Gisaku. o que eleva a 61 o número de territorios nos que se distribuirá. A estes países europeos hai que sumar os territorios de España. Israel. onde continúan as negociacións. espertaron unha grande expectación os novos proxectos de Dygra Films presentados no Cartoon. A película de Xavier Bermúdez León e Olvido estreouse en Francia e Suíza a mediados de marzo de 2005. de Venezuela. a exhibición nos cines do seu país. Islandia e Dinamarca. Canal Arte adquiriu os dereitos de emisión de Minotauromaquia. Neste sentido. que organizaron sesións de kinetógrafo –un . Holanda. o equipo de vendas internacionais de Lumina Films pechase numerosos contratos ata alcanzar os 40 territorios que xa están comprometidos. Gran Bretaña e Suecia. Uruguai e Paraguai. e a canle de TV de pago Pan Latinoamericana adquiriu os dereitos para a súa emisión en Latinoamérica. que produciron a empresa galega Dygra Films e a portuguesa Appia Filmes. en poucos días. agás México e Brasil. Bélxica. México. onde o filme tamén será distribuido en salas de cine. Mondo TV adquiriu os dereitos de explotación para Italia e foi vendida tamén en Turquía e Ucraína.

Carreras en saco. operador. 99 . Tamén nestes anos. que servía indistintamente para rexistrar imaxes e para proxectalas. 37. en Galicia a nova modalidade do aluguer para exhibición. as barracas das feiras serán punto de exhibición de películas. en alamedas e prazas. Bomberos en Londres. 87 Vid. 6. aos que habería que lles engadir un número indeterminado de barracóns. O cinematógrafo comezou a estabilizarse parcialmente en Galicia nalgunhas salas e pavillóns ambulantes. o primeiro gag da historia do cinema. Co paso dos anos. 19 de abril de 1897]. 4. cabinas de ladrillo e outras medidas de seguridade. A Coruña. Duelo a muerte. A Coruña. En 1905 había trinta pavillóns en Galicia. Vía Láctea Editorial. un pavillón no paseo de Méndez Núñez no que poder proxectar as súas filmacións. Entre película e película. o cinematógrafo da Porta do Sol. algúns teatros. o que favorece a construción de locais estables. Teodora Sáenz. o Apolo. Especúlase mesmo sobre a posibilidade de que Lino Pérez subministrase estas películas a outros exhibidores. Daniel Barreiro. a historia permitiulles ter nomes propios: Matías Sánchez. Ferrol e Lugo. Paul 87 Canto á primeira sesión do cinematógrafo Lumiére. que ardería un ano despois. 3. Deste modo. Antonio Sanchís ou Luis de la Puente. Coraceros franceses. En Vigo funcionaría tamén. prefabricados e instalados durante meses. as primeiras cintas para autoconsumo. os pavillóns foron alcanzando. ou do pavillón Guignol en Vigo. tiña xa a exclusiva na provincia da casa francesa Pathé. “A chegada do cine a Galicia e as primitivas fórmulas de exhibición (1896-1908)”. 5. que por eses anos podía considerarse máis ou menos estable. e en Ferrol. p. Este foi o caso do teatro Circo en Lugo. 5. ata ben entrado o século XX. 4. En 1906 inaugurouse o Victorious Graph en Vigo. cortes de tsares ou vistas de Niza. En 1905 abriu as portas do cinematógrafo Lino e. Programou sesións de seis a dez e tamén se valía dunha cámara Lumiére. [El Diario de Pontevedra. Unha das películas que se exhibiron foi a célebre Regador regado. W. pavillón estable que estivo aberto nos Cantóns preto de oito anos. inaugurando. L. Segunda parte: 1. sábese que tivo lugar no Teatro Liceo de Pontevedra o 17 de abril de 1897. o pioneiro José Sellier solicitoulle á corporación coruñesa o permiso para instalar. certa sofisticación: levan organista ou pianista. Llegada de un tren. xunto cos cafés e teatros. procedentes de Lisboa e Porto. e mesmo anos. a normativa sobre instalación deste tipo de locais endurécese. J. probablemente. malia algúns limitárense ás festas e á tempada estival. Una escena en Argel.no Teatro-Circo coruñés. como o Jofre en Ferrol ou o Principal en Santiago de Compostela. os dous levantados no ano 1899. As sesións incluían todo tipo de materiais: chegadas de trens. Próximos xa os anos dez. que proxectaba filmes do catálogo do pioneiro británico R. ademais de dous nomes míticos na exhibición e na produción dos primeiros anos do cinema en Galicia: a saga dos Barbajelata e Lino Pérez. En 1911 o salón París coruñés comezou a promover. 2. Lino Pérez xa organizara exposicións en 1898 no Circo coruñés. igual que o cinematógrafo Pinacho en Vigo. Manuel Ureba. en menos de tres anos. Batalla de nieve. 2. 1996. pasan a facer proxeccións de películas en lugares estables. mentres o 88 encargado da proxección facía o cambio de cinta no aparato . Xosé Rodríguez Seoane. agrupadas en sesións de dez. A algúns. Os exhibidores ambulantes e os que pretendían estabilizarse encheron de cine toda Galicia na primeira década do século. Caballería española. Historia do Cine en Galicia. Banquete curioso. con mangueiras de rega. 6. e correu a cargo dos delegados portugueses da empresa As primeiras imaxes animadas foron iniciativa de Pedregal e Ramos no 1896 César Marques e Alexandre de Azevedo. Posibelmente se tratase do kinetógrafo de Prado (procedente de Asturias). en Castro de Paz (coord. 3. Por outra banda. Embajadores en Budapesth [sic]. películas de 50 segundos de duración. Castro de Paz. 88 O programa da primeira sesión pontevedresa foi o seguinte: Primera parte:1. Logo proxectarían en Tui. vendedor de entradas e ata o charlatán-explicador das películas. Trabajos de campo. en Santiago de Compostela.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dos sistemas derivados do de Edison. había un descanso obrigado na escuridade. concretamente durante o verán de 1897. Un jardinero sorprendido. o New England.). dende 1902. xa na primeira década do século XX.

xunto con algúns colaboradores. Nesa época. En 1929. en 1888 nacera no Carballiño o que pode considerarse un dos galegos máis importantes da industria cinematográfica española: Isaac Fraga Penedo. a media de pantallas por cinema pasa neste período de 1. proxeccionista ambulante. En efecto. con películas como Quo Vadis o Cabiria e seriais de moitos episodios como La llave maestra. De feito.000 salas cinematográficas. logo na Guerra Civil a través da súa produtora Films Patria. produtor. país a onde emigrara con 18 anos. das que 89 140 estaban en Galicia. Ourense e Vigo. Fraga é xa un empresario cinematográfico de gran relevancia que aposta pola exhibición das grandes superproducións italianas que tamén chega a distribuír. 3. Malia o número total de cines ir descendendo. logo do seu regreso a Galicia en 1908. na súa maioría multisalas nos centros comerciais das principais cidades. En 1909. como os García Barbón e o Tamberlick de Vigo.30 en 1993. Santiago de Compostela. fronte aos 885 do ano anterior. Fraga instalou en Compostela un gran cinema ambulante no que simultaneaba a exhibición de películas con variedades. e proxectou en todas elas películas Pathé. . a evolución da media de pantallas por cine non fai máis que confirmar a tendencia a desaparecer das antigas monosalas que son substituídas por modernos complexos multisala. Galicia contaba con cincuenta salas estables das cales aproximadamente a metade estaba baixo o control ou a influencia de Isaac Fraga. dende a que impulsou a serie ¡Arriba España! La Reconquista de la Patria. coa estrea de El cantor de jazz no Tamberlick de Vigo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pola súa banda. En 1910 alugou o modernista pavillón Artístico. e a lombos dun cabalo. o que 89 Ben que realizou puntuais incursións no eido da produción: primeiro nos anos 20 coa serie España en África (composta de documentais de guerra a prol da causa africanista do exército español). mantivo vivo o imperio ata a súa morte en 1982. Pontevedra.3. o 31 de outubro de 2004 había 944 complexos con 8 ou máis pantallas. Fraga dedicouse o resto da súa vida á exhibición . exhibidor e distribuidor ao longo de máis de setenta anos. neses dez anos abríronse no mercado galego 88 novas pantallas. En 1922. como Ricardo Púente. dato lixeiramente inferior á media española. que funcionará ata 1914. en marzo de 1929 e. En 1927. concretamente durante o período 1993-2003. xa foran levantados algúns dos grandes cines-teatros de Galicia. percorreu a provincia de Ourense durante meses. de obvia filiación ideolóxica (a cal lle deixou moi ben situado co triunfo da sublevación franquista). o número de salas de exhibición cinematográfica experimentou un importante crecemento en Galicia. que confirma que os multiplexes e os cines dixitais se estenden por todos os países do vello continente. o Doré e o Quiosco Alfonso da Coruña ou o Renacemento de Ferrol. descubriu o cinematógrafo e. segundo o anuario European Cinema Yearbook -2004 de Media Salles. que foi explicador.45 en 2003. a empresa Fraga declaraba cinco millóns de pesetas de capital social e vendía proxectores alemáns da marca Ertel-Werke. comprou un proxector co cal. construído por Antonio Palacios no paseo da Ferradura compostelán. aínda que de forma desigual en cada unha das provincias. Esta tendencia é común a toda Europa. Nos anos setenta controlaba cincuenta locais dos 300 que funcionaban en Galicia e tiña un posto importante no sector español. En Arxentina. Fraga alugou tamén outras dúas salas na rúa Nova. Ferrol. Lugo. A mediados dos anos dez. Como consecuencia diso. Dende 1950 foi conseguindo a maioría do mercado En dez anos abríronse no mercado galego 88 novas pantallas galego. Monforte. se ben a diferenza se acurta notablemente. con cines na Coruña. España dispoñía de máis de 2. e foi tamén pioneiro do cinema sonoro. o salón Apolo e o Teatro Principal. e o apoio de distribuidores como Emilio Baños. empresario. a 3. Tres anos antes comprara xa o Teatro Jofre en Ferrol.1 As salas de exhibición en Galicia Xa na actualidade. os Royalty e Gran Cinema de Sada.

519 a 10. En calquera caso.13 e 37. con 13. 6 a 8 pantallas 37. En 1994. En 1994. a provincia de Pontevedra mostra un maior peso non tocante ao número de cines. Ademais.35% agás no ano 1999 no que se produce un retroceso que non se recupera ata o ano 2001.4%). Pola súa banda. estas porcentaxes son xa de 18. a situación cambiou enormemente. Afondando neste tema. que supoñen un 55.7% e en 2003 é do 10. só A Coruña contaba no ano 2000 con un complexo cinematográfico con máis de 8 salas de exhibició: Los Rosales. e incrementouse a 8 a oferta de multicines con máis de 8 pantallas: é o caso de cine Box Plaza E en Vigo. O descenso produciuse a custa da creación de cines con máis de seis pantallas.13% complexos de máis de 5 1 pantalla 10.22% do total de pantallas de exhibición cinematográfica existentes na actualidade en Galicia. e o 40% entre 6 e 8. Así o número de pantallas en España creceu sempre a taxas superiores ás 101 . Nos trinta países europeos nos que existen este tipo de centros.33% pantallas (o 55. comercial Galicia operativas están en en Máis de 8 pantallas 18. A teor da información achegada polo ICAA.22% das pantallas estaba en cines de máis de 8 pantallas. no ano 2001 o 7. respectivamente. case a metade das pantallas atopábanse en establecementos con una soa sala de proxección (o que significa o 80. Polo tanto. con 13 pantallas.88% 2 pantalla 9.71% respectivamente. Box Narón.44% do total de pantallas de exhibición cinematográfica existentes na actualidade en Galicia.93%. Na actualidade. 2003. case a metade das pantallas atopábanse en cines unipantalla (o que significa o 80.44%.3% dos cines). mentres que no extremo oposto se sitúa A Coruña. co 10.3% dos cines). o número de pantallas en Galicia traxectoria seguiu unha crecente durante os últimos anos.7%. o 36.36% do total. a distribución provincial das salas de exhibición en Galicia pon de manifesto a importancia da Coruña neste como noutros aspectos da industria audiovisual. aínda que ao longo dos últimos anos se fai menor con respecto ao resto das provincias. Box Ourense. o número de pantallas en multiplexes pasou de 9. con 8 salas cada unha delas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA supón un crecemento do 6. co 40.9%. Yelmo Cineplex Vigo e Multicines Galicia en Ferrol. Ourense aglutina a menor porcentaxe de salas de cine en Galicia.160 no mesmo período.27% e o 12. En termos de participación no total de pantallas en España. obsérvase unha lixeira perda de importancia debido ao maior crecemento rexistrado en España. mentres que no ano 2001 esta porcentaxe se reduce ao 17.31% 3 a 5 pantallas 24. e Los Rosales. Yelmo Cineplex Lugo. No ano 2003. Pontevedra e Lugo supoñen. que supoñen un 47. Así en 2003. con 12.7%. Este descenso produciuse a custa da creación de cines con seis ou máis pantallas. mentres que no ano 2001 esta porcentaxe se reduce ao 17. máis da metade das salas de exhibición Distribución das pantallas de cine existentes en Galicia. Box Pontevedra.

o número de cines en Galicia descendeu de forma continuada durante os últimos anos. senón que se produce unha diminución cuantitativa temporal da oferta de salas de exhibición. sen embargo. . do cine Gónviz. foron pechando as súas portas ao público. Ese retroceso. do Cine Riazor na Coruña ou dos multicines V e cine Fantasio en Vilagarcía. con crecementos moi reducidos ⎯mesmo negativos en 1997– que tenden a achegarse ao crecemento cero. apréciase claramente en todos eles unha tendencia lixeiramente decrecente. máis acentuada en España e Galicia que no total da Unión Europea e Estados Unidos. Cine Avenida e Cine Yago en Santiago de Compostela. 90 Á hora de facer esta comparación é importante considerar que as taxas de crecemento españolas son superiores ás da Unión Europea e mesmo ás dos Estados Unidos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO galegas. do cine Capitol. cine Victoria e teatro Malvar en Pontevedra. En poucos anos os cines históricos galegos. De feito. agás nos anos 1996 e 2001 nos que a os incrementos en Galicia superan amplamente aos españoles90. vese paliado coa progresiva 91 apertura de complexos cinematográficos en centros comerciais . É o caso do Cine Vigo na cidade olívica. seguindo a tendencia xeral iniciada no resto do Estado. de modo que do ano 1995 ata o ano 2003 desapareceron o 44% dos cines galegos. Con eles non só foron desaparecendo as vellas salas con grandes patios de butacas e unha única pantalla. Se se observa a evolución destes crecementos. Isto ten un claro reflexo na evolución do número de pantallas no mundo.

39 1995 86 124 1. rendibles e interesantes que outros locais con varias salas/pantallas.38% Fonte: Elaboración propia. 1993-2004. a partir dos datos do Boletín Informativo do ICAA e Anuario 2005 de SGAE. co que o espazo no que se crea un cine é cada vez máis caro e resulta complicado encher un escenario de trescentas butacas para sacar rendemento. Os cines históricos foron pechando as súas portas ao público.28 2000 66 161 2. Ademais. Cines e pantallas.30 1994 87 121 1. A principal causa de desaparición das salas de cine está moi relacionada cos problemas da distribución. que se atopa en mans das multinacionais que negocian con grandes grupos de exhibición.54 2004/1993 -29.10 1999 68 155 2.01 1998 79 166 2. mentres na Unión Europea é a manterse en torno a un crecemento nulo. 1993 Cines Pantallas Pantallas/cine 81 105 1.77 2002 64 193 3. como o chamado hábito sociolóxico de ir ao cine en vez de ir ver unha película en concreto: a audiencia diríxese aos multicines e. É o encarecemento do chan a través dos impostos urbanos.44 2001 65 180 2. compran billete para outra sala.84 1997 80 161 2.44 1996 82 151 1.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En España a tendencia é dende 1999 claramente descendente. se non quedan entradas para a película que pretendía ver. dáse tamén un terceiro factor que ten moito que ver co peche de grandes salas. Pero ter unha monosala supón tamén ter outros inconvenientes que as fan menos atractivas.63% 92. Por ese mesmo motivo. tan só son accesibles as películas de distribuidoras como Columbia e Tristar antes de catro meses dende a súa estrea noutros cines comerciais.38% 173. con moitas menos oscilacións que no caso de España ou de Galicia Salas de exhibición cinematográfica en Galicia.45 2004 57 202 3. 103 . en caso de abrir un pequeno cine.02 2003 56 193 3.

con 28 pantallas de exhibición e 5. en réxime de aluguer. hoxe centro cultural Caixanova. É o caso de Lauren Films que contaba ata finais do 2004 con complexos de cine en Narón (12 salas). que foi inaugurado no ano 2000 e está dotado con 8 salas. centro dinamizador da vida cultural da cidade herculina ou do antigo cine Rosalía de Vigo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ao lado de todos estes casos de cines que desapareceron hai tamén unha serie de salas que souberon adaptarse á vida cultural. Ourense e Pontevedra. o que supón dispoñer a día de hoxe de 4 centros. filial do Grupo Lauren.440 butacas. nas localidades galegas de Narón.658 butacas. pero continuando no mundo da cultura. con 1. Fronte a esta tendencia xeneralizada de peche das vellas salas. En novembro de 2004 o grupo de exhibición cinematográfica Cinebox asinou un acordo con Lauren Exhibició. hoxe sala de monicreques. Recentemente adquiriulle a Lauren os tres centros galegos (Narón. os grandes grupos de exhibición de ámbito estatal fixeron a súa entrada no panorama cinematográfico galego. para a adquisición dos tres complexos cinematográficos que esta última compañía explotaba. . Pola súa banda. con 36 salas e 6. Pontevedra (8) e Ourense (8) e agora a súa oferta en Galicia tradúcese en 3 cines. do Rosalía na Coruña. Pontevedra e Ourense). Cinebox conta co complexo de cines da praza Elíptica (Vigo). cambiando de oficio.218 butacas. É o caso do cine Yago en Santiago.

Na actualidade a súa oferta en réxime de propiedade elévase a 3 cines.095 butacas. de 3 salas e 444 butacas. Finalmente Novogil xestiona os multicines do Deza en Lalín.1%).607 262.028. As salas de cinema españolas rexistraron unha facturación de 788 millóns de euros no 2003.070 butacas. Así acontece con Coruña Films.2 millóns de euros e deron emprego a 147 personas.268 butacas repartidas en 11 salas. en Pontevedra. isto supón 5 cines. conta con sete salas e 1. según un informe elaborado pola consultora DBK. con 3 salas e 454 butacas. con 7 salas e 1.910 524.17% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. e multicines ABC.732 butacas. 105 . con 5 pantallas e 860 butacas. as empresas non galegas con salas de exhibición comercial ubicadas en Galicia facturaron nese ano 11. Gaper Cines é propietaria de 3 cines.440 butacas. dotados de 21 pantallas e 3.593 2. No ejercicio 2003 había en Galicia 31 empresa dedicadas á exhibición cinematográfica. Yelmo Cineplex é o propietario do complexo Los Rosales na Coruña (13 salas). de 3 pantallas e 635 butacas.232 butacas. Xunto a eles.3% mais que no 2002.250. todos eles multisala: multicines Equitativa.742 39. e mantén contratos de programación con algunhas outras salas. mentras que os ingresos por servicios de bar.5 millóns de euros e empregaban a máis de 140 personas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A presenza de Cinesa en Galicia limítase ao complexo de Área Central. con 2 pantallas e 269 butacas e os multicines Gran Arousa (Vilagarcía de Arousa). un 2. dispón de 1. multicines do Deza. outro en Ribadeo.9% da facturación restante. e os multicines Xunqueira en Cee. e o terceiro en Viveiro. pantallas e butacas no panorama da exhibición cinematográfica galega. que facturan entre todas case 7. de 4 pantallas e 510 butacas. que é propietaria de complexos como os multicines Hollywood (Monforte de Lemos) con 3 salas e 639 butacas. multicines Barbanza (Santa Uxía de Ribeira). multicines Bergantiños (Carballo). En total. os dous na Coruña. un situado en Cangas do Morrazo. En conxunto. en Santiago de Compostela. con 5 pantallas e 860 butacas. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 21 31 47.62% Facturación 6. de 6 pantallas e 730 butacas. o que supón unha oferta de 7 salas con 1. 2003. A venda de entradas segue a ser a maior fonte de ingresos das empresas exhibidoras (representa en torno ao 81. con 3 salas e 478 butacas. publicidade e outros (ingresos atípicos) supoñen o 18.39% Resultado 738.7 millóns de euros de facturación e un volumen de emprego de 296 traballadores.892 butacas. cines Lugo (8) e Yelmo Cineplex Vigo (10). Filmax Entertainment conta xa co complexo Pontiñas en Lalín de 5 salas e inaugurou en xullo do 2005 outro de 11 salas no Porto Centro de Ocio na Coruña.12% Nº de Empregados 72 597 729. e multicines Chaplin. de 2 salas con 490 butacas. polo que en total estas actividades supuseron na comunidade galega 18.674. con 2 pantallas e 315 butacas. Principais magnitudes das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia. con 31 pantallas e 5. os dous multisala. Pero ademáis. algúns empresarios locais alcanzan certa relevancia en canto a cines. Cines Galicia conta con 4 cines en Galicia. con 5 salas e 1. os multicines Duplex (Ferrol).

4% de toda a audiencia..9% da poboación. En concreto.5 millóns.65 euros en 2003. snacks e outros produtos). Cecáis o máis salientable sexa o caso de Lalín que. Durante ese ano o número de cines tamén diminuíu nun 7. A recadación mantívose estable a pesar do descenso no número de películas estreadas. contaba cun complexo de cinco salas no marco dun centro comercial liderado por Eroski e. Para Miguel Anxo Fernández. resulta paradoxal a convivencia de vilas que contan con dúas pantallas de exhibición (Caldas de Reis.8% de espectadores. Segundo un estudo realizado pola axencia Carat.000/15.. e o aumento dos ingresos obtidos por outros conceptos.).000 habitantes que aínda carecen de cine comercial (Ordes. os ingresos distintos á venda de entradas supuxeron en 2003 o 18. De novo.3% máis que en 2002. que se situou en 4. segundo un informe elaborado pola consultora DBK. dende finais de 2003. Ribadeo e. o número de pantallas aumentou nun 1. as películas españolas situáronse en segundo lugar co 13.3%). os hábitos de asistencia a sala son baixos. O perfil dos espectadores que acoden aos cines está composto por homes de clase alta ou media comprendidos entre os 25 e os 34 anos e que posúen estudos superiores. por segundo ano consecutivo. un 2. os cales representaron o 13% do total. a tendencia de crecemento que vén rexistrando a recadación media por espectador. xunto a outras con poboacións entre 10. a penetración do medio cine entre os españois descendeu por terceiro ano consecutivo no 2004 ata situarse nun 8.43% da poboación galega carece de cine no seu municipio Tui. en pouco tempo. este retroceso foi do 2. Boiro. Xinzo de Limia. O Grove.3. mesmo A Ramallosa tórnase espectacular ao posuír tres ou máis pantallas. De feito. 3.). A audiencia dos cines no ano 2004 aumentou nun 1.81% dos municipios. As Pontes. o 4.. O informe sinala que nese exercicio. Desta forma. Cariño.2 Recadación e espectadores das salas de exhibición cinematográfica de Galicia As salas de cinema españolas rexistraron unha facturación de 788 millóns de euros no 2003. .UU seguiu sendo o país que máis películas estreou e o que obtivo a cifra máis elevada de audiencia cun 69. o que supón o 89. O Barco de Valdeorras..7%. Non obstante. Nigrán. paliar a baixa rendibilidade destas empresas que se sitúan no ámbito rural e evitar a súa desaparición. Ponteareas. o que baixou a ratio de habitante por pantalla a só 2. O Porriño e Marín. en 2004 o 48. foi testemuña do desembarco doutro complexo de cinco salas noutra grande superficie de comercio e ocio que se levantou non centro da vila. que as sitúan moi por baixo da súa rendibilidade. Foz.1% proveu da venda de entradas. Aínda así. Desa cantidade. o 81. No 2004. contribuíron a soster o crecemento da facturación agregada das empresas do sector. EE. a cifra de negocio total acadou os 788 millóns de euros en 2003. pola contra. A Cañiza. flocos de millo.6%) e os ingresos por outros conceptos (2. O caso de Viveiro. A finalidade desta iniciativa da Administración galega é por un lado.43% da poboación galega carece de cine na súa localidade. Caldas de Reis. A segunda fonte de ingresos para as salas de cine foi a prestación dos servizos de bar (venda de bebidas.070. Boiro.8% aínda que. Comunicación Social e Turismo da Xunta de Galicia. rompendo coa tendencia decrecente dos dous últimos anos. que as xentes que viven lonxe das grandes cidades poidan gozar case da mesma oferta de exhibición cinematográfica de que dispón o público urbano.5% o que asenta o protagonismo dos multicines en España. o número de espectadores que acudiu ás salas de exhibición cinematográfica en España reduciuse. Entre as salas subvencionadas pola da Xunta de Galicia están as situadas en Betanzos.3%.. Sada. Cangas. ata os 137. Verín.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Un total de dezaoito salas cinematográficas situadas en vilas e pequenas localidades galegas (seis máis que o pasado ano) acolléronse ás axudas á exhibición que convoca a Consellería de Cultura.3% máis que no 2002. A Rúa de Valdeorras. o que supuxo un 2. e por outro.9% da facturación das salas de cine. Deste modo. seguidos dos ingresos por publicidade (3. Redondela.

285.000 2.623. os crecementos neste período ascenderon ao 193.2%. co 34.3 millóns.000 1 00.9%.2%) e ás porcentaxes de cada unha das provincias .000. ata os 1. o que supón máis que cuadriplicar a recadación en termos correntes. o número de salas mantívose estable. A distribución provincial da recadación tamén amosa unha forte concentración na Coruña.000. tendo en conta que dez anos antes ese número era de 690 millóns de espectadores.000.016. Por provincias.000.19%.63% do total. a recadación das salas comerciais de exhibición galegas pasou de 8.000 0 700. Galicia supón o 3. Segundo se recolle nun estudo publicado no European Cinema Journal.000 600. e o crecemento do peso das outras tres. cun 208. respectivamente. como se comprobou anteriormente. fundamentalmente Pontevedra.431.13%.000 400. O ano 2003 non foi demasiado bo para as salas de cine europeas. Comparación con España. a tendencia que se observa apunta cara a unha progresiva perda da importancia relativa da provincia da Coruña.029 unha década despois. que absorbe o 46. en torno ás 31.000 8.000. Atendendo á evolución temporal desta distribución.000.000.26 millóns.000 200. Este cambio na repartición da recadación está moi relacionado coa distribución das salas de exhibición. O informe de Media Salles rexistra no ano 2003 un retroceso do número de espectadores do 4. Recadación nas salas de exhibición galegas por provincias.6% durante o ano 2003. En Lugo e A Coruña.184 euros.000.000 1 0. cuxa recadación ascendeu no 2003 (último ano dispoñible) a 639.85% do recadado en España en salas de exhibición comerciais. Pola súa banda.000 500. mentres que Ourense mostra tan só un 155.8%. o crecemento operado no territorio español entre 1993 e 2003 é do 149. o número de entradas vendidas en Europa decreceu nun 4.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A recadación nas salas de exhibición cinematográficas de Galicia segue unha tendencia ascendente nos últimos anos. 92 92 Nestas afirmacións non debe de esquecerse que a magnitude do incremento da recadación se explica polos fortes aumentos que se produciron no número de espectadores e no prezo das entradas.000. 107 . De feito. Ademais.000. ata os 920. pola súa banda. cun crecemento no período 1993-2003 dun 181.53 euros en 1993 a 24.000.000 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 A Coruña Lugo Ourense Pontevedra 2003 España En relación co total do mercado español. (1993-2003) 1 4.000 1 2.000. moi inferior á media galega do mesmo período (181. Pontevedra obtén os maiores incrementos no período sinalado.000. o boletín trimestral que edita Media Salles. malia concluír que a caída non é alarmante.756.000.000 6.72%.48%.000 300.200.4% e o 166. Pontevedra séguea en importancia.000 4.

65 e -14.5 millóns de espectadores en 2003.61%). que se caracteriza por ser de signo negativo (-2.5 millóns. tamén rexistraron unha perda conxunta de máis de 2.1%. Noruega e Holanda.94%. as catro provincias galegas obteñen taxas de crecemento para o intervalo superiores á media española (48.000 1 .000.1 millóns) e o Reino Unido (un 4. foi en Pontevedra onde máis se incrementou. o que se traduce en 2. Neste caso.9%.000. Entre os anos 1993 e 2003.8% no segundo. reduciron as súas recadacións nun 8.3% no primeiro caso. respectivamente. ata os 96 millóns.000 5. A Coruña e Lugo. pola súa banda.96% neste mesmo período.3 millóns de novos espectadores.25%.6%. é superior ao español. sobre todo.98%. con senllos 65. Ademais. ata os 149 millóns de entradas vendidas).3 millóns). isto implica un incremento que aínda que escaso.000 3. ao incremento experimentado no número de salas de exhibición cinematográfica en Galicia. Alemaña foi o que sufriu unha maior caída (un 9. Evolución dos espectadores de cine en Galicia. Pola contra.000. Pero se o cálculo do incremento da asistencia se circunscribe só aos últimos tres anos. as variacións por países son moito máis acentuadas que en Europa Occidental. como xa de indicou. (1993-2003) 6. Galicia creceu nun 5.000. fronte ao 1. en certa medida. En canto aos trece países do centro e do leste de Europa dos que se ofrecen datos.19%.000.3%) o que indica unha tendencia regresiva na presenza de espectadores nas salas cinematográficas. foi do 19. e do 2. o que supón 7. pero. houbo resultados negativos nos cinco grandes mercados de Europa.000 2.000 0 Ourense Lugo P o ntevedra A Co ruña Galicia Os únicos mercados de Europa Occidental nos que aumentou o número de entradas de cine vendidas en 2003 foron Finlandia.6%.514 espectadores en doce meses. Este crecemento obedece. que. ata os 137.39%. as provincias con maiores incrementos son as de Ourense e Pontevedra.000 4. Ourense experimentou un modesto crecemento de tan só o 56. Do ano 2002 ao ano 2003 o número de espectadores en Galicia aumentou tan só un 0.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En 2003. ata os 174. ata os 109 millóns.5% español. Irlanda.8% nos tres últimos anos e. porcentaxe superior á do total autonómico.000. Por provincias. seguido por Francia (un 5. cun 84. Ademais. en calquera caso. á súa mellor . o número de asistentes ás salas de exhibición de O problema da piratería preocupa seriamente aos exhibidores Galicia medra un 70.03% e 30. ata os 167. En España e Italia houbo perdas de espectadores máis contidas: do 2.

Ourense. a todos os países europeos.194 3. como as cifras de recadación. etc.000 1.184 137.45 24. que está comezando a preocupar seriamente os exhibidores. Pola contra.528 por sala no ano 2003).576. o aumento na cifra de pantallas de exhibición é debido.513. que mostra a asistencia media máis baixa en Galicia (24.65 UE 26.000 34. a máis elevada por provincia logrouse de forma sistemática na Coruña.35 4. Pero a Federación de Entidades y Empresarios de Cine de España (FEECE) opina ao respecto que se están a producir unha serie de situacións conxunturais que explican a perda de espectadores nestes últimos dous anos e que afectan non só a España. incrementou as súas cifras de forma paulatina Os datos evidencian o dominio do cine norteamericano durante todo o período ata 1997. en xeral.46 4.030 2. Ao igual que acontece no conxunto do Estado español.574. 2003. se ben seguiu unha tendencia un tanto errática por mostrar importantes variacións interanuais nos dous sentidos. En definitiva. ata o punto de que se vai poñer en marcha. senón. e o envellecemento da poboación.31 6.472. unha campaña de ámbito europeo para que o público (e especialmente os máis novos) tomen conciencia de que a compra de produtos piratas ou a descarga de películas a través de Internet é un delito. no período abranguido entre 1993 e 2003.001 14. En España a asistencia media alcanza no ano 2003 a cifra de 32. e colocouse con 25.).786 7.62 4.314 espectadores por sala.50 2.623. venda anticipada de entradas.95 2. polo que resultan máis atractivas para os potenciais demandantes destes servizos.42 Por outro lado.253 1. Lugo viu descender tamén a asistencia media ás salas de exhibición da súa provincia nos últimos anos. e Ourense pola súa parte é a provincia máis afastada da media rexional.018 espectadores.029 5. na maior parte dos casos.10 4. aínda que iniciou tamén unha senda descendente. só A Coruña presenta regularmente cifras de asistencia media por enriba da que corresponde para o total da comunidade galega.56 639. Galicia mantivo polo xeral unhas cifras de asistencia media inferiores aos do Estado español. en colaboración con distintas entidades. á apertura de novos complexos multipantalla. Comparativa das distintas variables relacionadas coa exhibición comercial de Galicia. fronte aos 48.431. De feito. ano no que se produciu unha ruptura da tendencia ascendente que se recuperou no ano 2003.324 espectadores.16 5.12 USA 35.99 3. España e UE.269 10. aparcadoiro.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA calidade de imaxe e son. Galicia Nº de pantallas Nº de cines Nº de pantallas por cine Recadación Espectadores Recadación per cápita Frecuencia anual per cápita Precio medio da entrada Fonte: ICAA e European Cinema Yearbook España 4. a maior implantación do DVD e do home cinema nos fogares. que presentan unha oferta de títulos e servizos anexos á exhibición (restauración.969 de 1993.000.701. tanto o número de títulos estreados. 109 . mentres que Pontevedra mantivo certa estabilidade ao longo de todo o período (con 27.000 13.000.827 8. Entre elas a falta de sintonía das producións co mercado.77 193 56 3.000 877.985. o número de espectadores por película ou a asistencia media evidencian tamén no caso galego un claro dominio do cine norteamericano.833 espectadores/sala). ademais do problema da piratería. Así. Pola súa banda. que no ano 2003 foi de 32.

se ben o ramo da exhibición relaciónano cos cuantiosos investimentos realizados na construción e mellora de novas pantallas. A produción de participación galega con maior número de espectadores e. a película mais vista no contorno rural galego. que foi dirixida por José Pozo e producida por Castelao Produccións nas instalacións de Bren Entertainment.3. É o caso de películas como Os luns ó sol.6 millóns € e foi visto por 12.8 millóns de euros de recadación. coa colaboración de Canal+ e Televisión de Galicia. e novamente cunha participación glega moi pouco significativa.6 millóns de euros.1 Os espectadores e a recadación das producións cinematográficas galegas As producións cinematográficas emprendidas por empresas galegas correron unha sorte un tanto dispar no mercado español. polo tanto. dirixida por Alejandro Amenábar e producida por Sogecine y Himenoptero coa participación de Filmanova Invest. Cando volvas ó meu lado. Fisterra. ata agora. que alcanzou 509 mil espectadores e unha recadación de case 2 millóns de euros. a lenda. A seguinte película galega con máis éxito de vendas é A lingua das bolboretas (1999). 55.6 millóns de Euros. a longametraxe de animación en 3 D producida por Dygra Films e dirixida por Manolo Gómez e Ángel de la Cruz. P. Pero ademais algunhas destas longametraxes foron exhibidas no estranxeiro. 3.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Segundo datos da Federación de Exhibidores. El Cid. Comunicación Social e Turismo. a lenda (2003). O misterio Galíndez ou El Cid. xa que se proxectou 93 por tódalas comarcas galegas con equipos de proxección de 35 mm. a película que ata o ano 2004 obtivera máis éxitos no ámbito internacional (dende o punto de vista da exhibición en salas comerciais) era A 93 A cargo da empresa IB Cinema e dentro do programa Cinema de Noite. ata o momento. A continuación figuran dúas longametraxes de animación: por un lado. A lingua das bolboretas ou O bosque animado. dirixida por Fernando León de Aranoa coa produción de Mediaproducción. con trescentas cadeiras por equipo. Como en moitos lugares o aforo superou amplamente as trescentas personas previstas por sesión. O bosque animado. con maior recadación nas salas de exhibición comerciais foi. Elías Querejeta. e a Televisión de Galicia entre outras. Os luns ó sol. A língua das bolboretas. onde termina o mundo. se ben a participación galega a moi reducida.1 millóns de espectadores e case 9. por outro. non resulta arriscado estimar que foron unhas cincuenta mil personas de pobos sen cinema as que viron esta película dentro do programa Cinema de Noite. o prezo medio da entrada de cine sufriu un incremento nos últimos anos por enriba do IPC.6 millóns de euros aportados por 560. para un total de 120 sesións. que alcanzou a cifra de 2. Tras ela. que rexistrou ata o momento actual algo máis de 4 millóns de espectadores e case 20 millóns de euros de recadación. Mar adentro (2004).6 millóns de espectadores e recaudou. Os luns ó sol (2002). O cine con participación galega recadou 55. Fronte a éxitos como Mar adentro. da Consellería de Cultura. dirixida por José Luis Cuerda e producida por Las Producciones del Escorpión. conviven outras que apenas recibiron apoio do público en canto á asistencia ás salas de exhibición. O cine con participación galega achegou ás pantallas a 12. O bosque animado (2001).2. Segundo datos extraídos da base de datos europea Lumiere. Sogecine e Grupo Voz.4 mil espectadores. que gozaron dunha boa acollida por parte do público.2 millóns de espectadores e recadou 4. que atraeu ós cines case 1.C. . en térmos nominais. e recadou 2.6 millóns de persoas A lingua das bolboretas foi ata agora a película máis vista no contorno rural galego Cabe salientar que A lingua das bolboretas foi.

A certa distancia síguelle O bosque animado.40% Con respecto ó cine galego de animación.340. 0. Por unha parte. Recadación por países das producións de cine galegas exhibidas no estranxeiro Portug.27% Otros 8.54% B ulg. o propio e o alleo. a tradición cineclubista remóntase a mediados do pasado século.3.45% Suiza 1 % .81 A lemaña 1 % . pola boa acollida por parte do público belga. con 481. principalmente nos mercados italiano e francés.240.1 Dinam. onde se estreou a mediados de outubro de 2003. A estrea de O bosque animado fíxose coincidir coa Semana dos bosques.77% Francia 38. aínda que xa na década dos trinta houbo programacións máis ou menos estables nas grandes cidades galegas.21 Turquia 0. ao que hai que sumar outros 547. o movemento cineclubista é unha invención Existen arredor de 20 cineclubs en Galicia con actividade francesa dos anos vinte. da man de Luis Buñuel que fundou e dirixiu o primeiro cineclub español.925 euros. Os luns ó sol foi vista fóra de España por 296. A estrea da película nese país tivo lugar o 15 de outubro con 26 copias. salientar que a falta de datos de exhibición de O soño dunha noite de San Xoan. unha iniciativa que tivo moita repercusión e na que se tomou a película para variadas actividades de promoción relacionadas cos bosques.70% USA 26. Galicia conta con numerosos cineclubs. estreada o 1 de xullo de 2005. Ademais. 1 . 7.764 espectadores en España cunha recadación de 5. 0.87% Ho landa 1 7% . boa parte deles aglutinados na Federación de Cineclubes de Galicia. fundamentalmente en Francia e Estados Unidos. foi necesario dispoñer de 4 copias máis. Como é sabido. aínda que previamente se realizaron preestreas en 8 cidades.202 espectadores.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA língua das bolboretas. 3.954 espectadores. as tras longametraxes galegas producidas hasta o momento foron vistas en España por 1.3 A exhibición non comercial Fóra da actividade comercial. O seu obxectivo era achegar ás pantallas desta comunidade obras que ofrecesen unha mirada cinematográfica máis persoal e afastada das grandes 111 . Ás tres semanas. No caso de Galicia. O bosque animado obtivo un gran resultado en Bélxica.818 no estranxeiro.69% Bélgica 4. cando se constituíron en Francia as primeiras agrupacións dedicadas á proxección e estudo de películas.64% Suecia 0. na súa maioría de Francia e Italia.23% No rue. con 616. polo que se chegou a ter 31 copias en Bélxica e Luxemburgo.450espectadores. o cine. conta con outras canles para chegar ó público.45% Italia 14.25% Gran B ret. 0. Este fenómeno cultural pasou axiña a España.

A Federación de Cineclubes vén proporcionando tamén a outras entidades interesadas desde hai anos servizos de xestión e organización de eventos cinematográficos. O obxectivo do programa Noites de cine. así como da páxina web. etc. recentemente creóuse Club de Cine. algunhas moi singulares. Os proxectores de cine desta empresa poden proxectar a varias cadencias. Ademais. tanto ao aire libre como en lugares pechados. Cinema encárgase da redacción e deseño dos folletos e cartelería dos programas de cine que lle contratan. con esta iniciativa non só se permitía o acceso a este tipo de material dun segmento de público tradicionalmente discriminado. seguindo unha temática concreta. polideportivos ou ao aire libre. desde 70 mm ata 8 mm. ao entrar decididamente nos hábitos consumistas culturais de finais de século tanto a televisión como o vídeo doméstico. Pero hai outras iniciativas non comerciais. Por outra parte. incluso as do cine mudo94. tales como ciclos de cinema en 35mm ao aire libre ou en locais pechados. trátase dunha das dúas únicas salas capaces de proxectar con iluminación de xenon e todo tipo de pasos cinematográficos. o máis antigo na comunidade. Este proxecto buscaba a promoción e difusión do cinema galego mediante proxeccións en vilas e pobos que non posúen sala de exhibición estable. A empresa coruñesa SI 16-35 leva a cabo ciclos cinematográficos dando o soporte necesario para a súa realización en casas de cultura. Conta para iso. pero son varias as iniciativas ao longo da xeografía galega. Na actualidade existen en Galicia arredor de vinte cineclubs en plena actividade. Ademais. Inicialmente. especialmente entre os máis novos. Eles encárganse do aluguer dos equipos necesarios e da preparación do ciclo e. organízanse unha serie de proxeccións en lugares abertos nas localidades coruñesas participantes. Os problemas de supervivencia persisten na maior parte deles. 94 I. Cinepublik proxecta cine ao aire libre no vran. normalmente restrinxidas ás grandes capitais. Para isto. dotados ou non de proxectores. os lugares nos que se vai celebrar esta iniciativa na comunidade galega son Vigo (no cine Club Lumiere) e A Coruña (nos cines Los Rosales). é achegar a sétima arte a aquelas poboacións que carecen de salas de proxección e crear unha cultura cinematográfica. cunha sala de proxección privada equipada con proxectores de 35 mm e son Dolby Stereo Digital. para a exhibición cinematográfica que están xurdindo nos últimos anos en Galicia. Comunicación Social e Turismo. a todo o territorio nacional. a historia galega é moito máis recente. iniciativa que pretende levar películas de calidade. pasando incluso por 9. xa que non comeza ata 1954 coa fundación do Cineclub Pontevedra. A partir da década dos noventa a situación do cineclubismo galegos comeza a ser problemática. a Dirección Xeral de Comunicación Social e Audiovisual. situados en diversas cidades e vilas galegas. pantallas con soportes telescópicos. para o que conta cunha infraestrutura propia de varios camións. Nesta mesma liña. en calquera caso. programou o ciclo Cinema de noite para percorrer tódalas comarcas de Galicia. cadeiras. especialmente agravados no caso das grandes urbes nas que a oferta cinematográfica é maior.B. unha meta que manteñen viva os actuais cineclubs existentes na nosa comunidade. proxectores de xenón de hasta 7.000 W. fundacións. ademais de alugar equipos. Do mesmo xeito. Este declive foi obrigando ás asociacións a depender de subvencións e apoios de todo tipo. que organiza a Deputación da Coruña en colaboración cos distintos concellos adheridos ao proxecto. suxiren as películas ou buscan as que se lles soliciten.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO producións industriais de Hollywood. continúan co seu labor de difusión da oferta de cinema menos comercial. Está especializada en facer programas de exhibición cinematográfica a domicilio. pero. . IB Cinema é a maior empresa consagrada ao cine non comercial en Galicia. na súa nave na Coruña. Así.5 e súper-16. De todos os xeitos. da consellería de Cultura.

Realízase unha selección de trinta curtametraxes de ámbito ibérico (España e Portugal) e os participantes optan a diferentes premios e recoñecementos. como da posibilidade de difundir traballos de curta duración que. o espectador apenas notará a diferenza entre unha proxección fotográfica e unha dixital. Pola súa parte. 113 . xa que pretende ser un certame realizado ao longo de 6 meses de duración. 3. a On & Off REDE de Curtas Mr Misto nace tanto da necesidade de ofertar un cinema diferente ao que chega ás pantallas comerciais. Non obstante. Para iso pretende ser unha rede regular de exhibición de pezas de curta duración.4 O cine dixital O chamado e-cinema supón substituír os proxectores de películas fotoquímicas por un tipo de proxección electrónica con calidade similar ao celuloide. A asociación mércalles material ás principais distribuidoras de alta definición do mundo (HDTV). tema preocupante e prioritario para as majors de Hollywood. mediante o pago por dereitos de exhibición a todas as curtametraxes a concurso. On & Off preséntase no sector audiovisual como unha rede internacional (ámbito ibérico na primeira edición. de feito.8% en canto a cantidade de pantallas. ademais de participar activamente na propia rede. onde toda a poboación poida desfrutar dunha programación audiovisual de calidade. a cantidade de cines dixitais (con tecnoloxía DLP Cinema) aumenta no vello continente: había 204 con 245 pantallas en xuño de 2004. Tamén se inclúe un servidor que. almacena. a través dunha antena parabólica. Os incentivos gobernamentais deberían favorecer este proceso de introdución gradual da tecnoloxía dixital. especialmente en zonas rurais ou de baixa rendibilidade cinematográfica. On & Off _REDE de Curtas Mr Misto é a escusa perfecta para facer chegar o mundo audiovisual a todo tipo de públicos. As salas asociadas terán a posibilidade de atraer a diversos sectores da audiencia: películas de autor. recibe os contidos (películas. sistemas estándar e equipos de operación intercambiable. recibiu unha subvención de case 1 millón de euros para dotar e equipar 75 salas do territorio español coa tecnoloxía necesaria para proxectar cine dixital . A Asociación Cine Digital. Este servidor. seguridade no transporte e na proxección que garanta o respecto á propiedade intelectual e aos dereitos dos titulares.3. Pero o cine dixital comporta uns requirimentos básicos para a exhibición como son: calidade análoga ao 35 mm. dunha simplicidade de manexo inusitada. Isto supón un crecemento do 14. onde concorren só pezas de procedencia española e portuguesa. ascenderan a 233 con 291 pantallas. doutro xeito. de cada proxección de cada curtametraxe derivarase unha cantidade económica que via parar ás mans do autor/produtor. grazas ao Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía ⎯a través do Programa ArtePyme II⎯. en decembro do mesmo ano.) en alta definición HD 1920 x 1080. a maior peculiaridade desta rede reside no seu desenvolvemento. 95 95 Esta tecnoloxía consiste nun proxector de alta resolución 1. que se converte nun 18. xestiona e descodifica ata 10 películas en simultáneo. A través dunha rede de exhibición regular de curtametraxes distribuída por toda a xeografía galega. Estes contidos viaxan codificados en Mpeg2. Mr Misto Films aposta pola rendibilización das proxeccións alén dos premios.2% en só seis meses. posibilitábase aos novos creadores do audiovisual galego que a súa obra chegara en correcto formato de cinema a capas de poboación ás que resulta difícil acceder. É dicir. etc. non terían ningunha saída. así como uns custos razoables. mentres que. O seu funcionamento será moi similar ao actual e. No labor pola creación dunha auténtica industria ao redor da curtametraxe. fundamentalmente) de curtametraxes desenvolvidas integramente na súa primeira edición en Galicia. coa curtametraxe que precedía á proxección da película principal. facendo imposible a piratería.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA senón que tamén.3 K cuxa calidade é comparable á resolución das copias de celuloide que actualmente proxectan as salas. Segundo confirma o European Year Book 2004 de Media Salles. eventos. encriptados e sumados a outras claves secretas.

Estas sete salas setá previsto que proxecten películas en alta definición despois do verán en 2005. Novocine (Leiro) e Cine Avenida (Caldas de Reis). musicais. ballet. grazas á tecnoloxía e variedade de programación. zarzuela. etc. Baseándose nesta iniciativa. concertos de rock. Cine Gesma (Xinzo de Limia). recuperan o sentido que sempre tiveron: ser o punto de encontro social. documentais HDTV. Cine Roxy (O Porriño). touros. cines tradicionais situados no centro das cidades ou en vilas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO películas clásicas españolas. Elasacine (Ribadeo). ópera. teatro. . fútbol ou outros encontros deportivos. sucesos en vivo de relevancia mundial. cine independente. Cine Hermanos Pequenete (Foz). Os cines asociados en Galicia son: Cine Duplex (Ferrol). comedias.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A A Televisión en Galicia CAPITULO 4 115 .

De acordo co disposto nesa norma (non modificada ata o de agora). ano no que comezaron as emisións regulares de Televisión Española coa súa primeira canle. o que significa que emite practicamente as 24 horas (23. inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985 coa emisión en vivo dos actos do Día do Apóstolo e de Galicia dende as súas instalacións de San Marcos. o Parlamento Galego aprobou a Lei de creación da Compañía de Radio Televisión de Galicia. A cadea iniciou posteriormente a emisión da súa propia canle vía satélite para América en abril de 1997. tratábase de Galicia TV. sons. A televisión desempeña en todos os países unha función crucial nas A televisión ocupa o primeiro lugar entre as industrias da cultura estratexias de comprensión e definición das identidades nacionais. consistía en enviar á central de Televisión Española en Prado del Rey aquelas noticias e acontecementos relacionados con Galicia que tiñan unha transcendencia nacional e internacional. a CRTVG nace co fin de contribuír á normalización lingüística e á cohesión do tecido social e xeográfico do país. de Antena 3 TV. a principal función do Centro Territorial de TVE. sinais convencionais e movemento desafía barreiras territoriais. Nesa primeira etapa. o medio rei. conta con dúas programacións. A televisión autonómica. culturais e tamén ideolóxicas e sociais. Non obstante. Dende 1971 pode falarse dunha presenza permanente e continua por parte da cadea estatal en Galicia. operaba como axencia audiovisual para ou ámbito galego. Dende a súa creación. e fíxoo co programa Galeguidade o 29 de decembro de 1994. ocupa o primeiro lugar entre as industrias da cultura e do entretemento e contribúe. a data supón un importante atraso con respecto a outros países e especialmente se se compara con Gran Bretaña ou Estados Unidos. ubicado en Santiago de Compostela. constituída por Atlas España e Grupo Voz. A oferta televisiva en Galicia aumenta. e. en maio de 1998. ademais. o electrodoméstico imprescindible ou a forma de entretemento máis estendida no mundo desenvolvido. a reforzar as relacións e a comunicación política. imaxes. En agosto de 1973 iniciáronse os espazos informativos dende o Centro de TVE en Galicia baixo ou título de Panorama de Galicia. A súa transmisión conxunta de palabras. ao igual que non resto do Estado. A televisión chegou a España en 1958. para a súa emisión en diversos programas. En 1996 comezan as emisións do primeiro programa dunha televisión privada que emite exclusivamente en Galicia: Galicia a fondo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 4. con trinta e nove horas semanais de emisión . a comezos da década dos noventa coa aparición das televisións privadas.1). Por outra parte.386 minutos diarios. encargábase 96 A televisión autonómica galega inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985 96 Actualmente alcanza os 1. En xullo de 1984. . que cumpre 20 anos. A TELEVISIÓN EN GALICIA É habitual que todos os textos e discursos sobre televisión empecen afirmando que é o grande medio actual de comunicación. a Televisión de Galicia foi a primeira canle autonómica do Estado español que emitiu regularmente vía satélite. a partir de 1966. que xa gozaban de imaxes de televisión a finais da década dos anos vinte. nas aforas de Compostela. Atlas Galicia. A programación regular comezaría en setembro dese mesmo ano.

o que se traduce. que foi gañado polo Grupo Gallego de Cable (o cal adoptou ou nome comercial de R). o mercado europeo sofre dunha presenza masiva de produtos norteamericanos. 117 . Tele 5 comezou a realizar as súas desconexións diarias para Galicia cun informativo matinal de 15 minutos realizado por Atlas Galicia. En 1997 irrompe a televisión dixital en Galicia e en España coas plataformas satelitales: Vía Digital e Canal Satélite Digital. e o grupo Canal +. En canto aos contidos tamén se observa unha situación dual. O obxectivo da cadea privada era crear axencias audiovisuais autonómicas que. en cambio. tal e como contempla a Ley de telecomunicaciones por cable: A 97 A grande expansión das televisións locais tivo lugar nos 90 telecomunicacións por cable en Galicia. Todas elas foron convocadas en concurso público o 28 de maio de 1998. RTL domina a televisión comercial. grandes transformacións no panorama televisivo español e europeo. Hoxe. xa que en Europa a televisión nace como un monopolio estatal. realicen os seus propios informativos para as desconexións matinais en cada comunidade. En agosto de 2002 Atlas pechou as súas desconexións rexionais en Galicia. propiedade da empresa alemá Bertelmann. Transformacións que comezan co fin dos monopolios das televisións públicas e que continúan. dende mediados dos anos 1990. segundo as últimas estimacións. coa que tampouco conta xa Antena 3. mentres que o 70% restante corresponde aos de carácter privado.000 millóns de euros. ademais de fornecer de noticias os servizos nacionais da cadea privada. as empresas públicas representan o 30%. firma que se converteu así no operador global de servizos de A partir de 1988 comezan a xurdir televisións locais. na súa primeira fase. ata que as axencias Atlas chegasen a contar cos seus propios espazos. Así mesmo. cun novo período informativo no que ofrecía reportaxes en torno á actualidade social. a TV de pagamento. mentres que os produtos europeos só representan o 2% do mercado estadounidense. que acabarían fusionándose. converténdose en programas indispensables do prime time europeo. e a medida que Atlas fose tomando forma na maior parte de España. Coruña. no segundo. Pero. nun déficit de 7. A esta oferta hai que sumarlle a televisión por cable que ofrece en Galicia a operadora R. Paulatinamente. 98 97 Atlas Galicia formaba parte dun ambicioso proxecto informativo iniciado por Tele 5 con Atlas España.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA da achega de noticias sobre Galicia para todos os informativos da cadea Tele 5 . O 26 de maio de 1998. Mesmo nalgúns casos se exportaron a outros países no propio formato ou ben se readaptaron con actores locais. coa progresiva migración cara á tecnoloxía dixital das emisións. Un dos trazos particulares do mercado europeo televisivo é a existencia dunha dualidade entre as empresas de propiedade pública e privada. máis completa e máis próxima ao espectador. A creación das axencias Atlas permitía unha información rexional de maior calidade. política e cultural de Galicia. Por un lado. por outro lado. 98 No primeiro caso. o que converte as televisións públicas nos actores principais da industria durante décadas. froito da liberalización do sector. iríase incrementando o tempo de emisión en desconexión. A piovra (Italia) ou Julie Lescaut (Francia) obtiveron grandes audiencias. Na década dos noventa producíronse. as series de ficción nacional como Médico de familia (España). polo tanto. que pertence ao xigante mediático francés Vivendi Universal . A comunidade autónoma constituíuse en tres demarcacións para o servizo de telecomunicacións por cable. pero non sería ata mediados dos noventa cando este tipo de emisoras comezaron a súa grande expansión. o mercado televisivo está dominado por dous grandes grupos: o Grupo RTL. e un ano máis tarde o tempo de desconexión ampliouse. ata o día de hoxe. Nos dous casos se trata de empresas con presenza en varios países europeos. Santiago de Compostela e resto de Galicia. Na actualidade localízanse en Galicia unha trintena de televisións locais con actividade.

Para iso.397 millóns de euros).5%. ata os 2. Tamén se reduciron nun 2. as canles temáticas (un 1.7% os ingresos dos radiodifusores públicos. despois dos cambios que houbo no sector da televisión de pagamento dixital. que se financian por esta vía nun 4. a facturación neta dos radiodifusores dos quince países da UE reducíuse en 2002 nun 1. ata os 1. con perdas netas que case se duplicaron (ata os 1. O Observatorio Europeo do Audiovisual publicou recentemente o primeiro volume do seu Yearbook 2004. xa que o Goberno central prevé que se produza o apagamento tecnolóxico en 2010. o encarecemento dos custos de produción e dos dereitos.3% con respecto ao exercicio anterior. cadeas de televisión e empresas dos sectores audiovisuais e informáticos. rexionais. coa desaparición dalgunhas plataformas e a fusión doutras. ata os 27. a ORF austríaca (40 millóns). a insuficiencia dos recursos publicitarios para o financiamento da oferta.9%.6%. a RTE irlandesa (56 millóns). aínda que se estreitaron notablemente as súas marxes.769 millóns de euros.349 millóns de euros. ata os 17. a televisión rexistrou unhas perdas 99 netas de 2. o incremento da oferta televisiva. Os de menos éxito foron os de España. ata os 65. O motivo principal foi a crise do mercado publicitario que fixo caer a facturación das canles privadas. a creación de grupos multimedia e alianzas entre grupos editoriais. financeiros. a RTP portuguesa (228 millóns). TVE (24 millóns) e a ZDF alemá (22 millóns). incrementaron os seus ingresos tanto as Na primeira década deste século completarase a transición ao modelo dixital compañías de televisión de pago (un 3.). multinacionais. Na primeira década deste século suponse que se completará a transición cara ao modelo dixital. o Plan Técnico Nacional de Televisión Dixital Terrestre establece o número de canles múltiples de ámbito estatal. que leva por título Economía da industria da radio e da televisión en Europa.9%. a fragmentación das audiencias. ata os 3. tanto no que se refire ás estruturas empresariais en que se apoiaban os grandes organismos radiotelevisivos como nas modificacións que se están a operar nos hábitos e gustos da audiencia.722 millóns de euros). nacionais. Entre as principais consecuencias da desregularización cómpre citar o fin da situación de monopolio ocupada pola cadea de televisión pública. o observatorio auguraba que o sector televisivo europeo alcanzaría o break even. etc. autonómico e local que pode haber. compañías de telecomunicacións. especialmente. televisión de pagamento. En conxunto. o servizo local da BBC (480 millóns). os únicos sistemas de televisión rendibles no ano 2002 foron os de Alemaña e Francia. O informe destaca que o ano foi particularmente difícil para as cadeas autonómicas españolas (que perderon 661 millóns de euros). a diferenciación de canles televisivas.900 millóns de euros en 2002 (comparadas cos 4. Ademais. as canles de televenda (un 13.2%. as únicas cadeas que obtiveron beneficios foron as que se financiaron por publicidade (en concreto. a crise do modelo de programación das televisións públicas. a internacionalización dos mercados. 100 Para o ano 2003.915 millóns de euros) como os empaquetadores de programas (un 4. 726 millóns). ata os 7.730 millóns de euros). Tamén se apunta que a situación do sector da radiotelevisión pública seguiu deteriorándose no ano 2002. privadas. que adopta as estratexias de programación das cadeas comerciais para evitar a perda de audiencia en detrimento dos espazos de servizo público.386 millóns de euros. 99 De feito. rompendo a tendencia de crecemento de tempo atrás. . locais. consecuencia directa do incremento da competencia ou a crise do modelo de financiamento da televisión pública. Pola contra.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Estas modificacións supuxeron profundos cambios na televisión tradicional.967 millóns de euros) e. Portugal e Finlandia 100 . de capital mixto. a aparición de novas modalidades de televisión (cadeas temáticas.) e a conseguinte coexistencia dunha pluralidade de cadeas de diferentes tamaños e características (canles públicas. a forte competitividade no mercado. Segundo os datos alí ofrecidos.000 millóns de 2001) . etc.

representaron o 24% dos programas de entretemento de maior audiencia no mundo. 3 horas e 14 minutos. Asia (10%) e Norteamérica (4%). o 34% correspóndelle ás series. eventos. teatro. A perda de presenza da ficción prodúcese en todos os continentes. Dese 41% que totaliza o xénero de ficción. Os programas de telerrealidade permanecen en terceiro lugar entre as categorías de entretemento e gañan cinco puntos. sen contabilizar subvencións. subvencións. xogos. ata alcanzar o 18% dos mellores ratings do xénero. dun lado. Por rexións do planeta. Pola contra. Pola contra. O groso da facturación provén de cotas de aboamento e aluguer de descodificadores. como o veu facendo nos últimos anos. ao crecemento dos programas de entretemento. Non obstante. un 11. ás maiores audiencias das series. principalmente no Leste de Europa.5 puntos en 2003.711 millóns de euros. con 4 horas e 21 minutos. de 4. O mercado da televisión en aberto supuxo o 51% do total dos devanditos ingresos. en Oriente Medio víronse 3 horas e 15 minutos de televisión ao día o pasado ano. En canto á televisión de pagamento. variedades. Europa é a zona máis afectada polo éxito do entretemento: o 30% dos programas máis vistos en Europa Oriental e o 29% en Europa Occidental son ocupados por este xénero.5% máis que no ano 2002. En canto aos contidos. Ségueno no ranking Latinoamérica (co 16%). en tanto que o da televisión de pagamento alcanzou o 41. cedeu algo de terreo (catro puntos con respecto a 2002) debido ao impulso dos programas de entretemento. reality TV. aumentaron nese ano tanto os ingresos por publicidade das cadeas como os ingresos procedentes de subvencións. produción propia e outros). ata alcanzar as 3 horas e 39 minutos de visión por persoa e día.4% máis que no exercicio anterior. doutro. os documentais conseguiron audiencias espectaculares en 2003. Esta diminución explícase polos menores ratings logrados nas zonas onde mantivera un dominio no ano 2002. No ámbito global. un 1.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Os datos do informe de Eurodata TV Worldwide sinalan que o consumo medio de televisión aumentou en 15 minutos durante 2003 con respecto ao ano anterior. ten unha presenza do 18% nos top 10 de audiencias nacionais. Sumando todos os conceptos (publicidade. cun incremento de 4. se ben só aparece cinco veces no posto máis alto das listas (tres veces menos que en 2002). ás telenovelas (23% en 2002). o cine representou o 24% dos programas máis vistos nas televisións mundiais en 2003. este apartado (que abrangue programas de humor. ás películas (30% en 2002). cun crecemento dos ingresos do 25. Dentro deste xénero.6 puntos porcentuais sobre o anterior exercicio. ese xénero representa o 41% dos programas que aparecen nos top 10 de audiencias do mundo. en Latinoamérica. ata o 34. e. e en Sudáfrica. as televisións en aberto españolas ingresaron no ano 2003 algo máis de 3. o consumo televisivo incrementouse en 2003 de forma importante na zona da Asia e do Pacífico. fronte ao 30% de 2002. No ámbito da televisión en aberto.6% e gañou terreo. música e debates) incrementou a súa presenza nas listas de éxitos da televisión no mundo en 4. De feito. mentres que os ingresos por pagamento por visión sumaron 104 millóns de euros. Entre os 72 países estudados.2% (ao pasar dos 1. e só cinco delas (todas elas de Hollywood) aparecen en varios territorios. De feito.836 millóns de euros). e o 19%. En canto aos eventos. ata alcanzar as 3 horas e 23 minutos (47 minutos máis de consumo medio que en 2002).467 aos 1. os estadounidenses seguen sendo os máis teléfagos. O xénero das noticias mantívose estable nos últimos tres anos. miniseries e sitcoms (37% en 2002). mostrou un gran dinamismo no 2003. Esta caída do cine débese.5%.415 millóns de euros. 2 horas e 59 minutos. esencialmente 119 . o informe conclúe que a ficción mantén o seu tirón de audiencia. O informe da CMT correspondente a 2003 sinala que o sector dos servizos audiovisuais rexistrou en España uns ingresos por operacións no ano 2003. con 4 horas e 25 minutos de media por persoa e día (6 minutos máis que no 2002). só 72 películas aparecen rexistradas dentro dos top 10 dos países considerados no estudo. En segundo lugar sitúase Europa. Para finalizar. con 3 horas e 33 minutos por persoa e día (unha cifra que se mantén estable con respecto a 2002). En 2003. o 24%. o consumo máis alto de televisión rexístrase en Norteamérica.

Bélxica (7%). Segundo este análise. aínda que os operadores de cable elevaron a súa participación ata representar o 10% dos ingresos. .es pretende facer un seguimento periódico do grao de desenvolvemento das novas tecnoloxías no ámbito doméstico.6 millóns de fogares que dispoñen desta tecnoloxía. Dos 2. os países cunha menor implantación da televisión dixital nos fogares son Italia (12%).36 99. segundo o Estudo do mercado da televisión en Europa versus España 1998-2003 de DYM para Astra. O satélite seguiu sendo a tecnoloxía de transmisión dominante en televisión de pagamento. Grecia (7%) e Suíza (4%). fronte ao 21% de media na Unión Europea. Por outro lado.00 20.52 a 3. o número de subscritores á televisión de pagamento diminuíu de 3.50 millóns. o gasto medio mensual por fogar en servizos de televisión de pagamento situouse en España en 31.00 TDT A través de cabo España Galicia Ademais. 1. segundo o informe realizado polo Grupo de Análise e Prospectiva das Telecomunicacións (GAPTEL) para a Administración. Luxemburgo (7%).07 100.52 millóns (o 76%) teñen só televisión terrestre. que pecha a táboa.00 16. os dous cun 14%. e o da televisión por satélite. O 14% dos fogares españois —case 2.84 millóns de fogares con televisión.48 8. fronte aos 810. case 1. Recepción de TV nos fogares galegos. Holanda (7%).4 millóns— dispoñen de TV dixital 101 .80 14. debido fundamentalmente á fusión de Vía Digital e Canal Satélite Digital. O incremento da penetración da televisión terrestre en España entre 2002 e 2003 foi do 7.000.00 60. España conta cun total de 13.5% recibe emisións en dixital (1.00 40.2%. Á cabeza do grupo de países líderes no vello continente aparece Irlanda.8 millóns estaba subscrito a servizos de televisión por satélite.49 millóns (o 18%) contan con TV por satélite. que ten o 31% de fogares con TV dixital.2%. un 7. do 7. Austria (10%).49 millóns de fogares españois que dispoñen de televisión por satélite. e case 1 millón.00 80.68 millóns). e logo veñen Finlandia (22%) e Francia (21%). Dos subscritores totais. seguido por Suecia cun 27%. algo máis de 700. Por último.45 8. na UE existen aproximadamente 34. e 840. a servizos de televisión por cable. O informe tamén revela que no 101 Na actualidade. Portugal (7%). Noruega cun 23%.000 que reciben emisións analóxicas. 2003.14 2. 2. do 33. dos cales 10. onde o 57% dos seus fogares —14. co que a entidade pública empresarial Redes.000 (o 6%).35 99.48 A través de antena parabólica A través de antena convencional 0.2% máis que en 2002. o da televisión por cable.3 millóns de fogares— dispoñían de televisión dixital a finais de 2004.3 euros no cuarto trimestre de 2003. a servizos de televisión por ondas herzianas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO grazas ao fútbol. o 18% dos fogares españois recibe televisión por satélite. o 67. e aumentaron nun 22% o número de clientes.8%. con TV por cable. No ámbito global. dacordo cos datos da segunda onda do estudo sobre a demanda de servizos de telecomunicacións e sociedade da información no segmento residencial en España. Cunha proporción similar á española están Alemaña e Dinamarca. En contraste coa situación de España destaca o caso do Reino Unido.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA primeiro semestre de 2004 había case 3. cifra moi superior á de Antena 3 (20%) e TVE1 (15%). como os que propón ETB con La flecha amarilla (percorrer o Camiño de Santiago) ou El conquistador del fin del mundo (na Patagonia. pouco máis dun millón ao cable (32. corazón ou Salsa Rosa). con seis edicións ás súas costas. etc. con intercambio de estrelas incluído) e o seu tratamento intensivo e extensivo dos contidos de crónica rosa e de telerrealidade.2 millóns de subscritores de TV de pago en España. en emisión a partir de xaneiro de 2005).000 subscritores) e Auna (292.9 puntos de share). Influencia crecente da propia televisión como xeradora de contidos. O papel desempeñado pola televisión ante os importantes acontecementos de 2004 tradúcese nun incremento do tempo e da audiencia dos informativos. Telecinco débelle a estes formatos en torno ao 30% da súa audiencia do ano.3 puntos de share. Por outra banda. Gran Hermano. dos que máis de 1. As televisións dedican este ano un 20. o serial perde forza en televisión. 1999 Analóxica Temática Resto 134 56 1 2000 150 5 1 2001 145 60 1 2002 150 69 2 2003 139 71 5 Fonte: Sofres Audiencia de Medios A televisión de pagamento converteuse. A maioría dos magacines sustentan as súas audiencias nos mesmos valores de anteriores anos: o carisma dos seus presentadores (nesta ocasión. aínda que a súa influencia resulta moi variable en función das cadeas. volve ser o principal referente da telerrealidade. Trátase. o éxito dos programas ou seccións de humor sobre o medio (Homo zapping. En calquera caso. perde presenza en varias grellas.5% do total.). Con respecto á crónica rosa. debido ao menor interese da audiencia polas telenovelas latinoamericanas emitidas por TVE1. e coa translación de todo o orixinado na telerrealidade aos magacines e late shows das cadeas. grazas á súa capacidade para xerar temas e contidos televisivos 102 . o que supón o 51. mentres que o medio millón restante corresponden ao Canal+ analóxico (16.1% da súa grella á información (fronte a un 19. No 2004 ademais proseguen as voltas de roscas do xénero. cun incremento dos espazos de zapping.3% en 2003). Juan y Jose Show. fundamentalmente de Ono (355. A telerrealidade segue sendo un contido moi eficaz nas pantallas españolas. por máis que se fale de certa recesión do xénero.3%).6 millóns correspondían ao satélite (Digital+).000 subscritores). que lles achega 11.2%). sen lugar a dúbidas. como o demostra o éxito de programas do daytime (Aquí hai tomate) e o prime time (Dónde estás. Consumo dos individuos dos fogares galegos abonados á plataforma dixital (en minutos). con índices de audiencia aínda elevados e unha alta rendibilidade que transcende a súa propia emisión. cos famosos como aliciente (celebrity shows. o certo é que se mantén como un dos contidos máis Os magacines e talk shows son a principal fonte das TV xeneralistas demandados en televisión. no gran punto de referencia para os afeccionados ás series estranxeiras. novas actividades para os concursantes (La casa de tu vida) ou retos de grande altura. Simplemente perdeu a súa condición fenoménica (a que tiñan as primeiras edicións de Gran Hermano e Operación Triunfo) e integrouse como un produto televisivo recorrente na programación. 102 121 . debido ás autolimitacións impostas por algunhas cadeas públicas (destaca sen dúbida a despedida de Tómbola en Canal 9 valenciano). Os magacines e talk shows constitúen a principal fonte de público para as televisións xeneralistas (13. coa estrea das producións máis significativas do mercado estadounidense. como La granja ou La selva de los famosos). dun dos xéneros máis consumidos polos subscritores de Digital+ e da televisión por cable. de feito.

A novidade preséntana os adolescentes e os mozos. fronte ao 8. case un máis que en 2003). No polo oposto están Galicia e Canarias. . os grandes consumidores de televisión atópanse entre as persoas maiores de 65 anos. cun 50%. se se observan os datos por comunidades. Polo demais.4%). O consumo de televisión en 2003 en España aumentou en dous minutos por persoa e día con respecto ao ano anterior.4% de cota de pantalla. As persoas de máis de 65 anos viron 302 minutos. no ano 2003 viuse unha media de 213 minutos de televisión ao día (é dicir. tres). Un ano máis. maior consumo de televisión. cunha influencia positiva das Olimpíadas de Atenas en La 2 e TVE1. Tamén se repiten en canto ao número de persoas que residen no fogar. Non obstante. Desviación continua do interese dos máis pequenos cara ás canles temáticas infantís. descende a porcentaxe de tempo dedicado á programación infantil nas cadeas xeneralistas: un 8. con 191 e 192 cada unha 103 Aumentou o tempo de achega dos documentais e os programas divulgativos . o bloque horario máis visto polos nenos de entre 8 e 13 anos é o da noite. con 180 minutos. que rexistra un 33. repítense as tendencias anteriores: a menor número de habitantes. ata os 213 minutos. un minuto máis que no ano anterior. sendo. como o Festival Eurojúnior no ano 2004. nos que se produce un considerable descenso de seu consumo televisivo. De feito. seguida de TVE (17%).7% en 2003. con 222 e 220 minutos ao día respectivamente. Como xa vén sendo habitual. mentres que en 2002 eran 246. convértese na serie documental máis vista do ano cunha media de 3. con 302 minutos de media ao día. Telecinco (13. Así. con 236 minutos. Aumentou o tempo e a achega dos documentais e divulgativos. segundo informa a empresa de medición de audiencias TNS. e as amas de casa. como é habitual noutros anos. principalmente). Os nenos de 4 a 12 anos tiveron un consumo igual durante os dous últimos anos. E como xa vén sendo habitual.3%. unha análise pormenorizada dos datos indica que o incremento foi protagonizado polos maiores de 45 anos. no prime time de TVE1. concentrado nas cadeas públicas. a andaluza e a valenciana presentan os consumos máis elevados. dos. Ven máis televisión os fogares con poucos membros que os máis numerosos. O estudo de AIMC sobre audiencia infantil-xuvenil en España en 2004 sinala que a televisión segue sendo o medio de comunicación máis visto por ese tipo de público: un 95. e a media hora máis vista é a que vai dende as 22:00 ás 22:30.2%. Por outra banda. as de clase media-baixa e baixa as que presentan un maior consumo. e as de clase alta e media-alta as de menor consumo. Ademais. este contido brila pola súa ausencia hoxendía na televisión xeneralista. Importante aumento da contribución do deporte ao share das cadeas (3. 3 horas e 33 minutos). O informe tamén sinala que os nenos dedican case a metade do tempo que os adultos a ver a televisión (184 minutos diarios) e que a súa cadea preferida é Antena 3. Aumenta o interese do público por modalidades deportivas máis alá do fútbol (motociclismo e automobilismo. Obsérvase tamén unha recuperación dos programas de entrevistas e debate no prime time grazas a Las cerezas e 59'' en TVE 1.2%). o tramo de idade de entre os 45 e os 64 anos consumiu unha media de 253 minutos de televisión ao día en 2003. con 271 minutos. 103 Tamén se observan diferenzas de consumo entre as distintas clases sociais. Por hábitat.7 puntos.7 millóns de espectadores. Memoria de España (1ª etapa). e La 2 (6. situándose en 2 horas e 26 minutos de televisión ao día. a eficacia da música segue dependendo de fenómenos puntuais.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Apréciase certo estancamento dos concursos convencionais e desinterese do público polos macroconcursos (intento desafortunado de revitalizar Un.

1 Aínda que hai que ter en conta que o número de fogares compostos por unha ou dúas persoas se incrementou un 8% con respecto a 2003.3% con respecto a 2003. cómpre destacar que en 1 2004 diminuíu o número de fogares que teñen dous ou máis aparatos de televisión e aumentou en 4 puntos o número de fogares que teñen un único televisor . 300 250 200 150 100 50 0 Novembro 2002 Novembro 2003 Novembro 2004 Setembro 2002 Setembro 2003 Setembro 2004 Maio 2002 Maio 2003 Maio 2004 Marzo 2002 Marzo 2003 Marzo 2004 Xaneiro 2002 Xaneiro 2003 Xaneiro 2004 Xaneiro 2005 Marzo 2005 Xullo 2002 Xullo 2003 Xullo 2004 Maio 2005 Galicia España O consumo medio diario no ano 2004 é de 219 minutos por persoa ao día. Os adolescentes constitúen o grupo máis inestable. xa que aumentan os consumidores de varios medios simultaneamente. agora o móbil e Internet están a crear unha xeración de zapeadores compulsivos que utilizan outros medios para buscar novas experiencias comunicativas. xa que os seus hábitos de consumo televisivo cambiaron enormemente nos últimos cinco anos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución do consumo de televisión en Galicia e España.6%. Por outro lado. 123 . España está soamente por debaixo de Francia (240 minutos vistos ao día). Holanda (181 minutos) e Finlandia (167 minutos). Se ben o consumo de televisión se incrementa. o que supón unha suba do 2. Con estes datos. Alemaña (210 minutos). Italia (230 minutos) e Gran Bretaña (222 minutos) e por enriba de países como Portugal (217 minutos).6% un televisor. a audiencia de televisión é cada vez máis hiperactiva. Se o mando a distancia cambiou no seu día a forma de ver TV. o 42% posúe dous aparatos e o 37. Só un 20% dos fogares españois ten 3 ou máis televisores. ao mesmo tempo que a audiencia media crece un 5.

Outro síntoma preocupante e representativo da fragmentación do consumo televisivo é a progresiva diminución da visión de programas en familia. as produtoras desenvolven formatos que funcionan a base de bloques con diversos miniclímax e con ganchos que anuncian o non se vaian. En 2002 esta cifra alcanzou o 35%.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Malia non existiren datos fiables. Unha das causas é o exceso de publicidade. falan polo seu teléfono móbil ou envían mensaxes curtas (SMS) mentres ven os seus programas de televisión favoritos. O anuncio televisivo (polo xeral. o volume de negocio do mercado de videoxogos norteamericano no segmento entre os 13 e os 20 anos superou o da industria cinematográfica. Ademais. Destaca tamén un grupo de zapeadores que nunca aguanta un programa ata o final. Agás no caso dos grandes éxitos do momento. senón que pican fragmentos da oferta: en canto os aburre o que están a ver. Os adolescentes dispoñen hoxe dunha variedade enorme de eleccións. sobre todo. aínda A audiencia da TV é cada vez máis hiperactiva Esgotamento do modelo actual de TV xeneralistas hai máis. A dificultade para fidelizar os mozos constitúe só un dos síntomas de esgotamento do actual modelo de TV xeneralista en España. Por iso. Ademais. Por exemplo. Así. en busca do máis atractivo en cada momento. En EE. breve e impactante) convértese así no máximo expoñente deste tipo de adicción. A noción dun adolescente sobre o que é entretido é moi diferente da que existía hai cinco anos. Tamén abundan os mozos que seguen dous ou máis programas á vez.UU. Navegan en Internet. volátil e hiperactiva. aumentou o grao de sofisticación tecnolóxica nos fogares. Conscientes diso. os hábitos dos telespectadores de entre 13 e 20 anos están a experimentar mutacións interesantes. dáse a circunstancia de que os mozos adquiren pronto un alto grao de control no uso das novas tecnoloxías e neste ámbito os pais saen perdendo: o segmento de entre 50 e 65 anos é o que peor domina estes aparatos. os seus gustos apenas adoitan coincidir cos dos seus pais. Finalmente. só o 6% dos nenos entre 2 e 5 anos tiñan acceso a Internet en 2000. E. saltan a outra canle. polo que a separación entre as preferencias duns e doutros é cada vez maior. as súas preferencias abranguen unha gran variedade de programas e cadeas. polo que se trata dunha audiencia moi fragmentada. manter entretido un espectador novo ao longo dos bloques dun programa resulta cada vez máis complicado. aproveitando os cortes publicitarios ou os momentos predicibles para capear. . en 2002. e outros saltan constantemente a través das distintas canles para ver só o máis rechamante e impactante dos anuncios. para esta xeración de consumidores de entretemento multimedia será cada vez máis habitual levar a cabo varias tarefas simultaneamente. sabemos que crecen os consumidores simultáneos de varios medios.

5% ao 17. seguida de preto por TVE1. e nac.376 2003 161.028.688 568 132 700 Empregados 2003 2.304 24.896. 125 . co 23.1 A OFERTA DE CANLES DE TELEVISIÓN EN GALICIA Os galegos dedican unha media diaria de 3 horas e 33 minutos ao consumo de televisión.208 % crec 137% 77% 105% 80% 1997 3.789.6%. 42% 1997 1. Pola contra. a cota de audiencia da canle autonómica galega evolucionou dende un 15.974. pasando do 27. Pero segundo datos facilitados a Europa Press por Mediaedg&Cia.2% ao 24.096. E é que a canle pública estatal foi perdendo peso de forma paulatina. Ademais.004 1.614.796 39.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 4.603 % crec 240% 109% n.298 44.d.6%.282 1. a canle con maior cota de audiencia en Galicia é Tele 5. Facturación 1997 Total audiovisual Autonóm.733 Resultado 2003 12.296. Galicia segue sendo no primeiro mes de 2005 a comunidade que menos consome este medio.6%. 1987 1988 Galicia España 165 209 176 221 1989 173 211 1990 172 214 1991 179 218 1992 165 199 1993 176 209 1994 178 222 1995 189 221 1996 194 229 1997 197 231 1998 192 222 1999 199 234 2000 189 222 2001 183 226 2002 191 211 2003 191 213 2004 189 218 Fonte: Taylos Nelson Sofres Entre 1993 e 2004. Minutos promedio de visionado de televisión en Galicia. fronte aos andaluces que se sitúan como os maiores consumidores. Xunto cos canarios. a TVG alcanzou na tempada 2000/01 o mellor dato da súa historia. cun 19.3%. co 24.6%. Tele 5 pasou do 22.512 22.5% de share.072 2. con desconexión TV Locais Total TV 68.910 5.320 597 256 853 % crec 37% 5% 94% 22% 1997 180 3 24 27 Nº empresas 2003 352 5 36 41 % crec 96% 67% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.014 -23. son os españois que menos tempo dedican a ver este medio.036.878. Grandes magnitudes da emisión de televisión en Galicia.994 1. Pero en 2004.607 -885.126 2.258. o que a converte na terceira cadea autonómica máis competitiva. con 3 horas e 22 minutos.674.282.925.527. 1997 e 2003.9% en 1993 ao 23. segundo datos do anuario de SGAE 2003.

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da facturación das televisións galegas.4% en 2000 e ao 81. tanto interna como asociada.611 81.000 1 0.000.737 4.954.00% 70.6% en 1997 ao 74. de maneira que a canle autonómica galega se sitúa nos primeiros postos en canto a produción propia.000.63% 8. dirixida por Chano Piñeiro.000.000 2.1 3.000.000 20.000 1. O mandato parlamentario de contribuír á normalización lingüística e á cohesión social e xeográfica do país tradúcese nunha programación integramente en galego.276 1 7.304 1 2. locais) Facturación das televisións locais 4.488.00% 50.00% 40.760 31.000 0 Horas de produción propia da TVG (%) No caso da Televisión de Galicia.909 1 3.00% 30.1 79 97.028.00% 0.755.028 .1.298 3.000 1 5.44% no 2003. do 69.000 5.00% 10.000 6.000.042.000 3.909.1 A Televisión de Galicia A Televisión de Galicia inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985.878.00% 60.000 5.1 77 20.00% 1992 Horas anuais de emisión da TVG 1997 2003 69. A súa primeira proxección fílmica foi a curtametraxe Mamasunción.94% 5.300 36.81 1 .960 4.547.000 35.91 0 4.000.000.228.879.1 2.44% 10.829 6.000.096.000 9.897.000 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 5.000 30.896.000 7. a porcentaxe de produción propia da cadea pasou.469.41 6 22.269 39. segundo datos da GECA.000 25.000.749 2003 Facturación de televisións (exc.000 4.71 1 28. por enriba da media estatal das cadeas. cunha oferta variada e plural dirixida aos distintos sectores da sociedade e que conta cun denominador común: o desexo de afianzar o coñecemento do propio cunha perspectiva integradora na cultura occidental á que pertence.000 8.000 40.239 34. .668. coa emisión en vivo dos actos do día do Apóstolo e de Galicia dende ás súas instalacións de San Marcos (Santiago de Compostela). acabadas de inaugurar.072 26.00% 80. Horas anuais de emisión e de produción propia da Televisión de Galicia 90.00% 20.031 32. 45.

O día 21 de xullo de 1997 iniciou o seu funcionamento en probas o novo control central robotizado da TVG. 127 . na que se inclúe o subministro de máis de 200 equipos de DVCPRO50. Baixo o título O Tesouro. A TVG asinou o 14 de febreiro de 1997 un acordo de colaboración coa cadea CNN para enviar información sobre Galicia e para a inclusión na programación das súas emisións vía satélite.A. TV Movies. A TVG iniciou as súas emisións regulares pola Internet en Tempo Real ás cero horas do día 17 de maio de 1997. e outras tres de radio. en marzo de 2002 TVG e Panasonic asinan -maio 2002. O 23 de abril de 1999 entrou en funcionamento o novo enderezo electrónico da TVG. e despois dun pequeno parón (alleo á TVG). A TVG iniciou as súas emisións regulares cara a Europa polo Eutelsat Hot Bird-3. Domaio (Moaña) e Tomba (Pontevedra). a pantalla de formato longo. A TVG iniciou as súas emisións regulares cara a América vía satélite a través da canle Galeusca o día 31 de decembro de 1996 ás 14 horas locais. iniciando as súas emisións regulares o 15 de decembro de 1995. Actualmente son oito as canles polas que a CRTVG emite a súa programación en idioma galego: a emisión convencional da TVG para Galicia. que ofrece radio e 105 A TVG é a única canle de televisión en España que desenvolve este tipo de concorrencia pública de ofertas para produtos audiovisuais. así como unha rede de servidor con estacións non liñais para informativos. A esas canles hai que lle sumar o portal interactivo galego da CRTVG en Internet. co que se establece un concurso público de petición de ofertas para a realización de 105 produtos audiovisuais . A TVG estreou o sistema NICAM-Dual-Estéreo para toda Galicia a principios de 1995. A TVG regularizou as súas emisións cara a Europa polo Eutelsat o 29 de xaneiro de 1999. Series e Programas para Televisión de Galicia. en outubro de 1995. A TVG incorpora a súa programación á plataforma satelital Vía Digital o 15 de setembro de 1997. foi dende Silleda e ofreceulle aos seus espectadores imaxes do IV Salón da Enerxía e Desenvolvemento Rural.. A marca de audiencia da TVG produciuse o sábado 7 de decembro de 1996 durante a transmisión do encontro de fútbol entre o Real Madrid e o Barcelona. O día 7 de xullo de 1998. o o Fonte: Páxina web da TVG. realizou a primeira conexión de satélite cunha unidade móbil de enlaces propia. S.o acordo de adxudicación da dixitalizacion para os Servizos Informativos. A TVG iniciou a emisión do Televídeo para a canle Galicia TV-América o día 18 de novembro de 1997. A canle autonómica iniciou as emisións para Europa en dixital o día 7 de marzo de 1998 a través do satélite Eutelsat Hod Bird-3. fixo unha adaptación da obra de Ánxel Fole en formato Pal Plus. A TVG emitiu por primeira vez a través da rede de fibra óptica de telefonía o 25 de novembro de 1994. A TVG emitiu empregou o sistema Pal Plus. a Televisión de Galicia reinicia as súas emisións para Europa. A TVG realizou a primeira gravación dun programa en formato Pal Plus (16/9). En abril do 2001. sendo a primeira de Europa e a sétima do mundo en ofrecer esta posibilidade. A TVG cambiou a súa imaxe corporativa o mércores día 20 de xaneiro de 1999. do 2003. O 24 de marzo de 2004 a TVG pon en marcha un novo sistema de automatización do seu estudio de continuidade. A TVG iniciou emisións cara a América a través do satélite Hispasat o 1 de decembro de 1998. dous de televisión satélite para o exterior ⎯para América e Europa⎯. A TVG comezou a emitir con tecnoloxía dixital terrestre desde os Centros Emisores de Pedroso (Santiago). Día das Letras Galegas. no Torneo de Campións de squash celebrado en Santiago de Compostela os días 28 e 30 de novembro de 1996. A TVG comeza a emisión da súa propia canle vía satélite cara a América o 1 de abril de 1997. o día 1 de decembro de 1998. ás 21 horas e 27 minutos. Fíxoo co programa Galeguidade o 29 de decembro de 1994. Sería na emisión do Telexornal Segunda Edición desde a Expo de Lisboa.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Datas sinaladas da Televisión de Galicia o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o A TVG foi a primeira canle autonómica do estado español que emitiu regularmente vía satélite. coma a do cinema (16 :9). a TVG presenta o seu Plano de Cine. En xaneiro de 2003. a través do satélite Hispasat. A Televisión de Galicia ofreceu un teletexto en galego o 11 de outubro de 1995. A TVG estreou a súa primeira mediametraxe o 17 de maio de 1997. A Bailadora (Ares-Ferrol).

00 % 2001 11.30% 1.80% 8.70% 28.00 % 2003 11.10% 17. Panorama Audiovisual. ademais.10% 18. a partir dos datos de EGEDA. No caso da ficción. Aínda así.20% 20.20% 27.80% 17. Distribución da grella da Televisión de Galicia. A Televisión de Galicia vén dedicando nestes últimos anos a maior parte do seu tempo de programación a xéneros como información. é claro o predominio do cine norteamericano.10% 1.27% en 2000 a tan só o 12.00% 4.00% 100. particularmente cunha segunda canle dixital dedicada á programación infantil e xuvenil.70% 100.20% 28.50% 9. os deportes e os musicais.30% 2. Curtametraxes galegas.70% 25. Ademais.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO televisión en directo así como numerosos contidos de Galicia en nove idiomas.50% 6.90% 1.22% 27.8%.30%) ou concursos (3.54% 7. . fronte a unha progresiva perda de protagonismo dos programas de miscelánea (de 27.10% 1.20% 5.55% no ano 2000 ao 25. 1997-2003.90% 1.00 % 1998 7.00 % 2002 12.70% 4. entre a súa audiencia. motivado pola obriga contraída de emitir películas unicamente en galego.80% 6. en xeral. detéctase un incremento do peso de xéneros como a ficción.60% 1. que se centra na difusión de curtas de autores galegos. polo alto custo da dobraxe. a información. Rías Baixas ou As leis de Celavella.50% 4. que pasa de ocupar o 19.9%).06 a 4. culturais e deportes. apréciase un incremento do 71. con moi poucas contabilizadas en horario de máxima audiencia en comparación coas rexistradas noutras cadeas autonómicas. entre outras.79% 25.50% 11.00 % 2000 7. e o español.6% no ano 2003) ou musicais (de 6. Non obstante.79 a 11. a cadea autonómica foi aumentando as emisións de curtametraxes ao longo dos últimos anos. ficción. os xéneros que achegan máis audiencia á canle autonómica no ano 2002 (último ano dispoñible) son a ficción.90% 25. A través da análise das franxas horarias advírtese o escaso peso que a oferta cinematográfica ten na grella de programación.50% 19. contando mesmo cun programa.80% 1.30% 19.00% 12.30% 29. xa que a maioría das emisións se concentran na madrugada e na tarde.10% 18.30% 4.50% 6. alcanzando o punto álxido en 1999 con 641 e o mínimo en 2001 con 460.30% 7. foron gañando terreo ata chegar a supoñer un cuarto dos títulos emitidos.00 % 1999 8.06% 19. parece non ter éxito este tipo de contidos e. Mareas Vivas.20% 8.80% 4.80% 1.60% 2.60% 1. a emisión de obras cinematográficas na TVG experimentou certas variacións nos últimos anos.30% 3.20% 29. nos catro últimos anos. Por outro lado. Para o ano 2006. que responde ao esforzo da cadea na produción de series de ficción como Pratos Combinados.00% 8. misceláneas.15% 3.7% en 2003.80% 100.00% 3.00% 17. A Televisión de Galicia está entre as cadeas autonómicas con menor número de emisións cinematográficas. culturais (7.57% 100.30% 100. está previsto poñer en marcha novas emisións de televisión.50% 1. en particular.54% a 4.2%). xa que. se ben o europeo. En canto á orixe dos filmes.90% 1.50% 4. fundamentalmente os de nacionalidade española.80% 100. ao optar por outro tipo de programación.50% 100.30% 24.27% 1.80% 7.10% 29. 1997 Culturais Información Outros Miscelánea Infoshow Concursos Deportes Musicais Ficción Total 8. cine en galego e programación cultural.00 % Fonte: Elaboración propia. Todo iso contrasta con caídas na audiencia dos xéneros de miscelánea ou deportes.

000 0 A TVG centra o seu punto forte da programación na ficción galega grella de unha por programación. nun breve prazo. da formación continua e práctica de profesionais galegos de primeira liña. do aproveitamento de recursos culturais. A pesar de que na tempada 2003 non se estreou ningún título de produción propia. 1.80% Miscelánea 12.00% Concursos 4.70% Musicais 4.000 40.800 1.200 1. como As leis de Celavella. significativa parte dos logrando aceptación espectadores galegos. cun share que chegou a alcanzar o 39% nalgún capítulo de 2002.00% Información 29. unha tendencia que se dá en todas as canles estatais.20% Outros 1.30% Ficción 25. Rías Baixas ou Pratos Combinados. da estabilidade da industria do audiovisual (que algún día terá que ser capaz de funcionar con autonomía. En 2003 a cadea autonómica aumentou de xeito significativo as emisións de series de ficción con respecto aos anos anteriores. A serie de máis audiencia na TVG é Pratos Combinados. se ben o prime time concentrou un número significativo de realizacións. sen necesidade de recorrer ás fortes inxeccións de subvencións públicas). a cadea conseguiu un ano máis consolidar as súas realizacións na Número e minutos de emisión de series de ficción na Televisión de Galicia.60% Infoshow 2.50% A Televisión de Galicia centra o punto forte da súa programación na ficción galega. Culturais 11. Terra de Miranda. 1998-2003.000 30. do aproveitamento dous recursos humanos artísticos existentes.000 50.000 60. Para a TVG é importante seguir apostando polo crecemento e consolidación da produción cinematográfica en Galicia. A Televisión de Galicia apostou polas series de produción propia. Ofrece ademais Número de emisións Minutos de emisión dous novos produtos: Cuarto sen 129 .000 20. 2003.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Distribución da grella da Televisión de Galicia. que fundamentalmente se proxectan na franxa de prime time. esperando poder falar.000 800 600 400 200 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 70. co que se confirma a súa aposta por este xénero. A maioría das series prográmanse na franxa da tarde.400 1.000 10.600 1.90% Deportes 8. A grella para o 2005 aposta pola continuidade con novas entregas das series de máis éxito. etc.

000 e 50.7 Fonte: Elaborado por GECA a partir de datos de TNS A TVG experimentou un cambio drástico no que se refire á emisión de documentais.000 0 Número de emisións Minutos de emisión Con respecto ao perfil da audiencia da Televisión de Galicia. Cen anos de Alexandre Bóveda.000.2 7.1 3. de maneira que entre 1998 e 2003 multiplicou por catro o número de emisións ou o tempo dedicado a este xénero. A literatura galega no cine. 2.000 800 600 400 200 0 35. A oferta de animación complétase coa emisión dalgunhas curtametraxes para adultos e a estrea de longametraxes como O bosque animado. xa que apenas supuxo cambio na achega deste tipo de contidos á audiencia. Antón Avilés de Taramancos.17% adicional de entidades de poboación de entre 10.400 1. En 2004 o Xabarín Club.17%. seguido polo grupo de entre 45 e 64.000 habitantes. polas temáticas históricas e culturais que fomentan e consolidan os sinais de identidade do país.600 1. 1997/03.000 habitantes.000 20. Así destacan producións como Castelao.000 10. o que fai pensar que responde máis a unha vontade de servizo público que a un obxectivo de efectos no volume de audiencia.000 549 320 1998 342 1999 2000 2001 2002 2003 5. Número e minutos de emisión de documentais na Televisión de Galicia. cun total de 113.2 9 5. patrimonio da humanidade.000 1.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO ascensor e Libro de Familia.710 25.200 1.3 5.764 1. Trátase dunha aposta máis conceptual que especulativa. Considerando o hábitat. co 32. que supón o 33. cumpriu dez anos de existencia. dentro do plan de cine e televisión de 2005 está prevista a produción de seis novas series de ficción feitas en Galicia.2 8.37% do total de espectadores. a maior parte dos espectadores proveñen de municipios de menos de 10. Viaxar por Galicia ou As viaxeiras da Lúa.170 15.000 e 500. . 1998-2003.000 socios. Así mesmo. o grupo máis numeroso é o de maiores de 65 anos. Cidades.9 7.7 6. Temporadas Número de programas Tempo de emisión 1997/98 1998/99 1999/00 2000/01 2001/02 2002/03 6.800 1. o programa colector da programación infantil da TVG. se ben nos últimos anos se produciu un leve desprazamento cara a televidentes de ámbitos urbanos de entre 200.000 1.000 30.3 7. e un 33. entre outros.000 1.3 9. Outro feito que cómpre destacar é o interese da cadea autonómica galega. Practicamente todas as obras programadas na cadea foron españolas. ao igual que acontece coa catalá ou a vasca. e nunha elevada porcentaxe concentráronse na franxa de madrugada.5 7. Peso dos programas de produción independente na TVG (%).

131 . senón tamén a participación nos resultados de explotación comercial. as cadeas autonómicas asociados á FORTA asinaron. de clase baixa ou medio-baixa e dunha localidade de menos de 10. Menos de 10. Dende o ano 1995. unha política de financiamento de películas galegas ou rodadas en Galicia.000 hab. Canal + e Televisión de Galicia subscribiron no ano 2000 un convenio de colaboración para producir conxuntamente unha ducia de películas de temática galega nos seguintes catro anos. xestionáronse vías complementarias de financiamento ata alcanzar acordos co ICO e co Igape coa finalidade de abrir novas posibilidades para canalizar recursos financeiros cara ás empresas. Polo tanto. Mediante este acordo.000 hab. debuxos animados e documentais mediante o que se pretende a mobilización dun investimento en torno aos 30 millóns de euros en cine galego ao longo de tres anos. o perfil medio dun espectador da TVG era no ano 2003 o dunha muller maior de 64 anos. se se considera a condición social de audiencia da canle autonómica. A contrapartida para a TVG son non só os dereitos de emisión.000 a 50.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Perfis dos espectadores de televisión en Galicia. a posta en marcha de proxectos de ficción que alcanzan éxitos de audiencia sen precedentes (series). que abrangue varias frontes: por un lado. a CRTVG desenvolve unha política activa de apoio ao sector audiovisual galego. telefilmes. finalmente.000 a 500. coa compra dos dereitos de emisión e a coprodución 106 . As dúas canles tamén se uniron para realizar documentais e para adquirir os dereitos de retransmisión dalgúns acontecementos deportivos. un convenio con FAPAE e investirán un mínimo de 10 millóns de euros ao ano en producións audiovisuais españolas. Por outro lado. Baixa e Media-baixa Media Alta e Media-alta Máis de 64 De 45 a 64 De 25 a 44 De 13 a 24 De 2 a 12 Muller Home 0 10 20 30 40 50 60 Total TV en Galicia TVG Finalmente. ao longo do ano 2002 na produción de dez novas longametraxes galegas en colaboración con produtoras locais e televisións e empresas audiovisuais do resto de España. por outro. 2003.000 hab. De 200. o 50.000 a 200. A TVG participou.000 habitantes. De 50. as oito televisións asociadas na FORTA 106 No ano 2001 púxose en marcha o Plan de Fomento da Produción Cinematográfica Galega a través da participación da TVG na coprodución financeira de metraxes.000 hab.10% son de clase baixa ou medio-baixa. De 10. en xuño do 2004.

Os produtos audiovisuais que podían favorecerse eran as longametraxes.9 18.2 18. sempre que sexa posible. así como outros tantos programas de entretemento para o ano 2005. Series. a televisión autonómica participou nun total de 17 longametraxes galegas.8 13. 107 O convenio. é continuación doutro que subscribiron a FORTA e FAPAE en 1999. en horario de máxima audiencia. a TVG intenta colaborar cun sector da industria con escaso percorrido comercial.8 24. quedou novamente reflectida nos presupostos da CRTVG para o ano 2005. así como para a presentación de proxectos para o desenvolvemento de longametraxes e películas para televisión. Series e Programas da TVG. películas para televisión.1%.9 6. dende hai algúns anos. documentais. media ducia de series de ficción galega. TVmovies.3 31 22. que tamén contempla un investimento de 90.1 6 5. que ía dirixido a recibir ofertas para a realización de produtos audiovisuais. Programas mais vistos da Televisión de Galicia na temporada 2002/2003 Título Pratos combinados Luar Pratos combinados (repetición) Terra de Miranda Telexornal 1 Rías Baixas Galicia Noticias Telexornal 1 Fin de semana Telexornal 2 Fin de semana Mr Bean (prime time) Rating (%) 9. a Televisión de Galicia convocou en 2004 un concurso a través do Plan de Cine. a Federación de Produtores está a traballar para renovar outros convenios co resto de cadeas de televisión. Con este plan de concorrencia pública procúrase a maior participación de todas as empresas involucradas no sector audiovisual. fronte aos 7. a partir dos datos extraídos no Anuario de la Televisión de GECA 2004. .1 millóns de euros. nos que se recollen compras por 9. como novidade ese ano.5 22. O investimento mínimo que realizarán os operadores autonómicos será de 10 millóns de euros ao ano nos exercicios de 2004. 2005 e 2006.2 6.7 9. o que supón un incremento do 23.2 28. en espazo preferente. que son os que cobre o convenio subscrito.7 Fonte: Elaboración propia. Programas e Obras Teatrais para 2005. e que contemplaba un investimento de 9 millóns de euros anuais. Ademais. Tamén terán presenza. a Televisión de Galicia ⎯única cadea de España que ten en marcha este tipo de concorrencia pública de ofertas de produtos audiovisuais⎯ pretendía continuar co seu papel de dinamizador do sector en Galicia. A canle autonómica galega volveu convocar no ano 2005 o Plan de Cine. a través da adquisición de dereitos de antena.9 6. se vén mostrando cara ao sector audiovisual galego. TV-movies.6 Share (%) 26. programas para televisión e. así como os documentais e episodios pilotos de series en formato de longametraxe 107 . como longametraxes.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO comprométense a participar nos plans de produción de proxectos audiovisuais de produtores independentes españois. A través da compra de dereitos de emisión en lingua galega da maior parte das curtametraxes realizadas en Galicia.000 euros anuais por parte da FORTA para o desenvolvemento de guións e a emisión dos produtos apoiados. Nestes momentos.4 6. As curtametraxes tamén teñen o seu lugar cunha sesión semanal dedicada á emisión neste formato.2 23. e con este obxectivo flexibilízanse algúns dos requisitos que se lle viñan esixindo en plans anteriores. A forte e decidida aposta que. por medio de coproducións ou recurrindo ao encargo de TV movies ás produtoras. Entre ficción. animación e documentais.5 6. así como en 13 TV movies.5 6. Unha das principais novidades nesta última convocatoria é a inclusión dun apartado dedicado á gravación de obras teatrais. Coa posta en marcha deste proceso. tanto de ficción coma de animación. curtametraxes e películas para televisión.4 millóns do ano anterior.

seguida de TVE1. De acordo con este informe. o Hispasat 1 C e o Hispasat 1 B. os semanarios (78%). o 1 de abril de 1997 a Televisión de Galicia comezou a emisión da súa canle Galicia TV a través do satélite Panamsat para toda América. apenas son referencias para os galegos 109 . Por outro lado. Os resultados deste estudo 108 Posta en marcha no 2006 dunha segunda canle autonómica con tecnoloxía dixital. a TVG iniciou a emisión do televídeo para a canle Galicia TV-América. o estudo do Consello da Cultura conclúe que para a maioría dos galegos a autonómica é a canle televisiva preferida. achegan a millóns de fogares a oferta radiofónica e televisiva da Radio Galega e da Televisión de Galicia. 109 108 Este alto grao de satisfacción cunha cadea autonómica pode relacionarse co feito de que. Despois de tres meses de participar non proxecto Galeusca. o día 18 de novembro de 1997. por suposto. parte de Europa occidental e. como son o cine (81%). Entre os proxectos para esta cadea destacan a programación xuvenil e infantil. como debates e entrevistas. do 4 de decembro de 2003 ao 4 xaneiro de 2004. incluídas as televisións locais. Posteriormente. Esta situación contrasta con aqueles medios nos que unha maioría considera que a lingua propia ten unha presenza moi escasa. co obxectivo de manter un fío de comunicación permanente coas comunidades galegas.. 133 .5% e unha marxe de erro de máis ou menos o 2. As novas tecnoloxías posibilitan que as emisións cheguen dende Canadá ata a Patagonia arxentina en América. curtametraxes ou documentais. segundo o informe.. coas que a TVG pretende seguir apoiando a normalización lingüística do galego. emitirase cinema en versión orixinal subtitulado ao galego. ademais dun importante contido de produción de ficción. programas musicais. A pesar de advertir que non se trata de opcións excluíntes. Telecinco e Antena 3 TV. que establece que os operadores de televisión deberán reservar o 5% da cifra total de ingresos xerados durante o exercicio anterior para o financiamento de longametraxes cinematográficas. así como TV-movies e películas. Televisión de Galicia conecta cunha canle propia e independente a máis de sete millóns de fogares en toda América do Norte e do Sur. Ademais. O informe A lingua galega nos medios de comunicación foi realizado a partir dunha enquisa que tomou como universo a poboación adulta residente en Galicia. telecomedias. concursos. a toda a península Ibérica e ás Illas Canarias. a televisión (co 70%) e a radio (co 68%) son os medios de comunicación nos que a maior parte dos entrevistados consideran que a presenza do galego é adecuada. Dous satélites. sobre la difusión de obras audiovisuales europeas. así como no cine. e ten un nivel de confianza do 95. que forma parte do proxecto O proceso de normalización do idioma galego 19802000: medios de comunicación. humor. tanto nos xornais como nos medios audiovisuais. a Televisión de Galicia cumpre escrupulosamente co estipulado na normativa. o informe destaca que o 61% da poboación galega utiliza diariamente a TVG como medio de comunicación. comarcais e as plataformas. a sociedade galega fai un consumo masivo dos tradicionais medios audiovisuais que están presentes na maioría dos fogares: a radio e a televisión. Nunha realidade como a descrita. constitúe unha aposta ambiciosa de contidos e tecnoloxía. que poden conectar as 24 horas do día con Galicia a través dos seus informativos. nos semanarios e na Internet. a maioría dos galegos consideran a Televisión de Galicia como a súa canle preferida. Segundo se desprende do informe A lingua nos medios de comunicación elaborado polo Consello da Cultura de Galicia.203 entrevistas telefónicas realizadas a habitantes de distintos concellos galegos sobre o consumo de medios en Galicia e as opinións sobre a presenza da lingua galega nos diferentes soportes. Internet (73%) e os xornais (66%). con tecnoloxía dixital e de programación temática. No que respecta ao cumprimento da Ley 22/1999. incluiranse programas de contido e servizo público. que entre outros espazos contará co programa Xabarín Club. O resto das canles. Así mesmo.89%. constatan que entre os nosos concidadáns existe unha demanda de maior presenza da lingua autóctona nos medios de comunicación. O tamaño da mostra foi de 1. deporte. películas para televisión e demais obras de carácter similar.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A decisión de poñer en marcha unha segunda canle. A enquisa realizouse durante un mes. tanto feito en Galicia como externo dobrado ao galego. coa que TVG pretende converterse nunha ventá de difusión para a produción audiovisual experimental que permita impulsar novos valores.

70 17.30 4. Aquela unidade informativa de TVE ocupaba un pequeno local na compostelá rúa do Vilar.2 A Televisión Española en Galicia Televisión Española emite dende 1958 pola súa primeira canle -La Primera. inícianse as emisións en cor e expándese a rede de reemisores para o sinal de televisión en Galicia112. para a súa emisión en diversos programas.6 15.5 18.1. Cota de audiencia da Televisión de Galicia.5 18. Xa para entón era moi habitual ver na primeira canle de TVE a información referida a Galicia en idioma galego. no pazo de Raxoi (na praza do Obradoiro). introdución que se produciu nos albores da década dos anos oitenta. En xuño de 1978 inaugúranse unhas novas dependencias. e froito fundamentalmente da innovación tecnolóxica que afectaba o sector da televisión en España. Nesa primeira etapa. Meda. Na comunidade galega pasouse dun (o Pedroso) a cinco (Pedroso. 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 15.00 16.4 16.00 18. a TVG comezou a principios de 2005 a emisión de servizos interactivos nas súas emisións de televisión dixital terrestre (TDT) sendo a terceira cadea autonómica do Estado en dar ese paso (despois de que ou fixeran en Cataluña e Euskadi) 110 . fronte á catedral de Santiago.30 18.5 14. e foi o Mundial 82 de fútbol unha das causas impulsoras (dado o carácter de televisión anfitriona de TVE). .LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ademais. o xogo das preguntas e a serpe) así como a consulta dos mapas meteorolóxicos galegos en tempo real. aínda que noutro formato. Ademáis. Precisamente. título que permanece en pantalla na actualidade. ampliouse a rede de emisores en todo o país. é quizais unha das referencias máis importantes do que o centro de TVE en Galicia realizou ao longo da historia. Así mesmo. É no ano 1971 cando se inaugura a primeira delegación de TVE na comunidade galega. xa que foi o primeiro medio audiovisual que introduce o noso idioma dun xeito 110 Os novos servizos permítenlles aos usuarios de receptores de televisión dixital a participación en distintos xogos (o Simón. coa que se facían algúns informativos e conexións dende a rúa do Vilar. Esta circunstancia. A presenza TVE en Galicia como produtora de noticias e reportaxes data dos anos setenta. a principal función do centro consistía en enviar ao centro de TVE en Prado del Rey aquelas noticias e acontecementos relacionados con Galicia que tiñan unha transcendencia nacional e internacional.10 18. tamén permite a consulta das cámaras web que a TVG ten en distintos puntos da xeografía galega.60 19. en Santiago de Compostela 111 . para a mellor difusión dese mundial (que en Galicia contaba con dúas sedes). En agosto de 1973 ábrese unha nova etapa no centro de TVE-Galicia coa posta en marcha de desconexións territoriais para a emisión de espazos informativos. 112 111 Televisión Española en Galicia dispoñía xa daquela dunha pequena unidade móbil (denominada PEL -produción electrónica lixeira-) en branco e negro. As montaxes facíanse no aparato coñecido como moviola e foi coa incorporación dun telecine en Santiago como se pasa á cor. xa que ata entón cubríanse certas informacións co traslado de equipos dende os Servizos Centrais. Domaio.e dende 1966 por La 2. Páramo e Bailadora). O nome que entón se lle daban a eses microespazos era Panorama de Galicia. que hoxe parece anecdótica.

Así naceu. que asoman nun horario en que o seu público potencial dificilmente vai estar diante do televisor e que non gozan practicamente de promoción 116 . a primeira ainda en antena. cun magazine matinal que. Libro Branco de cinematografía e artes visuais en Galicia. Europeos ou Parlamento. destacando os valores históricos. musicais como A repinocha ou Revolución MP3. e que logrou o mesmo efecto que a mediados dos setenta perseguía o Centro Territorial de TVE: ofrecerlle a imaxe de Galicia ao mundo enteiro. Pepe Coira 113 apunta que como ocorreu cos máis dos centros territoriais de TVE –se cadra coa relativa excepción do catalán–. Crónicas do mar. en TVG (a través da súa emisión en Vía Digital) e na súa emisión por cable para o estranxeiro. era líder de audiencia na súa franxa. en definitiva. culturais. ocupadas principalmente por informativos. espazos culturais como Claves. O Centro Territorial de TVE en Galicia elabora ademais programas de produción propia con carácter non periódico. Logo do impulso que supuxo a emisión dos Xogos Olímpicos de Barcelona e da Expo 92 de Sevilla. elaboráronse en lingua galega. Libro Branco de cinematografía e artes visuais en Galicia. como son Marcelino pan e viño e Nicolás. preto de Compostela.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA continuado na súa programación. A emisión seguíase realizando por La Primera. 116 117 115 Coira Nieto. que eran vistas en galego polos nenos do país mentres fóra de Galicia se emitían en castelán. 113 114 Coira Nieto. Ademáis. sociais. En maio de 1991 inaugurouse a sede actual do Centro Territorial de TVE en Galicia. Así e todo. o propio dunha emisora dotada polo seu órgano matriz con escasos recursos e nulas opcións de participar nas franxas horarias de maior consumo televisivo. dadas as circunstancias. Ao pé da letra ou Mercuria. que se emiten en desconexión territorial por La 2 e tamén no Canal Internacional de TVE 117 . deportivos e. pódese seguir tamén en La 2 en desconexión territorial para Galicia. Historia do fútbol galego. situación que permanece na actualidade malia non existir ningún imperativo legal que así o estableza. primer medio que introduce o galego de forma continuada . magacine que leva doce anos en antena de forma ininterrompida e con periodicidade semanal. pan e viño ou Nicolás. A transición en Galicia. destinado aos galegos emigrantes e a aqueles que seguían as emisións da devandita canle fóra de España. agás contadas excepcións. (2005): A televisión. a programaciónde TVE en Galicia acolle espazos documentais e programas feitos con vocación alternativa. ademais de numerosos documentais e pequenas series como Galegos no exterior ou Espazos arquitectónicos e outros programas de servizo público como Solitarios. Consello da Cultura Galega. sendo o mellor escaparate da comunidade no exterior 114 A TVE. que tratan de achegarlle ao espectador aspectos da cultura galega. innovación que propiciou unha maior autonomía e axilidade. Á marxe da súa emisión en TVE Internacional. J. TVE-Galicia realizou a dobraxe ó galego de dúas series de debuxos animados. todos os programas realizados polo Centro Territorial en Galicia de TVE ao longo da súa historia. Pezas mestras. dotado con dous estudos de gravación para produción de programas e produción de informativos. dobraxes de series infantís como Marcelino. J. Consello da Cultura Galega. No eido da promoción do idioma. o primeiro Dende Galicia para o Mundo. Nesta etapa emitíronse magazines como ¡Que serán? ou Boa tarde. o centro territorial galego pasou a ocupar un lugar secundario. no mediodía e na tarde. evitando estar pendentes de enlaces microondas. arquitectónicos. cando apenas ese idioma se falaba en círculos moi reducidos. en Bando-San Marcos. paso a paso.es ou Kinoki. En 1998 prodúcese a incorporación da fibra óptica aos diferentes centros. que se comezou a realizar nos estudos de San Marcos. Ese mesmo ano asínase un convenio coa Xunta de Galicia. e en pleno ano Xacobeo 93. para o cal era e segue sendo preciso que se realice en español. posiblemente por mor da escaseza de recursos. TVE Galicia perdeu a prol da televisión autonómica moito do peso que naquel tempo –os primeiros anos da década dos oitenta– tivo como única xanela pola que amosar na pantalla programas feitos desde e para Galicia. o 12 de xuño de 1993. (2005): A televisión. festas de interese estatal ou actividades propias de Galicia. Con dúas franxas de desconexión diarias. e en galego. Mulleres. mantendo o espírito de hai trinta anos. que facilita a ampliación das desconexións territoriais nos seguintes anos con programas de produción propia de variada factura115. 135 . series divulgativas Galicia. propónselle á Xunta de Galicia a súa colaboración para emitir no Canal Internacional de TVE un programa magazine.

00 25. históricos e artísticos da Comunidade Autónoma. na súa primeira fase.00 10.1. 4.00 0. Posteriormente reduciría ao mínino as desconexións informativas para rematar por suprimilas. Levou a cabo. as achegas de noticias sobre Galicia para todos os informativos da cadea Tele 5. e a medida que Atlas fose tomando forma na maior parte de España. 1998-2004. Tras un longo proceso de negociacións e de movilizacións. realizasen os seus propios informativos para as desconexións matinais en cada comunidade.00 20. Impacto TV ou En antena. Paulatinamente. Sen embargo. constituída en febreiro de 1998 entre Atlas España e Grupo Voz. En xuño de 2000 ponse en marcha a páxina web de noticias de Antena 3. Un programa semanal que comezou a programarse os sábados ás dúas da tarde e que na actualidade continúa en antena emitíndose ás 12:30 do sábado.3 As televisións estatais privadas. así coma outros aspectos relacionados coa produción industrial. O obxectivo da cadea privada era crear axencias audiovisuais autonómicas que.00 1998 1999 TV 1 2000 La 2 2001 Tele 5 2002 Antena 3 TV 2003 TVG 2004 En xaneiro de 2005 asinouse a renovación do convenio de colaboración entre a Xunta de Galicia e RTVE para a promoción exterior de Galicia a través da emisión de diferentes programas que teñen coma finalidade resaltar os valores culturais. a empresa determinou en 2003 o peche dos centros de traballo de A Coruña e Vigo e deixou a Delegación de Santiago de Compostela cunha plantilla reducida a pouco menos da metade.00 5. A actividade xornalística de Antena 3 Televisión en Galicia remóntase ao ano 1993. Ademais xestionaba as desconexións rexionais que a devandita cadea privada realizou para Galicia dende maio de 1998. Pola súa parte. será en outubro de 1995 cando teña lugar a apertura en Santiago da primeira delegación estable de Antena 3 TV que comeza a emitir para o país galego desconexións publicitarias. o primeiro programa dunha televisión privada que emite exclusivamente para Galicia. En abril de 1996 comezan as emisións de Galicia a fondo. co que a información diaria de Galicia xa se pode ver en todo o mundo en formato vídeo. dende a praza do Obradoiro. O 25 de xullo de 1999. ademais de fornecer de noticias os servizos nacionais da cadea privada.00 15. emítese o primeiro informativo rexional diario de Antena 3 TV en Galicia.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Audiencias das cadeas de televisión en Galicia. Atlas Galicia operaba como axencia audiovisual para o ámbito galego. 30. a delegación participaba noutros programas de emisión nacional como A toda página. dende o 1 de maio de 1998. Atlas Galicia formou parte dun ambicioso proxecto informativo iniciado por Tele 5 con Atlas España. Ademais dos informativos. o desenvolvemento económico e a presenza galega nos mercados internacionais. .

ou intentouse polo menos. o Congreso aprobou en maio do 2005 a controvertida Ley para el impulso de la televisión digital terrestre (TDT). con base precisamente nesa falta de regulación. o grupo Voz desfíxose da súa participación na empresa. Ademais. 119 120 121 Pasa a definirse como a modalidade de televisión consistente na emisión ou transmisión. ou ao non se efectuar o desenvolvemento lexislativo que lles permitise ás autoridades competentes conceder as oportunas licenzas de emisión 119 . A Lei de acompañamento de 2004 engade. liberalización de la televisión por cable y fomento del pluralismo. do 22 decembro. Tamén se incluíu este ano a novidade de que os titulares de concesións para a prestación do servizo público de televisión de ámbito local por ondas terrestres estarán 118 Para conseguir este obxectivo. que os adxudicatarios poderán utilizar 122 tecnoloxía analóxica para a difusión das súas emisións durante dous anos. Na actualidade. así como as limitacións derivadas da coordinación radioeléctrica internacional. e recoñecían o dereito das televisións locais a proseguir as súas emisións. con tecnoloxía dixital. 122 Á vista das solicitudes presentadas polas comunidades autónomas e tendo en conta as frecuencias dispoñibles. de imaxes non permanentes dirixidas ao público sen contraprestación económica directa por medio de ondas electromagnéticas propagadas por unha estación transmisora terrestre no ámbito territorial sinalado. Despois de catro meses de tramitación. etc. ademais. a compatibilidade radioeléctrica entre comunidades adxacentes. 137 .4 As televisións locais en Galicia Dende os seus comezos as televisións locais estiveron envoltas en polémica. ao estimar que ao contrario se conculcarían abertamente os dereitos á liberdade de expresión e comunicación garantidos polo artigo 20 da Constitución. Moitas delas foron pechadas pola autoridade. 4. impediu resolver os concursos públicos de adxudicación por parte das comunidades autónomas. ata que as axencias Atlas chegasen a contar cos seus propios espazos118.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA iríase incrementando o tempo de emisión en desconexión. Atlas Euskadi co Grupo Correo. O día 3 de maio de 1999 o tempo de desconexión ampliouse.1. Deste xeito. en virtude da disposición transitoria única da dita lei. Esta Lei establecía a reserva e asignación de frecuencias que daría lugar á correspondente convocatoria e resolución dos oportunos concursos públicos de atribución de concesións para a prestación do servizo. por emitiren sen concesión administrativa. A súa situación xurídica moveuse nos borrosos terreos da alegalidade (que non ilegalidade). ao non existir regulación concreta sobre o tema. A creación das axencias Atlas permitía unha información rexional de maior calidade. de réxime xurídico do servizo de televisión local por ondas terrestres. Atlas Cataluña creouse co Grupo Godó. polo que actualmente as televisións locais están a emitir sen título habilitante. A Lei 41/1995 foi modificada pola Lei de acompañamento aos presupostos xerais de 2004. Estas modificacións dos dous últimos anos tratan de adaptar esta regulación ás novas esixencias. cando xa na Lei de acompañamento do ano 2003 se introduciron importantes cambios. cun novo período informativo que ofrecía reportaxes en torno á actualidade social. a definición de televisión local modifícase para adaptala ao medio dixital no que obrigatoriamente deberán desenvolverse 121 . a falta de normativa de desenvolvemento da Lei prevendo a planificación das reservas de frecuencias polo Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía. que foi adquirida por Tele 5 que ten así o 100% do capital. xa non existen desconexións diarias. que se contarán dende o 1 de xaneiro de 2004 e modifícanse as disposicións relativas ao ámbito territorial . Algunhas sentenzas do Tribunal Constitucional e do Tribunal Supremo anularon resolucións anteriores que obrigaban ao peche. máxime cando non existía unha lei expresa que regulase a televisión de carácter local. segundo a cal a televisión local por ondas terrestres como medio audiovisual de comunicación social ten a natureza de servizo público 120 . A súa regulación está contida actualmente na Lei 41/1995. se ben a axencia segue proporcionando a cobertura de noticias de Tele 5 en Galicia. O 26 de maio de 1998 Tele 5 comezou a realizar as súas desconexións diarias para Galicia cun informativo matinal de 15 minutos realizado por Atlas Galicia. política e cultural de Galicia. En primeiro lugar. Non obstante. máis completa e máis próxima ao espectador. que se determinarán respectando o dereito ao acceso equitativo de todas elas aos recursos de espectro. Tele 5 asociouse en cada comunidade autónoma a un dos principais grupos de comunicación.

constituíronse en pouco tempo redes de TVL cunha importancia máis que significativa nos índices de audiencia 125 . televenda e xogos e concursos de promoción. os veciños dunha vila ou cidade. e para producir contidos máis atractivos.8 e do 3. tanto no que se refire á proximidade física (a televisión debe facerse dende e para o lugar no que habitan os potenciais receptores). En segundo lugar sitúase UNE. Localia TV é sintonizada polo 24. A entrada no mercado do Grupo PRISA (baixo a marca Localia TV). falar de televisión local é falar de televisión de proximidade. medra a súa cota de audiencia e os grandes grupos de comunicación multimedia atoparon nelas un novo mercado d explotación de contidos 124 . Eses formatos son os 123 Non considerándose programas televisivos as emisións consistentes en imaxes fixas nin os tempos destinados á publicidade. No primeiro lugar da clasificación. Deste xeito. O perfil dunha TVL pasa por ser empresas basicamente privadas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO obrigados a emitir programas televisivos orixinais durante un mínimo de catro horas diarias e trinta e dúas semanais 123 . xunto coa necesidade de manter certa influencia mediática en todos os sectores da comunicación.6%. Séguea o Grupo Canal 47 TV.. máis ou menos extensa. sen ningún tipo de especialización nin temática nin técnica. programa deportivo. Barcelona Televisió (BTV). cunha media de 15 traballadores que teñen que facer de todo e con orzamentos reducidos. a cadea Local Media é a terceira.9% dos fogares españois. Durante o ano 2003 a televisión local en España logrou un crecemento do 19% no volumen de negocio con respecto ao exercicio anterior. como social (estas emisoras deben sintonizar cos referentes culturais e tradicionais do lugar)..) e os seus obxectivos (audiencias. que satisfaga o baleiro informativo e divulgativo que deixan sen cubrir as grandes canles. e rexistrando unha audiencia acumulada nos últimos trinta días do 4. nin programas orixinais aqueles que consistan na mera reemisión de programas televisivos cuxa difusión se realizase ou se estea a realizar por outro medio. con pouca infraestrutura tecnolóxica a pesar de que ultimamente apuntan cara á tecnoloxía de produción dixital.9% dos fogares.3% dos televidentes. do Grupo Vocento (antigo Grupo Correo-Prensa Española). respectivamente. A posibilidade de negocio que ofrece a publicidade local. magacine con colaboradores. as emisoras locais cada vez gozan de maior credibilidade entre o público. son os informativos a programación na que basean a meirande parte da súa produción. e conta cunha audiencia acumulada nos últimos trinta días do 16. identifiquen estas emisoras como a súa televisión. do Grupo Zeta. 125 . contidos programáticos. pero en cantidade axeitada ao tamaño da súa estructura e suficiente para a cantidade de programación que poden facer. Canal 47 Sevilla e Localia TV Sevilla séguenas na clasificación de audiencias. que se sintoniza no 15. exceptuando algún que outro documental. Ademais.7% das vivendas con televisor. O seu prometedor ascenso se explica por que os grandes grupos tamén queren entrar na repartición da torta agora que o Goberno afrouxou as condicións que lles interrompían o paso. 124 A madrileña Canal 7 TV e a barcelonesa CityTV son as emisoras locais máis vistas en España. mercado. sendo sintonizadas polo 7 e o 4. Considérase un requisito imprescindible para garantir a continuidade dunha televisión local o feito de que os espectadores. e unha audiencia acumulada do 12%. o que obriga a facer unha programación.8%.2%. sintonizada polo 24.. como adoitan chamar a este tipo de medios moitos autores que prefiren empregar esta terminoloxía por entender que aglutina mellor as súas características (funcionamento. ainda que nacional na meirande parte dos casos.. Falar de televisión local (TVL) é falar de televisión próxima ao pobo. e cunha audiencia acumulada no último mes do 15.4%. segundo datos facilitados por AIMC. Cun share do 21. con pouca profesionalización.). A maioría das televisións locais galegas están en proceso ou xa contan con tecnoloxía dixital de tipo profesional. e conta cunha audiencia acumulada do 8. estes conglomerados mediáticos están a achegar estruturas empresariais con maiores posibilidades para negociar a publicidade local. foron dous factores clave na renovación do mercado da TVL. Por outro lado. Polo tanto. En canto a contidos. do Grupo Godó ou da Cadea COPE (en Popular TV) significou un reforzo financeiro.2%.

. para o inmediato consumo ou como complemento de servizos publicitarios para o anunciante. sen que sexa como é ata agora.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que poden xerar un maior participación cidadá neste modelo televisivo. é dicir. a entrada dos grupos estatais ben pola vía da concentración do mercado da produción allea e da cobertura informativa (UNE). La Región. que se identifica con posicións provincialistas e logo tentativas rexionalistas. ben pola adquisición-asociación con empresarios locais cos que estaban xa asociados noutros soportes (Pretesa. a transformación da TVL galega en televisión produtora de contidos propios. Cómpre sinalar tamén algúns casos excepcionais de relacións con distribuidoras internacionais como é o de Canal 41 da Coruña. Non se advirte aínda o establecemento dun criterio de rendemento e explotación real dos produtos rematados. A configuración actual das televisións locais veu marcada por dúas dinámicas que se suceden cronoloxicamente: por unha banda. Utega ou Localia). e por outra.. a entrada dos grupos rexionais á defensa da súa cobertura de actuación noutros soportes (El Progreso.). tamén aberto a relacións con outras redes do país e do Estado 139 .

298 44. Polo tanto.036. que non ten aparatos para descodificar o sinal de TDT. chegando a un 87% da poboación española.974.994 -23.925. No que respecta aos concursos para a asignación das concesións correspondentes serán convocados e resoltos polas propias comunidades autónomas. que constitue o verdadeiro valor destes servizos.789. feito este último A chegada da dixitalización e o maior reto do sector que xa se está dando noutras comunidades autónomas. 42% 1997 1.527.896. Facturación 1997 Total audiovisual Locais Total TV 68.304 24. independentemente de con quen esten asociadas.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Grandes magnitudes da televisión local en Galicia. o Goberno abordou a ordenación do sector tendo en conta as frecuencias dispoñibles e as peticións das autoridades autonómicas.688 132 700 Empregados 2003 2.376 2003 161.258. 1997 e 2003. para as televisións locais en xeral. a produción ou a emisión non son as maiores dificultades dentro do proceso de dixitalización: o principal problema atópase na recepción por parte do público.512 2. En 2004 o Consello de Ministros aprobou o Plan Técnico da Televisión Digital Local. o sector seguiu crecendo desde enton sen ningún tipo de control. 1 Que teñen en moitos casos un coste entre cinco e nove veces superior á emisión en analóxico. que contempla 266 demarcacións en todo o país.282 1. A lei de 1995 de Televisión Local por Ondas Terrestres consagróu as televisións locais que operaban nese momento e prohibíu explícitamente a aparición de novas.126 -885. e en atopar vantaxes competitivas que se plasmen en servizos de valor engadido.064 as emisoras de TV local que poderán operar legalmente en España.d. Pese a isto.878.208 % crec 137% 105% 80% 1997 3. Na actualidade.296. cada unha das cales terá unha canle múltiple (múltiplex) con capacidade para catro programas.603 % crec 240% n.614. facendo fincapé en calquera caso na programación local.320 256 853 % crec 37% 94% 22% Nº empresas 1997 180 24 27 2003 352 36 41 %crec 96% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. A chegada da dixitalización é o principal reto tecnolóxico ao que deberá enfrontarse o sector das televisións locais.796 5. en total serán 1. Polo tanto. Non obstante.004 1. a situación do sector é confusa. 140 . A clave estará en favorecer a creación rápida dun parque de receptores dixitais 1 e en contar coa aposta das Administracións Locais e Autonómicas cofinanciando as redes de transmisión dixital .733 Resultado 2003 12.

Tele20 Chantada. en definitiva. As licenzas de televisión local. terán unha vixencia de dez anos. e o resto do tempo fano de xeito independente 127 . O inminente proceso de dixitalización fai cada vez máis necesario o apoio dun grupo de comunicación que sosteña o esforzo financeiro requirido. 141 . aínda que. pasa por socios locais e socios tamén nacionais. A día de hoxe en Galicia o panorama das televisións locais conta cunha trintena de cadeas. aínda que está aberta a novas incorporacións. para ser rendible. significará a consolidación das que sobrevivan. seis televisións locais galegas constituíron Cadea Galega de Televisión. ao mesmo tempo. filial do Grupo PRISA que se ocupa das súas operacións en TV local. Local Media é unha sociedade mercantil que conta con 38 emisoras locais asociadas. Pola súa banda. Tele Coruña e Tele Miño. como é o caso de Localia Vigo. En Galicia emiten programación de Local Media Tele 20 Chantada e Canal Deza TV. deseñado para a súa emisión en televisións locais que lles facilita ás devanditas emisoras as noticias completamente editadas e locutadas. Localia TV está constituía por un conxunto de emisoras locais xestionado por Pretesa. Tele Salnés-Barbanza. Aos adxudicatarios 127 Atlas incorporou no ano 2005 ao seu servizo de axencia de noticias vía satélite un boletín informativo diario que recolle as noticias máis relevantes da xornada no ámbito nacional. Un feito que significa unha remodelación do espazo audiovisual cunha nova normativa autonómica aprobada pola Consellería de Cultura para a televisión dixital autonómica e local. As apostas de Cadea Galega de Televisión no que a programación se refire centraranse na información xeral e nos debates políticos e sociais. O modelo de TVL. cuxo nome comercial é Cadena Local TV e cuxo sinal se envía a través do satélite. a aposta dos grandes grupos por este sector está a abrir un novo modelo de negocio máis viable. que permitan comprar programas e contidos para conseguir máis audiencia. TV Monforte. As televisións locais galegas que na actualidade compran programas a UNE son Tele Salnés-Barbanza. Ou sexa. e as emisoras pertencentes ao grupo emítena nunhas determinadas franxas horarias. tamén do Grupo Telecinco. a encargada de proporcionar os contidos. Recentemente. UNE é un grupo de emisoras locais participada por Publimedia e é a axencia Atlas. Localia Pontevedra (Televisión de Pontevedra). como Localia TeleLugo/El Progreso. Esta empresa posúe unha emisora independente en Madrid. UNE está composta por 63 emisoras locais nas que non ten participación empresarial. Localia Santiago (Compostela Visión e Radio Televisión Compostela) Localia Ferrol (Ferrolvisión) e Localia Ourense (que ata agora emite só en cadea. A emisión repártese entre tramos de programación común e outros de programación local específica. a dixitalización suporá un obstáculo para as emisoras de proximidade. Dentro desta rede intégranse más de 65 emisoras. As televisións do grupo emiten simultaneamente en determinadas franxas horarias. As televisións implicadas neste proxecto son Canal Deza (agora Dez TV). Localia Coruña. Galicia terá vinte demarcacións que supón unha ratio de catro licenzas de televisións dixitais por cada unha delas. que foron sacadas a concurso pola Xunta en 2005. e xorde como continuación da asociación de TV locais baixo o selo Local Media. a TV local debe ser enfocada como un negocio. socios fortes que garantan a viabilidade. sen estudos de produción propios nin persoal ) e outras son asociadas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Aínda que o futuro das TVLs parecía incerto ata hai pouco. un proxecto que pretende coproducir en común programación autonómica e facer unha Algúns ven na dixitalización unha discriminación do rural comercialización publicitaria conxunta en Galicia. TV7 Monforte e Telecoruña Canal 41 (hai algúns anos Canal Deza e Telemiño tamén adquirían estes programas). un perfil que vai mudar en breve coa conversión do sistema analóxico nun dixital. das que parte son propiedade do grupo. Tres son os principais grupos de ámbito estatal que teñen actualmente algunha vinculación con emisoras de TVL en Galicia. Segundo o Plan Nacional de Tecnología Digital Terrestre.

e que fai realmente viables os novos servizos interactivos e . reemisores. etc. alimenta expectativas entre as empresas locais.). En Galicia. previsto para principios do 2010. Aínda así. o que indica que. o cable de fibra óptica ten unha canle de retorno de gran capacidade.1. non teña lugar. ao xeito do boom do ano 1995. como o satélite. cada vez que a Administración impulsa ou fala dalgunha maneira dun novo ciclo no sector.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO impónselle a obrigatoriedade do galego nunhas emisións que han ter un mínimo de 32 horas semanais. nun entorno sen sintonizadores suficientes que fagan rendibles ou útiles as elevadas inversións..5 A televisión por cable en Galicia: R A diferenza doutras tecnoloxías. segundo algúns especialistas. repetidores. Código TV en Santiago de Compostela. porque agora se vai producir é unha volta á indefinición do modelo televisivo de proximidade. O escenario hoxe en día complícase aínda máis ante as expectativas do réxime de contidos que pode proporcionar a TDT. O lóxico sería reforzar os valores identitarios que xa tiñan creados as televisións locais. das que o 60% do que se exhiba será de produción propia. asistiuse no ano 2004 ao nacemento de emisoras estritamente locais como Canal Tambre en Noia. sobre todo mentras o apagón analóxico. é unha discriminación do ámbito rural porque non ten en conta a comarcalización que se creou a partir da televisión local. con maior calidade e menor custo. as liñas telefónicas convencionais ou a radio. dada a orografía. transmisores. o principal problema que os novos concesionarios de TDTL se van a atopar son a multiplicación (por cinco ou por nove) dos costes de rede (enlaces. Pero o que se produce coa dixitalización. 4. que permite que emisor e receptor poidan interactuar en tempo real.

Dielectro Galicia. Todas elas foron convocadas en concurso público o 28 de maio de 1998. El Progreso.367 fogares particulares e 26. o conxunto de accionistas completo de R está conformado por: Unión Fenosa. como doutras alleas ao sector. 129 Auna e Ono manteñen conversas desde hai anos con vistas a unha integración das súas actividades. a rede de R está implantada nas sete principais cidades galegas –unidas entre si por un dobre anel troncal⎯ e outras localidades como Culleredo. A Comunidade Autónoma de Galicia constituíuse en tres demarcacións para o servizo de telecomunicacións por cable. Marín. 143 . que un usuario poida acceder aos servizos de pago por visión realizando a compra directamente dende o mando a distancia do televisor. Oleiros.799 empresas e profesionais). El Ideal Gallego. Ceferino Nogueira. Invertaresa. sen ocupar a liña telefónica nin pagar pola correspondente chamada. converténdose na primeira e única empresa galega que constrúe na rexión unha infraestrutura propia de banda ancha.62 millóns de euros. contaba ata decembro de 2003 con 124. A introducción do cable en Europa continuará avanzando en 2005 e en anos posteriores e será vital para o impulso do sector. pero con intereses investidores con fins de diversificación. desta forma. como é o caso do Grupo Zeta ou Faro de Vigo. que permitiría crear unha compañía capaz de competir con Telefónica en toda España.465 fogares e empresas.2. O Grupo Gallego de Cable constituíuse como iniciativa tanto de empresas vinculadas á comunicación. no 2005 R asinou convenios con Arteixo. O seu capital inicial ascendeu a 9.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA multimedia128.000 fogares e 100. Caixanova. En 1999 iniciaba a súa actividade “R” 128 A través del o usuario dispón de alta capacidade e velocidade de transmisión tanto para a información de baixada (a que recibe do seu provedor) como de subida (a que o cliente envía ao seu provedor).000 quilómetros de fibra óptica. Ademais. en 1999 iniciaba a súa actividade R.01. Jealsa Rianxeira. para a de Santiago e 6. Cambre.166 clientes (97. máis de 500.000 persoas utilizaban xa os servizos que proporciona esta nova rede estendida ao longo de 256. 131 O investimento realizado polo operador ata finais de 2003 para despregar a súa rede de fibra óptica superaba xa os 330. a pesar da competencia das operadoras tradicionais ou das redes dixitais terrestres. Santiago de Compostela e resto de Galicia. A finais de 2004. Ames. a fibra óptica asegura unha transmisión e recepción de calidade. que lidera o sector do cable español por rendibilidade. O operador galego R. Grupo Zeta. Con este ambicioso proxecto. dos que 2. Faro de Vigo (Grupo Moll). segundo o estudo realizado por Ovium para a Asociación de Comunicación do Cable Europeo (ECCA). Esta interactividade posibilita. Editorial Compostela (El Correo Gallego). como son Unión Fenosa ou Caixanova 130 . Por outra parte. o que significa que a compañía case duplicou o seu tamaño nese ano 131 . e a súa capacidade de cobertura excedía os 372. Ferro Inversiones e Olsines.93 millóns de euros. Deste modo. Na actualidade. tal e como contemplaba a lexislación estatal vixente: A Coruña. nestes catro anos realizouse un investimento que supera os 371 millóns de euros. para a de Galicia.O crecemento verase impulsado polos servizos de Internet e telefonía e a posta en marcha da televisión dixital e do vídeo baixo demanda potencian o atractivo da oferta de 'triplo play' de cable. as compañías de cableiras europeas poidan continuar ofrecéndolles aos consumidores a máis ampla variedade de servizos coa máxima calidade 129 . sen interferencias e sen antenas. firma que se converteu así no operador global de servizos de telecomunicacións por cable en Galicia. Vilagarcía de Arousa e O Barco de Valdeorras. Banco Pastor. Hijos de Rivera. algo que si sería necesario nas demais formas de televisión de pagamento. La Región. Narón e Betanzos para o despregamento da rede nestes municipios e está presente nos 20 principais polígonos empresariais da comunidade. O informe resalta que esa consolidación forma parte dun proceso necesario para garantir o tamaño preciso para o desenvolvemento sostible do negocio e que. cuxo investimento global se cifra en máis de 420 millóns de euros.4 correspondían ao compromiso adquirido para a adxudicación da licenza da demarcación da Coruña. Poio.000 empresas de Galicia estean en disposición de recibir os máis avanzados servizos de telecomunicacións por cable. R prevé que no ano 2008 uns 500. Ademais. 130 En calquera caso. o cal foi gañado polo Grupo Gallego de Cable. por exemplo. 1. Grupo Tojeiro.

Ademais permite combinar as emisións de televisión con outros servizos complementarios. . deter e rebobinar as proxeccións. así como dos horarios de emisión preestablecidos. ademais. Outras das contribucións son a posibilidade da súa utilización para acceder a cursos multimedia de calidade. e a composición personalizada de noticiarios. Entre as aplicacións do proxecto atópase a posibilidade de acceder a unha lista de títulos entre os que se poderá elixir. o acceso a informativos multimedia á carta. As innovacións achegadas por este proxecto permitirán nun futuro próximo que os clientes poidan desfrutar de múltiples servizos multimedia no momento que escollan. A idea de R é establecer naquela cidade unha factoría de sotfware dedicada á televisión dixital interactiva. que deben adaptarse á evolución tecnolóxica e ás obrigas legais de prestación de servizos. eliminando as limitacións actuais derivadas da oferta predeterminada de canles de televisión.6 A televisión dixital terrestre A comunidade autónoma xestiona unha serie de infraestruturas e redes de telecomunicación. pertencente á Facultade de Informática da Universidade da Coruña. R instalou no Parque Tecnolóxico de Galicia en Ourense un laboratorio para desenvolvemento de software MHP (Multimedia Home Plataform) destinado a aplicacións interactivas de televisión 133 . os de carácter local. o sistema permite. en particular. A migración paulatina da televisión dende a tecnoloxía analóxica á tecnoloxía dixital permitirá incrementar a capacidade de espectro radioeléctrico necesaria para satisfacer a demanda de novos programas de televisión. A televisión dixital terrestre utiliza a mesma banda de frecuencias que a televisión analóxica convencional. unha mesma aplicación poderá ser executada en descodificadores de múltiples fabricantes. elixindo só os contidos que lle interesen. Este é o principio dun proceso que culminará arredor de 2012 coa eliminación da televisión analóxica. onde o cliente poderá examinar o noticiario que escolla e adaptalo ao perfil que prefira. Ademais. con carácter de servizos públicos de interese xeral. A TDT caracterízase pola calidade do son. a multiplicación de canles e nos servizos interactivos. elixindo os contidos ou relatorios. Demarcacións propostas para Galicia no Plan Técnico Nacional de Televisión Local Dixital Demarcacións Programas de televisión A Coruña Lugo Ourense Pontevedra Total 7 5 4 5 21 28 20 16 20 84 Fonte: Plan Técnico Nacional de la Televisión Local Digital en Galicia. en calquera momento. colaboraron no ano 2001 no desenvolvemento dun sistema de vídeo baixo demanda que permite dispoñer de calquera contido de vídeo ou audio de forma instantánea no momento no que o cliente o desexe 132 . A empresa conta desde 2001 cun Data Center que ten capacidade de soporte de streaming de vídeo e outras aplicacións tipo B2C y B2B que poden axudar a desenvolver aplicacións audiovisuais e de outra índole sobre Internet. de forma instantánea e adaptados persoalmente aos seus gustos.1. a multiplicación de canles e os servizos interactivos 4.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO R e o Laboratorio de Fundamentos de Computación e Intelixencia Artificial (LFCIA). Este proxecto suporá un investimento duns 24 millóns de euros. 133 132 O MHP é o estándar apoiado pola Unión Europea e especifica a arquitectura software que deben respectar todas as plataformas de programación de aplicacións interactivas de televisión. Esta circunstancia ten a vantaxe do aproveitamento de gran parte da infraestrutura existente como os sistemas de antenas colectivas. o vídeo formativo ou o videoclip musical que se desexa ver e desfrutar de forma inmediata. Desta forma. abrindo as portas da televisión e da radio interactiva. As principais vantaxes do sistema dixital están na calidade de son. aplicacións de xestión de contidos en Internet e para terminais móbiles. unha vez que todas as canles sexan dixitais e se renove o parque de televisores (o chamado apagón analóxico). a película. é dicir.

Unha delas foi a parar a La Voz de Galicia S. Estas novas tecnoloxías servirán para dinamizar e impulsar o sector audiovisual. Pero o Goberno da Xunta en funcións adxudicou en xullo do 2005 dúas cadeas de televisión dixital terrestre de cobertura autonómica. como extensas as súas posibilidades. vinte públicas municipais e sesenta privadas locais. La Región e El Ideal Gallego. As dúas primeiras canles autonómicas en transmitir este tipo de contidos foron a televisión catalá e a vasca.000 clientes. centro de traballo da iniciativa 136 . No que se incide é no consumo intelixente e no poder de selección do individuo. potenciará os contidos dedicados aos nenos e á mocidade. Os produtores galegos tentaron no seu momento buscar asociacións coas entidades financeiras e cos servizos de expertos na xestión das novas tecnoloxías e puxaron xuntos por algunha das canles de televisión dixital terrestre que sacou a concurso a Xunta de Galicia. As concesións para estas novas emisoras terán unha vixencia de dez anos para as de ámbito autonómico e de cinco para as locais. O concurso obriga os concesionarios a emitir un mínimo de 32 horas semanais. ao abeiro da Consellería de 134 135 136 Este prazo do ano 2012 pode reducirse se se produce antes a implantación masiva do sistema dixital. 145 . Filmax Entertainment. aínda que no borrador foron incluídas algunhas excepcións que. Outro dos aspectos máis relevantes do concurso é o que lles impide aos concesionarios formar parte dunha cadea de televisión. Deste xeito adiántase á nova forma de transmisión do sinal. cada licenza terá que asegurar os contidos interactivos que caracterizan a televisión dixital terrestre. nunca poderán superar as cinco horas ao día ou as 25 á semana e deberán ser autorizadas pola Administración autonómica.A e a outra. A explotación directa destas concesións non se poderá transferir a no ser que exista un acordo da Xunta que o autorice. en calquera caso. R. a Televisión de Galicia comezou a principios de 2005 a emisión de servizos interactivos nas súas emisións de televisión dixital terrestre. O lanzamento efectuarase en dúas cidades galegas. Faro de Vigo. ao cine en galego e en versión orixinal subtitulada. a empresa de comunicación galega por fibra óptica. Pola súa banda. Mapas meteorolóxicos en tempo real e consulta das cámaras web que a TVG ten en distintos puntos de Galicia son outros dos posibles contidos que se poden consultar polo momento. co respaldo de Juan Carlos Cebrián (Grupo Inditex). a solvencia financeira e a experiencia de tódolos socios implicados. As novas cadeas de televisión serán dúas autonómicas públicas. Obviamente. prorrogable por iguais períodos hasta un prazo máximo de 50. Ámbalas contarán cunha licencia para dez anos. dúas autonómicas privadas. onde se localiza o Laboratorio R. En 2004 comezou a desenvolverse o proxecto. á produción audiovisual galega. As aplicacións da televisión interactiva son case tan descoñecidas para a maioría. á No 2006. O concurso tamén impón o uso do galego nas emisións. Do seu lado tíñan o maior fondo audiovisual de España (os máis de 4. que emitirá con tecnoloxía dixital posiblemente xa no ano 2006. aliaronse para formar a plataforma audiovisual de cara a presentar unha proposta mediática para facerse cargo dunha das dúas canles autonómicas de televisión dixital. o Grupo Progreso.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A Xunta de Galicia sacou en 2005 a concurso público 84 novas cadeas televisivas e 132 emisoras radiofónicas dixitais. Xogos ou consultas de mapas son algunhas das opcións deste novos contidos da televisión dixital terrestre. a TVG anuncia unha segunda canle dixital Sociedad Radio Popular-Cadena Cope. á información cultural e de servizo público. nas que a produción propia deberá abranguer polo menos un 60%. El Correo Gallego. presentou a primeiros de marzo de 2005 a fase de lanzamento do seu proxecto de televisión interactiva no auditorio do Parque Tecnolóxico de Galicia. xa que a Unión Europea fixou o 2012 como prazo para que se produza o apagón analóxico 134 . a anunciada segunda canle da Televisión de Galicia. Por outro lado. A TVG é así a terceira canle autonómica que pon na man do espectador estes contidos interactivos nas súas emisións de TDT 135 . cunha base inicial de 20. Pola súa parte.000 filmes da distribuidora).

A compañía. xa que a persoa que non estea habituada a usar o PC para conectarse á Rede. que xa se está desenvolvendo con grande éxito en Estados Unidos. 10 xeneralistas. logo Internet e agora a televisión a través da liña telefónica. servizos municipais interactivos. o éxito foi enorme. Imagenio é un servizo integrado de banda ancha para o fogar de Telefónica. que conta ademais cun servizo de vídeo baixo demanda achegarase ós clientes a través de conexións ADSL 2+. primeiro a voz. televisión á carta con gravador persoal. Esta posibilidade. . o factor que máis se premia no medio televisivo. é persoal e interactivo (permite navegar en Internet dende o televisor 137 A TV é un medio de comunicación e entretemento ) e é sinxelo para o cliente (non inclúe cables nin antenas no fogar e todo se controla dende un único mando).2 A PRODUCIÓN TELEVISIVA En xeral. pero aínda non hai ningunha cadea que teña unha franxa destinada específicamente para este produto. A introdución dun novo formato depende da aposta que a cadea faga por el. formarán parte da oferta. que existan canles de anuncios publicitarios. O produto que ofrecerá o grupo R baixo a denominación de televisión interactiva constará de 120 canles de televisión dixital.000 fogares galegos con acceso a 39 canles de televisión e 15 de audio. que serán personalizables por cidade. xogos e publicidade interactiva. que atende as necesidades de comunicación. si que pode estar afeita a utilizar o televisor. pode chegar xa a 153.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Innovación. por exemplo. o que supón unha diferenza importante con respecto aos actuais operadores de televisión dixital ou por cable. e mesmo parando a emisión se así o desexa. Cumpre distintos obxectivos. Cando a principios dos noventa se introduciron as series de ficción en español. que lle permitirá ao espectador ⎯que abandona así o seu tradicional papel pasivo fronte ao televisor⎯ ver o que quere á hora que quere. a televisión é un medio conservador en canto a pautas de Un formato é a combinación dun contido e un xénero comportamento e os produtos xa testados adoitan ter maiores garantías de entrar en programación que aqueles máis novos. que comezou a ofertar o seu servizo nas capitais de provincia galegas (así como en Santiago de Compostela e Vigo) a mediados do 2005. aproveitando ó máximo as capacidades da tecnoloxía ADSL. Os futuros clientes da televisión interactiva de R contarán cunha canle de retorno ⎯para que o telespectador poida interactuar⎯ e a oferta de Internet e telefonía nun mesmo paquete. dende hai anos vénse falando das TV movies como un formato con moitas posibilidades. Por outro lado. que se completará cunha guía electrónica de programación. o que fai que a programación varíe dunha franxa a outra. a televisión aliméntase fundamentalmente de produtos reelaborados. facilita. Imagenio. A innovación non é. Unha das principais novidades desa televisión é o vídeo baixo demanda. Isto significa que os clientes poderán ter á súa disposición unha velocidade de ata 6 mbits/s de Internet. lecer e entretenemento. creando un slot na súa programación. O servizo diferénciase con respecto a outras alternativas en tres puntos clave: é dixital (imaxe e son alcanzan calidade de DVD). Por iso. 30 de pago por visión e 5 canles. a televisión é a un tempo un medio de comunicación social e un produto para o entretemento. Como exemplo. Para iso creouse o laboratorio MHP que asesorará a todas as empresas ou universidades que queiran participar. o que comprende tanto a adaptación de formatos provenientes doutros mercados como a recuperación de formatos que funcionaron no pasado. pois. pero 137 Isto pode contribuír a paliar a fenda dixital. 4. Setenta e cinco canles temáticas. A produción de contidos para televisión está orientada a nutrir as programacións das distintas cadeas. Industria e Comercio.

Polo tanto. A aparición dos formatos ten a súa orixe na necesidade de combater o plaxio e na vantaxe de aproveitar un programa de éxito contrastado. En definitiva. o que supón un investimento e un risco considerables. de programas de humor ou de grandes formatos de prime time. a de maxima audiencia. Ao final do proceso de produción audiovisual comeza a comercialización e a explotación da obra. aínda que os cambios se producen de forma progresiva. Non só hai que producir un bo produto. grandes escenarios. que se manifesta nas últimas tempadas a través da aposta por novos produtos de entretemento. visual e sonora. para conseguir que a audiencia se habitúe a un determinado programa debe existir unha franxa na programación que o sosteña. saturación lumínica. Este é o formato ao que as cadeas dedicaron máis esforzos. normalmente o anglosaxón 138 . Baixo estes parámetros chégase ao momento actual. as tendencias cambian cada tempada e tenden a funcionar en ciclos. co tempo. Un formato é a combinación dun contido e un xénero que dá como resultado un produto específico e orixinal. seguidos das comedias británicas. 147 . pero a lóxica empresarial que impera na televisión esixe resultados a curto prazo e a máis habitual segue sendo a adquisición de formatos nun mercado grande. ata que se produciu a eclosión da ficción nacional. no que a este proceso de selección se está a sumar a adaptación dos formatos á nova realidade televisiva. A 138 Á hora de adquirir un formato. avalados polo éxito internacional e orientados a públicos diversos. Primeiro chegaron os game shows americanos. en maior ou menor medida. así. a cadea ten que producir ou garantirse a subministración dese tipo de programa para un determinado período. Ás veces. O destino de calquera produto audiovisual é chegar ao público e ser explotado comercialmente. fálase de concursos e macroconcursos. tendo en conta a cultura do territorio e o público ao que vai dirixido. recorreuse a unha serie de etiquetas que permiten establecer certa tipoloxía que se axusta á oferta actual das distintas canles. 139 Non é casualidade que algunhas cadeas comezasen a desprazar os seus grandes shows ao prime time do venres ou do sábado. que lles restou protagonismo aos shows de prime time 139 . a audiencia determina o éxito ou o fracaso de todo contido de televisión porque deses resultados depende a afluencia de investimento publicitario. evitando así o risco de investir en desenvolvemento. máis barato—. De entre este tipo de formatos. na actualidade. Para que un programa poida ter éxito tamén é importante mantelo para que o público o asimile. Un programa de televisión prodúcese para entrar na grella dunha cadea. Para que iso aconteza. hai que acompañalo dunha boa mercadotecnia e unha adaptación efectiva.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA requiriu desa aposta. o programador non atopa unha empresa que sexa capaz de producir un programa coas características que está a buscar e recorre a formatos xa producidos noutros territorios. senón que a súa situación na programación e a confianza que o programador deposita nel condicionan en gran medida o éxito ou o fracaso dun programa. público numeroso no estudio de gravación. modulase a presenza na programación de tempada destes espazos. ningún se axusta tanto ao concepto de entretemento como os pensados para a franxa horaria máis importante do día. caracterizados ambos os dous por un perfil de público moi adulto. Para optimizar as posibilidades dun programa. Velaí algúns dos ingredientes que definen. en función da súa orientación de audiencia. tanto dende o punto de vista técnico coma de contido. estes programas: presentadores populares. o prime time. de talk show. Contar con algún game show ou algún outro gran formato supuxo toda unha garantía na programación das principais cadeas. A televisión é de seu un medio moi dinámico e. Esta decisión debilita co tempo a industria nacional e resulta máis custoso —investir nun produto local é. o que mellor sintonizaba con este tipo de espazos. moitos países crearon programas que poden ser comercializados como formatos. hai que asegurarse de que este sexa adaptable. Os programas de entretemento tiveron sempre un innegable protagonismo nas cadeas aínda que. nin que cada cadea. Os beneficios obtidos por esta vía son os que garanten a viabilidade da empresa e os que permiten acometer novos proxectos. pero dende o establecemento da televisión comercial en Europa.

a cantidade de contidos non. Non só cambiou a súa forma de distribución coa adopción da emisión dixital e de alta definición. e o esforzo por manter unha produción de calidade e baixo custo. Con respecto ao mercado internacional. senón que o seu mecanismo tamén se transformou. A chegada de gran fluxo de contidos mediante servizos en liña. que ten lugar en marzo en Cannes. resulta difícil entrar nel polo predominio de produción de orixe anglosaxona 141 . 4. Ademais da recepción tradicional por antena.2. O mercado da televisión autonómica é moi proteccionista coas empresas radicadas nos súas respectivos territorios e. Hai que concentrarse na produción do proxecto.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO pregunta clave é se a audiencia quere o que se lle ofrece ou sinxelamente se lle fai unha oferta e responde a ela. os servizos vía satélite e cable están a introducir cada vez un maior número de canles nos fogares. que é un dos máis competitivos dentro do medio audiovisual. que se organiza en Singapur en decembro. co fin de distinguir entre a oferta dun e a dos demai Co incremento de alternativas para o consumidor que supón a televisión dixital. Os formatos de televisión créanse por e para a súa emisión pola pequena pantalla e a súa duración está condicionada aos resultados de audiencia que acheguen á cadea. o MIPTV. Os produtores deben producir os seus programas de televisión ou os seus documentais libremente. 141 . A maioría dos formatos de televisión que se producen en España proveñen doutros países. o MIPCOM. como por exemplo Internet. tanto para os emisores coma para os provedores de contidos. O modelo de produción transfórmase co fin de satisfacer esa demanda en eclosión. que se celebra en outubro tamén en Cannes e a Asia TVForum. 140 Os mercados internacionais de televisión máis importantes son o Naipe. Os métodos empregados anteriormente xa non son rendibles ou capaces de producir a calidade de material necesaria. e a restritiva e competitiva natureza do mercado publicitario trouxo consigo que a calidade sexa un factor cada vez máis importante. con alianzas da federación de televisións (FORTA) e a proposta de historias localizadas na proximidade de linguas e costumes. se o público demanda determinados produtos ou os consume porque non ten outra alternativa. o volume de contidos requiridos tamén aumenta. no mercado nacional de televisión. nalgúns casos máis político que financeiro. representa un intento de excepción cultural que non pode desprezarse. gran parte dos contidos que se emiten proveñen dun grupo reducido de produtoras ou de empresas satelizadas polas cadeas. adoitan comercializarse logo noutros mercados . pero ser conscientes de que se está a competir nun mercado moi difícil no que O destino dun produto audiovisual é ser explotado comercialmente (nacionais e internacionais) 140 hai marcar a diferenza. xerou novas oportunidades. normalmente. En España. Non abonda con ter unha boa idea.1 As tendencias que marcarán a televisión do futuro A industria da televisión sufriu unha revolución en anos recentes. Pero. o magazine ou a serie se consolidan en antena. pero sen perder de vista o que o mercado está a demandar. O apoio dos gobernos rexionais. que se celebra en Santa Mónica en xaneiro. a industria da ficción televisiva en España non pode entenderse sen o mapa das televisións autonómicas. Por outro lado. mentres o abano de métodos de distribución aumentou en boa medida. é dicir. hai que saber transmitila e facer posible que o público a coñeza e teña acceso a ela. Se o concurso. A demanda está en continuo creces. hai que buscar acordos con produtoras locais para producir programas nestas.

sobre todo naqueles que implican varias tomas de efectos. Máis reality shows: a tele-realidade como xénero de moda. A experta Carmina Crusafón apunta catro grandes desafíos aos que se enfrontará a industria televisiva nos próximos anos. O ámbito dos medios é hoxe moi distinto ao de hai algúns anos. televisións locais. xa sexa o mesmo televisor. que cada vez son máis seguidos polo público. As series de ciencia-ficción reutilizan as tomas varias veces. é dicir. A televisión temática aséntase como unha opción progresivamente complementaria á televisión xeneralista. Internacionalización dos formatos. Mentres nalgún caso illado isto funciona. A ficción nacional segue sendo un dos piares básicos das cadeas e ocupan os primeiros postos entre os programas máis vistos. se ben a maioría parte dos partidos de interese estará accesible só a través das cadeas de pagamento. A implantación do euro. Outro desafío é vén dado polo feito de que a distribución dos produtos televisivos está baixo control estadounidense. xa que os orzamentos e os plans de traballo non permiten a creación de contido orixinal para cada episodio. no sentido máis literal do termo. A nova tecnoloxía dixital está a permitir a interactividade dos contidos: concursos interactivos. As televisións non convencionais reforzan a súa participación no mercado: plataformas dixitais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Tendencias de futuro en canto aos contidos da televisión o o o o A chegada da televisión dixital supuxo novos modos de consumo de televisión. que axuda a maximizar o tempo que os espectadores pasan fronte ao televisor. o éxito de novos servizos de comunicación e as estratexias de diversificación multimedia dos grandes grupos de comunicación son algúns dos parámetros que permiten avaliar a magnitude dos cambios que se aveciñan. 149 . Converxencia entre a televisión e Internet. mento. o o o o o o o o o o o o Fonte: Elaboración propia. a través de chats ou de votacións. nos que se tende a fragmentar a pantalla en varias ventás e a combinar a imaxe dun presentador con datos. O primero é a consolidación dunha nova concepción da televisión. a tendencia das empresas audiovisuais é definir estratexias multiplataforma: produción de contidos que se poidan adaptar ás diferentes ventás. televisión por satélite e outras formas de distribución elevan a súa cota de pantalla. a configuración de bloques rexionais é unha tendencia que se está a consolidar e que se combina cunha importancia crecente dos mercados lingüísticos. O fútbol segue demostrando a súa alta capacidade de atracción para os espectadores. Asimismo. operadores de cable. programas infantís que permiten a participación dos máis novos e posibilidade de intervir en contidos de todo tipo. a multiplicación da oferta televisiva vai impoñer novos ritmos de produción. unha realidade onde se prioriza o consumo individual e onde o importante é ofrecerlle servizos personalizados ao cliente. pero non terá case nada que ver co de 2010. A fragmentación da pantalla. xa que crearon redes globais que lles permiten ofrecer as súas producións a calquera parte do planeta. sen ir máis lonxe. a axenda electrónica ou o teléfono móbil. Maior continuidade nos contidos e na persistencia dos formatos xa consolidados. O uso de stock shots foi sempre moi común en moitos programas televisivos. segundo Carmina Crusafón. a combinación de destrezas xornalísticas e o lanzamento de novos produtos. vídeos. Doutra banda. o ordenador. que permitan aproveitar as vantaxes que incorporan a tecnoloxía dixital. centrada agora en gran parte nunha programación por episodios dunha hora ou media hora de duración. Predominio das empresas estadounidenses no mercado global. fenómeno que se pode observar nos informativos e noutros programas de televisión. a recesión económica mundial. unha etapa de transición entre o que se coñece como televisión de masas e o novo termo de televisión persoal. programas de investigación ou grandes documentais. fotografías ou franxas de texto que ocupan combinar as distintas áreas da pantalla. a reutilización do contido adoita darse. videoxogos entre varios xogadores. Fragmentación da audiencia e aparición dun público cada vez máis sofisticado e cunha cultura audiovisual máis ampla. Máis información en prime time: reportaxes de actualidade. a un nivel moi superficial. Converxencia de redaccións. Televisión personalizada.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A industria da televisión experimentou nestes últimos anos un crecemento sostido.1% restante repárteno as televisións autonómicas. por diante de Gestmusic. asociada ou independente. seguida de Antena 3. co 13. a integración de cadeas e produtoras baixo unha mesma estrutura empresarial. as canles televisivas españolas foron consolidando un modelo de xestión e produción que busca alixeirar a infraestrutura e os recursos propios e apoiarse máis nas empresas externas.3 7. con 15. aínda que esta tendencia ascendente semella deterse. o número de produtoras que están activas durante o curso 2003/2004 sobe ata 140.337 horas en 1998/1999 ao máximo de 16. segundo o especialista Alejandro Pardo.7% e Canal Sur. as autonómicas están obrigadas a realizar un significativo esforzo de produción propiainterna (espazos informativos. Segundo un informe realizado por GECA. A maior parte das cadeas.9% dos programas de produción independente.5%. O incremento de emisións encargadas a produtoras crecera sen parar nos últimos anos. . o número de series baixou de 31 a 21 e o tempo de emisión de 554 a 534 horas. seis máis que na tempada anterior. non parece que vaia variar de xeito substancial a situación actual. De feito.8%. Mentres as cadeas públicas e. pasando de 11. co 10. Telecinco. mentres que o 73.2%. principalmente por razóns de rendibilidade financeira e eficacia creativa. que ocupa o segundo lugar con 10. 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1997/1998 1998/1999 1999/2000 2000/2001 2001/2002 2002/2003 8. Dentro da produción allea. A aparición de grupos multimedia e.7 De forma gradual. De feito.717 horas de emisión na televisión xeneralista. o tempo de emisión de espazos realizados por produtoras independentes para as operadoras de televisión descendeu en España a tempada 2003/2004 un 2. este retroceso explícase pola estratexia das cadeas de fomentar a produción propia en réxime interno e mesmo a creación de produtoras nivel de éxito e continuidade de teleseries xa consolidadas. Entre as cinco cadeas xeneralistas de cobertura nacional acumulan o 26. en especial. co 13.174 en 2002/2003. que non fai senón confirmar a solidez dun sector en alza como industria de produción e como mercado de consumo. 142 e a un maior Tempo de emisión dos programas de produción independente na TVG (%). A proliferación de cadeas e de canles temáticas trouxo consigo a expansión da produción independente. culturais e deportivos. con 15 programas.8%. de maneira que o peso da xeración de contidos se foi desprazando dende as cadeas ás produtoras.3 7.9 7. xa sexa externa ou asociada.7 3.2 5. as televisións de pagamento nútrense en maior medida de produción allea. son partidarias de potenciar a produción propia. 142 Por outra banda. O investimento total das cadeas en produción independente foi incrementándose de xeito considerable nas últimas tempadas. basicamente) e propia-asociada (ficción en lingua rexional). máis en concreto. A xeración de contidos foise desprazando das cadeas as produtoras Nos vindeiros anos. co 11. Globomedia encabeza o ranking. por cadeas é a ETB-1 a que presenta unha maior parte da súa programación encomendada a produtoras.

senón tamén porque estes programas contan cunha gran demanda entre as audiencias de todo o mundo.2 4. recordou que é tamén responsabilidade dos pais controlar os seus fillos fronte ao televisor. á hora de outorgar as licenzas. Este acordo determina. 4.2. zona xeográfica na que prevalece unha concepción da televisión como servizo informados sobre os público.00% Outros 0. os tramos horarios nos que os contidos emitidos serán adecuados para os menos. xa que nos horarios nos que os nenos poidan estar sós.00% Concursos 6. á hora de elaborar a programación. 144 Aínda naqueles países nos que a televisión é considerada como unha actividade comercial en mans de empresas privadas. a televisión foilles gañando terreo á prensa escrita e a radio ata o punto de que en moitas sociedades converteuse na principal fonte diaria de información. ampliándose de 9:00 a 12:00 da mañá durante as fins de semana).20% ambos os dous en medios.30% Infoshow 0. O factor clave que determinará o futuro das relacións entre cadeas e produtoras parece estar na titularidade dos dereitos. basicamente. Ademais. non só porque así o queren as lexislacións que establecen os gobernos. o seu prestixio vese reforzado pola credibilidade dos seus informativos. que o Goberno do Estado e os responsables das cadeas asinaron recentemente e que establece unhas normas básicas para a protección do menor fronte á pequena pantalla. créanse dúas franxas de superprotección (de 8:00 a 9:00 da mañá e de 17:00 a 20:00 horas da tarde. Os programas informativos xogan un papel principal dentro da complexa actividade dunha cadea de televisión. as televisións comprométense a emitir programas axeitados para eles. a auténtica trabe de ouro do negocio audiovisual. aos manter cidadáns acontecementos máis relevantes no ámbito nacional e internacional é un deber dos operadores 144 Deportes 13.10% Miscelánea 4. 151 .80% Occidental. Hoxe é imposible concibir unha emisora en aberto ou mesmo unha plataforma de televisión por satélite ou cable sen programas informativos.2.40% radiofónicos e televisivos . Por iso. O lema informar. na que os programas serán adecuados para calquera menor de 13 anos 143 A TV veu gañando terreo á prensa escrita e á radio .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA exemplifican esta tendencia. Tamén ten que ver coa natureza dos produtos televisivos o denominado Acordo para o fomento da regulación sobre contidos televisivos e infancia. Europa Particularmente Ficción 31. dando lugar a programas de todo tipo. 2003. educar e entreter estivo lig ado estreitamente ao funcionamento dos distintos sistemas de radio e televisión dende as orixes de Aportacións á audiencia da TVG por xéneros. as televisións xeneralistas poñen 143 O Goberno.1 A programación de fluxo Os informativos Información e formación adoptan múltiples formas no discurso televisivo. Segundo indica o pacto asinado. pola súa banda.40% Musicais 11. Son moitas as emisoras que os consideran como a columna vertebral da súa programación. Culturais 3. de 6:00 ás 22:00 horas.2. as administracións nacionais e rexionais. aínda que saiban que poden estar tranquilos. esíxenlles aos operadores a emisión dunha porcentaxe mínima de programas informativos. existirá un horario de protección ao menor. ademais da cantidade de telespectadores que poidan reunir. no que non poderán emitirse espazos para menores de 18 anos. Ao longo do seu desenvolvemento. Na gran maioría dos casos.

4. conscientes diso.2%). ampliando os informativos locais que se emiten en desconexión para cada unha das cidades galegas. experimentaron tamén un crecemento imparable A información local seduce diariamente unha alta porcentaxe da audiencia ata finais do pasado ano.2. pasa a ofrecer media hora diaria da información máis próxima ó espectador. que apostan por unha maior proximidade á cidadanía. coa emisión de Bos Días. o que supón un crecemento en tres puntos da súa audiencia. restándolle minutos a outro tipo de informacións máis xerais. telenovelas.3 puntos rozando o 16% de seguimento. cunha media de seguimento do 36. como as desconexións informativas locais. comezaba a emitirse o programa Supermartes . Estes datos.000 espectadores. As televisións autonómicas. foron adaptando os seus contidos ata tal punto que as desconexións se fixeron cada vez máis frecuentes. marcado por un forte carácter informativo e por unha concentración importante de televidentes diante das pantallas. que se obteñen da información audimétrica facilitada por Sofres.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO especial coidado en atopar o equilibrio entre os contidos de ficción (películas. Existen varias modalidades e a música pode ir acompañada doutro tipo de actuacións e dalgún outro concurso sinxelo con grandes premios ou pode tratarse dunha oportunidade para talentos musicais. no último semestre do 2004 o TX-Mediodía acaparou unha media do 27% con 188.2 Grandes formatos Os grandes formatos de prime time recorren á vella fórmula de música e espectáculo para entreter a audiencia. A Televisión de Galicia está a realizar unha grande aposta neste sentido. e. Boa proba diso é o sistemático liderado que a TVG ostenta no denominado segundo prime time (13:00-15:30 h). Dende primeiras horas da mañá. Son destacables programas como A Revista.3% nos últimos seis meses. os telexornais. que incrementou en seis puntos o seu share no segundo semestre (19. confeccionados a partir de feitos reais. Estas canles están presentes en todas as plataformas de televisión por cable e por satélite. os espazos dos servizos informativos da TVG continuaron incrementando progresivamente a súa audiencia tamén no 2004. Aumentan as radios e as televisións locais. de luns a venres. Con relación aos anos 2002 e 2003.) e os contidos xornalísticos. como denominación xenérica dos informativos televisivos. Con esta decisión. nos últimos anos xurdiron canles temáticas dedicadas exclusivamente á difusión de noticias: os denominados todonoticias ou só noticias de información xeral. Á marxe da situación dos programas informativos das cadeas xeneralistas. que dá a benvida informativamente falando a unha nova xornada. os distintos espazos dos servizos informativos da TVG seguiron durante o 2004 unha liña ascendente de espectadores. Dentro das variantes xornalísticas que conforman a programación dunha emisora. Nestes últimos anos confírmase unha liña ascendente na predilección dos espectadores galegos pola Televisión de Galicia para manterse informados. En canto aos telexornais. etc. teñen presenza en Internet. ademais. veñen confirmando que os informativos da TVG son unha opción de peso na preferencia dos espectadores galegos. En 1992.2. destácanse como o formato establecido de maior éxito. Ás cadeas interésalles emitir actuacións de solistas ou grupos con tirón entre o gran público e ás compañías discográficas resúltalles rendible a promoción que obteñen os seus artistas en programas con audiencias millonarias. de modo que a información local vén ocupar unha maior franxa dentro da programación. o espazo Serán crece en 1. ou o Galicia Noticias que. incrementa tamén a súa audiencia en máis de dous puntos e sitúase como o informativo máis visto da canle autonómica. series. Na súa banda horaria. A información local seduce diariamente unha alta porcentaxe da audiencia. Cabe destacar que ventás informativa da canle autonómica. O aumento do local dun tempo a esta parte é cada vez maior nun medio como o audiovisual.

A información rosa abunda na TV e tenderá a aumentar a diversión e o espectáculo. tras superar todas as probas. que comentan cousas sobre a súa vida e actividade. ao límite da lei ou dos sentimentos e da dor humana. a primeira coprodución galego-portuguesa da Televisión de Galicia. do ámbito rural e. Con perdón recibe o premio Agapi ao Mellor programa de televisión de 1998. os faladoiros e os talk show. O morbo. Non se busca tanto a transmisión informativa como a xeración de debates. Rózase. presentacións de temas arriscados. encádrase un subxénero concebido como unha reunión de persoas. Destacan como variantes os coloquios. emiten un número importante de horas deste tipo de contidos. outorgándolle especial protagonismo á música Luar converteuse nun fenómeno sociolóxico galega en todos os seus estilos. pola contra. o voyerismo. o show que presenta dende as súas orixes Xosé Ramón Gayoso. que fan rendibles os preto de 72. o programa estivo en antena nas temoradas 1996-98 e 2001-2002.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA No mes abril de 1992. comezaba a emitirse na Televisión de Galicia o programa-concurso Supermartes. E sigue invariable na programación. 4. O target do programa é xente maior e. Tradicionalmente. á honra e á propia imaxe das persoas 153 . e que constitúe o programa de máis éxito da Televisión de Galicia.000 euros que custa cada programa. segundo un estudo elaborado por GECA. Con perdón. que terán como puntos de encontro o seu carácter non impositivo e a súa intención netamente pluralista. distintas en cada caso. e que constou de 26 entregas en prime time. magazines e talk shows Dentro do marco xenérico dos programas de debate e conversación. para que debatan un problema. A información perde parcialmente a súa rigorosidade e contáxiase de ingredientes espurios. para levar a cabo unha conversación arredor dun ou varios temas. o dereito á intimidade. sen que necesariamente haxa que chegar a acordo. no que só un dos concursantes. Luar. un luxo ao alcance de moi poucos espazos semanais. os coloquios consistiron nunha xuntanza na que se convoca un número limitado de persoas. chegará á gran pantalla final. Os faladoiros. ademais de acoller os novos valores que buscan un sitio no panorama actual. actores…). o dramatismo constitúense en elementos integrantes destes programas. da produtora CTV. fundamentalmente. é un programa de humor con cámara oculta que foi conducido por Santi Prego inicialmente e por Alberto Comesaña despois e producido por Comunicasom e Voz Audiovisual respectivamente para a canle autonómica. declaracións rechamantes.2. a chamada información rosa abunda moito en televisión e nos próximos anos tenderá a crecer. Nos talk show búscase intencionadamente a combinación do entretemento. xa sexa públicas ou privadas. que é moderada por un condutor ou varios. baixo a dirección de Manuel Abad. converteuse nun auténtico fenómeno sociolóxico que transcende as fronteiras galegas a través da canle internacional. Por outra banda.2. O musical comezou a emitirse o 30 de setembro de 1992 e. en febreiro do 2005. Dirixido por Manolo Bello.3 Programas de debate. en toda Sudamérica Luar goza dunha grande audiencia. considéranse como unha reunión de persoas que se xuntan habitualmente para conversar. ademais. cumpriu os cincocentos programas en antena. conducido por Xosé Manuel Piñeiro e que posúe a marca de emisión ininterompida dun espectáculo televisivo en España. Trátase dun cóctel de estilos musicais que aposta pola música e o espectáculo. Trátase dun espectáculo dirixido a todos os públicos. e ás veces supérase. Nalgunhas probas contan coa colaboración dos convidados ao programa (cantantes. O número de programas do corazón multiplicouse nos últimos anos e as televisións españolas. cun 25 e un 30% de share. Cada unha delas constituirán unidades independentes.

Presentado por Xosé Luís Blanco Campaña. achegaba semanalmente ao espectador entrevistas con coñecidos personaxes do mundo da canción e do espectáculo en xeral. concertos. Sitio distinto integrábano capítulos monográficos. Emitido pola Televisión de Galicia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO protagonistas do tema que se aborda. a través de actividades que se desenvolven tanto nesta comunidade coma nos centros galegos na emigración. que foi presentado por Paco Lodeiro e emitido pola Televisión de Galicia en 1996. que parodia todos os estereotipos do cinema negro. actuacións de maxia. contidos todos abordados dende un punto de vista pouco convencional. A chave é o espazo de debate emitido pola TVG na madrugada do xoves e presentado por Francisco L.de Pepe Navarro. cómic e presentado por Toñito Blanco e Alberto Comesaña. e que inclue interrogatorios. A noite en Branco foi un programa de variedades en directo producido por CTV. financiada pola Xunta de Galicia e emitida en primeira instancia por Televisión Española na súa desconexión rexional dos sábados para Galicia e na súa canle internacional. estean presentes ou ausentes do estudio. que axudan a evocar unha época determinada. Tamén ten xa unha longa trayectoria Desde Galicia para el mundo. Conducido pola cantante Ana Kiro. que iniciou as súas emisións o 12 de xuño de 1993. tratábase dun show participativo. para o que conta con expertos e especialistas no tema que se vaia tratar. En Salsa verde facíase unha aposta polo humor á hora de abordar temas de actualidade -na liña de Cruzando el Mississippi. Este é o caso de espazos como Esta es mi historia (TVE 1) ou El diario de Patricia (Antena 3). Cun tratamento visual anovador e certo toque de incorrección política. cada entrega dedicábase a un tema en concreto. exploraba con especial teima eidos diversos da cultura pop. Esto é noticia foi un espazo de actualidade que comezou a ofrecerse na TVG en xaneiro de 1995. O talk-show Televisión total mestura entrevistas a personaxes pintorescos con seccións satíricas presentadas por algúns dos colaboradores do programa e reportaxes realizadas na rúa. cinema. Este magazine. Qué foi de… era un programa de Productora Faro con formato de magazine que se emitiu con periodicidade semanal na TVG. o magazine nocturno Toda unha Desde Galicia para el Mundo leva en antena desde 1993 vida. que propón descubrir como cambiaron as nosas vidas nos últimos cincuenta anos. foi producido por CTV. con Morris. Ademais de conversar con eles sobre as súas vidas e actividades profesionais. con abondosas doses de humor. que pretende analizar distintas cuestións de actualidade.. É.. entrevistas e concursos. Dirixido por Antón Reixa e emitido entre 1990 e 1991 na Televisión de Galicia. Ana Kiro ofrecía actuacións en directo. na súa promoción turística e na difusión das súas actividades artísticas singulares. reflexión e certa actitude punk. baixo a produción de Adivina Producciones. no que podían intervir tanto o público do plató como a xente dende as súas casas. charlas que se ilustran con imaxes de arquivo e música en directo. históricos e do patrimonio artístico de Galicia. entre outros moitos. e conta ademais cunha mini-serie humorística. e compoñíase de actuacións musicais. un guiño á mafia siciliana que xira en torno á chegada da familia Iuliani á cidade para facerse co control. Manquiña e Sergio Pazos como intérpretes. Mañá será outro día é producido polo estudio de gravación 1000 de CTV para a Televisión de Galicia. O fío condutor é a relación entre os dous presentadores e a complicidade que se establece entre eles e os convidados. entrevistas. foi pioneiro na filosofía que o seu título expresa. As entrevistas a personaxes que no seu día foron portada nos xornais é o ingrediente fundamental do programa. producido por CTV para a TVG. Iglesias. unha producción de Pórtico Comunicaciones. que combinaba entrevistas e personaxes de máxima actualidade con actuacións musicais e concursos. con seccións de humor. facendo especial fincapé na promoción da lingua e da cultura galegas. e está baseado na difusión dos valores culturais. por . A tumba aberta foi un magazine cultural da TVG emitido en 1998 na última hora da noite. Producciones Vigo fixo para Tele Vigo o programa Cousa Nosa.

dedicados 155 . Atopamos.2. 4. etc. Este tipo de produtos aínda non foi demasiado explotado polas produtoras galegas nin polas cadeas para a súa emisión. a telerrealidade converteuse nunha peza absolutamente indispensable nas programacións de televisión estadounidenses. unha función de comodín. bombeiros. un dous programas que maior audiencia acada dos que se inclúen na programación do Centro Territorial de Televisión Española en Galicia. dedicada á revisión paródica dos mellores programas da casa e doutras cadeas de TV. a educación de adultos e nenos ata as actividades do sector primario. cultural e divulgativa. Gran Casting é un casting–ficción onde os actores interpretan secuencias de series e películas universalmente coñecidas. Os galegos que viven no exterior teñen en Encontros o seu sitio.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA outra parte. Segundo o Anuario da Televisión 1999 de GECA. en moitas ocasións. todos eles de produción propia. nun estudio de gravación habilitado coma casa.5 Espazos divulgativos Pola súa banda. Pero a súa materia pendente era —e segue sendo en moitos países— gañar o respecto dos críticos e quitar dunha vez por todas a mala fama e etiqueta de xénero menor. a de Manquiña e Morris. como moitos veñen augurando dende finais dos anos noventa. no seu posto de traballo.com. etc. Algúns exemplos deste tipo de programas son Gran hermano (de Tele 5). desempeñando a súa actividade profesional diaria. Todos os programas teñen en común as parodias e os entrevistados enfróntanse a preguntas e situacións pouco habituais. de TVG. persoas correntes facendo a súa vida normal. para amosar a situación e como é a vida de milleiros de galegos que un día emigraron por diferentes motivos. ante a aparición de acontecementos puntuais. dado que as cadeas recorren a eles para axustar a súa programación ou para cubrir imprevistos. cada semana ofrece reencontros familiares e achégase ata as comunidades galegas que hai no exterior. deste xeito. os formatos singulares cumpren. Zapping. Máxima audiencia. Emitido na Televisión de Galicia. e o propio medio televisivo é obxecto de mofa nunha das seccións do programa. e mesmo o estigma de telelixo. polo xeral de eventos deportivos ou políticos. El bus (Antena 3). A produción correu da man de Filmanova. Hotel Glam (Tele 5) ou Supervivientes (Tele 5). ao tempo que responde á demanda de información especializada de certos sectores da audiencia. supuxo o reencontro dunha parella artística que marcou unha época nos primeiros anos da canle autonómica. Ofrécense tamén reportaxes elaboradas polos propios reporteiros do programa. xa sexa na súa casa. A Televisión de Galicia rexistra numerosos programas deste tipo. 4. e presentado por Mari Carme Mella. Os reality shows gañan prestixio en Estados Unidos e convértense en todo o mundo nun xénero cada vez máis respectado. programas que se ocupan de materias de interese xeral.2. Lonxe de morrer. os espazos divulgativos ou de lifestyle pretenden cumprir cunha das funcións da televisión: a de formar.4 Reality shows Un reality show é un formato de entretemento baseado na retransmisión de imaxes máis ou menos reais —ou supostamente reais— de persoas actuando de forma cotiá: policías. a simulación e a ficción e participan das peculiaridades dunhas e doutras creando unha situación nova. Cooperar co sistema educativo e a cultura é un dos obxectivos básicos da televisión educativa.2. Son programas que se sitúan no límite entre a realidade. segundo informa o portal de Internet especializado en televisión Vertele. Que a telerrealidade conquistou a audiencia en todo o mundo é un feito indiscutible. nun formato que combina a revisitación de secuencias clásicas por actores profesionais e as probas do casting aos actores adoutrinados. nas súas viaxes a aqueles países onde a presenza de galegos é importante.2. que van dende a saúde.

no que se visitan os mellores fogóns dos restaurantes . O programa. que cada semana ofrece aspectos descoñecidos da cultura do libro. Tamén a educación ten o seu espazo nas programacións das distintas cadeas. recuperou imaxes do arquivo histórico e da memoria dos protagonistas.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO maioritariamente á agricultura e á pesca. A divulgación sanitaria é a razón de ser de A saúde. emitido pola TVG. cumpriu a finais de febreiro do 2005 os 1. Podería dicirse que estes micro-espazos de servizo público cumpren. Galegos de ouro. baixo a dirección de Octavio Rodríguez. dá cobertura a todo tipo de actos e eventos culturais que se desenvolven. como Vivir Aquí (1988-91) ou Etcétera (1995-99). No eido da cultura. emitíronse 919 programas de 20 minutos cada un. En total. que leva máis dunha década en antena achegando consellos para unha vida sa. Saber vivir é o magazine matinal emitido por TVE. Entre os programas de debate ou de distintos temas culturais. pintura ou teatro e que é producido polo propia canle. Trátase dun programa dedicado á cociña galega. O Cartafol (1989-90) e Entre a terra e a lúa (1999-00). presentado por Manuel Torresiglesias. Na actualidade. Ao pé da letra…). en contra da definición ofrecida. Etcétera. xogar e axudar os máis cativos da casa. presentado por María Pujalte e producido por Productora Faro. xornalista que participou en tres olimpiadas. que pretende ser didáctico e ameno. Temas como a saúde (A saúde. atópanse espazos que se ocupan dos acontecementos culturais do país. que presenta cada semana as novidades e tendencias da literatura galega. Mercuria preséntase coma unha revista televisiva de arte nova e de vangarda. Galegos no Olimpo era unha serie que pretendía renderlles un merecido tributo aos atletas. Saber vivir…) ou a alimentación (A cociñar con Paco Feixoo. Mercuria. dende a educación primaria ata a universitaria. de ritmo áxil e de seccións abertas a todo tipo de públicos. así como aos educadores. deportistas en xeral que xa pasan do cento e que contaban en primeira persoa as súas experiencias nos Xogos Olímpicos. actualmente en antena. no que se ofrecen reportaxes sobre a actividade educativa en diversos aspectos. nos que pasaron máis de 750 profesionais sanitarios. destacaron no seu momento A Trabe de Ouro (1987). que pretende ser unha axuda para orientar estes pais a educar. Arroz con chícharos…) son recorrentes neste tipo de programas. o ámbito culinario cóbrese na canle autonómica con Bo proveito con Xacobe. e dirixido polo famoso restaurador galego. A cociñar con Paco Feixoo. foi unha producción de Productora Faro e Galizazul para a canle autonómica. Preescolar na casa vai maís aló de un espazo educativo dirixido aos pais de nenos en idade escolar. pola súa estabilidade na programación e porque se emiten. Pola súa banda. adestradores. producido pola compañía galega Breamo. DeZine ou Todomotor).500 programas. nadadores. O Centro Territorial de TVE en Galicia. sectores económicos importantes no sistema produtivo galego. María Xosé Arrojo dirixe e presenta este informativo de corte cultural. con máis de oito anos en antena. Con C de cultura. un microespazo producido por Formato Producciones para a Televisión de Galicia. Os formatos habituais da canle autonómica caracterízanse. que se emite dentro do magazine A revista. pasando pola secundaria. Educar hoxe é un programa da Televisión de Galicia. que tamén dan cobertura ao ocio e ao deporte (Luces da cidade. e mesmo polas educacións especiais. que contaba con personalidades famosas como convidados. Ó pe da letra é unha produción propia interna de TVE en Galicia. un achegamento da poetisa Yolanda Castaño ás pantallas de Televisión Española en Galicia. xunto cos informativos. tanto dentro da comunidade coma fóra. onde se amosaban as suculentas receitas da cociña galega. unha función vertebradora da programación da canle. Con C de cultura . emitido pola televisión autonómica. Arroz con chícharos foi un espazo de cociña emitido pola canle autonómica (1991-92). poesía. emitido diariamente pola TVG. Galegos de ouro foi un programa de Productora Faro de entrevistas a personalidades da cultura. dende 1993 a 1998. con apenas variacións. remeiros. dende os inicios da programación. Labranza ou Galicia enteira) ou a cultura e a arte (Vivir aquí. á natureza e á ecoloxía (Senda verde.

o Corpus en Ponteareas e Bueu.. cunha duración de media hora semanal. Miguel Anxo Fernández presentou e dirixiu na TVG o programa Galicia no cine e Versión original. dedicado á natureza. Algo semellante sucede coa tradicións. Magic é un programa producido pola Escuela de 157 . á ecoloxía ou ao deporte e á vida ou aire libre. Na mesma liña. así como reportaxes sobre o mundo cinematográfico. de producción propia e presentado por Uxía Blanco. Con guión do arquitecto e profesor Soraluce. achega o espectador a estas vilas para coñecer a súa formación no pasado. xunto con reportaxes de seguridade. gandeira e alimentaria e un dos máis veteranos da cadea autonómica. Constitúe un exemplo do aproveitamento de sinerxías: dende TVE envióuselles aos diferentes centros territoriais unha serie de tráileres de películas para facer un programa sobre as estreas cinematográficas e en TVE-G decidiron aproveitar ese material e. Pola súa parte. tentaba introducir os máis novos nos segredos da maxia. os boteiros. a través do programa Arte nas mans.. onda ás promocións de producións foráneas e as novas deste sector. a Coca de Redondela. O programa Manda truco. a Festa da Istoria en Ribadavia. tres anos máis tarde aparece un programa denominado O noso agro. unha emisión diaria sobre información agraria. o barro. A Televisión de Galicia incorporou á súa grella no verán de 1985 o espazo A terra. da man de Xacobe Pérez. A Consellería de Innovación e a Fundac. dirixido por Suso Iglesias e producido pola Televisión de Galicia. que intenta fomentar as relacións do home coa natureza. Ao longo das 120 entregas emitidas nos anos 1996-97. que adianta as novidades no mercado do motor. entrevistas. as mans especialistas do mago Luis Boyano amosaron. facer algo así coma un informativo do mundo da imaxe. baixo a dirección de Enrique Banet. tomaron máis pulo e reforzan a identidade da comunidade. O equipo de profesionais galegos de TVE permítelles aos espectadores unha visita aos obradoiros dalgúns dos artesáns de máis sona en Galicia. consellos e novas de interese para os condutores. etc. os Milagres de Caión ou os Reis de Pedrafita. Finalmente. Cun formato similar. condución. moitos trucos de maxia que os nenos podían despois practicar nas súas casas. en lugar de perderse. completándoo con curtametraxes feitas no país e con noticias sobre o sector.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de máis sona de Galicia. O centro territorial elabora periodicamente documentais baixo o título de Festas e tradicións. colaboran na alfabetización dixital a través da TV A produción propia do Centro Territorial de TVE en Galicia tratou nos últimos anos de poñer en valor audiovisual os excelentes traballos arquitectónicos que existen na comunidade galega. cambia de estrutura e pasa a denominarse O agro. ligadas moitas ás festas e outras á mesma dinámica dos pobos: os fachos de Castelo. Con periodicidade semanal. Senda Verde foi un programa de produción propia interna emitido pola TVG entre 1995 e o 2000. como se fosen sinxelas receitas de cociña. o Nadal de Begonte. dedicado á agricultura. dan a coñecer oficios que seguen tan vixentes e valorados como o forxado. artesáns e músicos. Tamén a sétima arte tivo sempre o seu oco na programación televisiva en Galicia. que analiza a actualidade cinematográfica con especial atención ao sector audiovisual galego. xunto con entrevistas aos directores e actores galegos. Non 2002 naceu Kinoki. Carlos Fernández. Super Sport Motor é un espazo emitido pola canle autonómica e presentada por Xoán Torrón. que se manterá en antena unha tempada. pero o espazo actual da cadea dedicado ao cinema é DeZine. Viveiro e Cangas. un programa semanal producido por TVE e que se emitiu por La 2 en desconexión para Galicia. Xa nos anos 1986 e 1987. que se ocupa da actualidade audiovisual e que pon en antena as producións dos novos autores galegos neste eido. a Semana Santa en Ferrol. co programa Cascos históricos. a matanza do porco. que permiten manter fresca a imaxe deses acontecementos sociais: o Entroido de Verín e Xinzo. Paideia. Existen numerosas festas de gran resonancia en Galicia que. e da man do director da serie. que é producido pola propia canle e subvencionado pola Consellería de Política Agroalimentaria.

que se presentou baixo a forma de parodia dos espazos de televenda. a TVG estreou en xullo do 2002 o que supón o seu primeiro programa de telerrealidade da man de CTV. mostrábase como o segundo formato autonómico máis eficaz. Unha cadea alemá mostrou no seu momento interese en lle comprar os dereitos do formato do programa á produtora. O proxecto piloto articularase a través dun concurso de televisión. españois e portugueses. Luar. nas mañás da canle galega. Clipmanía (1992-94) ou Chambo (1999-00) e outros nos que a música tradicional e clásica eran as protagonistas. que trataba a actualidade musical galega e amosaba os novos grupos que traballan no país. Pola súa parte. Clásicos Sony. producido por CTV para a Televisión de Galicia. baixo a dirección de Xaime Fandiño e emitido pola Televisión de Galicia. 4. Tendo como fío condutor unha casa e os temas prácticos do día a día. Os protagonistas deste espazo. Tras un periplo de moitas probas realizadas por distintas localidades de Galicia. que é o encargado de elixir o gañador.2. co que pretenden incentivar o uso das novas tecnoloxías entre os galegos de modo que as empreguen como ferramentas de aprendizaxe. no que sete concursantes previamente seleccionados intentan gañar a simpatía do público. A súa axilidade mental e a súa habilidade formando palabras son os eixes sobre os que xiran a maioría das probas.6 Musical A Televisión de Galicia contou habitualmente na súa programación con ocos nos que a música para os máis novos era o motivo fundamental.7 Concursos Todos a bordo é un concurso de televisión de carácter cultural de emisión diaria. a Consellería de Innovación e a Fundación Paideia colaborarán no desenvolvemento dun proxecto piloto de alfabetización dixital a través de televisión. Moderato Cantábile (1993-94) ou Con música propia (1995). Clan Clip (1989-90). era un programa musical producido por Productora Faro. a razón de dous por programa. Pola súa banda. que contaba con actuacións en directo de grupos galegos. ao tempo que recuperaba a memoria de clásicos da música galega cunha imaxe con constantes referencias a internet. co que se familiarizará aos cidadáns. denominado Terceira Rede.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Imagen y Sonido de Vigo para Tele Vigo no que se executan diversos trucos de maxia e ilusionismo. Grandes musicais da Televisión de Galicia alcanzou na tempada 2000/01 un 20. No caso Chambo. como Cancioneiro (1986).2. de Xosé Ramón Ganoso e Manuel Abad. Radio onte (1990). que son os encargados de dar a coñecer os seus inventos e descubrimentos dun xeito ameno e divertido. un concurso internacional que porá a proba a destreza de dous participantes para superar unhas cuestións básicas do fogar. O rei da comedia. producido por CTV para a Televisión de Galicia. sobre todo aos colectivos cun maior risco de exclusión.2. de modo que se motiven e adquiran os coñecementos necesarios. traballo e comunicación. no manexo de Internet. .2.8% de share e era emitido en prime time. 4. son os científicos máis importantes da historia. que se enmarca dentro da Estratexia Galega da Sociedade da Información. Tamén se pode incluir no apartado musical o veterano. Eureka foi un programa de divulgación científica destinado ao público infantil e xuvenil. como Atlántico (1986). Revolución MP3 foi un espazo producido por TVE Galicia. Televisión de Galicia estreou en xullo do 2004 na franxa de mañá o Arrampla con todo. no que dous participantes compiten poñendo a proba tanto os seus coñecementos de cultura xeral como de actualidade.

pero compensan esta dependencia mediante unha estrutura moi áxil e de baixo risco económico. uns custos moderados. Pola contra. as empresas normalmente poden negociar unha maior participación na futura explotación do Copyright. con claves dramáticas e a súa audiencia é fundamentalmente feminina. A produción propia en España creceu máis dun 40% dende 1998 (851 horas) e supera a de países comunitarios cunha longa tradición. un bo resultado de audiencia non lle supón á produtora maiores ingresos a curto prazo. 146 Esta longa duración das series responde. unha xestión e unha mercadotecnia axeitados. malia certos signos de esgotamento. xa que as canles de televisión tenden a traballar con aquelas que demostraron a súa capacidade de éxito. as necesidades de capitais e de estrelas para convencer os clientes. esta poderá tomar a decisión de rescindir o contrato e só pagará ata o rodado. a maioría das series prográmanse ás dez da noite. sen ningunha indemnización adicional. pódese dicir que as produtoras están supeditadas ás decisións que tomen as cadeas. data a partir da que se produce unha tendencia alcista en termos de audiencia que aínda. Cando teñen un éxito. cunha media de 1. Unha progresiva profesionalización dos equipos artístico e técnico. o custo de transferencia de pasar a novas produtoras coas que o cliente está afeito a traballar e o efecto de experiencia que fai que o éxito reforce o éxito. aínda que loxicamente os competidores potenciais teñen algunhas oportunidades 147 .2. O marco de relacións entre as empresas produtoras e as emisoras de televisión está constrinxido por unha alta desigualdade entre as partes. Estas barreiras levántanse inexorablemente polas seguintes razóns: importantes economías de escala que obrigan a un novo competidor a incrementar os custos de producción. e só entón. normalmente para as canles autonómicas. onde a cadea sufraga a totalidade do presuposto da serie ou serial e lle entrega á produtora arredor dun 15% sobre esa cantidade en concepto de beneficio industrial 148 . á progresiva conexión dos telespectadores a estas a medida que pasan os minutos. controlan os seus custos e quedan co Copyright.2. como o Reino Unido (1. teñen forza suficiente para renegociar favorablemente os termos contractuais.3. á que hai que lle sumar preto de trinta minutos de publicidade 146 . o axuste entre oferta e demanda. Isto débese a que as cadeas financian na súa totalidade as series ou seriais. o saber facer dalgúns empresarios. A súa duración (media hora) é o máis inédito nun prime time que adoita ser solucionado dunha vez con programas máis longos. No que respecta á produción externa. No caso de que tras catro ou cinco capítulos a serie non alcance a media da cadea. Estrutúranse cunha planificación anual e teñen unha maior calidade que as telenovelas latinoamericanas. Como alternativa á comedia doméstica.465 horas semanais. A venda das series é unha forma de recuperar o investido Unha importante porcentaxe das produtoras que traballan neste eido produce soamente un programa. O descubrimento recente da comedia de situación representou un desafío que os produtores se senten orgullosos de superar con éxito. Os seriais adoitan ser produtos corais sen actores de sona. segue vixente. De forma esquemática. En termos xerais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 4. cunha duración media dunha hora.1 A produción de stock Series de ficción para televisión O punto de partida do éxito masivo das series de ficción en España pódese situar en 1991. Francia (665) e Italia (504). 145 Cunha media anual de 1. os contratos estipulan a realización de trece capítulos e renóvanse pola mesma cantidade ou polo dobre se a serie está ben asentada. a forza dunha imaxe marca que fai que as canles de televisión sigan traballando coas mesma produtoras. Os provedores quedan así inmersos nunha relación de dependencia.828 horas. 147 Os custos de entrada para novas produtoras no mercado da produción son bastante elevados. España converteuse no segundo país da Unión Europea na produción de series de ficción. Entón. o que xera unha curva ascendente de audiencia que hai que rendibilizar en termos publicitarios. segundo apunta Álvarez Monzoncillo. as televisións optaron por recorrer á chamada produción delegada ou financiada. de luns a xoves. unha forte competencia que obriga a non baixar a garda e a saída aos mercados internacionais (tanto coa exportación directa do produto como coa venda do seu formato) son algúns dos factores sobre os que asentan os bos resultados da ficción española en televisión 145 . e ao desexo de superar en tempo á serie rival e provocar un transvasamento de espectadores aos que se intentará fidelizar para futuros episodios. Alemaña está á cabeza.324). Normalmente. As barreiras de entrada que fixaron a decena de empresas que producen as series de ficción son considerables. o negocio da produción de series é rendible polo momento. tanto para as cadeas coma para as produtoras asociadas.3 4. e non producen ficción en termos xerais. que só poden romper cando teñen un grande éxito de audiencia. 148 159 . a chegada de novos formatos televisivos. entre outros factores. Segundo os datos do Informe anual da comunicación 2000-2001. parece máis propicia a albergar un humor máis fresco e unha maior reflexividade sobre o xénero e o medio. Segundo o profesor Álvarez Monzoncillo.

Os policías. cada vez que un programa de ficción producido por unha televisión autonómica traspasa o seu propio territorio. México. se confronta. desprendido dunha vez por todas da cuncha familiar. o programa máis visto das dúas últimas tempadas foi a ficción seriada de produción propia. conta a historia de Miro Pereira (Ernesto Chao). para a súa emisión diaria en prime time a cargo dunha das canles comerciais máis potentes de Venezuela. a primeira sitcom realizada en Galicia gravada con público en plató. a lingua propia. Pratos Combinados. Producida por Editorial Compostela para Televisión de Galicia. todas elas nos primeiros postos dos programas con máis audiencia (Pratos Combinados. O tratamento das tradicións. dos formatos. foi a primeira serie producida e interpretada integramente por persoal galego 149 Apréciase ademais no ámbito estatal o ascenso meteórico da acción nas series españolas. Pero xa antes. Canal Sur e ETB) deixan constancia dos magníficos resultados que lles reporta. leva en antena dende 1995. Segundo un estudo realizado pola EAVF. e sobre todo. . conscientes de que a primeira obriga da televisión é entreter o seu público. a experiencia sáldase xeralmente cun rotundo fracaso de audiencia na comunidade receptora. e acaba de estrear Cuarto sen ascensor. Na tempada 2004-05 emítense catro series propias (Rías Baixas. Pero na maioría dos casos logrouse unha simbiose entre fórmulas de éxito da televisión internacional e as novas xeracións de guionistas e produtores. en 1989. O mercado de Latinoamérica suple ás veces a inexistencia do nacional. De feito. xornalistas. os irmáns ou os fillos xa non constitúen máis que meros referentes anagráficos. ata converterse no eixe estrutural da maior parte dos nosos relatos. Na súa décima tempada en antena. A consolidación do xénero policial constitúe tan só unha expresión particular da tendencia a substituír a trama familiar dos dramas españois por unha complexa rede de relacións persoais e laborais na que o individuo. se ben cómpre precisar que esta exportación require ocasionalmente dun gasto adicional. os índices de audiencia obtidos polas catro televisións autonómicas que están a producir series de ficción (TV 3. Televisión de Galicia. como sucedeu con Compañeros. que recollía historias ambientadas na Galicia de posguerra que supoñían unha antoloxía da Pratos combinados.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A explotación das series nunha primeira ventá de pagamento comezou a paliar hai un ano as limitacións da súa amortización nun mercado pequeno e no que nin sequera circulan ben as producións das cadeas autonómicas. alumnos ou profesores da ficción doméstica sitúanse agora nun marco profesional e urbano no que os pais. Televisión de Galicia emitiu en 2004 catro series de ficción. as súas tipoloxías de personaxes e escenarios locais son un importante achegamento da televisión á complexa e variada rede de culturas. a Televisión de Galicia asinou a finais de 2004 un acordo internacional para a produción en toda América. Á espera de que o Goberno autorice a libre difusión por todo o Estado español das canles que integran a FORTA. os índices de audiencia consolídana como unha das de maior aceptación en Galicia. e novas tempadas de As leis de Celavella). coa única excepción do realizador. unha serie baseada na obra de Álvaro Cunqueiro do mesmo título. con fortuna desigual. as cadeas autonómicas acreditaron nos últimos anos o éxito que a ficción próxima ten entre os espectadores. que rexentan un típico bar galego por onde pasan personaxes cómicos como o curmán Antón (Antonio Durán Morris) ou o repartidor Paspallás (Sergio Pazos). iso si. que gozou dun grande éxito en Televisión de Galicia e que Telemadrid se viu forzada a eliminar da súa grella ao cabo dunhas poucas emisións. rodeado de amigos e de inimigos. Ademais. Así aconteceu coa serie galega Mareas vivas. Terra de Miranda. a súa dona Balbina (Mabel Ribera) e demais familia ⎯retornados da emigración⎯. é outra forma de recuperar o investimento. Pratos combinados. Rías Baixas e As leis de Celavella). que necesitou ser dobrada a un español menos ibérico. Colombia e Estados Unidos. que se emitirá en castelán en Venezuela. cun mundo violento e hostil. aínda que. A venda das series. a primeira comedia de situación producida e interpretada integramente por persoal galego. En todas elas. Nos últimos anos apréciase un incremento dos escenarios rurais nas producións de maior audiencia de todas as televisións autonómicas 149 . CTV producira Os outros feirantes. Libro de familia.

A serie.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA forma de sentir e de ser da xente de Galicia e que contou con actores como Alfredo Landa. interpretada por Miguel de Lira.000 10. a emisora de radio local e outros ámbitos do pobo. unha telenovela de emisión diaria en horario vespertino. logrou picos de audiencia de 40 puntos. Trátase dunha coproducción hispano chilena. Monti Castiñeiras. desenvólvense en torno a unha cantina mariñeira rexentada por Petróleo (Luís Castro). Luís Tosar ou Victor Mosquera. dende xullo de 1999 ata decembro de 2000. Así Multimedia Teleficción coproduciu con TVE Géminis. unha serie producida por CTV para TVG. unha serie de 8 capítulos basada na obra Atlas de geografía humana de Almudena Grandes.000 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Resto de Europa Outros Estados Unidos España A familia Pita foi producida por Continental Producciones e emitida pola Televisión de Galicia nas tempadas 1996-97. Ernesto Chao ou Andrés Pajares. Pero non foi un caso illado.000 60. 70. e trata sobre catro profesionais dunha empresa editorial. emitida na televisión daquel país. 1998-2003. Minutos de emisión de series e ficción na Televisión de Galicia. entre outros moitos actores. e os problemas que lle ocasionan o grupo de empregados co que conta e os diversos hóspedes que nel se van aloxar. que permaneceu en antena dende 1998 a 2003 con grande éxito de audiencia 150 . Venganza de amor. que proxecta publicar un atlas da xeografía humana. lugar ficticio na Costa da Morte.000 20. conta a peripecia vital dalgúns dos seus personaxes a partir da chegada ao lugar dun xuíz novato. o xulgado atendido por Pitusa. ambientada na vila mariñeira de Portozás. Historias actuais e universais. As tramas da serie. Manuel Manquiña. segundo orixe. Nesta mesma liña creouse anos despois Pequeno hotel. Víctor Mosquera. e a súa trama xira en torno á propietaria dun establecemento. Aldea Films produciu Geografía del deseo. Mareas vivas foi unha teleserie producida por Voz Audiovisual a partir dunha idea orixinal de Antón Reixa. que foi dirixida por Mateo Meléndez e interpretada por Monti Castiñeiras. Rossy de Palma. son o especial ingrediente desta produción. Emitiuse tamén con carácter diario en horario de sobremesa en Antena 3.000 40. Nada es para siempre é unha telenovela xuvenil producida por Voz Audiovisual que retrata a vida dun grupo de estudantes de secundaria de entre quince e dezasete anos en canto aos seus estudos.000 50. María Bouzas ou Santi Prego. cuxa acción transcorre nun hotel situado ao lado da muralla de Lugo.000 30. e foi a primeira serie producida en Galicia para unha cadea nacional. amores e problemas familiares. nun ambiente moderno e urbano. que foi dirixida por Boris Querzia e rodada al Alta Definición. Ademais. Carlos Blanco. 161 . 150 A primeira tempada de Mareas vivas. emitida na tempada 2001-02. a 1998/99.

a Televisión de Galicia estreou a principios de 2005 Libro de familia. que por cousas da vida ten que refuxiarse no domicilio de Ana. encabezada por don Román. Rías Baixas. tras Cuéntame cómo pasó de TVE1 e Los 80 de Telecinco. Marcos Orsi. Galicia Exprés. A serie. narra a historia dunha próspera empresa téxtil propiedade da familia Sueiro xurdida da modesta xastrería que no seu día fundara don Amador. rivalidades e ambicións. acusado dun asasinato.que foi estreada en maio do 2005. Santi Prego. Cuarto sen ascensor é un produto costumista protagonizada por tres amigos que comparten un piso de aluguer: unha metódica e avispada estudante de psicoloxía. Fíos. Carolina Vázquez. trátase da primeira serie de misterio creada para a Televisión de Galicia por Voz Audiovisual. Laura Ponte e Monti Castiñeiras. dirixida por Beatriz del Monte e Antón Reixa. conflitos xeracionais. foi interpretada entre outros por Manuel Manquiña. unha vila galega. que conta os avatares da familia Lantaño. Os Ánxeles. na década dos anos sesenta: os Cabanas. unha familia de indianos apelidados Freire que chegan á vila procedentes de Venezuela. A Televisión de Galicia ten pendente de estrea a comedia familiar para todos os públicos Miña sogra producida por Voz Audiovisual.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pola súa banda. de clase media alta. unha teleserie rodada nas instalacións de Productora Faro en Vigo e producida por La Región TV para TVG. A serie. un inseguro estudante de medicina con con poucas ganas de estudar e un terceiro que pasa o día buscando un sistema para lograr diñeiro rápido. Teté Delgado e Santi Romay. correspóndelle a Voz Audiovisual e Zopilote e emítese na Televisión de Galicia dende a tempada 2000-01. amores e desamores. onde viven familias formadas por matrimonios novos. que conta a historia de tres familias en Santalla. a familia dos terratenentes. Está dirixida por Quico Cadaval e protagonizada por Ana Kiro. unha teleserie producida por Editorial Compostela e Xosé María Besteiro. Zenit Televisión e Continental Televisión están na actualidade coproducindo unha nova serie de ficción para Televisión de Galicia. . Xan Pérez. Nunha vila de tres mil habitantes como Celavella todo o mundo se coñece e todo se sabe. A nova serie conta en primeira persoa a convivencia cotiá da familia de Óscar. entre outros. despois de oito anos de estudos e de troula en Santiago. Atópase co espírito de Belisario. emitida en prime time pola TVG dende o ano 2000. que estivo en antena na tempada 2001-02. unha serie que recrea a vida das xentes dunha típica vila da Galicia interior. con fillos pequenos e adolescentes. As leis de Celavella ten unha trama detectivesca. ambientada arredor de 1925 estreada na tempada 2003-2004. Manuel Cortés. produtores vinícolas galegos. Nela ofrécese a visión dunha urbanización de chalés nas aforas da cidade. baixo o título de O Club das ex. Manuel. Dirixida por Beatriz del Monte. segue en antena e está protagonizada por algunhas das caras máis coñecidas do audiovisual galego. que son guapos. Dirixida por Jorge Coira. Tacho González ou Maxo Barjas. labregos de toda a vida e propietarios dunha tenda de ultramarinos. e finalmente. como Marcos Orsi. Evaristo Calvo. nunha cidade indeterminada da xeografía galega. a coprodución de Zenit Televisión e Continental TV. que decide poñer en marcha unha mensaxería. Trátase dunha produción de TVG realizada por La Región en colaboración con Filmanova . cuxa trama se desenvolve na actualidade. O seu protagonista. a súa sogra. comeza cando Pablo Veiga volta á súa casa. dirixida por Jorge Coira e Chema Gagino e realizada en boa parte en Mondoñedo. Galicia Express foi unha iniciativa de Filmanova para Televisión de Galicia. fan deporte. o protagonista da comedia. Ao xénero costumista pertence Terra de Miranda. Farruco. que se emitiu tamén en 2001 con carácter diario en horario de noite. Ademais. A produción. un home executado anos atrás. Gerard Gormezano e Carlos Sedes e interpretada por Camila Bossa. que consta de 26 capítulos de 60 minutos. é unha historia de paixóns. Eva Fernández ou Antonio Mourelos entre outros moitos. é un estudante fracasado de Dereito.

evolucionou derivando en formatos diversos como o documental histórico de recuperación de arquivos e memoria. co movemento documentalista británico 151 O documental é xa un macroxénero en televisión . debe tratar con creatividade o material recollido in loco. La espalda del mundo ou Invierno en Badag) alentaron a esperanza de que o cinema documental deixe de ser un subxénero para minorías. Por outro lado.668 42 1. chamado “O Inglés” en recordo dunha breve estancia no Reino Unido. aínda que moitas veces queden relegados ás franxas horarias máis marxinais.045 30. Ou dito doutra forma. ao tempo que cada vez son máis as compañías de produción que compatibilizan a ficción cos documentais. Títulos emitidos Series documentais Documentais únicos Total Emisións Series documentais Documentais únicos Total Minutos Series documentais Documentais únicos Total 2002 36 42 78 2002 1. E é que o documental é xa un macroxénero en televisión que. Non obstante. debe presentar as temáticas a partir dun determinado punto de vista ou perspectiva e.583 2003 41 34 75 2003 1. a partir dos datos de EGEDA. podendo combinalo con outro material. Ao contrario do que xeralmente se afirma. O taller de Pepe é máis ca un establecemento de reparacións: é tamén o centro vital do barrio.692 72 1. as televisións nacionais non acaban de apostar por estes produtos.545 Fonte: Elaboración propia.538 2. 2002-2003. Panorama Audiovisual. Pepe. Asesinato en febrero.2 Os documentais. As primeiras experiencias coas imaxes en movemento tiñan por obxecto tan só rexistrar acontecementos da vida cotiá das persoas e dos animais. só coñece as condicións necesarias para o seu afianzamento e recoñecemento nos anos trinta. Canto xénero cunha identidade propia autónomo e distinto dos restantes. Só os programan algunhas televisións autonómicas. a reportaxe documental onde prima a investigación xornalística e a actualidade 151 Pódese dicir que o documentalismo ten tres principios: a obrigatoriedade de facer un rexistro in loco da vida das persoas e dos acontecementos do mundo. Así. a contribución dos pioneiros do cine foi mostrar que o material base de traballo para o documental son as imaxes recollidas nos lugares onde se producen os acontecementos. é o rexistro in loco que se encontra no inicio do cinema e que constitúe a base na que asenta a produción documental. a recente inclusión dunha categoría específica para documentais nos Goya e nos Premios José María Forqué deulle un importante pulo.710 2003 27.3.449 1. En construcción. o inglés vai ser un serial de ficción de 13 capítulos de 60 minutos que CTV está preparando para a TVG. ten un taller algo especial no centro dun barrio das aforas. 163 . finalmente.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA preocúpanse pola ecoloxía e pola alimentación sa. Pepe. 4. un lugar con solera ameazado desde hai anos pola progresiva urbanización da zona. Emisións de documentais na Televisión de Galicia segundo o formato.764 2002 28. os docusoaps e as longametraxes documentais O xénero documental ten unha historia recente. O éxito internacional do estadounidense Michael Moore e a repercusión de documentais españois como Balseros. non nace ao mesmo tempo que o cinema. inducido por un medio necesitado de innovacións.096 28. El efecto Iguazú.2. La pelota vasca. o exótico de natureza e aventuras.

Será dirixido por Emilio Mac Gregor. Multinacionais galegas (2002) baseada na investigación das empresas galegas que. dende distintos sectores. un galeguista que protagonizou a chegada da II República. 154 Alexandre Bóveda. Álvaro Cunqueiro. Trátase dun ámbito moi rico en contidos culturais que. animador e mestre de moitos dos actuais directores de cine galegos. Non obstante. para ser estreado no 2005. A estes habería que engadir o IDFA. aliándose coas novas tecnoloxías. Relacionados con temas económicos e sociais. A primeira parte presentada foi Castelao e os irmáns da liberdade (2000) Alexandre Bóveda: unha crónica de Galicia Mártir (2004) 154 153 . crónica da Galicia Mártir (2004) é un documental biográfico sobre Alexandre Bóveda que mostra a Galicia dos anos trinta onde xorden o movemento obreiro organizado. e o proxecto continúa coa presentación de . a constitución do PG. 153 . poderá unha vez máis preservar a riqueza cultural. como os produtos multimedia ou os coleccionables. Xocas (2004). Estes documentais combinan o arquivo sonoro e gráfico do personaxe e as entrevistas a persoas que mantiveron un estreito contacto con eles. ocasionalmente. de Saga TV para CT TVE Galicia. a consolidación dos partidos políticos de esquerda e a constitución do Partido Galeguista. a súa explotación natural está na televisión de pagamento e a televisión en aberto e. 152 En primavera teñen lugar tres mercados de documentais moi importantes: en marzo celébrase o MIPDOCc en Cannes. o gran debate (2002). que se celebra en novembro en Amsterdam. O mundo editorial e o mundo do documental están chamados a entenderse. 1911-1981 (2001). acadando mais pulo e máis importancia na economía galega. Memoria dunha terra. é o protagonista do proxecto do mesmo Xan Leira que se vén rodando en Galicia. está producindo Pensando en Soledad. Xan Leira traballou algúns anos nunha triloxía documental sobre a historia da Guerra Civil en Galicia. O golpe de estado contra a República trunca esta evolución e remata coa vida de Bóveda. El baile sigue é un proxecto de documental sobre o músico e pintor Carlos Berlanga. documental sobre a figura de José Enrique Diaz Noriega. tamén admiten un amplo abano de posibilidades de explotación derivada. que acadou un premio ao mellor documental no Puerto Rico Film and Video Festival 2000. De mar a mar. Vieiros (2000) é un documental de Costa Oeste sobre a intensa vida e obra dun dos precursores do documentalismo cinematográfico. as editoriais poden ser fontes de financiamento interesantes. o realizador galego Carlos Velo. elixido pola Real Academia Galega para conmemorar as Letras Galegas 2005.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO e o docusoap de personaxes e situacións do presente. dous documentais en EE. En canto aos documentais. Lorenzo Varela. nas salas comerciais. en Marsella. narra a vida de Xaquín Lorenzo Fernández a quen no ano 2004 se lle dedicou o Día das Letras Galegas. A CRTVG xa explorou estas posibilidade comercializando. Trátase dunha coprodución de Continental TV con Senderos Imagen (México) para a TVG. xunto coa repercusión que este autor e a súa grande obra tiveron na literatura galega. A figura do pensador galego máis destacado do século XX serve de fío condutor no documental Castelao e os irmáns da liberdade (2000) para irmos coñecendo Galicia dende comezos de século ata 1951. Tamén co fío narrativo dun debate. Nese sentido. Mediante a voz de toda unha miríade de persoas que o coñeceron persoalmente móstrase como era o Castelao real e como a súa figura era percibida polos seus coetáneos. mecenas. UU sobre escritores galegos de gran sona: un sobre Camilo José Cela e outro sobre Álvaro Cunqueiro. ano da morte do líder galeguista. de Saga TV para TVE Galicia. no que conformará unha viaxe coral á chamada “movida madrileña” a través dun dos navegantes máis talentosos e carismáticos que deu España nas últimas décadas. mediante unha distribuidora allea. en maio o Mercadoc en Málaga e en xuño o Sunny Side. IB Cinema. Montevideo e Bos Aires. pola súa banda. Enerxías renovables. a súa implantación na nosa terra e as diferentes posturas dos sectores implicados no seu uso. son varios os documentais producidos nos últimos anos. un persoeiro clave nas primeiras etapas do noso audiovisual. a creación do Estatuto de autonomía e o triunfo electoral da Fronte Popular nas eleccións de 1936. É importante destacar que o documental pode conseguir un bo nivel de audiencia sempre que se emita un produto de calidade e nun bo horario e situación axeitada dentro da grella de programación. En Galicia producíronse algúns documentais de corte histórico-biográfico nestes últimos anos. narra a vida do escritor de Mondoñedo no seu contexto. Madrid. consolídanse no mercado internacional. amosa os distintos tipos de enerxía renovables. Os novos soportes (CD-rom) e o mercado do DVD tamén lle abren novas posibilidades ao produto documental 152 .

en terra de emigrantes (2001). e por outra. dirixido por Jorge Algora e producido por Adivina Producciones é unha homenaxe ás xentes que traballan. o aspecto económico-industrial cada vez máis punteiro e competitivo. Adosados (2004). de SAGA TV para TVE Galicia. cóntanse as vivencias dos galegos que ían segar a Castela e a La Rioja. a imaxinación e a viaxe en si. SERGAS (2002) afonda nos novos sistemas de aplicación de tratamentos que os enfermos reciben na rede publica de sanidade. servicios de protección (2002) de SAGA TV mostra os sistemas de salvamento e os servizos cos que contan as praias galegas. En Segadores (2002). contada polos seus protagonistas. a Xana e tantos outros que conforman xa a mitoloxía do mar de Galicia. cada mañá. Seis nais galegas reviven a vida deses fillos adolescentes que se perderon pola droga en Nin tolas nin terroristas (2005). Máis vinculados a temas sociais producíronse algúns documentais. moitos españois tiveron que emigrar. Tandem. Cercanías (2004). o Dauka. cando un mineral se fixo necesario para o Estado alemán: o volframio. SAPRAGA. como os do Urquiola. pero tamén outros non menos dramáticos. A través das testemuñas dos superviventes. os familiares das vítimas e os profesionais do salvamento. Este documental pechou a I Semana del Documental Español en Madrid. o Marbel. utilizando neste caso a bicicleta como unha das súas armas. Galicia converteuse en El Dorado para moitas persoas que procuraban diñeiro doado ou simplemente un traballo naqueles duros anos da posguerra española. dirixido por Xulio Nogueira. Todos eles foron producidos por SAGA TV para TVE Galicia. A historia de Galicia está traxicamente marcada polos accidentes marítimos nas súas costas: o documental Terra de náufragos (2002). investindo os seus aforros no ano 1999 e cinco anos máis tarde. En paralelo ás entrevistas aos protagonistas daquela migración laboral. cóntanse naufraxios coñecidos por todos. unha produción de Compostela Visión dirixida por Tonecho Antón. interesase pola importancia que ten o cultivo das flores en Galicia dende dous puntos de vista. é unha denuncia social que aborda o tema da construción a partir da problemática vivida por 47 familias que compraron unha vivenda en Cecebre. Outros documentais dedícanse a temas históricos. como o Santa Isabel. as olladas. asistindo á poxa pública das mesmas. e na que as protagonistas da historia orixinal relatan o que significaron aqueles anos de loita fóra e dentro das súas familias.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Galicia en flor (2002). o Mar Exeo e o Casón. rodadas nos seus escenarios naturais. Entre 1927 e 1957 milleiros de traballadores galegos construíron en pésimas condicións a liña do ferrocarril entre Puebla de Sanabria e Ourense que se mantén hoxe en día. unha produción de Continental e Tornasol paralela á rodaxe da longametraxe Heroína. achega o espectador á realidade dun colectivo de persoas con problemas de visión que loitan pola integración. baixo a dirección de Manuel Abad. 165 . Os túneles do tempo (2003). e a comezos do XXI son moitos os inmigrantes que viven con nós. Nas últimas décadas formouse unha estructura empresarial en Galicia relacionada co sector automobilístico. A acción do documental A memoria nos tempos do wolfram (2003) desenvólvese ao comezo da Segunda Guerra Mundial. o aspecto social e emotivo arraigado na nosa terra. dedicándose principalmente á fabricación de compoñentes e máquinas para a elaboración das distintas fases dos automóbiles este é o fío argumental do documental Automóbil feito en Galicia (2003). trata sobre aqueles para os que a rutina de viaxar a cotío ao traballo é. Novas tecnoloxías. Almacén (2005) é un documental producido por TV7 que propón unha reflexión sobre o sistema penal no mundo occidental e sobre a reinserción social dos reclusos. viven e morren no mar. o Baitín. por unha parte. que gañou ou Premio Galicia de Comunicación de Televisión 2004. Recuperar a memoria esquecida das penurias dos traballadores é un dos labores do documental dirixido por Rafael Cid titulado Carrilanos. ciclismo ás cegas (2002). Da mesma produtora é Emigrantes. Aillados (2001) é un traballo de investigación presentado cunha metodoloxía de historia oral sobre o penal da illa de San Simón durante os anos da Guerra Civil española (1936/39). Durante a primeira metade do século XX. Cinco emigrantes galegos e 15 inmigrantes de distinta procedencia narran as súas experiencias para reflexionar sobre esta cuestión social. o La Isla. o Panchito. un tren de proximidades. A paisaxe. vanse inserindo cortes nos que se reconstrúen escenas típicas da sega.

Tucho Bouza. nun reto tecnolóxico sen precedentes. Os dous xornalistas estaban tomando diversos planos para unha montaxe narrativa cando imprevisiblemente aconteceron os atentados contra as Torres Xemelgas. Nesta liña. Manuel Uhía e David Morales e proxectado no mesmo certame. na que. desastre en la Costa de la Muerte (2003). Investigación mariña (2002). céntrase nos distintos hábitats da zona de influencia das illas Cíes. Muxía. os logros que se acadaron e as grandes perspectivas que se teñen á vista. a fauna. A produción foi exhibida na XIII Semana de Cine Submarino de Vigo. O 15 de novembro de 2002 remataba a espera agónica: chegaban á Costa da Morte as primeiras manchas de cru procedentes do Prestige. convén destacar Prestige. política na Costa da Morte (2003) trata as repercusións da catástrofe do Prestige na vila mariñeira de Muxía dende o punto de vista electoral. que amosa ao espectador como o descoñecido e laborioso traballo da investigación básica e a súa aplicación permitiron que na actualidade sexa posible a cría de peixes mariños en catividade. senón dos propios veciños da vila.000 m de profundidade. o mesmo equipo de TVE que cubriu a catástrofe para os informativos volve entrevistar os bateeiros e percebeiros. a interrelación de ecosistemas e a loita pola supervivencia das especies que conviven na ría de Vigo. As mans dun pobo (2004) foi dirixido por Ovidio Fernández e aborda novamente o tema do Prestige. sobrevivir al Prestige (2003). constituído recentemente e bastante descoñecido para un amplo sector da poboación. Pola súa banda. dirixido por José Ángel González e producido por Filmanova en colaboración con Igeldo Komunikazioa. amosando os seus protagonistas e poñendo en valor a investigación básica cara o futuro. de SAGA TV en coproducción co IEO. El emperador del Bronx. Acuicultura en el tercer milenio (2003). O fío condutor do documental dirixido por Ricardo Llovo e producido por Lugopress non é a ollada nin dos políticos nin dos voluntarios. que fai un percorrido polas décadas que se leva investigando e traballando na acuicultura en Galicia. foi un dos primeiros programas con imaxe submarina en Galicia. O documental foi seleccionado no Festival de Cine Español de Málaga e comprado pola televisión pública portuguesa RTP. A costa ferida conta a loita da comunidade científica por analizar e mitigar os efectos da marea negra provocada pola marea negra nos ecosistemas mariños e por restaurar o equilibrio natural da costa galega. . Parque Atlántico é un proxecto de documental de natureza en gran formato BETACAM dixital de SAGA TV.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO De entre os documentais que xiran en torno ao desastre do Prestige. Dous anos despois. No tocante ás imaxes submarinas e ás gravacións especiais. a flora. Cascallos (2002) xorde accidentalmente durante a estadía de Tomás Lijó e Carlos Meixide en Nova York con motivo da estrea de Ou meu nome. unha produción de SAGA TV para TVE. ademais de adquirido no ámbito internacional por The History Channel. realizado por José Irisarri. no momento no que a marea negra castigou xa a Costa da Morte e ameaza con internarse na Ría de Arousa. que pretende ser un dos mellores soportes para a divulgación da riqueza ambiental do parque nacional marítimo-terrestre das Illas Atlánticas. introduce o espectador no mundo das investigacións mariñas en Galicia. La piscicultura marina (2003) é un documental de divulgación científica que integra imaxe submarina e microscópica nunha obra audiovisual. se analiza o dispositivo de extracción do fuel que permanecía no petroleiro a 4. ou meu mundo no Festival Internacional de Cine e Vídeo Independente naquela cidade. de SAGA TV. tanto dos máis críticos coa xestión da crise como dos que a aproban. O mar das Cíes (2004). unha das máis ricas en biodiversidade de todo o mundo. o espectador é testemuña de como a catástrofe do Prestige converte un ecosistema único como o galego nunha lameira de area e fuel. En Aguiño. Mar de estrelas (2003) é un documental de Jorge Candan arredor dunha viaxe submarina na que o fondo das rías galegas e as especies que alí habitan se converten nunha galaxia cos seus planetas e estrelas. unha produción internacional de Continental para o Discovery Channel que contaba con Iñaki Gabilondo na locución. Este documental foi seleccionado para participar na convocatoria dos Premios Renè Descartes da Comunidade Europea e obtivo xa en novembro do 2003 ou primeiro premio da Área Científico-Técnica da XI Bienal Internacional de Cine y Vídeo Científico de Zaragoza.

Xudaísmo e Sikh. Manuel de la Osa. Títulos emitidos Series documentais Documentais únicos Total Emisións Series documentais Documentais únicos Total Minutos Series documentais Documentais únicos Total 2002 36 42 78 2002 1.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA trata sobre Anthony Bouza. en 23 idiomas e en 140 países. Cristianismo. Producida por Continental Producciones e Tornasol. practicantes entusiastas de distintas relixións: Bahai. Producida tamén por Continental e Tornasol. narra en primeiro plano diferentes formas de transformar os alimentos e as recetas tradicionais da cocina mediterránea.C. Carlos Gamonal. Sobre a súa vida e obra a produtora coruñesa Anxo Fernández P. un neno do Seixo (Mugardos. O documental foi financiado por MEDIA no desenvolvemento. centrado na beleza da cidade. que a través dunha viaxe a no tempo e na historia. participou o músico José El Francés que improvisou unha festa xitana no barrio coruñés de Labañou. Au Gourmand chegará a través de National Geographic Channel a 134 millóns de subscriptores. a serie ten previsto adicar episodios. Participa tamén nel a Televisión de Cracovia TVP3.583 2003 41 34 75 2003 1. sobre o traballo de rehabilitación e conservación do Casco Antiguo de Compostela.692 72 1. un documental de creación producido por SAGA TV. Budismo. que emitirá unha versión en idioma 157 polaco.096 28. Islám.668 42 1. a partir dos datos de EGEDA. 156 157 167 . co fío narrativo da necesidade e urxencia de integrala educación e a cultura da paz no 155 O documental é o primeiro do que será no futuro unha serie adicada ós grandes cociñeiros dos últimos tempos. nun proceso narrado polo popular cociñeiro 155 . o director dunha película decide procurar entre os diversos credos un que o satisfaga. Andrés Dobarro foi un fenómeno musical galego dos anos setenta que compuxo cancións tan coñecidas como O tren. etc. está a pór en marcha un documental e estao a rodar en Monforte. Para tal fin convida a cear na súa casa a sete mozos e mozas. entre outros.710 2003 27. ós restauradores españois Martín Berasategui.449 1. Recentemente producido. Algúns documentais recentemente producidos en Galicia contaron coa participación de personaxes populares. Panorama Audiovisual. Hare Krishna. Emisións de documentais na TVG según o formato.000 axentes. O documental protagonizado por Ferrán Adriá e dirixido polo director de fotografía Alfredo Mayo Au Gourmand (2005) é a primeira produción documental española que estrea en exclusiva como parte da súa programación a canle National Geographic. El bosque de piedra (1997) é un documental de Ibisa TV con Costa Valente Produçoes e o Consorcio de Santiago. 2002-2003. Joachim Koerper. inglés e polaco. no emperador do Bronx. Na rodaxe de O que dis que din (2003).045 30. O documental. A Televisión de Galicia coproduce este documental e ten previsto emitir a versión orixinal da produción 156 . “Ta druga Galicia” .764 2002 28. Daniel García. producido por Voz Audiovisual. no primeiro semestre do 2005. En Esta noite ceamos con Deus (2004). dirixido por Manuel Rodríguez González. Corpiño xeitoso ou Teño saudade. A Coruña) que entra na policía de Nova York por casualidade e remata converténdose no xefe de 3. da man da esquecida xornalista e escritora galega Sofia Casanova. A versión orixinal é en lingua galega con versións en castelán. participou na selección oficial do XVI Festival Internacional de Cine de Girona e na selección oficial do IX Festival Internacional de Cine Independente de Ourense.545 Fonte: Elaboración propia.538 2. A outra Galicia (2004). desvela unha coincidencia lingüística e amosa unhas xentes e unhas terras moi pouco coñecidas que habitan a antiga rexión de Galicja (Polonia-Ucraína).

de entre todos os traballos que se presentan a concurso na sección oficial do festival. a finais dos anos setenta. que se concretou coa concesión do Premio Especial Documanía 158 . A docusoap ou serie documental é un formato que fusiona a ollada documental e a estrutura narrativa serial. un proxecto de Costa Oeste. experimentando innovacións de cara a conectar cos espectadores a través da proximidade. En son de paz (2005) é un documental de SAGA TV para o Seminario Galego de Educación para a Paz. proxecto creado en 1999 por Documanía co fin de apoiar e dar a coñecer novos realizadores. Logo veu Veterinarios (2000). para posteriormente aplicarlles os instrumentos narrativos da ficción e alcanzar na súa edición a construción de tramas ou historias de personaxes reais que se cruzan. Para M. na medida en que todo o que sucede non é froito da ficción. ou das concepcións esteticistas que se apoian na sedución de imaxes. A busca dun novo formato para cubrir unha franxa horaria dun gran potencial levou ao desenvolvemento dun produto de interese. un proxecto do director Xavier Villaverde no que se achega a unha nova xeración de músicos. de TVE. A estrutura deste formato inviste moitas horas nas gravacións. a fase de posprodución é máis complexa que a dunha serie dramática convencional. as razóns da súa pervivencia hoxe. que está previsto rematar en 2005 e que intenta salientar o xurdimento. De notable peso nas grellas doutras televisións estranxeiras como a BBC. unha docuserie inédita arredor dos policías locais da cidade de Ourense. O precedente do docudrama en España foi Vivir cada día. Cine. Fronte ao documental do exótico e do afastado. O devandito premio consiste no compromiso de compra por parte da canle temática dos dereitos de emisión do documental gañador. que relata a vida cotiá deste colectivo profesional na cidade e no rural. Este produto non é outro que as docusoaps. explícase as orixes das medicinas máxicas. de Arxentina. a realidade supera en interese á ficción se dispón das suficientes doses de emoción. TVE Galicia. ao seu estilo de vida e ás novas formas de creación que desenvolven. En Menciñeiros. Algunhas das primeiras series documentais producidas en Galicia estaban dedicadas a colectivos profesionais. abórdase a crecente preocupación sobre a educación e o comportamento dos nenos e a mesma produtora aborda Músicos sin solfeo. senón da máis pura realidade. pode resulta a filmación en escenarios reais e con personaxes anónimos. a través dunha notable e activa participación no evento. que é seleccionado por un membro da cadea. A mesma productora embarcouse en 092 (2001). e de calidade. ACNUR. Nela mostrábanse as vivencias de dúas orquestras de verbena en Galicia durante o verán de 1999. García de Castro. no seu XX aniversario. A reportaxe documental cambiou moito nos últimos tempos. Malia o barato que. A principal canle temática de documentais de España apostou por Play-Doc. Play-Doc. apoxeo e posterior desaparición das salas de cine de barrio en Bos Aires. os chamanes de Finisterrae. de maneira que presenta feitos reais narrados con estrutura dramática. que non son profesionais. a nova reportaxe testemuño apóiase no auxe televisivo que teñen actualmente os contidos realistas. os picadiscos. Así Chunda Chunda (2000) foi a aposta pioneira feita por Costa Oeste para a TVG sobre o tipo de formato docusoap. así como o por que das similitudes entre elas por afastados que sexan os seus contextos culturais. abriu unha sección especial chamada Doc'amater na que se mostran dous dos documentais premiados en anteriores edicións do Doc 'amater. e achega a narración do inmediato a través da identificación do humano e o máis próximo. este tipo de programa é dun interese comprobado para as diferentes audiencias. I Festival Internacional de Documentais de Tui. Amnistía Internacional e a Fundación Cultura de Paz. En Tropezando se aprende. dioses y billetes é un documental de Adivina Producciones en coprodución con Cabala Films. Nel colaboraron TVG. I Festival Internacional de Documentais de Tui. xa que a presentación de personaxes e tramas a través dos seus variados traballos resulta suxestiva e rechamante.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO proceso educativo dos nenos e nenas. Tele 5. e este fenómeno da televisión realidade apréciase tanto na ficción televisiva coma na cinematográfica. 158 . de entrada. Pola súa banda.

Adegas (2000). a carpintería ou a xoiería. de Nemedón para a TVG. Pola súa banda. entre outros. repasa o último século de fútbol en Galicia: os clubs. namorarse. etc. a través de centos de entrevistas. que quere amosar a 159 Premio Chano Piñeiro no 2001 ao Mellor Formato de TV 169 . Os contos e as historias populares tamén atoparon o seu espazo nas docuseries galegas. Unha historia en clave feminina. Man de nos (2000) consta de trece capítulos sobre oficios artesanais como a cantería. Por amor á arte (1999) é unha produción propia da Televisión de Galicia dedicada á creación artística. e garantir así a supervivencia destes coñecementos. traballar no campo. ser muller. e nela trátanse por primeira vez temas relacionados cun hospital: o proceso polo que pasa un enfermo dende que se detecta a enfermidade ata a terapia e resolución de cada caso. narra pequenas historias do pobo galego: ser mozo. A maleta de Sofia e un proxecto de SAGA TV que coproducido en Polonia. Ameneceres (2003) conta como comezan o día na comunidade galega distintos sectores sociais. Os galegos posuímos unha rica tradición oral a punto de desaparecer. Pezas mestras (1999) é un documental que pretende darlle continuidade ao traballo emprendido hai anos no Centro Territorial de TVE en Galicia. a industria. O Centro Territorial en Galicia de TVE produciu Galegos en América e Europa. e nos seis restantes faise unha prospectiva dos emigrantes que elixiron destino europeos. Coa serie documental A palabra no tempo (2000). de Cíes Comunicación e Televisión de Galicia. pretende dar a coñecer os pintores galegos máis importantes do século XX. os servizos sociais. de Formato Producciones.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA facendo un seguimento do seu traballo diario paralelamente á súa vida persoal. A memoria cotiá (2000). Apaga a luz (1998) foi producida por La Región TV e consta con trece capítulos nos que se presentan e escenifican contos populares. amosa a evolución da sociedade galega ao longo do século XX. etc. o actor Manuel Manquiña e o escultor Manolo Paz son os protagonistas. preténdese percorrer Galicia para recuperar estas narracións orais que aínda sobreviven na memoria dos maiores. 159 Discapacidades humanas (2004) documenta en doce capítulos sobre outras tantas discapacidades humanas. que lle morre o pai e volve á aldea e contou coas interpretacións de Roberto Vidal Bodaño. trata de recuperala memoria histórica dos tráxicos enfrontamentos bélicos na Europa do século vinte a través dos ollos e a palabra da correspondente de guerra do ABC a galega Sofia Casanova. O sal da terra (2000) foi producida por Ibisa Televisión e TVG e mostra a historia da clase obreira galega dende as orixes do sindicalismo ata os conflitos obreiros dos anos setenta. a situación da agricultura ou o coidado do medio. Tardes de domingo (2002) céntrase nas vivencias de dous equipos de fútbol de terceira rexional. María Bouzas ou Xosé Manuel Oliveira Pico. a súa realidade presente e a súa proxección de futuro. o traballo no mar. Un mundo de historias (2000) é unha serie producida por Pórtico Comunicaciones e a Televisión de Galicia de sete capítulos baseados en contos de autores galegos cunha trama en común: un neno que vive fóra. Laura Ponte. producido por SAGA TV para TVE. na que Carlos Núñez. traballar no mar. En Régimen abierto (2002) móstrase como viven varios presos en terceiro grao penitenciario. relación cos amigos e familiares. mostrando os tesouros que están no exterior. Pintores na vangarda histórica galega (2000). Formato Producciones fixo dúas incursións neste ámbito. os xogadores e adestradores máis coñecidos. Nos nove primeiros dase unha visión das comunidades galegas no continente americano. Os episodios abranguen temas tan dispares como a educación. á vista de todo o mundo. falar galego. e. dirixida por Ignacio Vilar e producida por Vía Láctea Films e Productora Faro. A vida aberta (Hospital/061) (2000) foi producida por Zenit Multimedia e emitida por TVG. Foi realizada por Productora Faro xunto coa Fundación ONCE. fai un percorrido polas distintas zonas de produción vinícola de Galicia co fin de lle amosar ao espectador a calidade e variedade dos viños de Galicia. Historia do fútbol galego (2000). unha serie composta por un total de quince capítulos.

descenso de canóns. entre outras. mitoloxía. na que se conta. unha produción de Adivina Producciones dirixida por Jorge Álgora. con trece capítulos de espectaculares imaxes de deportes de risco e aventura polos lugares máis agrestes da natureza galega. Galicia Visual (2000). Enerxías renovables (2000) foi unha serie divulgativa sobre as chamadas enerxías alternativas. ao longo de cinco capítulos. Ibisa embárcase noutro proxecto similar: As viaxeiras da Lúa (2003). consta de cento vinte programas de información turística galega 160 . as industria vinculadas o mar. ao longo de trece capítulos. un recorrido por Galicia que mostra. Ámbitos (2002). varias foron as propostas das produtoras de series documentais da comunidade. foi elexido coa base de antigos percorridos de peregrinos históricos e co obxectivo de fuxir das grandes cidades. de SAGA TV para o TVE Galicia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO fortaleza o sufrimento e o amor dunha muller politicamente polémica que lle touco vivir no lugar mais arriscado no e momento mais comprometido. o lecer e a aventura. os cultivos mariños. surf. a radiografía dunha terra que non esgota a súa capacidade de sorpresa. Terra de vento (2002) é un percorrido polas bisbarras galegas vistas a través das personaxes dunha avoa e do seu neto. etc. Entornos (2002). é un percorrido por Galicia a través das súas terras.O itinerario. Durante doce capítulos esta serie divulgativa de natureza amosa os principais entornos de Galicia. Doce anos despois. a través dunha viaxe realizada entre agosto e outubro entre Ponferrada e Ribadeo. Camiños de ferro (1999) é unha produción de IJV Comunicación e a TVG que recrea. desenvolvida por Productora Faro. Terras de Merlín (2003) é unha docuserie de Productora Faro sobre os chamados países celtas. De trece capítulos. guiándonos por seis parques naturais e seis espazos naturais de protección xeral. Finisterrae (1999). accidentes xeográficos. Illa 160 A serie foi quen de lograr o Premio Mestre Mateo 2004 ao mellor programa de televisión e mereceu un accésit ao mellor programa de televisión de contido turístico en Ferpalia (Pontevedra. trata sobre os Parques Nacionais. de SAGA TV. como se extrae a pizarra. a historia dunha estudante de periodismo que decide presentar o seu traballo fin de carreira sobre a ruta xacobea percorréndoa de forma inusitada: dende a cesta dun globo. rodada alí. en barco. un percorrido polas distintas vías férreas da comunidade galega. parapente e ala delta. lendas.. o traballo diario. no que as protagonistas coñecerán e mostrarán ós espectadores curiosidades como o proceso de elaboración do viño. que consta de trece capítulos dedicados a Cornualles. Crónicas do mar (2000) é o relato da estreita relación das nosas xentes co mar: historia. Moito mar (2000). Ibisa TV produciu en 1990 Os viaxeiros da luz. de SAGA TV para o TVE Galicia. fauna e flora divulgando os seus valores e a mellora para a súa conservación. Camiño do vento (1998) é unha produción de Proa e da TVG. folclores ou o turismo. o que lle valeu á produtora o Premio Galicia de Comunicación 1991. os sistemas de salvamento.. submarinismo deportivo. que se compón de 13 capítulos e nos que cinco mulleres viaxan a cabalo. Nela cada ría conta a súa vida e a súa historia: mitos. traxedia. As nosas rías (1999) está composta por catorce episodios e producida por Productora Faro e a Televisión de Galicia. a riqueza medioambiental o alto valor patrimonial dos mesmos e a necesidade da súa protección son eixo narrativo da serie. E a vida do mar e as súas xentes tamén espertou o interese dos realizadores de documentales seriados. os Parques Naturais e os Espacios de Protección Especial. foi gravada integramente entre Aguiño (Ribeira) e alto mar. en globo ou incluso en autostop polas catro povincias galegas. Non tocante ás viaxes pola xeografía galega. a segunda docusoap levada a cabo por Costa Oeste. foi producido por SAGA TV para TVE Galicia. canoa. . Vida nas mareas (2000) é documental de seis capítulos producida por Voz Audiovisual e a TVG que fala sobre a relación entre a realidade da rexión da Costa da Morte e a serie de ficción Mareas Vivas. o significado dos petroglifos ou a forma de traballar nunha conserveira. 2001)..

Ibisa TV produciu Hanan: de Marrocos a Galicia (2004). 4. en España aínda non se deu unha produción continuada de telefilmes ou TV movies. e máis se se ten en conta que a transposición da Directiva europea de televisión sen fronteiras equipara os telefilmes coas longametraxes cinematográficas e só permite facer dous ou tres cortes publicitarios na súa emisión. Unha posible solución. Bretaña. Asturias e Galicia. Rodada en soporte dixital. ata agora só Televisión Española se achega asiduamente a este xénero. e dirixida por Valentín Carrera. afonda no patrimonio arquitectónico máis recente creado en Galicia por profesionais galegos. Marruecos. A serie ten como fío conductor o diálogo entre culturas a través do mar dunha sola orilla: o Mediterráneo. Exipto. composta por seis capítulos de media hora. podería ser a realización de TV movie con tecnoloxía televisiva. Túnez. formada por dezanove capítulos dedicados ao Eixo Atlántico do Noroeste Peninsular e ás dezaoito cidades que o compoñen. No marco desa iniciativa convocaron un concurso público para a realización dunha serie de televisión de carácter informativodidáctico. Escocia. axudan a encher ocos de programación e adoitan contar cunha audiencia fiel. mediante a produción de series temáticas para televisión. con guión de Carlos Vázquez e Xes Chapela. o que fai que sexa moi difícil recuperar case exclusivamente vía publicidade un custo de investimento tan elevado. Ibisa TV pon en marcha na primavera do 2005 un proxecto dunha serie documental dirixida ás televisións do Mediterráneo. Eixo Atlántico e a Fundación Caixanova desenvolven conxuntamente o proxecto Euroregiâo. Irlanda. Chipre e Grecia. a razón pola que non hai unha produción continuada de telefilmes débese á ausencia de mercados para a súa exportación. rigor construtivo. O proxecto Compostela Media pretende divulgar e dar a coñecer. rodada en soporte dixital en localizacións de España. que emitirá TVG. Gales. que permite abaratar os custos dos estándares cinematográficos. segundo algúns produtores. A Universidade de Santiago de Compostela divulgará a súa actividade investigadora cunha serie temática para televisión baixo o título Europa investiga.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de Man. galega de nacemento pero de ascendencia bereber. identificando os puntos fortes e o papel que xogan na sociedade. Se ben este produtos admiten mellor os segundos pases. proporcionando unha visión ampla e complexa da nosa arquitectura. Realizados por Eloy Lozano. as principais liñas de traballo e investigación das 75 universidades de distintos países que pertencen ao Grupo Compostela. En Terras do Leste (2003) Productora Faro amosa en 12 capítulos os países que se incorporaron á Unión Europea o ano 2004.3. Coa experiencia desta coproducción. utiliza como fío conductor unha nena casi recén nacida. formulacións artísticas e técnicas construtivas relevantes. Hanan. A serie documental A idea construída (2004) achega o espectador ao traballo e á figura de trece arquitectos galegos que nos últimos cincuenta anos abriron novos camiños pola súa creatividade. a serie.2. En gran parte.3 As TV movies Malia que as series nacionais de ficción se configuraron como elementos clave na programación e a imaxe de marca das televisións xeneralistas. co que o custo dunha produción deste 171 . pero tamén polo seu discurso e pensamento persoal e pola obra construída e representativa. unha serie de televisión de carácter documental pensada para as televisións de Galicia e Marrocos. como vínculo para mostrar as similitudes entre os dous países. aínda que todas as cadeas de televisión están a realizar ao longo de 2004 e 2005 un grande esforzo no que a gravación de producións neste formato se refire.

J. onde coñece a Laura. nos que a temática de índole social ou de actualidade acapara todo o protagonismo. un debuxante de 25 anos que se traslada a unha pequena vila por motivos de traballo. mentres que o filme de cinema é un produto menos caduco e con maior prezo no mercado das televisións. un telefilme que nun tempo mínimo retrata un suceso real de grande impacto social. que pretende mostrar a proximidade á que se ven sometidas certas mulleres por acosos sexuais. Malia os devanditos condicionantes. O príncipe namorado (2002) é unha produción de Zenit Televisión e Castelo para a FORTA que contou co financiamento do Programa MEDIA e presenta a historia de Charles. Al alcance de su mano (2000) é unha película para televisión dirixida por Antonio Hernández e coproducida entre Costa Oeste. son varias xa as longametraxes para televisión levadas a cabo en Galicia nos últimos anos. 162 . A súa rodaxe foi dirixida por Joaquín Llamas. De momento. vexacións ou outro tipo de maltratos físicos ou psíquicos. Pena. Zeppelin. da que se namora. unha adolescente que se sente fortemente atraída polo seu profesor de filosofía. que recolle feitos recentes. Libro Branco da cinematografía e das artes visuais en Galicia. unha produción de Continental Producciones. Dos mesmos produtores é Pasión adolescente (2000). cóntase a historia de Mario. co apoio na fotografía de José Luis Martínez. unicamente a cadea autonómica catalá proxectou unha produción regular como apoio á súa industria cinematográfica. en particular. (2005): “A producción”. coa diferenza de que a explotación do TV movie remata xeralmente na propia cadea que a financiou. sempre da forma máis inmediata posible no tempo. unha estudante de veterinaria e nai solteira. pódese entender o servizo que cumpriron como vehículos para a incorporación ao mercado cinematográfico. 161 Hai que ter en conta que o presuposto dun telefilme en España non está tan lonxe do dunha película para a pantalla grande de presuposto medio. co que el se verá obrigado a elixir entre o amor e as súas obrigas coa coroa. de novos realizadores galegos foi mínimo. En Entre bateas (2001). en opinión de Xaime Pena 162 . Consello da Cultura Galega. Linze Televisión e 3 Koma 93 para FORTA. Pero este formato aínda non tivo demasiada transcendencia no mercado galego. e audiovisual. unha produción de Costa Oeste dirixida por Jorge Coira. o que se traduce nunha presenza moi escasa de técnicos e actores galegos que ao máximo serven como coartada xustificativa da adquisición de dereitos por parte da televisión autonómica. Hai pouco apareceu o instant movie. que narra a historia de Mónica. foi rodada integramente en Galicia. Condenado a vivir (2001). en xeral. baseada na vida do tetrapléxico galego Ramón Sampedro. A rosa de pedra (1999). Se a isto se lle une un modelo de telefilme que aposta por sistemas narrativos máis televisivos ca fílmicos. Impulsados dende tempos moi recentes pola Televisión de Galicia. Televisión de Galicia e Filmanova. Canal + e TVG e dirixida por Manuel Palacios. os telefilmes viñeron reproducir. Pero o factor de proximidade sempre foi moi destacado neste tipo de ficcións. moitos dos vicios da produción cinematográfica. recrea a historia de tres mulleres que viaxan a Santiago de Compostela para realizar unha reportaxe de moda. Producida por Costa Oeste e Euroficción para a FORTA. céntrase tamén na historia de amor que mantiña. príncipe herdeiro dun país europeo. máis se a temática corresponde a temas inspirados en feitos reais. o seu amigo da infancia. que entra no mundo do contrabando de tabaco con apenas 15 anos xunto a Sego. dentro do marco de acordos subscritos entre a FAPAE e a FORTA. unha muller casada de 45 anos por quen se sente fascinado inmediatamente.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO tipo se achegaría ao dun capítulo de serie de 60 minutos161. fillo dunha humilde familia. en especial o da coprodución minoritaria por parte galega. que coñece durante unhas vacacións a María. O protagonista de Fragments (2002) é Toni. Trátase dunha produción de Ovideo en colaboración con Televisió de Catalunya.

Cosme Durán. a cidade de Santiago esperta conmocionada: roubaron as reliquias do Apóstolo. É entón cando decide infiltrarse nos grupos neonazis de Madrid para descubrir os asasinos. encontros e desencontros. e Delta (2002) de Oriol Ferrer. e que foi o primeiro antecedente cara ao recoñecemento legal das unións de feito. O telefilme Diario de un skin (2004). películas de cine español e miniseries europeas. está baseada na dramática historia dunha muller que perde a súa única filla e queda xorda nun accidente. que decidiu colocar en segundo lugar a súa actividade profesional para ocuparse dos seus dous fillos pequenos. na que o suspense e a acción se mesturan coas rivalidades entre os personaxes. Cota Roja (2004) é unha película para televisión dirixida por Jordi Frades e producida por Televisión de Galicia. 173 . Juego de mentiras (2003) é unha longametraxe para televisión producida por Costa Oeste para a televisión autonómica catalá dirixida por Lluís Zayas e protagonizada por Rosa Renom e Pep Tosar. La rosa de Alejandría (2003) é continuación dunha triloxía baseada na figura do investigador privado Pepe Carvalho. producida con Oberón Cinematográfica. Zenit Televisión e Filmax TV. Outros proxectos en proceso de produción son: Más que hermanos. a mans dun grupo de cabezas rapadas. para que sexan emitidas polas televisións en horario de prime time vaise optar por directores e actores coñecidos. Inspirada en feitos reais. atópase co botín duns atracadores. Tristán Ulloa dá vida ao protagonista. fuxidas. Esta última presenta a historia dun pai xoven. Telemadrid. que narra a historia dunha ludópata que se ve inmersa nunha trama de mentiras para ocultar a súa afección polo xogo. Así. pero ninguén reivindica o roubo. Producida por Institut del Cinema Cátalá e Voz Audiovisual foi interpretada por Juanjo Puigcorbé. xornalista especializado en investigacións con cámara oculta. por crer que é o formato que máis éxito pode ter no plano internacional. Alex. producido por CTV e Lugopress. e interpretada por Maribel Verdú. comeza cando Antonio Salas. dous mozos que se namoraron e chegaron a formar unha familia sen saber que en realidade eran irmáns. Nela un comando terrorista secuestra un cargueiro cheo de produtos químicos e ameaza con facelo estalar se non liberan o seu comandante. Costa Oeste móstrase disposta a apostar polas TV movies. Doutro lado. Bausan Films. Alfonso Agra. transcorre entre unha parella de alto nivel social e económico na que a muller sofre malos tratos psíquicos e físicos. primeira película do realizador Ramón Costafreda con guión de Rosa Castro. Multipark para Tele5. acusado de crimes de guerra. en Mar rojo (2005) producida por Continental TV. o seu compañeiro de traballo de orixe sudamericana e irmán da súa noiva. o primeiro telefilme rodado en galego da man de Alea TV. xa que está inspirada na vida dos chamados irmáns de Cambre. coproducida con Diagonal TV. Televisio de Catalunya. perde a Víctor. unha nova stripper chamada Xulia. entre outros. IB Cinema. Ecos. decidiu ampliar as súas actividades empresariais coa produción de películas destinadas á súa emisión en televisión. Diagonal TV. Ademais. Secuestrados en Georgia (2002) foi unha das TV movies rodadas en Galicia. e acompáñano Ginés García Millán. a filial de Telecinco creadora de series de ficción. TV3 e TVG. Fernando Cayo. producido por Filmanova e Telecinco co apoio do Programa Media +. Macarena Gómez e Pedro Casablanc. TV3. A Igrexa decide investigalo en segredo para o cal contrata os servizos dun catedrático. É unha historia de raíces galegas que no seu momento tivo un grande impacto social e mediático. Esta TV movie foi a segunda dun paquete de tres producións promovidas polas mesmas empresas e que xa dera como resultado a película Sincopado (2002). dirixida por Miguel Milena.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Estudios Picasso. baixo a dirección de Gustavo Balza. persecucións. e a partir de entón verase inmersa nunha trama de violencia. foi producida por Postozás Vision e narra o secuestro en Xeorxia de dous empresarios españois cando se atopaban alí por negocios A trama principal de Sara (2002). Antonio Mourelos ou Gonzalo Uriarte. película que supón unha nova mirada cinematográfica sobre unha realidade. En El ladrón de reliquias (2004). Televisió de Catalunya e a TVG.

a TVG adquirirá tamén os dereitos de emisión. La biblioteca de la iguana é un proxecto de longametraxe para televisión rodado en Alta Definición de Ficción Producciones e a catalana Urano Films para Televisión de Galicia e Televisió de Catalunya.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Distintos barrios do centro de Valencia acolleron en outono de 2004 a rodaxe en alta definición da TV-movie Mintiendo a la vida. en exclusiva. a finais do século XIX. A actriz arxentino-española Natalia Verbeke será a protagonista da biografía da famosa bailarina galega cuxa fama e atractivo alcanzaron os confíns do mundo a principios do século XX. que é autor tamén do guión. Italia e Alemaña. unha produción de Adivina Producciones. e con guión escrito por Ana Klamburg. Baseada na obra do escritor barcelonés Jordi Sierra. Zenit Televisión. José María Pinillo e Joan Alvarez. dos respectivos proxectos de desenvolvemento e. que un día descobre unha grave anomalía na novela que adquiriu para entreterse nun longo voo. sobre a versión en galego. En Un franco. Baseada nunha historia real. Antena 3 participa como coprodutora na longametraxe La bella Otero. época de despedimentos na Barreiros polo que os protagonistas se ven obrigados a emigrar a Suíza. unha coprodución entre España. un thriller en torno ás cartas en cadea para mellorar a sorte. e conta a historia dun home que mantén enganada a súa noiva durante moitos anos porque non chega nunca a admitir a diferenza entre as súas condicións sociais. TVG e TV3. Nestes casos de coprodución. TVG. gas en cada piso e Timoteo incomprendido. a Generalitat e Xunta de Galicia é a longametraxe de televisión A Atlántida. por parte española. Ámbalas dúas forman parte do proxecto Un mundo de historias. cuxos dereitos foron adquiridos xa por Canal 9. General Vídeo Productions e Just Films. un profesor universitario especializado en literatura. catorce pesetas. unha coprodución europea que se rodará en outubro de 2005 e na que participan. Historias de Don Camilo van ser tres películas para televisión que dirixirá Mario Camus e que se realizarán a partir doutros tantos relatos do escritor Camilo José Cela. Outro dos proxectos desta produtora é Pataghorobí. A Televisión de Galicia elaborou un plan estratéxico para a produción de media ducia anual de telefilmes ou TV movies para televisión. dirixiuno o realizador Jorge Algora. O rodaxe desta última comenzou en maio do 2005 e a produción corre a cargo de Ficción Producciones. Barcelona e A Coruña está producida por Fausto Producciones. contará cunha repartición internacional que incluirá ao norteamericano John Malkovich e ao francés Vincent Pérez. Trata da historia de Gabriel. despois. Santa Balbina 37. a acción ten lugar nos anos sesenta en España. cun importe superior aos dous millóns de euros presupostados. A cinta. Gaia Audiovisuals e Formato Producciones para TV3. a través da posta en marcha. da coprodución correspondente. TVG. As tres TV movies que conformarán esta serie serán producidas polas empresas galegas Zénit TV e Pórtico de Comunicaciones. Tamen coproducida por Formato Producciones xunto con Prodigius Audiovisual. a coprodución de telefilmes absorberá unha gran parte dos investimentos da canle pública galega nos vindeiros anos. romperon os esquemas da sociedade tradicional na que viviron. . O seu atrevemento e amor sen barreiras converteunas no primeiro matrimonio homosexual en España. unha historia que xira en torno á protagonista. De feito. TVC e a empresa catalana Doble Banda Producciones. Canal 9 e TVG. cando un asasino de nenos asola a cidade. que el mesmo seleccionou en vida: El bonito crimen del carabinero. achega o espectador ao mundo das festas rave e das drogas de deseño. xunto á canle privada. ICC e Gestmusic Endemol. en primeiro lugar. Tamén de Adivina Producciones é El niño de barro. Realizada en Valencia. que acaba de saber que lle queda pouco tempo de vida e a súa preocupación agora e arreglar o futuro do seu fillo adolescente. cuxa acción se desenvolve en Bos Aires no ano 1912. A TV movie Campos de fresas concluíu a súa rodaxe a mediados de 2004. O telefilme. Televisión de Catalunya. Zenit TV proxecta tamén a produción de Contra viento y marea que narra a vida de dúas mulleres coruñesas que. outra das TV movies pendentes de estrear de Adivina Producciones en coprodución con Cartel e Navarro Films. cuxa rodaxe comenzou a principios de xullo. Francia. Victoria.

outras son máis recentes.2. provistos de 350. Aos primeiros traballos para televisión de Continental suma toda a produción de Costa Oeste. Algúns dos musicais e magazines que permaneceron durante máis tempo na grella da canle autonómica. ubicado en Motouto-Teo. A produtora coruñesa apostou tamén por outros xéneros e outros mercados. e que acumula unha ampla experiencia sobre o sector televisivo. destacan o programa Desde Galicia para el Mundo realizado para TVE Canle Internacional e para TVE-Galicia dende 1993 inenterrunpidamente e o audiovisual de presentación de Galicia no pabellón de España na Exposición Mundial de Aichi. infantís. e dende setembro de 2004. que nace en 1985.. Dos estudios de gravación de Voz Audiovisual xurdiron series de ficción que estableceron fitos. CTV pertence ao Grupo Araguaney. A través de Zenit Televisión. controis técnicos. Constituída en 1991. pero todas elas foron acadando o seu oco no panorama audiovisual da nosa comunidade. pasa a manter un continuado fluxo de produción en Galicia a través de documentais. salas de posprodución sobre sistemas analóxicos e dixitais. así como as novas actividades desenvolvidas pola propia Continental TV na actualidade. máis de 370 episodios. programas de entretemento. cunha superficie de 1. a empresa foi ampliando as súas instalacións. docuseries. foi inaugurado en decembro de 1986. O Plató 1000 de CTV. nunha cadea nacional. concursos divulgativos. programas e unha decidida aposta polas películas para televisión. e programas de entretemento e humor de carácter marcadamente innovador. como Mareas vivas.000 vatios de luz controlados dixitalmente. a mediados dos anos 80. camerinos. A empresa dispón de 4 estudios de gravación independentes de 800. Está especialmente centrada na produción de series e miniseries. Paulatinamente. Gestmusic Endemol desenvolve a súa actividade na produción de ficción 175 . foron producidos e realizados nos estudios da empresa. ou capaces de manterse en antena. TV movies. e conta no seu haber con varios documentais destinados ás canles de televisión de pagamento de toda Hispanoamérica. empresa de produción e servizos audiovisuais da Corporación Voz de Galicia. e dende entón foi utilizado en todo tipo de programas de televisión: musicais. 400 e 200 2 m . formato este último que lle sirve para dar o salto á produción nacional na que actualmente tamén desenvolve grande parte da súa actividade a través de novos proxectos e da produción de series de ficción para outros territorios do estado. Continental TV é a área de negocio da compañía Continental adicada á produción televisiva. Terra de Miranda ou As leis de Celavella. etc. Entre os proxectos desenvovidos na súa longa traxectoria. Diferente configuración ten Zenit Televisión. Creada en 1985. debates. equipos de gravación en formato dixital DVCAM e Betacam SP. alcanzando elevadas cotas de share en prime time. fundamentalmente para a Televisión de Galicia.4 Empresas galegas dedicadas á produción televisiva As primeiras produtoras galegas para televisión naceron cando a propia Televisión de Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 4. Conta cunha longa experiencia no sector.100 m 2 Outra das primeiras en emerxer foi Voz Audiovisual. series. locutorios. está especializada na produción e gravación de programas de televisión e series. en Xapón 2005. salas de maquillaxe e salón de peiteado e oficinas de produción e redacción. conta co estudio de gravación de maior superficie na comunidade galega e un dos máis grandes de España. longametraxes para televisión en coprodución con empresas catalás e a canle temática Arte. publicidade e cinema. de Santiago de Compostela. consolidándose en poucos anos como unha das firmas máis activas na creación de series de ficción. como é o caso do Supermartes. unha joint venture creada en 1998 por Gestmusic Endemol e Zaza Ceballos. como Nada es para siempre. Pórtico de Comunicaciones persegue dende os seus comenzos a produción e realización de proxectos para a televisión. tanto dende o punto de vista da produción como da comercialización e distribución. programas que necesitaron de grandes ou pequenos espazos. películas e documentais. 600. Dende a realización das súas primeiras series de ficción como A Familia Pita. sala de grafismo.

Actualmente son pioneiros na produción documental en alta 163 Dende Canal+ catalogouse esta obra como o formato óptimo de documental independente para programar nesta cadea. traballan con fórmulas que lles permiten adaptar axilmente as ideas dos seus creativos. cos que realizan espazos informativos. IJV é unha compañía que naceu da man de Javier Valiño. La Región TV está equipada con máis de 10 equipos ENG e varias salas de edición. Filmanova Show é unha sociedade creada en 2003 dentro do grupo Filmanova. así como dando cobertura de eventos informativos e deportivos para Canal +. Tele 5 e cadeas internacionais. concursos. etc. Dirixida por Antonio Segade e Enrique Portilla. e axiña se especializa na creación de produtos para televisión. cun departamento de guionistas e outro de deseño de produción propios. de Ourense. documentais e series de ficción e animación. así como anuncios publicitarios. vídeos. 163 . La Región TV presta para os informativos da TVG servizos de produción. que dan resposta eficaz ás demandas dous seus clientes. produción para axencias de publicidade e realización de videoclips musicais. produción e posprodución. posprodución e ENG na Comunidade Autónoma de Madrid e na provincia de Ourense. Dende a súa creación. Entón a empresa decidiu apostar pola produción independente. que se iniciou como ENG ao servizo de TVE e nunha segunda etapa como responsable da correspondencia que Tele 5 montou en Galicia. Productora Faro é unha empresa fundada en Vigo en 1985 e dedicada á produción audiovisual en todas as súas facetas. No ámbito da TV.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de televisión tanto para o mercado español e de fala hispana coma para o mercado internacional. Con sedes en Ourense e Madrid. veu desenvolvendo labores para os servizos informativos da Televisión de Galicia na provincia de Pontevedra e zona norte de Portugal. Antena 3. La Región TV. Actualmente. ten as súas orixes en 1980. para o cal conta cos seus propios recursos técnicos e persoal especializado. onde se producen e realizan programas para a súa emisión en televisión. xa que o seu documental Percebeiros emitiuse na TVG cunha audiencia do 33% e posteriormente programouno Canal+ en horario de prime time definición. Na carteira de proxectos contan con formatos para programas infantís. para o que adquiriu unha cámara Betacam Digital co seu correspondente VTR e un Avid Xpress. división audiovisual da corporación multimedia La Región. a súa actividade está centrada na creación de formatos para televisión. e dende o ano 1985. En 1998 prodúcese unha circunstancia que suporá un punto de inflexión na produtora coruñesa. e as súas zonas limítrofes. Pola súa banda. pezas de videocreación e contidos específicos para canles temáticas. . Conta cun estudio de gravación de 600 m 2 en Santo André de Comesaña (Vigo).

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Outros ámbitos de Producción CAPITULO 5 177 .

os sons. no ámbito da imaxe e o son todo será multimedia e en formato dixital. diversión e coñecemento a ritmo do usuario. é dicir. hoxe por hoxe e dentro da industria audiovisual. inherente ao anterior. xogos. porque o percorrido non debe ser lineal. asistencia á venda. a interactividade e a intercreatividade son sinónimo. segundo algúns expertos. telemedicina. utilizando cascos con dúas pantallas de cristal líquido miniaturizadas. ir ao principio. área de formación. á que lle aportará claridade ao facer máis comprensibles os gráficos. No que se coñece como realidade virtual. imaxes. decidir a onde ir ou que é o primeiro que se quere ver entre unha serie de opcións que se ofrecen na pantalla. diversión e coñecemento a ritmo do usuario A hipermedia supón a converxencia entre as palabras. o usuario pode elixir se desexa ir ao final. estase a revelar como un mercado de futuro na área da información e a documentación. como comunicación corporativa ou mesmo interna. especialmente no campo da animación. teleformación. A interacción implica tres conceptos básicos: inmersión. de mercadotecnia comercial. A infografía. entendida como a fusión de imaxes e textos. Así é como se utiliza neste Libro. interactiva de palabras. alomenos. Co tempo. vídeo baixo demanda. O mercado multimedia caracterizouse a principios dos anos noventa pola produción dixital off line. A multimedia estará presente en aplicacións destinadas ao fogar para televisión interactiva. Nos produtos multimedia. porque a presentación debe ser tan interesante que atrape ao usuario para que estea interesado en ver a presentación. cunha mobilidade e expresividade ata agora insospeitada. A comunicación multimedia é información. un negocio con sinais de identidade propios. A comunicación multimedia é información. programas de divulgación e entretemento con protagonistas infográficos. Os multimedia constitúen. actualmente intégranse con toda naturalidade nos novos medios. actualmente este termo xeneralizouse para desinar a conxunción animacións e vídeos en formato dixital. a telefonía e a informática. OUTROS ÁMBITOS DE PRODUCIÓN 5. tres das seguintes formas: texto. sons.1 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA Aínda que a expresión multimedia se refire estritamente ao resultado da converxencia do audiovisual coa informática.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 5. etc. que posibilitou o uso conxunto e simultáneo de diversos medios na transmisión dunha información. máis competitiva e ao alcance de pequenas e medianas produtoras. navegación. polo que o sistema debe dar facilidades para que o usuario poida interactuar coas opcións que se lle presenten da forma máis doada e intuitiva posible. A creación de mundos e actores virtuais. longametraxes. o usuario é sumerxido nun mundo infográfico. dá lugar a unha nova forma de producir con alta calidade. telecompras e en aplicacións destinadas aos negocios. etc. que proxectan as imaxes directamente sobre cada ollo. co que se poden realizar series de televisión. Os multimedia empregan tamén escenarios sintéticos tridimensionais. vídeo en redes. Fálase de multimedia interactiva cando é posible controlar certos elementos e interactuar coa información. entre outras cousas. Áreas tan diferentes ata hai pouco tempo como o audiovisual. os textos e as imaxes que se activan mediante enlaces establecidos. A produción multimedia emprega as tecnoloxías baseadas na utilización do ordenador que lle dá ao usuario a capacidade de acceder e procesar información en. e pode ir viaxando de acordo co interese que lle susciten as diferentes opcións. teleeducación. voltar. e manipulación. como os . imaxe (estática ou en movemento) e son.

que resolve os problemas de espazo dos CD Rom e permite conter imaxes en movemento de boa calidade. un novo elemento vén revolucionar todo o panorama das aplicacións multimedia: a posibilidade de dispoñer dun sistema de información baseado na interactividade total e permanentemente actualizable. 179 . Os especialistas ven nesta tecnoloxía posibilidades creativas e falan dunha nova xeración de xogos. 165 O estudo de Red. O estudo titulado Introducción de las TIC en los Hogares fai unha segmentación de acordo co equipamento tecnolóxico en telefonía fixa. en detrimento doutras opcións como o CDi. co que non se identifica en absoluto porque tende a destacar os problemas e dificultades do uso das tecnoloxías por encima das súas vantaxes. Por outra parte. CD Photo e CD Rom. o que lles fai pensar aos autores do informe na existencia de limitacións económicas. O núcleo máis entusiasta das novas tecnoloxías está formado polo 5. fai a súa aparición outro periférico. da televisión de pago. pero que entende que as súas vantaxes están máis relacionadas co contorno laboral que coa súa vida privada. sitúase un 16.9 servizos contratados. de nivel socioeconómico medio-alto e con nenos. sen fillos e cun nivel socioeconómico medio-baixo. Neste apartado. e na presenza doutros dispositivos. Os grupos familiares con esta barreira emocional ante as novas tecnoloxías teñen unha media de 1.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA vídeoxogos de 16 e 32 bits. Esta tipoloxía. e malia a súa atomización. O informe revela que aínda existe un 23% de fogares que se sente á marxe do mundo dixital. no caso de dispoñer de Internet. como é a Internet. Non obstante. pero que non as adopta aínda coa velocidade que cabería esperar.4% de familias que se identifica de forma positiva coas tecnoloxías. O 45% dos fogares españois móstrase remiso á adopción das novas tecnoloxías. Os de clase media con nenos e situados en núcleos urbanos ⎯o 54. xa que contratan máis de dous servizos de comunicación. a fotografía dixital (26%). e máis da metade ten acceso ao cable.8% do total⎯ son os máis favorables á implantación das tecnoloxías. que tamén mostran unha actitude favorable cara á tecnoloxía.es. A presenza de ordenador neste grupo é case universal (98%). pero que aínda mostra reticencias á contratación de Internet e.3 servizos de pago contratados. o que permite aproveitar as capacidades de almacenamento do CD e actualizar os contidos a través da rede. o DVD. os estándares das consolas e o CD Rom conseguiron manterse e consolidarse ata o momento actual. urbanos. Estes fogares. a videoconsola (40%).es tamén identifica outro grupo de fogares. como o escáner (55%). dispoñen de ordenador persoal no 70% dos casos e a súa conexión a Internet adoita ser ADSL. sobre todo. CD i. xa que teñen 3.1% dos fogares. O sector da multimedia é particularmente novo en Galicia e carece aínda da bagaxe e rodaxe necesarias para o seu desenvolvemento. ten dous servizos contratados e. móbil. de 164 A este tipo de fogares súmaselle outro 22% de familias que ten asumidos os servizos de telefonía. a produción en liña. e tamén se ten en conta a velocidade coa que adoptan os novos servizos. Paralelamente ao proceso evolutivo dos soportes. representativo dun terzo das familias. contan cunha media de 2. Este tipo de familias adoita vivir en poboacións pequenas. Internet e televisión de pago. Non obstante. que é o que esixen boa parte das aplicacións multimedia dedicadas ao entretemento ou á educación. a produción de aplicacións interactivas (off line) adoita ser compartida con outro tipo de actividades informáticas. e a cámara web (20%) 165 . O equipamento tecnolóxico destas familias multimedia tamén queda patente na taxa de penetración do DVD (75%). que se caracterizan polo seu alto nivel de equipamento. e apenas dispoñen de Internet e de televisión de pago 164 O 45% dos fogares españois móstrase remiso á adopción das novas tecnoloxías .7 servizos contratados de media sobre os catro posibles. Posteriormente. segundo un estudo elaborado pola entidade pública empresarial Red. que apenas destaca da media pola súa situación socioeconómica ou polo seu lugar de residencia. A maioría das empresas dedicadas á xeración de contidos deste tipo na Comunidade galega son tan recentes que apenas puideron dar fe da súa presenza. os seus ingresos totais tiveron aumentos moi importantes. Nun nivel intermedio. cando practicamente todos os ordenadores persoais saen xa de fábrica cun lector CD Rom instalado e este formato está perfectamente consolidado no mercado. Esta sinerxía é aproveitada polos creadores de CD Rom que van traballar con discos híbridos con conexión en liña. a conexión adoita ser básica e non de banda ancha.

o portal pioneiro de Galicia en Internet. Acordar Comunicación en Internet leva realizando o seu labor cun equipo estable e unha constante e definida liña de traballo dende finais de 1995. Interacción é unha compañía cuxa actividade se centra na creación e desenvolvemento de proxectos multimedia baseados nas novas tecnoloxías. Asi mesmo. 166 Son proveedores oficiais de i-mode para Movistar. Trátase da primeira empresa galega especializada no xornalismo electrónico. Loroestudio é un estudio de deseño e comunicación multiplataforma situado en Ferrol. Algunhas das súas producións son o xogo multimedia O templo. . pero está especialmente interesada na edición de obras de ficción en soporte multimedia. facturan 5. xogos e publicidade interactiva. J2ME. 3G.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO realización e deseño de contidos interactivos para empresas e institucións.02 206.325. que crea e desenvolve contidos e aplicacións para dispositivos dixitais tales como a nova telefonóa móbil 2. Os traballos de Acordar oriéntanse á comunicación en Internet en todos os seus aspectos. Principais magnitudes das empresas de multimedia en Galicia. 1997 e 2003. facturaron 5. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 17 50 194.698.901. As empresas dedicadas á produción multimedia e con domicilio social en Galicia son 50 en 2005. O estudio adícase principalmente ó desenvolvemento de aplicacións multiplataforma para móbiles e Pocket PC con XHTML mp. que é o reproductor Flash para móbiles con sistems operativos Symbian e Windows Mobile. un dos seus traballos foi seleccionado para estar no Museo Reina Sofía nunha exposición temporal que se denominou Cen anos de deseño gráfico español.9 millóns de € e empregan a 102 persoas contidos exclusivos para a rede.741. tanto empresariais coma de lecer ou de mensaxería multimedia con fins publicitarios.9 millóns de Euros no 2003 e contaban con 102 empregados. A empresa ten desenvolvido unha serie de xogos en Flash para Fresh-it.35% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. páxinas web como as das longametraxes Heroína. A empresa foi quen de obter en mais dunha edición o Premio AGAPI na súa categoría.923. televisión interactiva e web. A empresa é a responsable de Vieiros. para o que estableceron relacions tanto con operadoras de cable e satélite coma con outros proveedores de contidos para a TVi. Visual e sobre todo Flash Lite. así coma proveedores de contidos flash para esta operadora en España.55 Nº de Empregados 43 102 136. Pocket PC. Ademais. i-mode. Creada en 1997.12% Facturación 1.5G. Trátase do primeiro equipo galego que desenvolveu contidos para a televisión interactiva. Vínculo Media nace en 1998 cunha idea innovadora da produción de 50 empresas de producción multimedia. Unha das principais contribucións neste senso foi a das canles temáticas como modelo básico e fiable de transmitir a información da rede. a web promocional das distintas coleccións de Caramelo ou a do MARCO de Vigo.158. A vida que che espera ou Para que non que esquezas. O ano da carracha. forman parte do grupo de desenvolvemento de Moviforum de Movistar (en cuxo catálogo aparecen aplicacións desenvolvidas por esta empresa) co que se garantiza o apoio técnico e a calidade das súas aplicacións.00 305.24 5. Grandola Nova dedícase á produción editorial e audiovisual.88% Resultado -4. a maior productora nacional de televisión interactiva. en 2001 foilles concedido un Premio ASIMELEC. por seren membros oficiais do grupo Beta Testers de Macromedia 166 . A publicación no ano 2001 de O laberinto dos soños marcou o inicio das súas actividades nese campo e abriu o camiño para o inicio da produción no eido audiovisual. Así mesmo. Pola súa banda. rexistra un máis ca notable crecemento. e a súa actividade vai enfocada cara os canais temáticos.

texto e menús. potenciando así a súa imaxe e as súas posibilidades comerciais. que establece unha comunicación en forma O CD rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información de diálogo co usuario. que pode conter moito máis que unha película e dálles aos espectadores unha ampla gama de opcións. e. coa incorporación de secuencias de vídeo e unha capacidade informática sen precedentes que permite asegurar que calquera idea é susceptible de converterse nun sistema interactivo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Desde 2001. Nezcom. ten como obxectivo avalar producións audiovisuais e publicitarias no formato micromovie tanto para televisión como para tecnoloxía móbil ou Internet. cunha boa definición de imaxes. produtos ou servizos. unha información actualizable no momento que se desexe. aproximadamente 500. xerando unha linguaxe e un contido novos e deseñados para un target específico. videoxogos en 3D e 2D. vídeos. xa que de feito poden elixir formato de pantalla de 4:3 estándar TV. baixo a razón social New Gravity Laws167 A fusión de tecnoloxías permite fórmulas de vangarda para alcanzar cotas superiores de modelado e animación con Render en tempo real. creada en 2004. Pero mentres que o CD foi deseñado para a música soamente e adaptado máis adiante para o uso con software e vídeo primitivo. Entre os servizos que ofrece encóntranse os contidos para telefonía móbil (xogos. non só se fala de tecnoloxía. na capacidade multimedia e no baixo custo da duplicación para distribución. O CD Rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información. Pero. O DVD é capaz de reproducir vídeo de alta definición e audio Dolby dixital. animación 3 D e locución. unha información multimedia coa inclusión de vídeo. motiva e facilítalles aos seus usuarios a busca de información sobre a empresa. O proxecto de empresa foi aprobado polo Consorcio de Zona Franca de Vigo para integralo no edificio CIE. Algunhas das vantaxes deste soporte son: a información interactiva. senón tamén en que ata a data ningunha outra firma faga o mesmo en toda a comunidade autónoma galega.1 Principais producións galegas off line O potencial técnico do soporte CD Rom é grande. documentais interactivos. O A empresa mereceu a cualificación concedida pola Xunta de Galicia de Proxecto Innovador de Base Tecnolóxica. unha alta capacidade de almacenamento. Alia 3D consolídase como estudio e produtora de animación e compañía desenvolvedora de videoxogos 3D. pois esta fusión busca a comuñón técnica e de deseño entre cine e videoxogos. algo non visto e que responde á necesaria adaptación a un esixente mercado internacional. suficiente para salvar dúas horas e trece minutos de audio e de vídeo de altísima calidade. música. Fronte a outros suportes o DVD ofrece claras vantaxes. tanto en calidade coma en custos. Ten unha gran capacidade para almacenar información. ou subtítulos falados en ata trinta e dous. catro linguas en subtítulos. xa que é lexible en calquera ordenador. 167 181 . xa que un CD Rom pode ser protexido contra lectura non autorizada ou copiado. Trátase de un sistema altamente interactivo.).1. 5. xunto coas pistas audio alternas para diversas linguaxes. un audio da máis alta calidade. o formato de DVD xurde para resolver as necesidades da industria da comunicación e do entretemento. ningún outro medio audiovisual ofreceu ata o momento a versatilidade e o poder do DVD: en memoria. ademais da versión nuns oito idiomas. Non obstante. A empresa está a traballar nun proxecto de desenvolvemento de xogos para móbiles (tecnoloxías GPRS e UMTS) e investiga arredor de sistemas de Render combinados en tempo real. educación interactiva e moitas aplicacións máis.000 páxinas A4. etc. contornos de realidade virtual. o que non só se traduce na capacidade tecnolóxica da compañía. por outro lado. Un DVD é un disco óptico. aplicacións. idéntico en tamaño a un disco compacto. o formato de 16:9 HDTV. quioscos multimedia. con necesidades de ocio evolucionadas. ideal para comunicación corporativa. ou o formato do letterbox de 20:9. en calidade de vídeo e audio. catálogos de venda. etc. finalmente a confidencialidade dos datos.

A complexidade creativa dunha obra multimedia na que interveñen diferentes especialistas (dende guionistas a deseñadores.) complica o proceso de produción Galicia está por debaixo da media nacional en equipamento informático que se ve aínda máis entorpecido polo investimento necesario. ademais. esta actividade multimedia facturou 790 millóns de euros. pasando por informáticos. A industria do videoxogo en España tampouco tivo unha traxectoria especialmente brillante por dúas razóns: a absorción do mercado por parte dos grandes desenvolvedores norteamericanos e xaponeses de videoxogos (tanto para PC como para consolas) e a falta de incentivos nacionais a un sector cultural tradicionalmente desprestixiado e asociado a problemas de regulación de contidos e adicción dos seus usuarios. malia a súa marxe de beneficios só ser positivo en 1999 (o 5.8%. os activos totais case se cuadriplicaron nese período. É patente a forte presenza de contidos estranxeiros –moitos dos cales se traducen e ata se adaptan ao contexto cultural español–. faise distinción segundo o destino da produción. etc. O seu pequeno tamaño. por detrás de países como Reino Unido.300 millóns euros en 2001 (fronte aos 1. Alemaña ou Francia 168 . Non obstante. Os seus ingresos operativos pasaron dos 548 millóns de euros. locutores.2%. ao pasar dos 724 millóns aos 2.7% máis que en 2002. Un caso similar sucede coas compañías que desenvolven eses videoxogos. ao -11. Segundo o Yearbook 2004 do Observatorio Europeo do Audiovisual. Os produtores off line non tiveron un camiño fácil e o sector sufriu un claro estancamento a causa de problemas de financiamento. e os de contido cultural. No 2004. e as perdas netas conxuntas ascenderon a 405 millóns de euros en 2001. os CD Rom e as presentacións ou exposicións baseadas na tecnoloxía multimedia. Segundo datos da Asociación Española de Distribuidores y Editores de Software de Entretenimiento (ADESE).7%) e caeu no último ano considerado ao ⎯26. e xa dominan o mercado dos videoxogos: por cada xogo de PC véndense 3 para consolas. que representan o 73% do total dos consumidos en España durante o 2004. produción ou distribución. sitúanse á cabeza os específicos para consolas. os ingresos operativos das empresas europeas editoras de videoxogos foron de 2. fronte ao 27% representado polos videoxogos específicos para PC. produtores. como o cine. construción e materiais simples e a súa semellanza ao CD Rom fano económico para imprimir. No contexto europeo. un 12. Os videoxogos máis vendidos para consolas son os de . incluíndo os de entretemento.3% menos que o ano anterior debido ao descenso do prezo das consolas. a marxe de beneficios para estas compañías caeu do 16. aínda que baixou a facturación de consolas. de 1998. finalmente. España sitúase en cuarto lugar no que se refire a consumo de software 168 interactivo e venda de consolas. así como pola propia evolución tecnolóxica. As perdas netas para o sector en 2001 roldaron os 180 millóns de euros. Non obstante. o mercado de xogos para PC e consolas ingresou 515 millóns. que frearon o investimento das empresas españolas en novos talentos nacionais desviándoo cara a estratexias de distribución de produtos masivos xa consolidados. Dentro das producións off line do sector multimedia. as vendas en unidades incrementáronse un 4%. como son.8% máis que en 2003. os corporativos ou institucionais.9%. en 2001. aos 736 millóns. Varias empresas do sector quebraron durante o período considerado. Do mesmo modo. educativo ou divulgativo.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO DVD é tamén moi barato de producir e distribuír. en 2001.700 millóns. polas dificultades que teñen os creadores para recibir as compensacións derivadas dos dereitos de autor. un 10. é posible distinguir varias tipoloxías. Dentro dos primeiros. a industria española de videoxogos pechou o exercicio 2003 cunha facturación global que ascendeu a 800 millóns de euros. pola facilidade de copia e. co que supera xa a outros tipos de entretemento que ata agora lideraban tradicionalmente o mercado do ocio. o home video ou a música gravada. segundo sexan de empresas ou da Administración e afíns. sobre todo nenos e adolescentes. un 1. Neste ano.000 millóns de euros en 1997). Non ocorre o Con respecto aos videoxogos. empaquetar e distribuír. peso lixeiro. inicialmente. en 1997.

Así mesmo. modificar. o 20% dos españois é consumidor de videoxogos. xa sexa a través do ordenador ou da consola. á creatividade e á imaxe de marca.. loita. o 11% é pirata e o 6% descargouse de Internet. A razón do éxito atribúese á evolución tecnolóxica. seguidos polos de aventura (19. cifra que se reduce ao 2. Por medio de un CD creativo. as súas interfaces son como acuarelas que se poden visitar. os antecedentes no ámbito galego habería que buscalos en producións como El artista virtual (1995). Así mesmo. descartan a hipótese de que sexan un pasatempo exclusivamente masculino. carreiras (16. logrou o Premio LAUS á mellor produción multimedia en 1998. tarxetas postais. etc. tres de cada catro xogadores de PC e algo máis da metade dos de consolas aseguran que xogan sós. sinala un estudo realizado por GfK Emer por encargo da Asociación Española de Distribuidores y Editores de Software de O 20% dos españois é consumidor de videoxogos Entretenimiento. deportes. cheas de animacións. cun 36. concretamente en décimo lugar. A práctica totalidade deles faino desde as súas casas. No mercado de videoxogos para PC. Bélxica ou Italia. soamente dous de cada dez xogadores aseguran que reduciron outras actividades (cine. unha aplicación da mesma compañía.8%) e deportes (8. portadas de libros. dominan os xogos de estratexia. No que se refire a CD Rom de entretemento. por detrás de países como Holanda.8%). o 16% dos videoxogos está copiado. Non obstante. existe en España un 1. cun 31. 169 En canto á frecuencia de uso. mentres que as mulleres optan por xogos máis variados (cartas. O xogo consiste en chegar á cova do pequeno escaravello protagonista. etc. O estudo destaca que máis da metade dos mozos/adultos non gasta máis de 100 euros ao ano en videoxogos. Esta conclusión abre a porta a unha clara segmentación do mundo dos videoxogos. O estudo tamén apunta que unha cuarta parte dos xogadores de PC consome videoxogos en liña . Os videoxogos convertéronse nun instrumento esencial na educación de nenos e mozos e constitúen un soporte privilexiado para a divulgación e o asentamento de valores de comportamento positivos en diferentes ámbitos. fronte ao 42%de usuarios que ten entre 18 e 34 anos.6 millóns de 169 xogadores a través de teléfonos móbiles . os catro xéneros máis xogados foron. e os menos importante. en cambio. A simplicidade destes xogos e as emocións que espertan son as claves destas videocreacións. que se atopa agochado nalgún lugar do cuarto. etc. estudos. que se poden gardar. un terzo son copiados ou descargados. a súa rapidez e o prezo. 183 .2%). aventura (14. imprimir. aproxima o xogador ao mundo do deseño e á comunicación visual.). Pola contra. o fabricante do xogo e a publicidade.9% no caso das consolas. Cun conxunto de ferramentas de composición para que o xogador se divirta realizando carteis. aventuras.1%. revela que dous terzos dos xogadores son homes e que o 38% son menores de idade. teatro. xa que un de cada tres usuarios é muller.) como consecuencia da súa afección aos videoxogos. unha cuarta parte xoga practicamente a diario. os principais son o número de pantallas. Os homes prefiren os xogos con adrenalina (disparos. acción. En canto aos criterios para seleccionar un videoxogo. un mercado xerador de emprego e con gran capacidade de crecemento no que o Estado español se encontra á cola. aproxímase o xogador ao hábitat dunha casa a través dun pequeno escaravello. o que supón unha cifra de xogadores próxima aos 8.7%) e deportes (15%). O estudo.6%. que pretende dar a coñecer o perfil do consumidor destes produtos. No caso dos videoxogos de PC. por orde.5 millóns. os de acción. Os autores do estudo apuntan que estes datos se enmarcan nunha expansión xeral do ocio dixital en España. quebracabezas. coches/carreiras e deportes. etc. deportes). Bicho (1997) foi unha das primeiras experiencias galegas neste campo. seguidos dos de acción (15.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA mesmo co número de estudos de desenvolvemento de videoxogos por países en Europa. Ademais. Por outro lado. Realizado por Dygra. No último ano.6%). con ofertas específicas para nenos e xogos pensados para adultos. mentres que a maioría o fai entre unha e catro horas á semana.

para a realización de trucos de maxia por ordenador. . pretende mostrar. a empresa Ozono Multimedia e o Concello. Trátase dunha produción desenvolvida por Dygra para a Xunta de Galicia con motivo da exposición Camiño de Santiago Virtual. o terceiro para residuos orgánicos e o último para os vidros. así como de Sogama e da Consellería de Medio Ambiente.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Quick Magic (1998) ven sendo un editor de efectos máxicos desenvolvido por Dygra. Pentagox (2002) é unha maqueta dixital do xogo divulgativo de preguntas e respostas de cultura xeral que. un CD Rom que pertence a unha colección destinada aos nenos. A ambientación do xogo. ven ser un contacontos dixital sobre personaxes. Xente de aquí e dacolá e Os outros feirantes. o que permite que cada usuario vexa o filme á súa maneira. e dedicada a diferentes ámbitos nos que poden aprender os animais e os obxectos que o integran. O labirinto dos soños (2002). pretenden impulsar a recollida selectiva entre os máis pequenos 170 . tamén conta co patrocinio das empresas Tecmed e Ecoembes. foi producido por Ozono Multimedia e desenvolto por Grándola Nova. O interactivo Ultreia (1999) é un xogo de taboleiro con preguntas sobre o medievo e. para que os posibles patrocinadores financien o investimento. Linguaxe visual. xógase coa desaparición de sete dos obxectos máis representativos da capital galega. Trátase dun CD que contén un filme musical de animación interactivo. Ensinar a separar os desperdicios en Narón é a súa primeira misión. Tamén foi pioneiro Lixeiriño (2003). un por cada residuo: o primeiro nivel ensina o procedemento da reciclaxe para plásticos e latas. a empresa de enxeñería informática Imaxin Software decide que o mellor proceso normalizador é o que se fai alí onde os nenos se sinten máis gratificados: nos xogos. que ten o libro como eixe argumental. que é onde os seus creadores. menciñeiros e outra fauna na obra de Cunqueiro (2000). a través dunha versión interactiva. co que completa a finalidade pedagóxica do xogo. que fan que a cidade perda peso e se eleve do chan. está baseada en lendas e contos populares do país e pretende dar a coñecer diferentes aspectos da nosa tradición. cuxo protagonista se fai chamar Ventura Tres Pelos. seres fantásticos e obxectos recollidos en Escola de Menciñeiros. Trátase dun sistema informático para aprender a facer efectos de ilusionismo propios do mellor dos magos. un CD multimedia para nenos. que é un superheroe e como tal vai limpando o lixo das rúas. que fai unha viaxe pola Galicia máxica e un completo editor para crear historias interactivas a través de 7 posibles localizacións e máis de 20 escenarios con outros tantos personaxes e obxectos cos que interactuar. textual e musical para unha relectura do universo cunqueiriano máis cómico. Cando o Concello de Santiago convoca un concurso para promover a normalidade da lingua galega. 170 Lixeiriño foi pensado para que os cativos tivesen unha idea do que é a reciclaxe. en especial. Inventario de aluados. coa colaboración do Mago Antón. para o que fixeron catro niveis. animais. A aventura máxica de Merliño (2001) é un xogo en CD-Rom que lles permite aos usuarios coñecer diferentes lugares de Galicia e resolver un misterio coa axuda dun trasno. titulada Aprende con Raspi. un neno que non quería durmir porque aínda non sabía soñar. En O misterio das sete pezas (2001). o segundo para papel e cartón. como se xogaría a Pentagox de forma dixital. levado a cabo por Ibisa TV. A estirpe de Gatipedro. Aínda que dende a administración asumiuse o custo do proxecto. a través da demo desenvolvida pola empresa viguesa Interacción. sobre a época que xira en torno ao descubrimento da tumba do Apóstolo. Novaimaxe Multimedia puxo no mercado Raspi en la granja (2001).

Recorrido virtual por el Camino (1999. Escultura galega do século XX (2002. Os seus desenvolvedores comezaron con isto coma unha afección e agora teñen entre mans un sistema completo de xogo. Un viaje de color (2001. un exhaustivo inventario de obras relevantes construídas en Santiago no século XX que presenta tamén diferentes proxectos en vías de execución. nos que o usuario se converte nun xeneral que domina e organiza as súas tropas e recursos para vencer o adversario. Utilizando unha perspectiva de primeira persoa. Tamén da man de Ibisa figura Liébana 2000 (2000. deberá explorar as estancias dun vello e misterioso templo para salvar o seu clan e cultura. meténdose na pel dun aprendiz de druída. pero que puido ser. En Mecanisburgo (2001. Iris Produccións) é un CD Rom de carácter educativo e cultural. converterse en fiel da Igrexa dos Santos Beneficios ou visitar a gran praza de Asimov. os ordenadores de medio mundo están a se inzar de xogos de estratexia de espectaculares gráficos. 171 Según os seus autores. Por se non tivese mérito abondo o desenvolvemento dun xogo deste tipo nestas condicións. e a maioría dos visitantes da páxina web do xogo son alemáns ou norteamericanos. Interacción). Arquitecturas del siglo XX (2001. Alén de visitas e descargas. que naceu da imaxinación do grupo Aviador Dro. Polo que se refire aos CD Rom de tipo divulgativo. o xogo é mais coñecido fóra de Galicia que aquí. visitas virtuais. a xente e a historia do río Douro que salta por enriba das limitacións do tempo e do espazo. tamén cómpre referirse a algúns casos de interese. Esta mesma empresa produciu Santiago de Compostela. que presenta didacticamente as vantaxes dos soportes dixitais. que oferta a opción de xogar en galego e que se pode descargar de balde a través da rede. Filloa Records). nova iluminación e lectura dos beatos. un proxecto desenvolvido por encarga de Antón Reixa que consta de once temas musicais trasladados á interacción a través de diversas aproximacións artísticas. Novaimaxe Multimedia) é un CD Rom con toda a información da cidade. unha aventura gráfica interactiva en 3D. No entanto. Ibisa TV). a vida. o primeiro deste tipo en 3D feito en Galicia. Arte barroca (1998. permítelle ao usuario ingresar como cidadán desta cidade virtual. existen propostas alternativas e moi dignas. creadas e publicitadas polas multinacionais da industria con grandes investimentos e amplos equipos detrás. Inclúe vídeo dixital de 38 minutos. É o caso do xogo Glest. Ibisa TV) supón un percorrido polas paisaxes. centro cultural. galardoado co premio ao mellor CD Rom no Certamen del Cabildo Insular de Gran Canaria na súa edición 1998. o recoñecemento chegoulles este mesmo ano ao recibiren Premio de Creación de Videojuegos PlayStation ArtFutura. 185 . un mundo en una sola provincia (1999. A Coruña en CD Rom (2001. Nela fixéronse realidade as predicións e os soños dos escritores de ciencia ficción do século XIX e XX. etc. A Coruña.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA El Templo (2004). estes programas son auténticas superproducións. Glest achega alén diso unha novidade no campo e é que permite que o propio xogador personalice toda unha serie de factores do xogo 171 . Polo xeral. desenvolta por Interacción e ambientada no mítico mundo da cultura celta. unha viaxe virtual polo Camiño de Santiago seguindo o fío condutor do Pórtico da Gloria. Ruta del Duero. Interacción)) é un CD Rom informativo encargado pola Universidade de Santiago de Compostela que recolle unha base de datos dos escultores galegos máis destacados do século XX. Ibisa TV). Escarnio (1998. como son ¿Qué es la multimedia? (1997. Compostela como lugar de traballo dos autores máis prestixiosos da arquitectura contemporánea. ademais de mapas interactivos. A cidade. espiritual e de negocios da Europa alternativa do século XXI. sobre todo en Alemaña. de xeito que. distribuíuse con varias revistas europeas. Interacción). Ibisa TV). unha proposta de viaxe pola provincia da Coruña. Triade Comunicación de Empresas) faise unha viaxe a unha cidade que non existe. Los secretos del camino. o xogador convértese no protagonista da aventura. Nos últimos anos.

un medio de masas que aglutina os antigos mass media creando un totalmente novo con características e linguaxe propias. 5. Este servizo baséase nunha tecnoloxía coñecida como hipertexto ou. e é o de sobremesa (PC) o que está presente no 41.9 33. A Encuesta sobre el Uso de las TIC y Comercio Electrónico en las Empresas en España.6 1997 4 2.8 22. dinamizar aínda máis o seu uso. Por primeira vez formúlase un sistema de comunicación directo.2 32.5 14. os documentos aos que se accede utilizando este método son textos que conteñen enlaces a outros cos que están relacionados e que se poden atopar dentro do mesmo documento ou en calquera lugar de Internet. mediante sistemas e redes de telecomunicación.2 4.4 1999 2000 2001 España 2002 2003 2004 2005 10. dese xeito. esa persoa pode acceder a unha cantidade de información ata agora inimaxinable.3 1. pois fixo moito máis amigable o seu ámbito e día a día saen programas e ferramentas novas para implantalas no ámbito web e así.3% das vivendas españolas dispón dalgún tipo de ordenador fronte ao 36.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Con motivo do inicio dos traballos arqueolóxicos de restauración da fortaleza da Rocha Forte no santiagués barrio de Conxo.1. Porcentaxe de penetración de Internet en Galicia. no que verdadeiramente se pode escoller e interpretar a información.1% do ano 2002. Así mesmo. revela que o 25. elaborada polo INE. sendo o usuario o único filtro. un 43. aínda que no caso galego esta porcentaxe redúcese ata o 16. o CIT Compostela decidiu encargarlle a Ibisa TV un CD Rom divulgativo no que se narra a historia dun castelo que viu transcorrer entre os seus muros algúns dos episodios máis importantes da historia compostelá.2 Algunhas das producións galegas en liña Internet.5 1998 5.5% deles.9%.8 18.2 19.8 8. dito doutro xeito. publicar unha información de maneira que calquera persoa de calquera parte do planeta e a calquera hora do día poida consultala.4% dos fogares. Á súa vez.2 27. 1997-2004.5 27. Tamén Iniciación audiovisual (2005) é un CD didáctico elaborado por Mr Misto Films para o Consorcio Audiovisual de Galicia.2% do total de fogares españois dispoñía en 2003 de acceso a Internet na vivenda. 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2.6 Galicia . permite.6 25.8 23. sen depender de horarios. mentres que os portátiles se encontran no 6. aboamentos ou desprazamentos. A www revolucionou o concepto de Internet. O world wide web (www) é un servizo desenvolvido para o ámbito militar e de investigación co obxectivo de proporcionar un acceso sinxelo dende diferentes lugares a toda a información compartida existente en calquera parte. cun pequeno investimento.

cifra que aumenta ata o 50% no caso daquelas que operan no ámbito rural. 2004. fundamentalmente cunha liña ADSL 172 . Pero Internet cambiou a vida dos españois. Existe unha brecha de nove puntos entre as empresas que dispoñen de ordenador nos ámbitos urbano e rural. En cambio. servizos de atención ao cliente e posvenda. e o seu uso más estendido é o envío de mensaxes tipo SMS. Os avances en comunicación supuxeron un cambio nas necesidades básicas. así como recollida de solicitudes. a percepción do que se considera esencial na vida cambiou drasticamente. e delas. un estudo da entidade pública empresarial Red. En canto ao uso das ferramentas de Internet.2%) e ordenadores (22. os nenos de hoxe en día parecen estar cambiando os tradicionais peluches dos seus cuartos por equipos de música (46.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Por outra parte.1%). Se lles dan a elixir. a dar información propia.es. a posesión alcanza o 70. ademais do décimo aniversario do portal de Internet. un 80% dos españois cre que aguantaría sen problemas toda una semana sen ver programación televisiva. a complexidade de uso e a falta de adaptación ás súas necesidades son as principais barreiras coas que tropeza a introducción das novas tecnoloxías. Os resultados amosan que durante os últimos dez anos. Liña telefónica convencional Liña ADSL Outras formas de conexión Liña RDSI Rede de cabo Un estudo de AIMC sobre audiencia infantil-xuvenil de medios en España 2004 destaca que case a metade dos nenos españois de 8 a 13 años (en concreto. familiares e compañeiros. mellorar o acceso á información e adaptarse aos novos tempos. Entre os de trece anos. máis da metade conéctanse á rede a través de banda ancha. aproveitando que se cumpriu unha década do desenvolvemento tecnolóxico.4%). televisores (36. e que un terzo deles posúe teléfono móbil para o seu uso persoal. de maneira que esta ferramenta é xa imprescindible nas súas vidas e estarían dispostos a prescindir da televisión antes que do ordenador. Pero un 68% non podería afastarse do ordenador durante sete días seguidos. Acceso a Internet das vivendas galegas. menos dunha quinta parte das microempresas dispoñen de sitio web. revela que o 61% das microempresas dispoñen de acceso a Internet.4%. as principais razóns das microempresas para incorporalas son levar a cabo de xeito máis eficiente as súas actividades. Son os resultados dunha enquisa realizada en Yahoo.95%) navega por Internet. 187 . o 48. Finalmente. dependente do Ministerio de Industria. e aquelas que si dispoñen de presenza en Internet limítanse. Turismo e Comercio. Ademais. 172 Ademais. un terzo dos autónomos e empresas de menos de dez empregados seguen conectándose á rede a través da liña telefónica básica. sendo os seus usos básicos aqueles asociados a procesos internos. de maneira que hoxendía unha das prioridades vitais do cidadán medio é a saber conectarse en tempo real con amigos. sobre todo. o 73.7% dos nenos posúe unha videoconsola e dedícanlle unha media de 172 minutos á semana a xogar con ela. O estudo tamén revela que o descoñecemento do valor das tecnoloxías da Información e das comunicacións (TIC).

cultural.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En Galicia. senón que existe un CD executable no que se recolle o produto multimedia 173 . foi premiada cunha medalla de oro pola American Design Awards.76% e a liña RDSI nun 3. etc. Este estudo amosa que aínda queda un esforzo importante por desenvolver para incrementar o uso de Internet nas comunidades autónomas con baixo nivel de penetración de tecnoloxías da información nas empresas. ademais. desenvolvida pola compañía Xolda. e está dispoñible non só en Internet. A forma de conexión dos fogares que teñen acceso a Internet en Galicia é principalmente a liña telefónica convencional nun 84.44%. en todas as súas facetas (exposicións. Algunhas das páxinas web de contido máis creativo ou vinculado co sector audiovisual xeradas no último bienio en Galicia son as webs promocionais das películas Trece badaladas ou O ano da carracha. A solución desenvolvida por Interacción na web de turismo de Vigo destaca por utilizar recursos gráficos de alto impacto para presentar unha gran cantidade de información turística da cidade. A Xunta conta cunha páxina web en galego coa que.com). A finalidade deste software é a de abrir un camiño para a aprendizaxe virtual de valores positivos. actividades…). trucos. Ciudades de la Ilustración é unha encarga da Fundación Ferrol Metrópoli con información sobre cidades europeas do XVIII e que adapta a estética ilustrada á web. do Porriño. A web do Museo de Arte Contemporánea de Vigo. A páxina do Banco Galego foi o primeiro portal dunha entidade bancaria realizado integramente con tecnoloxía Macromedia Flash por Triade Comunicación de Empresas e resultou seleccionada dentro do Top Ten Agosto 2001 de mellores web. se pretende familiarizar os nenos de entre 0 e 3 anos coas novas tecnoloxías. con imaxes. Ziudades. imaxes das xiras.46%.000 páxinas conteñen a máxima representación por autores. A páxina web do Mago Antón. foi recoñecida como a mellor acción publicitaria en Internet nos XI Premios de Publicidade en Galego organizados polo Consello Asesor de RTVE en Galicia. a rede de cable nun 17.caramelo. de Ibisa TV. a porcentaxe de vivendas con ordenador é do 35. obra tamén da viguesa Aaccentia. Na web. e que.factoriasvulcano. se estimule o alumnado.com é unha produción de Zozo que recolle información dalgunhas urbes tanto turística coma comercial. deseñada e realizada por Interacción. un viaje de color. aínda que adaptándose á linguaxe propia de Internet. a liña ADSL nun 16. contribuirá a fomentar as liñas marcadas no Plan de Normalización Lingüística. un organismo independente norteamericano. etc. A web de Factorías Vulcano (www. creadas por Interacción e onde é posible atopar polo miúdo como é o proceso de elaboración dunha película. desenvolvida por Interacción. empresarial.com). Un plantexamento similar ten o sitio web da campaña Ruta del Duero. ten como obxectivos principais facilitar información sobre o museo e reflectir en Internet a súa actividade cotiá.44%. contén información sobre as habilidades do mago. permitindo coñecer os segredos do Douro a través da atractiva metáfora duns cadernos de campo organizados por temas e cores.net. que reproduce o esquema do CD Rom do mesmo título.1%. vagabundos. desenvolvida por Aaccentia. Cativadas é un xogo para nenos de ata 3 anos desenvolvido pola Aula de Produtos Lácteos da Universidade de Santiago de Compostela. e segundo a Encuesta sobre el Uso de las TIC y Comercio Electrónico en las Empresas en España. elaborada polo INE. O proceso de elaboración do programa tivo en conta criterios pedagóxicos adaptados ao desenvolvemento cognitivo e motriz dos nenos para facilitar a súa familiarización coas novas tecnoloxías e co coñecemento do seu contorno. son e outros recursos multimedia. tenda de produtos. Cativadas presenta 12 actividades motivadoras para os nenos. A Colección Caixanova é unha das mellores e máis amplas coleccións de arte de Galicia. A páxina web corporativa de Caramelo (www. A posta en marcha do primeiro Museo Virtual de Castelao servirá para que os cidadáns poidan ter acceso e profundar na ampla e diversa obra de un dos máis ilustres persoeiros da historia de Galicia. técnicas. de forma que. a través das indicacións dun personaxe. ao tempo que poden adquirir distintos coñecementos. 173 . de gran prestixio no ámbito internacional. épocas e tendencias constantemente actualizadas. polo portal de usuarios Flash Flash-es. máis de 20.

Nacía así o primeiro directorio da rede galega.. enquisas. nacionais e internacionais. A credibilidade. . O novo espazo. a porta de entrada dos usuarios de Internet 174 .org. Hoxe estas canles xeneralizáronse como medio de presentación de contidos. entrevistas ou noticias de actualidade). iniciou a súa andaina en febreiro de 1996. cando a Internet galega se reducía aos primeiros experimentos da Universidade de Santiago e a media ducia de webs persoais. inspirándose nos proxectos que se estaban a desenvolver nos Estados Unidos. Interacción e Nais Producciones preparan Chatting. o que dá unha imaxe de desleixo e abandono por parte dos seus responsables. O concepto de canle temática xira arredor da oferta dunha información completa. Está previsto que sexa unha serie onde primarán os sentimentos máis humanos con que han identificar os espectadores e onde os personaxes estarán ligados polo chat e as súas vivencias resolveranse en cada episodio. que enseguida ampliaría os seus horizontes coa elaboración de contidos propios. economía. Os portais son sitios concibidos para ofrecer unha gran cantidade de información variada.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O Raio Verde. creado pola empresa ferrolá Item. que tomou o nome da desaparecida revista do Padroado da Cultura Galega en México. deportes. especializada e útil. Así pois. a combinación de información e entretemento. webs temáticas feitas por persoas ou por asociacións. nunha gran parte dos casos. 189 . e actividades de ocio en xeral. a web Culturagalega. Non é necesario ser un portal para dispoñer de canles temáticas.) Aga. e algúns deles mesmo permiten escoitar a radio a través de Internet. concibiuse inicialmente como un índice de recursos de interese para Galicia. Case todos os medios de comunicación teñen portais propios. estes fóronse especializando e crearon os seus propios portais. o apoio á industria cultural e a aposta por novas fórmulas de comunicación en Internet son algunhas claves de Culturagalega. rigorosa e.. Son lugares da rede moi coñecidos e frecontados e que significan. xa que un dos principais problemas de moitas páxinas en Internet é a súa falta de actualización. teatros. á vez que foi estreando novas canles. a divulgación da lingua e cultura galegas. aínda que o traballo de deseño e elaboración xa comezara na primavera de 1995. xa que xeran gran cantidade de información capaz de atraer moitos usuarios pola súa variedade. principalmente. que conta con 174 Por mor da gran cantidade de datos que manexan os buscadores.. dunha forma organizada e que resulte doado de localizar por parte do usuario.. o que sen dúbida dota de maior credibilidade e prestixio a propia entidade. axendas. así como información local sobre restaurantes. unha canle temática ofrece información de calidade. etc. Un equipo de xornalistas integrado no Consello da Cultura Galega elabora dende outubro de 2000 o sitio de referencia da cultura galega en Internet. puramente xornalística (reportaxes. Dentro dunha canle temática pódese incluír todo tipo de información: servizos (directorios. un proxecto multimedia que se atopa en fase de desenvolvemento.org. foros. relanzados como parte integradora e vertebradora dos contidos da maior parte dos principais portais. ademais de prediccións meteorolóxicas ou horóscopos. permanentemente posta ao día. Tamén as empresas de telecomunicacións se sumaron a esta guerra de crear o portal máis completo e atractivo. Vieiros foi evolucionando cara a unha publicación en soporte electrónico e iniciou as súas chamadas edicións locais.). Outra vantaxe deste sistema de presentación da información é que abrangue estruturas moi amplas. cines. os portais conteñen noticias de todo O CD rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información tipo. O espazo Vieiros. Actualmente. Calquera empresa pode proporcionar nas súas páxinas información acerca do seu sector profesional. imaxes.

etc. calquera que sexa o seu formato (produtos. Ademais. Pero o padroado. noticias.com é un portal que recolle información da área de Vigo. Trátase dunha web que ten páxinas en nove idiomas (galego. En cada concello afóndase en categorías como monumentos. Lugonet. Ofrece os seus servizos dende 1995 e foi desenvolvido pola empresa coruñesa Abrente. que abrangue toda a actualidade do país e que é moi visitado por todo tipo de usarios da rede. portal xeneralista creado pola mesma empresa. na maior parte dos casos.org) nun verdadeiro tesouro para os máis esixentes gastrónomos. o premio á mellor iniciativa en favor da banda deseñada da Casa da Xuventude de Ourense (2001) e mellor produción multimedia nos Premios Mestre Mateo 2003. gastronomía.com. ademais de información sobre eventos. que se define como un lugar de encontro para todos os galegos e que ofrece información sobre espazos naturais. subministrado pola axencia Europa Press. 175 Culturagalega. perseguen como obxectivo rendibilizar sitios web con anuncios de publicidade. aloxamentos. tamén fai referencia a praias e festas e describe detalladamente monumentos repartidos por toda a provincia. o portal de Lugo. Galicia City é un servidor de información en Internet que xurdiu en Vigo como unha iniciativa familiar no ámbito da educación. é unha creación de Desarrollos Lugonet. portugués e francés). castelán. Arredor dese servizo inicial de busca de páxinas web fóronse creando buscadores doutro tipo de contidos. patrimonio cultural. información de interese para a comunidade galega no exterior. praias. unha empresa dedicada enteiramente á edición electrónica que realizou ademais numerosas webs comerciais. 175 Outra páxina web veterana e varias veces premiada ao máximo nivel é a da Compañía de Radio Televisión de Galicia (CRTVG).org recibiu diferentes galardóns polo seu traballo: o Premio Novas Linguaxes. é a web do programa Desde Galicia para el mundo. éuscaro. italiano. . e conta con diferentes apartados de información. ofrece un servizo de noticias. A estes portais súmanse outras propostas de guías locais que ofrecen información sobre as distintas cidades e bisbarras galegas que. exposicións e certames. O Padroado de Turismo Rías Baixas converteu a súa páxina web (riasbaixas. da Fundación Coca-Cola España (2001). O seu novo deseño inclúe un bo número de restaurantes de toda a provincia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO seccións dedicadas á literatura. dende a propia comunidade e fóra dela. etc. Vigonet. organismo dependente da Deputación Provincial de Pontevedra. En xullo de 1997 inaugurouse oficialmente o buscador no enderezo actual e conta cos servizos de: índice. inglés. sección Internet. noticias. etc..). A Coruña Virtual é un portal creado por I Latina Software con diversos contidos sobre a provincia coruñesa. cinema e cómic. restauración. servizo de intercambio de banners. espazos naturais. así como establecementos hoteleiros de diversas categorías. imaxes. poxas. Pangalaica é froito do esforzo de Abertal Comunicacións. un dos buscadores en Internet máis importantes e veteranos no ámbito español. festas e datos socieconómicos. é un producto multimedia galego. axenda. e que foi desenvolvido por Publinet e ofrece un formato bastante similar a Galicianet. audio. entre outros. Ourensenet ten como propósito o de difundir completa información sobre calquera tema relacionado coa provincia de Ourense. opcións de ocio. Biwe. agora denominada Denodo Technologies. como valor engadido. Cun labor parecido en canto á difusión do patrimonio artístico e natural de Galicia. unha empresa de Carballo (A Coruña) no ámbito multimedia e do comercio electrónico. catalán. e durante este período evolucionou ata converterse nun centro de información e servizos orientado aos usuarios. ademais dos enlaces coas reportaxes emitidas polo programa homónimo. a finais de 1996. buscador.

Faro de Vigo. acometeu diferentes proxectos para Terra. na sociedade da información e do coñecemento. sexa tradicional ou novo. Pero é a elaboración de contidos o que segue identificando e diferenciando os medios locais. Diario de Pontevedra. á marxe do soporte. Os responsables das edicións dixitais da prensa local non teñen ningunha dúbida acerca de que unha das súas fortalezas reside no bo coñecemento que teñen do escenario de proximidade. O escenario tecnolóxico da era dixital definiu un novo marco de actuación para a prensa local que. Revista Telos. que se caracteriza pola produción de contidos locais nun ámbito global. La Región Digital.º 59 Segunda Época. Abril-xuño 2004. na etapa de Mundo Olé. La prensa local en Internet”. N. X. cada vez máis converxente cara á integración de novos medios e contidos sobre a plataforma web. Educación. Segundo a enquisa de tecnoloxías da información nos fogares 2004 do INE. radio. viviu relativamente afastada das estratexias informativas deseñadas para os espazos de comunicación nacionais ou transnacionais 176 Case todos os medios de comunicación teñen portais propios . La Coruña Digital ou mesmo o semanario A Nosa Terra 177 . a sección de contidos do buscador Olé. senón que se viu incrementada coa participación en distintas seccións de contidos en canles temáticas como Actualidade. Diario de Arousa. Na actualidade. De modo que as empresas editoras. El Progreso. Dende o xornalista que recolle e escribe as informacións en ordenadores con tratamento de texto. Diario de Ferrol. A proximidade sempre condicionou a orientación da política informativa duns diarios maioritarios no panorama informativo do sistema de medios impresos e que historicamente tiveron vocación de servizo. Onde existe una grande coincidencia entre todas as cabeceiras con presenza en Internet é na especialización en contidos locais. Isto permítelles distribuír a información directamente aos lectores. Case todos os medios de comunicación galegos teñen portais propios. se atopan en condicións de transmitir a información contida nos seus sistemas informáticos a través de calquera medio electrónico. 176 177 López. que se converteu nun dos seus principais clientes. entre outros usos. Coa aparición de Terra. a empresa galega Vínculo Media. As empresas editoras non deixan de investir en tecnoloxía. para consultar medios de comunicación (prensa. vocación informativa e vocación de institución local. Hoxe xa están na rede practicamente tódolos demais xornais que se editan na Comunidade Galega. 191 . practicamente todo o contido da maioría dos periódicos se produce en formato dixital. durante moito tempo. é que unha gran parte do futuro destes medios reside non só na calidade dos seus contidos senón tamén na capacidade do propio medio de comunicación para difundilos de forma pertinente e eficaz. El Ideal Gallego. As actuais tecnoloxías favorecen a descentralización da información e permiten a entrada nunha nova fase. A maior parte destes ofrecen a posibilidade de recibir os titulares no correo electrónico e reproducen en Internet a estrutura da publicación en papel. El Correo Gallego foi o primeiro diario de Galicia que contou con versión dixital e renovou deseño e contidos en 2000 para reforzar a súa aposta por Internet. onde dispoñen dun amplo e variado abano de fontes. Unha realidade asumida no contexto do periodismo electrónico. de proxectos compartidos e de actores que confían na eficacia comunicativa dos produtos que promoven. a colaboración non se pechou. La Opinión. xa que xeran gran cantidade de información capaz de atraer moitos usuarios pola súa variedade. case sen decatárense. ata os maquetadores que compoñen as páxinas utilizando tecnoloxías dixitais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Ademais. Muller e Turismo. E Internet é un medio para facelo. situada no Parque Tecnolóxico de Galicia e especializada en canles temáticas. A colaboración con Terra iníciase antes da propia existencia de Terra. a saber: La Voz de Galicia. nese ano o 52. Mozo.63% das persoas que acceden a Internet en Galicia utilízana. TV…). (2004): “Una necesaria revisión de estrategias.

91 48. Os datos din que o país galego aparece situado nos lugares máis baixos de acceso e uso de novas tecnoloxías. Vall do Ellas (Extremadura). é un diario dixital en soporte electrónico.00 E-Galicia. lectura de libros.2 7.99 3. de Celtanet. xornais e revistas) Busca de información e servizos na rede: Servizos de lecer (xogos.94 17.73 52.55 22.62 18.27 100 75. 100 78. economía.47 18. Bos Aires.73 8. radio. A Coruña.95 13.28 17.45 12.76 34. Bierzo.24 73. entre outras.58 52. Pontevedra.13 24.07 29.. A Mariña ou Londres. política. música) Servizos de saude: Realizar trámites ou buscar información sobre saude Relación con Organismos da Administración: Obter información de páxinas web da Administración Relación con Organismos da Administración: Descargar formularios oficiais Relación con Organismos da Administración: Enviar formularios cumprimentados Educación e Formación: Cursos de educación regrada Educación e Formación: Cursos dirixidos á busca de oportunidades de emprego Educación e Formación: Outro tipo de cursos Outros servizos: Outros servizos ou consultas NS / NR Fonte: Encuesta de Tecnologías de la información en los hogares 2003 e 2004 do INE. Madrid. 2003 2004 España Galicia España Galicia Total de persoas que usaron Internet Comunicacións: Correo electrónico Comunicacións: Chats.06 28.22 12.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Estatísticas de personas que utilizaron Internet segun o uso que lle deron (% sobre o total de persoas que usaron Internet).29 17. webs temáticas feitas por persoas ou por asociacións.51 27. Vigo.9 11.82 17. conversacións ou foros Comunicacións: Teléfono a través de Internet Comunicacións: Mensaxes a móbiles (SMS) Ventas e Inversións: Banca electrónica e actividades financieras Ventas e Inversións: Vendas de produtos e servizos Ventas e Inversións: Compras de produtos e servizos Busca de información e servizos na rede: Busca de información sobre bens e servizos Busca de información e servizos na rede: Servizos de turismo Busca de información e servizos na rede: Medios de comunicación (TV.6 5.12 12. opinión.89 0.46 81. Ourense. O espazo Vieiros. ademais de ofrecer información sobre indicadores socioeconómicos.71 52.31 9. Lugo.54 25.57 52.49 0.89 18.18 15.16 81. Barcelona. emprego ou marítima. un dos feitos máis importantes que tiveron lugar foi a posta en marcha de edicións locais 178 .04 0 0. Á par que as edicións locais. aínda que inicialmente se concibiu como un directorio de páxinas galegas ou relacionadas con Galicia.99 16. Terra Eo-Navia (Asturias).63 49.17 72. A pesar destas iniciativas innovadoras.54 17.48 30. polo que 178 Santiago de Compostela. Vieiros foi estreando novas canles. As seccións das que consta non difiren demasiado dun xornal en papel: portada.2 20.).95 29.64 33. comunicación.21 23.62 53.01 27.65 7.51 13.77 17.63 18.67 18.95 20.87 5. Porto.67 26.4 9.02 18.59 49.63 19.16 100 76. bibliotecas públicas.00 100 70. Uruguai. exterior.42 13. Dende a súa creación. As Portelas (Zamora).93 52.36 5.77 6..34 24. Ferrol.51 15.87 51.28 27. foi evolucionando cara a unha publicación en soporte electrónico. cultura ou axenda.2 5.15 15. Alemaña.64 16.09 48. Galicia está por debaixo das medias nacionais en equipamento informático e ordenadores (tamén en consumo de prensa.7 0.96 57. que foi deseñado por Impact.32 10. .6 22.

o documento sinala que a banda ancha en Internet. a banda ancha se utilizará para mellorar o valor do contido dos servizos de distribución primaria que se levan a cabo a través das canles tradicionais. Evolución da audiencia dalgúns casos de prensa electrónica en Galicia. non poderá aínda competir cos satélites e as redes de cable na distribución de contidos audiovisuais de longa duración profesionais.600.000 2. O contido e as aplicacións que xerarán uns ingresos da rede interactiva de banda ancha aínda se están desenvolvendo.000 600. o principal impacto da banda ancha durante os próximos tres anos será a adición do vídeo nas aplicacións existentes.000 1. Industria e Comercio.000 800.3 A banda ancha Segundo o estudo The Broadband Future: Interactive. and Personalised179.000 1. á vez que se mellorará a lealdade dos espectadores. de forma que se conseguirá un incremento dos ingresos para os provedores. O contido supletorio ofrecerase mediante pago. como emisións de televisión ou películas. ademais do desenvolvemento de aplicacións que dependen do usuario e do contido de vídeo que el mesmo proporciona. Innovación deseñou a estratexia de banda ancha para solucionar os problemas daquelas zonas onde os operadores non efectuaron ⎯nin teñen previsto facelo a curto prazo⎯ o desenvolvemento da rede debido á falta dunha demanda suficiente que garanta a rendibilidade económica do investimento.000 1.000 1. a través da Consellería de Innovación. Abril 2005 193 . A Xunta de Galicia. como son as conferencias.800.200. polo menos ata finais desta década.000. mensaxería e xogos. Networked.000 0 0 500. destinará nove millóns de euros a iniciar o desenvolvemento dunha rede troncal que permitirá levar a banda ancha a toda Galicia. O estudo tamén apunta que. pero os provedores deberían realizar investimentos neste momento para facer probas destes novos conceptos grazas aos seus espectadores e beneficiarse no futuro desta mellora da interactividade. Así mesmo recoméndase que os provedores se preparen durante os próximos tres anos para a eventual migración de contido das redes de emisión dunha dirección ata a interactividade de Internet.000 1. como a televisión ou os cines.400. 179 Un novo documento realizado por PricewaterhouseCoopers xunto ao Centro Tecnolóxico Global do Entretemento e dos Medios PwC.500. Non obstante.000.1. 1.000 1.000 2.000.000 Febreiro 2005 Outubro 2000 Outubro 2001 Outubro 2002 Outubro 2003 Outubro 2004 Marzo 2005 Maio 2002 Maio 2003 Maio 2001 Maio 2004 Maio 2000 El Correo Gallego Faro de Vigo La Voz de Galicia Maio 2005 Total 5.000 400.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA existe o convencemento de que é necesario un esforzo xeral e planificado cara ao desenvolvemento das nosas posibilidades na nova realidade que se anuncia.500. entre as que se inclúe Internet. entre cara ao ano 2006. O principal obxectivo desta acción é lograr que en 2007 todos os galegos dispoñan de acceso efectivo e rápido ás novas tecnoloxías.000 200.

e mesmo parroquias rurais adscritas ao termo municipal de capitais de provincia. Dende as primeiras películas de Walt Disney ata as máis modernas. 7 na da Coruña e 4 máis na de Pontevedra . Na maioría dos casos trátase de concellos nos que xa hai cobertura parcial de Internet de alta velocidade.000 os cidadáns galegos potencialmente beneficiados por esta iniciativa.00% 8. como El Espantatiburones ou Shrek. como Lugo.2 A ANIMACIÓN EN GALICIA A animación é algo tan antigo coma o cinema mesmo. xa que as infraestruturas chegarán a 32 concellos que ata agora carecían de conexión. Así se recolle no Programa Nacional de Acceso á Banda Ancha en Zonas Rurais e Illadas posto en marcha polo Ministerio de Industria. Filmax ou Pixar. o mesmo ocurrerá noutros 20 municipios da provincia de Lugo. non era posible acceder a elas. como o emprego de bonecos de plastilina e o ordenador. pero nas últimas décadas experimentou un grande auxe e apareceron novas técnicas. 180 Neste sentido.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Se os plans do Goberno galego se cumpren. Nesta situación están municipios próximos a algunhas das grandes cidades. a factoría Disney non parou de lanzar películas. Comparación entre Galicia e España nas formas de acceso a Internet nos fogares (% con respecto ao total español).49% RDSI Líña telefónica convencional ADSL Cable Outras formas conexión Total de vivendas dispoñen acceso 11. 2004. Con esta iniciativa. ata agora. En total serán algo máis de 660. Para isto. como Ames. Pero. un 93% do total dos existentes na comunidade. Ourense será a provincia máis beneficiada. Non obstante. sempre seguindo o mesmo esquema ata caer na repetición. cubriuse un longo treito.00% 8. os habitantes dos municipios rurais poderán dispoñer dun acceso a Internet de banda ancha por un prezo máximo de 39 euros en 2008. aínda que para entender o actual boom hai que remontarse a 1989.86% 3. Dende entón e debido ao éxito obtido. destinaranse 25 millóns de euros a axudas aos operadores para que estendan os seus servizos aos núcleos rurais antes de 2008.30% 6.00% 3. Narón ou Culleredo. a maior novidade do plan é a posibilidade de que o acceso á banda ancha chegue a 63 municipios nos que ata agora non estaba dispoñible 180 .00% 2. preténdese fomentar o uso das novas tecnoloxías da información naqueles lugares nos que. A historia deste tipo de cinema é longa e chea de altos e baixos. é dicir.00% 4. data da estrea de La Sirenita. aínda que está por ver cal será a demanda real deste servizo.84% 2. á vez que lle xurdían competidores como Dreamworks. beneficiaranse deste programa un total de 286 municipios.64% No caso de Galicia. 12. as industrias francesa e xaponesa tamén contribuíron en boa medida ao auxe da animación.00% 0. á marxe do predominio estadounidense.99% 4. que se verá completada ata alcanzar o 100% da súa extensión.00% 10. 5.

aqueles que reinventan a realidade e que lles proporcionan aos expertos moitas máis opcións. Cada un destes filmes representou unha pequena conquista nun mercado que sempre pediu melloras e máis realismo nas imaxes e a técnica tivo a obriga de ser cada vez máis punteira. S. a gran competencia dos mercados internacionais. O bosque animado. se ben o seu uso require un equipo de persoal cualificado que coñeza as posibilidades e limitacións das devanditas ferramentas. os elevados riscos dos grandes investimentos a realizar. grazas á animación dixital. A síntese de imaxes está en pleno desenvolvemento en todos os ámbitos: publicidade. S. 181 195 . recentemente. animais e monstros de todas clases. marabillar e divertir o público infantil. A batalla tecnolóxica polo liderado da animación por computadora centrouse nos esforzos de. recibiu un Óscar honorífico. como unha auténtica industria que gañou terreo a pasos axigantados. na que partían como favoritas. en 1995. A clásica animación por ordenador Nesta segunda vertente enmárcanse as mellores producións dixitais dos últimos seis anos. en películas como Gladiator ou El Señor de los Anillos víronse planos completamente dixitais. Pero os novos recursos veñen facilitar as tarefas productivas. ou con plastilina. Así. Onde máis funcionou a animación dixital é no campo dos efectos especiais para longametraxes. chegando aos niveis de calquera superprodución de Hollywood. o máis importante. Despois chegarían Toy Story 2 e as antes citadas Shrek e Monstruos. as series de debuxos animados gozan de características que lles confiren un carácter singular e que as fan diferentes das outras producións televisivas. Por outro lado. pero para todos os públicos. Na LXXIV Edición dos Óscar. e. recentemente asociados con Disney cando. á que se lle contestaría dende Pixar-Disney con Bichos. Esta foi a primeira película de animación feita integramente por ordenador e. concedéuselle o Goya 2001 á Mellor película de Animación á produción galega de Dygra Films e Megatrix. coas cales pode lograrse maior impacto no público. Dreamworks. Os animadores por computadora lograron idear bechos. o sector das chamadas películas de debuxos animados revelouse. nun ano prolífico para a animación computerizada. tendo limitacións polos elevados custos. como os dinosauros de aspecto completamente real de Jurassic Park e integráronos na imaxe real.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O cinema de animación é un valor en alza e se antes se relacionaba exclusivamente coas películas para nenos. en boa medida. Coa informática e as novas tecnoloxías. que superou a tradicional en técnica e desenvolvemento. idearon Toy Story. en 2001 premiouse a mellor película de animación. pechando así ocos á produción nacional. E. Megasónicos). os altos gastos de produción e comercialización. Seguiría Antz (a primeira de Dreamworks). e iso foi. superouna en recadación de venda directa. a existencia de paquetes. a produción de animación e a utilización do tratamento dixital da imaxe en España estivo restrinxida a un grupo reducido de empresas e supeditada sobre todo a encargos procedentes do estranxeiro. que colocan nas emisoras españolas. hai outras compañías produtoras que tamén traballan para sorprender. en aclamación do público e dalgúns sectores da crítica menos reaccionaria. polo outro. a segunda longametraxe completamente dixital que se fixo en España (a primeira foi en 1996-1997. intercalados con imaxes auténticas. tal como o confirman as películas destes últimos anos. O descenso no prezo do equipamento informático e a crecente facilidade do software dan lugar a unha maior creatividade. Tamén ese ano. durante os últimos anos. Crear un mundo caricaturizado. existe a segunda faceta da animación dixital: os deseños imaxinarios. abríuselle un novo camiño ao cinema de animación. por un lado Pixar e Disney e. por iso. é máis entretido e ofrécelles moita máis liberdade nos seus deseños 181 . por ser un contido destinado a nenos e ser un produto característico da cultura e da idiosincrasia do país. curtas e longametraxes. e cunha férrea competencia entre elas. Shrek e Monstruos. por parte das majors. con frecuencia. Ata hai poucos anos. porque lles permiten aos novos profesionais acceder ao medio. ter que dispoñer de equipos cualificados de carácter fixo.A. así como por certa rixidez creativa debida a unha tecnoloxía cara e en constante evolución. non obstante. o carácter estratéxico. Porque en divertirse e divertir debían estar pensando os creativos de Pixar.A. Dentro do mundo da televisión. como apunta Claudio Biern: un longo período de produción. cada vez máis produtoras e compañías lánzanse á aventura de realizar unha fita enteiramente por ordenador.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
está a perder terreo ante as innovacións tecnolóxicas. Non se trata de substituír os debuxos a man pola informática, senón de descubrir un novo mundo no que se mesturan a plastilina, o ordenador e as aventuras multimedia. Con todo as produtoras autóctonas non sempre estiveron interesadas en investir en animación e moito menos no desenvolvemento de técnicas dixitais. Durante anos, en España formáronse xenios desta especialidade que, ante a ausencia de traballo, non tiveron máis remedio que emigrar a Estados Unidos ou a Xapón, e a maioría deles acabaron traballando para os estudios máis importantes de efectos especiais. Na actualidade, os excelentes resultados en cinema, vídeo e televisión, o incremento da demanda familiar deste tipo de películas, as oportunidades que ofrece a nova tecnoloxía en 3D e a excelente reputación dos profesionais europeos son factores que están a contribuír ao incremento significativo do sector. En televisión nos últimos anos tamén se asistiu ao desenvolvemento tanto de contidos coma de estilos gráficos moito máis innovadores, grazas a unha maior demanda de producións por parte das novas canles, así como a un notorio dinamismo no sector imbuído polo crecente desexo dos realizadores de crear produtos propios utilizando as novas tecnoloxías, cada vez máis eficientes e máis alcanzables e a aposta no seu momento das norteamericanas Cartoon Network e Nickelodeon. O sector español da animación considera necesaria a implicación e axuda económica das cadeas de televisión, tanto públicas coma privadas, para poder asumir con garantías a produción de series e competir coas industrias xaponesas e norteamericanas. A Xunta directiva da Federación de Asociacións de Produtoras Audiovisuais reclamoulles en abril do 2005 ás canles de televisión un incremento do 2% dos ingresos, que se destinaría a series de animación e documentais, adicional á cota do 5% de ingresos que deben invertir por lei na producción de cine europeo. De cara ó próximo proxecto de lei estatal do audiovisual, as produtoras piden ademáis que se reflexe o deber das operadoras televisivas de invertir na adquisición de dereitos de antena de obras de produtoras españolas europeas independentes, asi como respeta-la súa independencia nos acordos de inversión conxunta. Por outro lado, a programación infantil foi a menos nos últimos anos nas canles xeneralistas e, dentro do xénero, as producións de animación tamén perderon protagonismo. Por iso, os produtores de series de animación expoñen que sería necesario que se lles ofrecesen as mesmas axudas e facilidades que teñen as longametraxes. Entre elas, que no 5% de producións europeas que deben emitir as televisións se inclúa un 1% de producións de animación. Segundo información achegada polo responsable de TVE para animación no Cartoon Forum, celebrado en Santiago de Compostela no 2004, o 8,7% da programación infantil cóbrese con produtos de animación, aínda que a maior parte desta produción é foránea e ten máis de dez anos. Tamén parece revelador o dato de que o 31% dos minutos de animación que emiten as televisións estean cubertos por producións xaponesas. Outro 28% cóbrese con series norteamericanas, un 13% procede de Francia e só un 8,9% do tempo está ocupado por producións españolas. En sentido positivo, sinalan que a suma das producións europeas supón un 34% de ocupación de pantalla nese tipo de espazos. A produción de películas e series animadas enfróntase en Galicia a un mercado cunha competencia moi dura e grandes problemas de financiamento. Dende o sector asegúrase que hai talento, hai bos proxectos, hai vontade de sacalos adiante, pero falla o apoio económico, un soporte financeiro capaz de neutralizar o problema dos grandes prazos de produción do cinema de animación
182 .

. Con todo, as produtoras e os animadores consideran

que a Comunidade galega está a abrirse un oco, algo impensable hai uns anos que, cando menos, favorece unha disposición do mercado cara ás producións galegas.

182

Camilo Franco (2004): “Galicia está animada”, La Voz de Galicia, 8 de novembro de 2004.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
A pesar das diferenzas de tamaño, hai coincidencias en como se mira o mercado: no talento e na capacidade para contar historias, materia prima fundamental para a animación; nos grandes problemas financeiros que a produción de animación ten, por ter un período de maduración moi longo, e na inexistencia dun mercado local, polo que os proxectos han de ter un carácter universal ou, pola contra, non haberá demasiadas posibilidades de sacalos adiante. As dificultades de financiamento son consecuencia das particularidades dos proxectos de animación: a cantidade de man de obra que se necesita e o seu alto nivel de cualificación e a duración e desenvolvemento, xa que para sacar adiante unha longametraxe de animación unha produtora necesita arredor de tres ou catro anos dende que se pon en marcha, en función do seu tamaño e das súas capacidades. Isto supón que dende que comeza o investimento ata que chegan os ingresos pola venda de dereitos ás distribuidoras pasa moito tempo, e as cargas financeiras encarecen moito os custos. Por outro lado, o mercado da animación está condicionado pola factoría Disney e a súa forma de producir, de maneira que cando se fala de sacar adiante producións de animación dende un mercado como o galego ha de terse claro que se vai competir con películas de Disney, de Spielberg ou de Lucas e que os espectadores van facer as súas comparacións en termos de resultados e non de investimentos. É necesario fortalecer a animación europea para atopar unha alternativa á invasión de produtos norteamericanos, porque empresas como Disney teñen no mundo unha imaxe de marca da que carecen as produtoras europeas. Para competir en relativa igualdade, contar cun mercado europeo da distribución é imprescindible. O Grupo Filmax anunciou a súa intención de concentrar en Galicia a súa división de animación e de entrar dende a súa filial, Bren Entertainment, no mercado dos videoxogos. Filmax Animation ten a súa sede definitiva en Santiago e asumirá nun futuro unha parte do labor que viña desenvolvendo no sector Bren Entertainment. O mencionado Cartoon Forum, que se celebra con carácter anual en distintas cidades europeas e que serve de punto de encontro entre profesionais da animación, cadeas de televisión, produtores, institucións e entidades financeiras, celebrou a súa XV edición en setembro de 2004 en Santiago de Compostela. O certame ten por obxectivo fomentar as coproducións europeas neste campo. Para esta edición, contouse coa asistencia de máis de 800 profesionais da animación e da televisión de, polo menos, 20 países. Seleccionáronse once proxectos españois dos 76 que foron presentados e deles,dous eran galegos: Maze of Dreams: Ventura in Hypnos Island, de Grándola Nova; P3K Pinocchio 3000, de Filmax Animation. Un ano despois, dez proxectos españois participarían en Cartoon Movie 2005, que se celebrou, en Potsdam, Alemaña. En fase de posprodución, presentouse O soño dunha noite de San Xoan, de Dygra Films, que xa acudira a edicións anteriores en etapas previas da produción. En canto a proxectos actualmente en produción, acudiron Gisaku, de Filmax Animation, e Spirit of the forest, tamén de Dygra. Ademais, concorreron catro proxectos españois que se atopan en fase de desenvolvemento, dos cales dous son galegos: Linko Killer Machine, de Ignacio Benedetti Cinema e Turionitas (Lost on the Earth), de K-Media.

5.2.1

Principais producións galegas de animación

Xa en 1992, Televisión Española emitiu por primeira vez unha serie de animación producida por Continental Producións, Las señales, tus amigas. Era unha serie didáctica de animación que relataba as aventuras de tres rapaces nun ámbito cotián fantástico, no que aprenden as utilidades do código viario. Camaleo, outra das series de Continental Producciones, narraba a historia dun camaleón exótico ao que apresaban na selva amazónica e que era transportado nun buque que chegaba ás costas galegas, do que conseguía escapar da súa gaiola e presentábase en forma de concurso. A tarde do 18 de abril de 1994, os televisores galegos lanzaban ao aire por primeira vez as notas

197

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
dunha curiosa canción Somos do clube da galega, por fociños, por cacheiras... Nela, a animación dun grupo de animais nun autobús, encabezados por un xabaril e deseñados por Miguel Anxo Prado, daban a entrada á programación infantil da Televisión de Galicia. Era o comezo do Xabarín Club, un contedor que lles ofrece diariamente aos máis pequenos diversión todas as mañás e todas as tardes na canle autonómica. Ademais, a serie Vixiantes do Camiño (1999), producida pola Televisión de Galicia e Milímetros Dibujos Animados, e tamén deseñada por Miguel Anxo Prado, foi emitida dentro do espazo do Xabarín Club na canle autonómica. Protagonizada pola mascota do programa e inspirada no Camiño de Santiago, presenta en clave de humor unha crítica ás corporacións multinacionais e unha promoción da conservación do patrimonio. Representa unha das poucas producións galegas de animación convencional 2D. O videoclip de animación en plastilina Alegrías de Puerta Tierra (1994) foi realizado por Virginia Curiá con Tomás Conde como productor en formato cinema de 35 mm e é unha produción independente, como traballo de fin de estudos realizado dentro da EIS da Coruña. A raiz de este éxito fundan a productora Algarabía Animación, que inicia o seu camiño coas cortinillas do X Aniversario de TVG (1995) e a serie de cortinillas Os milollos (1996) tamén para o canal autonómico. Entre 1996 e 1998 realizan as campañas publicitarias de Gadis e os consellos televisivos Sanote. A modo de experimentación fixeron a curtametraxe de animación Cuaderno de bitácora (1998), en formato cinema de 16 mm. Neste mesmo ano produciron tamén Noite meiga, outra curtametraxe de animación de formato cinema, emitido pola Televisión de Galicia. Carrabouxo é un popular personaxe gráfico creado polo debuxante Xosé Lois en 1984. Esta obra audiovisual, producida por Lhosca Arias en 1999 é unha adaptación para televisión dos guións gráficos realizados polo debuxante, de vinte e seis capítulos. Outras produción do mesmo autor son O visgo máxico (2000) e The layer's show (2001). Pola súa banda, Nut (1997) é unha curta producida por Miguel Asensio P. C. e Mateo Meléndrez coa técnica de bonecos animados, que conta a historia dunha nena testana que vive no bosque coa única compañía da súa mascota. Cantomila (1998) é outra curta en 2D realizado por Triade, Comunicación de Empresas, feita con fins educativos e destinada ao público infantil, que conta a historia dunha papeleira que ninguén usa e os seus esforzos por manter limpo o parque no que vive. A produtora Lúa Films coproduciu con Algarabía Animación e a TVG unha serie de curtametraxes de animación en plastilina realizados por Tomás Conde e Virginia Curiá, dedicadas aos distintos personaxes homenaxeados estes últimos anos no Día das Letras Galegas. O proxecto inclúe, ata o momento, Ignotus (2000), sobre un relato de Manuel Murguía; Os defuntos falaban Castelao (2001), seguindo unha obra de Ánxel Fole e Meigallos, sombras e sopas de arroz (2002), centrado na obra poética de Eladio Rodríguez. A escola das areas (2002), que utiliza os métodos de ensino do ilustrado Padre Sarmiento e Good night mon ami (2002) está inspirado nun breve texto publicado por Alfonso Daniel R. Castelao no seu libro Cousas, no que varios mariñeiros galegos se atopan no estranxeiro sen recoñecerse como compatriotas. A Xaguarana (2003) é unha curtametraxe baseada en dous relatos publicados por Antón Avilés de Taramancos no seu libro Nova crónica das indias. Esta peza audiovisual conta a historia dun poboado do Amazonas axexado por unha fera salvaxe. Os nativos buscan unha solución nas falsas promesas dun interesado misioneiro. Recentemente, rematou Alistán, o demo oveiro (2003), inspirado nos personaxes máxicos de Álvaro Cunqueiro. Unha vez rematada esta curtametraxe, A lingua animada forma un conxunto de máis de oitenta minutos de animación baseada na literatura galega. Estas producións foron emitidas pola Televisión de Galicia e algunha delas tamén pola canle de animación Cartoon Network. Mención especial merece O bosque animado (2001) de Dygra Films. Coproducida por Megatrix e distribuída por

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Buenavista Internacional Spain, foi a primeira película europea en 3D. O filme, que está baseado na obra de Wenceslao Fernández Flórez, estreouse en toda España en agosto do 2001 e gozou de boa acollida por parte do público. O bosque animado, con guión de Ángel de la Cruz e dirixida por este e por Manolo Gómez, está dirixida fundamentalmente ao público infantil e narra as aventuras dos animais dun bosque galego, que tratan de salvarse da destrutiva man do home. A produtora coruñesa realizou tamén Taxia (2001), unha curtametraxe cun deseño aparentemente sinxelo e moi próximo á animación tradicional e totalmente realizada por ordenador, que foi escrito e dirixido por David Robles. Nel nárrase a historia dunha anciá que sofre, a consecuencia da súa idade, alteracións na súa percepción da realidade, e acaba converténdose nunha psicópata caníbal. Posteriormente, as moscas de O bosque animado regresan á acción na triloxía de curtametraxes El señor de las mosquis. Hu-hu e Ho-ho son as dúas protagonistas do vídeo La comunidad de las moscas, a primeira entrega. Na película, Hu-hu, unha mosca, crea a empresa Mosquis, S.A. para comercializar un novo alimento baixo un réxime de monopolio. Coa aparición da tecnoloxía, decenas de moscas perden o seu traballo e comezan a empobrecerse. Posteriormente, presentou a segunda entrega, titulada Los dos tarros. Nesta ocasión, Hu-Hu, que se fixo millonario coa venda de mosquis, pretende apoderarse da auga da cidade das moscas. Así que Ho-Ho e outras moscas menos favorecidas deciden unirse para tomar medidas e baixarlle os fumes a un Hu-Hu cegado polo seu afán de conquista. Os títulos destas producións realizadas pola organización non gobernamental Manos Unidas son unha clara alusión ao ciclo de El señor de los anillos. A longametraxe O soño dunha noite de San Xoan, estreado en xuño de 2005, reecrea libremente o clásico de William Shakespeare Midsummer's Night Dream, transportándoo ao mundo tradicional da Galicia mítica, co que comparte numerosos puntos en común. A película narra a historia de Elena, resolta e intelixente filla de Teseo, un gobernante idealista e soñador en exceso, obsesionado coa construción de estraños edificios. Tras caer a última obra, Elena obriga o seu pai a deixar os seus proxectos quen, finalmente, lle fai caso á súa filla, pero cae enfermo. A curtametraxe de Carro, Gallarda e Marelo (2002) de Limaia Producións, escrita e dirixida por Xosé Luís Martínez Carneiro, narra a historia de Carro (vehículo primitivo empeñado nunha revolución que acabe coa propaganda virtual), Gallarda (anarquista dos sentidos) e Marelo (boi errante), tres razas en vías de extinción no país de Alalá, un lugar occidental dos nosos días que vive exclusivamente de realizar propaganda virtual para Internet. Ventura ten tres cabelos, unha camiseta a raias e uns brazos e pernas que parecen de arame. O protagonista de O labirinto dos soños é un neno que non sabe soñar e comeza a súa aventura cando queda durmido lendo un libro de contos e queda atrapado no labirinto dos soños, do que a súa escasa práctica onírica lle impide saír. A peculiaridade desta historia é que Martiño só pode saír do labirinto se conta cunha colaboración externa: a do espectador da súa historia. Aínda que o labirinto podería ser un videoxogo, neste CD-rom, producido por Grándola Nova e editado por Galaxia atópanse 28 minutos de animación en 3D nos que a música xoga un papel fundamental e que poderían chegar a definirse como videoclips. Como secuela deste CD, xorde a serie para televisión Ventura na Illa de Hypnos, dirixida por Pepe Sendón e cunha extensión prevista de 26 capítulos de 7 minutos. Dirixida a unha audiencia infantil, combina animación 3D e cancións orixinais, a cada capítulo corresponde a unha canción, de xeito que vendo a serie completa pódese seguir a Ventura dende que chega á illa ata que encontra a Hypnos, o deus dos soños.

199

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Partindo da tradición iniciada no grupo Filmax en 1999 coa produción de Goomer, unha longametraxe de animación tradicional baseada na personaxe de Ricardo e Nacho e que conseguiu o premio Goya á Mellor longametraxe de animación, Bren Entertinment levou a cabo a realización íntegra dunha serie de televisión de 26 capítulos
183

.

Xa como Filmax Animation, o primeiro paso foi a produción de El Cid, a lenda (2003), escrita e dirixida por José Pozo e na que tamén participou Bren. Esta longametraxe de animación, unha película 2D pero que a inclue unha parte da mesma realizada con técnicas de animación 3D (estudos de animación de masas e vexetación, captura de movemento, etc.) é a mais ambiciosa que hasta aquel momento se producira en España. Narra a vida do nobre Rodrigo quen, desterrado de Castela e despoxado do seu grande amor, Gimena, batallará contra todos os atrancos, ata converterse nun verdadeiro heroe e onde a loita pola honra e a amizade chegará ata as últimas consecuencias. El Cid, a lenda resultou o maior éxito de recadación do cine de animación galego e español no mercado nacional, e conseguiu o segundo premio Goya á Mellor longametraxe de animación, e ten previsto a súa estrea en máis de 600 salas de exhibición en Estados Unidos. A continuación viría o primeiro proxecto íntegramente 3D da compañía: P3K: Pinocchio 3000 (2004), unha revisión do famoso conto de Collodi ambientada nun escenario futurista no que Pinocho é un robot creado polo inventor Gepetto
184

. Para levar a cabo esta longametraxe, Filmax

Animation aliouse con duas grandes compañías estranxeiras: a francesa Animakids e a canadiense Cinegroupe, levándose Filmax no reparto de traballo a realización de toda a escenografía virtual e unha parte da animación -levada a cabo por Bren Entertainment- e toda a postprodución. A película recibiu o Goya 2005 á Mellor longametraxe de animación. Tras a convocatoria, en xuño de 2003, dun concurso público para a realización dunha produción de animación coa intención de promocionar a imaxe de España na Exposición Internacional de Aichi (Xapón), foi seleccionado o proxecto Gisaku, presentado por Filmax. Esta longametraxe, coproducida coa Sociedad Estatal para Exposiciones Internacionales (SEEI), narra a historia dun samurai que formaba parte da expedición xaponesa enviada polo señor de Sendai-han ao reino de España no século XVII. A causa dun feitizo, queda durmido e esperta do seu máxico letargo confundido nunha España moderna e totalmente cambiada. A película, o primeiro manga europeo, utiliza as mesmas técnicas empregadas en El Cid, a lenda, é dicir, animación tradicional mesturada con imaxe creada por ordenador. A produtora ten previsto rematar o filme en setembro de 2005 e a estrea será no Nadal deste ano. A mestura de xéneros e técnicas faise moi visible na categoría documental/ficción do Certame de Vídeo e Arte Dixital InJuve 2000, onde o primeiro premio foi para Linko Killer Machine (1999), unha animación de plastilina en branco e negro realizada en ordenador por Etcheverry, con referencias á historia do cinema, que van dende o cinema expresionista e o cinema negro ata as películas de acción actuais e onde un coello descobre que as industrias Linko son en realidade un matadoiro industrial automatizado e robotizado. Juan Pablo Etcheverry xa dirixira Paranomasia (1998), sobre dúas palabras iguais onde só cambia o acento e teñen un significado totalmente distinto
186 185

e Egon Scheielle (1998),

de 4 minutos de duración, no que Egon Schielle, pintor e debuxante austríaco, morre poucos días despois da morte da súa muller , ambos os dous de animación en plastilina e Danza sobre papel (1998) en 2D. Outra

183

A produtora xa traballara para o parque temático nas animacións para a atracción El Minotauro (2000).
184 185 186

A pesar dos evidentes cambios de ambientación, a película conserva os mesmos ideais e principios a obra original. E que foi premiada como mellor videocreación no XIII Festival de Vídeo de Vitoria-Gasteiz.

E que obtivo o premio á mellor videocreación no Certame de Vídeo Injuve (Madrid 1998) e mención especial no Art Film Festival de Eslovaquia 2000.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
opción tamén dende a plastilina é De tripas y corazón (2002), no que se reflicte o particular universo do director. Trata dunha historia de desexo e vontade: un personaxe partido pola metade, un coello que vive no peito e unha serpe na cadeira
187

. A partir da obra pictórica de Pablo Picasso, e do mito do labirinto do minotauro, no curto
188

Minotauromaquia, Pablo no labirinto (2004) desenvólvese unha narración chea de metáforas e imaxes oníricas, na que o pintor é perseguido por personaxes do pasado .

Rande 1702, arde o mar é a recreación visual da batalla de Rande en 3D, desenvolvida pola produtora Tres Deseos CG, cun guión que sintetiza a interpretación histórica do evento. Dentro do Máster en Comunicación e Creación Dixital, da Universidade da Coruña, créanse ano a ano numerosas producións multimedia e de animación, baixo a forma de proxectos de fin de curso.

5.2.2

As empresas galegas de animación

O Observatorio Europeo do Audiovisual fixo unha análise do sector da animación en Europa, que cobre tanto a situación das compañías implicadas na produción de longametraxes e series de animación, como a programación de producións deste xénero nas televisións. Docordo cos seus datos, ss empresas europeas de animación facturaron 1.141 millóns de euros en 2001 e a principal compañía continental neste eido é a británica HIT Entertainment PLC que, en 2002, obtivo uns ingresos por operacións de 193,59 millóns de euros. Séguenlle no ranking, a moita distancia, as compañías alemás TV Loonland (con 51 millóns de euros nese exercicio) e RTV Family Entertainment AG (con 48,96 millóns de euros)
189

. A única compañía española que figura na lista é

Cromosoma, no posto 15, cuns ingresos operativos de 12,88 millóns de euros en 2002 (un 38,2% máis que no 2001). Utilizando a base de datos Amadeus, o observatorio identificou ao redor de 270 compañías diferentes que operan nos países da Unión Europea. Entre 1998 a 2001, os seus activos totais cuadriplicáronse sobradamente, ao pasar dos 418 aos 1.870 millóns de euros. Nese mesmo período, os ingresos operativos case se triplicaron, ao pasar dos 429 aos 1.141 millóns de euros. O informe pon de manifesto que as marxes de beneficios das produtoras de animación, malia algúns altibaixos, foi nos últimos anos máis alto que o das compañías que se dedican á produción de ficción para televisión. En 2004, o sector da animación española contaba con máis de 95 empresas que facturaron uns 100 millóns de euros, deron traballo a máis de 3.000 persoas e supuxeron unha exportación anual duns 30 millóns de euros. Nos últimos oito anos, producíronse en España máis de 125 series, máis de 15 longametraxes e preto de 50 curtas de animación. Á alta especialización das empresas galegas de animación únese o feito da enorme ambición dos seus produtos máis representativos, dirixidos a un mercado internacional. As producións cinematográficas de Dygra Films ou de Filmax Animation, xogan cuns orzamentos superiores aos 6 millóns de euros e cuns longos procesos de produción. Este modelo, segundo apunta Jaime Pena
190

, provoca que a facturación desas empresas experimente

altas e baixas, en función da fase de produción na que se atopen os seus produtos e que os seus resultados de explotación poidan ser mesmo negativos, sen que isto sexa síntoma dunha crise. Os éxitos de películas como O
187

Esta produción foi galardoada con premios como Bronce Award do XXV Festival de Vídeo de Toquio (Xapón 2003) ou Premio Especial do Xurado en Krok (Ucraína 2002).

188

A obra, producida por Ignacio Benedetti Cinema, foi obxecto de numerosos premios e recoñecementos, como o premio á mellor curtametraxe no Festival de Cádiz (2004), gran premio no Festival de Cinema de Animación de Matita (Chieti, Italia 2004). Foi, ademais, a única película española de animación seleccionada nos festivais de Hiroshima (Xapón), Palm Springs (Estados Unidos), Matita Film Festival (Italia) e Golden Horse de Taipei (Taiwan). Ademais, optou aos premios Goya 2005, na categoría de mellor curta de animación. No ránking das 15 empresas de animación europeas máis poderosas tamén figuran as británicas Entertainment Rights PLC e Aardman Holdings, a alemá Hahn Film AG, a italiana Mondo TV e, nada menos, que sete francesas: Carrere Group, Xilam Animation, Millimages, Dargaud Marina, Marathon Animation, Ellipse Animation e Alphanim. Pena, J. (2005): A produción. Libro branco da cinematografía e as artes visuais en Galicia. Consello ds Cultura Galega.

189

190

201

A seguinte produción é Gisaku.94 5. de 26 capítulos de media hora. catro longametraxes de animación. Esta compañía foi a responsable da longametraxe O bosque animado e doutras producións como Taxia ou a triloxía El mundo de los mosqui. A película obtivo na edición do 2005 o Goya á Mellor película de animación. o primeiro manga europeo e producida par promocionar a imaxe de España na Exposición Universal de Aichi. mais a participación como coprodutora noutros proxectos de interese para a compañía. cunha longametraxe que se rodará en cinema dixital.510. No ámbito da produción propia. En 2005 son 13 as empresas ubicadas en Galicia e dedicadas á produción de animación. cuns elevados parámetros de calidade.00% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. A compañía prevé investir 30 millóns de euros nos próximos cinco anos para fortalecer os seus tres piares básicos da compañía: produción propia. a lenda. Creada en 1987. A seguinte longametraxe animada da empresa foi P3K Pinocho 3000.d. Así mesmo. Tamén verá a luz a serie O bosque animado. e unha serie de pequenas produtoras intentando entrar nun mesmo mercado por camiños diferentes. estreada en xullo do 2004. de Dygra. Todo este proceso viuse reforzado por un importante investimento por parte de Dygra. O plan contempla a produción de cinco películas e unha serie.000 espectadores e recibiu un premio Goya. Filmax Animation está a traballar nas producións que estreará nos vindeiros anos: ten previsto estrear no 2006 Donkey Xote. A estratexia a seguir para acadar este obxectivo pasa pola estrea a nivel internacional dunha longametraxe de animación cada ano coa produción maioritaria de Filmax.321 4990. facturaron no 2003 5.41% Resultado n. o plan de Dygra Films contempla poñer en marcha un novo estudio de animación. o reforzamento da súa estrutura e a posta en marcha dunha escola de formación de animadores. a multimedia e a produción audiovisual. Despois de estrear O soño dunha noite de San Xoan. a empresa pretende entrar a partir de 2005 no terreo da produción de imaxe real. ata o 2007. Dende o punto de vista industrial. a construción dun novo estudio. 1.2 millóns de Euros e contaban con 105 empregados. 1997 e 2003. en que participa Bren/Filmax. coa construción . a lenda. Ámbalas dúas longametraxes supoñen o necesario salto de calidade para seguir competindo con éxito nos difíciles mercados globáis.545 Nº de Empregados 5 105 2000. e a confluencia de distintas e xenerosas axudas públicas están a estimular a outras empresas a meterse no terreo da animación. innovación e formación. o sector da animación en Galicia está articulado arredor de dúas grandes empresas. Este filme fíxose realidade tras máis de tres anos e medio de dedicación e cun orzamento de case 10 millóns de euros.424. Dygra Films pretende estrear. que foi vista en España por máis de 500. que se atopa actualmente en produción. destinado á creación dun estudio de animación 3D en Galicia. O primeiro produto da factoría Filmax Animation foi El Cid. Bren Enterteiment/Filmax e Dygra Films. Principais magnitudes das empresas de animación en Galicia. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 3 13 333. e Nocturna no 2007. escrita e dirixida por José Pozo.33% Facturación 101.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO bosque animado. Dygra Films conta con ampla experiencia no mundo da imaxe animada. as curtametraxes televisivas) para producir ambiciosas longametraxes. Filmax Animation naceu en Santiago de Compostela no ano 2003 coa intención de convertir a Filmax nunha das principais empresas de produción de longametraxes de animación do mundo. Este plantexamento e a forma de levalo a cabo valeulle a Filmax Animation o premio Cartoon Movie 2003 á Mellor estratexia de produción e distribución. ou El Cid.167. ao tempo que algunhas das máis veteranas do sector abandonan o seu modesto nicho de mercado (a publicidade. A produtora coruñesa está a iniciar a aplicación dun sistema integral de produción dixital de animación que permite realizar eficazmente unha produción dixital en 3D.

Despois deste primeira curta. Finalmente. Desembarco Producións foi creada en 2001 polo artista Miguelanxo Prado e o músico Nani García. a compañía ten previsto crear un Centro de Estudios de Animación. É o creador do líder infantil Xabarín. 203 . algunha serie para a revista El Jueves e álbums como Stratos ou Tanxencias. Sueños de Papel (desenvolvementos para cinema. o demo oveiro. Máis tarde Algarabía Animación ideou a serie A lingua animada. dedicada ao desenvolvemento e financiación de produtos de animación. A eles sumouse un novo proxecto de longametraxe: De Profundis. cuxa situación definitiva están a valorar os directivos da compañía. por outra. contando ademáis coa axuda da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia. Tamén participa no 50% do capital de Appia Films. e foi coproducida por Lúa Films. sombras e sopas de arroz. Algarabía Animación e a TVG. Con estas novas instalacións. unha produtora de animación portuguesa coa que coproduciu O soño dunha noite de San Xoan 191 . Os defuntos falaban Castelao. Actualmente Virginia Curiá e Tomás Conde están a producir xunto con Continental Animación unha serie para televisión titulada E por que?. Good Night Mon Ami. o porco que anima as tardes da TVG. A escola das areas. cuxo obxecto social é a formación. A Xaguarana. artísticas e de investigación dos diversos socios de Appia Filmes. E por que?. ademáis de traballar en publicidade e no desenvolvemento de varios proxectos. a longametraxe As Aventuras de Xoán sen Medo e a serie de televisión Saltiños. Tamén neses inicios fanse cargo das cortinillas animadas para a TVG: X Aniversario de TVG. e de todos os personaxes da serie Os vixiantes do Camiño. (compañía coruñesa) e outra serie para TV. Dygra dispón da infraestrutura necesaria para poder estrear unha película de animación propia por ano. en coprodución con Desembarco Producións. Algarabía Animación é unha produtora que se forma en 1995 por mor do proxecto de fin de estudos da EIS de Coruña.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dun edificio de 2. produción e distribución de contidos audiovisuais e que está participada por Dygra Films. Meigallos.e Alistán. no que os integrantes de Algarabía Animación asumen a dirección. dirixen dúas máis a modo de estudos de experimentación: Cuaderno de Bitácora e Noite Meiga. En paralelo comenzan a traballar en publicidade colaborando con Lúa Films para a axencia BAP&Conde e como cliente Gadisa.500 m2. tanto para cinema coma para televisión. o grupo Dygra Films reforzou a súa estrutura coa constitución de Producciones Dygra Films (produtora e comercializadora). Oniria Publishing (editora de publicacións) e Filloa Records (editora musical). Pica Pica Circus. No equipo de traballo participan autores como Anxela Loureiro. Miguelanxo Prado e Emilio Aragón. que realizou Virginia Curiá e que produciu Tomás Conde. co fin de formar profesionais cunha preparación específica neste campo dos que poder nutrirse. en coprodución con Algarabía Animación. as coproduccións con Zeppelín Filmes (compañía portuguesa gañadora do Cartoon DÓr 2000). realidade virtual e outras tecnoloxías punteiras no eido do 3D. O obxectivo final da participación de Dygra nesta empresa é que o eixe A Coruña–Porto pase a ser unha zona recoñecida mundialmente na produción audiovisual de animación. Nestes momentos atópase na procura de financiación. as tecnoloxías empregadas céntranse na animación dixital. televisión e multimedia). En 1998 foi requirido pola factoría 191 Appia Filmes é unha empresa situada en Porto e recentemente constituída. e coa vocación de participar en proxectos inspirados no entretemento e respecto ao público infantil. Esta iniciativa nace cunha carteira inicial de tres proxectos: por unha parte a serie para TV en coproducción con New Gravity Laws (empresa viguesa con experiencia nos videoxogos) As Aventuras de Boomerang e. con perspectiva comercial e un punto de mira posto nun mercado internacional cada vez máis aberto ás producións que nacen nesta beira do Atlántico. Alegrías de Puerta Tierra e dende entón todos os traballos foron codirixidos por ambos os dous. unha idea orixinal de Algarabía Animación. inspirada na obra de autores galegos homenaxeados no Día das Letras Galegas. O grupo Continental inaugurou unha nova liña de negocio centrada no terreo da animación. e Os Milollos. O primeiro iniciouse no mundo da animación como debuxante e creador de fancíns como Xofre. Estudio Dygra (estudio de animación dixital). unha serie composta por sete curtametraxes: Ignotus. Aproveitando o know-how dos seus socios galegos (detentores do 50% do capital). é o título do proxecto de longametraxe que Lúa Films está a desenvolver. a través das sinerxías culturais. ademais de realizar paralelamente traballos como empresa de servizos para grandes produtoras europeas e americanas. Por outra parte.

2. Noite de Paz. os creadores ficharon como director a Isaac Kerlow. e está producida por Grándola Nova e dirixida a unha 192 A relación entre Kerlow e Dygra comezou con O soño dunha noite de San Xoan. na actualidade. en coprodución con Continental. O seu principal valor. os que compartirán protagonismo con novos amigos. etc. O Bosque Animado que. un dos pioneiros da animación por ordenador e ex director de produción dixital de The Walt Disney Company 192 . É de destacar o seu labor nos últimos anos para Recreativos Presas. crearon animacións e deseño de personaxes para proxectos de comunicación interna de grandes empresas. Ventura é un neno que se perdeu nun labirinto de soños e que un día remata na fantástica illa de Hypnos. ao deseño gráfico e a publicidade. no seu papel de provedores de creación de contidos. ata grandes pinturas en edificios. A súa primeira produción foi o vídeo O tempo das chuvias (2000). Na actualidade está inmerso na produción da longametraxe De Profundis. Se ben as súas producións son a pequena escala. A produtora compostelá K-Media. Colaborou coa empresa de animación Algarabía e con Lúa Films no deseño visual da película e dos personaxes de Pica Pica Circus. Coñecemiento e Multimedia.3 Principais proxectos da animación galega El Espíritu del Bosque é a proposta de Dygra Films para o ano 2006. Como horizonte final está facer unha produción máis ambiciosa sobre as obras de Castelao. Nesta ocasión. Tangaraño nace no ano 2000. Pero a animación é a súa grande ambición. A intención do estudio é que este non sexa máis que un primeiro paso para ir levando á animación distintas obras do escritor e humorista de Rianxo. escrita por Beatriz Iso Soto e Amaia Ruiz sobre o Nadal que se atopa en fase de desenvolvemento e cuxa estrea está prevista para o ano 2007. 5. o desenvolvemento de contidos e a realización gráfica do proxecto Playcenter. e que está a desenvolver a longametraxe en 3D Turionitas e unha serie para televisión. longametraxe que contou co asesoramento do autor de The Art of 3D Computer Animation and Effects.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO americana Dreamworks para deseñar os personaxes da serie de animación Men in Black. Traballan en animación 2D tradicional. como a toupa Furi. así como 2D integrado con imaxe real e. as moscas Ho-Ho e Hu-Hu ou a señora D 'Abondo. ilustracións para revistas. esta teleserie de 26 capítulos de 7 minutos. carteis. A actividade principal do estudio foi sempre o deseño gráfico e fixo nestes anos multitude de folletos. Secuela do CD-rom interactivo O labirinto dos soños. reside no campo da ilustración. a produtora galega intenta entrar pola porta grande no mercado estadounidense. Converter os contos de Castelao en historias animadas é outro dos proxectos que o estudio galego ten para o futuro. sobre todo. que abrangue proxectos que van dende o cinema e a televisión. dirixida por David Rubín e Juan Carlos Pena e con guión de Beatriz Iso. Trátase da continuación da primeira longametraxe da produtora. Con este paso estratéxico. tralo acordo acadado coa Editorial Galaxia. ademais doutros de repercusión internacional. é unha comedia familiar para todos os públicos. incluídas grandes produtoras. Miramax Films tenlle adquiridos os dereitos do seu álbum Trazo de Tiza. . portadas. presentada no Cartoon Forum 2005. 2D para Internet e. da man de Francisco Bueno Capeáns e Gema Rey Fuciños e funciona como provedora de servizos e materiais gráficos de animación para diferentes empresas. Ademais. para as principais axencias de publicidade e moitos clientes directos. que leva o mesmo título. Producciones Khartum nace en 1996 como herdeiro do Estudio Cartón. recreará novas aventuras dos principais personaxes da anterior produción de Dygra. etc. dende a creación de mascotas de grande éxito en campañas. pasando pola animación e o deseño web. fundado por Joaquín Peral en 1992. De xeito máis inmediato a produtora ten previsto acometer despois de setembro a animación das Memorias dun ollo de vidro. contan con varios proxectos. storie boards. Limaia é unha produtora audiovisual situada en Sandiás (Ourense). é un estudo de produción audiovisual que naceu no ano 2000 baixo a responsabilidade de Fran Lorenzo. onde levou a dirección creativa. para levar á gran pantalla. televisións e axencias de publicidade.

Para facer este proxecto. unha serie de televisión de 52 capítulos de 12 minutos cada un sobre un neno moi imaxinativo. Pinocho 3000. onde cada frame é un 193 Coa que xa traballara en P3K. cun dos presupostos mais elevados do cine español (tanto de animación coma de imaxe real) que chega aos doce millóns de euros. que conta coas aportacións que fan á historia Rucio e Rocinante. Con Nocturna Filmax Animation volve a apostar por un produto da mais alta calidade feito de xeito tradicional. narran as aventuras dun pequeno robot que soña con converterse nun neno de carne e óso. Filmax Animation está a traballar na serie P3K Pinocchio 3000. intentou pasar mensaxes subliminares.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA audiencia infantil. Tras a súa estrea na pantalla grande. é a mais ambiciosa produción neste eido levada a cabo en España. Ao igual que na longametraxe. Cada un dos capítulos da serie correspóndese cunha peripecia de Ventura dentro da illa. o deus dos soños. que coproducirá xunto á empresa New Gravity Laws e. inspirada no clásico de literatura infantil de Carlo Collodi. En cada un deles atoparase con diferentes compañeiros de viaxe que lle axudarán a avanzar na súa misión. a través destas inocentes historias infantís. estruturada en 39 episodios de 7 minutos cada un. Donkey Xote. que non resulten completamente indiferentes para os adultos. Neste sentido. a primeira longametraxe de animación con plastilina que se producirá en Galicia. A estes proxectos iniciais se uniron dous novos: De Profundis. os directores queren conseguir unha película dirixida fundamentalmente a nenos entre seis e oito anos pero. coidando ó máximo o mais mínimo detalle dos deseños e a animación. preparan Pica Pica Circus. cun orzamento de 5 millóns de euros. as coproducións con Zeppelín Filmes da longametraxe As aventuras de Xoan sen medo e a serie de televisión Saltinhos. Feita íntegramente en 3D nos estudos de Bren coas máis modernas fórmulas de animación e cun equipo técnico e artístico do mais alto nivel. Trátase dun poema visual sen diálogos. por outra. Saltinhos é unha serie de animación de deseño para un público infantil. como acontece coas últimas producións animadas en todo o mundo. A cada capítulo correspóndelle unha canción que podería pasar por un vídeo musical. Dentro da nova división de animación de Continental. O debuxante galego Miguelanxo Prado está a colaborar no proxecto visual. os 26 capítulos desta serie. Ainda que de novo haberá unha porcentaxe de técnicas de ordenador. nunha romántica casa situada no medio do océano. é unha cómica e un tanto irreverente revisión do clásico de Cervantes. apoiados pola produtora Lúa Films. buscando que se note este deseño porque achegará un estilo que será novo para a animación en plastilina. Vendo a serie completa pódese seguir a Ventura dende que chega á illa ata que encontra a Hypnos. de intervención social e política e de insubordinación e contestación contra a ditadura. A serie está dirixida por Maximino Díaz Gervano e mantén as innovadoras liñas estéticas presentadas na longametraxe. o filme que dirixirá José Pozo e que Filmax coproduce de xeito maioritario coa italiana Lumiq. Filmax Animation aliouse de novo coa francesa Animakids 193 . unha violonchelista. máis a narrativa visual dálle continuidade á historia. Picasso Pictures e Animakids Productions. Para este proxecto. longametraxe que narra a historia dun pintor namorado do mar que vive xunto á súa amada. as monturas de Sancho e Don Quijote. sobre 39 cidades-capitais e outras de maior importancia en todo o mundo que son visitadas e mostradas por unha nena. As aventuras de Xoán sen medo foron escritas en 1932 por un famoso poeta portugués que. a produtora española conta co apoio dos estudios Bren Entertainment. combina animación 3D e cancións orixinais de diversos estilos. 205 . para un público máis adulto. a meirande parte deste proxecto farase de xeito artesanal. hai unha carteleira inicial de tres proxectos: por unha banda As aventuras de Boomerang. Virginia Curiá e Tomás Conde.

de amor e fascinación. Coñecemento e Multimedia en coprodución coa española Black Maria Studios e a portuguesa Lampadacesa Cinea de Animaçao. na que se combinan humor e acción. tanto a nivel narrativo coma visual. acompañado dunha orixinal música sinfónica composta por Nani García194. 194 Aproveitando as tecnoloxías de tratamento dixital das imaxes. A longametraxe de animación 3D. de produción maioritariamente portuguesa. Dirixida a un público infantil e desenvolvida en 2D e 3D. usando maquetas e bonecos construídos nunha mestura de látex e será o primeiro filme de cinema que se ilumine cun sistema dixital. está a traballar no proxecto Temple de curtametraxe de animación en 3D con animación 2D combinada. a previr os accidentes domésticos. onde os obxectos posúen a sensación de presenza espacial. escribirá e realizará para Filmanova Dick Sand: un capitán de quince años. New Gravity Laws. A realidade virtual refírese ao uso de tecnoloxía informática para crear a sensación dun mundo tridimensional interactivo. pero con estética retro e dirixida a un target de adolescentes e adultos. visualización científica de grandes volumes de datos. pero que conta coa participación de Ibisa TV e Televisión de Galicia.2. E por que? é unha serie de animación en plastilina composta por 52 episodios de 30 segundos cada un. props e escenarios así coma parte do modelado 3D e do storyboard. tratarán de ensinar. desenvolve unha historia máxica. Algunhas simulacións funcionan mellor usando técnicas de realidade virtual onde os mundos creados só existen na memoria dun computador. maquetas e decorados fabricaranse nos talleres que IB Cinema construíu.4 Novos formatos para contidos 3D A realidade virtual é unha das tecnoloxías con maior potencial en case calquera área de aplicación que un poida imaxinar: medicina. Pola súa parte. guionista de O lapis do carpintero. Joâo sete sete é unha longametraxe de animación. pola súa vez. Turionitas (perdidos na terra) é un proxecto de longametraxe da productora compostelana K-Media. Todos os bonecos. Xosé Morais. etc A simulación é un proceso que nos permite estudar un sistema físico substituíndoo por outro máis doadamente observable ou medible. encóntrase nun estado avanzado de preprodución no que xa se completaron as fases de deseño e desenvolvemento visual de personaxes. Partindo dunha estructura de conto tradicional. . Trátase dunha peza de ciencia ficción. con moito humor. recrea a historia de Joâou. dirixida a nenos entre 4 e 8 anos. O proxecto despertou o interés de coprodutores e distribuidores no Cartoon Movie 2005 196 . unha longametraxe de animación 3D por ordenador que aborda unha trepidante historia de aventuras no espazo. a posprodución será dixital. de Juan Pablo Etcheverry. unha nena e o seu gato. un neno. que vive xunto ao misterioso bosque de Azemeis coa súa nai. os seus produtores aseguráronse a colaboración no proxecto dun dos referentes actuais da animación stop motion. 195 196 Kmedia ten previsto empezar coa producción ao longo de 2006.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO cadro ao óleo de Miguelanxo Prado. o inicia nos segredos da natureza. Virginia Curiá e Tomás Conde son autores da idea e directores. Aínda que se traballará en cinema. Ademais. que controla as sensacións do usuario a través de imaxes tridimensionais ou son. como é Barry JC Purves. Ignacio Benedetti Cinema financiará o próximo ano a película Linko killer machine. Será rodada en cinematografía intervalométrica (stop motion). onde os protagonistas. 5. ambos os dous desenvolvementos propios da empresa e protexidos por patentes. ambientada no futuro. Estas técnicas crean ámbitos (inmersivos ou non) que fan a interacción entre o home e a simulación o máis natural posible. arquitectura. É a relación entre o usuario e os obxectos virtuais o que consegue este efecto de existencia concreta. interacciona co mundo virtual con dispositivos que van dende ratos 3D a cascos ou dispositivos hápticos. razón social da marca Alia 3D. que bordando paxaros encantados. O espectador. e que levarán o nome de Harryhausen Workshop 195 . amosa unha deliciosa homaxe ao mar. Trátase de un proxecto cun marcado carácter internacional.

Conceptualmente. nos cales o equipo técnico era o medio para xerar unha imaxe. non sempre cun contido que reflicta a auténtica potencialidade desta técnica. TV. Grazas a distintos dispositivos (lentes polarizadas. A característica principal da visión binocular é a facultade para percibir a priori distancias e volume de obxectos. A palabra estereoscopía provén do grego stereos ‘sólido’ e skopia ‘ visión’. etc. etc. utilízanse dous canóns de proxección independentes. creando o que deu en chamarse sensación de presenza real. Cando se ve unha TV ou a pantalla dunha película. Se se quere falar con propiedade. evolucionaron ata alcanzar unha calidade visual similar ao ollo humano. como sucede nun videoxogo ou nun catálogo dos usados en Internet que permiten mover ou rotar un obxecto na pantalla. é a capacidade que ten o home de poder ver obxectos sólidos ou tridimensionais. dende os seus comezos en branco e negro. vermello e azul. en especial a orientación da cabeza. a proxección de imaxes. sendo un mero espectador. Os sistemas 3D reais utilizan na súa filmación cámaras especiais que simulan a visión humana. un ámbito inmersivo de realidade virtual é un sistema composto de hardware específico que consegue a estimulación dos sentidos. o que lle proporciona ao espectador unha sensación de realidade que non alcanzan sistemas comúns. Xa só falta un terceiro grao para lograr a perfección. principalmente da vista mediante. Son varias as aplicacións da estereoscopía: publicidade interactiva. En publicidade interactiva.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA co que se pode concluír que polo menos debe existir capacidade de interacción para que un sistema poida ser considerado de realidade virtual 197 . A estereoscopia é a visualización de contidos en 3 dimensións 198 . por excelente que sexa a súa calidade. cinema. Hoxe en día. destinada a ser vista a través da pantalla ou do papel. O sistema monitoriza ademais a posición e orientación de partes do seu corpo do espectador. 197 Algunhas fontes. como faría nunha situación real. a visión binocular. Así. que lle permite ollar a realidade tal como é. É posible hoxe en día desenvolver xogos en estereoscopia que permitan chegar a un seguinte nivel no que o usuario se implique e se introduza no escenario onde se desenvolve a acción. para facer que o usuario sente dentro dun modelo dixital. esta carece desa característica e. Técnicamente. Internet) son a base da comunicación humana. progresando a sistemas en cor e posteriormente a formatos panorámicos e de alta definición. evidencia unha falta de realidade. de forma que cada ollo do espectador unicamente ve unha das vistas (un canón para cada ollo). cunha visión plana dos obxectos. como consecuencia. co que non hai interacción. o termo realidade virtual é usado en moitos sentidos. grazas á realidade virtual é posible visualizar produtos de forma impresionante. Na proxección. arquitectura. xunto a un software de simulación en tempo real que xere as imaxes que verá. a sensación do usuario de estar dentro do mundo artificial xerado pola computadora. pero engadindo tanto efectos dixitais como reais. de maneira que aquilo que o usuario ve se corresponde en todo momento coa dirección na que mira. captando dúas vistas lixeiramente separadas no espazo. con tres dimensións: alto. como se estivesen presentes. de tal maneira que o cerebro. cinema. videoxogos. ancho e profundo. estereoscópica ou visión en 3D. interpreta as dúas vistas lixeiramente diferentes e fúndeas. 198 207 . definen o termo realidade virtual pasiva como aquela na que o usuario pode sentir o ámbito virtual ao seu redor pero non o controla. LCS. non obstante. é habitual ver definidas con ese cualificativo certas aplicacións que non pasan da simple visualización en tempo real dun escenario tridimensional na pantalla do ordenador.) o usuario pode internarse e interactuar con mundos que combinan realidade e/ou animación dixital. O obxectivo deste tipo de tecnoloxía é intentar que a persoa teña a impresión de estar no interior do modelo. Agora ben. unha das características que non poden faltar en toda aplicación seria de realidade virtual é a inmersividade. os medios de comunicación audiovisuais (vídeo. isto leva consigo un cambio radical respecto dos anteriores sistemas de representación.

Virtual Research. así como tamén é posible unha aplicación estereoscópica sen que se fale de realidade virtual.unha aventura espacial na que un patrulleiro tenta revelar o misterio que ten aterrorizada a toda a galaxia: a desaparición das mascotas. pero non é imprescindible. pasando pola ponte. leva a cabo traballos de I+D nas técnicas de visualización por computador aplicadas a todos os campos da construción. desenvolvida por VideaLAB. un capítulo dunha serie piloto en formato de alta definición. A produtora está a desenvolver o equipamento necesario para rodar producións audiovisuais en tres dimensións. Dende 1993. 200 . ladrón de mascotas. Do mesmo xeito. O VideaLAB traballou con varios sistemas de representación gráfica e con algúns trackers para captura de movemento. Elumens. o simulador de terreo civil que abrangue maior extensión resulta de grande importancia e goza de recoñecemento científico. Canles e Portos. consistente na reconstrución virtual dos ámbitos urbanos máis significativos de cada unha das nove capitais europeas da cultura 2000. A aplicación Catedral Virtual de Tui. o Grupo de Visualización en Enxeñería e Urbanismo da Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Camiños. Trátase dunha maquinaria que non está comercializada no ámbito mundial e que lles permitiría tanto mellorar os procesos produtivos como introducir novos servizos. O uso de imaxes panorámicas esféricas mostrouse como unha ferramenta idónea para a descrición técnica dun espazo arquitectónico. posto que a montaxe e edición da imaxe 3D é tamén diferente dos sistemas convencionais. ata a visión global do territorio. Ascension Tech. a través do Grupo de Investigación de Visualización Avanzada (VideaLAB). A través dun convenio coa produtora Dygra Films. tal como o mostra o feito de que estea presente en exposicións. Na comunidade galega téñense creado algunhas das produción nestes novos formatos de xeración de contidos en 3D. a produtora galega convírtese na primeira factoría española que consigue tal feito. vai ser proxectada no parque temático da Warner Bros en Madrid. eses avances xa se están a aplicar á realización da obra de animación Jako. xunto co Grupo de Sistemas Autónomos da Universidade da Coruña. O Siggraph 2004. Con iso. que combina imaxe real e imaxe sintética e que está destinada ao sector do entretemento. o Reality Center de Suíza ou o Reality Center de Reading (UK). Sony.. 200 A imaxe que se presenta é xerada en tempo real para mostrar a vista correspondente á dirección na que se orienta a devandita pantalla. como nun monitor estéreo. Neste momento. etc. Dende o detalle construtivo. Pode formar parte dun sistema de realidade virtual. serve non só de guía para o estudo do estado actual. que varía segundo se xira a pantalla en calquera dirección. tempo real e alta resolución 199 . de forma permanente. Ademáis. foi o marco elixido pola empresa galega Enxebre Entertainment para a exhibición das súas últimas producións audiovisuais en 3D estereoscópico. Jako. VideaLAB desenvolveu o modelado 199 Aínda hoxe. permitindo cubrir por completo os 360º do ámbito que rodea o usuario . baséase na captura dos movementos que o usuario realiza coa pantalla. a feira mundial máis importante das dedicadas ao mundo dos gráficos por ordenador. Outra das liñas de investigación nas que traballa a compañía. como no Reality Center de Toquio. Os proxectos foron adaptados para traballar con hardware de casas tan coñecidas como InterSense. da Universidade da Coruña. o funcionamento de Capitais Virtuais 2000. é o desenvolvemento dun sistema de edición non lineal. O Sistema Avanzado de Navegación sobre Terreos Interactivo (SANTI) é un proxecto de simulación do terreo en 3D en tempo real que mostra Galicia dende o aire a partir de tres requisitos básicos: interactividade. senón tamén para a recreación do espazo en épocas pasadas.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A estereoscopía é pois unha visión en estéreo. o edificio e a cidade.

fotografía. Todos eles contribuíron á configuración dunha das características diferenciadoras do vídeo galego e é que as súas primeiras fitas non estaban producidas por artistas. vendo unha serie de contidos multimedia deseñados especificamente para este proxecto (espazos virtuais. un sistema de realidade virtual inmersivo.. moi próximos ao discurso da publicidade.. Manuel G. a súa única posibilidade de profesionalización. cunha posprodución elaborada e rigorosa. de Xavier Villaverde (Vídeo Trama) e Denantes (1984)..) e mesmo poder ver a outros usuarios que se moven e gozan do mesmo espazo de forma independente. sons. investigando nos seus límites expresivos. interactivo e multiusuario. 203 O soporte electromagnético sería. VideaLAB creou tamén o Museo Baleiro201. Tamén é posible atopar influencias cinematográficas en Carlos Amil. alternábase a produción industrial con pequenos experimentos persoais. un oficial da patrulla espacial intergaláctica encargada de velar pola seguridade do cosmos e é. Por outro lado.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA tridimensional do Pazo dos señores D'Abondo. fume e aroma de incenso. nos que se explotan as posibilidades técnicas e visuais dos novos equipos.. da película O bosque animado. Arximiro García. Eloy Lozano. Un filme que foi proxectado no posto de Turgalicia na feira FITUR 2005. a ovella negra da formación. obxectos. 16 e 35 mm. como en Mujer atrapada. integrou na produción Cuatro escultores materiais e técnicas de diferentes soportes (cinema. que consiste nun espazo real que está baleiro. Grazas a un convenio de colaboración entre a Xunta de Galicia e a Universidade da Coruña. Madarnás. 202 203 209 . Xavier Iglesias. transitable. Ambos os dous traballos foron realizados partindo duns recursos cinematográficos. que terá continuidade en Noticiero espacial e en Jako y el ladrón de mascotas (2004). Naqueles anos. arte. mediante a aplicación de técnicas de iluminación por radiancia para a creación audiovisual en animación 3D. Na curta Cuento de Navidad (2001). de Manolo Abad (Espello Vídeo Cine). se ben. tales como Espello Vídeo Cine (1982) ou Vídeo Trama (1983). Tratábase de pequenas cooperativas de creadores e afeccionados ao cinema e algúns deles levaban xa preto de dez anos filmando en súper 8. pioneiro dende 1974 na realización de curtametraxes cinematográficas en 35 mm. que se está a construír en Santiago de Compostela. é un descoñecido malia a súa experiencia cinematográfica. diapositivas. Consecuencia destas investigacións foi a produción de dúas fitas tituladas Veneno puro (1984). 5. Algúns autores como Antonio Simón utilizan o soporte videográfico como unha posta en escena claramente cinematográfica. O novo soporte. esta última realizada con motivo do Ano Santo 2004 e que combina imaxe real en 3D e imaxe sintética e que conta con efectos como vento. Enxebre Entertanment produce vídeo estereoscópico e conta con varias realizacións de animación. con intención de relato e moi influídos pola vangarda do cinema e eran fitas do mesmo corte das que se estaban a producir no resto do Estado. conseguiu resultados creativos. O El pez que habla (2004) combina imaxe real submarina en 3D e imaxe sintética e foi rodada no Aquarium Finisterrae da Coruña 202 . ademais. sen fíos.3 O VÍDEO EN GALICIA Os inicios da vídeocreación en Galicia organizáronse arredor de produtoras industriais. Antón Caeiro e outros. ambas as dúas da Coruña e xurdidas da iniciativa de antigos membros do grupo cinematográfico Imaxe. mediante unha mochila cun PC portátil e lentes de realidade virtual.) onde. o usuario percórreo fisicamente e percíbeo como unha realidade circundante en tres dimensións. inicia a saga de Jako. senón por cineastas autodidactas que dispoñían de tecnoloxía profesional nas 201 A orixe do proxecto de Museo Vacío atópase na busca de creación de contidos para a futura Cidade da Cultura. o vídeo. sen códigos preconcibidos. Outras producións son Amor amores (2004) ou Ritos e lendas da catedral (2004). segundo Manuel González Álvarez. xa que daquela ninguén vivía en Galicia da produción de imaxes.

El final del romance (1991) e os vídeos de Antón Reixa. algo máis tardío. son dúas viaxes pola Galicia actual. tras a que funda a súa produtora Vídeo Esquimal. celebrada en Madrid en 1983. Salvamento e socorrismo (1984). No resto das obras é posible atopar outros temas como a relación da música coa experimentación formal e a presenza dos propios medios de comunicación (cinema. de Manuel Abad. da música. Xavier Villaverde homenaxeou dunha forma peculiar o thriller policial en Viuda de Gómez e hijos (1984). realizado entre 1973 e 1975 en formato cinematográfico e que Velo inseriu neste conxunto para enriquecer o resultado global. Nalgunhas fitas utilizouse unha canción/texto como referente claro que lle proporcionaba unidade narrativa ao producto. A liña formal do conxunto rompe en Homenaje a León Felipe. Soneira/Briset. mentres que noutras. procede de ámbitos tan heteroxéneos como o deseño. é a primeira videocreación deste autor. as artes plásticas ou o ensino. Os guións. ou na videoinstalación LA (1987) de Pgbellas. concisos na narrativa e ricos na linguaxe. A través de fontes documentais de variadas procedencias. en 1982 o Ministerio de Cultura encargoulle ao cineasta galego Carlos Velo unha serie de dezaséis vídeos para a exposición Os españois republicanos no exilio. de Xavier Villaverde e Antón Reixa. o carácter didáctico ten prioridade nestas producións. máis preocupados por certo tipo de comunicación directa. que prescinde de particulares localismos 204 . Alicia en Galicia caníbal (1984) e Galicia sitio distinto (1988). Cunha duración total de hora e media en diferentes minutados e ideada como apoio audiovisual da exposición. En canto ao contido e á temática destes vídeos. Sexo Macumba (1985). Durme Rainer estás morto (1986) de Antón Segade é unha particular homenaxe a Fasbinder. Xosé Búa. Pgbellas. Tamén en canto aos contidos e ás formas narrativas utilizadas se evidencia esta pegada. Queda patente a influencia do cine na formación dos autores de vídeos galegos. universal. O discurso hiperfragmentado da televisión aparecía en 365 (1992). posuídos da verdade cara ao espectador. están. Xesús Vecino. Antón Segade. publicidade e televisión). Cada un dos seus vídeos ten autonomía propia. Alberto Expósito. sobre todo. a xulgar pola cantidade de videoclips realizados: Siniestro Total (1983). O segundo grupo de autores. dá información e invita á reflexión sen dependencia dos restantes. o que se buscaba era a adecuación do ritmo visual de imaxes e sons sen referentes concretos e. Xosé Abad móstrase fascinado pola fotografía en Gris Púrpura (1991). entre outros. pola contra. . é posible observar como nalgúns deles se dá un compromiso evidente coa realidade galega. En Bremen Onde (1986) de Briset/Soneira e 24x25 (1984) de Antón Caeiro os fragmentos de cinema afeccionado relaciónanse directamente co obxecto central da obra. mentres que outros autores se interesan máis pola investigación sobre estruturas formais. Mateo Meléndrez. Manuel Abad. Ai amante (1988). xerados nas orixes da produción videográfica en Galicia. aínda que admitindo un 204 Denantes (1984) é un dos primeiros vídeos que toma Galicia como marco referencial para abordar un tema universal: Galicia era a comunidade que rexistra un maior número de suicidios da península. Son Ignacio Pardo. o autor. de Antón Reixa. con formato de videoclip. Antón Reixa. Nos seus traballos parece haber unha menor preocupación pola historia e unha maior énfase na envoltura formal. sen referentes culturais nacionalistas. noutros casos. o terror e King Kong en Veneno Puro (1984). elabora un ensaio sobre o suicidio na sociedade galega. que atrapa comodamente o dramatismo daquel tempo. Pedro Losada ou Xose Abad. Unha das constantes no conxunto das primeiras videocreaciones galegas é a importancia do espazo sonoro e. estaban ao servizo dunha sutil narración asociativa. no que a través dun ritmo endemoñado e unha eficaz utilización dos efectos se lles pasa revista aos procesos de transformación e cambio que se produciron no país naquela década. Por outro lado. especialmente. senón tamén un territorio de exploración e investigación persoal. Nela propón un percorrido irónico e divertido por algunhas das constantes esquizofrénicas do país galego e conta coa música dos Resentidos e a especial capacidade de comunicación persoal de Reixa.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO súas propias empresas e para os que o vídeo non era soamente un novo oficio.

Vida cultural. Triade crea unha praza para cada unha das cancións que interpreta o grupo Aviador DRO na súa xira 2001. Cabaret Pop. centros científicos de investigación e centros de ensino. documental no 205 206 Outros realizadores como Isabel Coixet. como un faro ou final dos camiños da historia. México 1939. Gran Plaza Asimov (2001). ademais de dispoñer dun completo arquivo de imaxes en sistema Betacam SP sobre fauna e flora de Galicia. Varias son as empresas dedicadas á produción videográfica en Galicia. Danza Invisible. buscan a expresión dun mundo compacto e coherente co discurso anarco-científico do grupo. en xaneiro de 2002. Na videocreación para a escenografía Mecanisburgo (2000). Siniestro Total. un vídeo musical realizado por Triade. Producciones Federico de la Peña está especializada na produción de documentais de natureza. Entre algunhas das producións audiovisuais que se realizaron ese con motivo están seis traballos de videocreación impulsados por Canal +. Baixo o título xeral de Seis olladas de Compostela outros tantos realizadores tentaron recrear a esencia da capital compostelá. Luz e Esclarecidos. documental que mostra por vez primeira a praga do gurgullo do eucalipto. a meta final. enemigo del eucalipto (1996). O realizador ourensán Xavier Bermúdez tenta axudar a descubrir Compostela. O peregrino. Vida política. La Guardia. Antón Reixa produciu xa en tempos máis recentes numerosos videoclips. Los niños de Morelia. Manuel Iglesias. Nación Reixa. levada a cabo por Formato Producciones e estreadea no Teatro Madrid. presentando un índice de especialización medio ou baixo. na que se mostra a vida oculta nas brañas galegas 206 . asociacións municipais. Dos músicos) e os personaxes (Lázaro Cárdenas. El latido de la braña (1996). Trátase dunha intervención videográfica e musical sobre o Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago de Compostela. Antón Reixa. Plan de recuperación de ríos de Galicia (1997). Os peregrinos é unha destas creacións 205 . como a cidade construída. Adios a la república). Mikel Erentxun. Para a escenografía de Genoma Tour '99 (1999-2000) Triade Comunicación de Empresas crea un conxunto de doce pezas que supoñen máis de 75 minutos de imaxes inspiradas na estética do cartelismo soviético de principios do século XX. Un arquitecto). chega ao cumio do Monte do Gozo e divisa Santiago. Rosendo. escrita e dirixida por Reixa. Homenaje a Luís Buñuel. coa mestura de técnicas e recursos visuais. Durante o ano 2000 a cidade de Santiago de Compostela ostentou a condición de Capital Cultural de Europa. ¿Estarán vivos? ¿Serán de pedra? (2000) é unha vídeo creación. En total. integrados nun bloque sobre a vida do exilio arredor de 3 criterios temáticos vinculados entre si: a historia e a política (El éxodo y el llanto. Los Enemigos. Pintura y poesía. cidade virtual na que se atopa a Gran Plaza Asimov. administracións públicas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA visionado cronolóxico. Hombres G. as películas serie B norteamericanas dos cincuenta e os filmes xaponeses de mostros. producida por Portozás Visión (actualmente Filmanova) para Canal + España. 211 . En nombre de la infanta Carlota (2002) vén ser unha realiación audiovisual do musical do mesmo título. E que recibiu o Pemio Divulgación da Casa das Ciencias da Coruña. a cultura (Poetas sin retorno. máis dunha hora e media de imaxes que. Divinas palabras. entre os que destacan os realizados para Joaquín Sabina. Ricardo Boo e Manuel Palacios asinan os demais traballos. recrea o mundo do grupo tecno Aviador DRO. destinados ás televisións locais e autonómicas. publicitaria ou mesmo cinematográfica. encarnado polo actor Francis Lorenzo. Duncan Dhu. malia que a maior parte delas combinan este tipo de produtos coa produción televisiva. Vida cotidiana. Tres pintores. empregando imaxes 3 D para ilustrar as xentes e os lugares de Mecanisburgo. Os Resentidos. Algunhas das súas principais producións son: Gonipterus. Homenaje a León Felipe.

Lugo. Sabina. como Duncan Dhu. A videocreación 1848-2002 (2003) foi realizada por encarga do Museo do Mar de Galicia para a exposición Olladas oceánicas 2003/4 e consta dunha peza que describe a transformación do cadro do artista francés. como A cultura dos castros (1994). combina diferentes disciplinas para intervir en espazos. ou El derecho a la formación permanente (1996). La Coruña: luz. 1989 e un longo etcétera de vídeos de tipo cultural e biográfico. O seu videoclip Twin Power obtivo o Premio do Público no Festival de Videoclips Nacionais. 5. para cuxa produción e desenvolvemento aplicou tecnoloxía da televisión dixital e multimedia. Ibisa TV produciu A sal da terra (1998). videoinstalacións. moitas veces esquecido. Cantos. Sony aceptou a derrota e comezou a desenvolver as súas propias videocaseteiras baseadas en VHS. sobre Compostela-Porto-Salamanca. A mensaxe das estrelas (1995) ou Expresionismo (1998). videocreación. que xoga a clase obreira na conformación e desenvolvemento da sociedade europea nos séculos XIX e XX. Iris Produccións está especializada na realización de diferentes producións en soporte videográfico. talk show e televisión interactiva. Los Secretos ou Rosendo. ou Los molinos tradicionales de Pontevedra. El relevo histórico (1998). e composto de cinco cápsulas dun minuto. Juan Lesta e Belén Montero actúaan como realizadores-directores de proxectos audiovisuais relacionados coa música ou a arte: vídeo en tempo real para concertos en directo. as capitais europeas da Cultura (do 2000 ao 2002). ademais de Cambalache. Saúde laboral no sector da pizarra ou Saúde laboral no sector do metal en Galicia para a formación en prevención de riscos. cando dúas compañías empezaron a perfeccionar os seus propios formatos. ¿Volverás? (2002) é un videoclip de animación realizado para Elefant Récords. Bailando (1999) é unha encarga da empresa discográfica Chewaca e o seu grupo Astrud. Jean François Millet. Sony creara o sistema Betamax e JVC. La herencia de Germinal (1998). fundamentalmente de carácter educativo ou corporativo.1 A distribución videográfica e de DVD en Galicia As videocaseteiras fixeron a súa aparición a mediados dos setenta. eventos. Las Espigadoras nun retrato de mariscadoras nunha ría contaminada polas empresas do petróleo. Ringo Rango é unha produtora de Antón Reixa. sobre o movemento sindical o papel. videoclips.3. ciudad bimilenaria. Manuel María da Terra Chá. que se detén tanto nos que aínda están en uso coma nos que pasaron a unha situación de abandono ou de ruína. Compostela. Igualmente. Durante a década dos oitenta houbo unha feroz batalla entre ambas as dúas compañías para impoñer a súa norma. Ophiusa tamén conta cunha ampla experiencia na produción videográfica. coplas e romances de cego. Luz Casal. o vencedor foi JVC e. Despois de varios anos de loita. o VHS (Vídeo Home System). non compatibles entre eles. un proxecto consistente en cápsulas de docuficción sobre a historia do século XX. Pontevedra. mar y crista. Memoria de rosas: A ruta de Rosalía de Castro. creado para a televisión do metro de Barcelona. capital de Occidente. Siniestro Total. con A vida nas augas doces a través do microscopio. exposicións ou mostras de arte. Ourense. boa vila.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que se recolle un estudo sobre o acondicionamento dos ríos de Galicia. para 1985. A produtora proxecta en actuacións con música vídeos propios baseados en loops de imaxes postproducidas. o VHS xa se impuxera como estándar. Noutras ocasións. María Pita: 1589. sobre a historia da clase obreira galega dende as orixes do sindicalismo ata os conflitos obreiros dos anos 70. 24 h na canteira. la ciudad del oro. etc. piedra. Baixo o nome de DSK. premio AGAPI 1999 ao mellor vídeo industrial ou corporativo. que continúa coa produción de clips de artistas españois. celebrado o mes de xuño en Barcelona pola revista SCOPE. Golosinas (2000). .

tratando de ocupar o espazo industrial e económico que conseguiu a industria videográfica nestes anos: unhas quedaron no camiño e non lograron os seus obxectivos e outras aliáronse con ela para saír mutuamente favorecidas.9 millóns de unidades no 2002 aos 22. o futuro preséntase ameazante e os retos aumentan para poñer a proba os profesionais.665 millóns de euros en 2003. o que supón 53. segundo se reflicte no Anuario de las Artes Escénicas.5 millóns de 2002) e 207 2. novas tecnoloxías viñeron empurrando con forza. vinculada á introdución do DVD. Como aconteceu coa música. ao pasar dos 11. descenden os principais indicadores. no que se refire ao alugamento de DVD estas cifras foron maiores: obtívose unha facturación de 99. nesta ocasión.6 millóns de euros (fronte aos 43.8 millóns. da SGAE 2004. Musicales y Audiovisuais. os que se enfrontan son o estándar Blu-Ray. que está impulsando aos consumidores europeos ao gasto neste novo soporte. o gasto en alugamentos de VHS descendeu un 39. ata situarse nos 1. 213 . no referido ás compras de DVD. no que a compras se refire.5 en 2003.537 millóns en 2003. o que supón practicamente triplicar as cifras de VHS. o número de títulos editados para a venda directa diminuíu e os ingresos pasaron dos 160 millóns de euros en 2002 aos 102. as cifras mostran unha evolución claramente positiva: o valor das vendas aumentou de 160. Dende que comezou a desenvolverse a tecnoloxía do vídeo. Pero con Internet e outras posibles iniciativas empresariais. apoiado por Sony. experimentou unha evolución favorable: creceu un 19.8% máis. ata os 383. as cifras do novo formato foron superiores aos de VHS. por primeira vez.015 millóns de euros en gasto de fitas magnéticas. Non obstante. Este proceso fixo que a industria videográfica se revitalice e se incremente o gasto en audiovisual dos fogares europeos. a industria videográfica está a sufrir un proceso de renovación da tecnoloxía da imaxe. O formato VHS segue contando cunha presenza maioritaria. pola substitución do formato VHS no soporte dixital DVD. baseado en láser azul. O principal protagonista é o DVD.1% máis que en 2002.087 millóns. Así.0 en 2003. A evolución desta cifra é paralela á do número de fitas vendidas aos consumidores.6%.4%. O número final de DVD vendidos aos consumidores case se duplicou. En cambio. un 13. o gasto en alugar DVD pasou de 927 millóns de euros en 2002 a 1. o sector de vídeo.7 millóns do ano 2002 aos 281 millóns de euros no 2003. A historia repítese e. JVC e Philips e o formato HD-DVD. En 2003.5 millóns de euros.026 millóns de euros. Sumando estes datos. porcentaxe que case duplicaba o do ano 2002. Estes datos indican que cada vez son máis as casa nas que cohabitan o reprodutor de VHS e o do DVD. O reprodutor de DVD vaise impoñendo: o 34% contaba cun no ano 2003.2 millóns en 2002 aos 10. aínda que este incremento é menor ao que se produciu en 2002 con respecto ao ano anterior. apoiado por NEC e Toshi. debido a esa evolución positiva do DVD como novo soporte. aínda que en regresión a favor do DVD. Tamén en España. O gasto en vídeo dos consumidores europeos ascendeu a 12. un 65. En alugamentos tamén se percibe a substitución progresiva do formato VHS polo DVD.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O panorama actual deste mercado ofrece unha contenda similar. Respecto do alugamento. o sector videográfico mostra sinais dun cambio estrutural.6 millóns de unidades en 2003. cuxo gasto chega a cuadriplicar o do VHS 207 .6 de 2002) e se realizaron 41 millóns de transaccións. O actual mercado videográfico está en plena reconversión. No que se refire ao mercado de compra de VHS. Así. As cifras indican tamén o forte poder adquisitivo daqueles que xa teñen reprodutor de DVD e que están a acumular películas nestes anos iniciais. a evolución tamén foi positiva e. mentres que as de DVD se cifraron en 8. se en alugamento de VHS se obtivo unha facturación de 52. que caeu dos 13. O sistema de vídeo dixital posúe a súa propia loita para definir quen quedará co estándar do DVD de alta definición.2 millóns de euros (por debaixo dos 74.

aínda que foron estreadas puntualmente nas pantallas de cinema e viñeron obtendo repercusión en distintos festivais internacionais. en vídeo e DVD.5% máis que no 2002. como traballan. editouse en xuño do 2004 en DVD. 208 209 Os tres filmes foron escritos e dirixidos por Juan Pinzás e producidos por Pilar Sueiro. tempo máis que suficiente para explotar con habilidade a película no mercado de alugamento e mesmo no de venda directa. De feito. Así. outro tanto antes de que pasen polas canles dixitais de pago. Warner Music foi a responsable da distribución do DVD desta obra dirixida por Ignacio Vilar.1. alemán e italiano) e os seus creadores puxeron especial interese na calidade do son. a televisión e. é dicir. edítase en versión orixinal con subtítulos en 6 idiomas (castelán. poderán velos en cuestión de semanas pola pequena pantalla.6 millóns de alugamentos (moi por enriba dos 23. o tráiler promocional. sobre todo. as biografías dos seus protagonistas. a aparición do DVD. Vía Láctea Filmes. as letras das cancións. portugués. A maioría das compañías videográficas. fotos da rodaxe e 5 cancións de Hai Un Paraíso. Respecto da película que se estreou nos cines o 19 de maio do 2004. favorecendo así ao vídeo. serviu para revitalizar o mercado. o formato de DVD tamén superou ao VHS no ámbito de alugamento. Outro dato relevante é a da empresa Blockbuster. gravadas durante a filmación da fita. Entre os extras do DVD aos que se poden acceder dende o seu completo menú. un 28. Así pois. lonxe de prexudicar a industria cinematográfica. esencial para gozar ao máximo da música que preside a longametraxe. titulado Un bosque de música. as canles dixitais). información sobre o grupo e sobre a produtora de Un bosque de música.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO realizáronse un total de 48. como é probable. o DVD de Un bosque de música inclúe contidos inéditos. como se formaron. as distribuidoras respectan as ventás e ata que as películas de estrea cheguen ás canles dixitais deberá pasar un ano. a primeira de carácter monográfico sobre un grupo español que se filma en Galicia. Se. que afirma que xa aluga o 80% das súas películas en DVD. o que supón a asimilación definitiva desta nova tecnoloxía por parte dos españois. A produtora Atlántico Films asinou un acordo coa distribuidora e produtora de vídeo e cinema Manga Films. que poderá beneficiarse do apoio publicitario que recibiu o cinema pouco antes. Dolby Analóxico e Estéreo. A longametraxe musical-documental de Vía Láctea sobre o grupo folk Luar na lubre. . polo que esta última comercializará en España e Andorra. Agás casos puntuais. a película combina a música de Luar na Lubre con impactantes imaxes de Galicia. destacan o making of (como se fixo). no que a mensaxe que se lle transmite ao espectador é que os éxitos cinematográficos que nestes momentos están nos cines. tras impoñerse na venda. o ciclo rebaixarase igualmente para a súa explotación en salas cinematográficas. inglés. un filme rodado en outono do 2004 e que pecha a triloxía oficial Dogma'95 do cinema español 208 . estas ventás tenden a acurtarse.4 millóns de 2002). as asociacións de videoclubs e a agrupación de almacenistas (Anemsevi) puxéronse de acordo para promover unha campaña publicitaria do vídeo e do DVD de alugamento que lle transmita ao consumidor final a existencia dunha alternativa para o fogar que reúne unha serie de vantaxes claras respecto da oferta que fan as demais alternativas (o cinema. as vendas en DVD poden marcar o éxito ou o fracaso comercial dunha produción. Estase a asistir ultimamente a un bombardeo publicitario por parte destas últimas. francés. as dúas películas producidas por Pilar Sueiro dentro da vangarda cinematográfica Dogma 95: Érase otra vez e Días de voda. ambas as dúas de Juan Pinzás. A estes dous títulos uniráselles El desenlace. está o videoclub onde pode alugar as novidades en cuestión de cinco ou seis meses. entre medias. En total. A confusión que se trata de crear no espectador-consumidor pasa por facerlle esquecer que. polo que inclúe as opcións Dolby Dixital SR 5. case tanto como a venda de entradas en salas. en que se inspiran para a composición dos seus temas e o porqué do éxito que os levou a converterse en referencia do movemento folk máis alá das nosas fronteiras 209 . o mercado do alugamento ascendeu a 151.8 millóns de euros no 2003. o que lle axuda ao espectador a coñecer cada membro da formación galega. nas canles de pago. Ao longo dos seus 80 minutos. As dúas fitas permanecían inéditas en vídeo e DVD ata tal data en España. Segundo os analistas.

a lenda. (A&E Home Video). Nun mercado onde os reprodutores de DVD se aproximan ao 50% de penetración. e foi distribuída nos centros galegos de todo o mundo. que creou a súa propia marca dentro de EE. en vez dun estante cheo de vídeos. distribúese en DVD a través dunha coidada edición. o recente interese polos DVD sobre TV débese principalmente á comodidade de ter unha tempada completa en catro ou seis discos. un montante que ten moito que ver co feito de que a nosa Comunidade conte tamén cunha das grandes videodistribuidoras do ámbito estatal. a El señor de los anillos: El retorno del rey. para despois ir convertendo os principais consumidores en coleccionistas de espazos de TV. onde os produtores e distribuidores de contidos están a lanzar non só as series máis recentes das networks e as canles de cable. nas que se enfrontou. UU. A demanda de documentais e de series clásicas en DVD segue sendo minoritaria.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA El Cid. A televisión desembarca cada vez con máis intensidade no mercado do DVD. O secreto semella estar en identificar primeiro aqueles programas cunha base de seguidores incorporada. As viaxeiras da lúa. non só para lle dar saída ao seu catálogo de ficción. entre outras. senón tamén os seus éxitos de todos os tempos. que foi galardoada co Goya á Mellor Película de Animación en 2004. comercializouse en DVD destinado exclusivamente ao público infantil. que contou cun orzamento duns 300.. contratando distribuidores independentes en todo o mundo para vender os seus documentais ou mesmo recorrendo a tendas propias. foi emitida pola TVG e a súa canle internacional. as empresas ubicadas en Galicia e dedicadas á distribución videográfica son 3. incluíndo clásicos estranxeiros. e un nicho para cada tipo de programa de TV. e proba diso é que conseguira recadar ao redor de tres millóns de euros unicamente en España e nunhas datas. foi a primeira do seu xénero que se comercializou en DVD bilingüe en videoclubs e grandes superficies de Galicia211. coa consecuente necesidade de ver os episodios perdidos e de "engancharse" á trama tempada tras tempada. A isto habería que engadir a proverbial calidade de fidelizar que teñen as series. ata hai pouco territorio exclusivo do cine. 210 Outra opción é a de Arts and Entertainment Television Networks.8 millóns de Euros con 39 empregados. A pesar do escaso apoio que a fita obtivo nalgúns medios de comunicación especializados no mundo do cinema. a primeira grande obra de Filmax Animation que obtivo o Goya á Mellor Película de Animación no ano 2003. tanto físicas como por correo ou en Internet 210 . non é de estrañar que exista unha oferta duns 900 títulos. P3K: Pinocho 3000. outra das películas saídas da factoría de Filmax Animation. Os estudios de Hollywood foron os principais beneficiarios do boom da TV en DVD. Aínda que moitas televisións estadounidenses aproveitan as sinerxías dos grandes estudios aos que están afiliadas. Miss Marple e Poirot. algunhas optan por implementar outras estratexias de distribución. xa que producen e controlan a maior parte da programación televisiva e teñen as súas propias distribuidoras. o público respondeu bastante ben a esta ambiciosa proposta destinada a compracer a toda a familia. de Ibisa TV. unha serie de docuficción. senón tamén a series alleas. o Nadal de 2003. e facturaron no 2003 11. Guardianes del espacio. As viaxeiras da lúa. UU. Este fenómeno é especialmente masivo en EE. Con respecto á distribución de vídeo e DVD. Los vengadores. como as obras británicas Monty Python.000 euros para a súa produción. 211 215 . grazas a un convenio subscrito coa Consellería de Emigración. De acordo cos fabricantes deste formato. pero aínda así os distribuidores afirman que os ingresos poden ser significativos.

unha compañía situada en Cambre (A Coruña) e dedicada exclusivamente á distribución de títulos de cine pornográfico en formato VHS e DVD.9% dos medios convencionais. Ademais. unha nova compañía independente que xestiona contidos videográficos e ten como misión liderar a comercialización e difusión de obras cinematográficas independentes de autores españois.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Títulos comercializados por Papillón Films nos últimos anos e posto no ranking de distribudioras de vídeo según o número de títulos comercializados. o terceiro en 1999 ou o sexto no 2001. que distribúen o produto da maioría das compañías que operan en España. o 0. xunto a Juan Carlos Tous. O seu catálogo actual é incomparable a escala mundial pola extraordinaria variedade dous seus títulos. o soporte publicitario cine é o segundo medio que máis crece —un 5% sobre as cifras do 2002. no que se refire ao número total de títulos comercializados no mercado español. Continental Producciones e Alta Films. Segundo os últimos estudos. Wanda Visión. Pola súa banda Estévez Seven e Estevez Entertainment son o resulutado da iniciativa dun antigo profesional do mercado videográfico que foi consolidando senllas empresas con sede en Vilagarcía de Arousa. Tamén abordará a difusión de contidos a través das novas tecnoloxías. as empresas Tornasol Films. 12 10 8 6 4 2 0 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Títulos comercializados Puesto en el ranking español de títulos comercializados Trátase de Papillón Films. segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004—. documentais. constituíron Cameo Media. que fora director da división de vídeo e DVD de Manga Films. mediante a adquisición de licenzas.4 A PUBLICIDADE O cinema é un produto cultural no que a publicidade tamén está presente cumprindo un papel fundamentalmente de apoio. como son a distribuidora de vídeo e DVD Cameo e o consorcio de exportación de cinema español e latinoamericano Latido. que abranguen a totalidade dos xéneros. A fortaleza da empresa e o éxito da súa política de comercialización queda patente no cuarto posto que ocupou no ámbito español en 1997. 5. con 47. Papillón é o indiscutible líder deste sector no segmento de calidade en lingua española. centrándose nas comunidades de Galicia e Asturias. En efecto.6 millóns de euros. na actualidade o grupo Continental abriu novas liñas de negocio que lle permitirán participar activamente nas distintas ventás de explotación de obras audiovisuais. . aínda que ocupa o oitavo e o último lugar no ranking publicitario por volume de negocio. obras de teatro e musicais nas canles videográficas tradicionais e mediante novos medios de difusión.

A súa utilización sirve indirectamente para promocionar á empresa fabricante do producto. A súa duración oscila entre 20"e 30". Trátase. que irrompían abrindo novos espacios para a comunicación audiovisual 214 . Ten as mesmas características que o spot pero a súa duración é menor (entre 10” e 20”) 215 216 217 218 Trátase dun spot de longa duración (entre 1´30" e 3’) emitido no bloque publicitario no que se amosan os procesos técnicos. 221 217 .AA. Amorós (1999) “La imagen cinematográfica como soporte publicitario. político. imaxes. un semellante ao de radio. a partires de 1983. Posteriormente entraron en escea as televisións autonómicas. ficción publicitaria226) e os printers227. Publicación Galega de Pensamento Crítico. En: A Trabe de Ouro. converten a este medio nun obxecto de estudo interesante. en lugar de nos espazos reservados á publicidade 213 . sinais convencionais e movemento desafía barreiras territoriais. product as telepromocións placement . de 22 de diciembre. sons. 212 A. En España o monopolio televisivo ráchase coa chegada das televisións locais. Fronte ao tradicional spot flash publicitario 224 217 220 216 . merchandising225. Forman parte dun bloque publicitario que interrumpen a programación. 220 Espazos dedicados á promoción dun produto. poden adoptar algunha forma de concurso e incluír a participación da audiencia. É habitual que todos os textos e discursos sobre televisión comecen por afirmar que é o grande medio de comunicación actual.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Dende os comenzos do cine son moitos os directores que fixeron uso do soporte da Sétima Arte cunha finalidade exclusivamente publicitaria en tódalas súas modalidades 212 : ben sexa como promoción turístico-publicitaria. composición dun producto de xeito moi específica. promoción folclórica. A súa transmisión conxunta de palabras. Tempo de emisión na grella no que se amosan as avantaxes dun produto a través de mensaxes publicitarias. televisión privada comeza a operar en 1990 e. En canto ás formas publicitarias dispoñibles para o anunciante. prodúcese a multiplicación da oferta por satélite e cable. conscientes diso. pódese falar tamén dunha evolución motivada pola prioridade de responder ás necesidades de rendibilizar a súa presenza no medio. As cadeas de televisión. como escaparate para publicitar determinadas marcas e. Para os investigadores de audiencias é.o . cunha mensaxe ao inicio e/ou ao final dun programa ou unha información na que se cita expresamente a marca patrocinadora. sobre todo. autopromocións221. o medio rei. quizais. o medio cinematográfico serviu para promover. A colocación do produto ou product placement é unha práctica frecuente en cinema. institucional. o electrodoméstico imprescindible ou a forma de entretemento máis estendida no mundo desenvolvido. establecen as súas tarifas publicitarias máis caras nos programas de maior audiencia. Ambos os dous medios comparten a aspiración do anunciante de poder colocar a súa mensaxe dentro da propia programación. páx. A. o medio máis estimulante debido á súa evolución. etc. Santiago de Compostela: Fundación Sotelo Blanco. Aproximación histórica al fenómeno desde Galicia”. en 1980. Pontevedra: Diputación de Pontevedra. para ofertar a película como forma publicitaria. de Televisión Local por ondas terrestres (BOE nº 309. a pouco utilizada publirreportaxe218 e os patrocinios televisivos219 xurden novos formatos como . soporte publicitario-propagandístico. En Galicia estas experiencias de mesocomunicación datan de principios dos noventa. En: VV. productos publicitarios. Cando é o propio medio o que anuncia os seus propios produtos ou programas na grella da súa programación. Amorós (2000) “O sistema televisivo no Estado Español: visións políticas das Leis”. segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004. xa que representou o 41. Ao longo da historia. publicidade comercial. La publicidad en televisión. ao tempo que nun campo de máxima complexidade á hora de aconsellar unha compra eficiente. 219 De dous tipos. culturais e tamén ideolóxicas e sociais. patrocinios encuberto (bartering223. O principal obxectivo que perseguen os anunciantes é que os seus produtos cheguen ao maior número de espectadores posible. explicita ou implícitamente. ou ben se insiren entre os diferentes espacios televisivos Neste caso a marca e o producto aparecen identificados. xa que é o propio presentador ou unha terceira persoa quen o di. Nº 44: 33-51. A transformación dunha televisión en réximen de monopolio público a una televisión de oligopolio públicoprivado 215 . ademais.6% do investimento en medios convencionais do 2003. sobreimpresións222. aínda que a súa duración en emisión é moito menor. Esta mesma función cúmplea no medio televisivo o anuncio. na outra mensaxe incorpórase ao contido do programa. de 27 de decembro de 1995) existían máis de trinta televisións na comunidade galega. 123-133. do medio onde máis se inviste en publicidade. No momento de aprobarse a Ley 41/1995. 213 214 A televisión de Cardedeu (Barcelona) foi a primeira en emitir baixo o amparo administrativo que outorgaba naquel momento a Generalitat de Catalunya e o Tribunal Constitucional. finalmente. avantaxas. servizo ou causa tamén durante o desenvolvemento do programa.

000 3.85% máis que en 2002) e ocuparon 741. melloraron os en 2002. Tamén aumenta de forma 222 Inserción en pantalla da marca.000. que pode ser ou non consumidor tamén do poduto anunciado.00% 0.000 1. tanto nacionais como autonómicas.22% máis que no ano anterior. un 1. un 6. . Preténdese con esta modalidade de patrocinio encuberto e indirecto chegar a un público consumidor mais xeralista. en todos os casos. A marca pode ser ou non claramente identificable. a audiencia mantívose. pero que non gardan relación directa co produto anunciado orixinalmente.436 minutos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución de GRP`s da TVG.6% máis que en 2002.7 millóns de euros.693.2 millóns de euros. aumentaron o tempo dedicado á publicidade.9%. 223 Corresponde a unha modalidade de patrocinio encuberto onde o anunciante merca un espacio televisivo que logo venderá a unha canle de televisión ou productora co fin de inserir nel os seus espacios publicitarios ou productos. pois moitas das veces o produto se fai recoñecible ao espectador a través do envase (forma. En cambio. Pola súa banda.315. onde a marca anunciada ocupa o espacio visionado. Esta modalidade destaca porque inserta no mesmo relato a mensase publicitaria.00% 10. segundo o informe anual de televisión da axencia de medios Media Plánning.000. Tele 5 volve situarse á cabeza da cadea que máis anuncios emitiu. Só un dos medios convencionais decrece. Na repartición por medios.00% O número de anuncios emitidos nas cadeas españolas durante 2003 foi de 2. 228 229 A esta cifra de ingresos publicitarios das cadeas hai que sumar os procedentes doutros eventos publicitarios que aparecen en pantalla.00% 2. os medios convencionais. é notable o incremento experimentado por outros medios.000 1. subindo o 10.6 millóns de euros.500.000 500.00% 6. un 18. como os SMS ou os 906. Canal+ e o conxunto das canles autonómicas tamén viron como se incrementaba de forma importante o investimento publicitario. os medios non convencionais. Non obstante. superando o estancamento do período anterior. como é o caso de televisión.00% 14. 227 Cando determinadas marcas comerciais aparecen nos títulos de crédito dunha producción xa que son colaboradoras prestando o seus productos. As canles que emiten en aberto obtiveron uns ingresos por publicidade que.071 (un 16.3 millóns de euros. 229 . A partir de datos ofrecidos por Infoadex. cun 15. cun incremento do 3. Todas as cadeas. cun total de 277.8% máis que en 2002. O nome da marca aparece nos títulos de crédito finais ou ben utilizando un printer ó rematar o programa. cor. ata situarse en 12. un 6.152. a pesar do incremento en insercións publicitarias en televisión. e é precisamente o cinema. etc. porque a ficción publicitaria busca a mistura de xéneros rompendo as barreiras entre información. de modo que o telespectador o ve.846. o mercado publicitario en 2004 ascendeu o 6. obtiveron un volume de negocio que ascende a 6.00% 12. alcanzaron os 6.7% do PIB. 224 Consiste na compra de espazos publicitarios inseridos na imaxe dun soporte audiovisual. 3.677. Confírmase a tendencia á alza que vén experimentando dende 2003.4%.000 2. se ben estes incrementos presentan variacións segundo as distintas televisións 228 .2 millóns moi significativa o soporte Internet. ao tempo que mira o seu programa. publicidade e entretemento.000. Os ingresos obtidos por publicidade das televisións en España foron de 2. con incrementos superiores ao 10% respecto do obtido no ano 2002.556.00% 4.111.9%.500.5% máis ao investir 2.) Trátase de crear produtos promocionais dunha marca. o slogan ou calquera elemento publicitario.500. Estes datos seguen demostrando que as cadeas de televisión teñen que incrementar o seu oco publicitario para mellorar ás súas contas de resultados.000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 TVG Total TVG/Total 16.00% 8.000 2. 225 226 Probablemente sexa esta a forma de patrocinio encuberto máis achegada á ficcionalidade televisiva.

Capítulo IV (Programación e control). aínda que o custo de produción e emisión dos anuncios limite en boa medida os posibles clientes publicitarios rexionais de TVE-G. Se se ten en conta o criterio de estacionalidade. do 11 de xullo. Dende hai tempo. e os seguintes comerciais a marcas de implantación estatal.211 1. cando a media de emisión de tempo de publicidade era a metade da actual.959 1998 91. unha hora máis que en 2003. un 37. O primeiro bloque de anuncios publicitarios producidos e realizados en galego foi emitido durante a xornada de lanzamento da Televisión de Galicia. pero non será ata 1974 cando adquiere funcións plenas como Centro Rexional e comeza a emitir desconexións nas que se poderá incluír publicidade.200.230 2000 88.62% 7. A cadea gozaba.8% (un 21. 1996-2003.023 1.43% 6. Cola Cao. Cerveza San Miguel. os anuncios en idioma galego non foron producidos inmediatamente.255 1. ata a irrupción no contexto galego da televisión autonómica. mentres que o mes que rexistra menos publicidade na pequena pantalla é agosto.111.3% cambia de canle.3% da audiencia total) ve a publicidade indirectamente. amparada na Ley del Tercer Canal. Nocilla e Donuts.838 1997 90. A partir dese fito abríase a posibilidade.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Evolución do número de spots publicitarios na Televisión de Galicia. aínda que é digno de mencionar 230 Lei do Parlamento de Galicia 9/1984.87% 1. un 21.378 1. os meses de maio e xuño son a época preferida polos anunciantes para ocupar espazo en televisión. comeza as emisións a TVG nos estudios de San Marcos.00% 6.1 A produción publicitaria en Galicia O Centro Territorial de Televisión Española en Galicia inaugurábase o 25 de xullo de 1971. os spots das marcas galegas adoitan ser emitidos na nosa lingua e obsérvase unha tendencia crecente das empresas de fóra de Galicia e das multinacionais a galeguizar a súa publicidade na TVG.4.180 1. 1996 TVG España TVG/España 76. así como a defensa da identidade da nacionalidade galega 230 . Os anuncios deste inicial bloque publicitario foron difundidos na orde que a continuación se indica: Coca-Cola.588.01% 5. que fai outras cousas durante a emisión do bloque.778 2003 123. Na actualidade. o 56.2% sae da habitación onde está o televisor.628 7.999 2. Este aumento supón un 10% máis de investimento publicitario que o ano anterior e continúa así a tendencia iniciada en 1995.411 2001 92.071 5. en Santiago de Compostela. Principios de programación. é dicir.5% exponse á publicidade e. ata ese momento impensable.19% Fuente: Anuario 2003 da SGAE. de 11 de xuño de 1985) .84% 6. 5. xusto ao final do acto de inauguración 231 . Un estudo de AEDEMO.313. Pero a pesar desta explícita regulación. Pero a Televisión Española non foi de entrada un activo promotor de publicidade televisiva autóctona. do monopolio nacional. Sección 1ª.737 2002 111. Un estudio de Carat sinala que a media de emisión publicitaria televisiva en 2004 foi de 32 horas ao día. de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia (BOE nº 139. Entre os principios que marcan a programación desta emisora autonómica están a promoción e difusión da cultura e a lingua galegas.805.008. con datos extraidos de SOFRES.434.58% 7. senón que se introduciron de xeito gradual. No ano 1985. segundo datos de Media Plánning. O primeiro anuncio corresponde á multinacional Coca-Cola.405 1. a). as investigacións cualitativas de audiencias mostran a inestabilidade do consumidor televisivo en España. e non existía ningunha motivación que a levase a comercializar paquetes publicitarios destinados a empresas galegas que estiveran interesadas nun público obxectivo rexional. de promover unha publicidade rexional televisiva que comezará a aparecer timidamente. analiza o comportamento da audiencia ante un bloque publicitario: un 41.470. Artigo 16. deste grupo.964 1999 92. unha das marcas máis coñecidas e máis publicitadas do mundo. 231 219 .

04% no mesmo período. que estivo sempre relacionado de xeito contractual con diversas axencias.A. nin de carácter comercial nin institucional. Amorós (1992) “El control de grans grups multimedia a l’Estat español”. Ademais. está a comercializar dende o 1 de xaneiro de 2004 a publicidade de Televisión de Galicia e Radio Galega. a TVG podía contratar publicidade de xeito unilateral. canle de información económica de Recoletos. nº 126: 24. e Telemadrid SAT. A pesar desta exclusividade. pasando de 76.38% en todo o intervalo.22% no 2004. De este xeito. Barcelona. entre os anos 1989 e 1992. Publiespaña S. con sede en Madrid. Neste novo contrato. a exclusiva da publicidade da cadea autonómica de Galicia pasa a ser xestionada por Publicitas (empresa establecida en Barcelona e Madrid). No ano do inicio das emisións. as emisións da autonómica galega perderon peso no total español e pasaron de supoñer o 7. 232 Esta empresa é unha filial de Publitalia SpA que pertence a Silvio Berlusconi a través de Fininvest. empresa de exclusivas de publicidade de Recoletos Grupo de Comunicación. en 1985. Dende o ano 1993 ata o 2004. Telemadrid Radio. Sen embargo estes crecementos son manifestamente inferiores á media española. o que supón un incremento do 61. que dende 1997 xestiona a actividade publicitaria de Telemadrid. Como consecuencia diso. a axencia exerce o control total da programación publicitaria da TVG.4% en 1996 a só o 6. polo que o número de anuncios emitidos pola TVG tamén foi perdendo importancia relativa no total estatal. 233 A televisión e radio da Comunidade Autónoma de Galicia súmanse así á oferta comercial de Novomedia Audiovisual. Novomedia. o número de anuncios emitidos dende San Marcos tamén creceu de xeito importante no período 19962003. que ascende a 123. e ofrécelle á cadea autonómica un importe económico total de carácter anual coa garantía dun mínimo. aparece dentro da primeira entrega publicitaria da TVG. Novomedia abriu unha nova sede en Santiago de Compostela e formou novos equipos na comunidade autónoma. a TVG tivo un contrato de comisión en exclusiva coa axencia Lalinde Irabas e Asociados. tras gañar o concurso público convocado para o efecto pola Compañía de Radio-Televisión de Galicia 233 . control e programación da publicidade. ata 1987. a televisión autonómica contou.74%. a emisión vía satélite de Telemadrid. Berlusconi obtén a exclusividade da publicidade da cadea (a través de Publiespaña). A primeira fase de penetración do grupo multimedia de Berlusconi no espazo audiovisual español data de 1988. 232 . supuxeron un ingreso no primeiro semestre de 2004. moi por debaixo da media española. a canle autonómica da Comunidade de Madrid.823 a 123. distribuída a través de Digital+ e operadores de cable. dende o seu nacemento. pasa a ser a exclusivista total da comisión da conta publicitaria de Televisión de Galicia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que ningún anunciante galego. a axencia (Acción) IP é a nova exclusivista da TVG e continúa no mesmo sistema de garantirlle á cadea uns ingresos mínimos pola explotación publicitaria. A. 13. da distribución (Redespaña) e da producción (Videotime).999.9% no último ano. Novomedia tamén xestiona a publicidade de Expansión TV. Cfr. Os minutos dedicados pola TVG á publicidade tiveron un crecemento no período 1996-2004 do 85. . que foron variando ao longo do tempo e mantiveron distintos modelos de exclusividade para a contratación e programación dos paquetes publicitarios. Posteriormente. e dun 9. Ademais. Dende o ano 1987 ata 1989. A segunda fase corresponde á adquisición dun 25% das accións da canle privada Tele 5 (Gestevision T5) no ano 1990. cun departamento comercial encargado da xestión. cando as canles autonómicas TVG e TV-3 asinan un acordo publicitario e de subministro de programas co grupo Fininvest. Debido ao modelo mixto de financiamento. Na actualidade. En: Nous Horitzons.7%).5 millóns (+10.

as televisións locais absorben unha parte importante da torta publicitaria galega.000 200. decididamente. Na fase de posprodución e composición.000 800. a calidade creativa das producións é.000 600. a nivel artístico e técnico. Antena 3 aposta.000 0 Tras a aparición das cadeas privada de televisión en España. esta canle inaugura. informativos rexionais.000 400. concretamente en Santiago de Compostela. As televisións locais absorben unha importante % da publicidade galega 221 . Por outro lado. dado que os orzamentos son moi limitados. pola súa banda.000 20. As producións contan cunha presentación anómala en moitos aspectos. unha especie de axencia de noticias con delegacións en varias rexións.000 100. así como unha utilización indiscriminada dos recursos dixitais na narración. En Galicia. Estas composicións adoitan incluír a marca ou empresa comercial. Ademais de cubrir os eventos informativos da comunidade galega para a emisión nacional de Tele 5.000 50. Para a xestión desta actividade publicitaria.000 10. en desconexión. un centro territorial dotado con equipamento técnico de produción. o enderezo e algún tipo de slogan ou reclamo.000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 TVG España 900. 60. crea unha oficina comercial na Coruña que se encarga de planificar o mercado publicitario na comunidade galega. servíase da produtora Atlas.000 40.000 300. Tele 5. Unha tipoloxía habitual de produción de publicidade local de baixo custo é a que se realiza mediante a utilización de presentacións gráficas estáticas na pantalla. Atlas Galicia producía diariamente. no mes de outubro do ano 1995. pero. polo que a estratexia comunicativa das súas campañas presenta certas deficiencias.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Evolución dos minutos de publicidade da TVG. por un plan de creación de delegacións informativas territoriais.000 30.000 700. para realizar a cobertura informativa no territorio galego. obsérvanse defetos na banda sonora e voz en off. en xeral. como mala fotografía ou procesos moi primarios na utilización dos códigos visuais.000 500. inicia unha política comercial Novomedia comercializa dende o 2004. pero a cadea non aproveitaba as desconexións para emitir publicidade de carácter rexional. moi baixa. Nese mesmo momento. a publicidade da TVG estratéxica baseada nas desconexións e inserindo anuncios en exclusiva para o territorio galego durante os bloques publicitarios dos programas emitidos no ámbito estatal.

4. Martínez (2000) O cine na publicidade. Por exemplo.7 10. xa que se lles fai aos actores representar anuncios xa emitidos. actuando como fonte de información e vía de entretemento. como viña sendo tradicional (product placement). senon que dende hai pouco os argumentos publicitarios contaminan cada vez máis as tramas dos programas (ficción publicitaria).5 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 A calidade técnica234 e artística235 dos anuncios publicitarios emitidos na TVG mantense cos estándares impostos polos parámetros da publicidade internacional. mediante a dobraxe a este idioma da banda sonora. En calquera caso. O habitual era Unha nova ventá publicitaria gaña posicións nos últimos anos: Internet mensaxe comercial. compra. Agora. así como da propia cultura corporativa e de comunicación da empresa anunciadora. As entidades cunha estrutura empresarial estable e que posúen un plan de comunicación adoitan contar cunha axencia que lles xestiona a conta publicitaria e que se encarga de elaborar as estratexias de mercadotecnia. tanto no eido da produción coma da creatividade. mobilización social. a producción publicitaria en Galicia realizábase en formato cinematográfico (de 16mm ou 35mm) que compaxinábase cos formatos vídeo (U-Matic. Amorós e S. formación. 5. Santiago de Compostela: Tórculo Edicións. o arquetipo do star system cinematográfico na publicidade e a utilización de estrelas na publicidade. Un avance significativo é a introdución consciente da lingua galega nestas producións. déronse casos en que se fai que os actores falen dos produtos como parte do guión. 235 .7 7.4 8.e máis tarde Betacam SP).4 4 2 0 1996 7. que esas mencións publicitarias quedasen fóra da serie en si. incluíndoas en escenas achegadas ao inicio ou ao final do episodio coa advertencia de publicidade ou telepromoción. inserción de imaxes do cine na publucidade. A chamada rede de redes é o último medio de comunicación que se suma á cultura de masas. buscando potenciar o recordo do espectador e. Coa irrupción das tecnoloxías dixitais moita producción publicitaria filmábase en 35mm e despois facíase a posproducción en dixital. Modalidades e técnicas na creación publicitaria.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da saturación publicitaria na Televisión de Galicia 12 10 8 7. A asociación sinala que non se limitan xa a incluír envases e logotipos como parte do decorado e a enfocalos de forma relevante e reiterada. DVCPro ou DVCAM). fronte á televisión ou á radio.8 9. está en función do orzamento de execución. Hoxe dase a tendencia a traballar co video dixital (DVC. a notoriedade e eficacia da Ademais. A. a Internet.2 Novos mercados para a publicidade A Asociación de Usuarios da Comunicación (AUC) detectou unha nova forma de localización de produto: a reprodución de anuncios publicitarios como parte da trama das series televisivas. creación de negocios.1 7. a calidade dos anuncios publicitarios de orixe galega. escenificación cinematográfica.7 6 6. polo tanto.8 11. 234 A finais dos anos 60. Dende o punto de vista estético as tendencias mais usuais no deseño publicitario baseanse no cinema e pódense catalogar nas seguintes modalidades: imitación do cine na publicidade. unha nova ventá publicitaria está a gañar posicións nos últimos anos. deuse unha volta de torca máis.

O forte crecemento das conexións de banda ancha e do comercio electrónico en toda Europa significa que os consumidores están a dedicar cada vez máis tempo a Internet. as dez principais empresas do sector acaparan o 79. con 74. a inversión publicitaria na Internet en España alcanzará no ano 2008 os 48 millóns de euros. facendo clic sobre el.4 millóns) e da estimación da IAB Spain de 13. No 2003. etc. xa que é el quen selecciona entre todas as fontes de información e decide por onde vai navegar. prevese que entre o 15% e o 20% do torta publicitario europea corresponda á rede nos próximos anos.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA etc. A chamada revolución de Internet é unha achega histórica dos noventa baseada nas novas tecnoloxías e chamada a quedar para sempre. en detrimento doutros medios tradicionais. unha é para Internet. O banner é o formato publicitario máis coñecido e ofrece a posibilidade de demandar a información inmediatamente. que non puideron participar directamente no estudo. Son varias as formas que adopta a publicidade en Internet. o que suporía un incremento do 78% respecto ó 2003. A principal novidade deste medio é a interactividade. Internet ocupaba o sétimo lugar do ranking publicitario por volume de negocio. non é intrusista. E tamén este medio buscou apoio financeiro na publicidade. O resto de pequenos buscadores que non chegan a acaparar máis do 5% de todo o tráfico debido a consultas realizadas en Internet están igual de accesibles para calquera persoa. con un crecemento do 30. Está claro que os anunciantes.1 millóns. que medraron arredor dun 10.6 millóns de euros. Algunhas son interactivas e o espectador ten a posibilidade de xogar con elas. 236 237 Anuncios en prensa. segundo un informe de PricewaterhouseCoopers e Interactiva Advertising Bureau Spain (IAB Spain). segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004. Se continúan as tendencias de fondo ao ritmo debido (banda ancha. televisión.53% da facturación publicitaria nacional. quen se anuncia en Internet transmite unha imaxe de modernidade que reforza a confianza dos seus clientes. consumo de medios e penetración de Internet). De cada cinco horas de consumo de medios de comunicación. calquera pode publicitarse na rede. Internet pode combinarse perfectamente con outros soportes para reforzar o impacto publicitario 236 e a publicidade na web. cifra que como en anos anteriores rexistra un novo crecemento.Ademais. como antes o fixeron cada un dos outros medios masivos. A publicidade en Internet presenta varias vantaxes: o baixo custo. ata alcanzar 94. xa que só van á páxina aqueles que realmente desexen facelo. Segundo cálculos da consultora Forrester Research recopilados nun informe da Fundación Auna. Os layers permiten superpoñer animacións á web. aumentarán o seu investimento na Rede rapidamente. As pop ups son ventás emerxentes que flotan na web e que tamén nelas se pode facer clic. 223 . que non progresa con crecementos puntuais. independentemente do país onde se atope. O estudo que hai signos inequívocos de que a Rede se comporta moito mellor que os soportes tradicionais. xa que mentres que outros medios están fóra do alcance da pequena empresa. Esta tendencia seguirá os pasos do que se observa en Estados Unidos. sen que iso lles supoña ningunha interrupción. tales como a televisión. o 1. asociación que aglutina máis do 90% do sector publicitario interactivo español237. correspondentes ao mercado de enlaces patrocinados e buscadores. que potencia no usuario a sensación de intervir no proceso de comunicación.5 millóns de euros. cuxo obxectivo é chegar eficazmente aos seus públicos. Cada día son máis numerosos os anuncios televisivos acompañados dun enderezo web. Así aconteceu tamén en 2004. Esta cifra calculouse a partir dos ingresos publicitarios facturados polas propias empresas do sector (81. Un dos grandes atractivos deste medio é que non ten fronteiras. a radio ou os xornais.4% o pasado ano e destaca que é un medio xa maduro. xa que en calquera país do mundo se utilizan os mesmos buscadores aínda que sexa coa súa versión local. ofrecéndolles aos anunciantes novas posibilidades en liña para chegar aos seus públicos. onde o movemento publicitario na web alcanza xa os dous díxitos.3% dos medios convencionais.2% do mercado. o que supón o 1. a diferenza doutras formas.3% en 2004.

a empresa fai ás veces product placement en diferentes series. Canal Uno e.). decreceron os formatos máis intrusivos nun 15%.. O crecemento dos buscadores e enlaces patrocinados foi espectacular (768%). xunto a promocións sectoriais de interese que están apoiadas dende a Administración: o téxtil.). coma Pratos Combinados.. A maior parte das nosas axencias publicitarias están localizadas en Vigo. A Coruña e Santiago de Compostela.. dende as pequenas produtoras que fan directamente vídeos industriais. un reducido número de compañías cunha actividade normalizada de produción publicitaria. aparecen na comunidade autónoma varios tipos de características definidas. filmes como O ano da carracha ou o programa concurso Noite Brava. na comunidade un importante volume publicitario de campañas institucionais para televisión do Goberno galego (Galicia Calidade. automoción (9. seguido de ocio-entretemento (13).).. o granito. 5. Ademais.4..4%). Feiraco. seguido por finanzas (15.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O IAB aclara que este forte incremento débese fundamentalmente unha aposta dos considerados anunciantes tradicionais —en 2004 alcanzaron o 54. Os formatos que recibiron maior investimento en 2004 foron os integrados na páxina web (banners. EcoVigo. radio ou valos. a moda. e alcanzou xa o 20. e non tomou en conta o nivel de facturación nin a antigüidade. cos produtos pesqueiros (Pescanova. ademais. que se está a consolidar nos últimos anos como unha referencia para o hipersector da comunicación no Noroeste peninsular. Non todas producen de forma habitual anuncios audiovisuais.1%). Hai. aínda que combinada con outras actividades afíns. Claudio. A primeiro posto foi BAP & Conde. Estrella Galicia. dez puntos máis que en 2003— e do auxe do investimento en publicidade baseada en buscadores.1% do total. Alcántara.1%. botóns. tomando como factor esencial de valoración o recoñecemento profesional no propio sector. Por sectores.1% de cota. en función da calidade dos seus produtos publicitarios. A axencia Jj del Río elaborou spots para firmas como Escurís e traballos de carácter institucional para a Xunta. Entre as dez primeiras. que supoñen o 38. Terra de Miranda ou As Leis de Celavella. As empresas autóctonas máis publicitadas en Galicia están relacionadas coa alimentación (Froiz. cun 19. como prensa.. seguida de Imaxe. Neo. a Galicia Comunicación. en quinto lugar.). Luis Carballo e Idea. rañaceos e roubapáxinas). rotacións xerais (12). Maxán. os maiores investimentos déronse na páxina de inicio (24%). Existe. tendencia compartida con outros mercados como o estadounidense e o británico. a revista Imaxe & Comunicación. ás televisións locais que xeran elas mesmas os anuncios que emiten... aínda que representan o 10%. Practicamente a totalidade destes duplicaron a súa presenza en Internet durante o último ano. publicou en marzo do 2003 unha clasificación das axencias de publicidade galegas. ou coa banca (Banco Pastor. Un sector que posúe unha presenza publicitaria importante é a da automoción. correo electrónico (9) e chat-mensaxería instantánea (4). a maioría dedícanse á publicidade en soportes e medios máis tradicionais. destacan o das telecomunicacións. Imaxe é a axencia responsable dos anuncios de Estrella de Galicia.. Compostela 2000.8%) e viaxes-turismo (7. Outras axencias que operan no ámbito audiovisual para distintos clientes galegos son Idea e Canal Uno. sucesivamente. Cabreiroá ou Suzuki.3 Os principais axentes da produción audiovisual publicitaria en Galicia Coas debidas reservas coas que hai que interpretar sempre calquera tipo de clasificación.2%). De feito. Caixa Galicia. Gadisa. Estrella de Galicia é unha marca galega cunha presenza importante dentro do audiovisual galego.. Las Candelas. e o correo electrónico mercadotecnia duplícase. Por canles temáticas. a enquisa situou tamén. E Bap-Conde confecciona traballos audiovisuais para os anunciantes galegos Gadis ou San Luis. Caixa Galicia. No que se refire ás compañías audiovisuais dedicadas á produción publicitaria. medios de comunicación-ensino-cultura (11. Caixanova. sen embargo.6%. sen pasar por unha axencia. Xacobeo. .

Pepsi. para o Real Padroado de Turismo das Rías Baixas. Outra das facetas da empresa refírese aos vídeos institucionais. 225 . Xacobeo 2004. Gadis. Citröen. Manuel Gómez Pereira e Gracia Querejeta. vídeos divulgativos e promocionais para a Sociedade para o Desenvolvemento Comarcal de Galicia. etc-. Na actualidade entre os seus realizadores en exclusiva están Ramón Costafreda. DYR Producciones Audiovisuales. La Voz de Galicia. pop-ups. Pesca de baixura. Pantis Dorian Grey. é unha das principais productoras de publicidade do país. comunicados de prensa aos portais membros da rede GaliciaBanner. Ence. Todas as súas actividades vencelladas á publicidade están aglutinadas na area denominada Continental Spot e entre os directores cos que ten colaborado figuran Roberto García. enlaces de texto. etc. Central Lechera Asturiana. Galicia Hoxe. Aposta pola produción publicitaria.. Ternera Gallega. Ollo coas tallas. Radical Fruit. Por último. Para esta produtora traballan realizadores como Jorge Algora e Gustavo Balza. Estrella Galicia. Son os partners para Galicia das empresas especializadas en mercadotecnia en Internet líderes en Europa. Algunhas das campañas das que foi responsable son Diario 16. entre outros. Lúa Films é a denominación da produtora IACE. Héctor Gómez e Miquel Alcarria en Madrid e Galicia238. Pizzanova ou Malos tratos. das comarcas de Tabeirós-Terra de Montes. Santo Lus ou Xente Xove. fundamentalmente de vídeos institucionais. concellos. a Copa Davis ou Autismo en Galicia. situada en Vigo. Indugasa. Rodman Polyships. Callaghan. Galicia Banner xestiona a publicidade dos 30 portais galegos máis visitados. Productora Faro. 238 Con quen veñen de ser premiados cun Sol de ouro e un Sol de prata no Festival de Publicidad Iberoamericano El Sol. Carballiño. dedícase a produción de spots con tecnoloxía de Alta Definición.. S. algunhas das empresas que confiaron en Faro foron Coren. publicidade mediante elementos gráficos (banners. corporativa e documental de alta gama.. Telepizza. Estrella Damm. Radio Galega ou a propia TVG. O Ribeiro. O primeiro anuncio publicitario deste equipo data do ano 1984. Adegas Conde de Albarei. TradeDoubler ou Zanox. para o que conta cun equipo completo de rodaxe e posprodución en alta definición. Baixo Miño. Algúns dos seus spots son os de Mutua MMT Seguros. presta servizos publicitarios para axencias galegas de publicidade e para institucións. Estrella Galicia. Aldea Films leva a publicidade de grandes empresas galegas e os seus vídeos corporativos. como AdLink.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A máis antiga é Continental. Fontecelta. onde realizaron traballos para a Xunta.). Algúns dos seus anuncios e vídeos corporativos son os de Cabreiroá Única. asesoría e consultoría e deseño de formatos publicitarios. Tal é o caso das campañas de La Gafa de Oro. Pesca industrial. Os servizos que ofrecen son. Pola súa banda. Cunha carteira de más de 600 traballos coas principais axencias e para marcas nacionais e internacionais así coma para diferentes institucións -realizou anuncios para as campañas de Ford. Adivina Producciones está especializada en produción publicitaria e promocional. alta en buscadores. dende a súa posta en marcha. Cada vez hai unha maior utilización da produción audiovisual por parte dos anunciantes Pórtico de Comunicaciones é unha productora constituida no 1991 adicada á producción televisiva e publicitaria. da provincia de Ourense ou do concello de Sanxenxo. unha empresa ourensana de recente creación. Makeri ou Mobles Juviol. Algúns dos traballos promocionais realizados por esta empresa son o da provincia de Pontevedra. que abriu as súas portas na Coruña en 1996 e que. en canto aos vídeos industriais e corporativos. Lacón Galego. L. dedica unha boa parte do seu traballo á realización de spots publicitarios para a súa posterior emisión nas distintas cadeas do Estado español e Portugal. Café Candelas. Paradanta e Caldas. R. Mercadotecnia-mail. Terra de Trives ou vídeos para o Xacobeo 2004. Jaume de la Iguana.

Así mesmo. conscientes da súa enorme capacidade persuasiva. librerías de localizacións. mensaxerías. platós e decorados. existe neste momento un importante parque de equipamento de produción e posprodución de gama media-alta. 239 X. Pena (2002): “As orixes da publicidade audiovisual en Galicia: medios. directores de casting. cisternas. Consello da Cultura Galega. xunto coa consolidación da Licenciatura en Publicidade e Relacións Públicas da Universidade de Vigo (como responsable na formación de especialistas preparados que están a contribuír ao desenvolvemento desta industria). salas de montaxe.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Coa chegada e implantación da tecnoloxía dixital en Galicia. os equipos de produción e realización seguen contratando empresas de Madrid para realizar a posprodución e composición porque dispoñen de equipamento de última xeración e técnicos moi especializados en produción (iluminación) e posprodución publicitaria (telecinado. o Servizos de produción en xeral son tamén axencias de viaxes. Se hai unha maior afluencia de espectadores ás salas é. permisos de rodaxe. cada vez hai unha maior utilización da produción audiovisual por parte dos anunciantes. composición ou sonorización). axencias de actores e modelos. . dobraxe e mesturas. Estudos de comunicación. Non deben considerarse como ata agora. o Goberno galego. materiais para eventos. música de librería. edición de son. atrezzos. animais e adestradores. salas de posprodución.5 SERVIZOS DE APOIO Á PRODUCIÓN As industrias de apoio técnico audiovisual son básicas para o desenvolvemento do propio sector. Como apuntan Xaime Fandiño e Alberto Pena 239 . alugamento de coches. ficticios produto. xa que produtores. non obstante. plantas. axencias de azafatas. porque as películas están máis coidadas. Fandiño e A. seguros de rodaxe. coches antigos. o Entran no ámbito do Casting actores e actrices. a través de varios programas de axudas ás produtoras. laboratorios cine. deseño 3D. e o propio ritmo do mercado. o Hai tamén un apartado de localizacións. soportes e anunciantes”. servizos de CD-rom e DVD. casting especial. servizos de transfer e truka/títulos de crédito. 5. salas de proxección cine. liñas aéreas/aeroportos. material de hostalería. en gran medida. axencias de figuración. tinturerías e vestiario de época e accesorios. materiais para vestiario. actualmente tan importante para a estimulación do negocio e a economía dun país. De todos os xeitos. dobres e especialistas. bailaríns e compañías de baile. o O Atrezzo e vestiario inclúe armerías. estudios de gravación musical. coreógrafos. localizadores. maquetas. están construíndo un futuro cada día máis optimista para os axentes que interveñen neste proceso de comunicación. catering. distribuidores e exhibidores dependen do seu traballo. no que entran os construtores de decorado. é posible apreciar como o mercado publicitario audiovisual na comunidade galega aínda ten moitas carencias e son poucas as empresas preparadas para asumir o reto do novo milenio. se é posible un mellor son nas salas é grazas ós equipamentos cos que contan. para a realización de películas publicitarias de alto orzamento. e as propias estruturas corporativas das empresas publicitarias. barcos e atrezzo náutico. equipos posprodución (venda). representantes de actores e salas de casting. plató e estudios de gravación e seguridade e sinalizacións. meramente auxiliares. transporte de rodaxe e videowall e pantallas. inmerso xa na era audiovisual. ¿De que serve que os exhibidores melloren as súas salas se non hai posibilidade técnica de percibilo? Son varios os servizos de produción e posprodución que se adoitan englobar baixo a epígrafe xenérica de servizos auxiliares. servizos de copias. dereitos musicais. o A Posprodución e laboratorios engloba animación 2D. provedores de salóns de peiteado e maquillaxe. a información meteorolóxica.

as compañías especializadas en infografía e efectos especiais tamén experimentaron un rápido impulso. presentadores.2% en 2001. onde destacan principalmente os profesionais da Coruña e Santiago. que serían o 80% do total. De feito.3 millóns de Euros. A non coincidencia da súa distribución con respecto á das empresas de produción e servizos leva á conclusión de que non son empresas dedicadas expresamente ao mundo audiovisual e que. actores. O Observatorio Europeo do Audiovisual analizou na seu Yearbook 2003 as novas tecnoloxías. con 2. Hai catro empresas dedicadas ao vestiario de época. Este grupo sectorial. depende en boa medida do crecemento do mercado publicitario e rexistrou marxes de beneficio baixos desde 1997.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Moitos destes traballos fanos as mesmas produtoras audiovisuais e moitos servizos de produción. non existe unha especialización nesta profesión. están sendo realizados por empresas que tamén son produtoras. O cine. para unha producción de variedades. cos seus ingresos operativos crecendo desde os 304 millóns de euros de 1997 aos 675 millóns de 2001. O mesmo ocorre coa maquillaxe e co peiteado. como o alugamento de equipos de gravación. ao 4. cunhas perdas netas de 68 millóns de euros. Os seus ingresos operativos incrementáronse desde os 445 millóns de euros do 97. A evolución das empresas de servizos de produción vai en sintonía co desenvolvemento das produtoras audiovisuais e. dúas en Ourense. As empresas galegas de servicios auxiliares do sector audiovisual ascendían no 2003 a 56. se ben a rendibilidade está caendo claramente: a marxe de beneficios pasou do 9. Este sector segue sendo rendible (os beneficios netos foron de 12 millóns de euros no último exercicio considerado). o que provoca unha demanda notable de instalacións capaces de albergar este tipo de traballos. pero tras anos boiantes. As series de televisión e a publicidade non esixen na súa maior parte traxes de época. etc. pola súa banda. ata os 506 millóns de 2001. posto que. con actuacións musicais e público pode requirir dunha gran nave. un revestimento illante da acústica. As canles adoitan ter as súas propias instalacións. unha grella de iluminación elevada. A producción de series de ficción continúa medrando. que fan que en moitos casos estas empresas traballen habitualmente para outro tipo de clientes. aínda se está a falar da atomización de empresas e da escasa continuidade de produción (sobre todo. onde a marxe de beneficios foi de -8. artistas ou invitados para seren gravados. non obstante. parece decrecer.5. dos aspectos de atrezzo.8%. O seu tamaño variará segundo o tipo de programas. sobre todo. mentres un informativo ou un programa de entrevistas pode non necesitar máis que uns cantos metros cadrados. polo tanto. a pesar do crecemento da industria. non acode demasiado ás empresas de estudios de gravación e a publicidade continúa requirindo espazos de rodaxe. 5. 227 . que si son máis solicitados polas producións de longametraxe.2 de resultado antes de impostos e 202 empregados 240 Non existe unanimidade en canto ás verdadeiras necesidades de Galicia na dotación de estudios .1 Estudios de gravación As televisións marcan son as que marcan hoxendía o ritmo dos estudios de gravación.6% en 1999. Por outro lado. vestiario e peiteado. facturaban 28. no caso das longametraxes). Unha das actividades que se analiza é a dos laboratorios cinematográficos. A situación foi particularmente mala no ano 2001. unha porta de acceso coroada por un luminoso indicador de se se está a 240 Nestas cifras non e incluen as empresas de dobraxe e sonorización. unha en Vigo e unha na Coruña. pero tamén recorren a empresas privadas. ás que lles alugan estudios de gravación. disfraces. co grao de madurez do sector. O estudio de gravación sería o espazo no que se sitúan os decorados e as personaxes. traxes rexionais. en xeral. A área de gravación consta basicamente dunha serie de panos ou de cortinas. É o caso das distribuidoras de equipos e.

basicamente pola dotación da compañía compostelá CTV. e na meirande parte dos casos constitúe una solución provisional. dous almacéns de atrezzo e gardarroupa. sala de maquillaxe. ao igual que o Plató 1000 e o Plató 800 están conectados co control central de realización. ofrecer camerinos ou despachos de produción. illalo de luces exteriores ou facelo opaco. cunha superficie de 1. e máis económico. etc. tanto para ás empresas propietarias de estudios de gravación como para as usuarias resulta notable. o que permite levar a cabo todo tipo de produccións con multicámara. E dende setembro de 2004. Con el cubrían as necesidades de gravación para espazos publicitarios. cafetería. os estudos de gravación dispoñibles para ás productoras en Galicia na actualidade (11) alcanzaron un nivel de ocupación os últimos dous anos en torno ao 40%.. foi inaugurado en decembro de 1986. convén coñecer as necesidades dos posibles clientes. se ben se considera que o ideal sería que existisen firmas de servizos á produción que ofertasen este tipo de espazos. Sexa polo motivo que sexa. comedias de situación. Son dous os camiños habituais á hora de montar un estudio de gravación: o primeiro. concursos divulgativos. Según datos aportados por AEGA. Nos distintos estudios de produción de CTV teñen lugar as rodaxes de series como Pratos Combinados. actores e VIP's.100 m . . realización de casting. En todo caso. anuncios. sala de peiteado. programas de televisión de pequeno formato. O Plató 1000 de CTV. en Motouto-Teo. consiste na compra dunha nave industrial e sometela ao proceso de adecuación. obter permisos. cámaras ⎯en número mínimo de tres⎯. tanto para os materiais técnicos como eléctricos. A primeira das alternativas non contribue á estabilidade do sector. CTV oferta ademais todos os servizos auxiliares necesarios para levar a bo fin calquera produción de televisión. e dende entón foi utilizado en todo tipo de produtos televisivos: musicais. Non existe unanimidade en canto ás verdadeiras necesidades que se presentan en Galicia con respecto á dotación de estudios. o de construír un estudio de gravación partindo de cero. taller de carpintería para construción de 2 2 decorados (700 m ). Outro grupo destaca a imperiosa necesidade de ampliar a oferta. a produtora conta co estudio de gravación de maior superficie na comunidade galega e un dos máis grandes de 2 España. Cuarto sen ascensor ou Libro de familia ou concursos como Supermartes. despachos e oficinas para os clientes. A oferta destas instalacións na comunidade galega é ampla. e é conveniente coñecer o uso ao que pretende dirixirse para adecuar custos: insonorizar as instalacións. En febreiro de 1991 CTV ampliou as súas instalacións poñendo en marcha o Plató Mónica 200. salas de espera para o público. 1. arquivo de documentación audiovisual. infantís. xa que as primeiras arriscan un considerable investimento que pode permanecer ocioso boa parte do ano. etc. o A evolución das empresas auxiliares do audiovisual vai en sintonía co grado de madurez do sector investimento requirido é alto. Para algunhas empresas o problema radica na escasa optimización que se está a realizar das instalacións que hoxe en día se encontran xa no mercado e admiten a conveniencia de incrementar a dimensión e o equipamento dos actuais. en termos de custo. Antes de lanzarse a un negocio tan arriscado. xa que a existentes non resulta suficientes ou non se considera factible utilizar os estudios dispoñibles en condicións competitivas de eficiencia económica e produtiva. mentres que as segundas deben soportar o custo adicional de estaren continuamente montando e desmontando decorados nos espazos utilizados para rodaxe. O Plató Mónica 200. debates.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO gravar ou non. publicidade e cinema: seis camerinos e dous vestiarios (con servizos e duchas). tanto en directo como gravadas. resulta un feito contrastado que a gran maioría das empresas autóctonas non contan coa fortaleza económica suficiente para dispoñeren dous seus propios estudios de gravación. Segundo se afirma na Síntese para o Comité Asesor do Clúster do Audiovisual Galego. programas que necesitaron de grandes ou pequenos espazos.500 m de almacén para decorados e taller de servizos técnicos e mantemento. micrófonos e numerosos sistemas de conexións. e o segundo. o impacto.

ademais doutro de 100 m2. 2 Adivina Producciones tamén dispón dun estudio de gravación dunha superficie de 400 m nas súas instalacións de Bergondo. no Polígomo de Sabón.000 800 CTV 600 200 Total 800 600 Voz Audiovisual 400 200 Total 600 Productora Faro Total 400 Adivina Producciones 1 1 50 40 1 1 5 1 1 1 1 4 1 30 20 36 40 40 30 20 33 50 2 Número 1 1 1 % Ocupación 40 20 70 100 Total 1 2 30 35 Fonte: AEGA As instalacións de Voz Audiovisual. 600.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Niveis de ocupación dos estudos de gravación existentes en Galicia Empresas Superficie (m ) 1. IB Cinema inaugurou recentemente uns estudios de gravación nas súas instalacións. 229 . entre outros. de Zenit Televisión e Costa Oeste. en conxunto. ademais doutros programas realizados por Faro. están dotadas de equipamento e tecnoloxía de última xeración. 2 e 3 2 teñen. camerinos. sala de grafismo. ainda que sin aislamento. trípodes. A empresa dispón de catro estudios de gravación independentes de 800.100 1. no que producen e realizan programas para a Televisión de Galicia. 130 m e actualmente estanos preparando para rodaxes en cine intervalométrico (stop motion). Este dispón dun set de dirección formado por tres monitores de cámara e un monitor de programación. etc. Durante algún tempo estas instalacións prestaron servizo para a rodaxe da serie Rías Baixas. que usa de xeito esporádico e para producións propias. que ten algo máis de 200 m . salas de posprodución sobre sistemas analóxicos e dixitais. con iluminación dixital e un robot motion control. guindastres e conexións de vídeo e audio (tanto envíos como retornos). 2 Productora Faro conta cun estudio de gravación de 600 m en Santo André de Comesaña (Vigo). con ciclorama en continuo e grella de iluminación241. conservan para imaxe real o estudio Silvia and 2 Gerry Anderson. 241 Formato Producciones conta cun set-estudio de 50 m2 con grella de focos Fresnel e pano para croma. tres cámaras dixitais por TRIAX. 400 e 106 m2. locutorios. así como anuncios publicitarios. salas de maquillaxe e salón de peiteado e oficinas de produción e redacción. equipos para formato dixital DVCAM e Betacam SP. vídeoclips musicais. controis técnicos. provistos de 350. Os estudios Stalag 1.000 vatios de luz controlados dixitalmente. Ademais. Nestas instalacións graváronse series como Mareas vivas ou Ás leis de Celavella ou programas como Con perdón.

mesa de iluminación DMX. Onda Coruña ten un estudio de gravación de 30 m dotado dun equipo conectado ó control de realización que conta con 3 cámaras. Con respecto á oferta pública destas instalacións. Tamén a escola privada de Santiago de Compostela O raio verde dispón para as súas actividades docentes dunha aula de producións de audiovisuais (estudio de gravación) de 200 m 2. zoom e foco) coma da cámara (ganancia. Dez TV . rede telefónica dixital RDSI. con servizos auxiliares. 300 m2 (Estudio 2) e 460 m2 (Estudio 5) e un estudio de continuidade (Estudio 3). 6 saidas de audio para micros. mentres que a segunda está formada por módulos de adaptación aos diferentes medios de transmisión posibles: rede telefónica convencional. mentres que os dous restantes estudios son usados para todo tipo de producións da cadea. avalada pola súa aplicación en programas como Gran Hermano. camerinos. salas de control de realización e iluminación e son. con 2 sets para entrevistas e 1 set para espectáculos musicais o primeiro e 2 sets desmontables polivalentes o segundo. Nos dous casos dispoñen de iluminación con luz fría e focos fresnel. ubicada en Pontevedra. 100 Kw de luz. Pola súa banda. A Facultade de Ciencias 2 Sociais da Universidade de Vigo. así como da iluminación correspondente. Nelas dispón de senllos estudios de gravación de 270 e 2 250 m . ademais de mesa de mesturas de audio de 32 canles. con ciclorama. de altura. 2 cámaras Betacam e 6 cámaras DV. de xeito que as produtoras podan realizar aquí a meirande parte das súas rodaxes. 150 m2 (Estudio 1). Co fin de incentivar a conexión entre o mundo académico e o empresarial. das seguintes dimensións: 70m (Estudio 4). O sistema consta dunha parte software e unha parte hardware. Televinte Chantada ten un estudio de televisión dunha superficie aproximada de 80 m² 2 con dúas cámaras. Pola súa parte. cámaras. a primeira instálase nun ordenador estándar baixo Windows. que se atopa na actualidade en preparación. e os dous con 4 cámaras con opción a 7. o Centro de Produción de Programas de San Marcos da 2 Televisión de Galicia está dotado con 4 estudios de produción. ou como cámaras de estudio que empregan Localia TV e Antena 3 Televisión. con total acceso aos parámetros tanto da lente (iris. Os estudios de 70 e 150 m2 utilízanse maioritariamente para os servizos informativos. cadeas de televisión e empresas de cine para a realización de series de televisión ou outro tipo de formatos. O software permite controlar un gran número de cámaras (ata sesenta e catro inicialmente). a Escola de Imaxe e Son da Fundación TIC de Lugo utiliza as instalacións do Centro de Produción de Programas que a fundación ten dedicadas á televisión e nas que se realizan diariamente producións propias e en convenio coas televisións locais. as cámaras multipropósito representaron unha verdadeira revolución no ámbito da produción. iluminación e decorados. sistema de Intercom. con 4 sets transformables e outro de 300 m2 con 3 set máis un transformable. No que se refire ás infraestruturas dos novos estudios de gravación de televisión. equipo de iluminación e son. conta cun estudio de gravación de 75 m 2 coa dotación básica de micrófonos. A Escola de Imaxe e Son de Coruña conta cun estudio completo de 190 m2. de Lalín. Telelugo El Progreso ten dous estudios de gravación en formato Betacam SP: un de 120 m2. insonorizado.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Continental Producciones anunciou recentemente a posta en marcha do primeiro estudio cinematográfico galego. 2 A Escola de Imaxe e Son de Vigo emprega un estudio de 200 m para o desenvolvemento das prácticas dos seus alumnos. Ademáis algúns centros docentes dispoñen de espazos de gravación de diferentes dotacións e tamaños. Ethernet ou fibra óptica. dispón dun estudio de 70 m . pedestal. estas instalacións poden ser alugadas por produtoras. ten intención de reunir a infraestructura e o persoal necesarios para ofrecer servizos de plató cinematográfico en Galicia ao largo de todo o ano. de 9 m. en retransmisións deportivas de TVE. as televisións locais empregan tamén este tipo de infraestruturas para o desenvolvemento das súas actividades. O proyecto. balance de . Na Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela contan con senllos estudios de gravación de 120 m2 cada un deles.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA brancos. A Galicia Film Comission. dos que case a metade corresponderon ao último ano. técnicos de son. francesa. maquilladores. a empresa municipal xestora do turismo en Santiago. en que se puxo en marcha a oficina da Film Comission en Santiago. inclinación. decoradores. Seguen en importancia as cantidades destinadas a aloxamentos e restauración. relanzando as empresas e produtoras do propio sector audiovisual da rexión. xaponesa. denominacións de orixe. dende as oito realizadas no 2001-2002 ata as vinte e unha do 2003-2004. Así pois. máis da metade corresponde á contratación de persoal técnico e artístico local.2 Localización e casting A localización dunha rodaxe cinematográfica ou dunha serie de televisión significa moito máis ca darlle traballo ao propio sector (actores.). 5. do posicionador (panorámico. etc. figuración e transporte. Salamanca e San Sebastián. co obxectivo de axilizar as xestións necesarias para a gravación de películas na comunidade As series de TV e os grupos de teatro fixeron de lanzadeira dunha escola de teatro 242 Santiago de Compostela Film Comission forma parte da Rede de Cidades de Cine. Do impacto económico rexistrado. Tesalónica. Todos os axustes se realizan de forma moi intuitiva mediante rato. Os oscarizados Alejandro Amenábar e Pedro Almodóvar. que acaparan o 34% e o 21% do gasto. que integran tamén outras. a robotización de cámaras e outros avances tecnolóxicos fan pensar nunha redución do persoal de operacións.000 euros. por unha parte. directores de fotografía. E é que as producións audiovisuais que estiveron asesoradas pola SCFC entre 2002 e 2004 xeraron un impacto económico na cidade que supera os 3.5 millóns de euros. e crea un bo número de postos de traballo indirectos dos sectores auxiliares implicados: carpinteiros. Por outra banda. no seu último boletín Compostela turístico. Cada rodaxe audiovisual xera no territorio escollido un gran movemento económico que produce empregos directos. así como realizadores do talle de Fernando León ou Manuel Gutiérrez Aragón. guionistas. catering e hostalería en xeral.. Isto implica que a film commission prestará ás oficinas provinciais asesoramento para desenvolver o traballo de facilitar as filmacións nos seus territorios. realizadores. iluminadores. Así o asegura Incolsa. o Consorcio Audiovisual de Galicia ten previsto poñer en marcha oficinas provinciais de promoción de rodaxes cinematográficas. xa que supón ademais unha incidencia económica indirecta en hostalería e restauración. o certo é que Galicia se está a converter nun estudio de gravación de cinema. atendeuse o traballo de 45 producións. son só algúns dos nomes que se desprazaron ata Galicia para rodar as súas últimas producións. respectivamente. turismo rural. amparado por un contorno privilexiado e moi variado. obturador electrónico…). exercendo de ponte entre as institucións. maquilladores. Pero tamén a automatización de estudios de gravación. por outra.5. e as empresas locais fornecedoras de servizos. que suman 423. velocidade. Venecia. como son as de Porto. a través de diferentes ventás de diálogo. Todas elas teñen como obxectivo facilitar o traballo das produtoras que escollen a comunidade autónoma como escenario do seu traballo audiovisual. alimentación e produtos rexionais. 35 delas españolas e o resto coproducións de orixe alemá. As deputacións de Lugo e de Ourense asinaron un convenio coa Galicia Film Commission para ofrecer servizos ás rodaxes 243 . calefactor…). respectivamente. inglesa e italiana. etc. Dende que se puxo en marcha a oficina de Film Comission en Santiago. actores.) e da cabina de exteriores (limpaparabrisas. Dende o ano 2001. así como o alugamento de equipos e espazos. 243 231 . o número de rodaxes foi aumentando paulatinamente cada tempada. e promoven así mesmo a imaxe de Galicia como potencial estudio de gravación para rodaxes en todo o mundo 242 Cada rodaxe audiovisual xera no territorio escollido un gran movemento económico . a Santiago de Compostela Film Comission ou a Lugo Film Comission constituíronse para atraer rodaxes e producións ao territorio galego e ao compostelán. o estudio de gravación totalmente automatizado simplifica os labores de produción de programas e informativos. Á marxe das axudas da Consellería para facilitar as rodaxes no noso país e así como o nacemento e popularización das Film Comission (oficinas de rodaxe)..

As series de televisión achéganlles aos actores un traballo de certa estabilidade e popularidade. e que ultimamente mostra un significativo crecemento. televisión. Pola súa banda.5. de Prevención de Riscos Laborais. que segue mantendo a súa tradicional elaboración sofisticada. encargarase de subministrar os soportes técnicos e de formación necesarios para a posta en marcha desta iniciativa e incluirá na súa páxina web un acceso directo aos sitios web das catro oficinas provinciais. A empresa cumple coa Ley Orgánica de Protección de Datos e están acollidos á Ley 31/1995. o que redunda nos soldos dos actores. a súa decidida aposta por unha producción propia. ademais duns cartos máis ou menos fixos. e o sector do cinema dixital. De menor a maior complexidade. en virtude dos cales as deputacións habilitarán unha sede para as súas futuras oficinas de promoción e nomearán os responsables destas e encargaranse de informar o Consorcio de todas aquelas iniciativas e propostas de rodaxe no seu ámbito provincial. pódese distinguir primeiro a área de Internet. en non demasiados anos. presentacións públicas e calquera outro tipo de evento. para facilitarlle a calquera produción toda clase de necesidades. Para iso dispoñen de equipos de última xeración en sonorización. En canto ao cinema. O imparable fenómeno non só lles afecta a técnicos 244 A cinematografía dixital é un interesante mercado para a posprodución Esta iniciativa está prevista que se materialice a través da sinatura de convenios de colaboración coas catro deputacións provinciais galegas. deu lugar á creación dunha canteira profesional sen espremer. onde a posprodución ten unha presenza interesante. noutro ámbito reside a produción propia dos radiodifusores e das compañías que lles subministran ás canles de televisión estes programascun formato de calidade de tipo medio. grazas ao emprego de sistemas informáticos cada vez máis sofisticados. Outra compañía galega que presta servizo de casting de actores é Clarisa Asesoría Creativa. coa cada vez maior participación da tecnoloxía do vídeo dixital de vídeo para a creación de efectos de cinema.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO autónoma244. . As series de televisión e os grupos de teatro fixeron de verdadeiras lanzadeiras ante a inexistencia dunha escola de teatro profesional. Naceu no seu día dos propios produtores do mundo audiovisual. pero en producións de segundo nivel. videoproxectores. un mercado que agora se cingue á presentación de vídeos nas páxinas web mediante tecnoloxía de fluxo de sinal progresivo (streming). en segundo lugar está a produción de baixo custo con destino ás canles temáticas ou canles xeneralistas. figuración ou salón de peiteado e acaba de abrir unha oficina en Madrid para a promoción de actores galegos. etc. é o da cinematografía dixital. Axencia e Casting de Galicia-ACGAL está en marcha dende 2003 e proporciónalles ás produtoras servizos como actores. e por último.3 Posprodución A posprodución debe dar unha resposta particular a cada segmento do mercado audiovisual. ou Alta Definición. primeiro en Betacam dixital e xa en HD. de Vigo. A aparición de Televisión de Galicia e. iluminación e sistemas de proxección de vídeo (pantallas. mesmo de secuencias completas. son xa moitos os actores galegos que aparecen nas pantallas españolas e increméntase o número dos que participan como protagonistas nas producións e coproducións galegas. un cuarto segmento é a publicidade. e as series poden acabar por encadrar os actores nun papel determinado.) 5. pero os orzamentos das series galegas e das series estatais non son comparables. Pola súa banda. senón que xa se está a utilizar o vídeo para rodar películas. o incipiente mercado da televisión de alta definición. concertos. Non só se utiliza a tecnoloxía videográfica para realizar efectos visuais. Un mercado moi interesante para a posprodución. facilitándolles aos responsables destes servizos toda a información sobre rodaxes que poidan ser do seu interese. Frog Eventos e unha empresa dedicada a proporcionar servizos audiovisuais para cine. o Consorcio Audiovisual porá en contacto todas as produtoras interesadas en realizar unha filmación en Galicia coa oficina implicada. a posprodución cinematográfica variou por completo. posteriormente.

Así e todo hai varias empresas galegas que traballan na posprodución. estación gráfica e de composicón. dunha forma ou outra. películas independientes. se ben é certo que este tipo de procesos só poden ser levados a cabo en cidades como Madrid. a un prezo accesible e en tempo real. Segundo se di no diagnóstico do sector levado a cabo na constitución do Clúster Audiovisual Galego. permitindo a formulación de novedosas ideas que permitirán a creación de novos métodos de traballo durante as propias rodaxes. conseguiu que os materiais audiovisuais se poidan tratar e procesar informaticamente. efectos. cada un enfocado cara ao resultado que o realizador pretende obter en cada situación.) a aquelas productoras que realizan traballos en cine e vídeo. integrar animacións tridimensionais con acción viva e realizar blue screen. etc. sala de visionado e repicados. unha vez máis. é o abuso destas prácticas. prácticas de escolas.. Barcelona ou Londres. unha vez baleirados ao sistema. máis libres e creativos. INH Producciones. empresa coruñesa creada en marzo do 2005 por Israel Nava. desenvolvida a través da computación e da man dos sistemas operativos. A etapa actual. as imaxes e sons. gran parte das películas estreadas nos últimos anos incorporen novas formas narrativas. 233 . sala AVID MediaComposer e sala AVID Symphony System. levará en Galicia a representación de Iskra. a converterse en datos que dende interfaces cada vez máis amables. Finalmente a película aínda se transfire aos tradicionais 35 mm para a súa exhibición en salas comerciais das que ata agora se coñecen. facer disolvencias. Aldea Fims (antes IJV). A maior parte das empresas máis prestixiosas de posprodución internáronse no mundo da manipulación virtual do negativo e proporcionaron un pulo esencial cara ao uso dos novos instrumentos. A rodaxe en formato dixital favorece pois a posproducción da película. abusiva. A sua dotación de infraestructuras de edición inclue salas de A/B roll. minimiza os custos e axiliza todo o proceso. empregadas mesmo en encadramentos ou movementos de cámara. como é o caso de determinadas campañas publicitarias en cines. Dálle todo un mundo de posibilidades ao cinema. primeiras curtas. o que non é óbice para que. xerar multicapas. unha produtora audiovisual creada en 1994 e que foi pioneira no ámbito europeo na incorporación da alta definición. baseados en ámbitos de ordenador persoal. unha compañía madrileña que conta cun servicio de kinescopado propio. Os materiais audiovisuais pasan. unha vez introducidos no ordenador.. especialmente concebido para dar solucións de calidade ó sector de profesionais que teñen unha produción de presuposto limitado para acceder a un kinescopado laser. A parte negativa é a tendencia. onde se mesturarán soportes de gravación e formatos. e actualmente roda e posproduce con esta tecnoloxía. a posición periférica da Comunidade Autónoma de Galicia explica en certa forma a pobre dotación que se pon de manifesto en certas áreas como a posprodución dixital. Xuntar imaxe real e virtual de forma coherente pode dar interesantes resultados.. son. supervisión de calidade. seguimento de laboratorios. O problema. son susceptibles de seren manipulados e editados na orde e forma que se desexe. máximos responsables do proceso de creación. é posible retocar imaxes. senón que obrigou aos realizadores. Desde INH Producciones. ergonómicas e sinxelas. Naceu a non linealidade e con iso. non se dispón aquí dos equipos necesarios para realizar o paso entre dixital e 35 mm. de produtores e realizadores a menosprezar a historia e o xeito de narrala. aplicar texturas. a reformularse novos mecanismos de traballo. poden ser manexados por persoas que non precisan dunha especial formación tecnolóxica 245 . Non é o cinema español moi propicio a enormes despregamentos de efectos especiais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de montaxe. Nava ofrecerá así mesmo un servizo de coordinación de todo o proceso de postproducción cinematográfica (confección e cumplimento de plans de traballo. quedándose só coa innovación técnica. Así o fixo a maioría: case todas as longametraxes españolas recentes incorporan tratamento dixital. baseadas máis en efectos visuais que nos clásicos diálogos. De feito.. debido á menor aparatosidade desta tecnoloxía. No referente a Rexistro de Imaxen conta con cinco equipos en sistema Dixital. Unha delas é Pórtico de Comunicaciones. Dispón dunha sala de 245 A posprodución dixital ten varias vantaxes: poden incluírse efectos especiais de todo tipo a un custo máis accesible.

por suposto. side by side e mesmo over-under a calquera outro. xa sexa secuencial ou mediante pares estereoscópicos. para adaptar calquera tipo de imaxe ou vídeo 3 D. calidade e realismo propio dos sistemas tridimensionais.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO posprodución en alta definición AVID I DS HD (Monitor HD 24 polgadas BVM D24E1WE e VTR HDW F500. que preside no país americano un grupo de empresas de produción audiovisual. laboratorios cinematográficos. texturizaciones. e operadores expertos nestas e outras aplicacións de edición de vídeo (After Effects. ata o punto de que hai quen cuestionou se a iso se lle . baixo Machintosh Power PC e software Adobe Premiere. efectos especiais. ten previsto crear en breve prazo unha delegación en Galicia que se dedicará a produción e posprodución. unha nova técnica. etc). DV Cam. montaxe. Media 100.5. Coa tecnoloxía dixital. a animación viu abertas as súas portas a novos modos e soportes no campo da produción. Esferobite ten experiencia en montaxes on line e off line de curtametraxes. Ilusión Media. conversión de formatos e titulación. vídeos musicais. así como diversas solucións de proxección e visualización en 3 D coa máxima garantía. baleirado de gráficos e animacións a vídeo. converten calquera formato de vídeo. etc. unha nova estética e un novo xeito de producir chegaron ao mundo da animación. Así mesmo. Enxebre Sistemas. ofrece servizos de produción audiovisual en tres dimensións. Foi tal o cambio experimentado nos últimos anos que se pode falar dunha auténtica revolución. compañía fundada en 1995 e pioneira en Galicia na divulgación das novas tecnoloxías dentro do campo da estereoscópica. aluguer de salas de montaxe e posprodución con operador.4 Os servizos de produción na animación Cos adiantos técnicos e a irrupción nos sistemas de produción de tecnoloxía dixital. Traballan en dixital cos paquetes softwares máis avanzados e en estacións gráficas de alta capacidade inserindo nas montaxes animacións 3 D con modelados. animación e modelado en 3 D. aluguer de cámaras de vídeo con operador. e en calquera sistema (NTSC-PAL). O empresario mexicano do audiovisual Demetrio Bilbatúa. DV. orienta a súa actividade ó desenvolvemento de tecnoloxía de alta Definición para a creación de imáxes e o software dixital e a postprodución multicapa. As novas posibilidades deixan á marxe os vellos lapis e os ordenadores ocupan o seu lugar. reportaxes. A Fraga Maldita é unha produtora cinematográfica que ofrece servizos de posprodución. etc. rotoscopia. conversión a formato electrónico de fontes de vídeo en formato analóxico e dixital (Betacam. A empresa conta con equipo propio de posprodución dixital multicapa composto por tarxeta de vídeo 100 QX. empresa de nova creación ubicada no Parque Tecnolóxico de Galicia. e dúas salas AVID de posprodución off line VTR Betacam Dixital DVW 500 P e VTR Betacam SP PVW 2800 P. anuncios publicitarios e películas. etc. de maneira que realizan procesos de conversión e creación de anáglifos (vermello-azul) dende calquera outro formato. DYR Producciones Audiovisuales. son e dobraxes. montaxe de audio e vídeo. Cada vez é máis difícil atopar unha produción que non inclúa imaxes realizadas por ordenador. Iso. trouxo unha nova forma de entender a animación. situada en Ames (A Coruña). posprodución. 5. Á xa tradicional producida en 2 D é habitual incorporarlle decorados en 3 D. edición e posprodución de vídeo orientado a fins promocionais e/ou publicitarios. entrelazado. Oferta tamén sistemas profesionais de edición e posprodución. SVHS… a AVI e QuickTime). en Ourense. O software existente actualmente no mercado permite realizar integramente todos os procesos necesarios para a realización dunha longametraxe en animación. Ademais. sen esquecer que actualmente todo o proceso de animación ou de Coa tecnoloxía dixital novas técnicas chegaron ao mundo do audivisual coloreado se realiza sobre plataformas PC. poden facer conversión de formatos 3 D. masterización en CD e DVD. dentro dos seus servizos de edición de vídeo. efectos visuais. realiza tarefas de recompilación.

compre salientar o seu sistema de xestión da producción: SoftBren . desenvolvendo plugins de animación de masas. producíronse diversos teasers e pilotos doutras series de TV: Manolito Gafotas. En canto a outro tipo de produccións. 248 Este software. Actualmente Bren está inmerso na producción de Donkey Xote. así como o desenvolvemento de ferramentas propias. iluminación. de preto de 247 800 m . series de TV. dun xeito ou de outro. etc. shading e texturas. comentar ou pedir modificacións en calquera das tarefas de producción que se están a realizar. No plan tecnolóxico da compañía do ano 2005. vexetación. grafismo. ben sexa para longametraxes de animación. implicouse a case tódolos departamentos da empresa: modelado de fondos e personaxes. Dygra Films ofrécelles aos seus clientes o sistema de render que xerou as imaxes da longametraxe de animación O Bosque Animado. Connie the cow. cabe destacar as cortinillas feitas para Disney Channel ou a Televisión de Galicia. no mundo dos videoxogos. cunha filosofía moi similar a El Cid. ainda que ten xa unha ampla carteira de clientes en varios países cos que ten realizado proxectos do máis variado. efectos para cine. realizados para a empresa de postproducción Filmtel. Bren Enterteinment inicia a súa andaina en Santiago de Compostela no ano 2000. a lenda. iluminación e animación. seguindo as liñas de negocio que detecta no mercado 2 246 . e en paralelo. do seu mesmo grupo. No caso das produtoras de animación. SoftBren estase a empregar dentro dos servicios que ofrece ó mercado esta compañía en proxectos coma Donkey Xote. sendo ademais unha ferramenta de comunicación entre a empresa e o seu cliente. shading. setup. poden albergar hasta 100 postos de traballo. contou coa axuda da Dirección Xeral de I+D da Xunta de Galicia e do CDTI do Ministerio de Industria. Nace no seno da compañía Filmax Entertainment. de xeito que proporciona apoio a calquera produtora que requira de imaxe sintética. Cunha inversión inicial de máis de 7 millóns de euros. pero tamén de aforrar costes en planos complicados de facer en 2D. animacións secundarias. etc. como empresa de servicios de produción CGI (imaxe xerada por ordenador). por encargo de Castelao Productions (Filmax). obxectos (props) e vehículos. Así. etc. multimedia. desenvolvido integramente no departamento de I+D+i da compañía. como exemplo de traballos de grafismo e continuidade para TV. Convén resaltar tamén o traballo feito na película Eathquake. Anna y sus hermanas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA debe chamar cine. Paralelamente tamén participa na producción El Ratoncito Pérez coproducida por Patagonik (Arxentina) Filmax Animation e Castelao Productions. a película de Filmax Animation. Bren comezou a súa participación case en paralelo. Tamén levou a cabo unha importante labor o departamento de programación (I+D). as súas necesidades tecnolóxicas céntranse en aspectos como a xeración de sistemas de captura de movementos. Mentras. etc. os clientes poden comprobar os tempos de producción. publicidade. todo iso en tempo real. Unha ferramenta de traballo a destacar é o sistema de videoconferencia. participando de forma maioritaria en tódolos procesos da producción. Ademais fíxose unha parte da animación da película. 235 . nas súas dúas primeiras longametraxe de cine: El Cid. Pinocho3000 nos departamentos de modelado e shading e texturas fixéronse tódolos decorados. co que se facilita a comunicación entre a oferta dos seus servicios cara o cliente que pode estar en calquera parte do mundo. Acéptanse arquivos de calquera software 3 D existente no mercado en calquera 246 247 Pendentes destas novas liñas de negocio aparecen vías. Pinocho 3000. e validar. integración de imaxe virtual sobre imaxe real. Tratábase de buscar a espectacularidade que aporta o 3D a unha producción de animación tradicional. Foron dous proxectos ben distintos. A producción prolongouse por un período de case dous anos (2000-2002). as súas instalacións. situados en estacións individuais cunha configuración típica dun procesador Dual Intel Pentium III a 866 Mhz e 1 GB de RAM. Na longametraxe P3K. vía Internet. sistemas de render máis veloces ou procesadores máis áxiles. a lenda. duplicando a memoria de traballo e a capacidade de almacenamento. 249 Para El Cid. 240. setup. renovando totalmente os sistemas de back up. Nocturna. Como elemento diferenciador e de valor engadido de 248 Bren no negocio. A granxa de render ofrece unha potencia de cálculo superior a 110 megaflops procedente de 120 procesadores. fixéronse diferentes planos con elementos 3D integrados sobre fondos 2D que tamén precisaron da aportacións dos departamentos de modelado. Deste xeito. etc. etc. procederon a actualizar os equipamentos. triplicando o rendemento das estacións de traballo con procesadores de última xeración e a capacidade de render. a lenda e P3K. Este software permite un completo control da evolución de producción. Ratoncito Pérez. composición e animación (con e sen captura de movemento). coa súa arquitectura de rede e servidores de almacenamento para dar servicio ós diferentes proxectos . e nos que Bren encargouse de diferentes procesos 249 . aínda por explorar. O primeiro proxecto da factoría Bren foi a serie de TV Goomer. integrando efectos e fondos CGI nunha película de imaxe real. aportando a integración de imaxe 3D coa imaxe real. se contratou a Bren para facer unha serie de planos determinados. Unha vez rematado Goomer. En Gisaku. O seu principal cliente é Filmax Animation.

Isto acaba xerando situacións nas que certas produtoras poden estar dispoñendo de equipos tecnoloxicamente obsoletos. polo que ata o momento tecnoloxía non resulta crítica para as empresas do subsector e as produtoras de contidos para televisión. texturizacións. Finalmente. o abandono dos mercados tradicionais das productoras. improdutivos e financeiramente ineficientes. etc Ademais. ao desenvolvemento de software de xestión dixital do son para aplicacións en debates e ao alugamento de equipos audiovisuais (videoproxección. publicidade de alto nivel e cine. ponse de manifesto un relativo solapamento entre as diferentes empresas. IFF.5 Distribución e alugamento de equipos No diagnóstico sectorial previo á constitución do Cluster do Audiovisual Galego. KPG. as producións de Dygra Films están realizadas integramente nos seus estudios. aínda que na gran maioría dos casos. con respecto ao tema dos equipos. Por unha parte. propiciado en boa medida polos problemas derivados da política seguida por moitas delas de tentar dispoñer de todos os medios necesarios para o desenvolvemento do seu proxecto. en lugar de incorporalos puntualmente cando se precisasen. xa que nesa fase se manexa moita información á resolución máis alta. As pequenas productoras galegas do audiovisual beneficiáronse dos seguintes factores no eido tecnolóxico: as subvencións da Consellería de Innovación. personaxes animados. estereoscopia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO dos seguintes soportes: CD. editores de vídeo etc. TGA. radicada en Vigo. Dygra Films desenvolve solucións específicas para a creación de efectos especiais aplicados á animación 3 D. Unicamente as compañías vinculadas coa cobertura de noticias para os espazos informativos desenvolven un rápido proceso de dixitalización. xenerando os fotogramas finais da película. finalmente. simulación de impactos. percorridos virtuais en 3 D. É distribuidora oficial de marcas como Sony. Pero a importancia do factor tecnolóxico non é similar nos diferentes subsectores da industria audiovisual. que mudaron a series de TV.5. Bosch. é de sinalar a A importancia do factor tecnolóxico non é similar nos diferentes subsectores da industria audiovisual inadecuación do sistema de amortización contable coa vida real dos típicos equipos empregados no sector. e cobren partículas. en salas audiovisuais en empresas e institucións e sistemas de videoconferencia. mentres que no resto ten lugar dun xeito bastante lento e sempre ligado ás esixencias das cadeas de televisión. utilizando para iso os principais programas de 3 D: modelados. Isto afecta de xeito especial ao proceso de render. dende a idea inicial ata a montaxe. Recentemente a produtora galega firmou un convenio de colaboración con Sun Microsystems que lle permite optimiza-las capacidades de animación por ordenador e reducir hasta nun 50% os seus tempos de produción. a imparable baixada dos precios destes equipos e. Avid. SGI. os equipamentos traballaron nunha porcentaxe de ocupación moi alta. videoconferencia. Ilusión Media desenvolve todo tipo de animacións 3 D. a audiencia dos contidos de televisión non é capaz de percibir o soporte tecnolóxico que hai detrás de cada programa. etc. As solucións e desenvolvementos son froito dun importante labor de investigación que garanten a mellor calidade de imaxe posible. dedícase á integración e ao mantemento de sistemas audiovisuais en televisións locais e produtoras de vídeo. Por outra banda. . ao non estar levando a cabo investimentos en medios avanzados. Esta capacidade permítelles ofrecer aos seus clientes servizos relacionados con calquera das fases de produción dunha película. mundos virtuais. que incorpora iluminación e texturas á animación. DLT ou discos SCSI. Panasonic. JVC ou Amx e aluga equipos de edición non lineal de vídeo. Spica. etc. ademais de modelización e simulación de eventos. 5. O cliente pode elixir o formato dos ficheiros de saída: TIFF. Industria e Comercio. fluídos e tecidos.). que presenta uns ciclos de vida considerablemente curtos.

profesional que aparece en Barcelona en torno a 1900 e cuxo traballo consistía en narrar o que sucedía na pantalla. GM Provídeo. para televisión. microfonía. a proxección de vídeo. cabezas quentes. empeza a distribución no ámbito nacional da marca Quartz Color (Strand Lighting Company). Luz Puntual. Peymar Electrónica ofrece un servizo completo das series que abarcan a luz espectacular. guindastres e cabezas quentes. tales como auriculares. Inova Iluminación é unha empresa con ampla experiencia no campo da iluminación espectacular e está avalada por centos de instalacións realizadas nos últimos anos. manipulación. Son almacenistas e dispoñen por iso do maior stock de aparatos de iluminación en xeral. vídeo baixo demanda. grazas a un acordo coa empresa Ficción Producciones. É aquí cando Sadilsa comeza a subministrar (venda) material de iluminación e. grafismo. gravadores e monitoraxe. A empresa de alugamento de equipos de rodaxe EPC abriu unha nova delegación en Galicia. Kachet Loxística Espectacular. Trison Acústica.). Comercial Eléctrica Coruñesa. Twips&Handle ou Xoglar. o son profesional. dollies. etc. etc. Outras empresas dedicadas á distribución e ao alugamento de equipos audiovisuais son Audiolab Acústica. Moitos destes equipos non podían encontrarse ata agora na nosa comunidade. para aplicacións de captación. guindastres. ademais de globos de iluminación e sistemas de luz especial para gravacións. para o 237 .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Con máis de dez anos de presenza nos mercados da informática e do vídeo profesional. IB Cinema. Son e Luz. para gravacións nocturnas de cine e televisión. produción e posprodución. mesas de mesturas. servizos de enxeñería para os novos proxectos de platós de televisión que se realizan.. serie ARRI con varias potencias. Sadil fundouse hai máis de trinta anos e o seu obxectivo inicial foi cubrir a demanda de alugamento de material de iluminación que existía no mercado cinematográfico español.) e os seus clientes son boa parte das produtoras nacionais e internacional.6 Sonorización e dobraxe Durante a primeira década do século XX podíase atopar nos cines a figura do explicador de películas. solucións de audio. posprodución e efectos. EPC dedícase a lle subministrar ao sector audiovisual español todo tipo de equipos de rodaxe (35 mm. procesado de sinal. ten mesas dixitais de reducido tamaño e con altas prestacións e unidades de rack segundo necesidade. Guindastres do cinema. vídeo dixital. Isto suporá un substancial aforro para os produtores en transportes e tempo. streaming. Peymar Electrónica oferta equipos que permiten aplicar técnicas totalmente novas para iluminar grandes áreas. GaliFrame é unha empresa galega de servizos tamén situada en Vigo e especializada na instalación e no desenvolvemento de solucións integrais chave en man. Cetronic. 5. a iluminación profesional. A nova delegación ten previsto desenvolver cursos técnicos para os alumnos de facultades ou escolas do sector e realizar ofertas especiais de equipos para eles. sobre todo. Producciones Emsac. así como todo tipo de dollies. Sonorizaciones Collazo. con equipamentos para cine profesional e televisión. Co transcurso do tempo e ao alcanzar un un certo nivel. edición non lineal. tanto en cámaras de 35 e 16 mm coma en alta definición ou vídeo dixital. En canto ao son. En EPC Galicia os produtores galegos poden encontrar as últimas novidades. HD alta definición. 16 mm. serie de focos con todos os accesorios necesarios para lles dar servizo aos equipos de gravación de exteriores dispoñibles en varias potencias.5. segundo necesidade.. configurados previamente para cada caso específico. Arteficción distribúe equipos de iluminación para espectáculos e de son. Dispón de proxectores para gravacións exteriores e guindastre para soporte de cámara para gravacións de cine e televisión. Polo que respecta á iluminación. almacenamento e distribución dixital de audio e vídeo (gravación. así como todo tipo de lámpadas para venda por xunto. Espectáculos Lito. equipados con lámpada HMI ou halóxena.

Ao público español. O resultado tivo tanto éxito que a experiencia se repetiu por todo o país 250 . este último en Madrid. Voz de España e Fono España. Despois da Guerra Civil promúlgase a Orde do 23 de abril de 1941 na que quedaba prohibida a proxección cinematográfica noutro idioma que non fose o español. como foi o caso de Fernando Rey ou Fernando Fernán Gómez. a censura non se conformaba con aniquilar metros e metros de certas longametraxes. e a mestura de variacións lingüísticas resultaba cando non ridícula. as voces que se encargan da dobraxe proceden da radio e do teatro. en concreto. TVE levaba a dobrar as películas a Sudamérica. a única censura que practica a dobraxe consiste na adaptación do idioma para que poida axustarse debidamente aos labios dos personaxes sen perder o sentido do texto orixinal . Xa nos anos sesenta. e convértese a partir de entón nun instrumento de manipulación e de control ideolóxico durante décadas. pero xa a mediados desa década as casas de dobraxe comezaron a exercer presión sobre o canal para que as 250 251 O acontecemento produciuse en Barcelona. pero nunca se cambiará o sentido e o significado da versión orixinal. ás veces. É a partir desta profesión cando grandes actores do cine contemporáneo saltan á gran pantalla. pero coa chegada do son as cousas cambiaron. A primeira dobraxe en directo nun cinema que se fixo en España podería situarse en 1908. Nestes anos. nos estudios da Metro Goldwyn Mayer. aos arredores de París. En 1929 dóbrase o primeiro filme en castelán nos estudios parisienses de Joinville. Coa técnica actoral utilizada. O estudio de dobraxe pioneiro en España. . marcou unha liña para seguir polo resto dos estudios. aínda hoxe. A película chamábase Río Rita. 252 253 254 Se os personaxes dunha película falan en inglés no orixinal. Emerxe a barreira das linguas. e en 1947 realizouse o que. tratábase dunha película cómica chamada Os competidores. As frases en español poden quedar máis curtas ou máis largas comparadas co orixinal. aínda que non todos os actores de dobraxe eran españois252. aproveitábanse os mesmos decorados e. Tres anos despois xa existían catro estudios máis: os da Metro Goldwyn Mayer. creouse en Barcelona en 1933. ata os mesmos actores. de acordo co Ministerio de Industria. ano no que uns cantos explicadores e algúns actores. A dobraxe un pouco máis tarde e o alto custo que supoñía rodar as mesmas películas en diferentes idiomas puxeron o punto final á dobre versión. Trilla-La Riba. En 1929. si incomprensible. S. pola que a mesma película se rodaba en diferentes idiomas. S. é considerada a gran dobraxe española de historia: Lo que el viento se llevó (1939).A. se situaron detrás da pantalla e comezaron a lles prestar as súas voces aos personaxes da película da forma máis sincronizada que puideron. Acustic.. senón que ademais modificaba os diálogos segundo lle interesaba. moitas veces a tradución ao español non resulta sincronizable. para levar a cabo este sistema. o que prexudicou en boa medida o cine español 251 .. A dobre versión produciu un éxodo masivo de talentos españois a Hollywood. Na actualidade. facilidade de palabra e poder de convicción. estas frases deben ser ampliadas ou diminuídas segundo conveña. O cine mudo era universal. cando chega a televisión a España. elocuencia. As películas faladas comezan a producirse a finais dos anos vinte e xorde o problema de que a maioría dos países rexeitan estas películas por ser incomprensibles para os espectadores. a Paramount adquire os estudios Reservoirs en Joinville-le-Pont. salvo autorización do Sindicato Nacional do Espectáculo. En tal caso. Nos anos corenta. Cara a metade dos corenta a profesión de dobrador consolídase en calidade. A invención da dobraxe atribúese a Edwin Hopkins e a Jacob Karol no ano 1928 coa película The Flyer. non o remataron de convencer as dobres versións porque moitas veces escollíanse para estas actores sudamericanos de diferentes países. a xeito de broma. inventiva.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que debía posuír certos dons de improvisación. aínda que en 1946 cesa a súa obrigatoriedade 254 253 . Unha solución para este problema foi a dobre versión. A dobraxe debía realizarse en estudios españois que estivesen localizados en territorio nacional e por persoal español.A.

Non o conseguiron ata principios dos anos setenta 255 . situación que as televisións privadas resolven con encargos ás outras comunidades.045. Os dobradores de Madrid invocan a maior calidade da súa dobraxe e plantexan unha folga a principios dos anos 90.4 millóns de euros). aínda que só transitoria xa que os nosos actores plantexaron moi pronto unha igualación dos convenios.80% 10 11.613 167.248 74. xeralistas e autonómicas. como Galicia. a cantidade descendeu a 2. Esta situación foi aproveitada polas canles televisivas. tal e como se facía ata entón. As distribuidoras de vídeo deciden traballar tan só con aquelas películas que xa fosen exhibidas en salas de cine. Este é un dos motivos polos que. A situación agrávase aínda máis se cabe. Outro dato importante na década dos setenta é que en 1978 se aboliu a censura na dobraxe. Principais magnitudes de dimensión das empresas galegas de dobraxe e sonorización. A industria do vídeo faise forte en España e aparecen as canles de televisión autonómicas e privadas.034 3. que consiste en que os actores deben sincronizar o texto co movemento dos labios do personaxe sen memorizalo previamente. e polo tanto previamente dobradas e as televisións privadas van producir as súas propias series. 178 68 -61. dende mediados da década dos oitenta. Nos oitenta chega o que se coñece polo boom da dobraxe. Se en 1982 a facturación dos estudios de Barcelona era duns 400 millóns de pesetas (2. Valencia e Andalucía. porque os prezos de dobraxe subiron bastante en España entre 1988 e 1991259. Barcelona consolídase nesa época como a capital española da dobraxe. 1997 e 2003. dos 4.64% Nº de traball. En calquera caso. a dobraxe en España sofre un grave descenso na súa calidade. co cal tamén se aforraban horas de dobraxe 258 . sobre todo a Galicia. A calidade de produción resíntese en boa medida e os conflitos laborais fanse presentes. A dobraxe industrialízase definitivamente 257 . A partir de 1989 aparecen convenios de dobraxe para a maioría da comunidades autónomas. págalles menos convocatorias aos actores e ao persoal técnico 256 .000 millóns (24 millóns de euros).000 millóns en 1994 (12 millóns de euros).73% Resultado 3. cando ata ese momento España era un dos países onde esta actividade acadara un dos máis altos niveis. Isto dá lugar a unha redución de custos a beneficio da empresa. en 1987 chegaba aos 4. en lingua española. Esto supuxo unha certa ventaxa competitiva.11% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. en xeral. Aquí créase a dobraxe por ritmo. Estes eran diferentes e de menores importes dos que existían en Madrid e en Barcelona. sobre todo en Madrid e Barcelona. para reducir os custos de dobraxe ou programar as famosas telenovelas sudamericanas que lles aforran o gasto de dobrar. dando como resultado a desaparición desa ventaxa e dos encargos de dobraxe. tanto públicas como privadas.000 millóns de pesetas (24 millóns de euros) que se facturaban en 1987 en Barcelona. xa que ao necesitar menos tempo para dobrar a película. e a dobraxe dunha película de animación de calidade pode superar os doce millóns de pesetas.184 4526. e Italia no que menos. provocando unha certa rivalidade entre esas grandes cidades e outras zonas. 258 259 239 . 255 256 257 Neste tempo. Alemaña é o país no que máis diñeiro custa dobrar.573.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA películas e series que fose emitir se dobrasen en España e non en Latinoamerica. A política restrictiva da dobraxe levada a cabo nestes anos polos operadores de televisións explica a folga dos cen días que en 1993 levaron a cabo dobradores e empresarios. España é o segundo país máis caro da Unión Europea no que a prezos de dobraxe se refire. o público español rexeitaba aquelas dobraxes nas que se utilizase unha variación lingüística que non fose a castelá. o País Vasco. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 9 Facturación 2.

cando existía tan só unha televisión e moi poucos actores. en todo caso. . A dobraxe chegaría a ser. os estudos galegos de dobraxe tamén están a traballar para cadeas como Antena 3 TV. tradutores. na actualidade. Partindo deste dato e vendo a grella de TVG temos que a maior parte do que se emite. A situación actual. o que no futuro constituirá un grande avance para a difusión dunha cultura políglota a través das novas ofertas de televisión. que tampouco soubo axeitarse ás circunstancias dun sector audiovisual cunhas características moi diferentes ás que se daban hai máis de trinta anos. o que lles abre o mercado das series de produción propia. e o televidente pode escoller o idioma que queira a través do mando a distancia. Contan cun amplo equipo de directores de dobraxe. para facer frente á caida de pedidos por parte das cadeas de televisión. aínda que constitúen un número moi reducido en relación cos que prefiren as versións dobradas Ademáis. co que cada vez hai menos oco para produtos dobrados ó noso idioma. moitas empresas do sector tiveron que pechar ou ben transgredir pactos e convenios. nestes momentos. Espérase que a creación de novas estacións televisivas. o que fai imposible levar a cabo na Comunidade Autónoma galega mesturas en formato cine. as compañías de dobraxe. Pódese sinalar. a través do sistema de cable ou por ondas. deste xeito. Pero en España necesítase deseñar unha política que achegue certos criterios ⎯como o dereito da propiedade intelectual. que deixaron de ser esixentes coa calidade que ata entón requerían da industria da dobraxe. integrado por catro empresas de dobraxe (tres delas en Galicia: CTV. o marco laboral ou a diferenciación de produtos⎯ aos de países como Francia. posúe dez salas de dobraxe con capacidade para producir máis de mil horas ó ano. En conxunto. as horas de produción allea dobrada terán que aumentar en teoría. A falta de unión provocou unha guerra de prezos á baixa e disto aproveitáronse distribuidoras e televisións. o grupo foi crecendo constantemente e actualmente conta con instalacións en Galicia e Sevilla. en 1983. Tele 5 ou TVE. 260 Intereuropa adquire os dereitos de producións en Latinoamerica para posteriormente doblalas e comercializalas á Televisión de Galicia. agás no caso dos informativos. A pesar de todo. estatais e autonómicas. Video Galicia. O compostelán Grupo Araguaney. co cal.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A partir de 1993. Italia ou Alemaña. é dun certo estancamento. actores-dobradores. o ensino e o perfeccionamento de calquera idioma. Dende a fundación da primeira das empresas. son series de produción propia que xa se rodan en galego. ofreza unha oferta cinematográfica e de programación nas diferentes linguas de España. están diversificando a súa carteira de servicios. lingüistas e guionistas. A tecnoloxía dixital fai posible recibir a información de distintas formas. as novas infraestruturas tecnolóxicas que se están a As compañías de dobraxe están diversificando a súa carteira de servicios desenvolver en España permiten ver a profesión dende un punto de vista máis optimista. incluindo na súa oferta a posprodución (fundamentalmente sonorización). Neste campo resulta significativa a inexistencia aínda hoxe en Galicia dunha sala homologada por Dolby para a sonorización en calidade dixital. que non por forza. unha parte indispensable para o coñecemento. un avance das preferencias polas versións orixinais. e Intereuropa TV 260 ) posúe unha longa experiencia no campo da sonorización e da dobraxe. O Libro Verde do Audiovisual da Unión Europea recomenda que se posibiliten as accións necesarias para favorecer unha dobraxe e un subtitulado de calidade que estimulen os intercambios culturais de obras audiovisuais dentro do contexto europeo e mundial. Aínda que a Televisión de Galicia asegura a maior parte da súa carteira de traballo. tanto públicas como privadas. As empresas do Grupo Araguaney dobran para tódalas televisións.

Dende a súa fundación. radio e televisión. incorporando ás súas instalacións a tecnoloxía máis punteira en sonorización. agrupacións corais ou orquestras sinfónicas.. DDA-Dub Digital Audio. etc. música e efectos e grabación de efectos de sala. Outras empresas galegas que fan a sonorización. Galicia acolle tamén un dos estudios de gravación máis modernos. Estan en fase de preproducción varias bandas sonoras. Os estudios Bruar. no ano 1998. as proporcións. Antena 3. son Son do Tagalem. que.) para todas as televisións que operan en España. utilizouse na produción da longametraxe O soño dunha noite de San Xoan. os movementos. emprazadas no centro de iniciativas empresariais Mans no coruñés polígono de Pocomaco. tanto en formato sorround coma en estéreo convencional. As novas instalacións están preparadas para editar discos con orquestras sinfónicas. 241 . que permite realizar eficazmente unha produción dixital en 3 D cuns elevados parámetros de calidade. con instalacions adicadas preferentemente á música para cine e audiovisual con mezcla en “surround” e servicios de produccións e xestión de dereitos musicais. permite crear personaxes cribles visualmente. e a Fundación Paideia. xa sexa programas musicais de televisión en directo. O sistema incorpora elementos que aproximan o modelo a unha personaxe humana. DISIPA. música composta por Stephen Warbeck e Sergio Moure. entre elas Cargo de Vaca films. aplicada ao proceso de Character Set Up. series. dominado polas empresas dos países do leste de Europa.5. o pelo. Sodinor é un estudio de posproducción de audio. soundtracks. etc.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Studio XXI naceu en 1988 como froito da unión dalgúns dos máis importantes profesionais da dobraxe. Editorial PLANETA. Outra das compañías de sonorización e dobraxe que operan en Galicia é Area 5. en canto ao seu aspecto. como a musculatura. Está integrado por unha serie de ferramentas de produción. multimedia.7 Enxeñería de sistemas informáticos e audiovisuais e ferramentas informáticas para a produción e a xestión A produtora coruñesa de animación Dygra Films iniciou a mediados de 2004 a aplicación dun sistema integral de produción dixital de animación. confección de bandas sonoras. TVE. producida por Voz Audiovisual. que fai postprodución de audio para cine. en permanente actualización. Ao longo destes anos Studio XXI foise renovando constantemente. movementos. que podería chegar a comercializarse nun futuro próximo. así como para as principais produtoras e distribuidoras. mezclas e masterización de bandas sonoras. que constituíron unha empresa de economía social. montaxe. documentais. entre as que destaca un sistema propio de creación de personaxes humanos en 3 D. o sistema. composta polo propio Nani García para esta serie. quixo caracterizarse pola calidade en tódolos procesos de tratamento sonoro. As instalacións. Sons Galicia Comunicación. as novas instalacións ofrecen os servizos necesarios para calquera proxecto sonoro de gran formato. xa rexistrado. As novas instalacións pretenden tamén ser competitivas no puxante mercado das bandas sonoras. con capacidade para albergar formacións de ata 90 músicos. foron probadas por primeira vez coa gravación da banda sonora da película Heroína 261 . Factoría Audiovisual. Esta técnica. Creado integramente polo equipo de desenvolvemento de Dygra. Estudios Bonham. presidida por Rosalía Mera. Casa de Tolos ou Area Master. Sonyarte. De Profundis de Desembarco Produccions e Continental Animación con música de Nani García. a respiración. Ademais do cine. 5. Á lista dos seus clientes habituais (TVG. veu realizando todo tipo de traballos de sonorización e son (longametraxes. desde o momento da súa creación en 1991. da locución e da sonorización.. 261 O segundo traballo que acometeron os novos estudios será a gravación da música da segunda parte de As leis de Celavella.) sumouse a BBC Worldwide.1. pero non a dobraxe. DISIPA foi concibido como un sistema vivo. acaban de inaugurar unha iniciativa sen precedentes en Galicia: a sala Mans Scoring Stage. etc. dende o desenvolvemento de aspectos morfolóxicos cribles.

O SOFTBREN está pensado para coordinar. tendo en todo momento información sobre a orixe de cada un. creáronse para DISIPA distintas ferramentas. creado especificamente para solucionar os problemas técnicos que poida presentar a produción dunha película de animación dixital. localización. O estudio de animación Bren Entertainment. ademais de perfeccionar o seu acabado visual. introducindo a información dos diálogos e de todos os elementos que aparecen en cada plano. O seguinte paso é o de renderización. a través de avanzadas técnicas de programación. ofrece unha canle de comunicación directa.). etc. por unha parte. Por outra banda. do Grupo Filmax desenvolveu unha ferramenta de xestión integral do proceso de produción de debuxos animados en 3 D que lle permite optimizar os seus recursos e.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A creación deste software enmárcase no traballo realizado polo equipo de desenvolvemento de Dygra Films.) ou outras técnicas coas que se poden obter texturas cribles na pel. integración de datos e distribución eficiente dos recursos. e por outra. A todo iso hai que lle engadir un sistema de xestión da información que facilita a organización do traballo do gran número de persoas implicadas na produción das películas de animación. O proxecto. É entón cando se grava o son de referencia. A aplicación consta de diversos módulos relacionados entre si . para consolidar a empresa de xeito competitivo no mercado. Desta forma. A idea é que as diferentes etapas do proceso estean ocupadas en todo momento. e permiten obter resultados que antes resultaban imposibles de alcanzar. Interacción desenvolveu no ano 2004 AVLINK. Así mesmo. de modo que existe en cada momento información en tempo real do estado do proceso de produción. Isto permite establecer a duración dos planos no tempo. inmediata e doada de utilizar. distribuír e enlazar todas estas tarefas. documentais. de maneira que os tempos mortos se reduzan ao mínimo. Finalmente. para facer uso desta información en termos de organización das tarefas. á vez. O primeiro paso é dixitalizar o story-board. asociando a cada secuencia a información que lles fai falta para creala (personaxes. todo o proceso se continúa de xeito automático. que foi executado polo propio departamento de I+D da empresa. reducir custos e tempo de traballo. desenvolveuse unha interface de animación propia que axiliza o traballo dos animadores. Deste xeito.). etc. Dende a súa creación no ano 2000. os supervisores revisan cada plano para comprobar que todo está correcto. o sistema serve. series de televisión. un sistema de xestión e tratamento da información orientado á coordinación de todos os procesos existentes nunha empresa dedicada á produción de debuxos animados en 3 D. que serve para todo tipo de proxectos audiovisuais (curtametraxes. AVLINK. para dirixirse rapidamente ao animador correspondente no caso de que se produza algún erro. A información vai sendo almacenada nunha base de datos relacional na que se rexistran todos os pasos e os requisitos do proceso de produción dunha serie ou dunha longametraxe de debuxos animados. plugins que achegan unha gran funcionalidade e axilidade. que non haxa atoamentos nin tempos de espera. O software permite que todos os membros do equipo que interveñen no proxecto poidan ter aceso á mesma información. os resultados que espera obter tradúcense en termos de maior control e automatización máxima na realización das tarefas. a partir da recepción do guión e do story-board. auga. que lles permite ás empresas centralizar nun único punto toda a información relacionada cun proxecto audiovisual dende que xorde a súa idea ata que chega á pantalla. Un dos seus desenvolvementos é SOFTBREN. audio.. evitando os problemas e custos que poden producirse se se utilizan os medios convencionais. que converte os datos informáticos xerados nas imaxes que van ser vistas no cine ou na televisión. para alimentar a base de datos. O que se busca é utilizar o 100% dos recursos humanos e materiais. En definitiva. contou cunha axuda do Plan Galego de I+D. Este equipo logrou desenvolver. o que serve de orientación para repartilos entre os animadores. os responsables de Bren Entertainment asumiron que tiñan que desenvolver ferramentas personalizadas que os diferenciasen da competencia e lles permitisen optimizar os recursos e lograr a máxima axilidade nos procesos de produción. entre as que cómpre mencionar os sistemas de dinámicas que permiten simular cun gran realismo todo tipo de efectos atmosféricos (vento. unha solución avanzada para mellorar a xestión de proxectos audiovisuais.. fervenzas.

audio e imaxes262. foi necesario investir máis de dous anos de traballo por parte do Departamento de Enxeñería de Sistemas Audiovisuais de SOFTGAL para que o proxecto fose viable. xestión. alta capacidade de recuperación. etc. salas de proxección de cine dixital.000 lumens. o seu deseño modular permite a súa ampliación no futuro. Caixa Galicia porá en breve en funcionamento a súa sede da Fundación na cidade herculina. integración e mantemento de solucións multimedia e audiovisuais para diversos espazos 263. recintos feriais e Palacios de Congresos. auditorios. ten unha área de negocio de enxeñería de sistemas multimedia e audiovisual que desenvolve proxectos innovadores de integración de sistemas multimedia e audiovisuais chave en man e presta servizos de asesoramento. altas presecións na indexación e avanzadas funcionalidades para a xestión e procesamento deste tipo de contidos. composta por 25 proxectores de 10. Cara ao exterior móstranse os diferentes recursos cos que conta o clúster. Para desenvolver esta aplicación. Por iso. e non só iso. Son varios os produtos avanzados para o sector audiovisual que distribúe esta firma.5. Aos membros do clúster ofréceselles un espazo virtual para compartir ideas e experiencias dentro do marco do Centro de Desenvolvemento de Ideas e un contorno de colaboración dentro do ámbito do Club de Producciones. salas de traballo e dirección. como o directorio de empresas e profesionais e a presentación institucional da asociación e as actividades que realiza. ao igual que se coida o lanzamento e promoción de calquera ben de consumo. salas de prensa. centros culturais. e tras eles. cunha superficie de pantalla de 75m2. é a primeira no ámbito mundial. no que se busca implantar unha comunidade virtual que aglutine ao sector audiovisual de Galicia 265 264 . Industria e Comercio da Xunta. VIA2 é unha solución deseñada para xestionar o contido multimedia cubrindo o proceso de dixitalización. pertencente á corporación Caixa Galicia. salas de control. guións. un espazo que. Finalmente. Foi en 1910 cando xurdiron no firmamento de Hollywood os nomes de Mary Pickford. centros de interpretación. salas de exposicións. a ferramenta STELLEN ten todas as funcionalidades dun xestor de contidos e mais a potencia dunha ferramenta de xestión de vídeo e audio. implantación e modernización de sistemas transaccionais de alto rendemento e en integración XML de datos. instalación e soporte para os sectores institucional e corporativo. Softgal desenvolve o proxecto de comunidade virtual para o Clúster do Audiovisual Galego. polo seu compoñente arquitectónico. DOGMA está deseñada para o almacenamento e tratamento de contidos audiovisuais e conta con todas as características do Tamino mais a capa para xestionar e documentar os contidos. empresas. 265 264 243 . xestión e distribución de contidos audiovisuais e produción e integración de contidos audiovisuais e interactivos. Mabel Normand.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que permiten controlar toda a información xerada por un proxecto audiovisual: documentación. os do elenco máis popular que deu o mundo do espectáculo ao longo do século XX. etc. a compañía contou co apoio da Consellería de Innovación. senón que tamén demandarom lembranzas que os achegasen un pouco a 262 263 Via2 inclue tres plataformas para aborda-la presentación de vídeo: VisualPublisher. 5. o cine debe deseñar un plan de mercadotecnia que cubra todos os ámbitos publicitarios que permitan arroupar a saída ao mercado da película que se desexa estrear. recursos que cómpre utilizar. inmediatamente se está pensar na sala de proxección como lugar de explotación deste produto e nos espectadores como clientes e consumidores. Na fachada do edificio integrarase unha pantalla de tecnoloxía HOLOPRO. Trátase dun sistema web. deseño. Douglas Fairbanks e outros moitos. Por outro lado. orientado a lles prestar servizo tanto aos propios asociados como aos usuarios externos (profesionais do audiovisual. unha base de datos nativa XML pensada para almacenar datos non estruturados. público en xeral. É o caso de TAMINO. Software AG é unha multinacional especializada en desenvolvemento.8 A comercializacion dos dereitos de explotación Cando se fala dunha película. e que ten en Galicia unha delegación a través de Activo Comunicaciones. captura. Ademais. Ademais. salas de consello e plenos. pola súa capacidade de almacenamento dos documentos en formato nativo. centros de formación e centro de atención ao cidadán. Achegan solucións de deseño. O grupo tecnolóxico Softgal. Via2 platform e Via2 VoD (video on demand).). polo seu contorno e características. catalogación e explotación de vídeo. os seus asociados e Galicia para o desenvolvemento de actividades audiovisuais. Os cidadáns de todo o mundo comezaron a recoñecer os seus ídolos e a reclamar información puntual de todo o que os rodeaba. Para levar a cabo este proxecto. especialmente vídeo e audio. aplicacións e procesos. tamén se mostra información e servizos.000 lumens que. será un lugar emblemático dentro da cidade . cunha retroproxección de 250. Museos.

O parque temático Terra Mítica de Benidorm (Alacant) chegou a un acordo coa produtora e distribuidora española Filmax Entertainment para adquirir os dereitos dos personaxes da longametraxe de debuxos animados El Cid. pósteres. onde hai anos que xa se está a utilizar como variable da mercadotecnia. Se dende os primeiros anos do cine xa se ten en conta a función do cartel como imaxe que sintetiza os trazos xerais da película. sala e horarios e que os nenos repartirán polas rúas. Estes produtos adaptánse aos novos medios: a televisión. Desta forma. un fenómeno denominado merchandishing. dende as primeiras décadas do século XX. senón que abrirá ao mesmo tempo a posibilidade de xerar produtos exclusivos para emitir no devandito medio (os chamados making-off. xurden novos soportes de acordo cos novos medios que se van implantando na sociedade. é dicir. por si mesmo. e realizáronse películas que parecen unicamente concibidas para vender produtos asociados a elas: dende as últimas producións da Disney ata filmes como Pokémon. A partir de aí realizaranse os fotocromos para expoñer nas carteleiras dos cines. o éxito cinematográfico serve de complemento para vender todo tipo de produto e xera. La guerra de las galaxias. o merchandishing. O merchandishing ou licensing no cinema iniciouse co filme El planeta de los simios (1968). pouco a pouco irán definindo o seu concepto para atrapar rapidamente a atención do espectador. etc. Parque Jurásico. que os mesmos distribuidores utilizarán para alimentar de información os xornalistas e exhibidores. a televisión non só permitirá a existencia de series que establecerán unha retroacción co cinema. O licensing español é un sector que se atopa en plena fase de crecemento. Pero moito máis alá de todos estes materiais. O xiareiro cinematográfico obrigou ás produtoras e os axentes artísticos a dispoñeren de departamentos dedicados en exclusiva á comunicación. Batman. o vídeo. caretas. compañís que son contratadas polos propietarios das licenzas para negociar os dereitos dos seus personaxes ou marcas nun determinado territorio. libros. que desatou unha auténtica “simiomanía” que se traduciu nun importante aumento de ingresos indirectos para a Fox. a lenda. Así mesmo. xogos de cartas. disfraces. En Galicia son as produtoras de animación as que deron os primeiros Nos últimos anos o cine achégase a novas e insospeitadas plataformas pasos neste campo. camisetas. O licensing ou a comercialización dos dereitos de explotación dunha marca xera un negocio multimillonario no ámbito mundial. ou reportaxes sobre como se fixo un filme). os programas de man que levarán no reverso os datos básicos da estrea. Pero tamén xurdirán os catálogos de distribución e igualmente elaboraranse os press-book. Nos anos 80 e 90.⎯ que son compradas masivamente por coleccionistas e consumidores en xeral. etc. os videoxogos. ao coidado da imaxe das estrelas. xa que foi adoptado do mundo anglosaxón. bolsos. En virtude do acordo. Por exemplo. bonecos articulados. os soportes informáticos foron receptores de todos eles xerando un novo mercado. xerando uns ingresos complementarios que co tempo superan moitas veces aos da propia producción. Cos anos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO ese universo que transcendía das revistas especializadas e que alimentaban sempre con festas populares e obras de caridade. xa definitivamente consolidado. a súa produtora. de toda a súa correspondencia e presenza en actos sociais. Dise que o licensing é a ferramenta de mercadotecnia máis poderosa coa que contan os fabricantes e retallistas de produtos de consumo. consistente na venda de produtos asociados a unha película ⎯revistas. as figuras protagonistas incorporáronse en exclusiva á oferta de espectáculos e animación de rúa do parque temático. pode utilizar o título. a imaxe e os personaxes da longametraxe e incluílos nas súas campañas de promoción e publicitarias. Actualmente en España xa existen unhas trinta axencias de licensing. converteuse nunha suculenta forma de ingresos para as produtoras cinematográficas. os personaxes da .

Ademais. 267 245 . A empresa asinou ademais un contrato de licenza con GDM que comercializou previamente á estrea peluches. un tema do grupo galego DOA e a música orixinal composta por Arturo Kress e interpretada pola Orquestra Sinfónica de Galicia. EMI lanzou ao mercado a banda sonora orixinal da longametraxe. Dygra Films chegou a un acordo de licenzas coa empresa Dorsal 9 para 140 produtos que se empezaron a comercializar despois da estrea. Blade Trinity ou Elektra son as últimos iconas dos cómics que se reflicten na actualidade nos cines e. bonecos. e Megatrix. etc. camisetas. un de peto e outro de tapa dura. etc. Valencia. e realizou regalos de merchandishing desta (cuncas. como coprodutor. Cada filme de éxito ten a súa líña de produtos para a venda: DVD. os grandes estudios adaptaron algúns videoxogos á gran pantalla. Tamén. Catwoman xa ten o seu videoxogo e o xogo de Matrix vendeu un millón de copias en dezaoito días. Ourense. nos xogos para móbiles. etc. Vigo. Pero hai experiencia no camiño contrario: do viseoxogo ao cine. Os productos feitos para cine non se pensan só en térmos de exhibición nas salas de cine. os personaxes máis famosos do cine inspiran videoxogos e xogos para os teléfonos móbiles 267 . roupa de chuvia e publicacións. gorras. e posteriormente papelería. por exemplo Mario Bros. Dygra Films presentou unha exposición itinerante titulada “Oniria: atrévete a soñar”. figuras de PVC. Lisboa. roupa de cama. Málaga. Logo da produción de O bosque animado. Inicialmente lanzouse o material escolar e posteriormente o téxtil. Barcelona. e coincidindo co lanzamento da longametraxe. Un ano antes da súa estrea. a editorial Everest puxo no mercado dous libros da película. Salamanca. A finais de 2004. A Coruña e Madrid entre outras. Nos anos 90. Mortal Kombat ou Street Fighter. composta por dúas cancións de Luz Casal. A cadea Bocatta regalou tamén bonecos da película cos seus menús e decorou os seus locais con imaxes da longametraxe.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA película están en Terra Mítica e o parque ofrece a todos os seus visitantes a posibilidade de adquirir nas súas tendas produtos exclusivos da película.) en diversas preestreas e coa revista Megatrix. O soño dunha noite de San Xoan 266 . CD. o cine achégase a novas e insospeitadas plataformas. camisetas. onde se lle mostraban ao público asistente os segredos do mundo da animación e a fantasía da segunda película de animación 3 D da factoría galega. xogos. gorras. cerámica. Por outro lado. 266 A exposición circulou por España e Portugal. en breve. en cidades coma Porto. contou coa presenza das moscas Hu-Hu e Ho-Ho (personaxes da película) como copresentadores do programa de Antena 3 durante todo o verán do lanzamento da película. Nos últimos tempos. M Forma chegou a un acordo coa Marvel para que os personaxes cinematográficos dos antigos cómics teñan a súa representación nos móbiles. Dygra decidiu crear unha empresa propia dedicada á comercialización de produtos derivados das súas producións cinematográficas.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Ordenación do sector audiovisual en Galicia CAPITULO 6 .

alcanzar unha proporción aceptable do mercado interior que permita o mantemento de todo o conxunto industrial do cine español. Dese xeito contribúe de modo decisivo a garantir a salvagarda da prosperidade e dos valores de Europa. a participación concreta dos cidadáns na construción europea e o reforzamento do seu sentimento de pertenza a ese conxunto en fase de ampliación. Para acadar estes oxectivos as funcións encomendadas ao ICAA abranguen os eidos do fomento. Así realiza un labor de apoio á industria cinematográfica e audiovisual. A partir do Real decreto 7/1997. MEDIA 2007 é continuación dos programas en curso MEDIA Plus e MEDIA Formación. Ademais das intervencións de carácter político ou regulamentario. a través da Secretaría do Estado de Cultura. a miles de beneficiarios. que vai contar cun orzamento previsto de 1. a proxección exterior da cinematografía e das artes audiovisuais españolas. Por unha banda. construír a Europa do coñecemento: trátase de desenvolver un espazo europeo da educación e da formación permanente que constitúa unha referencia mundial de aquí a 2010 e que converta a Unión Europea na economía do coñecemento máis competitiva e dinámica do mundo. O Instituto de Cinematografía e das Artes audiovisuais (ICAA).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. en particular a través de medidas que poidan soster a competitividade da industria europea no sector audiovisual e fomentar a diversidade lingüística. do 10 de xaneiro. a promoción e a conservación. e potenciar os resultados comerciais do sector audiovisual europeo nun contexto de mercado aberto e competitivo. Tamén contribúe á difusión nacional e internacional do cine español.055 millóns de euros e ten como principais obxectivos: preservar e promover a diversidade cultural e o patrimonio cinematográfico e audiovisual europeos. é un organismo autónomo da Administración central española que se ocupa especificamente do cinema e do audiovisual en todas as súas facetas. o ICAA está integrado no Ministerio de Educación e Cultura. favorecendo a súa participación en festivais e demais manifestacións cinematográficas e representando a España nos principais organismos e 247 . desenvolver o espazo cultural europeo. mediante a concesión de axudas aos distintos sectores da produción e da distribución. Por outra parte. preservando e valorizando a diversidade cultural nos distintos ámbitos nos que se expresa. garantindo o acceso do público ao dito patrimonio e fomentando o diálogo intercultural. Finalmente ten que coadxuvar ao propósito de asociar os cidadáns á construción europea. aumentar a circulación de películas europeas e outras producións audiovisuais. a través de As competencias europeas no ámbito audiovisual radican na Dirección Xeral de educación e cultura da Comisión europea accións de mobilidade e de proxectos de cooperación transnacional. a Dirección Xeral de Educación e Cultura aplica unha grande variedade de programas que afectan anualmente. á creación e modernización de salas de exhibición. de Presupuestos Generales del Estado. así como. incrementar a produción e favorecer a distribución de producións españolas.1 INSTITUCIÓNS E ÓRGANOS COMPETENTES As competencias europeas no ámbito audiovisual radican na Dirección Xeral de Educación e Cultura da Comisión Europea e céntranse arredor de tres puntos principais. tanto dentro coma fóra da UE. ORDENACIÓN DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. a salvagarda e difusión do patrimonio cinematográfico español. fomentar a comunicación cultural entre as comunidades autónomas en materia cinematográfica e de artes audiovisuais. Correspóndelle ao ICAA desenvolver a creación. dependente do Ministerio e Cultura e creado polo artigo 90 da Ley 50/1984. do 30 de decembro. mellorar o grao de competencia das empresas e incentivar a aplicación das novas tecnoloxías.

xunto coas novas tecnoloxías. no que atinxe a actividades e proxectos que se vaian levar a cabo. da Consellería de Innovación. propoñendo iniciativas ou medidas que considere oportunas para impulsar o desenvolvemento da sociedade da información e informando sobre as cuestións que lle demande o Executivo galego. Está por ver se non acaba tamén solapándose coas asociacións e institucións xa existentes. Ata o ano 1996. Tamén dende a Xunta se impulsou a creación da Academia Galega do Audiovisual. polo que deberá coñecer e avalar as iniciativas e programas de todos os departamentos. o Clúster do Audiovisual Galego de Hollywood e da Academia Española do Cine. entre outros eidos. Nesa nova estrutura. Non obstante. O Goberno galego aprobou. as súas funcións parecen solaparse coas das asociacións profesionais (como AGAPI e AEGA). da independencia. a Xunta de Galicia creou un organismo autónomo chamado Consorcio Audiovisual de Galicia. a Xunta de Galicia veu desenvolvendo diversas accións co obxectivo de converter o audiovisual galego nun importante sector económico. Dende a administración autonómica se impulsou dende o 2002 a creación do Clúster do Audiovisual Galego. como as plataformas dixitais e as telecomunicacións por cable. nun prazo máximo de seis meses. patrimonio cultural. directores e técnicos. o decreto no que se determina o marco regulamentario no que deberán desenvolverse as actuacións de todos os departamentos e organismos da Xunta en materia de sociedade da información e do coñecemento e as telecomunicacións. cunhas funcións que aínda non está claras de todo e que parecen solaparse coas da Dirección Xeral de Comunicación Social. telecomunicacións. coordinador. Así mesmo. o que fixou a nova estrutura orgánica da agora denominada Consellería de Cultura. multimedia. a comezos do 2004. algo que non semellaba axeitado dado o desenvolvemento que estaba acadando este sector. Dende a consecución do autogoberno. dunha Comisión Interdepartamental para a Sociedade da Información e do Coñecemento que actuara como órgano impulsor. Trátase da unión de empresas dun sector para a administración dos seus intereses comúns. Comunicación Social e Turismo é o órgano da Administración autonómica a quen lle corresponden as competencias en materia de promoción cultural. audiovisual. o Consorcio Audiovisual tamén exerce as funcións tradicionais das "film commissions". Esta comisión adscríbse á Dirección Xeral de Tecnoloxía e Desenvolvemento Sectorial. Constitúesecomo unha especie de asociación pangremial do sector que agrupa por igual a produtores. así como os asuntos tratados no Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia e as actuacións do Observatorio Tecnolóxico de Galicia. correspóndelle á Dirección Xeral de Comunicación e Audiovisual a . e turismo. Deste xeito. polo tanto. o audiovisual era competencia da Consellería de Cultura a traveso da Dirección Xeral de Cultura.1 Consellería de Cultura.1. deliberante e asesor respecto destes asuntos. nacidas ao abeiro da iniciativa privada e. dáselle resposta á necesidade de establecer unha política coordinada e unitaria nestes temas. 6. a Comisión Interdepartamental actuará como órgano de coordinación. Comunicación Social e Turismo e dentro dela incluiu un departamento específico para o audiovisual. que pretende ser unha réplica a escala da Academia das Ciencias e das Artes Cinematográficas No 2001 a Xunta creou o Consorcio Audiovisual No 2002. actores. Finalmente. No ano 2001. O decreto establecía a creación.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO foros internacionais en materia cinematográfica e audiovisual. a través de Filmoteca Española. favorece a recuperación e a restauración do patrimonio cinematográfico para a salvagarda da súa riqueza artística e documental. do 14 de xuño. como órgano de participación de todos os departamentos da Xunta. Comunicación Social e Turismo A Consellería de Cultura. Por outra parte. Foi o Decreto 237/1996.

000 libros e 122 cabeceiras de revistas . 6. pola súa banda. dende a súa inauguración. S. é unha entidade que. que cede un espazo dentro da Casa de Cultura Salvador de Madariaga.. redacta e supervisa proxectos técnicos. Tamén funciona un servizo de empréstito. a criterios como oferta alternativa. por unha parte. contando ademais con un servizo de videoteca. A importancia das artes audiovisuais e da imaxe xustifica que a Xunta poña en marcha os instrumentos que permitan a súa íntegra elaboración e asunción por parte da comunidade autónoma. confecciona a normativa referente ao ámbito das telecomunicacións e do audiovisual. destinado preferentemente ao sector educativo ou ás asociacións 249 . así como a asistencia técnica necesaria en todo o referente ao ámbito das telecomunicacións e do audiovisual. entre outros. en actuacións en Galicia e no exterior e tamén a participación na promoción da produción audiovisual galega en mercados. televisión e medios de comunicación social e da disposición transitoria sexta do Estatuto de Autonomía de Galicia. e promove a difusión do patrimonio audiovisual galego e das artes da imaxe en xeral. mostras e festivais. planifica. Conta o CGAI na súa sede coruñesa con unha sala de proxeccións. grazas á sinatura dun convenio entre a Consellería de Cultura e o Concello coruñés. O servizo de difusión. cuxa programación responde. a colaboración. o Consorcio Audiovisual de Galicia ou o Consello Asesor das Telecomunicacións e Audiovisual. audiovisuais e de microfilmes nas materias propias da consellería. exposicións. en relación coa radio.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dirección e coordinación das actuacións da Consellería de Cultura en materia de telecomunicacións. data desde a que vén desenvolvendo as súas actividades nos ámbitos do audiovisual e da fotografía de xeito regular. á difusión do cinema e das artes da imaxe en xeral. do 5 de outubro. Desde a súa creación. audiovisual e multimedia. a programación de proxeccións. o CGAI inaugurouse o 15 de marzo do ano 1991. co fin de proporcionar un maior coñecemento das artes da imaxe. catalogación. custodia e difusión das producións e obras do patrimonio audiovisual e fotográfico galego. publicacións. Creado polo Decreto 210/1989. conferencias. tamén se ocupa da xestión e coordinación do Consello Asesor de Telecomunicación e Audiovisual de Galicia e da planificación e coordinación das funcións atribuídas ás redes de telecomunicacións galegas (Retegal. edita un boletín mensual coa programación e un comentario dos ciclos. recupera e custodia o patrimonio audiovisual galego ao tempo que sirve. a través do Centro Superior de Documentación. pluralidade de soportes e formatos ou apoio á creación audiovisual galega. controla o uso que do espectro radioeléctrico fan as emisoras de radiodifusión e televisión. coordena e dirixe o desenvolvemento da cinematografía e demais artes da imaxe. As funcións do CGAI no ámbito audiovisual contemplan a recuperación. preparación e tramitación de cantas actuacións lle correspondan ao Goberno galego para o desenvolvemento e efectividade.1. e todos os aspectos que se poidan derivar da aplicación das novas tecnoloxías da comunicación e a información e todas as facetas da cultura e do patrimonio galego. por outro lado. este centro está situado na Coruña.A. A Biblioteca está composta de 6. É o caso do Centro Galego das Artes da Imaxe. Deste xeito a nova Dirección Xeral asume as competencias da Xunta en materia de telecomunicacións e audiovisual. ocúpase do estudo. tramita as solicitudes de concesión de emisoras de radiodifusión sonora en ondas métricas con modulación de frecuencia e a prepara os proxectos de regulación das fases dos concursos públicos de adxudicación de novas emisoras de radio en ondas métricas con modulación de frecuencia que sexan competencia da comunidade autónoma.).2 Centro Galego das Artes da Imaxe O Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI). dirección e control das instalacións. Investigación e Información da Comunidade Autónoma e do CGAI. cos obxectivos anteriores. encárgase da dotación de infraestrutura á Compañía de Radiotelevisión de Galicia e ás súas sociedades. etc. fomenta as edicións sonoras.

Comunicación Social e Turismo. a atención ás persoas que solicitan consultas e o control dos empréstitos a outras institucións. incentivar o emprego do idioma galego. puxo en marcha de accións de promoción do cinema galego no ámbito social. así como a súa distribución por calquera dos sistemas e das canles de difusión audiovisual. ademais da Guía audiovisual galega: empresas e recursos. con patrimonio e personalidade xurídica propia e co fin primordial de contribuír ao desenvolvemento e consolidación do sector da imaxe nesta comunidade. da música e. O de Publicacións ocúpase da edición dos catálogos das exposicións. Canto á promoción da actividade profesional e impulso da produción propia e a coprodución. organizou a primeira Semana de Cinema Galego en Arxentina e a Semana de Cinema Arxentino en Galicia. darlle pulo á investigación. para a potenciación institucional das accións tendentes ao desenvolvemento do sector audiovisual. que prevé no seu artigo 9 que. que abordan diversos aspectos do mundo audiovisual. desenvolveu xornadas . divulgar as obras audiovisuais galegas no propio territorio.3 Consorcio Audiovisual de Galicia O Consorcio Audiovisual de Galicia. o cinema. a Compañía de Radiotelevisión de Galicia e as catro deputacións provinciais. Entre as finalidades específicas deste organismo está desenvolver e fomentar a produción e a industria cinematográfica e audiovisual galega. en Portugal. as administracións e entidades interesadas conveñen a constitución do Consorcio Audiovisual. como o achegamento do cinema ás prisións galegas co programa O cinema no eido social. impulsar a produción propia e a coprodución. otorgou axudas de apoio a estreas cinematográficas fóra de Galicia (convocatorias 2003 e 2004). a Consellería de Economía e Facenda. o Consorcio Audiovisual presta servizos a empresas produtoras que veñen rodar a Galicia a través da Galicia Film Commission. videográfico e fotográfico do CGAI desenvolve labores de control e xestión que inclúen a supervisión diaria dos fondos para asegurar unha boa conservación destes. da arte. promocionou a coprodución entre produtoras galegas e valencianas. complementarias do plan de internacionalización do sector que considera a asistencia a unha selección de mercados audiovisuais para lles dar cobertura aos produtos galegos. A súa existencia vén dada pola Lei 6/1999. O arquivo fílmico. coa colaboración de distintas entidades. Así mesmo o servizo de recuperación traballa nos fondos que compoñen o patrimonio cinematográfico e fotográfico da Galicia. da literatura. ainda que a participación da primeira é maioritaria. O seu Consello de Dirección está constituído por representantes da Consellería de Cultura. convocou axudas para a promoción de producións audiovisuais a través de internet (convocatoria 2004).1. así como a integración na coordinadora europea de iniciativas rexionais para o apoio á industria audiovisual: Cinema Rexio ou colaborador no programa de promoción do cinema europeo Cinedays. en xeral. que ve incrementado paulatinamente o seu fondo en formato VHS coas últimas producións do audiovisual galego sobre as que a Xunta ten dereitos de difusión cultural. e o de Formación xira basicamente arredor de Cero en conducta. do audiovisual de Galicia. da realidade social e cultural galega. do 1 de setembro. especialmente nas salas de exhibición.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO culturais. Para o cumplimento deses fin o Consorcio elaborou un Plan de promoción de curtametraxes galegas Curtas 03 e Curtas 04. promover e potenciar a actividade profesional e a creación de emprego neste ámbito. seminarios e talleres de imaxe organizados polo propio CGAI. constituído en 2002. a televisión. na Unión Europea e na Galicia exterior. a través do IGAPE. no Estado español. 6. a través das producións cinematográficas e audiovisuais. mediante a organización do Foro de Coprodución Galicia-Valencia e Xornadas de Cinema Valenciano en Galicia. un programa de achegamento aos centros escolares do mundo cinematografico AU 2003 e AU 2004. o vídeo. é unha entidade de dereito público de carácter interadministrativo. á formación e ao desenvolvemento tecnolóxico. a produción multimedia e a fotografía. e tamén promover un mellor coñecemento da historia.

a continuidade do Programa Audiovisual nas Aulas. festivais. programación de seminarios de carácter internacional e innovador ou a participación no Fondo Raíces.. como é o caso do estudo estratéxico e intervención na rede para a dinamización do sector da animación no norte de Portugal e Galicia. ademais de distintas sesións informativas sobre o Programa MEDIA. coa Au 2005 e coa organización dun encontro de carácter internacional.. e accións de promoción da segunda edición do Curtas 04. coa creación dun fondo específico para a coprodución entre empresas arxentinas. unha nova edición do Plan de Promoción de Curtametraxes. Clúster do Audiovisual Galego). foros comerciais e festivais de relevancia internacional. seminarios. intensificarase a política de comunicación. Dende a súa constitución.. Así mesmo é salientable o labor do Consorcio na organización de talleres. ICIC. e o establecemento de relacións permanentes con entidades nacionais e internacionais relacionadas co audiovisual (ICAA. Han ter continuidade accións xa desenvolvidas. 2004 e 2005) e do Cartoon Forum 2004. Programa Ibermedia. a través da Galicia Film Commission (unidade administrativa do consorcio). coa campaña de presenza institucional nos principais mercados. mercadotecnia e prensa de cinema. contémplanse misións comerciais directas e inversas con territorios de declarado interese estratéxico. Academia Galega do Audiovisual. AGAPI. Así mesmo O Consorcio Audiovisual ten previsto pór en marcha outras accións innovadoras. sen esquecer o apoio permanente ás accións emprendidas polos colectivos audiovisuais galegos (AEGA. galegas e catalás. como será o caso da terceira convocatoria de axudas ao apoio de estreas de longametraxes cinematográficas fóra da comunidade autónoma. haberá continuidade nos proxectos xa iniciados e abordaranse outros como o desenvolvemento de programas de formación en colaboración coa ECAM e coa Fundación AISGE. o Seminario mercado exterior do cinema español. a colaboración na organización de Mundos Dixitais (2003 e 2004). festivais nacionais e internacionais. seminarios e accións formativas. co obxectivo de coñecer e debater sobre outras experiencias que neste eido se están a desenvolver.). exhaustivo recompilatorio histórico de todas as rodaxes realizadas na comunidade autónoma. EGEDA. convocou o primeiro encontro luso-galaico de animación e tomou parte no Programa Raíces. xerou varias publicacións. Madrid Film Commission. sen deixar de impulsar a formación de profesionais capacitados para operar en mercados internacionais. coa convocatoria do programa Curtas 05. a organización xunto co Master en Produción e Xestión Audiovisual da Universidade da Coruña do curso de posgrao en comercialización internacional de contidos audiovisuais ou a preparación da misión comercial con Brasil (a semellanza das xa realizadas coas Semanas de Cinema Galego e Arxentino). En canto aos seus proxectos en curso ou futuros.. no Cartoon Master of New Technologies (2003. establécese unha liña de axudas a empresas para facilitar e fomentar a promoción e circulación de empresas e obras audiovisuais galegas en feiras. como o primeiro taller de desenvolvemento de proxectos audiovisuais en Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA sobre as oficinas de promoción de rodaxes nas catro deputacións galegas. IVAC. a convocatoria de bolsas de estudo para a ampliación ou perfeccionamento no campo audiovisual (convocatorias 2003 e 2004). hai que mencionar a reunión ordinaria da CACI e a extraordinaria de IBERMEDIA en Santiago. o catálogo de festivais nacionais 2004 e a recente edición de Rodado en Galicia. Está deseñado un Plan de Internacionalización do Audiovisual Galego. convenios. a creación de oficinas de promoción de rodaxes en cada unha das deputacións. con organismos e institucións para a organización de foros. Na organización de eventos. a sinatura de acordos de colaboración. Spain Film Commission. Anima Transfront. a segunda convocatoria do programa de apoio ás páxinas web de produtos audiovisuais con fins promocionais. etc. información e asesoramento. xornadas de promoción.. coma a realización 251 . ICEX. a II edición do Taller de desenvolvemento de proxectos audiovisuais en Galicia ou a III convocatoria de axudas para bolsas formativas. FAPAE.

ao tempo que as altas prestacións e a dispoñibilidade do servizo requiren dun manexo global e dun profundo coñecemento . Comunicación Social e Turismo trabállase cara á expansión da Autopista Galega da Información como vehículo de servizos e xeneralizando a súa utilización en teleensino. o acceso ás novas tecnoloxías da información e das comunicacións.1. cunha tecnoloxía da que non existían apenas referencias no mundo.) é a empresa pública encargada da xestión das infraestruturas e servizos de telecomunicación que son titularidade da Comunidade Autónoma. coa Autopista Galega da Información asumiu un reto: apostar por un novo modelo de telecomunicacións. consciente da necesidade de darlle cobertura ós Servicios de Radiodifusión e Televisión da Comunidade Autónoma. Este Centro está igualmente ao servizo de calquera iniciativa viable que ofreza contidos adecuados á Autopista Galega da Información e actúa como punto neurálxico da Rede de Aulas. O Centro Multimedia de Galicia actúa coma centro neurálxico da Rede de Aulas. o taller sobre actuación fronte a cámara ou a programación de cursos da ECAM na Comunidade Autónoma de Galicia ou a realización dun catálogo para a promoción dos documentais galegos.4 Centro Multimedia de Galicia A Xunta de Galicia. xunto coa distribución da publicación Rodado en Galicia. de información. estimular o desenvolvemento e a formación no mundo do multimedia e o O CMG proporciona contidos multimedia á autopista galega da Información audiovisual. construíu a súa propia infraestructura de telecomunicacións. O obxectivo desta Rede é facilitar a tódolos cidadáns de Galicia. O seu obxectivo é a planificación e a xestión do crecemento das redes. como a Rede Oficial de Comunicacións Móbiles e a Autopista Galega da Información. contidos culturais. telemedicina. formación cultural e profesional que emerxen da Sociedade da Información. A Consellería de Cultura iniciou no ano 2000 o despregue da Rede de Aulas Multimedia conectadas á Autopista Galega da Información coma un dos proxectos fundamentais da Sociedade da Información. 6. así como a coordinación dos diferentes cursos e acontecementos que se realizan. Desde a Consellería de Cultura. integrando todas as iniciativas e difundindo os seus contidos na nova sociedade da información.1. promover eventos culturais e dar solucións tecnolóxicas para organizar a información da que dispoñen os diferentes organismos dependentes da Consellería de Cultura. Doc´s Galicia 05. Comunicación Social e Turismo. que son cada día máis complexas e esenciais. a actualización do libro Audiovisual galego 2003 e o Catálogo de festivais nacionais e internacionais 2005. No tocante á liña de publicacións.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO do primeiro taller de guións de ficción. prestando soporte e mantemento. así coma coordinación e reserva dos diferentes eventos que se realizan. acercar as novas tecnoloxías aos cidadáns galegos dotándoos de medios na área das telecomunicacións. videoconferencia. tanto os que viven nas cidades coma os que viven no medio rural. 6. unha infraestructura sobre a que foi creando novas redes e servicios innovadores e pioneiros en Galicia. formación. É por isto que a Consellería creou o Centro Multimedia de Galicia (CMG). prestando soporte e mantemento.A. co fin de mellorar a cantidade e calidade destes servizos. teletraballo. financiado polo Plan de Desenvolvemento Rexional de Galicia 2000-2006. posibilitando así a súa adaptación ós novos modelos relacionales. Dentro dos obxectivos do CMG está o de proporcionar contidos multimedia á Autopista Galega da Información.5 Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal) O Goberno galego. etc. Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal S. e dada a difícil orografía do terreo.

Por outra banda. é o máximo órgano consultivo do Goberno galego en materia de telecomunicacións e audiovisual. usuarios e empresas relacionadas coas distintas actividades e propiciando o autocontrol dos axentes do sector no respecto aos principios que rexen a súa actividade e os dereitos fundamentais e liberdades públicas. así como emitir informe sobre os asuntos que o Consello da Xunta lle solicite ou os que se aborden por propia iniciativa da entidade. e abranguen un amplo espectro capaz de cubrir todo o ciclo de vida dun proxecto: estratexia. conta con 10 centros de emisión operativos que facilitan unha cobertura superior ao 60% da poboación. supón un feito de singular importancia. Esta Rede posibilita a cobertura e o servicio ó 99. operadores. táctica e operatividade. A entrada en vigor da Lei 6/1999. ao ordenar un marco normativo definidor das liñas fundamentais do sector da imaxe en Galicia. ao que lle corresponde o estudo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA das esixencias do mercado.6 Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual O Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. a todas as empresas ou entidades que necesiten a creación de redes privadas. mediante a instalación e posta en servizo da Rede de TDT de Frecuencia Única na Comunidade Autónoma (Rede SFN-Ga) que. 6. para a que dispón da Rede de Transporte e Difusión da Televisión de Galicia constituída por 6 Centros Emisores e máis de 130 Retegal é a encargada da xestión das infraestruturas e servizos de telecomunicación de titularidade pública Centros Reemisores. Unhas das atribucións do Consello Asesor é propoñerlle á Xunta. cantas medidas considere oportunas no ámbito das telecomunicacións e do audiovisual. outra é coñecer e emitir informe sobre as liñas estratéxicas de actuación recollidas no Libro branco das telecomunicacións. Un dos principais clientes de Retegal e a CRTVG. informar sobre os proxectos lexislativos e regulamentarios en materia de telecomunicacións e audiovisual que sexan competencia da comunidade autónoma e sobre os asuntos relacionados coas telecomunicacións e audiovisual que o presidente do consello someta á súa consulta. produtoras e. co fin de potenciar o seu crecemento e o seu desenvolvemento e permitirlles aos cidadáns e aos axentes profesionais e empresariais expresarse cos medios oportunos dentro do noso espazo cultural. co fin de lles garantir aos usuarios unha oferta de servizos competitivos. en xeral. do 13 de xullo. do audiovisual de Galicia. así como neste Libro branco do audiovisual de Galicia. difusores de radio e televisión. ademais da cabeceira de codificación e multiplexación para catro programas de vídeo. Comunicación Social e Turismo. do 1 de setembro. de conformidade co disposto no artigo 14 da Lei do audiovisual de Galicia. A lei dálle un pulo máis ao Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. administracións e usuarios.8% da poboación galega. entre os que destaca a televisión dixital terrestre (TDT). Tamén lle corresponde ao Consello Asesor coñecer. a través do procedemento de arbitraxe. creando na súa estrutura comisións sectoriais de operadores. creado polo Decreto 307/1995. Unha xestión global e un profundo coñecemento dos estándares en servizos de información e telecomunicación fan que Retegal continúe innovando e implantando novos proxectos e novas tecnoloxías. Igualmente entra dentro seu ámbito a cualificación e o autocontrol en relación 253 . os conflitos que lle sometan os interesados. mediar e resolver. cunha cobertura reforzada por máis de 600 Microrremisores rurais. a través da Consellería de Cultura. atribúenselle ao Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual funcións de arbitraxe na resolución dos conflitos que poidan xurdir entre operadores. deliberación e propostas nesas materias.1. Os seus servizos van dirixidos principalmente cara ás administracións públicas.

constitúese como un órgano de acción pública directa no ámbito da oferta de servizos de alto nivel e como un mecanismo de integración dos sectores económicos e sociais. Como instrumento para a promoción e o fomento do investimento produtivo en Galicia. en colaboración coa consellería competente en materia de política territorial. cuxo obxecto social principal é a administración e xestión dos fondos de capital risco Emprende e Adiante e dos activos de Sodiga. 6. desempeñen a producción executiva da mesma. As compañías do sector audiovisual. Na actualidade. telecomunicacións e sociedade da información e do coñecemento. programas e accións de estructuración sectorial. 6. do 10 de xuño. das infraestructuras dos servicios industriais do solo empresarial e residencial. Industria e Comercio A Consellería de Innovación. estimulando as exportacións dos seus produtos e achegando solucións a problemas específicos de tipo técnico. a sociedade mantén participacións en varias empresas do sector audiovisual. participada maiormente polo IGAPE e a Xunta.1. agravadas pola súa condición de sector en fase claramente expansiva e de recente creación. sociedade da información e do coñecemento. dotado de estruturas organizativas flexibles e áxiles para a interpretación das necesidades empresariais e o apoio á iniciativa privada. o IGAPE creou un programa de préstamos destinados ao financiamento de produccións audiovisuais para as compañías domiciliadas en Galicia que participen maioritariamente no proxecto.7 Consellería de Economía e Facenda O Instituto Galego de Promoción Económica (IGAPE) é un organismo dependente da Consellería de Economía e Facenda da Xunta que se crea por Lei 5/1992. A Dirección Xeral de Tecnoloxía e Desenvolvemento Sectorial encárgase da planificación. Atendendo ás necesidades e características específicas de financiamento do sector. infraestructuras da calidade e tecnolóxicas. enerxía. participando nun mínimo do 20%. ademais de poder acollerse ás axudas de carácter horizontal habilitadas polo IGAPE. propiedade industrial.1.8 Consellería de Innovación. e que se concreta nas dificultades para acceder ós recursos financeiros necesarios para o desenvolvemento das súas produccións. potenciando os seus investimentos en innovación e tecnoloxía. XesGalicia é unha sociedade xestora de entidades de capital risco. industria. execución e seguimento das competencias e funcións da Consellería en materia de tecnoloxía.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO cos contidos dos medios de difusión audiovisuais específicos do ámbito da comunidade autónoma. esta liña de préstamos ampliouse en 2003 mediante a implantación dun sistema de anticipos a curto prazo. Coa creación do IGAPE. artesanía. concéntranse nun mesmo órgano todas as iniciativas e programas de promoción e fomento do desenvolvemento que emanan da administración galega. calidade . Trátase dun ente cunha ampla autonomía de xestión. Industria e Comercio é o órgano da Xunta ao que lle corresponde o exercicio das competencias e funcións nos ámbitos da investigación. nunhas condicións específicas propias que se ven. Pola súa banda. así como a planificación. telecomunicacións. consumo. comercio interior e exterior. ademais. desenvolvemento e innovación. en maio de 2002. sociedad autonómica de capital risco. Deste xeito. coordinación. contan cunha liña específica destinada a paliar unha das principais problemáticas ás que se enfrontan as empresas que desenvolven a súa actividade neste sector. ou que. como entidade de dereito público con personalidade xurídica e patrimonio propio e plena capacidade de obrar para o cumprimento dos seus fins. minería. formativo ou de infraestrutura das empresas galegas. innovación nos sectores industriais.

regulación e administración do ensino regrado en toda a súa extensión. de 14 de abril. A Dirección Xeral de Formación Profesional e Ensinanzas Especiais. execución e control de programas destinados a fomenta-lo desenvolvemento de tecnoloxías propias e a incorporación de tecnoloxías da información e das comunicacións ós sectores industriais. as súas funcións son a proposta da normativa e a planificación relativa ao exercicio das competencias da Xunta de Galicia nesta materia e nas telecomunicacións. ó fomento dos vínculos de relación entre as empresas e as entidades ofertantes de tecnoloxía.9 Consellería de Educación e Ordenación Universitaria A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria é o departamento do Goberno galego que xestiona competencias e funcións en materia de planificación. en colaboración coa Consellería de Cultura. 270 Como órgano oficial de referencia dos diferentes sectores económicos para o seguimento da información e os indicadores das medidas das que ten atribuída a súa execución a dirección xeral. execución. do 20 de xullo) . de Fomento y coordinación general de la investigación científica y técnica e na Lei galega 12/1993. en materia de sociedade da información e do coñecemento e as telecomunicacións no ámbito competencial da Xunta de Galicia e a planificación e desenvolvemento das actividades do Observatorio Tecnolóxico de Galicia 270 . coordinación. deseño industrial e artesanía 268. 269 Así como a coordinación e seguimento das actuacións de calquera organismo da Xunta de Galicia que. o recoñecemento. 268 En todo caso. Desenvolvemento e Innovación Tecnolóxica. polo que se aproba o Estatuto de Galicia. de Fomento da investigación e do desenvolvemento tecnolóxico de Galicia. modalidades e especialidades. En canto á Sociedade da Información e do Coñecemento. á actuación como órgano de relación e participación con organismos. de calquera índole. do 6 de abril. o exercicio das competencias e funcións no ámbito das telecomunicacións entenderase sen prexuízo daquelas que lle corresponden á consellería competente en materia de comunicación social no referente ás infraestructuras propias de telecomunicación. teña incidencia no ámbito do desenvolvemento das infraestructuras de telecomunicacións e da sociedade da información e do coñecemento. con capacidade para deseñar modificacións e ampliacións dela. de ordenación do sistema universitario de Galicia e nas leis orgánicas reguladoras do sistema educativo español. Comunicación Social e Turismo. no exercicio das súas competencias específicas. a planificación e xestión das accións no ámbito da sociedade da información e do coñecemento e a súa promoción no conxunto da sociedade galega 269 . centros. programación. de calquera índole en materia de tecnoloxía e á elaboración. a xestión do Plan Galego de Investigación. á elaboración. 255 . á creación e consolidación dunha eficiente infraestructura tecnolóxica ó servicio da mellora da competitividade industrial. dentro desta Consellería. entidades e institucións públicas e privadas. planificación. No 2003 creouse. 272 Todo isto. do 22 de xuño. conta con competencias na elaboración dos programas de FP e ensinanzas consideradas especiais. execución e seguimento das competencias en materia de fomento da investigación que ten atribuídas a Comunidade Autónoma de Galicia 271 . a elaboración. na Lei 3/1983.19º do Estatuto de Autonomía de Galicia. entidades e institucións públicas e privadas. na Lei 7/1983. execución e control de programas destinados a promover e fomenta-la incorporación das novas tecnoloxías da información e comunicación na sociedade galega en xeral. a promoción e o ensino da lingua galega. centros. coordinación.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA e innovación na xestión. seguimento e difusión de estudios e estatísticas en materia de desenvolvemento tecnolóxico. En materia de Tecnoloxía as súas funcións refírense á proposta da normativa relativa ao desenvolvemento tecnolóxico dos sectores industriais. dependente desta Consellería. a presidencia do Consello de Administración da sociedade anónima Centro de Supercomputación de Galicia e a xestión e utilización da rede de ciencia e tecnoloxía de Galicia (RECETGA). a Dirección Xeral de Investigación e Desenvolvemento. do 6 de agosto. niveis e graos. 271 En virtude do establecido no artigo 27. proposta. tutela e rexistro das fundacións docentes de interese galego . a coordinación 272 do sistema universitario. que asumiu as competencias da antiga Secretaría Xeral de I+D: a ordenación. radiodifusión e televisión. a actuación como órgano de coordinación e participación dos organismos. de conformidade co establecido na Lei orgánica 1/1981. 6. de réxime das fundacións de interese galego (modificada pola Lei 11/1989. de normalización lingüística. do 15 de xuño.1. proposta. na Ley estatal 13/1986.

tanto de carácter oficial e de validez en todo o territorio nacional coma os conducentes a títulos conforme ao sistema vixente nos países estranxeiros. da planificación da formación continua. existe a familia profesional de Comunicación. Emprego e Relacións Laborais é o organismo a traveso do cal a Xunta desenvolve as súas competencias en materia de servizos sociais de atención primaria. na orientación e no sistema nacional de cualificacións profesionais. continua. Imaxe e Son. coordina o proceso de incorporación dos estudantes ao sistema universitario de Galicia. Comunicación social e Turismo. un total de 24. na articulación e implementación dos programas. no período 2002-2003. a través do Instituto Galego das Cualificacións abordou. o Instituto Galego das Cualificacións está a participar na elaboración das cualificacións profesionais que formarán parte de un Catálogo Nacional. sobre accións de apoio á formación e actualización do persoal docente das universidades galegas e sobre accións de apoio económico ós estudantes universitarios. Emprego e Relacións Laborais A Consellería de Asuntos Sociais. A Dirección Xeral de Universidades. Identificar e definir con rigor a competencia profesional necesitou dunha profunda análise do sector e a aplicación dunha metodoloxía específica. Desenvolven así mesmo competencias en materia de expedición de certificados de profesionalidade e no procedemento para a avaliación e acreditación da capacitación da poboación activa de Galicia. políticas activas de emprego. foron froito do esforzo conxunto dun grupo de profesionais do sector e a Administración. e en xeral. ocupacional e continua). contando coa colaboración da Consellería de Cultura. plans e medidas que determinen os plans galegos de formación profesional nos eidos da formación ocupacional. seguridade e saúde laboral e cooperativas. A Dirección Xeral de Formación e Colocación. Tamén é competente na implantación efectiva do Sistema Nacional das Cualificacións Profesionais. 6. a análise e a prospectiva do mercado de traballo. con carácter experimental. tanto de traballadores como de empresarios. Actualmente. planificación e execución das competencias en materia de universidades e ensinanzas universitarias. plans e medidas que determinen os plans galegos de formación profesional no eido da ensinaza regrada así como na atención ás necesidades formativas das persoas adultas. que conta con catro ciclos de grado superior (ciclo superior de realización de audiovisuais e espectáculos. na emisión de informes sobre a autorización. Dentro da oferta formativa desta Consellería. así como da estatística. así como das organizacións e asociacións empresariais e sindicais máis representativas tanto a nivel estatal como autonómico. As cualificacións profesionais que se obtiveron.1. Así mesmo. dependente desta Consellería. na articulación e implementación dos programas. relacións laborais. En apoio ao audiovisual coma unha das industrias estratéxicas para a economía galega.10 Consellería de Asuntos Sociais.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO na determinación das normas e das orientacións precisas para a súa efectividade. O Consello Galego de . ocúpase da formación profesional ocupacional e intermediación no mercado laboral. ciclo superior de imaxe. colocación e orientación laboral. análise recollida no estudo Estudo de necesidades formativas no sector audiovisual en Galicia. dependente tamén da Consellería de Educación e Ordenación Univeritaria. e é competente na implantación de estudios universitarios. esta Dirección Xeral. política laboral. e en atención ás súas necesidades. radio e espectáculos e ciclo superior de son) e un de grado medio (laboratorio de imaxe). aproveitando esta experiencia anterior. unha complexa tarefa de aproximación á realidade productiva deste sector para identificar aqueles perfís profesionais que se estaban a demandar e que constitúen así un referente común de competencias que se orienta a todas as accións de formación profesional (regrada . ciclo superior de produción de audiovisuais. a adecuación dos equipamentos e instalacións destinadas á docencia desta ensinanzas. asume a ordenación.

estaba protagonizada por Cary Grant. A oficina de promoción de rodaxes Galicia Film Comisión é unha unidade administrativa do Consorcio Audiovisual de Galicia. mineiros e costeiros. e os españois José Nieto e Carlos Larrañaga. Unha das superproducións máis soadas foi Orgullo y pasión. A Promesa ou anuncios publicitarios como o da Liga de Fútbol Profesional que protagonizou. Entre as rodaxes da última tempada figuran películas Galatasaray-Depor. provinciais e locais. fluvia. de propoñer a adecuación dos contidos formativos da oferta de FP ás necesidades do mercado laboral e informar sobre as necesidades de actualización das cualificacións profesionais. etc. Ronaldinho. máis de medio centenar de directores elixiron Compostela como escenario 274 . en concreto. directorio de empresas de servizos audiovisuais situadas en Galicia e datos sobre promocións en hospedaxes. outra rodaxe famosa en Compostela desatou a paixón dos fans de Os Brincos. Aínda que toda a película se desenvolvía ao longo do Camiño. 257 . da empregabilidade e das posibilidades de inserción laboral dos traballadores desocupados é a oferta formativa de formación profesional ocupacional que anualmente se lanza tanto través dos seus centros propios como a través da rede de centros homologados dos que dispón. trasladou a Praterías o ambiente de 1936 para recrear a historia de Manuel Rivas. xogador do Fútbol Club Barcelona. un filme estreado en 1957.1. dirixida por Óscar Ladoire. montañosas e planas. A fita. en función do proxecto audiovisual para realizar. de 1969. unha sociedade na que conviven vellas tradicións coa constante evolución cultural. o Camiño de Santiago foi declarado a primeira ruta cultural europea e o casco histórico de Santiago de Compostela. Rodar en Galicia ofrece moitos atractivos: a riqueza de matices que define o noso país móstrase na gran diversidade que posúe: diversidade climatolóxica. en 1981. Elvira Mínguez. converténdose nun auténtico percorrido turístico por Santiago e outras localidades galegas 273 . como por mar ou por aire. Pouco despois. que será a encargada. de Stanley Kramer. Entre os servizos que presta figura a asesoramento na selección de localizacións. alugamento de coches. creada en outubro de 2001. tanto por terra. O lapis do carpinteiro. Ata o 2001 non se volve oír o estrondo da claqueta dunha gran produción en Compostela. servizos de hostalería. A praza do Obradoiro converteuse nun emblemático estudio figurando na película como un mercado en plena Guerra da Independencia. así como de hoteis. o acceso dende calquera punto do mundo a Galicia. mediación e axuda na tramitación nas solicitudes ás distintas administracións públicas estatais. Frank Sinatra. que coincidan coa data e lugar de rodaxe. e tamén a mobilidade a través de toda a súa extensión. unha produción de Fernando Trueba. Laura Mañá e Rosa Álvarez que relata a vida dun escultor que regresa a Compostela para descubrir o seu pasado. na praza do Obradoiro. En 2003. Na década dos setenta. Por outra banda. información sobre as infraestruturas de acceso aos lugares de rodaxe. Juan e Júnior. urbanas e rurais. etc. 273 274 A fita de 1924 foi restaurada polo Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI) en 2003 e estreada con todas as honras en Cineuropa.11 As Film Comission galegas Hai máis de oitenta anos que Compostela se vestía por primeira vez con atrezzos de cinema para converterse no escenario de La Casa de la Troya. Sofía Loren. a cidade como estudio de gravación de cinema. Outra vía desenvolvida por esta Dirección Xeral para conseguir un incremento da competencia. A contratiempo inclúe unha escena no anfiteatro do cinema Yago. Patrimonio da Humanidade pola Unesco. con pequenos e grandes ríos. 6. igual que o que inseriu Luis Buñuel en La Vía Láctea. Dende que o equipo La Casa de la Troya percorreu a capital galega a golpe de claqueta. Xavier Villaverde elixía outra vez Santiago para Trece badaladas. paraxes costeiras e de interior. unha vez que nos atopamos dentro dela.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Formación Profesional intervén na constitución da Comisión sectorial de Cualificación e Formación Profesional neste sector. en 1985. entre outras funcións. A película de Alejandro Pérez Lugín foi un dos maiores éxitos da incipiente industria cinematográfica dos anos 20. Esperando. protagonizada por Juan Diego Botto. de Antón Reixa. Marta Etura. chegaría á cidade. Foi un plano fugaz. a cidade apenas se apreciaba nos momentos finais. A través de ambos os dous organismos preténdense atraer produtoras de todo o mundo para facer promoción da comunidade e. rexionais. As infraestruturas garanten. Con estes antecedentes nacían en 2001 a Galicia Film Comission e a Santiago de Compostela Film Commission (SCFC). Luis Tosar. de vexetación espesa e de pastos.

como xeografía.culturagalega. a través de novas técnicas narrativas xornalísticas e un xeito innovador de presentación. etc. empresas de produción e servizos de produción. e o Arquivo de Comunicación segue de preto a produción e creación de medios de comunicación locais. O Informe da comunicación.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Algunhas das producións ás que prestaron os seus servizos son A vida que che espera. empresa municipal de Turismo.culturagalega. Dentro das moitas actividades desenvolvidas polo Consello.org/avg/) é un espazo web destinado á promoción e difusión das producións e os profesionais do sector audiovisual para público xeral e especializado. técnica e sociedade. AVG conta con extensos arquivos de catálogo promocional de películas. a Santiago de Compostela Film Commission (SCFC) é unha oficina de promoción audiovisual sen ánimo de lucro e con vocación de servizo público. figuran varias relacionadas co mundo audiovisual. hospedaxe. de titularidade pública e que é xestionado por INCOLSA. o Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia almacena cuestións relacionadas coa lingua galega e a súa presenza na sociedade. o Consello crea culturagalega. así como estimular e consolidar a industria cinematográfica e audiovisual e todos os servizos que dela se derivan. Rodar en Galicia ofrece moitos atractivos Anteriormente á creación Consorcio Audiovisual.filmcommissiondegalicia.org). Pola súa banda. xa estaba en funcionamento a Film Commission Virtual de Galicia (www. O Plenario intégrano representantes de diferentes institucións e persoeiros da cultura e as seccións están compostas por profesionais e investigadores nas materias respectivas. da nosa industria e da nosa produción é Galicia Film Commission. co obxectivo de multiplicar a presenza da cultura galega na rede e achegala a sectores de poboación onde a lingua está en retroceso. patrimonio natural. patrimonio histórico ou dereito. Patrimonio de la humanidad. o Arquivo Sonoro de Galicia preserva o legado musical e sonoro do país. empresas de servizos relacionadas co audiovisual. comunicación. de carácter bianual. unha base de datos que facilita o acceso dos produtores audiovisuais á información necesaria para a toma de decisións relativas á realización dunha rodaxe nun determinado territorio. 6. ciencia. fundada no ano 2001 polo Concello do que depende.org (www. climatoloxía. Os arquivos son programas específicos destinados á preservación e recuperación da memoria cultural. a marca que se usa cara ao exterior para a promoción da nosa Comunidade Autónoma.org). actores. Así o Arquivo da Emigración Galega investiga sobre o fenómeno histórico das grandes migracións galegas.12 Outras institucións relacionadas co audiovisual O Consello da Cultura Galega é unha institución (estatutaria) nodal rexida por un Plenario e composta por seccións e arquivos. directores. así como converter a web nun instrumento de traballo e de toma de decisións para os actores do mundo cultural. Tal e como contempla o Plan de Internacionalización do audiovisual galego. Deputación Provincial de Lugo. No ano 2000. A Lugo Film Commission é unha oficina de promoción de rodaxes creada mediante convenio subscrito entre o Consorcio Audiovisual de Galicia e a Fundación TIC e promovida pola Excma. o portal de divulgación cultural.1. Cada sección e arquivo ten programas de investigación específicos. O seu principal obxecto é facer promoción da cidade a través do fomento da cultura da imaxe. editado pola Sección de Comunicación do Consello da Cultura . así como documentos de relevancia para a industria. que desenvolve o Consorcio Audiovisual de Galicia e que conta co apoio do sector. O agasallo de Silvia. O soportal AVG (www. Trátase dun portelo único para a produción audiovisual na cidade de Santiago de Compostela. como lingua.

proxectos en curso e servizos. ademais. Tamén funciona como centro de referencia para outros emprendementos parellos en universidades e institucións do Estado español e de Europa. Dende a súa posta en marcha. a súa creación foi promovida pola Deputación Provincial de Lugo e nela están representados membros dos grupos políticos con representación na institución provincial. a creación das emisoras públicas. a investigación e o desenvolvemento das TIC. o CCG continúa a catalogación dos fondos audiovisuais de Televisión Española en Galicia. Para iso. Cronoloxía e posicións perante o desafío dun novo modelo audiovisual en probas de imprenta. Ao mesmo tempo. se desenvolve no seo do Departamento de Ciencias da Comunicación da Facultade compostelá. xurdiu para facer o seguimento sistemático da produción.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Galega. Dentro dos proxectos do Consello no eido audiovisual. finalmente. elaborado pola Sección de Comunicación. A fundación ten como obxectivo prioritario fomentar. a súa catalogación e a actualización permanente dunha base de datos e dun documental arredor deste sector da industria da comunicación e da cultura. recolle coa análise de especialistas o estado do hipersector no ámbito industrial e de produción. manter vinculadas á escola actividades de produción profesional no sector da televisión local e desenvolver actividades de formación audiovisual en colectivos de mozos e minusválidos e desenvolvemento de materiais de formación para niveis educativos. profesionais. así como o impulso e consolidación da denominada sociedade do coñecemento ou sociedade da información. clasificada como benéfico-docente e sobre a que exerce o protectorado a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. Forman parte. a iniciativa de profundar na relación cos axentes do sector e na difusión co público a través da difusión web e noutros formatos e. destacan a inminente aparación de un novo Informe da Comunicación bianual. da Comuniación da Universidade de Santiago de Compostela. promover e levar a cabo actividades dirixidas ao fomento da educación. sen ánimo de lucro. que analizará a evolución do medio no país dende os primeiros receptores. O estudo da integración sectorial transrexional Galicia-Norte de Portugal e mais a elaboración e publicación de informes bianuais sobre o estado do audiovisual é outra das súas aplicacións. temáticas. Constituída no 2003. etc. O ODA é un dos resultados prácticos da liña de investigación sobre política audiovisual europea que. mantivo como aliados a Compañía de Radiotelevisión de 259 . dispón da Escola de Imaxe e Son de titularidade privada e do Centro de Produción de Programas para TV. ambos os dous lucenses: Francisco Campos (director xeral da CRTVG) e Julio Fernández ( responsable do grupo Filmax). do padroado como profesionais de recoñecido prestixio. de mercado e nacionais. tecnolóxicos. a comunicación local e a produción propia. O portal da AVG difunde e promociona as produccións e profesionais do sector Tamén o Libro branco da cinematografía e artes visuais achega reflexións e datos sobre a situación do ámbito da imaxe en Galicia dende diferentes puntos de vista: produción. a partir de vectores lingüísticos. Desenvolve a súa actividade nunha dobre vertente dentro do sector audiovisual: educación e formación/produción e promoción. Esta Fundación quere consolidar a oferta formativa de formación profesional regulada e ocupacional na familia profesional de imaxe e son e iniciar actividades de formación continua. intervención da Administración. modo de financiamento e circulación das obras cinematográficas e audiovisuais galegas. de maneira que se contribúa a mellorar a formación relativa a estas tecnoloxías na provincia de Lugo. abríndose dende xa á consulta directa dos seus arquivos. A Fundación para o Desenvolvemento das Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC) é unha entidade. O Observatorio do Audiovisual (ODA) da Facultade de CC. o proxecto Tres décadas de televisión en Galicia.

pola súa singularidade conceptual e plástica e pola súa excepcional sintonía co lugar. . en parcería coas Universidades de Rennes e Aberystwyth. arquivo. Os espazos para recepción e catalogación e para os equipamentos de microfilmación e dixitalización completarán o recinto. en calquera soporte e dotándoo dos medios técnicos de documentación sonora. iniciada en setembro de 2002. voz e música. Noutro eido. 2 Cada un dos edificios do proxecto ocupará unha superficie próxima aos 14. A Biblioteca e a Hemeroteca son unha resposta de vangarda na súa 276 concepción. a imaxe e o son de Galicia ao longo da historia. exhibición e consumo cultural. Deste modo.500 m2. capital administrativa e política de Galicia e eixe neurálxico de comunicacións. empregando as técnicas e soportes máis modernos. senón tamén na utilización dos máis modernos sistemas de almacenamento. co banco de fotos históricas e actuais de Galicia. montaxe e distribución máis innovadores. e máis Towards a minority languages integrated TV system. 276 275 A biblioteca e a hemeroteca virtuais permitiranlle ao visitante acceder mediante sistemas informáticos á consulta dos seus propios fondos documentais. investigación e restauración. o proxecto da Cidade da Cultura. iniciado en 1999 pola Xunta de Galicia. disporá. cidade universitaria.000 m . este centro pretende ser un complemento das extensas coleccións e museos que se atopan ben consolidados na comunidade autónoma. pola súa significación como centro cultural de transcendencia europea e universal. a Idade Moderna e a Idade Contemporánea. O plan xeral do edificio pretende achegar á sociedade o coñecemento e uso das posibilidades que ofrecen as novas tecnoloxías audiovisuais e da comunicación. creando un grande arquivo de imaxe. Concluída unha fase na que o ODA foi unha aplicación dos proxectos europeos TV e interculturalidade. O edificio proxectado por Eisenman para a Biblioteca concilia o monumental da súa escala cun deseño humanizado á medida dos usuarios. cunha altura total de 42 m. un auditorio e seminarios para cumprir coa súa función formativa. meta do vello continente. Deste modo. O rico patrimonio audiovisual galego integrarase nun centro de arquivo e exposición fotográfica. Tamén se disporán salas de exposicións temporais e versátiles. foros de debate e exposición das mostras máis representativas do sector artístico. Levantarase en seis plantas. contará con máis de 1. ao tempo que acollerán congresos. actualizar e difundir de forma innovadora. en todo o mundo. e contará con diferentes salas de lectura e de investigadores cunha superficie superior a 2. pretende construír unha serie de centros integrados e agrupados dedicados á conservación. con centros de pesquisa da Universidade de Gales (Bangor) e Irlanda (Galgway). a Galicia romana. nacionais ou estranxeiras. conferencias e proxeccións. O proxecto museolóxico incorpora salas permanentes de carácter interactivo nas que se expoña a historia galega secuenciada. busca e transmisión de datos . selección. A Hemeroteca. o Observatorio pasa a ser o sitio do grupo de investigación de Estudos Audiovisuais do Departamento de Ciencias da Comunicación. seminarios. dun depósito central de libros con capacidade para máis dun millón de volumes. Estes centros servirán como lugares de estudo e investigación. a Idade Media. ademais. así como das distintas bibliotecas galegas.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Galicia e o Consello da Cultura Galega. Santiago de Compostela é a cidade elixida para acoller a Cidade da Cultura. Ademais. non só dende o deseño arquitectónico. dotados do máis avanzado nivel tecnolóxico para aproveitar as inmensas posibilidades da sociedade da información. Este edificio estará integrado por tres áreas interrelacionadas. Unha delas é a dedicada ao traballo. visionado. produción. así como mostrarlle a sociedade e cultura galegas dende un punto de vista innovador e de futuro. A proposta elixida foi a presentada polo arquitecto Peter Eisenman ao concurso internacional de arquitectura convocado pola Goberno galego no ano 1999. Incorporará áreas expositivas de libros de interese.400 m2 destinados a salas de lectura e 1. a través de cinco épocas distintas: os primeiros asentamentos e o mundo celta. Acollerán o patrimonio bibliográfico e hemerográfico de Galicia e prestaranlle especial atención á recuperación dos fondos dispersos en institucións culturais e entidades públicas e todas as doazóns e legados de arquivos e bibliotecas de personalidades da cultura galega 275 .200 m2 de áreas de depósito. o proxecto Galicia Imaxe permitirá preservar.

así como por multinacionais tecnolóxicas. etc. dobradores. Desde o principio. O dinamismo da asociación e dos diferentes membros de AGAPI maniféstase así na súa apertura ao exterior. en sete plantas. Esta ampla zona pretende ser un escaparate que proxecte o máis vangardista no campo do audiovisual e contidos multimedia realizados polas empresas galegas.000 m2 e o resto de instalacións posibilitarán a presenza dos grandes espectáculos operísticos das compañías internacionais e permitirán albergar concertos sinfónicos. alcanzar unha difusión e promoción da cultura galega. etc. 278 Ao mesmo tempo. Isto converteunos nuns interlocutores válidos e representativos e. aínda que en pouco tempo foron uníndose algunhas das empresas máis relevantes de produción audiovisual e multimedia de Galicia e. salas de experimentación en multimedia e videoxogos.000 m2. restauración de películas.2 6.. AGAPI acometeu outros labores no eido formativo.1 ASOCIACIÓNS EMPRESARIAIS Asociación Galega de Produtoras Independentes A máis antiga das organizacións empresariais do audiovisual galego é a Asociación Galega de Produtoras Independentes (AGAPI). o traballo e a difusión e promoción da cultura galega. Ademais das actividades internas da asociación. cunha altura total de 50 m. existirá un auditorio secundario con auditorio para 450 espectadores. como tal. ballet. ademais de participar en diversos foros e mercados internacionais do sector. tanto humanos (actores. Contará cun cinema dinámico. o que deriva en beneficios económicos. preténdese o aproveitamento máximo daqueles medios técnicos e humanos que posúe a Comunidade Autónoma galega. na área expositiva terán cabida as exposicións sometidas a unha renovación permanente de contidos. infraestruturas básicas e funcionamento…). Con estas pautas de funcionamento.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA potenciarase a conservación do patrimonio audiovisual coa catalogación e estudo de obras. xunto co auditorio principal con capacidade para 1. sociais e culturais. Outra das área é a consagrada ás novas tecnoloxías vencelladas co ocio. etc. A máis antiga das organizacións empresariais do sector é AGAPI Agapi é tamén membro da Federación de Asociaciones de Producción de España (FAPAE) e mantén un estreito contacto coa Entidad de Gestión de Derechos Audiovisuales dos produtores españois (EGEDA). na actualidade.2. 6. Entre as principais achegas da Cidade da Cultura está a construción dun teatro que acollerá as grandes representacións de ópera e grandes estreas cinematográficas 277 . ten 33 socios. buscando e establecendo colaboracións con empresas e entidades. tales como asesoramento dos socios. a política da asociación foi encamiñada á utilización dos recursos locais. simuladores de realidade virtual. etc. etc. para que a maior parte do valor engadido quede aquí 278 . como Galicia dixital ou O camiño de Santiago virtual. ademais de facer posible a realización de producións propias.) coma físicos (equipos técnicos. contribúese a promover a cultura e a lingua galega. desempeñaron un papel fundamental fronte ás institucións e constituíronse nunha das pezas clave no despegue do audiovisual galego. salas de proxección 2D en proxección plana e esférica e 3D. debido aos efectos de arrastre. A cidade complétase coa dotación dos equipamentos necesarios para conseguir un lugar propicio para o estudo. que se traducen en cursos 277 O escenario en cruz de case 2. Constituída o 19 de decembro de 1994. musicais. O obxectivo principal de AGAPI é potenciar a industria da imaxe en Galicia e con iso. iniciativas comunitarias. xestión de subvencións. fotógrafos. técnicos de imaxe e son. tanto en España coma no mercado internacional. contaba no momento da sinatura dos seus estatutos con 7 socios fundadores. Finalmente. 261 . a investigación. Este teatro contará cunha superficie superior a 25.550 persoas e un foso de orquestra para 107 músicos. adquisición de fondos.

. AGAPI conta con unha páxina web e a revista Digital.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO audiovisuais de formación continua. S. Vaca Films Vía Láctea Filmes Video Zetra. S. Para os vindeiros meses. vinculadas a maioría aos grandes grupos de comunicación galegos e con intereses máis ou menos comúns. Zenit Televisión Fonte: Elaboración propia. como unha escisión de AGAPI. Ringo Rango Servicios Audiovisuais Galegos Saga TV Sodinor. Entre as iniciativas acometidas por AGAPI nos últimos tres anos destaca o Plan Estratéxico do Sector Audiovisual Galego 2002-2005. participación na posta en marcha do Clúster do Audiovisual Galego e edición do informe Estudo para avaliar a viabilidade para producións audiovisuais e multimedia de títulos do fondo editorial galego. como é o audiovisual. S. coa asistencia a feiras e mercados internacionais de referencia e o estudo do impacto da vindeira revolución dixital no sector galego da imaxe. L. Off Filmes. constituída en xullo de 2001.M. a organización do ciclo de cine 10 anos de produción independente galega. No ámbito multimedia. A. confección de un catálogo promocional. convoca encontros de profesionais e empresas produtoras. 6.C.L. S.L. S. convoca premios do audiovisual galego e potencia a asistencia a feiras. Grandola Nova. realización de foros informativos. No que se refire á promoción do audiovisual e da cultura galega. Socios de Agapi Acuarela Comunicación. Cies Comunicación Continental Producciones Deboura Cultural. ten como principais obxectivos fomentar a relación entre os seus asociados. Hai que mencionar así mesmo o desenvolvemento de contidos para os mercados internacionais: formatos e programas con guión. edita un boletín informativo.1 Factoría Audiovisual.L.L. Interacción. a convocatoria de xornadas informativas sobre financiamento e xustificación de subvencións. L.L. Ibisa TV. A heteroxeneidade de AGAPI. Atlántico Films Bren Entertaiment. que edita a asociación quincenalmente. S.2 Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual A Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual (AEGA).L. Milou Films Lúa Films Mara Producciones Mediarte y Comunicación de Galicia. Studio XXI Triade Uno TV. A.2. S. S. As características das compañías que a integran explican a súa escisión de Agapi. S. S. Son empresas fortes cun gran volume de produción. S. Pórtico Comunicación Producciones Vigo. Área 5. L.. para dar a coñecer as noticias que o sector audiovisual xera na propia comunidade autónoma. os principais proxectos están relacionados coa promoción e internacionalización do audiovisual.I. a partir dos datos da web da asociación. con grandes empresas pero tamén produtoras moi pequenas.L. por nove importantes empresas do sector audiovisual galego. S. S. AEGA xurdiu como consecuencia da extraordinaria evolución e crecemento da industria galega da imaxe. Dygra Films EAF Producciones Estudio 99 Formato Producciones. Anos 2002 e 2004. C. S. S. a organización de cursos de formación do programa de accións complementarias do Plan FIP/FSE.L.L. seminarios sobre financiamento do audiovisual ou escritura de guións en equipo para televisión ou colaboración con Cero en Conduta.L. Aldea Films. velar polos seus intereses nos pertinentes foros e promover e impulsar o desenvolvemento e internacionalización dun sector estratéxico. Anxo Fernández P. asistencia ao MIPCOM 04.

L.100 m . L. que era o que afectaba as empresas que canalizan e lles poñen cifras económicas aos filmes e formatos audiovisuais. S. nos que se gravan programas para a televisión. AEGA conta con 11 compañías asociadas. pola implicación da Administración a través de medidas que afectan a cinco consellerías e que desenvolveu un nivel normativo coa elaboración e publicación da lei que regula o sector e que recolle figuras como o consorcio ou o propio clúster. Fonte: Elaboración propia. La Región TV.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA provocou quizais. S. a formación en materias de internacionalización e novos mercados para todo o sector. L.L. (2005): Os profesionais. E aquí é onde entra o clúster. moi especialmente a través da fórmula da coprodución. a promoción internacional do noso audiovisual. a organización de dous foros de coprodución audiovisual (mercados de proxectos) na Comunidade Autónoma de Galicia e as iniciativas para facilitar a entrada da súa produción televisiva nas principais cadeas xeneralistas e novos modelos de televisión (obxectivo primordial de AEGA para o 2005).3 Clúster do Audiovisual de Galicia Un cluster empresarial é un agrupamento de empresas da mesma actividade que teñen unha estratexia común. que abarcan todos os ámbitos do audiovisual e que están presentes tanto en Galicia coma noutros mercados. competitividade y rendabilidade. Lugopress. por outra parte. un gran paso para internacionalizar a producción audiovisual galega. É pois unha iniciativa de empresas decididas a aumentar o seu volumen de negocio a través de alianzas e sinerxias. L. 263 . S. Socios de AEGA Adivina Producciones. Entre as actividades desenvolvidas nestes últimos tres anos figuran os Seminarios sobre marketing e promoción audiovisual (2002) e A propiedade intelectual no sector audiovisual (2002).A. U. Estas iniciativas constituíron. S. a partir dos datos da web da asociación. en opinión de Isabel Sempere279. e constitúen. TV7. 6. que se vinculan cos sectores soporte e manteñen entre sí lazos de proveeduría e prestación de servizos. na potenciación da colaboración entre empresas de produción audiovisual para a realización de coproducións e todo tipo de proxectos en común e na planificación de accións para a expansión da industria galega no exterior. A. L. a aparición dunha entidade que prima os intereses dos grandes e as súas expectativas de expansión. documentais. publicidade e series de ficción. organizándose en redes verticais e horizontais co propósito de elevar os seus niveis de productividade. e polo interese da comunidade de artistas que forman o sector reunidas na Academia Galega do Audiovisual. S. S. pero faltaba un terceiro eixe. As actividades da asociación céntranse fundamentalmente na defensa dos intereses dos asociados. Voz Audiovisual. A. Filmanova. Compostelavisión. Telecable Compostela. S. feiras e mercados internacionais. Productora Faro.A. S.2. CTV. Producciones A Modiño. a asistencia a festivais. O Clúster do Audiovisual de Galicia xorde nun momento propicio para o desenvolvemento do sector: no eido administrativo. S. I.A. Consello da Cultura Galega. Na actualidade. películas para cine e televisión. Entre os seus proxectos futuros cabe destacar a celebración dunha Xornada sobre a Producción Audiovisual en Galicia e as Televisións Xeneralistas. S. 279 Sempere. dotados cos máis modernos equipos. S. As empresas de AEGA suman 12 platós de entre 100 e 2 1. Libro branco da cinematografía e as artes visuais en Galicia. que se fixo realidade en febreiro de 2003.

contidos para móbiles. equipamento e material audiovisual e exhibición. Representa á maioría das empresas importantes do sector audiovisual en toda a súa cadea de valor. servizos. software e multimedia. S. novos produtos para ADSL.L. que pretende converterse no referente divulgativo para o sector audiovisual galego e que conta co apoio do Igape. a elaboración do estudo de viabilidade da Cidade da Imaxe en Santiago de Compostela. O Club de Ideas está desenvolvendo actualmente un completo programa de actividades innovadoras co apoio e patrocinio de Caixanova. . S. UMTS. Socios do Cluster do Audiovisual de Galicia Filmax Entertainment Bren Entertainment DYR Producciones Audiovisuales Luz Puntual Producciones Vigo.1. Esta xeración de ideas. son e dobraxe. optimizar a utilización de equipos. Dentro do seu Plan Director 2004-2009. figuran como eixes destacados a creación e desenvolvemento do Centro de Ideas (I+D) para alumar novas fórmulas de marketing e de aplicación das novas tecnoloxías na evolución dos contenidos e a investigación de novos formatos para televisión dixital. instalacións e servizos. Factoría Audiovisual TV 7 EGEDA Sodinor Ficcion Producciones Lugopress Centro de Estudios Marcote Galicia Media Interacción R Red Rocks Audio Spica Adivina Producciones Localia TV Santiago Nezcom Micromovies Fonte: Elaboración propia. S. a activa participación no laboratorio MHP de Televisión Interactiva de R e a súa participación no Convenio para a implantación desta nova tecnoloxía televisiva por cable. a xornada de exposición de proxectos (pitching). nun marchamo identificativo: a Marca Galicia do Audiovisual. formación. asinaron un convenio con Caixa Galicia para a construción da comunidade virtual do clúster. Guindastres do Cinema Telecable Compostela Area 5. un verdadeiro selo de calidade que permita abrir mercados para as producións galegas fóra das súas fronteiras. Entre os propósitos do cluster está potenciar a capacidade de producción e distribución das empresas asociadas. Vídeo Zetra Servicios Audiovisuales DEboura Producciones Zenit TV Ibisa TV Studio XXI Voz Audiovisual EGACI Formato Producciones Aldea Films O Raio Verde Pórtico de Comunicaciones Softgal Filmanova Continental Producciones Dygra Films Filmax Animation Milou Films. de talento e de excelencia técnica que caracteriza ao sector deberá plasmarse nun concepto novo. celebrada na Coruña a finais do 2004. contidos interactivos. e a creación do Club de Producións desde onde se desenvolven producións de cine e televisión en réxime de alianzas entre as empresas asociadas ao Cluster. etc. mellorar o acceso ás fontes de financiación e representar axeitadamente os intereses dos asociados ante as Administracións Públicas e institucións privadas.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O Clúster Audiovisual Galego consolidouse como unha organización independente que abarca os seguintes campos de actividade: produción de cine e televisión. unha mesa redonda sobre posprodución nesta cidade. Entre as actividades desenvolvidas desde a súa creación figuran diversas xornadas de traballo entre empresas asociadas. Ademais.L. destinado a abrir vías de negocio no desenvolvemento de contidos para novas plataformas: videoxogos. etc. a partir dos datos da web da asociación. favorecer o seu desenvolvemento tecnolóxico. Celso Paz.L.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. produtores. industrial. así como en xeral dinamizar a investigación científica neste eido. Como obxectivos xerais a medio e longo prazo. fomentar o intercambio de experiencias entre os seus membros. Foron dezanove os socios fundadores. identificar e promover as necesidades de todos os profesionais que converxen no panorama audiovisual galego en todas as súas vertentes: académica. axudas e subvencións.5 Asociación de Empresas Adicadas a Internet A Asociación de Empresas Adicadas a Internet (EGANET) é unha entidade sen ánimo de lucro. sobre concursos públicos de ámbito autonómico e nacional en materia de servicios informáticos. EGANET conta có apoio dos seus asociados e das distintas Administracións Públicas para o desenvolvemento das súas actividades a nivel autonómico. unha bolsa de emprego ou un servizo de gabinete de Prensa. equipos informáticos e de telecomunicacións. desde información sobre lexislación. reclamacións e inquietudes dos asociados. montadores. técnica. promovendo o recoñecemento social e profesional de todos os membros e auspiciando a normal participación de todos no seu seo. directores. buscando a mellora constante da súa competitividade. directores de fotografía. facilitarlle á Administración pública os informes que sobre materias relacionadas coa produción audiovisual lle sexan solicitadas. Colabora de forma continua con outras entidades de carácter similar. etc.4 Academia Galega do Audiovisual A Academia Galega do Audiovisual nace. 6. En xeral a misión da Academia Galega do Audiovisual é a de desenvolver. técnicos de son. ata formación. que tras varias reunións redactaron e aprobaron os Estatutos que hoxe regulan a actividade da Asociación. 265 . Tamén se pretende establecer intercambios científicos. EGANET nace do interese mostrado polas propias empresas TIC´s de Galicia. realizar estudos e traballos sobre cuestións relacionadas coa industria audiovisual. así como. músicos. creativa. en xeral. artísticos e técnicos que a Xunta Directiva estime oportunos. potenciar ó colectivo empresarial galego Tic a nivel autonómico e nacional. a Academia propúxose fomentar o progreso das artes e das ciencias relacionadas directa ou indirectamente coa produción audiovisual. artísticos e culturais con entidades similares nacionais ou estranxeiras e promover o perfeccionamento das distintas especialidades relacionadas co sector audiovisual. así como proporlle a esta as iniciativas que a academia estime oportunas. e produccións audiovisuais. No acto de fundación participaron 110 socios. Ademais. coordinar os diferentes aspectos da súa actuación e analizar e resolver os problemas comúns. constituíndose oficialmente en maio do 2000 EGANET pretende representar aos especialistas galegos en novas tecnoloxías da información e as comunicacións. co propósito de se transformar no espazo común para todos os profesionais deste amplo sector: actores. maquilladores. avalar e promocionar ós seus asociados. e editar e difundir estudos científicos. guionistas. pasando pola asistencia e condicións preferenciais de participación en feiras e encontros do sector. promover a asistencia e o intercambio de información científica.2. dar a coñecer ós poderes públicos as iniciativas. decoradores. servicios de publicidade. cultural e mesmo científica. realizadores. A moitos destes servizos accédese desde a súa páxina web. Son diversos os servicios que ofrece EGANET. formada por empresas e profesionais galegos do sector de Internet e as novas tecnoloxías. a academia organiza os premios anuais cos que se distingue aos mellores traballos audiovisuais da Comunidade Autónoma galega.2. artística. promover e realizar tódalas actividades que se estimen necesarias para unha mellora formación en información para os seus asociados. artística e técnica entre todos os seus membros. en maio de 2002. colaborar e desenvolver proxectos e actividades con outras asociacións de idéntico o parecido carácter.

Jorge Algora. en novembro de 1999. 2003) e Técnicas de Escrita de Guións Audiovisuais. 2003-2004 e 2004-2005. Madrid. 6. No apartado formativo é onde desenvolve a actividade máis intensa. na que figuran actualmente case corenta asociados. celebrado no ano 2001 no Consello da Cultura Galega e impartido por Valentín Fernández-Tubau. dentro do Festival de Cine Independente de Ourense. e impulsando as actividades do Comité de Novas Tecnoloxías nesta entidade. 2002). López Piñeiro. Ángel de la Cruz. participou na edición dos libros Obradoiros de Cine Clásico. Valencia. mantidas con representantes das asociacións de Cataluña.2. un Taller de guión de ficción para televisión.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO como a Asociación Nacional de Empresas de Internet (ANEI). non teñen aínda moi 280 EGANET está adherida á Confederación de Empresarios de Pontevedra. formando parte do seu Comité Directivo. impartido por Jean-Claude Carrière en outubro do 2000.com e BicMinho. Bilbao e Barcelona. ou con entidades portuguesas como MinhoDigital. Ademais. Beatriz Legerén e Javier Villaverde. Convocou tres edicións dos Obradoiros de Cine Xoves. un Obradoiro de Documental. Poden pertencer á asociación todos aqueles que dirixisen alomenos unha obra audiovisual que fose emitida na televisión ou proxectada nos cines. co obxectivo de reivindicar o status profesional e creativo do realizador e achegarse a outras asociacións e colectivos do audiovisual galego. ostentando a súa representación en Galicia. en outubro de 2002. hai que reseñar a súa participación nas comisións avaliadoras de axudas á produción e guión ou a elaboración de tarifas de remuneración e modelo de contrato marco recomendados aos profesionais.2. . de animación. 6. sesión continua. da Universidade de Santiago. aínda que estes últimos.7 Asociación Galega de Directores e Realizadores A Asociación Galega de Directores e Realizadores (CREA) foi constituída o 22 de decembro de 2001. A asociación participou na creación da Federación de Asociacións de Guionistas do Audiovisual (FAGA). documentais. Na asociación. en colaboración con Tórculo Edicións (Santiago de Compostela. na Coruña ou Seminario “Os diálogos no guión”. publicidade e realizadores televisivos. multimedia. impartido por Valentín Fernández-Tubau. Carlos A. son admitidos directores cinematográficos.6 Asociación Galega de Guionistas A Asociación Galega de Guionistas (AGAC) constituíuse en 1997. na Facultade de Xeografía e Historia. o Seminario da montaxe: proxecto e desenvolvemento. Ignasi Rubio e Xosé Cermeño. Integráronse tamén na Federation of Scriptwriters in Europe (FSE). no mesmo marco que tamén acolleu o Curso de técnicas de escritura de guións audiovisuais. en colaboración con Tórculo Edicións (Santiago de Compostela. está integrada pola meirande parte dos profesionais que escriben obras para televisión e cinema realizadas por empresas produtoras da nosa comunidade e conta con vinte e seis membros. o Seminario da dramaturxia cinematográfica. coas que ten firmados convenios de colaboración 280 . Hoxe en día. Xosé Cermeño. logo dun proceso de xuntanzas celebradas en Valencia. no Centro Galego de Artes da Imaxe. País Vasco e Madrid. constituída o 20 de xullo de 2002 no Pazo de Mugártegui de Pontevedra. impartido por Llorenç Soler. celebrado durante o curso académico 2000-01 impartido por Miguel Castelo. como vimos que ocorría no caso dos guionistas. impartido en xullo do 2000 por Miguel Ángel Santamaría dentro dos seminarios e talleres de Imaxe Cero en Conduta. durante a Asemblea Xeral celebrada en Bruxelas o 18 e 19 de outubro de 2002. celebrados no Pazo da Cultura de Pontevedra e impartidos por 32 especialistas nos anos académicos 2002-2003. Entre as actividades desenvolvidas nestes últimos anos.

Presta servizos á xuventude no eido audiovisual. mantén e actualiza a páxina web da AADTEG (www. Sempre que aparezan cuestións de orde laboral. 6. castings. Sandra Sánchez. etc.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA asimilada a súa posible pertenza á asociación. organiza os Premios de Teatro María Casares. ben individuais ou colectivas.org).aadteg. con docentes de recoñecido prestixio nos diferentes ámbitos da profesión. 6. relacionados co sector. Dacordo cos seus estatutos pretende o enriquecemento cultural. directores e directoras e técnicos e técnicas de escena para a defensa dos seus intereses profesionais. quizais pola súa consideración máis preto do técnico que do director cinematográfico. con carácter federativo. organizando actividades con ese fin. edita un catálogo fotográfico en soporte papel. social. Chema Gagino. ou aqueles/as actores/actrices. Nestes momentos. especialmente para os sectores máis desfavorecidos. a asociación conta cun total de 235 socios e socias. agrupando aos actores e actrices. bolsas. noticias de última hora ou enlaces de interese. así como cinefórums infantís e xuvenís. a técnicos de escena e directores e directoras de Galicia. nas súas diferentes seccións. así como o asesoramento e xestión aos seus asociados. A asociación facílitalle puntualmente información aos seus asociados acerca da convocatoria de cursos. directores/as ou técnicos de escena titulados en calquera escola de arte dramática oficial ou centro recoñecido coa súa especialidade. Persegue tamén o achegamento da cultura audiovisual á sociedade. Directores e Técnicos de Escena de Galicia (AADTEG) é unha entidade sen ánimo de lucro con personalidade xurídica propia que actúa como organismo autoxestor e autónomo. Héctor Carré. Ramón Costrafreda. que tentan servir de estímulo e recoñecemento ao labor desenvolvido pola profesión teatral galega.8 Asociación de Actores. ten a súa sede en Santiago de Compostela e desenvolve as súas actividades principalmente no ámbito galego. Esta entidade proporciona tamén asesoría laboral e xurídica de acordo coa asistencia prestada polos sindicatos maioritarios e organiza cursos. Poden formar parte da asociación os actores/actrices. de distribución na maioría de produtoras audiovisuais galegas e nacionais. fiscal.9 Federación de Cineclubes de Galicia A Federación de Cineclubes de Galicia é unha asociación sociocultural independente e sen ánimo de lucro que. etc.2. agrupa os cineclubs do territorio galego que voluntariamente se adhiran. mediante as accións xurídicas necesarias de todas aquelas cuestións de traballo cooperativo. axudas. na que se ofrecen fotografías e currículos abreviados dos asociados. A AADTEG. Así mesmo conta con un fondo bibliográfico ao dispor dos dos seus membros ao igoal que un local de ensaio. ofrece información global sobre o mundo das artes escénicas. Algunhas das funcións que desenvolve a Federación de Cineclubs son: a subministración de películas 267 . As súas principal finalidade é agrupar os actores e actrices. organizando actividades con este fin. que foi constituída en 1985. Directores e Técnicos de Escena de Galicia A Asociación de Actores.2. a AADTEG poderá actuar coordinadamente coas centrais sindicais de clase. e hai poucos realizadores televisivos nela. A súa primeira directiva estaba formada por Carlos Amil. Tamén se ocupa de captar traballo para os profesionais que a integran. cinematográfico e audiovisual de Galicia coa participación no funcionamento e a xestión cultural da cinematografía galega. seminarios e xornadas a prezo reducido para os asociados. Antonio Simón e Manu Mayo. subvencións. directores/as e técnicos de escena que poidan demostrar mediante currículo a súa experiencia profesional no oficio. sobre a propia imaxe ou calquera outra cuestión relacionada coa profesión do asociado ou asociada. coidando sempre os intereses dos cineclubs e o fortalecemento dos lazos de unión e de cooperación entre todos os cineclubs. Cuatrimestralmente edita a revista Escaramuza que.

a creación dun sitio web que aglutine e informe puntualmente das actividades de cada un dos cineclubs federados. para todos os efectos que procedan. defensa e promoción dos intereses económicos. e produción de contidos relacionados coa cinematografía. charlas.2. sen a posibilidade de facer a súa correspondente achega. O único recurso económico fixo con que conta a asociación son as cotas que pagan os socios. programar as accións necesarias para conseguir melloras de calquera tipo en beneficio dos artistas visuais e relacionadas coa asociación. estatais ou estranxeiras. cesións ou doazóns. Vigo e Santiago. etc. importacións. 6. por modestos que sexan os seus ingresos. cinematográficas e audiovisuais do Estado español. Para o futuro. congresos. na que tamén se aprobou a incorporación á Unión de Asociaciones de Artistas Visuales. o II Premio de Curtametraxes Galicia-Portugal. As cidades que tiveron as vogalías mais activas son A Coruña. a información. a oferta de actividades inclúe ciclos cinematográficos conxuntos dos cineclubs galegos. a continuidade na organización das convocatorias de premios e o reforzamento dos lazos e as colaboracións cos cineclubs portugueses. en Santiago de Compostela. de ámbito estatal. orientación e axuda aos cineclubs no seu labor docente cinematográfico. na asemblea que tivo lugar na sede da Fundación Granell. única canle existente na maior parte do territorio galego para a exhibición de filmes do circuíto cultural e cine galego. contémplase a posibilidade de nomear un cargo na executiva que se ocupe especificamente da coordinación do labor deste vogais. a interlocución do colectivo de artistas visuais coas institucións públicas ou privadas. Por outra banda. alugamentos a entidades galegas ou de fóra de Galicia. Esta fundación ten establecido entre os seus fins fundacionais o de promover a creación e o fortalecemento do movemento asociativo dos creadores visuais de España e a creación de servizos destinados a mellorar a súa protección xurídica. Con todo. o establecemento de relación con entidades culturais. ou outros colectivos relacionados coas artes visuais. Entre os fins desta asociación está a representación. proporcionar os medios materiais dos que dispoña a federación para axudar aos cineclubs no desenvolvemento do seu traballo e a organización de premios ou concursos que teñan que ver co cine. aínda que xorden cando é preciso. mediante a prestación dos oportunos servizos. A promoción e dinamización dunha vogalía será responsabilidade dos socios que consideren a súa necesidade. sobre todo os da rexión norte. Co fin de que non quede ningún artista. o V Premio Chano Piñeiro para traballos escritos de historia da Galicia cinematográfica ou os encontros luso-galaicos de cineclubs.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO procedentes de intercambios. e situar o cineclubismo galego no papel que lle corresponde na normalización cultural de Galicia. trátanse de captar todas as axudas e subvencións que teñan algunha relación coas actividades da asociación. relacionados coa cinematografía e convocatoria de premios para a promoción do cinema galego. Con base nisto. sociais. habitualmente nos núcleos máis poboados. presentacións. ten previsto o reforzamento da rede galega de cineclubs. A día de hoxe non hai vogalías en activo. nos últimos anos organizou a convocatoria do II Premio de Guións Galicia-Portugal. De feito. as ditas cotas teñen un importe moi baixo. profesionais e culturais dos artistas visuais. europeas ou do resto do mundo. asumir a representación a instancias dos cineclubs ante calquera organismo.10 Asociación Galega de Artistas Visuais A Asociación Galega de Artistas Visuais constituíuse como tal o día 5 de xullo de 1997. entidade ou persoa. Entre os convenios subscritos máis salientables está o que se asinou coa Fundación Arte y Derecho. divulgar todas e cada unha das actividades .

Cada vez que unha destas obras se interpreta. casetes virxes e de aparatos reprodutores (audio/vídeo) para compensar a gravación doméstica que fai o público de películas. a difusión das obras en Internet.11 Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes en Galicia En maio do 2004. coas asociacións máis representativas de cada sector.) e audiovisuais coma longametraxes. Os dereitos de remuneración por copia privada é o dereito que lles pagan aos autores os fabricantes de CD.12 Sociedade Xeral de Autores A Sociedade Xeral de Autores e Editores (SGAE) espera poder ter en funcionamento. en Santiago de Compostela. Así mesmo. un espazo para dinamizar a vida cultural da capital galega. cuxas actuacións ou interpretacións fosen fixadas nun soporte audiovisual. O repertorio protexido e xestionado pola SGAE abarca máis de tres millóns de obras dramáticas e coreográficas. A SGAE aspira a construír en Santiago de Compostela un centro de alto rendemento cultural. AISGE protexe e defende os dereitos morais dos titulares que representa. estudaranse as relacións culturais con América Latina e acercaranse as novas tecnoloxías aos creadores de Galicia. emite ou proxecta. de Galicia e do noroeste peninsular. jazz. co fin de detectar aqueles empresarios que. alugamento ou préstamo ao público dos soportes nos que se reproducen as obras. AISGE está legalmente autorizada para recadar os dereitos de explotación que corresponden aos artistas intérpretes das seguintes categorías: actores (de voz e imaxe ou só de imaxe). os concertos. inaugurouse en Santiago de Compostela a nova sede autonómica da Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes (AISGE). as proxeccións cinematográficas. no que se traballará no ámbito académico en colaboración coa universidade. curtas. Os dereitos por comunicación pública das obras xéranse cando se difunde publicamente unha obra. as emisións das obras por radio ou televisión. etc. flamenco. bailaríns (intérpretes de obras coreográficas) e directores de escena.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. Asturias e Cantabria. Os autores declaran as súas creacións na sociedade e estas pasan a formar parte do repertorio protexido e xestionado pola SGAE. dobradores (actores de voz). sen ánimo de lucro. 6. É o caso das representacións teatrais. dobradores. Os dereitos por reprodución mecánica son xerados pola venda. que recada estes dereitos mediante a subscrición de contratos de autorización con cada usuario ou. vídeos. series de televisión. Así mesmo. representa. unha asociación. se é o caso. 269 . rock. a súa nova sede integral para o noroeste peninsular. mestura de arquitectura tradicional e contemporánea. realiza un seguimento e control permanente do mercado. composicións musicais de todo xénero (sinfónicas. documentais.2. incumpren as súas obrigas legais en materia de dereitos de propiedade intelectual. O edificio está previsto que albergue as instalacións administrativas da sociedade e que sexa. autorizada para actuar como unha entidade de xestión colectiva dos dereitos de propiedade intelectual dos artistas do sector audiovisual: actores. sobre todo. de operacións de alugamento e/ou préstamo de gravacións audiovisuais ou da fabricación ou importación e posterior distribución en territorio nacional de aparatos e soportes virxes susceptibles de gravar ou ser gravados con contidos protexidos por AISGE. programas de TV. etc. cuxas interpretacións fosen fixadas en calquera soporte audiovisual ou sonoro e o posterior repartimento destes mediante un sistema equitativo e proporcional ás utilizacións. despois do verán de 2006. que estará situada nun edificio singular. A Ley de Propiedade Intelectual (LPI) obriga os usuarios destas gravacións audiovisuais ao pagamento de certas cantidades como consecuencia de comunicación pública. construído no barrio de Vista Alegre. pop. o autor percibe os dereitos que lle corresponden. bailaríns e directores de escena. grava.2. xa sexa por falta de información ou de maneira intencionada. concertos.

13 A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales (EGEDA) constitúese o 18 de setembro de 1990.2. con respecto aos dereitos que xestiona. reunións periódicas co resto das entidades para unha maior colaboración neste ámbito e continuo fluxo de información entre a oficina central de Madrid e as distintas delegacións para ter sempre unha información puntual e exacta sobre os diversos temas que se levan a cabo. mediante o establecemento dunha cantidade fixa por cada hora de gravación e por cada aparato. a percepción no seu nome e representación das indemnizacións que puidesen corresponderlles. a totalidade dos produtores audiovisuais. e a xestión da 281 A Ley de Propiedad Intelectual introduciu en España a figura da remuneración compensatoria por copia privada. En especial. a xestión da entidade poderá estenderse á correspondente a calquera dereito de explotación dos produtores de obras e gravacións audiovisuais que lle fosen cedidas 282 . en especial. por parte do produtor. Ademais. a dita remuneración recae tanto sobre o soporte como sobre o aparato gravador-reprodutor. Andalucía. con posterior distribución a receptores individuais ou colectivos. 282 O departamento de recadación da entidade centra os seus esforzos en conseguir un maior ingreso polas distintas fontes que a lei establece. ben mediante sinal difundido sen fíos ou ben cando o devandito sinal é transmitido por fío. como consecuencia da retransmisión íntegra. en consecuencia. os de reprodución e/ou distribución e/ou comunicación pública e. pretende posibilitar a percepción. dunha compensación pola cesión dos dereitos que o usuario privado. Canarias. o texto refundido da Ley de Propiedad Intelectual. a constitución deunha axencia para o rexistro das obras e grabacións audiovisuais mediante un código internacional único de identificación (ISAN). constitúe o obxecto da entidade a xestión e protección dos dereitos de propiedade intelectual que lles corresponden aos produtores de obras e gravacións audiovisuais a consecuencia da autorización e remuneración da comunicación pública de obras e gravacións audiovisuais. que establece que estas deberán obter a oportuna autorización do Ministerio de Cultura. de forma incontrolada e incontrolable. A devandita remuneración. Este dereito só pode facerse efectivo a través das correspondentes entidades de xestión. mediante o seguimento das empresas debedoras. nacionais e estranxeiros. así como dos seus EGEDA representa ao total dos produtores audiovisuais nacionais e extranseiros depositarios de dereitos. actuando xunto coa Federación para a Protección da Obra Audiovisual. existe unha delegación en Santiago de Compostela que comparte a súa sede con AGAPI para levar a cabo as súas funcións a fin de facer mais cómodo e áxil calquera tipo de axuda requerida polos produtores galegos. País Vasco. autorizada polo Ministerio de Cultura.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 6. sociedades e organizacións públicas e privadas. tanto españolas como da Unión Europea ou de terceiros países 281 . investigación das distintas vías de fraude. Tamén xestiona o dereito de remuneración compensatoria por copia privada e a autorización da reproduccion e comunicación pública de secuencias ou fragmentos de obras e grabacións audiovisuais de aqueles produtores que mandataron a EGEDA para elo. Dende maio de 1996. EGEDA representa. Entre os proxectos de EGEDA actualmente en curso encontráse a creación dunha sociedade de garantía reciproca específica para o sector audiovisual español. como consecuencia da realización sen autorización de calquera dos actos de explotación e. representación. entre outros. cable. defensa e protección dos dereitos tanto dos produtores de obras e gravacións audiovisuais coma dos seus depositarios de dereitos. e disposicions que lle sexan aplicables. O domicilio social da entidade queda fixado en Madrid. . de dereito privado. e conta ademais con delegacións en Cataluña. O obxecto principal da entidade é a xestión. En España. protección e defensa dos intereses e dereitos dos produtores de obras e gravacións audiovisuais. Agora mesmo. fibra óptica ou outro procedemento análogo. utiliza cando a obra orixinal é exhibida nunha cadea de televisión ou editada en videograma. Valencia e Galicia. ante persoas. inalterada e simultánea de obras e gravacións audiovisuais emitidas e transmitidas por terceiros emisores ou transmisores. e réxese na actualidade polos seus Estatutos. Así mesmo esta entidade ocúpase da representación. As entidades que realizan as actividades de retransmisión de obras e gravacións audiovisuais deben obter a autorización contractual de EGEDA. que se atopan reguladas pola Ley de Propiedad Intelectual. a entidade acomete labores de persecución da fraude. sitas nas sedes respectivas dos produtores destas comunidades. Paralelamente ás xestións desenvolvidas por EGEDA con respecto ao dereito de comunicación pública.

a creación dun centro de documentación en pedagoxía da imaxe. Para o cumprimento dos seus fins. coa constitución dun seminario permanente presidido por Xosé Luís Mira Lema. A escola ofrece catro ciclos formativos superiores (realización de audiovisuais e espectáculos. equipos de gravación e posprodución. a EIS convértese nun centro de formación profesional particularmente activo e na canteira dunha nova xeración de creadores (tanto en vídeo coma en cinema) e de técnicos (nos campos de son. e a súa actuación é de ámbito nacional e internacional mediante convenios e acordos internacionais. material auxiliar. se ben ata decembro de 1990 non tivo lugar a súa presentación pública como Escola de Imaxe e Son (EIS). radio. cinema e televisión. etc. EGEDA mantén importantes relacións con asociacións de produtores de diferentes paises da comunidade latinoamericana. fotografía e posprodución). para a administración colectiva dos dereitos dos productores nestes paises. Digital Studio e Smoke. a creación dunha infraestrutura de soporte para a creación de programas experimentais e novas propostas de investigación en novas imaxes. México e outras A actividade da entidade non ten carácter lucrativo. imaxe. EGEDA Perú. co obxecto de cubrir unha ampla demanda laboral e de crear novos profesionais capaces de integrarse nos distintos eidos do mundo do audiovisual. inserida no Instituto de Formación Profesional de Someso (A Coruña). a reciclaxe de profesionais mediante cursos monográficos. produción de audiovisuais e espectáculos e son) e dous medios (laboratorio de imaxe e caracterización) e ten convenios asinados con mais de 150 empresas para prácticas dos alumnos. radio e espectáculos e. A escola ofrece 4 ciclos formativos de nivel superior. e EGEDA Uruguay. producción de audiovisuais. En 1998 comezou a súa andaina a Escuela de Imagen y Sonido de Vigo. concretamente EGEDA Ecuador.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA autorización da reproducción e posterior posta a disposición de obras audiovisuais en redes de transmisión dixital. 6. Próximamente constituiranse as entidades de Chile. son. Neste grupo acórdase que os obxectivos da escola serán: a formación de novos profesionais de imaxe e son que demanden as empresas públicas e privadas de vídeo. Dende este momento. as subvencións recibidas e os descontos de recadación e xestión estatutariamente previstos.) e. a sinatura de convenios ou acordos con empresas públicas ou privadas para a utilización de infraestrutura técnica e humana da escola (tales como estudios de gravación. no seu momento. a iniciación á imaxe como material docente e educativo. EGEDA finánciase cos rendementos financeiros da recadación. que son: realización de audiovisuais e espectáculos. coordinador de formación profesional na provincia da Coruña. por último. constituindo entidades de xestión. En xaneiro de 1990 publicouse no DOG o decreto de creación da escola. imaxe. A Fundación para o Desenvolvemento das Tecnoloxías da Información e da Comunicación (TIC) de Lugo puxo en marcha no curso 2003/2004 unha Escola de Imaxe e Son en Lugo. por último. O centro conta para o desenvolvemento das súas actividades con equipos Avid Media Composer 1000. A oferta formativa da Escola de Imaxe e Son da Coruña céntrase exclusivamente en procesos de traballo no ámbito audiovisual e pretende fomentar o espírito crítico entre os seus alumnos. integrada no Centro de Estudios Marcote. A presentación do proxecto data de 1988. unha das máis importantes aspiracións dos colectivos que foron o xerme do cinema galego. O grupo alí formado elaborara un proxecto partindo da análise de diferentes modelos formativos existentes na UE e das necesidades do emerxente sector audiovisual galego. ademais de realizar consultas con expertos e profesionais do sector. con oferta 271 .3 OFERTA FORMATIVA A creación da Escola de Imaxe e Son da Coruña constituíu.

A Escola Galega de Cinema (EGACI) é unha institución dedicada á formación de artistas para a creación audiovisual. no caso das licenciaturas en comunicación audiovisual de Santiago e Pontevedra. Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación. tanto nos ámbitos tradicionais (prensa. como o IES Saturnino Montojo de Ferrol. e dirixidos mesmo por eles. de Cuba. Para o curso 2005/2006 o EIS de Bouzas. IES Virxe do Mar de Noia ou IES Arcebispo Xelmirez de Santiago de Compostela ofrecen a posibilidade de cursar o ciclo de grado medio de laboratorio de imaxe. radio. comezou tamén na Universidade da Coruña o Curso de Posgrao en Comercialización Internacional de Contidos Audiovisuais. Un ano despois de creadas estas titulacións. O Raio Verde é o único centro de Santiago de Compostela autorizado para impartir ensinanzas da familia profesional de comunicación. imaxe e son. deseñar e facer posible. Ademáis dentro dos estudos da Licenciatura de Historia da Arte. a execución de proxectos de comunicación dun alto nivel tecnolóxico. quen proporcionou asesoría. organizado polo Máster en Producción e Xestión 283 284 285 Facultade de Ciencias da Comunicación. ofertando a primeira no seu cuarto curso a especialización en dirección e guión cinematográfico e audiovisual mentras que na segunda a especialización é en producción e realización audiovisual. dentro do proxecto de realización nesas instalación da Escola Superior de Arte Dramática da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. encabezan a clasificación das carreiras máis esixentes en canto a nota de acceso. en 2003 e comezou a impartirse nas tres universidades galegas. TV dixital). encóntranse incluidos os de Historia do cinema 285 . Outros centros da Consellería. Nese sentido. xestionar. Pola súa banda. vai comezar a impartir o ciclo superior de son. O máster en Creación e Comunicación Dixital da Universidade da Coruña formúlase segundo un programa de aprendizaxe destinado a estudantes graduados con dedicación a tempo completo. Campus A Xunqueira da Universidade de Vigo. conta cun plan de estudos propio. . especialistas e homologou tamén os estudos dos primeiros graduados. Vinculados ós profesores integrados neste departamento. Campus Norte da Universidade de Santiago de Compostela. Actualmente.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de formación profesional específica de ciclos superiores: de realización de audiovisuais e espectáculos e de produción de audiovisuais e espectáculos. Internet. a Universidade da Coruña puxo en marcha un segundo ciclo de comunicación audiovisual. polo que o enfoque das clases é eminentemente práctico. A titulación na Universidade de Santiago de Compostela 283 e na Universidade de Vigo284 é compartida. programa do Igape destinado a formar profesionais especializados en produción executiva e a facilitar a súa incorporación ao mercado laboral. como tal. de tres anos de duración. seguen figurando entre as máis demandadas polos alumnos e. inicialmente xurdiu como parte dun convenio coa Escola Internacional de Cinema de San Antonio de los Baños. e oferta o ciclo superior en produción de audiovisuais e espectáculos. A titulación en Comunicación Audiovisual foi creada. Este máster complementa a súa parte teórica con prácticas en empresas e co desenvolvemento dun proxecto orixinal que os alumnos desenvolven individualmente en todas as súas fases. Gran parte dos alumnos participaron no Programa Intensivo en Produción Executiva. promovida e organizada pola Universidade da Coruña. en Vigo. o programa do máster de Produción e Xestión Audiovisual da Universidade da Coruña está orientado exclusivamente ao exercicio profesional. profesores. capaces de planificar. No primeiro trimestre do 2005. faise notar a demanda de profesionais cun alto nivel de capacitación no uso dos novos medios. Inaugurada en 2001. en suma. formulados dende un principio segundo as novas regras da creación dixital. Pola súa banda. cunha especialización en animación 3 D e multimedia. realizáronse un bo número de teses e traballos de investigación sobre o cine e o audiovisua galego. xa sexa vídeo ou cinema. TV) coma nos de máis recente aparición (divulgación multimedia. A creación duns estudos deste tipo vén motivada polo espectacular desenvolvemento das técnicas de creación dixital nos últimos anos e o alto nivel de implantación que están a alcanzar no campo da comunicación audiovisual.

O curso de especialización de Comunicación Audiovisual na Era Dixital. con un teatro e con talleres dedicados á escenografía e vestiarios. ao fenómeno teatral e audiovisual (cinema e televisión. diplomaturas ou doutorados– e. e dentro do Plan de Formación do Consorcio Audiovisual de Galicia. a Consellería de Cultura. Por outra banda. como profesores asociados. permite unha aproximación rigorosa. que consta de máster e curso de especialización. O contacto directo da universidade co sector ten que pasar pola contratación. a súa participación en producións galegas e mesmo a reciclaxe dos medios e das infraestruturas da escola xerados pola innovación continua do sector serían outros problemas que cumpriría resolver para conseguir unha boa formación encamiñada a traballar neste. Estes estudos. 273 . de profesionais para impartir os cursos con base na súa experiencia. O curso aborda o estudo dos cambios producidos polas técnicas dixitais e a informatización redaccional nos medios de información audiovisuais. Interpretación e Dirección de Escena e Dramaturxia e conducen a unha titulación equivalente. que só se imparten en Andalucía. Estas actividades están ubicadas no antiguo IES de Bouzas (Vigo). cousa que en principio non semella doada. No exercicio 2005. que fose Vigo a sede da Escola Superior de Arte Dramática (ESAD). a todos os efectos. pretende dar a coñecer as novidades que están a transformar o mundo da comunicación audiovisual. O Consello da Xunta decidiu. estructúranse nun único ciclo de catro cursos académicos divididos en tres especialidades. O programa de posgrao de Estudos Teatrais e Audiovisuais. Comunicación Social e Turismo iniciou no ano 2000 o despegue da Rede de Aulas Multimedia. O principal obxectivo é brindarlle apoio aos interesados en ampliar a súa formación neste eido en centros de estudo de recoñecido prestixio tanto nacionais coma internacionais –excluíndo os estudos universitarios destinados á obtención de licenciaturas. que son a Escenografía. por terceiro ano consecutivo. convócaronse bolsas de estudo para a ampliación ou perfeccionamento no campo audiovisual. da Universidade de Santiago de Compostela. para o que foi reacondicionado co obxecto de adaptarse ás novas necesidades e conta agora. á de licenciado universitário. A creación desta institución educativa ten como finalidade potenciar o desenvolvemento que as artes escénicas e a produción audiovisual teñen na comunidade autónoma galega.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Audiovisual e o Consorcio Audiovisual de Galicia e destinado a profesionais que desexen especializarse. entre outras instalacións. analizando especialmente como lle afectan o tratamento dos contidos e as innovacións tecnolóxicas que están a incorporar ás redaccións. a finais do 2004. co obxectivo de lles facilitar a todos os cidadáns de Galicia o acceso ás novas tecnoloxías da información e das comunicacións. Murcia e Madrid. a consecución desta experiencia por parte dos alumnos. tanto dende a perspectiva universitaria coma dende a profesional. Cataluña. Comunidade Valenciana. fundamentalmente). deste xeito. Ademais. contribuír á capacitación dos futuros profesionais da industria audiovisual galega. As prácticas do posgrao consistirán na asistencia a mercados e festivais de carácter internacional. conectadas á Autoestrada Galega da Información.

M.S. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C.M. de Son C.S. de Produción de Audiovisuais e Espectáculos. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C. de Laboratorio de Imaxe Escuela de Imagen y Sonido de Vigo C.S.S.M. de Son C. de Produción de Audiovisuais e Espectáculos C. de Imaxe C. de Imaxe IES Bouzas IES Arcebispo Xelmirez I IES Saturnino Montojo IES Virse do Mar Centro de Estudos Audiovisuais de Lugo O Raio Verde C. en Produción de Audiovisuais e Espectáculos Comunicación Audiovisual na Era Dixital Comercializ.S. de Caracterización C.S.S. de Laboratorio de Imaxe C. de Laboratorio de Imaxe C.M.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Oferta formativa galega relacionada co audiovisual Pontevedra A Coruña Ourense Entidade Oferta formativa Público/ privado Pública Pública Pública Pública Privada Privada Privada Privada Privada Privada Pública Pública Pública Pública Pública Pública Privada Pública Pública Pública Pública Pública Pública Dependencia Lugo Nivel de ensino C. de Laboratorio de Imaxe C.S. Internacional de Contidos Audiovisuais Estudos teatrales e audiovisuais Creación e Comunicación Dixital Estudos teatrais e audiovisuais Estudos teatrais e audiovisuais Creación e Comunicación Dixital Creación e Comunicación Dixital Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Santiago de Compostela Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña 274 . Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Deputación de Lugo Deputación de Lugo X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Curso de especialización Curso de especialización Master Curso de especialización Master Curso de especialización C.S. de Son C. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C. de Produción de Audiovisuais e Espectáculos Escola de Imaxe e Son C.S.S.M.M.

Pública Pública Pública Pública Pública Pública Privada Pública Pública Pública Pública Pública Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Centro de Estudos Marcote Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Vigo Universidade de Vigo Universidade da Coruña X X X X X X X X X X X X Master Curso de especialización Curso de especialización Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Non reglada Primeiro e segundo ciclo Primeir oe segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Escenografía Interpretación Dirección de escena e dramaturxia Dirección e guión cinematográfico e audiovisual Xornalismo Produción e realización audiovisual Publicidade e Relacións Públicas Animación 3D e Multimedia 275 .LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Oferta formativa galega relacionada co audiovisual Pontevedra A Coruña Ourense Entidade Oferta formativa Púb/priv Dependencia Lugo Nivel de ensino Produción e xestión audiovisual Produción e Xestión Audiov Produción cinematográfica Produción de televisión Escola Superior de Arte Dramático de Galicia Escola Galega de Cine Facultade de Ciencias da Comunicación Facultade de Ciencias da Comunicación Facultade de Ciencias da Comunicación Fonte: Elaboración propia.

de Estatuto de la radio y de la televisión. principalmente dos Estados Unidos de América. e en 1982. É importante observar que o cambio afecta os servizos de radiodifusión e de transmisión. estas intentan limitar ou. como converxencia de diversos sistemas de radiodifusión e de telecomunicacións e como revolución dixital. ao tempo.4 MARCO NORMATIVO Os estados que integran a Unión Europea entenden a industria cultural como unha das súas maiores riquezas. aínda vixente. e que configura a televisión como un servizo público esencial de titularidade 286 Logo do eufemismo terceiros países recollido nas normativas. os operadores de telecomunicacións poden ofrecer vídeo e radiodifusión en liña 287 . pero non o contido dos programas que vehiculan os devanditos servizos. coñecido como o novo marco regulamentario (NMR). O NMR concibiuse para crear condicións de igualdade de todos os axentes no ámbito de converxencia no que os operadores de televisión por cable lles ofrecen aos seus clientes acceso a Internet e mesmo servizos telefónicos. o Parlamento volveu á carga afirmando nunha resolución que o intercambio de informacións e de programas transfronteirizos favorecía a integración europea. entre outros aspectos. os gobernos emprenden accións para conseguir que o público en xeral teña acceso a grandes acontecementos. A directiva foi adoptada en 1989 e actualizada en 1997. non obstante. demasiados ecos na práctica. . e onde. e por iso veñen adoptando a nivel estatal e comunitario medidas proteccionistas fronte a masiva invasión de productos procedentes de fóra de Europa. o impacto da radiodifusión dixital e a maior gama de cadeas que ofrece. ampárase o dereito de réplica da partes inxustamente criticadas nun programa de televisión de réplica e queda establecido o volume máximo de publicidade que as canles poden emitir durante un período de tempo dado (medido en minutos por hora ou por día). a Unión situou os servizos de radiodifusión e telecomunicacións baixo un réxime regulamentario único. A innovación. 288 287 Ley 4/1980. o Parlamento Europeo xa expresara a necesidade de definir unha política europea en materia de comunicación. A Directiva televisión sin fronteras é un fito da lexislación audiovisual. Este primeiro intento non atopou. xa conduciu a un cambio importante na forma en que se regulamenta a radiodifusión televisiva. o réxime xurídico da televisión como medio de comunicación social arranca do Estatuto de la radio y de la televisión288. O obxectivo das normas de protección é defender o mercado interior audiovisual. xa que establece as condicións para a transmisión de programas no mercado único europeo. En España. Tamén se lle encarga ás administracións estatais que adopten medidas para protexer aos menores fronte a programas violentos ou pornográficos programándoos pola noite a horas tardías ou limitando o seu acceso grazas a un dispositivo incorporado no mando a distancia. pola súa banda.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 6. non poden restrinxirse tan só a cadeas de televisión de pagamento. En 1978. que cando sexa factible. A directiva esixe que os estados membros coordenen a súa A Directiva Televisión sen Fronteiras é un fito da lexislación audiovisual lexislación nacional para garantir que non existan obstáculos ao libre movemento de programas de televisión dentro do mercado único. O avance da tecnoloxía é unha das razóns polas que a Directiva sobre televisión sen fronteiras se está a revisar. En 2003. estamos a falar de eventos deportivos como os Xogos Olímpicos ou o Mundial de fútbol. Por mandato desta directiva. condicionar a invasión de produtos audiovisuais norteamericanos no mercado propio. así un elemento clave da súa identidade. xa que logo. como é a diversidade cultural. polo menos. as cadeas de televisión reserven polo menos a metade do seu tempo de emisión a películas e programas realizados en Europa e que se dean as garantías para protexer determinados obxectivos de interese público importantes. de 10 de eneio. que. evitar que se creen monopolios 286 . O ámbito de aplicación das posibles modificacións propostas darase a coñecer en 2005. Este continúa regulamentado como antes. Na actualidade está sendo revisada e podería ser obxecto de ulteriores modificacións para ter en conta. pero tamén tratar que funcione o réxime de competencia e.

Ata o 31 de xaneiro de 1994 non existía ningún marco normativo para a televisión por cable en España. a Ley de televisión privada 291 regula a xestión indirecta do servizo público esencial da televisión. Unha vez aprobada esta norma. de las Telecomunicacións por cable. autorizábase ao Goberno para que adoptase as medidas necesarias cara á posta en funcionamento dunha terceira canle de televisión. A lei tiña sinalaba que a xestión do servizo de televisión local podía darse de forma pública ou privada. Málaga. o ámbito de cobertura podía estenderse a outros núcleos de poboación do mesmo municipio cando así o aconselle o número de habitantes da súa poboación. Ley 10/1988. a partir desta data. León. unida á falta de ingresos publicitarios e as trabas administrativas. Esta situación.). competencia da Comunidade Autónoma de Galicia. para ir estendéndose por todo o país. que se realiza por sociedades anónimas en réxime de concesión administrativa. supoñía un freo para o seu desenvolvemento económico. os servizos de difusión sonora e os servizos de transmisión de imaxe de carácter interactivo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA estatal que se presta en réxime de xestión directa polo ente público RTVE a través dunha sociedade estatal chamada Televisión Española. conforman o núcleo principal do servizo. segundo se encargase dela o propio municipio ou particulares mediante concesión administrativa. Non obstante. Zarauz. polo tanto. tamén de titularidade estatal. unha sentenza do Tribunal Constitucional declaraba que a operatividade dunha cadea de televisión comunitaria estaba protexida pola Constitución. reguladora del tercer canal. de 22 de diciembre. O ámbito territorial cuberto por cada unha das operadoras viña delimitado polo núcleo urbano principal de poboación do municipio correspondente 294 . de 26 de diciembre. Pola súa banda. e para outorgalo. modificada polo Real Decreto Ley de Liberalización de las telecomunicaciones permitía o ordenado despregue no futuro das redes dixitais para servizos integrados de banda ancha. apróbase en 1984 a Lei de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia290. O obxecto da Ley de las telecomunicaciones por cable 292 é a configuración máis detallada do marco legal aplicable a un sector determinado dos servizos de telecomunicacións. Mahón. de televisión privada. A partir desta Ley del Tercer canal. etc. Antes da aparición da Ley de televisión local por ondas terrestres 293 en 1995 existían no Estado español case 400 emisoras locais. de 3 de mayo. co conseguinte impacto positivo tanto no desenvolvemento tecnolóxico industrial como na prestación de servizos aos cidadáns e ás empresas e na evolución dos mercados audiovisuais. Mediante a Ley reguladora del tercer canal289. Aínda que o nacemento deste tipo de televisión se deu a raíz da actividade dos vídeos comunitarios e do tendido de cable en varias cidades españolas (como Elche. do 11 de xullo. en réxime de concesión no ámbito territorial de cada comunidade autónoma. A aprobación desta Ley. como son aqueles que se prestan a través das redes de cable. de Televisión local por ondas terrestres. o número de concesións para a prestación do servizo de televisión local por ondas terrestres fixábase nun por cada ámbito territorial de cobertura do servizo. A creación das primeiras canles públicas autonómicas en España tivo lugar a comezos da década dos oitenta. Ley 41/1995. que traballaban na alegalidade. de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia. mediante a instalación doutras estacións transmisoras que cubran estritamente estes núcleos e sempre que existe dispoñibilidade de espectro radioeléctrico para iso. A pesar diso. Lei 9/1984. as emisións das tres televisións privadas concedidas comezaron simultaneamente en Madrid e Barcelona. sendo estes últimos aqueles que se consideran de maior crecemento e os que. Ley 42/1995. posteriormente. a industria desenvolverase realmente logo da regulación legal de 1995. que regula o funcionamento da televisión e da radio autonómicas. De acordo con isto. e para a creación dun ente de dereito público ao que lle corresponde a regulación da xestión dos servizos de radiodifusión e televisión. 289 290 291 292 293 294 Ley 46/1983. 277 . posto que a súa actividade non era contemplada por ningunha lei.

o Goberno incluíu un artigo para modificar a lei de televisión privada do ano 1988 que estableceu un máximo de tres concesións ás cadeas convencionais 298 . pero a súa programación apenas chega ao 3% da poboación. ao mesmo tempo. xa que no texto. de Medidas Urgentes para el Impulso de la Televisión Digital Terrestre. inicialmente. o Congreso aprobou a controvertida Ley para el impulso de la televisión digital terrestre (TDT). proporcionou as infraestruturas e condicións idóneas para fomentar o desenvolvemento da sociedade da información. Á dixitalización da televisión por satélite e por cable engadíase entón a da televisión terrestre. A introdución da televisión dixital terrestre supón a multiplicación da oferta televisiva actual e unha mellora da calidade das imaxes. Aos efectos do Plan Técnico Nacional da Televisión Digital Terrestre 296 . a Ley de la televisión por satélite295. O Consello da Xunta de Galicia aprobou en abril de 2005 o Decreto que regula o réxime xurídico da xestión do servizo público de televisión dixital en Galicia. permitindo non só unha mellora na calidade dos servizos. de la televisión por satélite.