LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA AGRADECEMENTOS ............................................................................................................................. 5 UNHA IMAXE PROPIA.........................................................

.................................................................. 7 I. I.I.I I.I.II 1. 1.1 INTRODUCCIÓN.......................................................................................................................... 11 PRINCIPAIS LIÑAS DE FUTURO....................................................................................................... 14 ESTRUTURA DO LIBRO BRANCO ................................................................................................... 14 O SECTOR AUDIOVISUAL: SITUACIÓN ACTUAL E TENDENCIAS............................... 21 AS TENDENCIAS NO EIDO TECNOLÓXICO ........................................................................ 24 1.1.1 O cinema dixital................................................................................................................. 25 1.1.2 Difusión de contidos por Internet ...................................................................................... 27 1.1.3 A televisión dixital.............................................................................................................. 30 1.1.4 Os contidos multiplataforma.............................................................................................. 34 A INDUSTRIA AUDIOVISUAL GALEGA: SITUACIÓN ECONÓMICA............................. 38 VOLUME DE FACTURACIÓN .......................................................................................................... 45 RESULTADO DE EXPLOTACIÓN ..................................................................................................... 48 EMPREGO ..................................................................................................................................... 51 A PRODUCIÓN DE CINE, VÍDEO E TELEVISIÓN ................................................................................ 53 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA ......................................................................................................... 55 A PRODUCIÓN DE ANIMACIÓN ...................................................................................................... 56 A DISTRIBUCIÓN DE CINE E VÍDEO ................................................................................................ 58 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA ............................................................................................... 60 A EMISIÓN TELEVISIVA ................................................................................................................. 62 OS SERVIZOS AUXILIARES ............................................................................................................ 64 O DOBLAXE E A SONORIZACIÓN ................................................................................................... 66 O CINE EN GALICIA................................................................................................................... 70

2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 3. 3.1

A PRODUCIÓN DE CINE ................................................................................................................. 70 3.1.1 A produción de longametraxes galegas ............................................................................. 75 3.1.2 A produción de curtas en Galicia ...................................................................................... 85 3.1.3 A importancia económica da produción cinematográfica ................................................. 91 3.2 A DISTRIBUCIÓN DE CINE .............................................................................................................. 94 3.2.1 As distribuidoras dos títulos de cine producidos en Galicia.............................................. 96 3.3 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA ............................................................................................... 98 3.3.1 As salas de exhibición en Galicia .................................................................................... 100 3.3.2 Recadación e espectadores das salas de exhibición cinematográfica de Galicia............ 106 3.3.3 A exhibición non comercial.............................................................................................. 111 3.3.4 O cine dixital.................................................................................................................... 113 4. 4.1 A TELEVISIÓN EN GALICIA .................................................................................................. 116

A OFERTA DE CANLES DE TELEVISIÓN EN GALICIA ..................................................................... 125 4.1.1 A Televisión de Galicia .................................................................................................... 126 4.1.2 A Televisión Española en Galicia .................................................................................... 134 4.1.3 As televisións estatais privadas........................................................................................ 136 4.1.4 As televisións locais en Galicia........................................................................................ 137 4.1.5 A televisión por cable en Galicia: R ................................................................................ 142 4.1.6 A televisión dixital terrestre ............................................................................................. 144 4.2 A PRODUCIÓN TELEVISIVA ......................................................................................................... 146 4.2.1 As tendencias que marcarán a televisión do futuro ......................................................... 148 4.2.2 A programación de fluxo.................................................................................................. 151 4.2.3 A produción de stock........................................................................................................ 159 4.2.4 Empresas galegas dedicadas á produción televisiva ....................................................... 175 5. 5.1 OUTROS ÁMBITOS DE PRODUCIÓN ................................................................................... 178 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA ....................................................................................................... 178 5.1.1 Principais producións galegas off line............................................................................. 181 5.1.2 Algunhas das producións galegas en liña........................................................................ 186 5.1.3 A banda ancha ................................................................................................................. 193

1

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 5.2 A ANIMACIÓN EN GALICIA ......................................................................................................... 194 5.2.1 Principais producións galegas de animación .................................................................. 197 5.2.2 As empresas galegas de animación.................................................................................. 201 5.2.3 Principais proxectos da animación galega...................................................................... 204 5.2.4 Novos formatos para contidos 3D.................................................................................... 206 5.3 O VÍDEO EN GALICIA .................................................................................................................. 209 5.3.1 A distribución videográfica e de DVD en Galicia ........................................................... 212 5.4 A PUBLICIDADE.......................................................................................................................... 216 5.4.1 A produción publicitaria en Galicia ................................................................................ 219 5.4.2 Novos mercados para a publicidade................................................................................ 222 5.4.3 Os principais axentes da produción audiovisual publicitaria en Galicia........................ 224 5.5 SERVIZOS DE APOIO Á PRODUCIÓN ............................................................................................. 226 5.5.1 Estudios de gravación...................................................................................................... 227 5.5.2 Localización e casting...................................................................................................... 231 5.5.3 Posprodución ................................................................................................................... 232 5.5.4 Os servizos de produción na animación .......................................................................... 234 5.5.5 Distribución e alugamento de equipos............................................................................. 236 5.5.6 Sonorización e dobraxe.................................................................................................... 237 5.5.7 Enxeñería de sistemas informáticos e audiovisuais e ferramentas informáticas para a produción e a xestión............................................................................................................................... 241 5.5.8 A comercializacion dos dereitos de explotación .............................................................. 243 6. 6.1 ORDENACIÓN DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA.............................................. 247

INSTITUCIÓNS E ÓRGANOS COMPETENTES .................................................................................. 247 6.1.1 Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo................................................ 248 6.1.2 Centro Galego das Artes da Imaxe .................................................................................. 249 6.1.3 Consorcio Audiovisual de Galicia ................................................................................... 250 6.1.4 Centro Multimedia de Galicia ......................................................................................... 252 6.1.5 Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal) ............................................................... 252 6.1.6 Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual .................................................... 253 6.1.7 Consellería de Economía e Facenda ............................................................................... 254 6.1.8 Consellería de Innovación, Industria e Comercio ........................................................... 254 6.1.9 Consellería de Educación e Ordenación Universitaria ................................................... 255 6.1.10 Consellería de Asuntos Sociais, Emprego e Relacións Laborais..................................... 256 6.1.11 As Film Comission galegas.............................................................................................. 257 6.1.12 Outras institucións relacionadas co audiovisual ............................................................. 258 6.2 ASOCIACIÓNS EMPRESARIAIS ..................................................................................................... 261 6.2.1 Asociación Galega de Produtoras Independentes ........................................................... 261 6.2.2 Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual ........................................................... 262 6.2.3 Clúster do Audiovisual de Galicia ................................................................................... 263 6.2.4 Academia Galega do Audiovisual.................................................................................... 265 6.2.5 Asociación de Empresas Adicadas a Internet .................................................................. 265 6.2.6 Asociación Galega de Guionistas .................................................................................... 266 6.2.7 Asociación Galega de Directores e Realizadores............................................................ 266 6.2.8 Asociación de Actores, Directores e Técnicos de Escena de Galicia ............................. 267 6.2.9 Federación de Cineclubes de Galicia .............................................................................. 267 6.2.10 Asociación Galega de Artistas Visuais ............................................................................ 268 6.2.11 Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes en Galicia............................................... 269 6.2.12 Sociedade Xeral de Autores ............................................................................................. 269 6.2.13 A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales.................................. 270 6.3 OFERTA FORMATIVA .................................................................................................................. 271 6.4 MARCO NORMATIVO .................................................................................................................. 276 6.5 POLÍTICA DE AXUDAS ................................................................................................................. 282 6.6 PARTICIPACIÓN DAS ENTIDADES FINANCEIRASE GRANDES GRUPOS EMPRESARIAIS NO SECTOR AUDIOVISUAL ........................................................................................................................................... 290 6.6.1 Festivais e actividades de promoción .............................................................................. 292 6.6.2 Festivais de cinema.......................................................................................................... 292 6.6.3 PREMIOS E CONCURSOS PARA AFECCIONADOS E MOSTRAS DE CINEMA CELEBRADAS EN GALICIA293 6.6.4 Outros eventos relacionados co ámbito audiovisual...............................................296

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6.6.5 Actividades desenvolvidas en Galicia e no exterior para a promoción do sector audiovisual galego 298 6.6.6 Publicacións recentes ...................................................................................................... 301 7. 7.1 DIAGNÓSTICO DO SECTOR................................................................................................... 303

DIAGNÓSTICO EXTERNO: AMEAZAS E OPORTUNIDADES .............................................................. 303 7.1.1 Mercado ........................................................................................................................... 303 7.1.2 Ámbito político-normativo ............................................................................................... 307 7.1.3 Ámbito tecnolóxico........................................................................................................... 308 7.1.4 Ámbito socio-cultural....................................................................................................... 310 7.1.5 Capital humano................................................................................................................ 311 7.2 DIAGNÓSTICO INTERNO: FORTALEZAS E DEBILIDADES ............................................................... 312 7.2.1 Produción......................................................................................................................... 313 7.2.2 Televisión ......................................................................................................................... 313 7.2.3 Exhibición ........................................................................................................................ 315 7.2.4 Comercialización ............................................................................................................. 315 7.2.5 Novas tecnoloxias ............................................................................................................ 317 7.2.6 Capital humano................................................................................................................ 317 7.2.7 Ordenación do sector....................................................................................................... 318 7.2.8 Infraestruturas e servizos................................................................................................. 318 7.2.9 Investimento, financiamento e política de axudas............................................................ 319 7.3 SÍNTESE DO DIAGNÓSTICO: ANÁLISE DAFO............................................................................... 321 8. POLÍTICAS E LIÑAS DE ACTUACIÓN PARA O DESENVOLVEMENTO DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA ............................................................................................................ 326 8.1 ORDENACIÓN NO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA ................................................................. 327 8.1.1 Ámbito normativo............................................................................................................. 327 8.1.2 Protección da propiedade intelectual .............................................................................. 328 8.1.3 O Observatorio do Sector Audiovisual ............................................................................ 328 8.1.4 O Rexistro de Empresas do Sector Audiovisual............................................................... 329 8.1.5 A regulación dos contidos: o Consello do Audiovisual en Galicia.................................. 329 8.2 COLABORACIÓN NO SECTOR ....................................................................................................... 329 8.3 PROMOCIÓN DO SECTOR ............................................................................................................. 330 8.3.1 Achegamento á sociedade ................................................................................................ 330 8.3.2 Achegamento ás empresas ............................................................................................... 330 8.3.3 Achegamento ás institucións ............................................................................................ 330 8.3.4 Galicia como estudo de gravación................................................................................... 330 8.3.5 Redución das barreiras.................................................................................................... 330 8.4 COMERCIALIZACIÓN E ACCESO A NOVOS MERCADOS ................................................................. 331 8.4.1 Ferramentas para a análise do mercado ......................................................................... 331 8.4.2 Potenciación da imaxe de marca ..................................................................................... 331 8.4.3 Accións para o acceso a novos mercados........................................................................ 331 8.5 FOMENTO DE CULTURA DE CONSUMO DO AUDIOVISUAL............................................................. 332 8.5.1 Educación sobre o audiovisual e fomento do consumo ................................................... 332 8.5.2 O audiovisual como canle para a educación e a cultura. Especial referencia á preservación da cultura e da lingua galega ............................................................................................ 333 8.6 INFRAESTRUTURAS, SERVIZOS E XERACIÓN DE COÑECEMENTO DE UTILIDADE COMÚN PARA O SECTOR AUDIOVISUAL GALEGO................................................................................................................. 333 8.6.1 A Cidade da Imaxe........................................................................................................... 333 8.6.2 Actividades de observación.............................................................................................. 333 8.6.3 Utilización das infraestruturas existentes ........................................................................ 334 8.6.4 Plan Director de Ordenación das Infraestruturas de Telecomunicación para o Sector Audiovisual 334 8.6.5 Apoio ás empresas ........................................................................................................... 334 8.7 I+D+I EN MATERIA AUDIOVISUAL E NOVAS TECNOLOXÍAS ........................................................ 335 8.7.1 Fomento da innovación.................................................................................................... 335 8.8 MERCADO LABORAL E POTENCIACIÓN DA CAPACITACIÓN NAS EMPRESAS ................................. 336 8.8.1 Mellora da oferta laboral ................................................................................................ 336 8.8.2 Medidas orientadas ao persoal que integra o sector ....................................................... 337 8.9 FINANCIAMENTO ........................................................................................................................ 337 8.9.1 Información e servizos de apoio ás empresas na área de financiamento ...............337

3

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 8.9.2 Instrumentos financeiros.................................................................................................. 337 8.9.3 Outras alternativas de financiamento .............................................................................. 338 8.9.4 Propostas con relación á política de axudas ao desenvolvemento e produción .............. 338 8.10 APOIO Á CREACIÓN E PRODUCIÓN DE OBRAS E CONTIDOS AUDIOVISUAIS ................................... 338 8.10.1 Fomento das coproducións .............................................................................................. 339 8.10.2 Fomento da creación audiovisual.................................................................................... 339 8.10.3 Creación de contidos multimedia e multiplataforma ....................................................... 340 8.10.4 Apoio decidido ás industrias auxiliares ........................................................................... 340 8.11 POTENCIACIÓN DO SECTOR DA ANIMACIÓN, MULTIMEDIA E VIDEOXOGOS ................................. 340 8.12 FOMENTO DA TELEVISIÓN AUTONÓMICA E LOCAL ...................................................................... 340 9. 9.1 9.2 BIBLIOGRAFÍA.......................................................................................................................... 342 LIBROS, REVISTAS E DOCUMENTOS............................................................................................. 342 PÁXINAS WEB ............................................................................................................................. 346

ANEXO................................................................................................................................................... 347 ANEXO 1: LISTADO DE PARTICIPANTES NAS MESAS DE TRABALLO ........................................ 347

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA

AGRADECEMENTOS
O Libro branco do audiovisual en Galicia supón un importante paso para o establecemento dun marco estratéxico para o desenvolvemento do sector, tal como se prevé na Lei 6/1999, do audiovisual galego. Ao longo de todo o proceso de elaboración do libro branco, contouse cunha participación moi activa dos distintos axentes socioeconómicos e sociais presentes no sector audiovisual, tanto na fase de análise e validación de contidos, coma no diagnóstico e deseño das liñas de futuro, mediante a participación nos procesos de enquisas e, sobre todo, nas mesas de traballo que se levaron a cabo. A implicación do sector queda patente nos altos índices de resposta que se obtiveron no proceso de consulta ás empresas e institucións e, sobre todo, no traballo conxunto levado a cabo na elaboración dos contidos que aquí se presentan. O libro branco ten unha importancia clave, tanto como ferramenta descritiva —profundando nos distintos campos de actividade do sector—, coma no ámbito estratéxico —establecendo un diagnóstico e orientando as principais liñas estratéxicas—. Seguindo as indicacións do propio sector, resulta clave contar cun sistema de actualización permanente destes contidos. Por iso, e de forma paralela á publicación deste libro branco, ponse en marcha o Observatorio do Audiovisual Galego (www.observatorioaudiovisual.org), dependente da Dirección Xeral de Comunicación Social e Audiovisual, da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo. Neste observatorio manteranse actualizados os distintos contidos do libro branco, cunha énfase especial no cadro de mando de indicadores do sector e na ordenación sectorial, fundamentalmente nas empresas que configuran o tecido da industria

audiovisual, as institucións e a lexislación. Por todo iso, o noso máis sincero agradecemento a todas as persoas, empresas e institucións que fixeron posible a realización deste traballo, do que queremos facer partícipe a todo o sector.

5

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A

Unha imaxe propia

a demanda de produtos audiovisuais non deixa de medrar. A historia do audiovisual galego é o relato do esforzo. acendeu a luz do sono. Logo viría o despegue do cine. sucedéronse as iniciativas individuais e colectivas. como a televisión ou o vídeo doméstico e. un ritmo esperanzador que era difícil manter e que xerou logo certa frustración naqueles cineastas que aspiraban a que as nosas películas. especialmente. en 1989. no ocio e no negocio. a transformación económica e social máis importante dende o descubrimento do lume e a invención da roda. Hoxe en día. en 1985. negándolle o status de arte. ata converterse no que é hoxe o audiovisual. grazas á portabilidade dos minitelevisores. é a máis nova das artes e tamén a única que xorde na época industrial. Así as cousas. O audiovisual se concibiu dende o seu nacemento como unha industria máis 7 . no lecer e no traballo. das consolas de videoxogo e. a partir de mediados do século XX. Foi alá por 1896 cando José Sellier. por mor da extraordinaria forza da imaxe animada. un fotógrafo franco-coruñés. co que iso significa de capacidade de desenvolvemento dunha industria en constante transformación. q ue abrangue todas as clases sociais. O cinematógrafo acadou en moi pouco tempo un éxito tal que o levou a se converter axiña na manifestación artística máis popular con moita diferenza respecto das artes tradicionais. a diferenza doutras manifestacións artísticas e culturais. que introduciron as producións audiovisuais nos fogares. o audiovisual está presente en case todas as parcelas da nosa vida cotiá. un dos sectores industriais máis desenvolvidos e con maior capacidade de crecemento. para xentes que nin sequera teñen que saber ler. das PDA. Unha industria que produce para o gran público.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA UNHA IMAXE PROPIA O cine conta con pouco máis de cen anos de vida. algo impensable ata ese momento. que tamén pode chegar a destruír. Conforma identidades colectivas e individuais. foi porque se concibiu case dende o seu nacemento como unha industria máis. convertendo a nosa terra en pioneira do cine español. Acompáñanos a onde vaiamos. coa realización de ata tres longametraxes nun ano. unha canle pública autonómica que na súa dobre condición de gran xeradora e demandante de contidos audiovisuais transformou o sector. que serviron para irmos avanzado cara ao obxectivo de conseguir para a comunidade galega unha imaxe de seu. de sistemas de difusión masivos. Non debemos perder de vista ese escenario se queremos entender a vertixinosa evolución dun invento revolucionario. dos teléfonos móbiles. dos PC. que comezou a profesionalizarse e a artellar unha mínima estrutura empresarial. dos DVD. case sempre voluntaristas. Un fito esencial nesta andaina foi a posta en marcha. Pero se o audiovisual chegou a ser o que hoxe é. Esa popularidade. aliado coa informática e as telecomunicacións. o audiovisual cumpre unha función social relevante. Como produto cultural masivo. mesmo comezasen a traspasar con éxito os límites do territorio galego. A súa contribución é decisiva na representación que temos do mundo que nos rodea e de nós mesmos en relación con ese contorno. da Televisión de Galicia (TVG). viuse favorecida pola aparición. Dende o anos sesenta do pasado século. preñado de romanticismo. ata converter as salas de estar en autén ticos minicines. algo que levou a amplos sectores intelectuais a desprezar durante moito tempo o cine. o DVD. dun reducido grupo de entusiastas que desexaban para Galicia unha pantalla propia. Nacido a finais do século XIX. máis recentemente. cando no mundo se estaba a producir unha auténtica revolución. feitas xa con mentalidade comercial. Da televisión chegouse a afirmar que é un electrodoméstico que xera ideoloxía. aquilo que na xerga da época se chamou o “Telón de grelos”.

en sintonía coas demandas do sector. promulgouse unha Lei do audiovisual galego. a elaboración do Cadro de Cualificacións Profesionais. iso si. no mesmo ano e a Constitución do Clúster do Audiovisual Galego no 2003 e. xa se pode falar dun pequeno pero moi dinámico tecido empresarial. e que a sociedade en xeral ignora en toda a súa amplitude e complexidade. dunha trama empresarial en proceso de maduración que concibe a actividade audiovisual con mentalidade industrial. se propuxesen as liñas que ha seguir tanto o sector público como a iniciativa privada. se fixese unha análise rigorosa da situación actual e. ata levantar definitivamente o voo. De feito. nun marco de financiamento consensuado cos axentes implicados. por unha parte.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pero. Logo veu a creación do Consorcio do Audiovisual. Ofrece. puxo en marcha e impulsou unha serie de iniciativas claves para a vertebración do noso audiovisual. O libro non contén receitas máxicas coas que transformar unha trama sectorial incipiente. E oxalá que. pode aparecer movida ou desenfocada. A redacción deste libro branco constitúe tamén o cumprimento dun compromiso adquirido pola Administración autonómica fronte ao sector audiovisual. máis recentemente. como unha industria de gran potencial. o audiovisual deixou de ser a eterna materia pendente na normalización cultural de Galicia. Trátase. pioneira no A administración impulsou unha serie de iniciativas claves ámbito autonómico. como o audiovisual galego. recurso limpo e renovable. A creatividade é o que vai proporcionando valor engadido en cada paso dos precisos para que unha idea guionizada acabe convertida nunha produción audiovisual. por fin. Contar esa perspectiva xeral é clave para acertar na toma de decisións por parte das instancias empresarial e institucional. Non esquezamos. a animación e a multimedia. á distribución. quedaron sentadas as bases dun sector que contribúe de maneira notable no eido artístico e cultural. Nas dúas últimas lexislaturas (1997-2001 e 2001-2005). como pouco. a partir da contemplación da foto. pero máis ben escaso. multimedia ou de animación. a partir de mediados da década dos 90. Un país que non ten unha imaxe propia non despega. en 2002. xa que logo. polas súas implicacións económicas e culturais. que demandaba de vello un instrumento coma este no que. a rica visión panorámica dun macrosector que as empresas adoitan coñecer só parcialmente. como deixou dito o malogrado Chano Piñeiro. Oxalá o audiovisual galego se vexa axeitadamente reflectido nesta foto fixa que. nun grande emporio. ao tempo que xera cada vez máis riqueza. cuxas actividades van dende a produción de cine ou televisión. que move xa preto de 200 millóns de euros ao ano e que lles dá emprego directo a máis de 2. a exhibición. por mor do esforzo conxunto da Administración galega e da iniciativa privada. . polo dinamismo do sector. a Administración galega. norma marco que lle recoñece a esta actividade a condición de estratéxica. establecéronse liñas de axuda e subvencións para as distintas fases e produtos. En primeiro lugar. En poucos anos. na actividade ou actividades nas que operan.300 profesionais en arredor de 350 empresas. que “facer cine é voar”. as xentes que se moven neste ámbito asuman o papel que lles corresponde para que a industria da imaxe e do son de Galicia siga medrando e tomando cada vez máis pulo. Asemade. a partir dela. que foi aprobada en 1999 con amplo apoio parlamentario. unha actividade produtiva da que a principal materia prima é a creatividade. o Observatorio do Audiovisual.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Introducción 9 .

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO .

1 Por iso. O nacemento da TVG. ninguén discute que se trata de unha nova fonte de riqueza. que se encarna no que o Consello da Cultura Galega denominou en 1996 “as factorías do futuro”.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA I. un feito estreitamente relacionado coa irrupción da chamada sociedade da imaxe. como nos de produción. a serie da TVG que chegou a alcanzar audiencias do 40% Lei do audiovisual galego Estrea da longametraxe de animación O bosque animado Constitución de AEGA Creación do Consorcio Audiovisual de Galicia Elaboración das Cualificacións profesionais do sector audiovisual en Galicia Obtención por parte de O bosque animado de dous premios Goya: á Mellor longametraxe de animación e á Mellor canción Constitución do Clúster do Audiovisual Galego Obtención por parte de El Cid.I INTRODUCCIÓN O LIBRO BRANCO COMO FERRAMENTA PARA A PLANIFICACIÓN ESTRATÉXICA O audiovisual ten unha dobre natureza: por unha banda é un medio de expresión artística e cultural. I. a serie galega de televisión máis antiga Primeira edición dos Premios AGAPI do audiovisual galego Nacemento do Festival Internacional de Cine Independente de Ourense Inicio das emisións de Mareas vivas. tanto nos de impacto ou resultados (como o volume de facturación. Resulta incuestionable a súa implicación na evolución cultural dun país. no mercado audiovisual conviven productos de consumo con outros de contido artístico e cultural. Principais feitos acontecidos no audiovisual galego nos últimos anos Feito Inicio das emisións de TVE dende Galicia Creación do Arquivo da Imaxe Inicio das Xornadas de Cine e Vídeo en Galicia (XOCIVIGA) do Carballiño Creación da Televisión de Galicia (TVG) Estrea das primeiras longametraxes galegas: Sempre Xonxa. Urxa e Continental Creación da Escola de Imaxe e Son da Coruña Creación do Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI) Celebración do I Congreso do Audiovisual Galego Constitución de AGAPI Inicio das emisións de Pratos combinados. a posta en marcha do Consorcio do Audiovisual ou a promulgación de unha Lei do audiovisual son algúns dos fitos que marcan o treito avanzado nas dúas últimas décadas. emprego). Paralelamente o audiovisual experimentou un notable desenvolvemento en todos os seus indicadores. beneficios. o sector audiovisual percorreu en Galicia un longo camiño tanto no ámbito da ordenación como no do desenvolvemento industrial. a creación da primeira escola de imaxe e son. Do mesmo xeito. 11 . na que o produto audiovisual ou multimedia cobra relevancia de primeira orde na transmisión de coñecementos. a lenda do premio Goya á Mellor longametraxe de animación Obtención por parte de P3K Pinocho 3000 do premio Goya á Mellor longametraxe de animación Fonte: Elaboración propia Data 1971 1984 1984 1985 1989 1991 1991 1992 1994 1995 1996 1996 1998 1999 2001 2001 2002 2002 2002 2003 2003 2004 Nos últimos anos. pero por outro lado constitúe unha industria que se rexe polas pautas empresariais1.

perseguiuse que o Libro branco sexa doadamente actualizable no futuro. tendo en conta o dinamismo deste sector que require información permanentemente actualizada para un axeitado funcionamento. o sector audiovisual en Galicia está integrado por 352 empresas cunha facturación total de 161. a importancia do sector non se traduce unicamente na dimensión económica. a través da Comisión Sectorial correspondente.320 Empregados 12 m € Beneficio . o Finalmente e xa dende o seu deseño. senón tamén na dimensión sociocultural e na proxección exterior con que xa conta a nosa produción audiovisual. Este nivel de participación foi un aspecto clave para lograr un axeitado consenso. exhibidoras e distribuidoras. Galicia audiovisual: 352 Empresas 161. Os datos de facturación anteriores supoñen un crecemento de 13. como no eido cultural e de proxección exterior. estudos de dobraxe e sonorización. o Reforzar o compromiso da Administración para acadar a máxima eficiencia tanto dende o punto de vista económico e do emprego. permitan definir as liñas de futuro. é dicir. sobre todo no que se refire aos contidos estratéxicos do Libro branco.5 millóns de euros e 2. o Definir as actuacións públicas e privadas que lle permitan a Galicia posicionarse como unha das comunidades autónomas de referencia en materia audiovisual no ámbito nacional e internacional. autonómica e nacionais con espazo de desconexión). conxuntamente coa información propia de cada axente implicado. a dinámica de cambios constantes na que se desenvolve esta activiade formula novos retos para as empresas e institucións. Isto inclúe as empresas de produción (de cinema. Por outra parte. o A segunda das premisas deste Libro branco foi aproveitar ao máximo o nivel coñecemento xa existente sobre a realidade sectorial. etc. Para iso foi necesario realizar un importante esforzo de actualización da información. as operadoras de televisión (locais. Son moitas as actuacións que se foron desenvolvendo tanto dende a iniciativa pública como dende a privada para potenciar o sector. que posibilita fundamentar as conclusións nos feitos e nas tendencias obxectivas nos distintos aspectos que se analizan. que lles permita aos axentes que nel operan tomar as súas decisións estratéxicas en base a unha información obxectiva. foron tamén diversos os estudos que se levaron a cabo de cara a unha diagnose actualizada e rigorosa sobre unha actividade que cada vez ten unha maior importancia tanto dende o punto de vista económico e do emprego. as de servizos auxiliares á produción (provedoras de equipos. o Detectar as principais tendencias xerais do sector que. En paralelo.7% con respecto ao ano anterior e do 145.). cun beneficio agregado de máis de 12 millóns de euros. Os obxectivos que se perseguen coa realización do Libro branco son os seguintes: o Dotar ao sector audiovisual galego de un diagnóstico sobre a súa situación actual.5 m € Facturación 2. actualizada e cunha perspectiva temporal ampla. o A terceira premisa é a perspectiva histórica.6% sobre a facturación de 1997. Neste sentido. na que colaboraron abertamente as partes implicadas. O enfoque que se seguiu na elaboración deste Libro branco baséase fundamentalmente en catro premisas: o En primeiro lugar contouse coa participación directa das empresas e axentes que integran o sector. Este é un aspecto sobranceiro. televisión. aqueles que permiten establecer as políticas e liñas de futuro para o desenvolvemento deste sector.320 empregados. posprodución. que consoliden e potencien o noso audiovisual. e co seguimento do propio Consello Asesor. hai que indicar que a clave do deseño baséase na propia estrutura do documento e na sistematización dos seus contidos. multimedia e animación). coma no aspecto social e cultural.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Actualmente. que deben aproveitarse nos próximos anos. vídeo. casting e localización. Así mesmo. o que permitirá que.

n. n.26% 45. permanentemente actualizados.18 5.938. na páxina web do Observatorio do Audiovisual.d.30 España n.94% -4.44 31.25% 6.922.09% 4. según o caso.86 1.84 46.19 352 819.d. Nota: Para os datos disponibles no 2004 ou o 2005 o crecemento medio interanual (CMI) está calculado sobre 2004/1998 ou 2005/1998.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA alén da súa edición en soporte papel. n.55 853.63% 8.d.35 34. n.63% Facturación total Resultado total Emprego total Número de empresas Facturación media Facturación por empregado Resultado medio Resultado por empregado Plantilla media por empresa Recadación nas salas de exhibición comercial Espectadores nas salas de exhibición comercia Número de cines Número de pantallas Butacas Recadación por pantalla Recadación por cine Habitantes por pantalla Pantallas por cine Recadación por buta Asistencia media Gasto medio per cápita en cine Frecuencia anual per capita Precio medio da entrada Consumo diario medio de TV Fogares con recepción da TV a través de cabo Fogares con DVD (%) Acceso a Internet por ADSL (%) Audiencia da TVG Acceso a Internet (usuarios do último mes) (%) may-05 Fonte: Elaboración propia.996.376.42 189.827 57 202 32.81% 1.d.001 1.00 12.d.54 752. O dato de crecemento de Fogares con DVD é de 2004/2002.716 121.91% 29.d. n.60 34.59 24.32 208.472.669.32% 141.11% 17. n.57% 2.d.00 37.27% -2. -0.61% n.576.00 161. n.55% 8.d. n.07% 11.10 15. A recadación por butaca é orientativa.24% -0. O dato de crecemento de Fogares con recepción da TV a través de cabo e de crecemento do acceso a Internet son de 2004/2003.903.473 145. n.795.d.49 9.94% 3. n.320. n.69 563. 5.184.27% CMI 1998-03 en Galicia 25.896.18 431.d.00 10.11% 14.d.296.d. n.10 4.40 193.188.83% 19. os datos sectoriais.06 3. Cadro de mando do sector audiovisual galego Variable Facturación Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Número de empresas Produción Servizos auxiliares Distribución e exhibición Televisión Data 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2003 2004 2004 2004 2003 2003 2004 2004 2003 2004 2003 2004 2003 2004 2004 2004 2004 2004 Galicia 64.20 22.932.d. n. por ser o dato de butaca do 2004.618. n.14% 17. n.002.923. estean dispoñibles na Internet.93 12.58% 26.33 36. n. Emprego 13 .94% 18. Este observatorio ofrecerálles ós axentes do sector unha información completa sobre os principais indicadores numéricos e un cadro de mando.d.26 27.00 3.05% 6.431.982.d.403.07% 4. n.d.33% -0.299.16% 7.388 1. 639. n.126.65 218.623.72% 10.24% 19.35 4.888.d.321.d.64% 3.97 14.40 3.24% 6.10 8.d.49% 16.36 33.32 44.62 6.79% -4.27 137.37% 16. que permita manter o diagnóstico permanentemente actualizado e sirva como base para reformular as actuacións e adaptándoas as necesidades de cada momento.92 270.d.25 2.468.73% 7.89 435. n.d.72 31.20% 11.375.49% 13.d.00 66.d.207.00 41.63 29.05 69.46% n.527.722.92% 144.03 20.27 5.029.95 2. n.925.04% 10.135 4.61% 3.

4. información que foi recompilada de forma específica para este traballo e como base para as actualizacións que se pretenden realizar a partir de agora. o Apoio á creación de obras e produtos audiovisuais. a regulación dos contidos e a posible posta en marcha dun Consello do Audiovisual de Galicia. o Medidas para a potenciación da difusión das obras audiovisuais. o o Medidas para a promoción do sector e o achegamento á sociedade. I. 5.I Principais liñas de futuro No Libro branco establécense as grandes liñas de actuación nos aspectos clave para a competitividade deste sector: o Ámbito normativo e ordenación do sector: regulación das novas canles televisivas. con medidas para axeitar oferta e demanda neste mercado laboral ou plans de formación continua e reciclaxe profesional orientadas ao persoal que xa integra o sector. medidas para a protección da propiedade intelectual. inclúense dous grandes bloques de apartados: os capítulos 2. con especial énfase nas novas tecnoloxías. no que Galicia está a alcanzar significativas cotas de especialización. obtendo resultados no ámbito nacional e internacional. o I+D+I e novas tecnoloxías. actividades de observación para a optimización dos medios xa existentes ou a ordenación das redes de telecomunicación. con especial énfase na preservación da nosa identidade cultural e lingüística. o fomento de contidos multimedia e multiplataforma. fomentando a innovación en procesos e produtos. 6 e 7 dedícanse á análise de situación e os capítulos 8 e 9 ao diagnóstico e establecemento das principais liñas de actuación. No capítulo 3 inclúese a análise económica. Así mesmo. Comercialización e acceso a novos mercados: potenciar as ferramentas para contar cunha análise de mercado adaptada ás necesidades empresariais. incidindo en aspectos como as coproducións. como Internet. o rexistro de empresas. como a Cidade da Imaxe. medidas para fomentar a creación audiovisual en xeral e. a partir dos datos oficiais correspondentes aos últimos nove anos. para apoiar as empresas na busca do financiamento máis axeitado a especificidade do produto audiovisual. de modo moi especial. o Políticas para potenciar a animación e multimedia. o Dotación de infraestruturas. ou as relacionadas coa televisión dixital. o Capital humano. mediante actuacións. servizos e coñecemento estratéxico para o sector. o Fomentar o consumo do audiovisual utilizando este medio como canle para a educación e a cultura. posta en marcha do Observatorio do Sector Audiovisual.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO I. mantendo e potenciando o esforzo que a Administración xa ven realizando. ademais da parte introdutoria e de presentación. Análise do sector audiovisual O capítulo 2 do Libro Branco aporta unha visión xeral de cáles son as principais tendencias do mesmo a nivel tecnolóxico. potenciar a imaxe de marca do sector audiovisual galego ou accións para o acceso a novos mercados. en especial das televisións autonómica e locais.II Estrutura do Libro Branco O Libro branco está integrado por 10 capítulos.I. o Financiamento e política de axudas.I. 3. mediante realización de . No documento. completouse a información oficial.

Presentación das conclusións parciais do Libro branco no Congreso do Audiovisual. incluíndo no capítulo 7 unha descrición das institucións e asociacións que o artellan. formativo e financeiro ou as actividades de promoción. Diagnóstico e liñas de futuro O capítulo 8 contén o diagnóstico do audiovisual galego. No capítulo 9 resúmense as principais propostas formuladas polo sector de cara ó futuro. posprodución. Nos capítulos 4 5 e 6 ofrécese a panorámica descriptiva dos diferentes subsectores: cine. televisión e outros ámbitos da produción entre os que destaca. incluíndo a produción de longas e curtametraxes.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA enquisas ás empresas. coa participación dos principais axentes e empresas de todos os subsectores. o ámbito normativo. O capítulo 5 dedícase ó ámbito da televisión. produción de vídeo. a xeito de síntese. coa perspectiva da cadea de valor. os feitos máis significativos son os seguintes: o Seguimento do traballo pola Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. o Celebración dunha derradeira mesa de traballo. de validación das conclusións do Libro branco. I. a produción de animación. a distribución e a exhibición. animación. o o o o o Validación da metodoloxía por parte da Comisión Especializada. O capítulo 6 abrangue o resto dos ámbitos da produción audiovisual: multimedia. a diagnose estrutúrase arredor dos principais eixos temáticos de interese para o sector e preséntase unha síntese en forma de DAFO. As fases seguidas no desenvolvemento do traballo móstranse no seguinte cronograma: 15 . Con base na devandita información e nas contribucións ao longo do traballo dos axentes implicados. sonorización e dobraxe ou subministración e aluguer de equipos. pola súa importancia actual. Polo que antinxe á participación. incluíndo a referencia ás tendencias que marcarán o futuro. Presentación da metodoloxía ante o Pleno do Consello Asesor. Tamén dentro deste bloque descritivo se considerou necesario facer referencia ao nivel de ordenación existente no sector. Convocatoria de mesas de traballo abertas á totalidade do sector.II METODOLOXÍA: UN ESFORZO PARTICIPATIVO Detrás de cada un dos aspectos tratados ao longo do Libro branco existe un fundamento metodolóxico que se apoia na existencia dun enfoque ou modelo conceptual para a análise e un proceso de traballo fundamentalmente centrado na obtención e tratamento da información necesaria para o desenvolvemento dos distintos apartados. Nel recóllese. analizando a oferta de canles televisivas tanto no eido autonómico como local e a actividade de produción orientada ó medio televisivo. tal como se recolle na bibliografía. o rasgo que caracteriza o Libro branco no seu conxunto é a participación de tódalas instancias relacionadas co audiovisual en Galicia e o manexo de moitas e variadas fontes de información. tales como localización e casting. Realización de enquisas para recoller aspectos relativos ao diagnóstico e ás liñas de actuación. unha recompilación dos principais feitos e tendencias analizados nos capítulos anteriores. para poder presentar información de carácter analítico en función do tipo de actividades que desenvolve cada unha delas ou dos subsectores que integran o audiovisual galego. Dende un punto de vista global. publicidade e servizos de apoio á produción. A análise do cine en Galicia abórdase no capítulo 4.

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Cronograma de actividades do Libro Branco do Audiovisual en Galicia (2004/2005). resultado. Cómpre advertir sobre a falla de estatísticas fiables: sectores tan atípicos como a televisión local. indicadores tan complexos como a facturación por venda e aluguer de películas de vídeo. son fundamentalmente de dous tipos: as derivadas do atraso na dispoñibilidade das informacións. esixiron un gran esforzo na labor de busca e contraste desa información. así como as diferenzas existentes na elaboración dos presupostos das canles de televisión. Para tentar paliar alomenos en parte estas deficiencias. xa que logo. . Delas extraéronse datos de facturación. confeccionouse un cuestionario para as empresas. na súa última actualización dispoñible na Rede. O estudo está. emprego. Os datos desta 2 Este cuestionario foi validado polos membros da Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual. que obriga en ocasións a deterse en 2003 ou mesmo en 2002. co obxecto de recompilar. capital social. a información das que non teñen obriga de depositar contas no Rexistro Mercantil (empresarios individuais e outras formas de sociedade). ou os confusos e interesados datos das empresas de produción e servizos. Por esta vía obteríanse os datos económico-empresariais entre 1996 e 2003. Ao peche do prazo marcado para a recepción de cuestionarios recibíronse 98 doutras tantas empresas e entidades do sector. fondos propios e activo total. por unha parte. Para a confección da listaxe de axentes que conforman a poboación obxecto do estudo partiuse da Guía de recursos do audiovisual confeccionada polo CGAI. neste caso. incidindo nos factores determinantes da súa competitividade. A maiores. as que se refiren ao detalle da desagregación sectorial e espacial e os escasos datos dispoñibles no ámbito da empresa. e ademais dalgúns datos que non aparecen reflectidos na información contable das 2 mesmas (destino xeográfico das vendas ou grao de temporalidade do emprego) . condicionado pola dispoñibilidade de datos estatísticos. sobre todo cando revisten a forma de empresario individual. As limitacións. Actividades Revisión bibliográfica e análise dos traballos previos Deseño e avaliación da metodoloxía Actualización da base de datos Elaboración e avaliación do prediagnóstico Recompilación dos datos económico-financeiros Definición dos indicadores Actualización dos indicadores Enquisas e entrevistas aos axentes do sector Mesas de traballo para o deseño das liñas de actuación Redacción de contidos do Libro Branco Revisión do borrador do Libro Branco Maquetación Edición de contidos na web do Observatorio do Audiovisual Ago Set Out Nov Dec Xan Feb Mar Ab Mai Xuñ Xul Velaiquí os aspectos máis destacables da metodoloxía que se empregou en cada área das que integran o Libro branco: Estudo económico O presente estudo pretende obter unha encadre xeral do audiovisual galego dende o punto de vista económico e unha visión de detalle das distintas actividades empresariais que o integran. aínda que só foi posible nos casos en que revisten a forma de sociedades mercantís e cumpren ademais coa obriga de depositar as contas. os datos económico-produtivos de cada unha destas compañías proceden das contas que anualmente remiten ao Rexistro Mercantil correspondente e recabáronse a través de Informa.

dúas de televisión (locais e autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión). tamén se rastrexaron outros ámbitos. xa sexa en aberto ou codificadas e de pagamento. Co mesmo propósito puxéronse á disposición das empresas distintos medios para cubrir os datos ⎯por vía postal. entenderase por subsector de televisión o integrado por empresas que producen e/ou emiten sinais de televisión ata o usuario final. os directorios de empresas Ardán ou Informa. das que só se obtivo información a partires do ano 2000. Ademais. Por outro lado. na industria audiovisual existen. quedou establecida outra clasificación posterior distinguindo tres categorías na produción (produtoras de cine. Hai. procedeuse á catalogación das 352 empresas detectadas segundo a actividade desenvolvida. distribución e exhibición cinematográfica. etc. asociacións. a través de fax. vídeo e televisión. Os datos solicitados eran dos dous últimos exercicios dispoñibles naquel momento (2002 e 2003). como os fondos propios ou o activo total. Polo tanto. malia que as carencias nalgúns casos obrigaron a desbotar os dous primeiros anos. procedeuse á elección dunha mostra de empresas baixo o único criterio de selección da capacidade para completar a serie dos seus datos económicos dende 1996. polo que se di que conforman o que inicialmente se definiu como o sector audiovisual. dúas de servizos auxiliares (dobraxe e sonorización e outros servizos). AEGA ou o Cluster. autonómicas ou locais. a Base de datos de películas confeccionada polo mesmo departamento ministerial. De outra banda. do Ministerio de Cultura. televisión e outros ámbitos de produción Dende o punto de vista dos produtos finais. o Boletín informativo do ICAA. Estudo do cine. palmarés de premios en festivais. televisión e auxiliar. a Film Comission de Galicia. o da televisión e vídeo e o da multimedia e a animación. A partir de toda esa información. de xeito que se confeccionou unha primeira clasificación como produtora. pola parte do cine. que se utilizou para a estimación das taxas de crecemento global do sector. exhibidora e distribuidora. algúnhas magnitudes. así como de institucións. entidades formativas. que ofrece abundante información tanto de espectadores e recadación como de pantallas e cines e. están incluídas nese apartado as produtoras de programas e as cadeas ou redes de televisión que emiten en aberto. este grupo estará conformado por empresas produtoras. distribúen e exhiben longametraxes e curtametraxes de ficción. Entenderase por subsector cinematográfico o conxunto de empresas que producen. Para o posterior tratamento dos datos. de animación e de multimedia). distribuidoras e exhibidoras de cinema. sen embargo. así mesmo. Estes grupos de actividade manteñen entre eles relacións de interdependencia. salas de exhibición ou cineclubes. As fontes manexadas na recompilación de datos para estes capítulos foron. tres subsectores nitidamente diferenciados: o cinematográfico. Ademais. de maneira que de entrada se elaboraron series temporais dende 1994 a 2003. os Informes de comunicación ou o Libro branco da cinematografía e 17 . Ademais. como as listaxes de membros das asociacións AGAPI. xa sexan nacionais con espazo de desconexión. Finalmente procedeuse polo equipo redactor á explotación estatística dos datos.consideraranse incluídas tanto a sonorización e a dobraxe como o aluguer de equipos e outros servizos á produción e posprodución.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA guía contrastáronse coa información achegada pola Consellería de Cultura. elaborouse unha completa base de datos de empresas. a grandes trazos. Polo tanto. A cada unha destas empresas fíxoselle chegar a mediados de decembro de 2004 e por correo postal un sinxelo cuestionario co obxectivo de lograr a maior cantidade de información co menor custo en tempo e esforzo para a empresa enquisada. dentro da industria auxiliar do cine -entendendo como tal aquela infraestrutura empresarial especializada en ofrecer servizos ligados á produción cinematográfica. Ademais. Comunicación Social e Turismo. noticias en prensa. correo electrónico ou mesmo por vía telefónica⎯.

es sobre o emprego das novas ferramentas tecnolóxicas por parte dos españois. incorporando os feitos e tendencias de cada un dos principais subsectores e. á política de axudas ou ás actividades de promoción. para a celebración das mesas de traballo. Na epígrafe de multimedia utilizáronse.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO artes audiovisuais en Galicia do Consello da Cultura Galega ofrecen unha información moi útil nos aspectos de distribución e exhibición en Galicia. e os resultados do Estudio General de Medio. os días 21 e 22 de febreiro de 2005. incluíndo representantes das principais asociacións e institucións. En paralelo. musicais e audiovisuais da SGAE como das distintas edicións do Anuario audiovisual de EGEDA ou do Anuario de Televisión de GECA. destácanse os informes publicados sobre o audiovisual durante os últimos anos.) co fin de establecer unha dinámica de funcionamento na que se puidesen perfilar as principais liñas que definirán a estratexia de futuro. que tiveron lugar no hotel Porta do Camiño.. confeccionáronse diversos estudos para acadar un coñecemento actualizado e rigoroso sobre un sector que cada vez ten unha maior importancia tanto dende o punto de vista socioeconómico como no eido cultural e de proxección exterior de Galicia 3. en Santiago de Compostela. Diagnóstico e liñas de actuación Son moitas as actuacións que se foron desenvolvendo nos últimos tempos tanto dende a iniciativa pública como dende a privada para potenciar o audiovisual galego. institucións.. aos principais proxectos das empresas. asociacións. dispúxose dun primeiro documento de prediagnóstico. traballos realizados dende as asociacións do sector e de modo especial a memoria e guía de recursos que periodicamente publica o CGAI. a principal fonte de información foi Infoadex. . ás aperturas de novos centros de exhibición. aparecerá a Internet como medio acaído para acceder ás novidades na produción. etc. Posteriormente. establecéronse 4 grupos nos que se integraron os principais axentes sectoriais (empresas. ademais dos achegados pola medidora de audiencias Sofres. A iniciativa pública e privada potenciaron o audiovisual galego A partir da revisión das análises de situación levados a cabo na Comunidade Galega e en España. Para a parte da televisión. tomáronse datos tanto dos Anuarios das artes escénicas. a través de buscas en Internet ou en distintos boletíns oficiais confeccionáronse as epígrafes dedicadas ao marco normativo. Para a publicidade. que sería validado coa Comisión Sectorial do Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual. A ese fin confeccionouse unha lista inicial de asistentes. este documento foi avanzando no seu alcance e contidos. das principais produtoras e dalgunhas de recente creación. entidades de formación. por unha parte. E ademais. Tamén se tivo moi en conta a Memoria do audiovisual galego 2003 da Consellería de Cultura. as enquisas de uso das tecnoloxías da información e a comunicación (TIC) nos fogares do INE. 3 Entre estes traballos. sobre esas bases elaborouse un documento de análise máis profunda e detallada. en toda a parte descritiva do documento. os estudos de Rede. Interesaba reunir un número suficiente de integrantes e cubrir as distintas actividades nas que se tiña interese. das entidades formativas con maior peso. Ademais. elaboráronse uns formularios que se lles fixeron chegar aos interesados a través de correo electrónico. Ordenación sectorial Para a recollida de información sobre as asociacións e institucións do sector audiovisual galego e co obxecto de que esta fose o máis homoxénea posible. Progresivamente. estudos de necesidades formativas.

tivo lugar unha derradeira mesa de traballo de validación e conclusión. a partir da consideración do binomio mercado/tecnoloxía (cine e vídeo. para incorporar en cada unha destas temáticas unha visión completa). en Santiago de Compostela. que se celebrou o día 13 de maio de 2004 na Sa de Xuntas da Consellería de Cultura. As mesas tiveron unha duración aproximada de 3 horas cada unha delas. Ademais. Ao tempo cursábase. O obxecto da convocatoria era contrastar con eles o alcance do Libro branco e especialmente as propostas de actuación. para o cal previamente fíxoselle chegar a cada integrante dos grupos un resumo do diagnóstico sectorial e unha proposta de liñas de actuación. En cada un dos grupos abordáronse os aspectos apuntados no diagnóstico. Innovación. Asuntos Sociais. Industria e Comercio. en representación de 36 entidades ou empresas diferentes. Cultura. así como a posible achega dalgunha idea adicional que se poidera considerar relevante. etc. Comunicación Social e Turismo. unha convocatoria aberta a todas as empresas que figuraban na base de datos invitándoas á asistiren ás mesas de traballo. Durante a celebración das mesas. a saber: Economía e Facenda. Nela se buscaba recoller a opinión do sector en torno ás conclusións xerais que sairan das mesas de traballo. Por fin. o 18 de maio celebrouse unha mesa institucional cos representantes das Consellerías con competencias no eido audiovisual. Con posterioridade. procedeuse á incorporación das observacións e suxestións dos asistentes e á confección de novas versións dos documentos de diagnóstico e propostas de fututo. que novamente se distribuíron entre os asistentes para unha segunda rolda de validación. Educación e Ordenación Universitaria. por correo electrónico. Emprego e Relacións Laborais e. Comunicación Social e Turismo. televisión e multimedia. 19 . por suposto. En torno a esas datas. incidindo con maior profundidade naqueles que máis importancia tiñan para cada unha das actividades estudadas. pedíuselle ós ponentes que se posicionasen sobre a documentación que previamente se lle fixera chegar de maneira que se constatase o seu grao de acordo co diagnóstico presentado e a súa opinión sobre a proposta de liñas de actuación que cumpriría desenvolver. A configuración dos grupos de traballo de cada unha das 4 mesas axustouse á cadea de valor sectorial.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA expertos na a materia. e en total contouse coa participación de 38 persoas. estes paneis tiñan o carácter de validación de conclusións.

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L D E G A L I C I A O sector audiovisual Situación actual e tendencias CAPITULO 1 .

21 .. as viaxes ou a lectura. coñecementos. por exemplo. que se mostraron como de éxito no pasado. enténdese por sector audiovisual ó conxunto de actividades no eido da comunicación humana que empregan como canle para a transmisión da mensaxe os medios auditivos e visuais. o proceso de converxencia na multimedia do audiovisual coa neotecnoloxías da información e a comunicación fai que a tamén denominada industria dos contidos. As actividades audiovisuais entrañan un elevado risco empresarial. que a súa vez é unha unidade física independiente na que se transporta a información visual e sonora. aínda que repita exactamente a combinación de elementos. con independencia do soporte tecnolóxico utilizado. debido a que participa das características dos dous. Para a gravación. dentro do mercado audiovisual conviven meros produtos de consumo masivo con outros considerados obras de arte. Isto fai que o empresario non teña ningunha seguridade de éxito. especialmente no caso das iniciativas máis innovadoras e arriscadas dende o punto de vista cultural. transmite valores estéticos. ideas. en xeral. Así.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 1. Por iso. o despregamento das modernas redes de fibra óptica pasa pola rendibilidade dos servizos e o atractivo do produto audiovisual ligado ao entretemento. tanto materiais como inmateriais.. transmite valores. ideas. incremente notablemente a súa importancia estratéxica ao actuar como unha locomotora que turra doutros sectores que ata o de agora camiñaban O audiovisual crea riqueza. tanto incorporado nun soporte físico como dunha forma intanxible. Algúns expertos coinciden en denominar obras audiovisuais a aquelas que comprenden imaxe e son nun soporte. informacións. polo tanto. coñecementos. como a electrónica ou as telecomunicacións. ao tempo que. por separado. mesmo académicos. o contido visual ou sonoro ten unha duración lineal e o obxectivo do proceso é comunicar o contido a un público. o audiovisual xera riqueza e crea emprego. xa que pode ser transmitido e. en moitos países o audiovisual adoita recibir apoio público 4. coa salvedade de que esa unidade pode contar máis de unha obra e unha mesma obra pode incorporarse en varios soportes. Doutra parte. especialmente cando a prestación do servizo non está ligada a unha localización xeográfica concreta. o feito de que os factores produtivos se combinen de forma diferente en cada produto audiovisual dificulta a determinación das regras que definen a súa nacionalidade. As características do produto audiovisual difiren en boa medida das do resto de bens e servizos. Por iso. debido a que cada produto é único e irrepetible ao realizarse a partir dunha combinación irrepetible de factores produtivos. dende o punto de vista cultural. consumido. Como actividade industrial. actitudes ou sentimentos. O consumo audiovisual forma parte do gasto doméstico destinado ao lecer. O SECTOR AUDIOVISUAL: SITUACIÓN ACTUAL E TENDENCIAS Convencionalmente. que está aumentando exponencialmente nas sociedades desenvolvidas. que nalgúns ámbitos. Trátase de un concepto moderno. emprega como canle medios auditivos e visuais aínda non está suficientemente asumido. percepción e comprensión deste tipo de obras requírse un dispositivo tecnolóxico. O sector audiovisual. transmisión. O elevado risco deste tipo de actividades afecta negativamente as súas posibilidades de acceso ao financiamento tradicional. en competencia con outros ítems como a hostalería. emprego. 4 Así mesmo.

sistemas de persoais. o que provoca un incremento dos custos de produción. DVD descodificadores Sistemas de transmisión. Pero máis aló dos feitos económicos. forte competencia e obrigas de servizo público). é evidente a capacidade das cinematografías e o conxunto da produción audiovisual para “vender” outros sectores como o turismo. COIT. videoxogos. con independencia do medio de transmisión utilizado e de se vai dirixido a un só individuo ou a un conxunto deles. Outro aspecto que hai que ter en conta é a súa capacidade para xerar imaxe de país. produtoras de cinema e televisión Distribuidoras cinematográficas e discográficas Tendas e videoclubs Multimedia Empresas de software e vídeoxogos. consolas de audio parabólicas. ordenadores antenas DVD. Retos y oportunidades. o vídeo ou outros soportes de reprodución baseados na combicación de son e imaxe. é dicir. Equipos para a Equipos para a infraestrutura de duplicación de duplicación de redes. a verdadeira importancia da creación audiovisual é a súa implicación cada vez maior no mantemento e evolución da cultura de unha comunidade. artística e formativa). a moda. Clasificación do sector audiovisual Cinematografía Creación de contidos Produtoras de cinema Televisión Produtoras de cinema e televisión Televisións. captando e fidelizando consumidores a escala internacional. outros Televisores. televisión interactiva) Off line (CD-rom. directa ou indirectamente. integradores de contidos Operadoras de telecomunicacións: terrestre. DVD) Provisión de servizos Salas de exhibición Transmisión/Distribución Distribuidoras cinematográficas Equipamento para o consumidor (fabricantes) Equipamento para produtores e distribuidores (fabricantes) Equipamento de salas. cultural. equipos de óptica e audio. La televisión. Televisores. Editores. vídeos. os videoxogos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O conxunto da industria cultural require de seu unha grande implementación da mercadotecnia. Televisores. Os países desenvolvidos atópanse inmersos nunha sociedade de consumo marcada pola era da imaxe. Tamén engloba outro tipo de contidos que paulatinamente se 5 6 Colexio Oficial de Enxeñeiros de Telecomunicación (2005): El sector audiovisual y su evolución.. Nela o produto audiovisual ou multimedia cobra unha importancia de primeira orde na transmisión de coñecementos. Así mesmo. Madrid. etc. a dos medios de comunicación social (coa súa incidencia na protección dos dereitos cívicos e as liberdades públicas) e. para proxectar no exterior o potencial económico. . o que engade un maior risco para o investidor. como o DVD ou os sistemas en liña6. a das telecomunicacións (coas súas facetas de cambio tecnolóxico. integradores de contidos. vídeos. cable. sistemas de audio. a televisión en todas as súas alternativas. Tamén é unha actividade empresarial cuxos custos artísticos tenden a incrementarse á marxe da produtividade. laboratorios fotográficos. equipos de contidos contidos óptica e audio. recentemente. Por sector audiovisual enténdese o conxunto heteroxéneo de mercados caracterizado por participar. na provisión e recepción simultánea de son e imaxes en movemento. outros Fonte: Pablo Martí e Muñoz Yebra O audiovisual pode considerarse como un macrosector altamente complexo que engloba aspectos e peculiaridades de actividades tan dispares como a da produción de contidos (cunha clara orientación cultural. o de Internet e os servizos avanzados da Sociedade da Información (coa súa vocación de universalidade) 5. A industria audiovisual comprende negocios que teñen como ventá ao público o cinema. operadoras de telecomunicacións En liña (Internet. a gastronomía. Na sociedade posindustrial os contidos audiovisuais son unha ferramenta básica na creación da imaxe pública dunha sociedade cunha/s cultura/as determinada/s. social e tecnolóxico de Galicia como país moderno e de primeiro rango internacional. satélite CD/Vídeo/DVD Discográficas.

) Radiodifusores Distribución de contidos Operadores de telecomunicación Internet Sites. Por outra parte. pero non por iso deixaron de ser demandados polas empresas. pouco satisfactorios. senón que é tamén. mediante videoconferencia. As dúas primeiras constitúen os servizos audiovisuais. o sector audiovisual divídese en cinco tipos de actividades: produción de contidos. o cine recibiu unha grande atención por parte das administracións públicas. que se traduciu habitualmente en medidas de apoio e protección á produción nacional. o seu máximo expoñente. é máis. por mor da interactividade. Os resultados destas medidas foron. as características do produto final que se pon a disposición do consumidor final. en xeral. O sector cinematográfico non é soamente o máis antigo. equipamento para o consumidor e equipamento para produtores e consumidores. A globalización reforzou aínda máis os argumentos daqueles que defenden a necesidade de contar con políticas públicas que garantan a diversidade cultural.. o macrosector audiovisual en sentido amplo estaría formado por actividades económicas que se inscriben tanto no eido industrial como no de servizos. en boa medida. a súa participación na cadea de valor e. mentres que os dous últimos teñen carácter industrial. transforman o televisor. basados en redes de telecomunicación dedicadas: · radiodifusión sonora · TV (terrestre/cable/ Satélite) Sites.. O sector da televisión está a experimentar profundos cambios que. como se desprende dos máis recentes cumios da Organización Mundial do Comercio (OMC). as novas consolas de videoxogos ou as axendas electrónicas. pois marca as tendencias do resto das actividades e é. a radio e o multimedia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA consumirán noutros terminais.. o discovideográfico. Esas actividades poden clasificarse atendendo a dous criterios fundamentais. nun auténtico centro de ocio e telecomunicacións que lle permite ao usuario dende o visionado da última estrea cinematográfica á adquisición dunha nova vivenda ou a posibilidade de se comunicar. con familiares no estranxeiro. especialmente dende a perspectiva do fomento da cultura. a antiga caixa tola. o seu principal input. Debido á súa posición preponderante. a televisión. aínda que crecentemente interrelacionados: o cinematográfico. os comedidos esforzos que para a súa eliminación se realizaron por parte dos Gobernos recibiron sempre unha forte contestación. en moitas ocasións. No eido puramente económico. Fonte: GRETEL 2005 En resumidas contas. MACROSECTOR AUDIOVISUAL Empresas comercializadoras de dereitos SW profesional e entretenemento Empresas produtoras Contidos cinematográficos Producións deportivas e espectáculos Produción y posprodución de contidos AUDIOVISUAL CLÁSICO Empaquetamento e edición de contidos Sistemas basados en soportes físicos (CD. transmisión ou distribución. basados en redes de comunicación: · xDSL · cable · com.. como os teléfonos portátiles ou móbiles de terceira xeración. pódese clasificar o sector audiovisual en cinco subsectores. por unha parte. Dende o punto de vista do produto. por outra. móviles · . provisión de servizos. a conexión do televisor ás redes de 23 .

o que limita. de maneira que se converte. Dentro de poucos anos. Nos anos oitenta e noventa do pasado século.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO telecomunicacións de banda ancha posibilítalle ao espectador elixir máis libremente os contidos a consumir e ás operadoras. en boa medida. aínda hoxe baseado na concesión administrativa ou a licencia. Pero a progresiva redución dos prezos dos reprodutores de DVD e das películas nese soporte provocou. a ampliación da oferta televisiva supuxo unha considerable redución do mercado de aluguer de videocasetes. Cada vez é máis doado establecer intercambios directamente. grazas ao desenvolvemento das telecomunicacións. o paso do entorno analóxico ao dixital vai máis lento do que pode parecer. logo das privadas e máis recentemente a irrupción da televisión de pagamento. con efectos aínda non suficientemente estudados. pon o servizo á disposición do consumidor fóra das súas propias fronteiras. polo forte impacto social do cine e da televisión. no sistema de amortización de custos 7 máis importante para as obras cinematográfoicas ou videográficas . xa que non soamente necesita substituición das redes e os terminais.1 AS TENDENCIAS NO EIDO TECNOLÓXICO A evolución do sector audiovisual. produciranse modificacións importantes na forma de producir. Os límites en ciberespacio cada vez máis difíciles de determinar aceleran notablemente o proceso de globalización. Agora. Sen embargo. Do mesmo modo que a banda de son e a película en cor mudaron a industria cinematográfica e a cor cambiou o medio televisivo. marcou o século XX. senón que tamén require fondos cambios na estrutura do sector. Estes cambios están a supoñer unha verdadeira revolución nos mercados adxacentes. Este formato dixital. . obter os seus ingresos directamente do consumidor e non a través da publicidade. empresas que traballan con interactividade ou intermediarios como os integradores de contidos). ademais doutros cambios na forma de financiar as producións. e poñen en evidencia a escasa incidencia dos sistemas de protección edificados nun contorno dixital. aínda que coa notable diferenza de que neles se produciu un aumento significativo da venda de vídeos. As novas tecnoloxias van implicar un cambio no audiovisual 7 Este comportamento do sector videográfico é similar ao que se pode observar noutros países europeos. O cambio tecnolóxico está a provocar a converxencia do sector audiovisual e do editorial nun novo sector multimedia cuxos produtos integran o texto. nos últimos anos. a capacidade das autoridades para controlar ese tráfico. Tecnoloxía que non só incrementará a calidade da imaxe e do son. As novas tecnoloxías van implicar un cambio no modo no que se traballaba ata agora no sector audiovisual. 1. por cabo ou vía satélite. a piques de experimentar unha auténtica revolución. unha importante recuperación do aluguer. que virán determinada por innovadoras formas de distribución comercial dos produtos de ocio e a renovación dos sistemas de comunicación. estamos no medio dun proceso de transformación. xunto coa venda. senón que provocará dous efectos que están chamados a cambiar a estrutura industrial do audiovisual: o aumento de operadores que ven dado polo incremento da capacidade das redes e unhas novas pautas de consumo. comezando por modificar o marco regulatorio. que tivo o seu momento álxido en España durante os últimos anos do monopolio da televisión pública coa aparición primeiros das canles autonómicas. Os negocios de intermediación entre produtores e radiodifusores encóntranse en pleno proceso de transformación. a imaxe e o son nun soporte dixital que permite a súa distribución no ámbito internacional mediante canles de difícil control. que suporán un reparto dos custos de produción con empresas coas que ata agora non se contaba. especialmente no publicitario. nos albores do século XXI. no caso da televisión. sobre todo debido á entrada de novos axentes aos que os "actores actuais" deberán ter en conta (fundamentalmente. atopámonos agora no limiar dunha nova era cuxo motor é a tecnoloxía dixital.

As principais razóns que se esgrimen en contra son: a falta de calidade da 9 10 imaxe. incluídos produción. as novas salas de cine están dotadas dun proxector dixital automático. o cinema dixital non só afecta os exhibidores. a centenaria industria cinematográfica mundial enfróntare á transición tecnolóxica máis importante de toda a súa historia. a crominancia (que puntos de cor deben iluminarse) e a luminancia (con que intensidade deben iluminarse cada un deses puntos). distribuidores e exhibidores. o soporte electrónico en calidade similar ao 35 mm. que abarata as fases de rodaxe e posprodución. ao soporte dixital pode constituír unha oportunidade única para transformar o subsector cinematográfico galego. en comparación co cinema de 35 mm . 9 A calidade da videoproxección dixital é inferior. Non obstante. finalmente. Non obstante. O chamado e-cinema substitúe os proxectores de películas fotoquímicas por un tipo de proxección electrónica con calidade equiparable ao celuloide. especialmente. senón que modifica as formas de consumo e abre posibilidades de novos modelos de negocio para produtores. a seguridade pode garantirse mediante sistemas de encriptación e. Con este novo sistema. o risco ante a piratería do sinal . cuxa tecnoloxía está dispoñible a uns prezos cada vez máis reducidos. ondas hertzianas ou 8 satélite . A evolución cara da película en 35 mm. 10 A película de cine de 35mm ou de 70 mm garantiza que non haberá copias piratas de calidade hasta a aparición do DVD. e que permite a distribución global (ecinema) e. córrese o risco de que sexa pirateada inmediatamente con calidade dixital. 8 Os sinais dixitais recibidos conteñen toda a información necesaria. que fan posible a formación da imaxe na pantalla. Varios son os argumentos que frearon ata agora a implantación deste sistema. por outro lado. e pasan 24 cada segundo. Pero nos últimos tempos algunhas cousas están a cambiar: a calidade da proxección mellorou. ao combinárense e sumárense. en milésimas de segundo. empresas de servizos e.1 O cinema dixital Na actualidade o estándar internacional en cine é o soporte fotoquímico de 35 mm. está baixando o custo dos equipamentos. por unha parte. a dixitalización non só supón a desaparición da película. cunha calidade ainda maior. senón tamén o resto de axentes. a pesar do ancriptado. a dispoñibilidade de producións gravadas orixinalmente en alta definición está a medrar. a produción dixital. ao traer aparellados maiores índices de produtividade para competir nas mellores condicións na totalidade dos mercados e. para alterar as actuais relacións asimétricas entre a cinematografía estadounidense e o resto. tanto verticais como horizontais. que conforma as imaxes na pantalla a través por medio de tres cores básicas que. Estas A dixitalización supón a desaparición da película en celuloide tres fontes luminosas que están dentro do proxector responden. por outra. fibra óptica.1. Hai incluso países onde as estreas fanse a 70 mm. distribución. sobre todo. 25 . Co cinema dixital. o tradicional celuloide. forman toda a gama de posibles cores.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 1. ademais conteñen a información de sincronismos. A dixitalización do cinema abrangue. mentras que coa distribución dixital. Un fotogrma de 35 ten unha resolución de 25 millóns de píxeles en película de boa calidade. aos sinais dixitais que condicionan a proxección e que chegan ao cine a través de cable. o alto custo dos equipos e a conseguinte dificultade financeira para abordar a reconfiguración técnica das salas. isto é. a descarga de videograma por Internet con estándares de compresión MPEG-4.

Estabilidade da imaxe proxectada. dos eventos e dos cines. etc. A posibilidade de proxectar a mesma película en diferentes salas á vez. o brillo. de maneira que se evite a copia indiscriminada por parte dos “piratas” informáticos. aínda máis se cabe. Vantaxes do exhibidor o Calidade de programación. en mans das grandes multinacionais. Sácaselle máis partido ao formato orixinal en canto á resolución. como as o temidas raias que se producen nas copias plásticas co uso) en todas e cada unha das proxeccións. pola contra. Ademais. que xa non son o necesarias. con publicidade máis directa e efectiva. estas novas tecnoloxías de produción e distribución poden acabar sendo o mercanismo que permita unha consolidación industrial do cine español. pois considérase que o colo de botella existente na distribución-exhibición para as películas españolas se agrandará. reprodución tonal exacta e a ausencia de ruídos e distorsións temporais. o Redución dos custos operativos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Vantaxes e desvantaxes do cinema dixital para os diferentes axentes implicados Vantaxes do produtor o o o o o o Desvantaxes do produtor A protección da obra cinematográfica ha de estar garantida polos sistemas de codificación e de envío. Grandes campañas de publicidade da marca. por canto as mellores películas e os eventos que máis lle interesan ao público estarán no seu cinema. Os distribuidores poderán servir as súas películas sen ter que cargar con grandes rolos de celuloide. As estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo. O que aínda non se pode dilucidar é se o e-cinema reforzará o poder das grandes distribuidoras multinacionais. o o Calidade de son o Calidade de imaxe (a resolución. o o o o o o Vantaxes do espectador o o Desvantaxes do espectador O espectador non aprecia a diferenza e a suposta maior calidade da imaxe e o son do cinema dixital con respecto ao soporte fotoquímico. co que o espectador poderá seleccionar. A protección da obra cinematográfica ha de estar garantida polos sistemas de codificación e de envío. segundo algúns autores. Control instantáneo do número de espectadores e da calidade da proxección en cada sala. favorecerá unha democratización da oferta polo aforro de custos. o que vén reforzado polas incertezas que conleva o aspecto tecnolóxico. das o estreas. Ademais. almacéns. Desvantaxes do exhibidor o o o O novo e-proxector resulta bastante máis caro que un proxector óptico dos ata agora utilizados Requírese unha completa remodelación das salas de exhibición actuais. nunha valiosa ferramenta para monopolizar. Estrea masiva coordinada. O espectador non aprecia a diferenza e a suposta maior calidade do cinema dixital con respecto ao soporte fotoquímico. Vantaxes do distribuidor o o o o o Desvantaxes do distribuidor A distribución dixital pode converterse. Redución dos custos operativos. ou. A proxección da película en distintos idiomas simultaneamente. Aforro dos custos de distribución. as estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo. Fonte: Elaboración propia. dende a súa butaca. o que desexe e escoitalo por cascos. a fidelidade da cor. Necesidade de menos persoal implicado na proxección. As escasas e ailladas iniciativas levadas neste eido a cabo ata o momento xeraron desconfianza sobre o potencial desenvolvemento no cinema español. Ampla durabilidade do negativo que asegura a súa o calidade en todas as proxeccións. o mercado mundial. Facilidade de xestión. co conseguinte empobrecemento da oferta cinematográfica. a mellor programación vénlle dada por satélite e a proxección funciona en automático. . de maneira que se evite a copia indiscriminada por parte dos piratas informáticos. Ata o momento non existe entre os exhibidores un estándar común e alcanzable para a compresión da imaxe e para a súa descodificación. Aforro do custo das copias. dende un único disco duro preparado para enviar o sinal a distintos puntos. A distribución dixital acaba cos distirbuidores rexionais. Non obstante. Falta de interese nas retransmisións de espectáculos en directo a través deste sistema. as estreas poderán ser simultáneas en todo o mundo.

Sony tamén tomou nota do éxito obtido pola tenda de A distribución de peliculas por Internet levou aos grandes grupos a tomar iniciativas legais música en Internet de iTunes para imitalo e saír pouco a pouco da crise que atravesa o sector cinematográfico logo da irrupción das redes P2P que permiten a descarga gratuíta de películas na Rede. senón que se almacena no buffer o tempo necesario para ser reproducido con seguridade sen descargalo. segundo datos da consultora IDC. loitar contra a piratería e aproveitarse das vantaxes das novas tecnoloxías dixitais. a partir do ano 2006. que só vende música 13. nun cinema ou nun portátil⎯ en lugar de vender unha simple entrada para un espectáculo 11. está dominado por MovieLink e CinemaNow. multiplicáronse por oito en pouco máis de dous anos. Aínda que estas cifras se refiren á repercusión en salas. capaz de saltar os códigos de protección dos DVD e gravar o seu contido nun CD. este tipo de programas. os principais rivais de Napster non serán. se contamos as perdas de vendas de produtos como o DVD. nin moito menos. 1. os internautas poidan descargalas a través dunha tenda en liña. no que o consumidor pode baixar temporalmente unha película a un disco duro para poder ser vista nun monitor de televisión ou do PC. DVD e televisión en aberto. o que permitirá recortar custos de publicidade. Conscientes 11 Os estudios estiveron a reducir recentemente o lapso de tempo que transcorre entre a estrea dunha película nos cines e o seu posterior paso á televisión de pagamento. O novo servizo melloraría de forma notable a plataforma e diferenciaríaa significativamente do seu principal rival. Mentres. tanto legais como ilegais. Outra opción é o servizo vídeo baixo demanda. pero o rápido aumento de conexións de banda ancha e a lentitude na evolución dos sistemas de distribución en liña parecen inclinar a balanza cara ao lado dos “piratas”. utilizando Internet como soporte.1. Ata agora. como eMule BitTorrent. senón a decena de redes P2P que inundan Internet. Estima a canle inglesa que no ano 2010 as perdas se achegarían aos 500 millóns de dólares. ata alcanzar os cinco millóns de ficheiros baixados ao día en todo o mundo. o ano pasado a industria do cine perdeu uns 100 millóns de dólares a causa da piratería. 27 . polo menos nos Estados Unidos. iTunes. as perdas xa estarían arredor de 4. O que estes xigantes queren evitar é que 14 reproduza no audiovisual a tendencia sempre crecente que se desenvolve no mercado discográfico . O que non ofrece dúbida é que o desenvolvemento das telecomunicacións xunto cos avances na dixitalización e na compresión dos datos está a abrir novas vías para a difusión sen restricións dos produtos audiovisuais. 12 Co novo formato.2 Difusión de contidos por Internet Ata agora estas tecnoloxías utilizáronse para piratear películas. pero os seus creadores cren que chegou a hora de que se dedique a algo máis proveitoso e menos problemático. E é que as descargas de películas a través da rede. pero non permanece. e están a negociar coa industria para levar cine aos fogares a través de Internet. cunha calidade superior ao VHS 12. e co fin de evitar a piratería e a copia de películas por Internet. o DivX. Pero logo dos logros de Napster e MP3 coa industria da música. 13 14 Ao éxito da súa nova canle de películas podería contribuír o aumento de usuarios de banda ancha en todo o mundo. debido ao enorme tamaño dos arquivos. Segundo a BBC.000 millóns de dólares no ano 2005. a industria do entretemento reuniu ducias de aliados para convencer o Tribunal Supremo de Estados Unidos de que responsabilice os servizos de intercambio de arquivos cando os usuarios copien cancións e películas sen autorización. cando un espectador saia de ver unha película no cinema. A última estratexia podería permitirlle a un estudio vender simplemente a un cliente o dereito de ver unha película no formato da súa elección ⎯na casa. chegoulle a quenda ao cine cun novo sistema. a idea de transmitir cine pola Rede era considerada un absurdo. É por iso que Naspter pretende meter un pé nun sector que. É dicir. A distribución de copias de películas a través de Internet levou aos grandes grupos empresariais a tomar certas iniciativas legais. poderá comprar o DVD nese momento e nese lugar. dentro de poucos anos. é capaz de converter as catro gigas que pode ocupar unha película de hora e media nun DVD en tan só 400 megas reproducibles por calquera reprodutor de DVD. un filme dunha hora e media de duración podería ser descargado en pouco máis de 30 minutos. O servizo consiste na difusión de fluxo continuo e instantáneo de audio e vídeo a través de Internet: a información pasa polo disco duro. Non obstante. Trátase dun modelo de negocio B2C.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Segundo as previsións feitas por investigadores de IBM. A compañía nipona ten previsto dixitalizar as súas 500 películas máis vistas para que.

sometido coercitivamente polas distribuidoras. o usuario accede. con un entramado sectorial desestruturado. 15 En España. Non obstante. e que reformula o concepto de 17 distribución propio das industrias culturais tradicionais . á vez que aumenta a oferta de programas dispoñibles nas páxinas das cadeas. que está a ser a grande aposta dos desenvolvedores de software e un potente motor de desenvolvemento de portais web. Telefónica vén desenvolvendo un sistema de visión de contidos audiovisuais en streaming para usuarios con liñas ADSL. e. co nome comercial de Imagenio. Estes xogos triunfan non só en Internet senón tamén en intranets de salas locais e de pequenos grupos de usuarios. os ámbitos de ocio e traballo. as redes e a saturación da oferta dificultan estreitamente as posibilidades de desenvolvemento. pois o espectador necesita encontrar unha adecuación entre o investimento e o atractivo dos contidos. o clima para o desenvolvemento dixital no noso cine é pouco propicio. doutra. a tendencia que está a adoptar a maioría de distribuidores é a de ofrecer a compra dese software en liña a través da mesma páxina intermediaria que conecta os xogadores. os videoxogos en liña vense como un importante mercado emerxente para os desenvolvedores e os fabricantes de consolas. cunha liña de grande ancho de banda. Pero os operadores existentes.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de que a piratería pode ser a verdadeira “aplicación asasina” do mercado multimedia. cuxa instalación e número de serie permiten logo conectarse vía Internet con outros xogadores. apóianse na tecnoloxía que avanza cada día na creación de sistemas de encriptación aleatoria para impedir a copia e o intercambio ilimitado. Pero o sector audiovisual español ten unhas características específicas que van condicionar o desenvolvemento desas innovacións. a canle de retorno. 16 Xogar esixe a compra do software do videoxogo (en formato CD). . cunha mercadotecnia mellorable ou con nulas economías de escala. dunha parte. pode facer realidade o soño da interactividade e a autoprogramación. por medio dun servidor propio do xogo. Por Avanza a converxencia entre a televisión e Internet outra parte. O proceso de converxencia entre a televisión e Internet continúa avanzando lentamente nos dous sentidos: televisión en Internet e Internet na televisión. aos miles de xogadores que participan dende calquera parte do mundo. e soamente probaron o mercado empresas 15 multinacionais . Ademais. Recentemente estreáronse as primeiras series de ficción realizadas especialmente para seren distribuídas por Internet. Soamente. esta será presumiblemente a forma preferida polo público xuvenil. atomizado. cun nivel baixo de exportacións. A partir de entón. destinados a poñer en contacto xogadores de todo o mundo 16 que buscan unha nova forma de xogar en tempo real e con contrincantes tamén reais de calquera país . instalalo no ordenador persoal e despois aboarse en liña na páxina web do videoxogo. Pero un dos novos usos dos xogos refírese ao videoxogo en liña. da falla de incentivos nacionais a un sector cultural tradicionalmente desprestixiado e asociado a problemas de regulación de contidos e adicción dos seus usuarios. a curto e medio prazo. 17 Pois aínda que a maioría de xogos de certo nivel gráfico e técnico se atopan editados e comercializados en formato CD. sobre todo nenos e adolescentes. as estratexias de desenvolvemento do cine español cara aos mercados dixitais son practicamente inexistentes: apenas existen servizos dispoñibles polo escaso desenvolvemento das infraestruturas de telecomunicacións. Os problemas a que se enfronta a industria do videoxogo en España Os videoxogos en liña son un importante mercado emerxente derivan. a televisión asociada ao PVR. Con uns hábitos de consumo fortemente arraigados e un escaso entusiasmo polos cambios tecnolóxicos. O incremento no número de xogadores a través de Internet reflíctese no volume de negocio movido. aumentan as posibilidades de acceso a Internet a través do televisor. a recepción pasiva e os custos poñen en dúbida a verdadeira televisión interactiva. que xa buscan obter subscricións custe o que custe. Así pois. da absorción do mercado por parte dos grandes desenvolvedores norteamericanos e xaponeses e. o tamaño e a definición das pantallas.

evítase a posible descarga de virus ou accións de boicot. Inconvintes o O temor á piratería e a falta de seguridade nos contidos audiovisuais convertéronse nun dos principais problemas para autores.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Vantaxes e inconvenientes da difusión de contidos audiovisuais por Internet Vantaxes o o o o o o o A información pasa polo disco duro e almacénase no buffer o tempo necesario para ser reproducido con seguridade sen descargalo. a medida que aumente. como a prensa ou a radio. pasando polo móbil de terceira xeneración). Esta práctica utilízase para promocionar programas de TV: o público pode ver. presentar e animar os produtos doutra forma ou inserir o vídeo promocional dunha empresa na web. Non en van as conexións de banda ancha a Internet estanse a converter nunha nova vía de entrada para os contidos televisivos. algún capítulo novo dun programa que logo mercará para poder continuar a historia. ás veces en alianza con outros grupos. comeza a constituír as cadeas en fábricas de contidos multiplataforma. En canto á produción propia e adaptada a Internet. Pode ser moi elevado o número de usuarios que poden ver simultaneamente a retransmisión. a pequena pantalla farase máis grande do que nunca chegou a imaxinar: como lle sucedeu ao cine coa chegada do DVD. Este sistema non permite as reproducións ou copias por parte dos usuarios conectados. Coa tecnoloxía Streaming pódense difundir eventos públicos e celebracións. Pero o certo é que entregar vía web capítulos de programas de televisión se está a converter nunha maneira innovadora de promover produtos 18 audiovisuais . a estratexia xeral non pasou das fases iniciais de reforzo da promoción e da imaxe corporativa. pero cun escaso investimento e con pouca explotación da descentralización informativa. no sentido de que as operadoras de televisión son de entrada o principal e mellor posicionado dos provedores de contidos para a Internet. Outra virtude é que non necesita ter moito espazo no disco duro do ordenador. Certamente. e os esforzos orientáronse máis ben cara á información complementaria á programación (enhanced TV) e a explotar o éxito de certos programas. de balde. empezará a producir contidos complementarios ás súas emisións 18 O web streaming significa poder ver un programa nun ordenador sen facer unha baixada definitiva e tampouco ten as interrupcións que ocorren durante a reprodución directa dos programas. xa que as condicións de seguridade son moito máis elevadas que noutras opcións para compartir contidos. houbo algunha iniciativa orientada a unha información permanente e actualizable a través da Rede. os espectaculares anuncios de series ou debuxos animados non pasaron de ser conatos illados. E a interactividade e personalización non pasaron de ser elementos de mercadotecnia para atraer ao público. gran parte dos profesionais da comunicación están de acordo en que. Quizais a consecuencia máis transcendental polo momento estriba no cambio dos sistemas de produción que. aproveitando a dixitalización das redaccións (e as potencialidades do newsroom). etc. motor demostrado da televisión en Internet. non confirmaron o que veñen sostendo moitos analistas estadounidenses do medio televisivo. produtores e distribuidores. a banda ancha será un dos piares tecnolóxicos da televisión do futuro. que pode ser tanto só de audio como de audio e vídeo. aptos para seren difundidos en todo soporte que teña posibilidades de público (dende a televisión temática a Internet. as televisións españolas. que parecen obviar as desvantaxes técnicas do medio polo escaso ancho de banda dispoñible. A pesar da exigua cantidade de imaxes que chegan hoxe aos ordenadores vía streaming. Todas as cadeas españolas de televisión instaláronse nos últimos anos en sitios web. Ata agora. Calquera persoa cun ordenador conectado a Internet poderá presenciar en directo ou en diferido a retransmisión. E as canles televisivas virtuais de novo cuño tiveron ata agora unha moi escasa repercusión. tanto as públicas como as privadas. Do mesmo modo que se prevé o pirateo. Outra das posibilidades da banda ancha é a de acceder a catálogos de vídeos históricos. Máis alá das potencialidades da Rede. 29 . a través do vídeo streaming. E é que. do seu reducido tamaño e da súa escasa calidade. sen modelo de negocio claro e sen rendibilidade. Fonte: Elaboración propia. pero cun notable atraso con respecto a outros medios.

A chamada “napsterización” de todo tipo de contidos require unha resposta contundente para garantir que o vídeo streaming sexa un medio de emisión seguro. e Suíza que. como emisións de televisión ou películas. Bélxica. Luxemburgo. Portugal e Grecia. cun exiguo 4%. Son datos recollidos nun estudo realizado por Grupo de Análise e Prospectiva das Telecomunicacións (Gaptel). Os dous principais escollos que ten que enfrontar a consolidación do streaming son a urxente necesidade de protexer a propiedade intelectual en Internet e a reticencia dos internautas a pagar por servizos novos. en España esta porcentaxe limítase a un 14%. Pero as exclusivas de programas. Agora ben.1. cun 27%. técnicas e legais que iso leva consigo. e Francia (21%). Holanda. as ataduras dun sistema regulatorio ríxido e as incertezas da demanda están freando o desenvolvemento dunha nova forma de ver e pagar a televisión que racha coa concepción da vella televisión. Cunha proporción practicamente idéntica á española están Alemaña e Dinamarca. actualmente hai na UE uns 34. logo veñen Suecia. o audio e os datos en bits (0 e 1). Segundo a consultora PricewaterhouseCoopers. É necesario un período de transición durante o cal as transmisións analóxicas estarán presentes e. en calquera caso. farán que a experiencia televisiva se enriqueza enormemente. necesitarán ofrecer unha alternativa que frustre as expectativas dos distribuidores ilegais. Austria. Á cabeza aparece Irlanda. de entrada. tamén a TDT representa un novo modelo de comunicación con todas as implicacións sociais. permite unha optimización do uso dun ben escaso. non poderá aínda competir cos satélites e as redes de cable na distribución de contidos de vídeo de longa duración profesionais. A TDT representa un novo modelo de comunicación analóxico e dixital. multiplicar por dez a actual oferta de televisión. é dicir.6 millóns de fogares que dispoñen desta tecnoloxía. económicas. A TDT perfílase como algo máis que un sistema mellorado de emisión-recepción de sinais de TV (como foi o paso da televisión en branco e negro á televisión en cor). polo menos ata finais desta década.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO tradicionais. o que cuestiona a regulación do sector na era dixital e permite a entrada de novos competidores con ofertas máis especializadas que buscan satisfacer nichos de mercados emerxentes. a Rede lles ofrecía gratis. que presenta unha taxa do 22%. 1. o espectro radioeléctrico no medio de difusión canle aire sobre a superficie terrestre. todos eles cun 7%. que ten un 31% de fogares con TV dixital. A introdución das novas canles dixitais non vai supoñer a desaparición inmediata das transmisións analóxicas. Mentres a media de fogares con televisión dixital na Unión Europea ascendía a finais de 2004 a un 21% ⎯57% no caso de Reino Unido⎯. Isto supón. pero. o mesmo programa vai ser emitido/recibido de xeito Existe un feito que fai que a confianza no pleno desenvolvemento da TV dixital terrestre sexa plena. polo tanto. grazas ás tecnoloxías dixitais que transforman a imaxe. cun 10%. case 2. ata agora. A súa principal característica é que. No polo oposto sitúanse Italia (12%). Isto leva a outro problema: moitos usuarios de streaming non están dispostos a pagar por algo que. tanto para os telespectadores coma para as propias emisoras. .3 millóns de fogares. Finlandia. Por iso. Segundo este informe. Estes novos contidos poderán ser interactivos ou non. a banda ancha en Internet. pecha esta clasificación. as emisoras de TV e de cable.3 A televisión dixital A televisión dixital terrestre (TDT) é unha nova técnica de difusión dos sinais televisivos. Noruega (23%). aínda que a súa introdución sexa posterior á das súas homónimas por cable e satélite: é a única que pode asegurar a completa cobertura dos territorios sen custo para o usuario. xunto cos estudios de Hollywood.

a Televisión Dixital Interactiva (TVI) supón o desenvolvemento da televisión con tecnoloxías que inclúen unha canle de retorno e posibilitan que os espectadores usen o medio de novas formas: acceso a Internet a través do televisor. emisión de información a través de servizos vía satélite ou dixital terrestre. Os países da Unión Europea abordaron de distinta forma a TDT. a evolución a tecnoloxías de aplicacións abertas e os avances tecnolóxicos nos descodificadores. como equipamento presente en todos os fogares. En esencia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Á vista das vantaxes técnicas que achega a TDT. que modifican substancialmente o esquema da televisión como medio de comunicación unidireccional. tecnolóxicos ou de novos servizos e de compromisos adquiridos. apuntan que. Nos vindeiros anos produciranse algúns cambios no panorama da televisión dixital interactiva que relanzará as oportunidades de negocio. e non inclúe unha directiva específica para o sector audiovisual. participar en programas de televisión e Persoal Vídeo Recorders. Pero a saturación do mercado pola vía da futura oferta e a elasticidade do investimento publicitario está freando ese necesario investimento en programas diferentes que sexan o motor da demanda. Doutra parte. 20 Algúns dos servizos da televisión interactiva son: EPG ou guías de programación. T-comerce (comercio electrónico pola televisión). o cal deberá rexerse pola normativa de telecomunicacións e de regulación de contidos 19. entran en escea as canles de televisión xeneralistas que. sen dúbida. en toda Europa entendeuse o convencemento de que este ha ser o sistema de difusión que substitúa en breve a actual televisión analóxica por ondas terrestres. modificada pola Directiva 97/36/CE). na pantalla combínase a emisión tradicional coa posibilidade de poder interactuar co contido. distribución de contidos por redes de banda ancha. Os expertos convocados pola Administración que integran Gaptel aseguran que o proceso de dixitalización é. posibilidade de navegar por Internet. a pesar do impulso das televisións locais e das plataformas dixitais. un gran desafío para todos os axentes do sector audiovisual. transacción e 20 información . Non obstante. 19 Esta última non se ve afectada pola devandita reforma. banca electrónica. descarga de audio e vídeo. o desenvolvemento da TDT pasa por facer fortes investimentos en produción para realizar unha oferta que incentive a migración dos telespectadores. polo que non existe un modelo único. aprobado en febreiro de 2002. 31 . tanto nas infraestructuras de difusión como dos dispositivos de recepción dos usuarios. xeográficos. Por un lado. comunicación. debe xogar un papel importante na implantación da sociedade da información e axudar a superar a tradicional barreira de penetración de PC nos fogares españois. cómpre definir tamén os axentes impulsores do novo sistema e elaborar uns plans de migración. En todo caso. os principais cambios serán a entrada na cadea de valor dos fabricantes de produtos electrónicos de consumo. polo que seguirán vixentes as disposicións da Directiva “Televisión sen Fronteiras” (Directiva 89/552/CEE. sociais e políticos. O novo marco xurídico aplicable ás comunicacións electrónicas. as autoridades comunitarias non regularon ese proceso de migración do analóxico ao dixital. O modelo de comunicación da TVI é bidireccional e personalizado e permite satisfacer novas necesidades de entretemento. na nova etapa da televisión dixital. céntrase nas infraestruturas de telecomunicacións e no acceso aos servizos. aínda teñen máis do 90% da audiencia e que actuarán de verdadeiros dinamizadores dos contidos interactivos. Non obstante. A súa implantación pode e debe atender simultaneamente a diferentes criterios: económicos. Ademais. o televisor. así como posibilidades de almacenamento e intercambio de programas que traen consigo os sistemas de TVI. Así.

• Mellor calidade de son: será dixital e de calidade similar a un CD. senón que se envía pouco a pouco ao televidente a medida que se visualiza. O pagamento por visión ou a compra de produtos audiovisuais a través das plataformas de televisión dixital é un dos servizos máis populares entre os subscritores. datos. o que afectará tamén aos ingresos por publicidade. servizos de datos. e pode que a xestión da interactividade. e descarga de películas nun . teñen que ser abertos e compatibles. á parte de manter estas dúas categorías. • A ampliación do número de programas (canles en TV analóxica) fai prever a necesidade de aumentar a produción de contidos. nin dobre imaxe. senón que haberá que engadir ademais os gastos de configuración e xestión da canle múltiplex. de forma que non queda almacenado en ningún dos equipos do usuario final. a difusión dixital elimina as canles de garda imprescindibles para evitar interferencias entre canles adxacentes de difusión analóxica. • Ademais. ao teren que repartir entre máis a aportación da publicidade.. redes xDSL. con equipos receptores-descodificadores externos ao televisor (set-top boxes) que. de corridas de touros ou dunha estrea cinematográfica. pagamento por visión. • Hai que contemplar un plan de migración cun período transitorio. algo que se esixe só dende 1998). Fonte: Elaboración propia. • Facilidade de recepción e maior portabilidade (permite a recepción en vehículos en movemento). haberá que adecuar a instalación de antena e os cables de distribución do sinal na maioría de residencias dos usuarios (en especial. confección das programacións. ou fórmulas nas que se precise manter a canle aberta durante a publicidade para poder ver os contidos que sucedan a continuación. como canles en aberto nas que determinados programas recorran ao pagamento por visión. lle é transmitido no momento no que el decida. tanto os clásicos da TV analóxica (películas. • Redución da potencia transmitida necesaria para manter a mesma cobertura dos servizos analóxicos actuais. no caso de ser provistos por operadores de televisión de pagamento. no que se repetirá o modelo da televisión por cable ou televisión por satélite. transporte dos sinais e taxas por ocupación do espectro radioeléctrico. abrindo así unha ampla gama de novas posibilidades que se van traducir en novos servizos e aplicacións: servizos de TV interactiva. o que podería producir unha diminución dos ingresos das cadeas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ventaxes e inconvinetes da TDT Vantaxes • Maior número de canles de televisión: o incremento na oferta permite unha mestura entre canles abertas e canles de pagamento. web TV. en todas aquelas que non dispoñan dun proxecto de infraestrutura comunitaria de telecomunicacións. etc. • Diminución dos custos de distribución. rede telefónica básica.). Inconvintes da televisión dixital terrestre • Co aumento da oferta de programación que procura a TDT vaise fragmentar máis o público televidente. deportes. • Coa TDT. xa sexa polas súas características técnicas ou por acordo entre operadores. • Coa axuda doutras infraestruturas de telecomunicación. publicidade interactiva. que lle permite ao usuario da plataforma pedir (comprar) un contido de televisión que. etc. que se acostumaron rapidamente a comprar a retransmisión de determinados partidos de fútbol. etc. con efectos surround e multilingüe. como as chamadas canles de retorno (cable. • Mellor calidade de imaxe: é unha televisión sen ruídos. interferencias. e teñen ademais que permitir a recepción dos programas de televisión dixital que se emitan en aberto. nVOD (near Video On Demand). uns catro ou cinco) sobre a mesma canle de 8 MHz.). • A interactividade da TDT por si mesma irá cambiando a forma de medir a audiencia. o que significa a posibilidade de transmitir un gran número de programas no futuro. • Á parte da necesidade xa mencionada de cambiar ou complementar o aparato receptor (televisor). noticias. con formatos panorámico (16/9) e convencional (4/3) e múltiples subtítulos. • Os concesionarios de TV non só deberán afrontar os custos ligados á compra de contidos.) como os novos contidos interactivos (contidos e publicidade interactivos.. a TDT permite ademais a interactividade plena do usuario ou televidente. de modo que todos os transmisores situados ao longo dun territorio para transmitir un programa determinado o fagan utilizando a mesma frecuencia. • Considerable aforro espectral. podemos imaxinar tamén sistemas mixtos. • Permite realizar desconexións locais (programación local). unha solución intermedia ata que os problemas de implementación do VOD se solucionen. unha vez adquirido. Existen tres maneiras de ofrecer contidos en pagamento por visión (PPV): VOD (Vídeo On Demand). xogos. webcasting. de maneira que a información non se descarga. • Unha das grandes contribucións da TV dixital terrestre vai ser a posibilidade de establecer redes de frecuencia única (SFN). redes de telefonía móbil. xa que coas actuais técnicas de compresión dixital se poden difundir varios programas de TV (agora en España. e que lle permite ao cliente contratar películas e escoller cándo velas. a non ser que se consiga aumentar a “torta” publicitaria.

Encargarase. o que a fai máis eficaz. polo outro. Como o material audiovisual que entregan os proveedores dos servizos de vídeo baixo demanda está en formato dixital e cifrado. Quizz (unha aplicación interactiva que lle permite ao usuario participar en determinados concursos). é necesario que os subscritores deste servizo dispoñan dun terminal descodificador. ofrecerlle ao usuario a posibilidade de compralas e velas cando queira. no que o público está formado por usuarios identificados. aínda non se realizaron demasiados anuncios interactivos como para cuantificar ese interese. as mensaxes a través da televisión interactiva prestaranse máis a estratexias de fidelización que na televisión convencional. presentar a guía de programación electrónica. A publicidade interactiva é un novo formato publicitario no que se busca a interacción do público co produto 21 intentando superar o concepto de mero receptor ao que se ve resignado na televisión analóxica . de clase media e media-alta. tanto os operadores como os anunciantes e axencias de publicidade albiscan as enormes posibilidades de negocio que lles abren as novas tecnoloxías asociadas ao vídeo baixo demanda. permitirán a personalización da grella de programación. por un lado. as marcas coñecerán mellor os gustos e hábitos de consumo dos seus clientes como resultado do diálogo con eles. o perfil tipo deste medio é unha persoa de entre 25 e 40 anos de idade. Segundo un estudo realizado en Estados Unidos por ABI Research. Tcommerce ou o comercio electrónico a través do televisor. Ao ser un medio de subscrición. Por todo iso. de dialogar cos sistemas de información. deste xeito. á medida dos seus gustos. a comunicación publicitaria evolucionará dunha orientación masiva a unha máis segmentada. En calquera caso. pero. Non obstante. con estas novas ferramentas. en especial do vídeo baixo demanda en tempo real e con todas as garantías de seguridade para previr posibles utilizacións ilegais dos contidos. xa que. co que poder interactuar mediante un teclado ou mando por infravermellos. aínda que se cre que a súa implantación non terá lugar a grande escala. aceptar ordes de navegación do subscritor e controlar a sesión de vídeo baixo demanda. de maneira que unha parte importante das mensaxes se dirixirá de forma personalizada e segmentada a públicos que soliciten unha información concreta e o abano de 22 públicos da televisión interactiva é moi amplo . por motivos culturais e de 21 Existen distintos formatos publicitarios. o vídeo baixo demanda (VOD) e o Personal Vídeo Recorder (PVR). a televisión interactiva é un instrumento idóneo para a mercadotecnia one-to-one e para a comunicación personalizada. De feito. Banners (formato publicitario que se utiliza con grande asiduidade en Internet) e TV site (aplicación interactiva multipantalla accesible 24 horas ao día na que se comunican as excelencias do produto). entre os que cómpre destacar os anuncios interactivos (que consisten en engadir unha aplicación interactiva a un anuncio convencional de televisión). e afirma que nun futuro próximo todas as plataformas de pagamento se reconverterán cara ás vantaxes de emisión non lineal e de personalización que permiten na actualidade as dúas tecnoloxías antes mencionadas. estes están interesados en coñecer as posibilidades que a televisión dixital lles ofrece. tamén se baralla a posibilidade de descargar películas nel e. Os novos dispositivos de visión e acceso aos contidos en modalidade de timeshifting aparecidos recentemente no mercado —como é o caso dos vídeos dixitais persoais ou PVR—. o que dará lugar a unha nova actitude deste fronte á comunicación comercial. a comunicación bidireccional fará máis fluído o diálogo entre a marca e o consumidor. As operadoras son conscientes das vantaxes que están asociadas á distribución de contidos de vídeo. están a redefinir o significado e a forma de utilizar a televisión. ademais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA disco duro. a audiencia recibe unha publicidade personalizada. Todos os anunciantes recoñecen as vantaxes de segmentación de audiencia que proporcionan as televisións dixitais. que se moverán nas seguintes coordenadas: a publicidade e o comercio electrónico serán as principais fontes de ingresos da televisión interactiva. 22 O conxunto de targets abrangue dende a ama de casa ata o mozo que utiliza a televisión para conectarse a chats ou para xogar por Internet. as dúas formas non lineais de ver televisión. as barreiras entre publicidade e información serán cada vez menos nidias. residente en núcleos urbanos e con nivel cultural medio e medio-alto. Actualmente. os bos resultados logrados ata o momento permiten augurar un notable desenvolvemento de novas formas de publicidade interactiva. coa aparición de set-top boxes con disco duro. 33 .

Nestes casos. pero segmentado e adaptado á linguaxe de cada medio. co fin de facela moito máis efectiva que a convencional. As principais barreiras son a falta de confianza nos sistemas de pagamento. Neste momento.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO costumes sociais. algúns dos principais operadores de telefonía móbil de todo o mundo ofrecen xa mensaxes con vídeo e descarga de clips. na medida do posible. A TDT podería supoñer para moitos fogares un medio alternativo para o acceso aos servizos da sociedade da información. polo que hai que abrir a maior cantidade de saídas para un mesmo contido. a través de tecnoloxía sen fíos. tal como destacou a Comisión Europea no seu Plan e-Europe. desenvolveríase de xeito exponencial o mercado dos servizos interactivos. como os documentais de cine. a información. O contido é o mesmo. os principais impulsores da industria son o incremento do uso da banda ancha. natureza. por ámbitos temáticos e por produtos. o cal pode representar certa ameaza para os modelos de negocio actuais baseados maioritariamente nos ingresos publicitarios. etc. o futuro da industria dos contidos dependerá da eliminación das barreiras que actúan como freo e do desenvolvemento dos impulsores identificados para a sociedade da información. en primeiro lugar. Se se cumprise esa expectativa. sempre que os seus contidos estivesen adaptados ás súas necesidades e contasen co seu permiso para seren difundidos no seu televisor. dixital. viaxes. por exemplo. Os xéneros de contidos que máis se prestan para a súa distribución O desafío dos contidos cobra relevancia para a súa distribución multiplataforma son. 1. do cal se poden recibir os titulares a través do móbil ou da axenda electrónica. a publicidade destacará pola súa creatividade artística e intentará buscar a complicidade dos usuarios. realizado por PriceWaterhouseCoopers. seguida dos deportes e dos produtos temáticos.1. a mellora da oferta de produtos e servizos e a flexibilidade dos sistemas de pagamento. como deportes e películas. As previsións da consultora Strategy Analitics indican que en 2008 ao redor de 150 millóns de persoas recibirán. . se foi enganchado nos últimos tempos a outros servizos con gran futuro como a música dixital e os xogos en liña. xa que se incrementaría moi sensiblemente o seu público obxectivo. a escasa formación do usuario final e os prezos dos servizos/produtos. Pola súa banda. tendencia que marca o desenvolvemento da industria das comunicacións. co que aumenta a rendibilidade e se obteñen ingresos por dúas vías: pagamento do propio consumidor e publicidade. onde ese o público vese limitado pola baixa penetración do ordenador no noso país. Unha particularidade moi interesante desta clase de dispositivos para os usuarios é a de poder prescindir da publicidade nos programas.4 Os contidos multiplataforma No contexto actual cobra especial relevancia o desafío dos contidos para a súa distribución multiplataforma. o que é posible coa tecnoloxía dixital (televisión 23 convencional. dun programa de televisión que ten a súa páxina Internet. Polo devandito motivo. Parece ademais que hai certa predisposición ao pagamento por contidos que agora son gratuítos e que as modalidades que se implantarán serán o pago por visión e a subscrición fixa mensual con consumo ilimitado. que fosen aceptadas polos usuarios. A base do éxito son bos contidos canalizados por distintas plataformas: se só se fai un produto para unha ventá. é moi arriscado. en contraposición coa situación actual. teléfono móbil. E 23 Trataríase. Fronte á baixa penetración de ordenadores persoais nos fogares españois. poderían aparecer canles de publicidade especializadas. a case totalidade deses fogares contan con un ou varios televisores. E é que o teléfono móbil. Internet e PDA) . que naceu para falar a distancia e sen estar atado a un sitio fixo. clips de vídeo de contido diverso. Segundo o estudo Análisis de la opinión de las empresas españolas sobre la industria de los contenidos digitales en España.

fronte aos 2 Mb/segundo aos que está limitado o actual estándar 3 G. Utilizando MPEG-4. empeza a ter máis que un simple enredo: de feito. E prevese que as usaremos mentres viaxamos ou para entreternos cando estamos a esperar algo (o autobús. Cando chegan ao receptor. o editor internacional de xogos móbiles e provedor de xestión de comunidades de videoxogos. a televisión en directo pódese enviar a 240 Kbps. Para iso. Co MBMS. O desenvolvemento dos servizos de vídeo streaming para teléfonos móbiles foi posible despois de varias xeracións de tecnoloxía. Por esta razón a industria telefónica estivo a traballar en varias posibilidades de despregar televisión en directo a través dos sinais dixitais de banda ancha das existentes emisoras de televisión. 25 Pola súa banda. 35 . o sistema HSDPA supón o primeiro paso cara á evolución da telefonía de terceira xeración (WCDMA). por un lado. preséntase unha nova forma de concibir o cinema e a televisión. os tres operadores móbiles en España ofrecen xa algún que outro contido televisivo. polo que se hai moitas persoas nunha determinada zona querendo acceder aos programas podería sobrecargarse a rede. 26 O Dixital Vídeo Broadcast-Handheld(DVB-H) foi escollido polo Instituto de Estándares de Telecomunicacións Europeo como o estándar para Europa e está baseado no eficaz sistema de televisión dixital terrestre. Ninguén aposta pola visualización de longametraxes en pantallas tan cativas pero. O mercado de xogos multimedia para teléfonos móbiles alcanzará nun prazo de tres anos un volume de negocio en todo o mundo duns 1. por outro. aínda planean algunhas dúbidas sobre cal será o custo que terán estes novos servizos. coa televisión. Co ancho de banda da telefonía móbil tan caro.000 clientes dispostos a pagar 10 dólares ao mes para recibir nos seus teléfonos móbiles de nova xeración o que xa se coñece como mobisodes: episodios televisivos especialmente adaptados para as pequenas pantallas dos móbiles. en cambio. con abondancia de planos curtos e moita acción. asinou un acordo para ampliar os personaxes. Malia iso. A súa forza reside no seu método de transmisión. por exemplo) ou a alguén. DVB-H evita o problema da dobre imaxe causada polos sinais reflectidos dende edificios ou montañas. a conexión será puntomultipunto igual que as redes de difusión actuais. nos Estados Unidos MobiTV di contar xa con 100. historias e actividades do mundo de Neopets. Pero esta oferta afronta problemas de capacidade que serán resoltas mediante a introdución da funcionalidade MBMS (Multimedia 24 Broadcast Multicast Service) . Non obstante. co estándar DVB-H 26 (Dixital Vídeo Bradcast Handheld) . incrementando o número de primeiros planos. ou se os usuarios estarán dispostos a pagar por ver no móbil o mesmo que ven na televisión en aberto. onde os clientes se subscriban a canles de contidos concretos. IN-FUSIO. máis apropiados para un espazo tan reducido como a pantalla do terminal telefónico. que mellorará significativamente a capacidade máxima de transferencia de información. ou preferirán unha televisión máis á carta ou interactiva. que é moi resistente á clase de interferencias que afectou as televisións de peto analóxicas ata agora. Algo que os levou a perfeccionar a forma de presentar as súas producións.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA agora.com ⎯a comunidade en liña para mozos⎯ para teléfonos móbiles de todo o mundo. co que será o grupo mediático e non o operador o que lance o sinal. ata alcanzar taxas de 14 Megabits por segundo. e do estándar tecnolóxico HSDPA (High Speed Downlink Packet Access)25. se hai negocio.540 millóns de euros. Windows Media ou Real Vídeo. seguidas dos programas de televisión e os pequenos extractos de películas ou tráileres. En pantallas tan reducidas como as que dispoñen os móbiles parece imposible vender televisión á carta. probablemente en formatos máis curtos. os operadores necesitan outro xeito de transmitir as súas imaxes. Os datos divídense en paquetes que son transmitidos en miles de correntes dixitais paralelas difundidas a través dun rango de frecuencias. os paquetes únense para reconstruír o vídeo. utilizaranse as redes de difusión de televisión e non as do operador do móbil. xa que o software do receptor dixital recoñece os paquetes reflectidos e descártaos. Todos os servizos de televisión no móbil en fase comercial están a utilizar as actuais redes de segunda e terceira xeración a través de solucións de streaming e de Unicast. segundo previsións da consultora In Stat/MDR. Este acordo supón un dos maiores saltos da industria móbil xa que é a primeira aplicación Wireless-to-Web (W 2 W) desta clase que lles ofrece aos xogadores acceso pleno e 24 Coas tecnoloxías actuais prodúcese unha conexión punto a punto entre o servidor de contidos de televisión e o usuario. Os estudos de mercado máis recentes conclúen que existe unha demanda de contidos audiovisuais no móbil e que son as noticias locais e xerais as aplicacións máis cobizadas. A produtora Fox é a máis adiantada na conversión dos seus programas ao formato móbil. Ademais.

Como en toda tecnoloxía incipiente.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO interactividade dende o seu terminal telefónico ao mundo en liña de Neopets. A solución non é sinxela e os cantos de serea de ingresos cobizados tentan os operadores a converterse en provedores de servizos converxentes que descoñecen. gardan para si ata un 60%. lanzaranse servizos por subscrición. como o operador xaponés NTT DoCoMo. en países como Arxentina. converterse en socio dos 28 provedores de contido . incorporou á súa oferta de contidos. O problema que se presenta é a estratexia que deben adoptar as operadoras: a alternativa é integrar produtos converxentes e converterse en provedores de contidos propios ou. Como fixo NTT en Xapón con i-Mode ou como tamén fixo no seu día France Telecom cos servizos Minitel 28 . Outros. grazas a un acordo con Endemol. Pola súa banda. Ata agora. o servizo de Internet móbil de Telefónica Móviles. Outras empresas. Finalmente. como o británico Vodafone. unha das cuestións aínda por resolver é o do modelo de negocio. apostan por lles cobrar directamente aos clientes. retén unicamente o 9% dos ingresos. Nalgúns casos. MoviStar Emoción. a primeira serie interactiva con actores reais creada exclusivamente para o ámbito móbil de mensaxería multimedia. 27 os provedores de contidos compartiron os ingresos cos operadores de telefonía . 27 Algúns. o diñeiro virá das propias cadeas de TV e das produtoras de cine que anunciarán as súas estreas enviando vídeos promocionais a través de móbiles. deixando o resto para o provedor. será entón cando se dispare o uso dos servizos de valor engadido. Se os operadores son capaces de crear o ámbito idóneo de rede para que miles de pemes e individuos poidan medrar sobre ela. como Disney. FanTESStic. pola contra. en forma de servizo premium.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A A industria audiovisual Galega Situación económica CAPITULO 2 37 .

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

2. A INDUSTRIA AUDIOVISUAL GALEGA: SITUACIÓN ECONÓMICA
No ano 2003, o sector audiovisual galego estaba integrado por un total de 352 empresas cunha facturación conxunta de 161,5 millóns de euros e un resultado agregado de máis de 12 millóns de euros. Nese mesmo exercicio o volume de emprego xerado acadaba os 2.320 postos de traballo. A táboa da páxina seguinte pon de manifesto a importancia en termos relativos das actividades de produción cinematográfica e televisiva e, en menor medida, das empresas auxiliares e das televisións autonómicas en calquera das catro variables consideradas. Como se aprecia no gráfico adxunto, as produtoras (que inclúen as actividades de cine, vídeo, televisión, multimedia e animación) mostran un elevado crecemento interanual no período 1998-2003, tanto en facturación coma en emprego, e contan cun importante número de empresas no 2003 (último ano dispoñible). Pola contra, a emisión de televisión presenta un reducido crecemento no volume de emprego, se ben adquire certa importancia en canto á facturación acadada por un reducido número de empresas. No medio figuran as actividades de distribución e exhibición e auxiliares de produción, con importantes crecementos en cifra de negocios e cadro de persoal, pero cun discreto número de empresas.
Crecemento interanual da facturación e do emprego no período 1998-2003 e número de empresas no 2003 segundo a activiade desenvolvida
35,00% 30,00% 25,00% 20,00% 1 5,00% 1 0,00% 5,00% 0,00% 0,00% -5,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003.

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

Por outro lado, comparando estes valores cos de 1997, obtéñense taxas de crecemento importantes: 137,4% na facturación, 240,1% no beneficio, 37,5% no emprego e 95,56% no número de empresas. Ademais, aprécianse a simple vista diferenzas significativas nas taxas de crecemento dos diversos subsectores de actividade para as distintas variables consideradas. En canto á cifra de negocio, os que máis aumentan no período 1997-2003 son animación (4.990,4%), distribución (608,2%) e produción de cine, vídeo e televisión (215,6%). Referido ao resultado contable, os maiores crecementos danse en dobraxe e sonorización (4.526,6%) e produción (422,4%). En relación ao volume de emprego, crecen de maneira importante animación (2.000%) e distribución (542,9%). Finalmente, no tocante ao número de empresas, é en animación (333,33%) e en multimedia (194,12%) onde a taxa de creación é superior.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

39

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Destas empresas, o grupo máis numeroso dedícase á produción de cine, vídeo e televisión, cun peso do 41,19% do total (145 empresas), seguido das empresas de servizos auxiliares co 15,9% (56), as de multimedia co 14,2% (50), televisións locais co 10,23% (36) e as de exhibición cinematográfica cun 8,81% (31). Con pesos menores figuran grupos como os de animación (3,69%), dobraxe e sonorización (2,84%), distribución videográfica e cinematográfica (1,70%) ou televisións autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión (1,42%).
Clasificación das empresas segundo a actividade. 2003.
Dobraxe e sonorización 2,84%

Exhibición 8,81 %

Distribución 1 ,70% Auxiliares 1 % 5,91

Produtoras 41 9% ,1

Televisións (excepto locais) 1 ,42% Animación 3,69% Multimedia 1 4,20% Televisión locais 1 0,23%

Do antedito desprénde un dato moi significativo: o 59% das compañías que operan na industria audiovisual galega desenvolven tarefas de produción, xa sexa de cine, vídeo, televisión, multimedia ou animación. A iso han de engadirse as de servizos de apoio a estas actividades, que representan o 19%. A emisión adquire un peso menor, co 11% e, finalmente, a distribución e a exhibición co 11% das empresas.

O 59% das compañías desenvolven tarefas de produción

Ademais, do total das 352 empresas galegas vinculadas dalgún xeito ó audiovisual, 185 desenvolven a súa actividade dentro do subsector de produción cinematográfica, 116 na produción televisiva, 100 en vídeo, 83 multimedia e 23 en animación. Estas categorías non son excluíntes, xa

que unha empresa pode ofertar servizos en máis dun subsector e, de feito, así acontece de moitas delas. De feito, Televisión de Galicia emite televisión, produce programas e coproduce longametraxes, da mesma maneira que algunhas produtoras de televisión xeran tamén produtos en vídeo. De feito, son poucas as empresas dedicadas exclusivamente a un dos subsectores. Profundando nos aspectos que fan referencia á especialización das empresas do audiovisual galego, as dedicadas a dobraxe e sonorización son as máis especializadas, co 59,46% da súa facturación do último ano dispoñible xerado por ese tipo de actividades. Ademais, a práctica totalidade dos estudios de dobraxe contan no seu portfolio con outros servizos de produción -como pode ser a sonorización- con porcentaxes que oscilan entre o 6 e o 65%. A seguinte especialización máis elevada corresponde á produción de longametraxes, cun 52,93%, con elevadas porcentaxes nalgunhas das empresas que manifestan desenvolver actividade nesta área e que son superiores ao 70% en sete delas. Por outro lado, son 17 as compañías que operan nesta actividade, e só a metade producen tamén curtametraxes, o que parece indicar que se trata de produtoras cinematográficas xa asentadas e moi consolidadas no mercado. Dentro das actividades de multimedia, o deseño de páxinas web supón o 38% da facturación das empresas que desenvolven actividade neste ámbito, cun 66% destas que ademais producen cd-rom. A continuación, estaría a

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
produción de series de ficción, cunha especialización no 2003 dun 42,9% e con 10 empresas operando neste ámbito. Ademais, os pesos destas actividades na facturación das empresas que desenvolven actividade neste subsector son superiores ao 75% en catro dos casos.

Empresas que desenvolven actividade en cada unha das categorías da produción. 2003.

200 1 80 1 60 1 40 1 20 1 00 80 60 40 20 0 1 85 1 00 16 1 23

83

Cine

Vídeo

Televisión

Animación

Multimedia

Os menores índices de especialización localízanse nas actividades de servizos de posprodución (9,69% da facturación destas empresas) e CD-rom (16,38% do volume de negocio xerado). Por último, as actividades nas que operan máis empresas das que achegaron o cuestionario do estudo son vídeo (51 empresas), documental (44) e publicidade (39) que son, ademais, as que mostran menores pesos relativos nas súa facturación e ofrecen pois un menor índice de especialización.

Peso medio das distintas actividades na facturación. 2003.
60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0,00 52,93 59,46

38,00

42,90

34,27

27,35

16,38

21,61

24,00

26,59

26,85

CD Rom

Entretenemento

Curtametraxe

Documentais

Outros servizos de produción

Longametraxe

Dobraxe

9,69 Servizos postprodución Series de ficción Publicidade Animación

En canto á distribución provincial das empresas do audiovisual galego detectadas no estudo, A Coruña é a que aglutina a maior parte, con 202 (o 57,39% do total), seguida a distancia de Pontevedra, con 103 (29,26%) e, por último, e cun peso moito menor Ourense con 32 (9,09%) e Lugo con 15 (4,26%).

Deseño de páxinas web

Vídeo

30,04

41

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Distribución provincial das empresas. 2003.

Pontevedra; 29,26%

Ourense; 9,09% Lugo; 4,26%

A Coruña; 57,39%

A Coruña

Lugo

Ourense

Pontevedra

Da observación do repartimento dos pesos relativos das distintas actividades en cada unha das provincias pódese extraer como conclusión o peso que no eido galego teñen as actividades de produción, que supoñen un 59,09% das empresas. Porén en Pontevedra e, sobre todo, en Lugo, o peso deste grupo é inferior ao galego. Por outro lado, resulta relevante a escasa importancia que as empresas auxiliares teñen nas provincias de Ourense e Lugo, con pesos case un terzo inferiores á media da comunidade. Iso é debido á pouca relevancia que a produción ten nestas provincias, de maneira que non supón unha demanda suficiente para estes servizos, polo que non incentiva a situación destas empresas. En canto ás actividades de exhibición, estas adquiren especial importancia relativa en Pontevedra e en Lugo.
Distribución das empresas segundo a provincia e actividade desenvolvida. 2003.

1 00% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 1 0% 0% A Coruña Auxiliares Lugo Ourense Pontevedra Produción Total Televisión

Exhibición e distribución

A partir dunha análise inicial da data de creación das empresas conclúese que se trata dun sector novo e pouco maduro, por situarse a idade media das compañías que actualmente están en funcionamento en Galicia no contorno dos 10 anos. De feito, con anterioridade ao ano 1985 só existían 28, aínda que en moitos casos esas empresas cambiaron a denominación coa que operaban en Galicia na

A idade media das compañías que operan en Galicia é de 10 anos

década dos anos oitenta. Pero é na década dos anos noventa cando este ritmo se dispara, pasando a ser o aumento do 15 por ano no primeiro quinquenio e de case o 25% no segundo. Coa entrada do novo milenio, o ritmo de creación de empresas da década anterior mantense, de maneira

que o 27,04% das que integran actualmente o sector foron creadas despois do ano 2000. De feito, é precisamente este ano o que reflicte unha maior frecuencia relativa, co 7,79% das constitucións. Percíbese, ademais, un claro incremento na taxa de creación de empresas a partir de 1995, que aínda non cesou.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Ademais, a antigüidade media das empresas varía tamén segundo a actividade que desenvolven. Polo que respecta ás dedicadas á animación, as máis antigas datan de 1995, pero é nestes últimos anos cando a taxa de constitución alcanza máis pendente e é a que presenta unha media de antigüidade máis reducida. Pola contra, é no grupo de empresas que ofrecen servizos de apoio á produción e distribución de equipos onde se localizan as empresas máis antigas. Outras actividades con antigüidades superiores á media son as de exhibición e as de emisión no eido autonómico ou nacional con espazo de desconexión, mentres que a multimedia amosa comportamentos máis próximos ao sector de animación.

Taxa de constitución de empresas no sector audiovisual galego

Entre 2001y la actualidad Entre 1 y 2000 996 Entre 1 y 1 991 995 Entre 1 y 1 986 990 Anteriores a 1 985 0,00% 9,01 % 8,1 7% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 21 3% ,1

27,04% 34,65%

20,00%

25,00%

30,00%

35,00%

Con respecto á forma xurídica, predomina claramente a sociedade limitada, que foi adoptada por 8 de cada 10 das empresas que integran o sector na actualidade. O 20% restante optaron na súa maioría pola sociedade anónima e, a continuación, situaríanse os empresarios individuais, as sociedades cooperativas e as comunidades de bens. Aínda que no 2001 só 20 das 242 compañías do sector estaban relacionadas con algún grupo empresarial, na actualidade apréciase unha maior vinculación, se ben segue sendo a independencia das súas empresas unha das características esenciais do audiovisual galego. Algúns dos conglomerados dos que dependen as empresas audiovisuais son do ámbito da comunicación, como é o caso dos grupos editoriais de “El Correo Gallego”, de Santiago de Compostela; “El Progreso”, de Lugo, “La Región”, de Ourense, “La Voz de Galicia”, da Coruña ou das televisións locais dependentes de Localia-Grupo Prisa ou de Vocento. Outro fenómeno que se aprecia no sector, que resulta común ao resto do audiovisual español, é a entrada dos grandes grupos de exhibición, tales como Yelmo, Cinesa, Box ou, máis

Creáronse conglomerados empresariais autónomos 100% galegos

recentemente, Filmax Entertainmet. Xunto a eles existen grupos autóctonos de menor dimensión que controlan varias das salas comerciais, fundamentalmente fóra das grandes cidades. É o caso de Coruña Films ou Gaper Cines ou o doutros empresarios que aínda que crean distintas razóns sociais para a xestión de cada unha das salas, teñen accionistas comúns, como ocorre co grupo Cines Galicia ou con Novogil e Ciproga. Pero, ademais, fóronse creando conglomerados empresariais autóctonos, netamente galegos, como é o caso de Dygra Films, Continental Producciones, Filmanova ou o Grupo Araguaney. Non por elo deixa de haber en Galicia empresas pertencentes a importantes grupos nacionais, como é o caso de Filmax ou Gesmusic. Xunto a eles constituíronse pequenos grupos que teñen en común o accionista principal de empresas que o integran e que, nalgúns casos, chegan a tres.

43

000. Se diferenciamos segundo a actividade desenvolvida.000.00 800. A conxunción destes dous factores impide que actúen as economías de escala (coas que tanto se abaratan os custos de producción) e que se acade un tamaño mínimo de viabilidade. moitas nin sequera pasan de dous socios e practicamente non teñen traballadores por conta allea).00 1 .00 600.).000. A consecuencia de todo isto é que a maioría das empresas ten unha vida moi breve.000.00 250. equipos.000.…) como inmaterial (marcas comerciais. cuns fondos propios que duplican a media do sector e un activo total case 1.41 en 2000 a 447.000.00 0.87.00 1 . do volume de facturación e de emprego.04.35.00 300. apréciase unha clara aposta pola capitalización.000.000.400.00 1 .000. a Televisión de Galicia) e as elevadas necesidades de investimento en capital destas empresas. o activo total e os fondos propios medios por empresa son substancialmente máis elevados nas canles de televisión autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión que no resto das tipoloxías. a 269.00 1 50.21 a 1. . aplicacións informáticas. etc.000.861.00 200. Iso débese fundamentalmente á dimensión das empresas que operan neste subsector (sobre todo. tanto material (infraestruturas. algunhas non pasan dun único proxecto audiovisual.00 1 .512.000.113. Elevada atomización e escasa dimensión das compañías Isto significa que a maior parte das produtoras galegas están mal capitalizadas e non dispoñen de autofinanciamento.00 2000 2001 2002 2003 500. Da mesma maneira. a maior eiva do sector empresarial audiovisual é a súa atomización (un número de empresas moi elevado) e a escasa dimensión das compañías (demasiado pequenas.306. o volume medio do activo total destas empresas pasou no mesmo período de 1.000.000.000. Isto indica unha progresiva tendencia cara a unha capitalización amplia que é requisito imprescindible para lle poder facer fronte ao longo período de maduración deste tipo de produtos.441.000. Fondos propios e Activo total medios das empresas do sector audiovisual galego 2. no momento da constitución.00 350.000. instalacións.000. Afondando nestes aspectos.5 veces superior. como Televisión de Galicia ou R). de maneira que se pasou dun capital social medio de 87.00 400.600. dereitos sobre contidos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ademais do crecemento no número de empresas.000.000. formatos.00 1 .830.93 no 2003.00 Activo Total Fondos Propios Con todo.200. O seguinte grupo sería o de empresas de distribución de cine e vídeo.800.000.878.00 450. na actualidade.00 200. os fondos propios ascenderon de 68.00 50.00 1 00. esa dimensión a partir da cal unha empresa obtén beneficios no mercado grazas a que ten unha axeitada estrutura de custos de produción.008. Os volumes de capital social medio máis elevados danse no subsector de televisión (onde se inclúen empresas de gran dimensión.000.00 0.00 400.000.

00% -5. no que alcanza o 12. tanto as locais como as autonómicas e nacionais con espazo de desconexión.72%.27% da facturación tiña a súa orixe no estranxeiro e. das altas taxas das actividades de animación). que esixe unha disposición de fondos para lles facer fronte aos gastos xerados ao longo da produción.1 VOLUME DE FACTURACIÓN A industria audiovisual galega facturou no 2003 —último ano dispoñible nas fontes de información oficiais— un total de 161. pero o crecemento no emprego é reducido. 30. con elevados niveis de crecemento do emprego e da facturación (consecuencia.00% 30.00% 5.5% de 1999 e o 3. posiblemente polo longo período medio de maduración destes proxectos. En cambio. teñen un importante volume de activo total medio en 2003. 45 . 2. resulta que o crecemento no período 1997-2003 foi do 145. na súa maior parte. Atendendo ao destino das vendas. quizais como consecuencia de que. De feito.00% 5.66% entre o 2002 e 2003. as empresas con menor activo total medio son as de animación e multimedia. para logo ir recuperándose paulatinamente ata o 2000.00% 1 5. as televisións. en 1997. fundamentalmente. a cifra do ano 2003 é superior á media.77%.85 provén de España e tan só o 3. de maneira que ao principio do período supoñían o 12.75% e volver caer no 2001 ata tan só o 3. considerando unha mostra de empresas nas que se conta cunha serie temporal completa de datos de facturación. as vendas en España oscilaron de forma importante no período 1994-2003. Isto supón un incipiente avance na saída ao exterior das empresas galegas. ademais de ser intensivas en man de obra (teñen un elevado compoñente de creatividade) e basearse en elementos intanxibles.14% de 2001.5 millóns de euros. e dun 13. 35.66% do estranxeiro.00% 1 5.00% 20.00% 20. Agora ben.00% 1 0. o 84. ademais dunha porcentaxe de crecemento da facturación intermedio. Pola contra.00% Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras Como mostra o gráfico adxunto. o que supón fronte aos 68 millóns do ano 1997 unha taxa de crecemento do 137% en sete anos. mentres que o 11. polo que se refire aos fondos propios das produtoras de animación. Pola contra. descendendo logo ao ano seguinte ata o 6.00% 0.00% 1 0. sendo a media do 17.00% Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003. xa que en 1994 só o 0.00% 0.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Crecemento interanual da facturación e do emprego no período 1998-2003 e Activo Total medio no 2003 segundo a activiade desenvolvida. o 1. Ademais.93%. as produtoras.63%. foron constituídas nos últimos dez anos.48% do volume de negocio das empresas do noso audiovisual é xerado na propia Galicia.5%.11%.00% 25.00% 25. o crecemento interanual no intervalo 1998-2003 oscila entre o 33. mostran un escaso activo total medio.

05 euros).736. a continuación. 1 .97% Auxiliares 1 7. En cambio. da análise da facturación media por empresa resulta que o ranking das distintas fases da cadea de valor cambia substancialmente e son as empresas dedicadas á emisión as que ocupan o primeiro posto. as de carácter local). as produtoras (en calquera dos subsectores) ou a exhibición sitúanse por debaixo da media. seguido das empresas emisoras que representan o 27.48% restante repártese entre o 12. as diferenzas tamén resultan notorias: así. A porcentaxe Galicia. crece en canto ao número de axentes no medio (da man da creación de novas televisións locais). de só 283.35).65% Televisións locais 3.96 euros.85% 1 De acordo coa clasificación empresarial segundo a fase da cadea de valor. 2003.00% Produtoras 32. con 63.095.144. o crecemento do volume de facturación alcanza taxas máis elevadas.66% España. as empresas produtoras presentarían novamente a cifra máis alta. pero os servizos auxiliares pasan a ocupar un destacado segundo lugar (139.5 euros).20% Televisións (excepto locales) 24. sitúanse as exhibidoras e distribuidoras.5 millóns de euros (o 39.8 euros e moi por encima da media galega da industria audiovisual (445.91% do total (44.76% das exhibidoras e distribuidoras (20.21 % Exhibición 4.938.311 euros fronte a 69. as produtoras obteñen unha facturación por empresa inferior á media. a evolución da facturación por empresa nos últimos anos. mentres as emisoras (fundamentalmente.1 no 2003. 84. Pola contra.7 euros).4 euros en 1995 a 819.6 millóns). que pasa de 633. as distribuidoras seguen estando por encima da media galega (287.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Peso dos distintos mercados xeográficos na facturación total do sector.4 millóns de euros) e o 19.2 millóns).65% En canto á facturación por empregado das empresas do sector.727. con 1. Estranxeiro. Ademais.57% das industrias auxiliares (31.63 euros e as de servizos auxiliares (490.1 6% Multimedia 3. 3.76%). pon de manifesto que.064.618.830. .987. Distribución da facturación do sector no 2003 segundo a actividade desenvolvida Dobraxe e sonorización 2. pero non así no emprego.974.61 % Crecemento da facturación dun 137% en sete anos Distribución 8. que facturan como media 550.54% Animación 3. se ben o número de empresas vén aumentando de forma importante no período estudado.

969 1996 5.252.298 5.85% A Coruña.766 68.776.122 4.398.83% Lugo.034 3.079 14.007 28.9%) Ourense.697.897.067 55.182 11.228. a emisión televisiva.159. 19.226 20.146. 2.447.250.327.120.136.705.102 1. televisión e animación. Pola contra.755. Referente á distribución provincial da facturación.344.75% do volume de negocio da industria audiovisual galega no 2003.233 40.434.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Facturación das empresas segundo actividade desenvolvida.748 39. vídeo.248 10.923.024 9.611. 1995 Exhibición Distribución Auxiliares Televisións (exc.036 126.698 5.713.072 26.042.527.534 3.960 5.834.300 1.780 3.089 123.096.488 244.197.002 28.827 11.878.879. A Coruña xera o 74.954.137.909 1.547. 47 . Ourense e Pontevedra gañan peso na facturación total da industria audiovisual galega.85 ao 20%.321 53.156 13.874. e pasan do 1.449 39.039 24.796 2000 8.651 3.511 2.817.028 1.698. 1995-2003.903.055.980 36. son o grupo cunha maior facturación no 2003.550 16.522. Pero no intervalo 1995-2003.169 22.031 3.320.239 4.820 2.665 1998 7. se ben logrou importantes cifras de negocio.330.858 15.179 3.599 21.749 5.976.908 5.929.416 22. locales) Televisións locais Multimedia Animación Produtoras Dobraxe e sonorización Facturación total 4. A Coruña perdeu un certo peso relativo no total da cifra de negocio do sector.463.972.893.737 4.873 46.845 43.980.658 1.970 1.915. a partir dos datos do Rexistro Mercantil As produtoras de cine.825.181.936.520 2.901.633 34.045.711 4.7%).698. 75.527.970.898 1999 8.611. seguida a moita distancia por Pontevedra (20%) e con pesos menores Ourense (2.276 17.909. 2003.977 116.371.890.798.167.958 2.036.177 2.977.880 32. ao igual Lugo.042 469.446.874. mostrando importantes taxas de crecemento interanual no intervalo 19982003.910 5.028.731. mostra un Pontevedra.972. Pola contra.742 1.772 7.158 101.042.368 2.570 1.83% e do 17.171 34. respectivamente.501 161.236 21.261 12.636 12.287.572.074 2001 8.68% e Lugo (1.960 2003 7.812.848 1997 6.512 87.820 2.668.545.881.176 2002 7.304 1.610.323.29 ao .896.488.434.673 5. 1.544 139.469.966.913 1.379 5.276.041.915 12.65% crecemento interanual do emprego reducido e un incremento que calificaremos de medio no número de empresas que operan no mercado. que veñen Distribución provincial da facturación do audiovisual galego.617. multimedia.269 4.796 Fonte: Elaboración propia.492.573. tanto no que se refire ao número de empresas como ao volume de emprego.

Outro feito a considerar e a perda de importancia relativa da Televisión de Galicia no total de negocio xenerado polo audiovisual galego: en 1998 o canal autonómico facturaba o 23. 10 empresas concentraron o 49. maila o incremento da TVG neste período. Zenit Televisión.00% 25. Santiago de Compostela e Vigo.00% 80. da comparación do repartimento do resultado contable entre as distintas actividades en 1997 e no 2003. a facturación aparece concentrada xeograficamente arredor dos municipios da Coruña.00% 1 00.76%). na de A Coruña.2 RESULTADO DE EXPLOTACIÓN O resultado agregado das empresas que conforman o sector audiovisual e das que se dispón de datos ascendeu no ano 2003 a máis de 12. seguida en importancia polas televisións autonómicas e nacionais con espazo de desconexión e os servizos auxiliares de apoio á produción. Por outro lado. Pero esta importancia das empresas mais grandes segue unha tendencia decrecente nestes últimos anos. Dygra Films ou Bren Entertainment. e as 20 primeiras o 64. as empresas produtoras son as que xeran un maior volume de beneficios. no ano 2003 as dez empresas con maior volumen de negocio supuseron o 49.00% 60.00% 0. Pero ademáis de xeográficamente. extráense algunhas conclusións que confirman a crecente importancia en Galicia das actividades .22% do total. Continental. De feito. e Vilagarcía de Arousa. Outros concellos con importantes cifras de facturación son os de Ames e Teo.00% 20. Desta cifra agregada.3 millóns de euros.00% 0. de feito que en 1998 as dez empresas con maior facturación representaban o 54.47% do volumen total de negocio (67. Iste feito é debido á dimensión económica que están a lograr algunhas das produtoras galegas.00% 1 5. como é o caso de Voz Audiovisual. na área de Santiago.15% da facturación do sector no 2003 2.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Crecemento interanual do número de empresas e do emprego no período 1998-2003 e facturación no 2003 segundo a actividade desenvolvida 35. Crecemento medio interanual do número de empresas no período 1998-2003 Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras Ademais.00% 5.00% 1 20. que supoñen eles os tres o 71.61%.00% 20. e en 2003 esta porcentaxe é só do 16.9 millóns de euros (39. con 4.53% se se consideran ás vinte mais grandes).15% do total da facturación do sector.00% 1 0. Cambre e Oleiros. CTV.00% Crecemento medio interanual do emprego no período 1998-2003.00% -5.00% 30.3% do total do volume de negocio. o volumen de negocio do sector aparece concentrado nunhas poucas empresas. o que supón multiplicar case por catro as cifras obtidas en 1997.00% 40.12%.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
relacionadas coa animación, a perda de capacidade da exhibición para xerar beneficios na mesma contía que o viña facendo ata agora, a consolidación da produción e o importante papel das diversas actividades auxiliares.
Evolución do resultado total do sector audiovisual galego
8.807.269 12.296.126 7.040.898 2002 2003
28,87% 14,42% 16,93% 2,21% 8,65%

14.000.000 12.000.000 3.614.994 10.000.000 8.000.000 -1.937.826 6.000.000 4.000.000 2.000.000 0 -2.000.000 1995 1996 1997 -334.297

3.503.826

1998

1999

2000

2.439.448

2001

Novamente, se se analizan as cifras medias por empresa, as televisións29 sitúanse moi por encima da media galega (con 534.921,45 euros, feito provocado pola gran dimensión das empresas que operan nestas actividades), xunto coa distribución (154.692,19) e a animación (109.580,36). As ratios máis reducidas danse para as empresas de multimedia (6.114,83) e as de dobraxe e sonorización (16.718,36), ademais das televisións locais, que obteñen un resultado global negativo (-24.583,45). Rendibilidade económica do audiovisual galego no 2003 segundo a actividade desenvolvida
Activo total medio Servizos auxiliares Exhibidoras e distribuidoras Produtoras Televisión Total xeral 127.927,89 278.783,15 170.568,72 1.972.382,93 385.159,18 Resultado medio 36.937,40 40.187,79 28.885,54 43.648,86 33.305,11 Rendibilidade económica

Fonte: Elaboración propia, a partir dos datos do Rexistro Mercantil

De forma análoga, o resultado por empregado das empresas distribuidoras está moi por encima da media galega do sector (20.625,63 euros fronte a 5.299,62 do sector), o mesmo que acontece coas empresas de animación (13.567,09 euro s), mentres que as produtoras de multimedia, as de dobraxe e sonorización, as de exhibición e as de emisión están por debaixo. Novamente, no caso das locais galegas obtense un resultado por traballador negativo. É importante salientar que esta cifra global de beneficio se logra aínda que o 25% das empresas analizadas e das que se conta con datos cerraron con perdas o exercicio económico do 2003 (último ano dispoñible).

29 As autonómicas e as nacionais con desconexións.

3.408.717

49

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO

Crecemento medio interanual da facturación e do resultado no período 19982003 e rendibilidade no 2003 segundo a actividade desenvolvida
300,00% 250,00% 200,00% 1 50,00% 1 00,00% 50,00% 0,00% 0,00% -50,00% -1 00,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual do resultado no período 1998-2003.

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003
Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

Do cálculo da rendibilidade económica das distintas actividades, obtida como o produto da marxe pola rotación , resulta que a rendibilidade media do audiovisual galego no 2003 é do 8,65%. Por encima deste valor estarían as produtoras de animación (cun 367,5%), as empresas de servizos auxiliares (31,57%), distribución (28,51%) e as empresas de dobraxe e sonorización, multimedia e produción de cine, vídeo e televisión, todas elas arredor do 13%. Pola contra, as cadeas de televisión local obteñen unha rendibilidade económica negativa (-14,21%, debido á marxe comercial negativa que logra no desenvolvemento das súas actividades).
Rendabilidade económica das distintas actividades do audiovisual en Galicia con respecto á media sectorial. 2003.
200,00% Distribución 160,00%

30

120,00% Exhibición Marxe -60,00% -40,00% 80,00% Total sector audiovisual -20,00% 0,00% TV autonómica e nacional 40,00% con espacio de desconex. Produción de cine, vídeo e televisión Dobraxe e sonorización 20,00% Multimedia Rotación 40,00% 60,00% Servizos Auxiliares

TV Local 0,00%

En calquera caso, a emisión televisiva (incluíndo xa as cadeas autonómicas e as nacionais con espazo de desconexión) só logra un 2,21% de rendibilidade. Da mesma maneira, a rendibilidade dos fondos propios máis elevada alcánzase nas actividades de animación e

30 Rendibilidade económica=Marxe*Rotación=(Beneficio/Facturación)/(Facturación/Activo total).

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
de distribución, sendo as máis reducidas as da exhibición cinematográfica e a da televisión local, que obtén un valor negativo.

2.3

EMPREGO

As actividades relacionadas co sector audiovisual, en sentido amplo, mantiveron no exercicio de 2003 unha media de 2.320 empregados, que suporían arredor do 0,209% do total de poboación ocupada en Galicia.

Distribución do emprego por actividade. 2003.

Dobraxe e sonorización 2,93% Exhibición 6,40% Produtoras 34,32%

Distribución 1,94% Empresas auxiliares 8,72%

Animación 4,53%

Multimedia 4,38%

Televisións (excepto locais) 25,73% Televisións locais 11,05%

De novo, o maior volume de emprego concéntrase nas empresas dedicadas á produción, que ocupan 1.002 empregados, que veñen representar o 43% dos traballadores do sector. A continuación, sitúanse as compañías de emisión, con 853,32 empregados e, seguidamente, as exhibidoras, con 148,6 empregados, que supoñen o 6,4% do total, e as distribuidoras, con 45 empregados, que supoñen só o 1,94%.

Crecemento medio interanual da facturación e do número de empresas no período 1998-2003 e emprego no 2003 segun a actividade desenvolvida
1 20,00%

Crecemento medio interanual do número de empresas no período 1998-2003.

1 00,00%

80,00%

60,00%

40,00%

20,00%

0,00% 0,00% 5,00% 1 0,00% 1 5,00% 20,00% 25,00% 30,00%

Crecemento medio interanual da facturación no período 1998-2003
Exhibición e distribución Televisións Auxiliar Produtoras

51

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución do emprego do sector audiovisual segundo a actividade desenvolvida pola empresa.
1995 Emprego total do sector Exhibición Distribución Empresas auxiliares Televisións (excepto locais) Televisións locais Multimedia Animación Produtoras de cine e TV Dobraxe e sonorización 16 5 14 546 47 15 0 265,75 213,8 1996 39 5 101 564 79 21 0 315,5 167 1997 72 7 149 568 132 43 5 484,9 178 1998 52 13 141,51 580 190 73 6 488,54 265 1999 101 22 153,51 604 216 54 7 704 85 2000 142,11 28 145 599 164 59,13 50,5 757,68 31,5 2001 122,67 35 151 588 154,67 87,29 91 655,25 37 2002 135,12 38 145,24 594 254,42 92,49 106 607,74 53 2003 148,55 45 202,4 597 256,32 101,63 105 796,29 68

1.150,55 1.320,50 1.687,90 1.858,05 1.995,51 1.976,92 1.928,88 2.026,01 2.320,19

Fonte: Elaboración propia, a partir dos cuestionarios e da información do Rexistro Mercantil

O cadro medio do sector é no 2003 de 6,6 empregados, pero empresas como as de multimedia (2,03), servizos auxiliares (3,61) e exhibición (4,79) están por debaixo desta cantidade. Iso pode deberse a que son empresas máis intensivas no capital que demandan cadros máis reducidos. Pola contra, as produtoras de animación presentan unha dimensión media en canto ao cadro superior á media, consecuencia das elevadas necesidades de persoal destas actividades, onde a creatvidade é o principal valor. As dez empresas cun maior número de traballadores concentraron no 2003 o 47,68% do total de emprego do sector, porcentaxe inferior que o do ano 1998, que ascendía ao 56,62%. Ademáis deste cambio no índice de concentración, advírtese como mudaron o tipo de empresas con maiores cadros de empregados: en 1998, entre as dez empresas con mais traballadores estaban duas televisións e tres empresas de dobraxe, mentras que no 2003, as emisoras seguen ocupar os mesmos postos, pero son as produtoras de televisión e as de animación as que ocupan eses postos. Por último, comentar que a media do sector en canto ao grao de temporalidade na contratación sitúase arredor do 50% do total de persoal empregado. Dáse, pois, unha alta precariedade laboral no sector (os traballadores do audiovisual traballan de media moi poucas semanas ao ano e sempre con contratos eventuais) e unhas remuneracións inferiores ás medias do Estado (as empresas, para manterse no mercado, tratan de reducir gastos, poñendo un maior acento nos custos laborais, xa que se enfrontan a unha man de obra escasamente organizada, non sindicada e pouco especializada). A crecente concentración de empresas podería conducir nun futuro a que o sector audiovisual acadase un nivel de produción máis amplo e estable. Isto, en principio, significaría que a man de obra se puidese especializar, accedese a mellores condicións laborais e vise aumentados os seus salarios.

52

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Por último, como queira que o audiovisual depende en gran medida dunha forte división do traballo, dunha alta especialización da súa man de obra, combinada cunha flexibilidade absoluta, esta industria precisa dun tipo de traballadores moi especial (e tamén moi vocacional). A precariedade laboral e os baixos salarios tende a desmotivar ós profesionais, a minguar a súa produtividade e, a longo prazo, mínase a competitividade do sector.

2.4

A PRODUCIÓN DE CINE, VÍDEO E TELEVISIÓN

As produtoras galegas de cine, vídeo e televisión eran 145 no ano 2003 e facturaron 53,3 millóns de euros cun resultado económico de 4,9 millóns. Entre todas sumaban 796 empregados. Principais magnitudes das produtoras de cine, vídeo e televisión en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 69 145 110,14% Facturación 16.874.169 53.252.651 215,59% Resultado 935.836 4.888.358 422,35% Nº de traball. 485 796 64,22%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Estas produtoras elixiron de maneira maioritaria A Coruña como domicilio social, de xeito que nesta provincia está situado o 64,8% das empresas. Con importancias xa menores figuran Pontevedra (26,06%), Ourense (6,34%) e Lugo (2,82%). Pero son varias as empresas doutros
Distribución provincial das produtoras de cine, vídeo e televisión. 2003.
Lugo 2,82% A Coruña 64,79%

catalogadas

como

subsectores (multimedia, animación, auxiliar…) e que, non obstante, din desenvolver actividades de produción de cine, televisión ou vídeo. En concreto, 185 producen cine, 100 vídeo e 75 televisión, aínda que sexa de maneira esporádica. Malia que a produción videográfica ten por termo medio un peso pouco significativo na

Ourense 6,34%

Pontevedra 26,06%

facturación destas empresas (24%), no caso do cine e da televisión, a especialización está arredor do 50%. Dentro deste colectivo, hai compañías vinculadas a grupos de comunicación (“La Región”, “El Correo Gallego”, “La Voz de Galicia”, “El Progreso” ou Cíes Comunicación), grupos de produción (Faro, Continental, Dygra ou Filmanova) e outros conglomerados de menor tamaño, nos que a característica é a dun accionista maioritario común. Polo que respecta á antigüidade, o 56% das empresas foron constituídas desde 1995, e sómente o 5,8% é anterior a 1985. Aínda tratándose dun subsector cunha certa traxectoria, é salientable que entre 2001 e 2004 creáronse 26 novas sociedades neste ámbito. Ademais, son varias as produtoras que tiveron a súa orixe noutra empresa anterior, e que simplemente cambiaron a denominación social, polo que, aínda que teñan unha data de constitución recente, en realidade levan operando no mercado moitos anos. Os ingresos de explotación das produtoras galegas de cine, vídeo e televisión medraron un 215,6%, pasaron de 11,7 millóns de euros en 1995 a 53,25 en 2003. Neste ano, a importancia relativa destas actividades no total da facturación do sector audiovisual galego foi do 33%.

53

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución da facturación das empresas galegas de produción de cine, vídeo e televisión.
60.000.000 50.000.000 40.972.958 40.000.000 30.000.000 20.000.000 1 0.000.000 0 1 995 1 3.550 2.71 1 .697.261 1 34.434.970 22.874.873 1 6.874.1 69 39.972.520 43.434.820 53.252.651

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O nivel medio dos activos totais destas empresas é menor ao da industria galega audiovisual. Por outro lado, a marxe comercial das produtoras galegas de cine, televisión e vídeo é practicamente igual ao da media sectorial galega, aínda que a rotación é superior, polo que a rendibilidade destas actividades é cinco puntos superior á do total do sector (13,02% en relación con 8,65%). A facturación promedio por empresa das produtoras galegas de cine, vídeo e televisión foi en 2003 de 367.259,7 euros, inferior á media do sector. Tamén a facturación por empregado, o resultado por empresa ou o cadro de persoal medio destas produtoras é inferior á do total do sector, malia a diferenza relativa ser menor.

Evolución do emprego das empresas galegas de produción de cine, vídeo e televisión.
800 700 600 500 400 300 200 1 00 0 1 995
266 31 6 485 489 704 758 655 608 796

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O número medio anual de traballadores das compañías dedicadas á produción de cine, vídeo e televisión incrementouse de 266 en 1995 a 796 en 2003, o que representa un crecemento do 64,22%. Aínda que o volume de emprego segue unha tendencia crecente, é de subliñar a irregularidade deste, de xeito que hai incluso anos nos que o número de profesionais ocupados descende. Dada a temporalidade da contratación na produción cinematográfica pola propia estrutura desta actividade (móntase un amplo equipo de traballo formado polos actores, técnicos, persoal de dirección, etc. que é desmontado ao finalizar cada produción), o nivel de emprego está directamente relacionado coas rodaxes levadas a cabo en cada un deses exercicios. Pola contra, as relacións

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
laborais no ámbito da produción televisiva, aínda que de carácter maioritariamente temporal, son máis estables no tempo, por tratarse de proxectos cunha duración superior.

2.5

A PRODUCIÓN MULTIMEDIA

As empresas dedicadas á produción multimedia, con domicilio social en Galicia, eran 50 en 2003, facturaron 5,9 millóns de euros e contaban nese ano con 102 empregados. Principais magnitudes das empresas de multimedia en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 17 50 194,12% Facturación 1.923.158,24 5.901.698,02 206,88% Resultado -4.325,00 305.741,55 Nº de Empregados 43 102 136,35%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Estas empresas distribúense no ámbito provincial entre A Coruña (48,9% do total) e Pontevedra (30,6%) fundamentalmente. Convén sinalar que son moitas as empresas que en Galicia operan neste sector, pero foron seleccionadas só aquelas cunha compoñente máis creativa e menos tecnolóxica. Pero 83 das empresas do censo declaran que prestan algún tipo de servizo de multimedia (desenvolvemento de páxinas web ou CD-rom, fundamentalmente, aínda que comezan a saír empresas que operan nos contidos multiplataforma). O índice de especialización destas produtoras non é moi elevado, supoñendo o 38% da facturación das empresas que desenvolven actividades de desenvolvemento de páxinas web e o 16,4% a creación de cd-rom. Estes datos evidencian que moitas das empresas do sector inclúen este tipo de actividades na súa carteira de produtos/servizos. Ademais, algunhas destas compañías pertencen a grupos empresariais, como é o caso das vinculadas ao grupo Auria, en Ourense. Por outro lado, as primeiras produtoras de multimedia foron constituídas na segunda metade da década dos oitenta, malia o 90% destas empresas nacer despois de 1995, o que pon en evidencia que se trata de un subsector moi recente.
Distribución provincial das empresas galegas de multimedia. 2003.

Polo demais, as vendas das produtoras de multimedia galegas pasaron de 1,9

Lugo 2,04%

Ourense 18,37%

millóns de euros en 1997 a 5,9 en 2003, o que supón un crecemento de case o 206,9%, por encima da media do sector audiovisual en Galicia. Por

A Coruña 48,98%

Pontevedra 30,61%

outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 3,65%. O resultado económico das produtoras galegas de multimedia representa só o

2% do total do balance contable da nosa industria audiovisual, e ascendeu a 305.741,6 euros en 2003. Ademais, o resultado foi de signo negativo ata 1998, primeiro ano no que estas empresas obteñen beneficios globalmente. A facturación por empresa das produtoras de multimedia galegas en 2003 foi de 118.034 euros, por debaixo da media do sector, malia que, tal e como ocorría coa produción multimedia, a recente creación dalgunhas destas empresas non permite xulgar aínda a súa capacidade de xeración de volume de negocio. Chama a atención o reducido cadro de persoal medio deste grupo empresarial, un terzo inferior á media do audiovisual galego, o que fala ben ás claras de empresas de reducida dimensión.

55

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Evolución da facturación das empresas galegas de multimedia
5.901 .698 6.000.000 4.61 7.042 5.572.908 4.000.000 3.81 02 7.1 3.000.000 2.000.000 1 .000.000 1 .055.534 0 1 995 1 .323.820 2.966.488 1 .923.1 58

5.000.000

5.1 46.379

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

O nivel medio dos activos totais das compañías operantes neste subsector é moi inferior ao da industria galega audiovisual en xeral, o que pode estar relacionado coa baixa intensidade en capital destas actividades, e, xa que logo, coa cativa capitalización das empresas. A marxe comercial das empresas multimedia é de case o dobre da media sectorial galega (24,13% fronte a 13%), o que xunto cunha rotación moi próxima á media do audiovisual galego (55,71% en relación con 66,54%) leva a unha rendibilidade cinco puntos superior (13,44% en comparación con 8,65%).

Evolución do emprego das empresas galegas de multimedia
1 20 1 00 1 02 80 60 40 20 1 5 0 1 995 1 996 1 997 1 998 21 73 54 43 59 87 92

1 999

2000

2001

2002

2003

Os postos de traballo medios anuais xerados por estas empresas de produción multimedia pasaron de 15 en 1995 a 102 en 2003. Isto supón un crecemento do 136%, o que debe interpretarse como a crecente importancia deste tipo de actividades, se ben o ritmo de crecemento do emprego parece desacelerado desde 2001.

2.6

A PRODUCIÓN DE ANIMACIÓN

No ano 2003, eran 13 as empresas situadas en Galicia e dedicadas á produción de animación; a súa facturación sumaba 5,2 millóns de euros e contaban entre todas con 105 empregados.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Principais magnitudes das empresas de animación en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 3 13 333,33% Facturación 101.510,94 5.167.320,58 4990,41% Resultado n.d. 1.424.544,72 Nº de Empregados 5 105 2000,00%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

A distribución provincial das produtoras galegas de animación mostra unha clara concentración na Coruña, de tal maneira que o 76,9% (10 empresas) teñen o seu domicilio social nesta provincia, o 15,38% en Pontevedra (2) e o 7,69% en Ourense (1). Ademais, 6 delas teñen o seu domicilio social na Coruña, e 3 operan desde Santiago de Compostela, e son estes, xa que logo, os núcleos de poboación que acollen a máis empresas desta actividade. Ademais, catro destas empresas pertencen a
Distribución provincial das empresas de animación. 2003.

grupos

empresariais:

dúas

delas

están

integradas no Grupo Dygra Films e outras
A Coruña 76,92% Ourense 7,69% Pontevedra 15,38%

dúas en Filmax. Por outro lado, as máis antigas das produtoras de animación foron constituídas no ano 1995, e a metade delas naceron no ano 2000 ou con posterioridade. Os seus ingresos de explotación pasaron de 101,5 miles de euros en 1997 a 5,2 millóns en 2003, o que supón un crecemento de case o 5.000%, moi superior ao de calquera das

actividades da industria audiovisual galega. Por outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 3,2%. O resultado económico declarado polas produtoras de animación en Galicia foi de 1.424.544,72 euros en 2003, se ben é certo que, nestes últimos anos, as empresas dedicadas a estas actividades tiveron un balance global negativo ata 2002, primeiro exercicio no que este colectivo empresarial conseguiu beneficios totais.

Evolución da facturación das empresas galegas de animación
6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000 2.000.000
1 .51 01 1 244.780 469.633 1 .492.233 5.61 0.449 5.698.845

5.1 67.321

1 .000.000 0 1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

A facturación por empresa das produtoras de animación galegas no ano 2003 é de 397.486,2 euros, por debaixo da media do sector, malia seren varias as empresas de recente creación que aínda non achegan volume de negocio. Outras magnitudes que resultan superiores no caso das empresas de animación con respecto á media

57

LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
do audiovisual galego son o resultado por empregado, o resultado por empresa ou o cadro de persoal medio. A marxe comercial era moi superior á media galega do sector (366,2% fronte a 13%), o mesmo que a rotación (100,34% fronte a 66,54%), polo que a rendibilidade destas actividades resulta moi superior á do total da industria audiovisual galega (367,5% fronte a 8,65%).

Evolución do emprego das empresas galegas de animación
1 20 1 00 80 60 40 20 0 1 997 5 6 7 51 91

1 06

1 05

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

Con respecto ao volume de emprego xerado en Galicia por estas actividades de produción de animación, pasouse de tan só 5 traballadores en 1997 a 105 en 2003, o que representa un crecemento do 2.000% e demostra a enorme potencialidade deste apartado en canto á xeración de postos de traballo, por tratarse dunha actividade intensiva en man de obra e baseada na creatividade dos deseñadores e non tanto no capital nin nas infraestruturas.

2.7

A DISTRIBUCIÓN DE CINE E VÍDEO

As empresas situadas en Galicia e dedicadas á distribución cinematográfica e videográfica ascendían en 2003 a 6, fronte ás 4 de 1997. Principais magnitudes das empresas de distribución en Galicia. 1997 e 2003.
Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 4 6 50,00% Facturación 1.825.665,00 12.929.007,00 608,18% Resultado 197.236,00 928.153,00 370,58% Nº de Empregados 7 45 542,86%

Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.

Delas, tres dedícanse á distribución de cine e outras tres a distribución de vídeo. En total, facturan case 13 millóns de euros e contan con 45 empregados. O reparto por provincias das distribuidoras galegas mostra unha clara concentración en Pontevedra, de tal maneira que o 66,67% destas compañías está localizado nesta provincia, fronte ao 33,33% da Coruña. Ademais, dúas da s tres distribuidoras videográficas teñen o seu domicilio social en Vilagarcía

Distribución provincial das empresas distribuidoras. 2003.
P o ntevedra 66,67%

A Co ruña 33,33%

de Arousa (Pontevedra), e outras tantas operan desde Vigo. Hai que aclarar que Suso Zinea, situada en Vigo e

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
dedicada á distribución de cine, é simplemente unha delegación da empresa que ten o seu domicilio social no País Vasco. Os ingresos de explotación deste subsector pasaron de 1,3 millóns en 1995 a 13 en 2003, o que supón un crecemento do 608%, moi por encima da media do sector audiovisual galego. Ademais, o 92% deste volume de negocio foi xerado pola distribución de vídeo e DVD, e tan só o 8% pola distribución cinematográfica propiamente dita. Por outro lado, a súa importancia relativa no total das vendas foi en 2003 do 8%, porcentaxe moi superior á que lle corresponde por número de empresas (1,7%). O resultado económico das actividades de distribución audiovisual en Galicia foi de 928.153,00 euros, sempre no 2003. Isto supón un crecemento do 370,6% no resultado antes de impostos destas empresas para o período 1997-2003, o que supón un crecemento medio anual do 53%.

Evolución da facturación das empresas galegas de distribución. 1995-2003.
1 4.000.000 1 .698.039 1 1 2.000.000 1 0.000.000 8.000.000 6.000.000 4.000.000 2.000.000 0 1 995 1 .287.969 9.446.236 7.936.599 5.970.226 4.776.898 1 .825.665 1 1 .61 .848 1 2.929.007

1 996

1 997

1 998

1 999

2000

2001

2002

2003

A marxe comercial das distribuidoras galegas é superior á media galega do sector en 3 puntos (16,34% fronte a 13%), o mesmo que a rotación (174,52% fronte a 66,54%), polo que a rendibilidade destas actividades resulta superior á do total da industria audiovisual galega, que é de 8,65%. Ademais os fondos propios medios son case tres veces superiores á media sectorial, o que denota unha maior capitalización destas empresas.

Evolución do emprego das empresas galegas de distribución. 19952003.
45 40 35 30 25 20 1 5 1 0 5 5 5 1 996 7 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 1 3 22 28 35 38 45

0 1 995

A facturación por empresa das distribuidoras galegas é de 2.154.834,6 euros, moi por enriba do promedio do sector. Outras magnitudes que resultan superiores no caso das empresas de distribución con respecto á media do

59

o resultado por empregado ou o cadro de persoal medio. en moitos casos.61% provincia. Principais magnitudes das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia.250.9 millóns en 1995 a 7. 1997 e 2003.5 millóns de euros e daba emprego a máis de 140 persoas. Box ou Yelmo. e que ten algunhas das súas causas no cambio dos hábitos socioculturais da xente.35% Ourense 16.742 39.2 millóns de euros.674. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 21 31 47.09 524.910. desde o ano 2000 naceron en Galicia 7 empresas dedicadas á exhibición cinematográfica de carácter comercial.593 2. consecuencia dun menor crecemento na facturación que o total do sector. Ourense (16.90% Lugo (12. Con respecto ao volume de emprego xerado en Galicia por estas actividades de distribución audiovisual. Isto é causa da entrada en Galicia dos grandes grupos de exhibición.62% Facturación 6. Pero a evolución destas actividades supón unha perda de importancia relativa da fase de exhibición dentro da cadea de valor do cine. Polo tanto.17% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. Con respecto á antigüidade . na existencia de máis alternativas de ocio. pódese concluir que o total do volumen de negocio xenerado pola exhibición cinematográfica en Galicia ascendeu no 2003 a 18.7 millóns de euros Os ingresos de explotación destas empresas pasaron de 4. na meirande parte da man de novos complexos multisala que levaron.3% das exhibidoras foi creado antes de 1990 e o 26.7 millóns de euros. 2003. se ben o seu máximo neste período o acadou 1999 cun volume de negocio de 8.9%). o volumen de negocio da exhibición cinematográfica foi de 18. En orden de importancia seguirían A Coruña (19.6% destas teñen o seu domicilio social nesta Distribución provincial das empresas galegas de exhibición.13%) e A Coruña 19. este pasou de 5 traballadores en 1997 a 45 en 2003.35%). de maneira que o 51.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO audiovisual galego son a facturación por empregado. que explotan a meirande parte dos multiplex galegos. á desaparición doutras empresas de carácter familiar propietarias dunha única sala. 2.7 millóns. No 2003.607.8 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA As empresas galegas dedicadas á exhibición cinematográfica en 2003 eran 31.39% Resultado 738. a pesar da perda de espectadores de cine en sala. que se vén rexistrando nos últimos anos. facturaban case 7. Pero.26 262. o resultado por empresa. Pontevedra 51.5 en 2003.028. como Cinesa. Isto supón un incremento da concentración nos últimos anos.7% na segunda metade da década dos noventa. A distribución provincial destas empresas de exhibición de cine denota unha elevada concentración en Pontevedra.13% Lugo 12.12% Nº de Empregados 72 597 729. . o 33. xa que no estudo Audiovisual Galego 2003 a porcentaxe desta provincia era só dun 35%. e que facturaron no 2003 11. o que supón multiplicar por nove o número de traballadores neste período.

000 1 6. o resultado por empregado ou incluso o cadro de persoal medio. Outras magnitudes que resultan inferiores no caso das exhibidoras con respecto á media do sector son a facturación por empregado.9% da facturación restante.000.000. 31 Se ben nos análisis incorporados no Libro non se consideran por non ser o dimicilio social destas empresas en Galicia.21 2 2002 2003 Exhibidoras galegas Exhibidoras non galegas Total da exhibición O resultado económico das actividades de exhibición cinematográfica comercial galegas foi de 558. este pasou de 72 traballadores en 1997 a 149 en 2003. Con respecto ao emprego dedicado ás actividades galegas de exhibición comercial.000.000. A facturación por empresa das exhibidoras galegas é de 240.1%). aínda que a rotación é superior (88% fronte a 66.000.297 1 1 7.000 8. Ademáis.838.000.65%. palomitas e golosiñas. Isto supón unha caída do resultado antes de impostos destas empresas no intervalo 1997-2003 do -24%.255 euros.827 1 7.772 4.971 1 7. Pero a estes empregados hai que engadir aos vinculados ás grandes cadeas de exhibición de titulardade non galega.000. cuxas cifras ascenderon no 2003 a 147 traballadores.799.61 .447.042.92% e a do total da industria audiovisual galega é de 8.000 6.000 1 8. polo que a rendibilidade deste subsector é de 7.000 0 2000 2001 8.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA a difusión do cine na casa a través do DVD ou do vídeo ou a existencia dunha maior oferta de canles de televisión.000 1 4.54%).9 euros en 2003. que veu descendendo nestes anos a unha media anual do 2.18%. dentro do volume de negocio destas empresas.1 .655. moi por debaixo da media do sector (819. Facturación das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia 20.547 1 8. publicidade nas salas.204 1 . Un estudo da consultora DBK sobre as actividades de exhibición cinematográfica en España revela que a venda de entradas segue a ser a maior fonte de ingresos das empresas exhibidoras (representa en torno ao 81. o que supón o dobre dos postos de traballo ao final do intervalo.000.000 2.000 1 2. etc.000 1 0.000.031 1 8. o resultado por empresa.794.024 81 7.91 5 9.31 9 1 8. 61 .61 1 0.947 0.000.279.000 8. A marxe comercial das nosas compañías de exhibición cinematográfica é catro puntos inferior á media do total do sector na comunidade (9% fronte a 13%).938 euros). mentras que os ingresos por servizos de bar. co que situaría o total do emprego en Galicia nestas actividades en 296 31.891 .).795. publicidade e outros supoñen o 18.207. cada vez teñen mais peso os ingresos atípicos (venda de bebidas.

527.376 2003 161. dúas autonómicas e tres nacionais con espacio ou tempo de desconexión rexional.004 1.688 2.096.036. Grandes magnitudes da emisión de televisión en Galicia.282. (1) Facturación 1997 Total audiovisual TV Autonóm.296.298 44.878.896.925.208 % crec 137% 77% 105% 80% 1997 3.304 24.014 -23.320 180 3 24 27 Nº empresas 1997 2003 352 5 36 41 % crec 96% 67% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil.258.603 % crec 240% 109% -3901% 42% 1997 568 132 700 Empregados 2003 597 256 853 % crec 37% 5% 94% 22% 1.789.126 2. 296 300 250 200 1 50 1 42 1 00 50 59 0 2000 59 2001 59 2002 2003 Total da exhibición 1 23 1 35 1 47 1 94 1 82 1 49 201 Exhibidoras non galegas Exhibidoras galegas 1. Nota: Os datos do Centro Territorial de TVE en Galicia só incluen hasta 1999 62 .674. Delas 36 son locais.607 -885.994 1. e nac.512 22.028.072 2. 1997 e 2003.796 39.282 1.974.733 Resultado 2003 12.910 5.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Emprego das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia.614. con desconexión Locais Total TV 68. No seu conxunto estas compañías obtiveron nese ano uns ingresos de explotación de 45 millóns de euros e xeraron un volume de emprego de 853 traballadores.1 A EMISIÓN TELEVISIVA Galicia súmaba no ano 2003 un total de 41 emisoras de televisión.

Os ingresos de explotación das televisións con domicilio social en Galicia pasaron de 25 millóns en 1997 a 45 en 2003.000 30.909 1 3.668. o que supón un crecemento do 80%. o Centro Territorial de TVE en Galicia ou Atlas Galicia.1 2.547.000. aínda que a esta importancia relativa contribúe de xeito significativo o feito de que todas as televisións Ourense 14.749 2003 Facturación de televisións (exc.000 40. con outras de recente creación. 45.896.000 20.737 4.000.878. Por outra banda.879.1 77 20.000.1 79 97. Neste sector operan 6 empresas de titularidade pública (as cadeas estatal e autonómica.000 35. a productora de noticias Atlas Galicia ou Antena 3 TV Galicia.63% e 6 empresas) e Lugo (12.000.269 39. a de Cerceda. Telelugo ou Video Voz TV). que teñen un activo total 63 .960 4.91 0 4.44% Lugo 12.000.2% e 5 compañías).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Son varias as cadeas galegas de televisións vinculadas a grupos empresariais: por un lado.000 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 5. Finalmente. neste sector conviven empresas creadas antes de 1990 (5).83% A Coruña 43.469.1 3.000.276 1 7.228. Por outra banda.000.042. hai un grupo de televisións locais de carácter municipal. e as locais municipais). Vigo. respectivamente.028.63% autonómicas Madrid 2. locais) Facturación das televisións locais O nivel medio dos activos totais das televisións autonómicas e nacionais con espazo de desconexión é substancialmente maior ao da industria audiovisual galega.239 34. constituídas desde o ano 2000 (9). A Coruña ou Santiago de Compostela).304 1 2.41 6 22.897. 2003.028 . 1997. a de Arnoia.755.488.000 1 0. existen outras integradas no grupo de empresas Localia (como son algunhas das emisoras locais de Pontevedra. Evolución da facturación das televisións galegas.031 32. como é o caso da de Quiroga. Non así as televisións locais. ou a veterana de Ponteareas.8% e 11 televisións locais).096. pertencentes a CRTVG e CRTVE ou ao Grupo Atlas. están as grandes operadoras como a Televisión de Galicia (TVG).000 25.000 5.072 26.71 1 28. Ourense (14. ademais dalgunhas novas emisoras locais.81 1 .298 3. As seguintes provincias en orde de importancia serían Pontevedra (co 26.000. Pero este crecemento da facturación está moi determinado nos primeiros anos do intervalo pola incorporación de novas empresas. Pero os anos de maior intensidade no nacemento de televisións locais na Comunidade galega van de 1994 a Distribución provincial das televisións galegas. Case a metade das televisións galegas operan desde a provincia da Coruña (o Pontevedra 26.000 1 5.90% 44%). como é o caso da operadora de cable R.000. por ser a capital autonómica).954.909. Tamén hai outras igualmente de ámbito local relacionadas con grupos de comunicación (como La Región TV.20% e as nacionais con espazo de desconexión rexional elixisen esta provincia como domicilio social (fundamentalmente Santiago de Compostela.300 36.

por unha parte.4 empregados. unha facturación media e un resultado medio inferior á media do sector.7 miles de euros nas emisoras locais galegas de televisión. dado que. O volume de emprego das televisións que operaban en Galicia en 1995 foi de 853. polo que a rendibilidade tanto dunhas coma doutras non alcanza a media sectorial galega (as TV locais teñen uns niveis de rendibilidade económica de signo negativo). posprodución. e nacional con espacio de desc. facturaron 28. a marxe comercial das televisións de Galicia é inferior á media da industria audiovisual galega (7.2 millóns e contaban con 202 empregados.32 Evolución do volumen de emprego na televisión en Galicia. pero.67 254.8 millóns no caso das autonómicas ou nacionais con espazo de desconexión e de 163.10 OS SERVIZOS AUXILIARES As empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual. e. cunha dimensión moito menor e nas que se dá un alto índice de temporalidade. E é que estas empresas atravesan certas dificultades no momento actual. Estas cifras están moi condicionadas. provisión e aluguer de equipos. pola importancia de TVG en canto á dimensión do seu cadro de persoal. O volume de emprego medio anual das televisións que operan na nosa Comunidade pasou de 593 en 1995 a 853. 900 800 700 600 500 400 300 200 1 00 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 47 79 1 32 1 90 21 6 1 64 1 54.6 mil euros para as televisións locais galegas.6 traballadores. e.32. aínda que os seus ingresos de explotación non veñen todos da man do sector audiovisual. que engloban as dedicadas á iluminación. cun resultado económico de 2. Por outra parte. quince puntos por debaixo da media do audiovisual galego. como é o caso de Televisión de Galicia ou incluso o Centro Territorial de TVE. o cadro de persoal medio das primeiras é en 2003 de 119. o que supón un crecemento do 22%. malia ser maioritario no seu negocio. como as locais. pola ausencia de datos do Centro Territorial de TVE en Galicia dende o ano 1999. que é de 534. escenografía. teñen unha escasa capacidade de captación de publicidade que permita financiar o desenvolvemento das súas actividades produtivas. froito da incerteza que provoca a dixitalización dos sinais. Do mesmo xeito. De feito.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO medio. con outras..42 256. son 56. no caso das locais. do mesmo xeito que a rotación. existen importantes diferenzas no resultado por empresa. Por outro lado. neste grupo de actividade conviven empresas cunha grande estabilidade no emprego.06% fronte a 13%). sobre todo.3 millóns de euros en 2003. TV local 2. montaxe.32 546 564 568 580 604 599 588 594 597 TV autonóm. mentres que no caso das locais é só de 6.9 miles de euros para as televisións autonómicas e nacionais. pero de -24. Isto . por outra. polas súas dificultades de financiamento. é incluso negativo (-55%). etc. a consecuencia da limitada audiencia que acadan nos seus territorios. A facturación media por empresa das televisións galegas en 2003 foi de 7.

con importancias menores nas provincias de Lugo e Ourense. en 2003. De feito.64% Lugo 1. a rendibilidade económica das empresas auxiliares do audiovisual galego está 23 puntos por iba (31.748 360.64% ao 17. de 505. Aínda que haxa compañías que só se dedican a estas actividades auxiliares dentro do audiovisual.45%). o que indica unha certa perda de peso relativo. pasando de 14 millóns de euros en 1995 a 28. a marxe comercial dos servizos auxiliares é moi superior á da media da industria audiovisual de Galicia. vídeo ou televisión…) e que.09% distribución está relacionada coa localización provincial das empresas produtoras e das televisións. Distribución provincial das empresas auxiliares do audiovisual galego.67% Facturac. froito do maior crecemento do total do sector audiovisual galego con respecto a estas actividades.748 101. seguido de Pontevedra (25.76% Resultado 485.308 2. Os activos totais medios das empresas auxiliares son inferiores aos da industria galega audiovisual (menos da metade). e de só o 9. 1997 e 2003. 14.041. fundamentalmente de montaxe ou posprodución. 149 202 35.45% A maior parte das empresas auxiliares do audiovisual galego teñen o seu domicilio social na Coruña (69%). non obstante. Principais magnitudes de dimensión das empresas auxiliares do audiovisual en Galicia..6%). 65 . a facturación por empregado ou o resultado por traballador era arredor do dobre da media da industria audiovisual galega. salas de son ou de dobraxe.330. animación. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 30 56 86. estacións de traballo ou equipos de renderización. din ofertar este tipo de servizos. o que pode deberse á menor necesidade de infraestruturas (estudios de gravación. Pontevedra 25. mentras que o cadro medio de persoal é inferior (4 traballadores fronte a 7). o peso medio dos servizos de produción na facturación das empresas da industria galega da imaxe que din operar nestas actividades é do 34. superior á media sectorial.858 28.906 euros. Ademais.54%.57% fronte ao 8. Desde o punto de vista contable.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA supón practicamente dobrar o volume de actividade ou o número de empresas no período 1997-2003.27% Nº de traball. A facturación por empresa de servizos auxiliares foi. 2003.84% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. os seus principais clientes.. Os ingresos de explotación deste conglomerado empresarial medraron un 101. mentres que a rotación é algo inferior. Ademais.27%. vinculado á crecente externalización dalgunhas das fases do proceso de produción e da creación de empresas destas ramas. produción de cine.).233.76%. Loxicamente esta Ourense 3.3 en 2003. son varias as que prestan apoio maioritariamente noutros subsectores (multimedia. o peso destas actividades no total da industria audiovisual galega pasa do 20. Por iso.82% A Coruña 69.69% no caso dos servizos de posprodución.

000 20.000. cun volumen de negocio de5. non habendo ningunha empresa dedicada a este tipo de servizos en Ourense ou Lugo.748 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 O número medio anual de traballadores destas empresas auxiliares pasou de 149 empregados no ano 1997 a 2002 en 2003.11 O DOBLAXE E A SONORIZACIÓN As empresas de sonorización e dobraxe existentes no 2003 en Galicia ascenden a 10.330.1 71 20.000 5. E que na actualidade. Esta distribución ten que ver coa distribución xeográfica que presentan as empresas produtoras e das televisións.858 1 0.000 0 1 995 1 59.041 . o que representa un crecemento do 35.398.522.000. A maior parte das empresas auxiliares do audiovisual galego teñen o seu domicilio social na Coruña (70%) e o resto en Pontevedra (30%). Este tipo de empresas presentan o índice de especialización mais elevado do sector audiovisual galego. os seus principais clientes.000.000 1 4.079 2. 30. e con 68 traballadores.1 1 0.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da facturación das empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual. as empresas de dobraxe.000 25.000. 250 200 202 1 50 1 49 1 42 1 54 1 45 1 51 1 45 1 00 1 01 50 1 4 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 2. ainda que a crecente importancia de outras cadeas nacionais fai menos importante este factor.327.1 21 .000.890.636 1 5.002 28.000 24.880 21 .881 56 . para facer frente á As empresas de doblaxe e sonorización son as máis especializadas do audiovisual galego . Evolución do emprego das empresas galegas de servizos auxiliares do audiovisual.1 36.980 1 5.9 millóns de euros. cun porcentaxe medio de case o 60% da facturación.000.8%.

000. Tele 5 ou TVE. aínda que a Televisión de Galicia asegura a maior parte da carteira de traballo dos estudos galegos de dobraxe.545.65%) As empresas dobradoras e de sonorización moven un número importante de traballadores.344.000 500.000 1 .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA caida de pedidos por parte das cadeas de televisión consecuencia directa da crecente importancia das series nacionais nas súas grellas.368 2. o que supón un crecemento en términos nominais do tan só 5.1 82 3.4 millóns de euros en 1995 a 3.000 0 1 995 3.834.500.25%.034 3. Nembargantes. con taxas interanuais do 14. Principais magnitudes de dimensión das empresas galegas de dobraxe e sonorización.19% en 1995 a tan só un 2.276. incluindo na súa oferta servizos de posprodución (fundamentalmente sonorización).500. mentras que con dobradores mantense unha relación de tipo temporal. están diversificando a súa carteira de servicios.80% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. o mesmo que a rotación. 1997 e 2003. Todo isto fai que o cadro medio de persoal destas empresas non sexa 67 . polo que a rendibilidade económica e cinco puntos superior ao promedio sectorial (13.371 .613 167.573. pasando do 7.248 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 2003 Os activos totais medios das empresas galegas de dobraxe están por debaixo da media da industria galega audiovisual (un tercio). pasando por un mínimo do 1.034 1 . estes tamén están a traballar para cadeas como Antena 3 TV.248 74.64% Nº de traball.000.184 4526.48% frente a 8.73% Resultado 3. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 9 10 11. Desde o punto de vista contable. Ademáis.000 2. o que lles abre este mercado das series de produción propia. Por outra parte. o peso relativo destas actividades no total da industria audiovisual galega desdendeu de xeito importante.570 2. dirección.98% para este período. Evolución da facturación das empresas galegas de dobraxe e sonorización 4. para volver a caer un -47%.6 no 2003.893.000. a marxe comercial é superior á media da industria audiovisual.1 76 2. iniciando novamente unha tendencia crecente.34%.000 3. técnicos). dentro do intervalo houbo comportamentos desiguais.960 3.074 2.21% no 2003. 178 68 -61.000. de xeito que hasta 1997 hai un decrecemento do -19% interanual.500.000 2.573. que ao ano seguinte se recupera cunha variación do 69.11% Facturación 2.796 2. supeditada á carga de traballo e as necesidades da empresa dese determinado rexistro de voz.045.045. Os ingresos de explotación das empresas dobradoras e de sonorización galegas pasaron de supoñer 3. ainda que en ocasións a relación laboral non se prolonga demasiado no tempo como consecuencia das peculiaridades da actividade: o emprego fixo do sector limitase ao persoal de apoio (administrativos. o que pode estar relacionado cunha menor necesidade de infraestruturas destas empresas.000 1 .463.000 3.57% en 1999.

Evolución do emprego das empresas galegas de dobraxe e sonorización 300 250 265 200 21 4 1 50 1 67 1 78 1 00 85 50 32 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 37 2001 53 68 2002 2003 .LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO moi elevado. o volumen de emprego das empresas galegas de sonorización e dobraxe pasaron de 214 en 1995 a tan só 68 en 2003. Maila todo.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A O Cine en Galicia CAPITULO 3 69 .

Logo da invención da fotografía. na súa meirande parte producidas e rodadas por el mesmo na Coruña (1911-1915). Na súa partida de nacemento: Joseph Sellier Loup (Givors. o primeiro que pon a funcionar en Galicia unha positivadora de cinema máis ou menos industrial e en 1923 o seu taller contaba con capacidade para positivar 1. a golpe de manivela e. na Coruña. de madeira. posteriormente. El Ferrocarril de Orense a Vigo. nace na Francia de finais do século XIX . 32 As desenvolvidas por José Luis Castro de Paz e José Mª Folgar de la Calle. o tamén fotógrafo José Gil instálase en Vigo e comeza a facer películas como operador. Nestes anos finais do século XIX. aínda que cómpre rexistrar nela a primeira aparición cinematográfica de Daniel R.000 metros de películas diarios. con guión e intertítulos do novelista Rafael López de Haro. Vía Láctea Editorial. viñeron certos entrementos ópticos ata chegar á invención do kinestospocio. Aportaciones a los orígenes del cine español. ademais. de Edison e o cinematógrafo que. paralelamente á súa actividade principal filmaba cunha cámara Lumiére o paso pola rúa Real do enterro do Xeneral Sánchez Bregua. A Coruña. Royal Books. Gil é. en 1911. en 1913. cunha cámara Gaumont de obxectivo fixo. Pero novas investigacións 32 viñeron probar que as orixes do cinema español localízanse. cando menos. e mais Jon Letamendi. o 20 de xuño de 1897. Tra-los seus primeiros tres anos de actividade. xurdido como medio de entremento. un ano despois.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 3.1 A PRODUCIÓN DE CINE Ata mediados dos anos 90. A pintura. José Sellier. Castelao (no papel dun pastor protestante). Aínda que ben podería ser que El entierro del general Sánchez Bregua non fose a primeira película que rodaba Sellier. o cine constituía aínda unha novidade tecnolóxica ligada á fotografía. a comezos de 1895. o exhibidor Eduardo Villardefrancos –propietario do Salón París. o cine. 3.presentaría na súa programación unha serie de cintas documentais. en 1916 filmou a primeira película de ficción rodada en Galicia e da que se ten noticia. unha cinta de 540 metros (20 minutos de duración). primeiro para o exhibidor Isidro Pinacho. a primeira sala estábel galega centrada primordialmente na exhibición cinematográfica. Gil contaba xa cun catálogo de máis de coarenta reportaxes.que levaba anos facendo retratos na capital herculina. 1996. da man de José Sellier ofrecía a facer fitas cinematográficas en 24 horas. máis que un medio de expresión artística. Xa que logo. 33 . como un espectáculo sen maiores pretensións culturais. costumbres y bailes gallegos. dende Altamira ata algunhas das máis modernas formas de expresión. inserta un anuncio na prensa viguesa no que se As orixes do cinema español localízanse na Coruña. que arremedaba os argumentos folletinescos que facían furor na época. como Monumento a Curros Enríquez. na mesma cidade. un fotógrafo francés33 -aínda que nacionalizado español. La Coruña y los orígenes del cine en España. Xa en 1910. Os resultados non foron moi brillantes. 1996. Pouco tempo despois chega a España. chegando mesmo a organizar unha selección para un proxecto que se titularía La Virgen de la Roca. Trátase de “Miss Ledya”. O CINE EN GALICIA O afán do home por se expresar a traveso de imaxes é de reflectir nelas todo un abano de sentimentos e ideas é case tan antigo como a súa propia presenza sobre a Terra. pensábase que a primeira imaxe en movemento tomada por un español cunha cámara Lumiére era a coñecida Saída de misa de doce do Pilar de Zaragoza e que os operadores pioneiros da cinematografía española foran os Gimeno: Eduardo Gimeno Peromarta e o seu fillo Eduardo Gimeno Correas. 1850). en 1839. Anos despois. Malia que xa fixera intentos en 1912. Barcelona. onde José Sellier Loup. presentan en Lyon os irmáns Lumiére. amosa un esforzo permanente por transmitir idea da realidade en movemento. sendo Galicia unha auténtica pioneira.

cando. ata un Noticiario de Galicia que aparece cando o Noticiario de José Gil estrea a súa sétima entrega. 1923). Xa neses anos dez. Os nomes dos pontevedreses Ramón e Enrique Barreiro e a casa Folk (a produtora que fundan en 1932) ocupan catro anos de intensa produción de documentais na cidade de Pontevedra. chamada Galicia Films). Mondariz ou Santiago: la Atenas de Occidente. fixeran as súas primeiras probaturas no estudio do coloreado de películas co Cinecromo (unha patente desenvolvida por Enrique). “La tragedia de Xirobio”. La casa de la Troya non pasa de ser unha comedia de enredo mesturada con imaxes de tarxeta postal. 2001. os tres ourensáns. Alejandro Pérez Lugín. Vicus Films produce a rodaxe da primeira –e aínda. Manifestación anticlerical. La Virgen del Cristal (Saturno e Manuel Lois Piñeiro. CGAI-Xunta de Galicia. en Diccionario do cine en Galicia (1896-2000). un documental de propaganda a prol do Estatuto de Autonomía de Galicia producido para o Partido Galeguista en 1933. enigmática. entre as que figuran dende Por unha Galicia nova. abrirá mercados a Sudamérica. É nos primeiros anos vinte cando José Gil crea Galicia Cinegráfica (logo dunha anterior tentativa con Fausto Otero. en moitos sentidos. Vicus ten un catálogo de máis dunha ducia de reportaxes e un fresco de cinco rolos dedicado a distintas cidades galegas. Tres anos despois da súa creación. quería retomar o campo da exhibición desenvolvendo un noticiario cinematográfico con miras a rendibilizar o seu importante arquivo visual. nado en Madrid e educado en Santiago de Compostela. con produción madrileña e financiamento parcialmente galego. En 1930. cuna de Colón. Antonio Román. Cesáreo González vai ser o máis sólido dos produtores españois que. Ao rematar a Guerra Civil. Chegados os anos da República Española (1931-36). pero contén algúns puntos de 34 interese para os galegos . e durante máis de vinte anos. empresa produtora coa que. flor de Galicia (Rino Lupo. Os irmáns Barreiro xa deran que falar uns anos antes. e. A pesar de que Vigo coñeceu pronto o cinema sonoro e os máis importantes cines de Galicia están en proceso de reconversión. o filme Pontevedra. facendo moitas coproducións e creando un imperio de 34 Outras longametraxes da época relacionadas. de 35 Castelao . La tragedia do Xirobio. presentaran a súa primeira mediametraxe comercial. Xosé Signo. contando as desventuras dun empregado de farmacia. algunhas delas sonoras . quen inician por aquela época as súas respectivas carreiras. Barreiro convértese en operador de trinta curtas. Gil intúe o potencial das imaxes animadas como correspondencia visual entre Galicia e a emigración e unha boa parte das súas filmacións viaxan ata Sudamérica. inspirados nunha das pezas do libro Cousas da vida. 71 . A Coruña. A película comezaría a rodarse en Galicia no verán de 1924. dun xeito ou doutro. 1925) e Carmiña. Nos primeiros anos vinte José Gil crea Galicia Cinematoráfica A produtora Vicus Films xurde en Vigo en 1929 e comeza producindo documentais de curta duración que non achegan demasiadas novidades á filmografía creada durante as anteriores décadas por outras produtoras e operadoras galegas. ademais. baixo o título de Galicia histórico-monumental. Carlos Velo e José Suárez. novelista e operador de cine.longametraxe de ficción galega. 363367. 35 Vid. Recibimiento de Vigo al Presidente de la República (1934). 36 Vén de recuperarse a primeira delas. probablemente inferior no seu conxunto á maioría das longametraxes desa índole producidas nesa época. personaxe excéntrico. dirixe coa axuda de Manuel Noriega a versión da súa popular novela La casa de la Troya. principalmente a Bos Aires e Montevideo. 1926). pp. unha comedia dramatizada que mestura as historias dos seriais e o costumismo. ademais. La tragedia del Xirobio aínda é muda e con intertítulos escritos polo seu director. con Galicia foron: Maruxa (Henry Vorins. Os operadores son dous dos mellores que traballaban por aquela época en España: Agustín Macasoli e José Gaspar.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA La industria pesquera de Galicia. Xosé Nogueira. en 1927. terá lugar unha efervescencia do documental impulsada por tres destacados homes do noso cinema. Nos inicios da década dos 36 trinta. dende 1925.

algúns deles apuntados por Félix Fanés : Cesáreo González soubo apostar no momento axeitado pola produción nacional. que foi secuestrada por parte do Tribunal de Orden Público nas III Xornadas do Cine en Ourense. Fanés. La señora de Fátima ou Campeones. O cine en Galicia. baseándose nun discurso audiovisual propio. Esa mujer.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO distribución de películas. que afundía as súas raizames na plástica galega40. Xa en 1974. tras a rodaxe de Serán. creando Regia Films. o que supón o paso aos 16 mm con Illa (1975). Ramón na dirección das películas e Adolfo como argumentista. Botón de ancla. liderado por Carlos Aurelio López Piñeiro. Félix Casado ou Roberto Vidal Bodaño39. Poucos meses despois. un relato de X. É o momento no que Víctor Ruppén. por unha serie de nomes vinculados dende tempo atrás ao teatro galego. Carmen Sevilla. unha produtora que había tres anos que arrastraba problemas económicos. de claro éxito comercial. Holocausto (1972). Cesáreo González foi. A rapa das bestas (1973). impulsado inicialmente por un home formado na canteira de Díaz Noriega. Edicións A Nosa Terra. cunha media de catro ou cinco ao ano. Pouco despois de Lupa fórmase na Coruña o grupo Enroba. en 1968 Cesáreo desfíxose de Suevia. unha adaptación libre de Retorno a Tagem Ata. no cal Díaz Noriega e os novos cineastas que traballaban baixo a súa dirección deron os primeiros pasos a finais dos anos 60. dirixida como as anteriores por López Piñeiro. comezando polos irmáns Torrado. unha das primeiras películas sobre o fútbol que se fixo en España. ademais. 39 40 . Mentres tanto. Fernando Rey e Tomás Ares (Xan das Bolas). A actividade de Enroba acaba coa rodaxe de A tola (1975). de tal xeito que o grupo Imaxe alcanzou unha estruturación completa. p. Reina santa. Suevia produciu en Galicia máis dunha ducia de películas e moitos documentais. Cotolay. Tamén fixo do seu irmán Arturo González a súa man dereita e xuntos crearon Suevia Films. la antorcha de los éxitos. Cifesa. con películas moi populares. unha especie de mecenas e empresario de orixe catalana. Eloy Lozano Coello. como foron Euloxio Ruibal. Ao longo de catro anos. o cinema presentábase como un elemento para preservar e dar a coñecer o patrimonio cultural galego. La pródiga. Valencia. Pero será en 1974 cando marque un fito na 37 38 Cfr. Vigo. En la red de mi canción ou En un mundo nuevo. autóctono. 1982. comeza a traballar de xeito independente en 1973. Algunhas das longametraxes. Nos 70 tamén foi pioneiro o colectivo santiagués Lupa. Cada un deles asumiu unha faceta técnica. entre moitos outros. un estudante ourensán de Ciencias da Información. pp. o primeiro en aproveitar aquel tópico de Galicia como boa paisaxe para facer películas. 37 O éxito de Suevia Films foi produto de moitos factores. Mesturanzas (1972). cincuenta e sesenta: Amparo Rivelles. Méndez Ferrín. película de 16 mm. Marisol ou Joselito. cos xogadores carismáticos de entón. Sabela de Cambados. El Pórtico de la Gloria. Algúns dos seus títulos son Polizón a bordo. Berros na cova (1973) e Peliqueiros (1974). os Lupa chegaron a realizar nove curtametraxes en 8 mm e súper 8: 4x4 (1971). máis adiante. ao que se uniron inicialmente Miguel Gato e Xavier Iglesias e. cambiando o patriotismo doutras producións da competencia pola comedia doada. con xente e con tipos doados de caricaturizar. O Corpiño (1973). ano no que realiza unha curtametraxe en súper 8 titulada Homúnculo. Lola Flores. Naquela época. Pero o grupo máis activo e o que mobilizou un maior número de xente foi o coruñés Imaxe (1973-80). Sara Montiel. Inqueda volta (1973). Institució ‘Alfons el Magnànim’. Descubriu e tivo baixo contrato moitas das estrelas do cinema español dos anos corenta. L. 324-325. o produtor morre en Vigo. Vid. en 1971. Pero o xerme do movemento que intentou articular un verdadeiro cine galego localízase no Club Amateur coruñés. a milagrería e a España folcklórica. Enrique González Baixeras. Utilizou tamén nas súas producións moitos actores do cinema español de orixe galega: Antonio Casal. Colocou ao seu arredor todo un clan de galegos. Dende 1940. Antonio Simón. 1997. Despois de que o seu irmán Arturo se establecese pola súa conta. entre outros. 131 e ss. A procesión das mortallas (1973). entra a apadriñar o grupo. Galicia abriu con el os seus servizos de estudio de filmación barato para 38 o cinema español . rodadas en Galicia por Suevia foron: Mar abierto. encabezado dende a súa creación. fixo máis de cen películas. La casa de la Troya. Xosé Nogueira. vanse incorporando ao grupo unha serie de mozos.

dependentes dos recursos alleos. dirixida por Carlos A. con tres proxectos moi distintos entre si: Circos (1979. circunstancias que 41 X. cineclubistas ou culturais . Cit. Ruppén dá o paso a 35 mm coa produción de Fendetestas. de Retorno a Tagem Ata. na que participaron os membros do equipo Imaxe e que supón a fusión de distintas contribucións empresariais. Realízase a primeira longametraxe de produción galega. forman parte do bloque máis coñecido do incipiente cine galego dos anos setenta: O herdeiro (1976. foi máis alá do marco das xornadas. pp. O movemento cinematográfico galego que se inicia nos anos setenta tivo un alcance limitado no que se refire á súa difusión e explotación que. No terreo da ficción.. con pouca ou nula capacidade para acceder aos mercados interiores e exteriores e. Xavier Villaverde). López Piñeiro). na súa maior parte. A partir de aí e ata 1977. O cadaleito (1976. traballo sen retribuír ou modelos cooperativos con pequenos desembolsos. Así se chega ata 1980. outravolta aproveitando o texto de Ferrín. encontros ou festivais especializados que se prodigaron naqueles anos. Un intre na vida de Manuel (1977). en contadas ocasións. coa súa produtora Praia Lenta Films. En 1975. Galicia está por debaixo doutras comunidades históricas en canto ao número de películas realizadas na década dos oitenta e principios dos noventa e en canto a propostas concretas para dotar a súa cinematografía dunha infraestrutura mínima sobre a que poder asentarse a medio e longo prazo. 328-331. xunto o anterior. López Piñeiro. López Piñeiro) e Era unha vez unha fábrica (1979. A rebelión das pulgas (1978) ou produtores como Víctor Ruppén ou Ismael González. mentres xurdían proxectos e ideas e facían a súa aparición novos nomes. filme dirixido e coescrito por Antonio Simón con Miguel Gato. O equipo retoma os 16 mm en 1979. como Chano Piñeiro con Os paxaros morren no aire (1977). Xavier Villaverde con A semente (1977). tales como créditos privados. semanas. Xosé Manuel Villanueva Un intre na vida de Manuel (1978) e Juan Cuesta Duelo (1979). trátase de empresas de capital escaso. que se dedicaría en diante a campos distintos no mundo da imaxe e da cultura.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA cinematografía galega coa presentación. o problema agrávase coa falta de canles e circuítos axeitados para a súa distribución. cando non foi visionado por grupos de espectadores 41 moi concretos localizados en ámbitos universitarios. Son momentos clave da década dos 70. 1997. A consecuencia do seu escaso éxito foi a inmediata dispersión dos membros do grupo. Miguel Gato). Carlos A. A cidade que se nos vai (1979. Este fenómeno dá lugar a un tipo de produción que pode cualificarse de voluntarista e que repercute forzosamente na calidade final e na súa rendibilidade económica. Op. Trátase dunha produción na súa As produtoras que xorden nos anos 70 en Galicia son de tipo modesto e case familiar maior parte de curtametraxes e realizada en formatos non comerciais (súper 8 ou 16 mm). en formato súper 8. Enrique Baixeras. Ruppén producirá –xa sempre en 35 mm– tres títulos máis que. na que unha parte do cine de Galicia intentaba dar un xiro cara aos grandes formatos buscando unha maior profesionalidade. Malapata. de Fernández Flórez. xa fóra de Imaxe. Miguel Castelo). Carlos A. Ademais. inicialmente en 16 mm) e O pai de Migueliño (1977. 73 . continúa destacando a actividade do grupo Imaxe. no que Xavier Villaverde filmou A semente (1977). ano no que se conflúen unha serie de circunstancias que repercutirán posteriormente no futuro da nosa cinematografía. Nogueira. As produtoras que xorden naquel momento en Galicia son de tipo modesto e mesmo familiar. A rebelión das pulgas (1978) e Aos meus queridos pais que me están escoitando (1979). a primeira película galega rodada en formato profesional de 35 mm. baseándose na novela O bosque animado. cubrindo o resto do investimento con contribucións privadas e con diferentes apaños dos equipos técnicos e artísticos.

. condenábana de antemán a unha existencia restrinxida a círculos minoritarios. aos modelos tomados como referencia e ás súas connotacións políticas e ideolóxicas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO unidas á precariedade dos recursos industriais.

1994) é a historia dun triángulo amoroso entre un músico. estréase El juego de los mensajes invisibles (Juan Pinzás.C. Jorge Sanz . Sempre Xonxa e Urxa formación autodidacta. A realización de Sempre Xonxa. foi producida por Fenda Films. López Piñeiro. entre outros. produción de nacionalidade hispano-cubana rodada na Habana e na que a produtora galega Luz Directa presenta unha pequena participación en réxime de coprodución. unha produción galego-arxentina na que participa Adai Films. o maior éxito de venda directa lógrase con Tirano Banderas (José Luís García Sánchez. Manuel Areoso. As primeiras películas longas en 35 mm. 45 rodada integramente e Barcelona . Marisa Souto. Sempre Xonxa (Chano Piñeiro). Manquiña. Elina Luaces. Os intereses estéticos que levaron a Xavier Villaverde a realizar Continental (1989) conectaban directamente co que ata entón viña desenvolvendo nos seus traballos de vídeo e publicidade. Un ano mais tarde fílmase La ley de la frontera (Adolfo Aristarain.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 3.1 A produción de longametraxes galegas O verdadeiro despegue do cine galego prodúcese en 1984. producida por Atlántico Films. secundados por un bo 44 número de actores e actrices galegos . de Sancho Gracia P. No haber de 1991 hai que apuntar unha nova película con subvención da Consellería de Cultura: trátase de Martes de Carnaval (Fernando Balauz/Pedro Carvajal. de Atlántico Films na que se trata a vertente sobrenatural a través da convivencia dalgúns personaxes con fantasmas. A metade da vida (Raul Veiga. Continental (Xavier Villaverde) e Urxa (Alfredo García Pinal/Carlos A. Baseada nun conto de Xosé Luís Méndez Ferrín. 45 75 . Era xa moito o camiño andado e só faltaba dar o salto definitivo á 42 longametraxe . E na que o modisto galego Adolfo Domínguez foi produtor. López Piñeiro). respondendo á vontade do director Chano Piñeiro de corresponder as distintas etapas da vida dos personaxes co paso das distintas estacións do ano. en anos posteriores xurdirían unha serie de obras en 35 mm que servirían para dar a coñecer cineastas novos. Urxa (1989) significou a reaparición como director de longametraxes de Carlos A. 1991). o director apostou por un elenco de importantes intérpretes nos papeis principais. Alfredo García Pinal ou Daniel Domínguez. Ademais. como Chano Piñeiro. Cristina Marcos. dado que a rodaxe se distribuíu ao longo de ano e medio. estreada en Galicia. 1993). En 1993 prodúcense Baile de las ánimas (Pedro Carvajal. 1994). que gozou dunha ampla cobertura publicitaria. que foron presentadas en novembro de 1989 en Vigo durante a celebración 43 da mostra chamada Cinegalicia . cos que se intercambian consellos e opinións. Resulta innegable que se tratou no seu momento dun acontecemento histórico para a cinematografía galega. Antonio Simón. sen dúbida. un amigo del e a compañeira deste último. para o que conta con Vici Produccións para poñer en pé unha historia escrita polo propio director. En 1996. formulada como un triángulo amoroso nunha aldea e a súa evolución ao longo de corenta anos tamén foi atípico. na súa maioría de En 1989 estréanse as primeiras longas galegas en 35mm: Continental. O ano seguinte a produtora Sun Lúa embárcase na preparación da rodaxe de Dáme lume (Héctor Carré. Pero.. Morris.. 1991). que se formulou como un thriller. 1996) de Adai Films e Bailando con todos. Monica Garcia . Coa introdución das axudas da administración autonómica á realización de filmes curtos. Os 3 filmes tiñan maioría de apoio económico da Consellería de Cultura e conseguirían derrubar outro dos grandes obstáculos históricos: o acceso aos circuítos comerciais estandarizados. case 10 anos despois da produción de Malapata (1980). 44 Entre eles estaban Marisa Paredes. estréase La Moños (Mireia Ros. sen apenas repercusión pública e na que participou en coprodución o coruñés Javier Ozores. 1993) e Huidos (Félix Sancho Gracia. 1993). Nesta película. Xavier Villaverde. 1995).1... Fedor Atkine. 42 43 La gran comedia (1986) foi a primeira longametraxe comercial de Juan Pinzás con Pilar Sueiro.

a primeira película Dogma do cinema español. producida por Continental Producciones e Tornasol e interpretada por Nancho Novo. e baseada nun relato do novelista ruso Ivan Turgueniev.. coproducida por Continental Producciones. coa participación de Televisión de Galicia. recrea a historia dunha psiquiatra namorada do seu traballo que. A figura de Castelao. que non se estreou ata 2001. 1998). O filme participou na sección oficial de longametraxes do VI Festival Internacional de Cine Independente de Ourense. cando chega a ocupar a súa praza nun hospital remoto de Galicia. un total de cinco. encarnado por Federico Lupi. e que está ambientada na primavera de 1936 nunha vila galega49. 1998) de Fenda Filmes. Mediante a voz de toda unha miríada de persoas que o coñeceron persoalmente. 50 Sei quen es (Patricia Ferreira. 50 51 . coproducida por Formato Producciones e pola Televisión de Galicia. 1997) de Sun Lúa e Benxamín P. Na convocatoria dos premios Goya do 2000. Fisterra. entre outras. Cando el mundo acabe. Pilar Punzano e Mario Gas. Elena Anaya. Francisco Rabal. Javier Albalá. Blanca Madison (Carlos Amil. 1997) de Encuadre Producciones de Cine e Televisión de Galicia. Enrique Alcides ou Chete Lera. ano da morte do líder galeguista. A lingua das bolboretas (José Luís Cuerda. 1998 ) é un drama romántico de Atlántico Films. entre outros. A longametraxe Érase outra vez (Juan Pinzás. Rosana Pastor. na longametraxe documental Castelao e os irmáns da liberdade (2000) móstrase cómo era o Castelao real e como era percibida a súa figura polos seus coetáneos. Cuerda dirixiu este mesmo ano a película baseada nos relatos do escritor Manuel Rivas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O 1997 foi un bo ano para o cinema galego en canto a número de producións: longametraxes como Dáme algo (Hector Carré. 1999) contou coa produción asociada de Continental Producciones e narra a historia de tres irmás que. O ano 1998 supón a plena consolidación do sector cinematográfico galego. celebrado en Utah (Estados Unidos) e no Festival Internacional de Cine de Miami. A noiva da medianoite (Antonio Simón. foi rodada no Teatro Jove de Ferrol. de Vici Producciones e Adai Films e protagonizada por Rosa María Sardà. atopa 51 un paciente moi especial . primeira longametraxe cinematográfica de 46 Antonio Simón que desenvolve un guión escrito para Luis Buñuel . Frontera Sur (Gerardo Herrero. producidas por empresas galegas. O bosque animado (Manolo Gómez e Ángel de la Cruz. 1997) de Xamalú Films e Televisión de Galicia. coproducida por Megatrix e distribuída por Buenavista Internacional Spain. en senllas edicións do 2000. rodada en Galicia. non foi estreada ata 2003 nas 48 salas comerciais de exhibición por falta de distribuidora . 2000) . mellor actor protagonista e mellor banda sonora. Ópera prima da primeira muller directora galega. un lendario actor. te seguiré amando (Pilar Sueiro. foi a primeira película europea de animación en 3D e está baseada 46 47 48 49 Polo galego José Rubira Barcia. foi producida por Pilar Sueiro para Atlántico Films.C. que está inseguro do seu talento. Divertimento (José García Hernández. 2000). Nena (Xavier Bermúdez. despois dalgún tempo sen verse. coa colaboración da Televisión de Galicia. coproducida con Portugal. Arde amor (Raúl Veiga. 2000). Sogecine e o Grupo Voz. de Adai Films con outras produtoras españolas. onde remata o mundo (Xavier Villaverde. serve de fío conductor para coñecer Galicia desde comezos de século ata 1951. que recrea a figura de Lolita. Cando volvas ó meu lado (Gracia Querejeta. Inés de Portugal (de Televisión de Galicia e Continental Producciones entre outras). que o cineasta aragonés non chegou a dirixir e que non gozou de boa acollida polo público ou Un buen novio (Chus Delgado). proponlle un reto para probar a súa categoría. 1999) e producida por Las Producciones del Escorpión. contou coas interpretacións de Chete Lera. A película gañou na edición do 2001 o premio Goya á mellor música orixinal e foi a primeira produción galega que conseguiu concorrer aos premios en tres categorías: mellor dirección novel. o pensador galego máis destacado do século XX. 2001) de Dygra Films. Ópera prima da directora. se reúnen de novo arredor da nai que acaba de morrer. e narra a historia dun popular actor de televisión. a xulgar polo número de longametraxes. 1998) é a segunda longametraxe deste director. O filme participou no Festival de Sundance. o filme fíxose coa figura ao mellor guión adaptado. Sergi López e María Bouzas. 1998) de Continental Producciones é unha coprodución galego-arxentina que recrea o mundo da emigración galega a Bos 47 Aires.

2002). 3. A multipremiada Os luns ó sol (Fernando León de Aranoa. baseada na novela do premio Nobel xaponés Yasunari Kawataba53. presidida polo galego afincado en Cataluña Julio Fernández. Cartoon Movie de Berlín. 77 . dentro desta. 3 D Festival de Copenhague. Fantasporto (Portugal). que se consolidou como unha das distribuidoras de cinema e vídeo independentes máis importantes do país. aínda que con diferente resultado comercial. Antón Reixa con O lapis do carpinteiro e Carlos Amil con Blanca Madison. Que supón a estrea de Lozano como director de longametraxes. Antonio Mourelos. Xa no 2004 realizadores como Jorge Coira con O ano da carracha. pero subtitulado ao castelán. A finais dos noventa creou unha filial específica para esta actividade. a última película do realizador peruano Francisco 55 Lombardi e na que traballou a produtora coruñesa Aldea Films . O xurado da Academia Española Cinematográfica decidiu outorgarlle un Goya na categoría de mellor longametraxe de animación e outro Goya na categoría de mellor canción. 53 54 Este filme. producida por Elías Querejeta PC. A Mostra de Valencia. Filmax.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA na obra de Wenceslao Fernández Flórez. Por outro lado. Lena (Gonzalo Tapia. gañou a Cuncha de Ouro á mellor película na L Edición do Festival Internacional de Cine de San Sebastián. puxo en marcha o selo Fantastic Factory de cinema fantástico e de terror. 2002). Castelao Productions e. É precisamente neste xénero que Filmax produciu Dagón. 55 A película gravouse en formato de alta definición cunha cámara de cinema dixital da produtora galega. TVG. O alquimista impaciente (Patricia Ferreira. El misterio Galíndez (Gerardo Herrero. Os filmes de Reixa e Villaverde incorporaron ao audiovisual dous escritores representativos da literatura contemporánea galega: Manuel Rivas e Suso de Toro. la secta del mar (Stuart Gordon. para debuxar e denunciar a estratexia estadounidense de apoio ás ditaduras latinoamericanas e os seus crimes. que contou coa participación da Televisión de Galicia. toda unha vida (Nuria Villazán. un filme producido por Pilar Sueiro para Atlántico Films e que foi estreado coa peculiaridade de que se ofreceu nos cines españois en versión en galega. 2001). primeiro con participacións minoritarias e máis tarde asumindo o papel de produtora. coproducida por Filmanova narra a historia dunha adolescente envolta nunha rede criminal de Vigo por salvar o seu pai e está protagonizada por Marta Larralde e Manuel Manquiña. rodado en Vigo e Pontevedra.1. Hector 52 O filme estivo presente en numerosos festivais internacionais. 2002). 2002). Xunto ao xa veterano Xabier Villaverde con Trece badaladas. O cineasta Juan Pinzás obtivo de novo o certificado oficial Dogma 95 para a súa película Días de voda (Juan Pinzás. é un retrato colectivo dun grupo de amigos unidos por unha circunstancia común: o paro e a imposibilidade de atopar un 54 traballo digno .1 A produción cinematográfica nos últimos anos Catro directores galegos tiveron a oportunidade de se asomar á pantalla grande no 2003. 2002). Off Films produciu Belas dormentes (Eloy Lozano. con Continental Producciones e MediaPro como produtoras asociadas. Machín. personaxes vivos e mortos. foron o pano de fondo no que se moverán Ollos que non ven (Francisco Lombardi. tras unha ampla traxectoria curtametraxista. A difusión das imaxes nas que o asesor presidencial peruano. Tornasol Films e Cartel. Vladimiro Montesinos. 2002) é unha película coproducida por Continental Producciones que combina feitos reais e ficción. que achegou ademais dous actores galegos á produción e que se encargou do proceso de posprodución. unha misteriosa historia arredor do desexo. Festival Internacional de Animación de Annecy (Francia). dous galardóns que converten este filme na segunda produción galega en conseguir un Goya e a primeira en conseguir 52 dúas figuras . baseado na novela homónima de Lorenzo Silva e producido por Continental Producciones. comezou a interesarse pola produción. entre outros. conta coa participación de actores galegos como Santi Prego. Future Filme Festival de Bolonia ou Festival de Cinema i TV Celta de Quimper. Festival de Animación de Bruxelas. subornaba altos cargos do país. María Bouzas ou Carlos Blanco. 2002) é unha visión actual da vida artística e persoal do cantante afrocubano Antonio Machín. que provocaron un conflito político que acabou coa caída do réxime de Fujimori. 2001). como Siggraph 2001 nos Ánxeles. unha película rodada en Combarro e que contou coa participación de Paco Rabal na repartición. estrearon os debutantes Ignacio Vilar con Ilegal. en coprodución con Quo Vadis (Francia) e Eyescreen (Italia).1.

onde a vida é sinxela e tranquila ata que a disputa entre os seus dous veciños por unha vaca remata en traxedia. 2003). Pepo Suevos. a ironía da vida e a ambición son o tema de fondo de Descongélate (Dunia Ayaso e Félix Sabroso. Luis Tosar. Marta Etura. Marta Etura e Celso Bugallo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Carré con A promesa. Tras máis de tres anos e medio de dedicación. coa personalidade dun neno de carne e óso. 2002) presenta a historia dun novo escultor que volve a Santiago —a súa cidade natal— despois de quince anos de ausencia ao descubrir que a súa nai. Cómpre mencionar a produción en Galicia de Hotel Danubio (A. Carlos Blanco. director que colaborou . O lapis do carpinteiro (Antón Reixa. Víctor Clavijo e Adriana Domínguez. Tal é o caso de Laurence Boulting. que recrea o mítico conto de Carlo Collodi arredor da historia dun pequeno robot creado por Gepetto. O filme é interpretado por Juan Diego Botto. Neste mesmo ano. faise realidade El Cid. No elenco de actores figuran Luis Tosar. a lenda (José Pozo. unha comedia negra producida por el Deseo coa participación de Filmanova Invest e dirixida e escrita por Félix Sabroso e Dunia Ayaso. está en realidade enferma e internada nun psiquiátrico. aínda que non faltaron xentes de fóra que fan a súa aportación dende Galicia. Outra das estreas do bienio corresponde a A vida que che espera (Manuel Gutiérrez Aragón. Chete Lera e Camila Bossa. pero antes de facelo deixa claro nun vídeo-diario o desexo de doar os seus órganos. Despois do seu paso por Santiago de Compostela. A casualidade. á que cría morta. Nela. Castelao Produccións e Televisión de Galicia. Tamén se teñen achegado directores e produtores galegos á longametraxe documental. Tristán Ulloa e María Adánez participaron na versión cinematográfica da novela de Manuel Rivas. Giménez Rico. Filmanova e Sogecine. esta última desenvolvida polo estudio Bren Entertainment do Grupo Filmax. o lucense Luís Tosar. e dende fóra. 2002). a novela de suso de Toro e a longametraxe coproducida por Continental Producciones. Continental Producciones e Televisión de Galicia que trata un drama rural ambientado no Val do Pas. entre outros. integrado por máis de 800 persoas. ela pelexa por devolverlle a liberdade. 2003). Filmax Animation estreou tamén P3K: Pinocho 3000 (Daniel Robichaud. cun novo equipo de recoñecido talento. un filme de animación producido por Filmax Animation que non chega aos 10 millóns de euros de orzamento e que foi froito da combinación das técnicas 2D e 3D. 2003). O agasallo de Silvia (Dionisio Pérez. as tres últimas en formato documental. o equipo técnico desprazouse ata Pontevedra e Tui. Margarita Ledo con Santa Liberdade. Jorge Algora con Camino de Santiago: el origen o Ignacio Vilar con Un bosque de música estreron as suas longametraxes. Partindo dunha idea que deu como resultado dous narracións diferentes. Rosa Alvarez e Luís Tosar. 2003). A comezos do ano seguinte estreouse Ilegal (Ignacio Vilar. suicidarse. 2003). Xavier Bermúdez con León e Olvido. no que se ambientaron diversas escenas desta película. os protagonistas viven o seu amor en tempos de loita: el sobrevive no cárcere grazas á forza da imaxinación e da palabra. a primeira longametraxe do director producida por Vía Láctea Films. 2003) unha película producida por Tornasol Films. que contou co apoio loxístico da Consellería de Cultura a través da Film Commission de Galicia. Trátase da primeira película do director e rodada en alta definición. que presenta a historia dun documentalista que leva un tempo en Marrocos tratando de realizar un documental sobre o tráfico de inmigrantes ilegais cara a Europa e que contou coas interpretacións de Monti Castiñeiras. e estivo protagonizada por Bárbara Goenaga. narra a historia dunha adolescente que tomou a decisión máis crucial da súa vida. Trece badaladas (Xavier Villaverde. entre outros. Trátase dunha produción de Morena Films. Santi Prego. 2003) longametraxe producida por Lorelei Produccións.

a través dunha familia xudía madrileña cuxa filla maior bota un mozo palestino. o que lle achega un simbolismo patente á fita. nunha aldea de montaña situada nalgún lugar de Francia. Televisión de Galicia. Por outra parte. en realidade. un camiño novo á esperanza. A través dun acordo entre esta e os produtores do filme. o gaiteiro Carlos Núñez participa noutros fragmentos da banda sonora. que presentou en Santiago o seu documental Tres en el camino (2003). 2004) narra a historia de Ramón Sampedro. Una coproducción de Tornasol Films. que pese a estar moi ben preparada profesionalmente. se converte en aprendiz dun “parasito” social que nunca traballou. presenta o conflito árabe-israelí. cuxo argumento xira arredor dun mozo que. un home tetrapléxico que durante 25 anos loitou para conseguir unha morte digna e cuxo caso desencadeou un gran debate social. era un lobishome. Televisión de Galicia 58 adquiriu os dereitos de emisión televisiva en lingua galega . A promesa (Héctor Carre. Este é o punto de partida do documental Camino de Santiago: El origen (2004). Filmanova e Filmanova Invest. El principio de Arquímedes (Gerardo Herrero. Trátase dunha comedia xuvenil que se caracteriza polo sarcasmo e as referencias xeracionais á cultura de televisión. e seguindo co tema do Camiño de Santiago. en clave de comedia. entre os que cabe salientar as interpretacións de Mabel Rivera. moi distintos. 2004) está protagonizada por Carmen Maura. unha comedia sobre o mundo dos mozos que supón o debut como longametraxista do director.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA con Kubrick ou Loach. entre outros. un mozo interesado polo coñecemento que oiu falar da existencia dun camiño que conduce a Compostela. cinema e rock. en asociación con UK Film Council. o filme contou coa colaboración financeira de Filmanova Invest. 58 Ademais. Gregoria ten unha imaxinación sen límite que lle fai ter unha visión alterada de realidade que lle fai interpretar cada feito coma un sinal. 2004) producida pola Fantastic Factory do grupo Filmax baséase na historia real de Manuel Blanco Romasanta. En xaneiro de 1961. 2004). onde se di que descansa o Apóstolo Santiago. 56 Inspirada nun argumento do escritor Alfredo Conde . o vendedor ambulante que confesou matar trece persoas e utilizar a súa graxa para facer xabón e que foi xulgado en Allariz en 1852 e evitou a condena a morte alegando que. As produtoras galegas Filmanova e LugoPress (pertencente ao grupo editor do diario El Progreso). a caza da besta (Paco Plaza. non tivo sorte e sempre realizou traballos eventuais. ao que leva a cear. 56 57 Tataraneto dun forense que declarou no verdadeiro xuízo. Julio Lago e Luísa Mérelas e foi producida por Tesela PC e Pórtico de Comunicación. no século XIII. tras rematar a carreira. composta polo director Amenábar. Patagonik Film Group (Argentina) e Madragoa Produção de Filmes (Portugal). parte do casting de Mar adentro está formado por varios actores galegos. Boulting conta con tres peregrinos. no papel de cuñada de Ramón Sampedro. Himenóptero e Lucky Red (Italia). gran parte dos exteriores de Mar adentro foron rodados en Ribeira e na Coruña. cantada por Luz Casal. Greenpoint Productions (Reino Unido). 2004) é un filme de Tornasol. 79 . Por outro lado. coproducido por Milou Films que conta a historia dunha alta executiva do mundo da moda que apenas ten tempo para dedicar ao seu fillo e ao seu marido e dunha veciña e amiga. Marta Larralde e o novo descubrimento Tamar Novas. no papel do sobriño de Sampedro. dirigido por Jorge Álgora y producido por Adivina Producciones. Outra película na que participou a produtora coruñesa é Seres queridos 57 (Teresa de Pelegrí e Dominic Harari. vive Mathieu. 2004) que. Galicia tamén está presente na banda sonora de Mar adentro. un grupo de exiliados antifascistas españois e portugueses baixo as siglas DRIL secuestran o transatlántico de luxo Santa María nas Antillas Menores. As empresas galegas Nos Productora Cinematográfica Galega e Filmanova foron os produtores da longametraxe documental Santa Liberdade (2004). Baseada en feitos reais. a película Romasanta. xa que ademais da xa coñecida versión do tema Negra sombra. produciron O ano da carracha (Jorge Coira. Ana Fernández. Nela. Evaristo Calvo. que realizaron o camiño en tres estacións. dirixida por Margarida Ledo. Mar adentro (Alejandro Amenábar. Celso Bugallo. Coproducido por Sogecine. A película foi producida por CTV.

en España estreada baixo o título de Señora Beba e premiada no Sundance Film Festival. 2004). a interrelación cultural e os diferentes modos de vida europeos. O director de Nena presentou a súa nova película León e Olvido (Xavier Bermúdez. 2005). Filmboard Berlin Branderberg. a través de Filmanova Invest coproduciu en Arxentina Beba y Dora: cama adentro (Jorge Gaggero. Un bosque de música (2004). ten que deixar os estudos e poñerse a traballar. co apoio da Consellería de Comunicación Social e Turismo. Gary Piquer e Laura Ponte. Ignacio Vilar. con mención especial do xurado e protagonizada por Norma Aleandro. A película foi estreada o 24 de marzo no Linconl Center de Nova York. facendo o papel dun curioso policía municipal . 2005). Filmanova Invest. e acompáñanos na repartición outros intérpretes. 2005) é unha coprodución chileno-española. Programa Media Plus. cuxas relacións sentimentais non van nada ben. presentouse en decembro do 2004 no Festival Internacional de Cine Fantástico 60 de Sitges. Por outro lado. O filme Para que non me esquezas (Patricia Ferreira. que constitue a terceira película da directora.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Música e natureza fúndense na longametraxe documental sobre Luar na lubre —un dos grupos galegos con máis proxección internacional—. Marta Etura e Roger Coma. a distribuidora Piffl Medien e o programa Eurimages. é unha traxicomedia formada por catro episodios independentes que pretenden ofrecer unha visión xeral dunha Europa marcada pola pluralidade lingüística. León ten síndrome de Down e Olvido. en coprodución con Filmanova. o seu director. soy yo (Juan Taratuto. Nerea Barros. A produtora galega Filmanova uniuse á alemá Moneypenny Films para producir a película Un día en Europa (Galatasaray-Depor) (Hannes Stöhr. Marcos Mundstok e a debutante Norma Argentina. lugar do que procede o seu director . Marta Larralde. a unidade monetaria. Filmstiftung NRW. que conta coa participación de Aldea Films e Amiguetes Entertainment. Filmanova Invest. na película faise un percorrido sobre a vida e a obra dos distintos membros do grupo. senón a todos aqueles que quedaron tras a súa memoria. Para a filmación do documental. traballou especialmente na elección de escenarios que puidesen transmitir en imaxes a espiritualidade que provoca a música de Luar na lubre. na que o seu protagonista. que se encontra na actualidade buscando distribuidora en España. tras estrearse en Chile. Danlles vida aos protagonistas o veterano Fernando Fernán Gómez. está producido por Continental Producciones. producida por Vía Láctea Films. Tomando como fío condutor os ensaios do grupo para o novo disco. a través da sociedade do grupo destinada a investimento en cine. a produtora galega. Emma Vilarasau. German Federal Filmboard. León pretende acaparar as atencións da súa irmá. Trátase dun drama que conta como a morte dun mozo nun accidente obriga os seus seres queridos a enfrontarse non ao seu doloroso recordo. como Víctor Mosquera ou Mónica García. ZDF Arte e Televisión de Galicia. 60 A cinta. é unha comedia de instituto. un mozo freak afeccionado aos cómics. Filmanova. Filmanova Invest e Televisión de Galicia. O actor galego Miguel de Lira protagonizará o segmento da película que sucede en Santiago de Compostela e que 59 xa foi rodado no verán do 2004. unha producción de Moneypenny Filmproduktion en coproducción con Filmanova. coproduciu en Arxentina nos últimos meses No sos vos. 2004) protagonizada por Guillem Jiménez. Promedio rojo (Nicolás López. asiste perplexo á volta que dá a súa vida cando Cristina chega ao seu colexio. 2005). O filme recrea a historia de dous irmáns xemelgos e orfos. O filme. . unha película que conta en clave de comedia o que lle pasa a un adolescente tardío para converterse nun home. 59 Trátase dunha produción de Moneypenny Filmproduktion. cun guión elaborado por Virginia Yagüe e a propia directora. protagonizada por Ariel Levy e a española XeniaTostado.

Esta produción de Continental Producciones e Tornasol Films. En Alcalá de Henares rodouse Un rey en la Habana (Alexis Valdés. Xan Leira presentou no Museo de Arte Contemporáneo de Vigo a súa película documental sobre a emigración titulada Viceversa. Produtora Televisión de Galicia Filmanova Continental Producciones Atlántico Films Adai Films Xamalú Films Milou Films Vía Lactea Films Filmax Animation Vici Produccións Fenda Films Sun Lua Lugopress CTV Nos. unha comedia de superviventes que se aferran á vida. que loitou contra a dependencia á droga do seu fillo e contra as bandas de narcotraficantes que dominaron as rías galegas na década dos oitenta. María Bouzas e Mercedes Castro. 2005). que conta con guión de Ángeles González Sinde. 81 . non me chames estranxeiro (2005). Javier Pereira. Éste sae á luz despois de dous intensos anos de traballo seguindo o desenvolvemento migratorio entre dous países referenciais ao respecto: Arxentina e Galicia/España.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Longametraxes (co) producidas polas produtoras galegas (19862005). transportándoo ao mundo tradicional da Galicia mítica. Carmen Machi e Manuel Manquiña. está inspirada na vida de Carmen Avendaño. entre outros. un gobernante idealista e soñador en exceso. obsesionado coa construción de estraños edificios. xunto con Iroko Films e que se estreou a finais de maio. A película narra a historia de Elena. 2005). É a fábula duns tramposos trampeados. recrea libremente o clásico de William Shakespeare El sueño de una noche de verano. Trátase dunha comedia romántica de mentiras compulsivas con repartición integrada por Alexis Valdés. Carlos Blanco. a película en cuxa produción participou Continental Producciones. resolta e intelixente filla de Teseo. creando a asociación Érguete. A longametraxe de animación de Dygra Films O soño dunha noite de San Xoan (Ángel de la Cruz y Manuel Gómez. preestreada o día de San Xoan do 2005. Productora Cinematográfica Galega Adivina Producciones Telecable Aldea Films Lorelei Producciones Ignacio Benedeti Cinema Off Films Dygra Films Formato Producciones Voz Audiovisual Xavier Villaverde Outros Total Fonte: Elaboración propia Total 37 13 10 5 3 2 2 2 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10 108 A película sobre a vida da presidenta da asociación antidroga Érguete titulada Heroína (Gerardo Herrero 2005) foi protagonizada por Adriana Ozores.

segundo salienta Jaime Pena. se ben algunhas delas limítanse en moitos casos á compra de dereitos de emisión en galego. Eloy Lozano. sin que iso implique a participación de equipos galegos nin persoal da empresa.. elixido pola Real Academia Galega para conmemorar a celebración das Letras Galegas 2005. liderada por Jorge Coira. Ignacio Vilar. series. Virginia Curiá. Manolo González. etc. Sandra Sánchez. No informe Audiovisual Galego 2003 conclúese que a idade media dos directores galegos que estrearon no bienio 2001-2002 era enton de 42 anos. é posible comprobar como o ritmo de participación destas empresas incrementouse a partir da segunda metade da década dos anos noventa. Chema Gagino ou Xosé Zapata forman o que deu en chamarse a Xeración Escola de Imaxe e Son da Coruña. cabe subliñar que mentres moitas das empresas audiovisuais encárganlle a dirección ou realización de boa parte dos seus traballos (longametraxes. é o protagonista doutra longametraxe de Xan Leira. é o padriño dunha nova xeración de realizadores do cine galego. Ademais. O ano da carracha. E é que houbo unha falta de confianza nos realizadores novos e por iso non se produciu a desexable renovación xeracional no cine galego.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Lorenzo Varela.. que foi director da Escola de Imaxe e Son de Coruña As participacións das empresas galegas en produción de cine ascenderon a 108 durante o período transcorrido entre 1990 e 1998. director de programación do CGAI. Madrid. localidades vitais do escritor. un dato peculiar se se ten en conta que seis das producións foron ópera prima. Tomás Conde. 1994 . o que os sitúa por riba da media española. Paco Cuesta. gravou en Galicia. Ademais.) está arredor dos 50 anos.) a cineastas de fóra de Galicia. Montevideo e Bos Aires. É destacable a ausencia entre os títulos estreados de directores menores de 30 anos. a do relevo que tardou en chegar. Carlos Amil. que en abril de 2004 estreou no Festival de Málaga a súa ópera prima. O filme foi producido por Acuarela Comunicación. as participacións ata xullo de 2005 das empresas galegas en produción de longametraxes ascenderon a 108. un bo número de novos creadores audiovisuais galegos triúnfan coas súas propostas polo mundo adiante. como é o caso da Televisión de Galicia. Juan Pinzás. TV movies. (Co) produción de longametraxes en Galicia por produtora e ano (1986-2005) 30 27 25 20 13 1 5 12 9 10 8 1 0 5 5 6 2 0 0 3 2 1 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 4 4 1 1 0 1986 1988 1989 1990 1991 1992 1993 Como se aprecia no gráfico adxunto. chegando á cifra de 27 no ano 2004. Xabier Villaverde. Beatriz del Monte. Jorge Coira. que a partir dun guión propio. Antonio Simón. A idade media dos directores galegos de longametraxes (Antón Reixa.

Indicador Duración da rodaxe (días) Tempo transcurrido desde a finalizacion da rodaxe hasta a estrea comercial Presuposto da película (euros) Copias distribuidas en castelán (Número) Copias distribuidas en galego (Número) Total de copias (Número) Participación galega na película (%) Fonte: Elaboración propia Promedio 94 341 2. O filme está protagonizado por José Sancho. en 7 destes longametraxes dase a combinación guionista-director-produtor. que en algúns casos foi consecuencia da falta de distribuidora que comercializara a produción. e 2. 83 . Javier Gurruchaga. Carlos Blanco e Daniel Bruhl. que é algo mais frecuente en aquelas películas onde a participación galega é mayor. producida por Filmanova Invest en coprodución 61 Trátase do terceiro filme Dogma do cinema español con diploma oficial outorgado polo fundador deste movemento de vangarda. e coa que se pecha a triloxía iniciada con Érase outra vez.882. e o tempo transcurrido entre o final da rodaxe e o estreno da película ascendeu a 341 dias (49. dirixida por Juan Pinzás e producida por Atlántico Films. foi escrito por Paul Laverty —guionista habitual de Ken Loach— e dirixido por Clive Varias son as longametraxes nas que as empresas galegas están a traballar e que verán a luz a finais de 2005 ou a principios de 2006 Gordon. A última longametraxe que recibirá o certificado Dogma en España rodouse en Santiago de Compostela. Esta cifras están por debaixo dos 2.75 semanas). e considerando tanto as producións como as coproducións). O filme rodouse no porto de Barcelona e nel participan Luís Tosar. para coproducir dúas películas nos próximos anos. un thriller psicolóxico con capital galego (Vaca Films).45 semanas. español. Cargo.1.974 euros promedio dos presupostos das longametraxes españolas estreadas desde o 2000 (sen considerar as de custo por riba dos 10 millóns.2 Proxectos de longametraxes en curso Destaca a ausencia de directores menores de 30 anos entre os títulos estreados Varias son as longametraxes nas que as empresas galegas están a traballar na actualidade e que verán a luz a finais de 2005 ou a principios de 2006. A produtora Filmnova asinou un acordo coa danesa Zentropa. en 13 deles a figura do produtor e a do director coinciden. 3. Trátase de O desenlace.585.524 euros. Indo mais aló.173.609 eliminando aquelas películas de coste superior aos 10 millóns de euros.51% O coste medio das películas producidas desde o ano 2000 (incluénse tres producións anteriores) e das que se conta con datos de presuposto foi de 2.1. Carlos Bardem e os 61 galegos Miguel Insua e Isabel de Toro . fundada polo prestixioso cineasta Lars Von Trier.524 81 3 77 48. Por outro lado. británico e sueco. do total de longametraxes producidos ou coproducidos por empresas galegas desde 1989.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Datos promedio das películas con participación galega estredas a partir de octubro de 1998. o cineasta danés Lars von Trier. O primeiro proxecto conxunto será Hotel Tívoli. e en 32 o par é director-guionista. Ademais. a duración media en días das rodaxes destas producións foi de 13.585.

É a segunda longametraxe como director de Antón Reixa con guión de Xosé Morais. Por outro lado. con guión de Álvaro del Amo e Jaime Chávarri. que tra-la súa rodaxe vai necesitar dun extenso proceso de posprodución. Na produción participan Just Films e General Video Productions. París e Nova Iorque. verá a luz da man de Formato Producciones e Filmax. o goberno da provincia de San Luis (Argentina) e coa participación de Televisión de Galicia. protagonizará no verán do 2005 a rodaxe de Conversas co vento. sobre un orixinal de Enrique Cortes. El niño de barro comenzará a súa rodaxe en octubro do 2005 baixo a dirección de Jorge Algora. o seu eventual profesor particular . O guión da película foi escrito por Ángeles González Sinde e Alberto Macías e no reparto participan Jose Luis García. escrita por Gustavo Ron e Edmon Roch e dirixida polo primeiro. para participar na biopic Camarón. Aquafilms (Argentina). O guión da película está baseado nunca historia real recollida polo director hai dous anos en Bos Aires e consiste nunha trama psicolóxica e policial sobre un asasino de nenos. primeira produción cinematográfica sobre a vida do cantador. o mítico ratonciño dos dentes. con guión de Fernando Castets (El hijo de la novia) e baixo a dirección de Ramón Costafreda. Cádiz. A produtora Continental Producciones estivo de rodaxe ata finais de xullo en localizacións de Madrid e Zahara de los Atunes. o actor Carlos Iglesias. A historia estase rodando en Madrid e Suiza e ten como tema principal a emigración. O actor Luís Tosar. A produtora galega avanza tamén no seu proxecto Abrígate. A cinta ten como tema a vida dun home duns corenta anos que acaba de recomezar a súa vida. e iniciou a súa rodaxe a finais de maio do 2005. Da man de Patagonik Film Group de Arxentina e Filmax Animation. xunto a Adivina. que será xenerado enteiramente por animación 3D e integrado dixitalmente cos actores e escenarios reais. coñecida pola súa intevención na telenovela Betty la fea. Trátase da película Los aires difíciles. Filmanova exerceu funcións de coprodución executiva no proxecto. españois e arxentinos. catorce pesetas. gañador de dous premios Goya. unha historia dun triángulo amoroso en torno ao tema da identidade sexual. un mito que comezou a rodarse en marzo de 2005 en localizacións de Madrid. que se vai rodar nas rías de Arousa. todas co denominador común das relacións de parella e a aparición de personaxes portadores de relatos insólitos. a madrileña Tornasol Films e a sevillana Maestranza Films. entre outras e dirixida polo catalán Mariano Barroso. para o que confiou o proxecto ao propio guionista e protagonista. O filme narra a historia dunha familia española emigrada en Suiza entre 1960 e 1966. O filme. e por suposto. baixo o título de O sexo dos anxos. chega El ratón Pérez. A película. a través dunha longametraxe que integra dixitalmente actores e escenarios reais con animación 3D. coa distribución a cargo deFilmax. dirixida por Gerardo Herrero e na que participan a produtora galega. dirixido por Juan Pablo Buscarini e producido por Pablo Bossi. coproducida por Ficción Producciones e a TVG. Hotel Tívoli (Light me fire) recrea unha historia de historias seguindo o aleatorio itinerario dun chisqueiro que vai sendo extraviado polos seus ocasionais posuidores en diferentes lugares do mundo. baixo a dirección de Ramón Costafreda e no que participarán actores e técnicos galegos. e na súa produción participan. Zentropa (Dinamarca). xunto coa súa sobriña e o seu irmán deficiente. Muros e Noia e na Costa da Morte. Esta comedia romántica conta a historia de Samuel. en Cádiz. Outro proxecto no que están a traballar nesta compañía é outra longametraxe de Xavier Villaverde. ten data de estreno prevista en España para marzo de 2006. A longametraxe Mia Sarah. o protagonista desta historia: o ratón Pérez. un adolescente que leva tres anos sen saír da súa casa por un trauma da infancia. unha coprodución hispano-arxentina que se filmará en Betanzos e Bos Aires. A produtora Adivina Producciones deu o salto á produción de longametraxes con Un franco. e que se atopa con Gabriel. a productora madrileña Drive Cine.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO con Animatografo II (Portugal). Ademais do investimento financeiro. tras ser eles tres os únicos supervivientes dun naufraxio. A película. Carlos Portela e o propio Reixa. conta coa participación de TVE e Telemadrid e será distribuída por Buenavista International. A produtora asinou tamén un acordo de coprodución con Monoria Films. conta coa interpretación da actriz colombiana Ana María Orozco. Cuca Escribano e Carmen Elías.

O director Isidro Ortiz estivo rodando en Galicia para a produtora Vaca Films. A súa curtametraxe Cine amateur (1965). Gravarase en alta definición é unha coprodución entre a empresa galega Directo de Información y Divulgación ICAIC cubano. deste xeito. La casa de mi abuela é unha película da empresa galega IB Benedeti. Protagonizado por Arturo Bonín e con Juan Leyrado como narrador. é un documental basicamente onírico a cabalo entre o conto de fadas clásico e un espectáculo musical. Miguel Ángel Solá ou Raul Alfonsín como entrevistados. e gañou en innumerables festivais internacionais. a película Somne. está protagonizada por Irene Visedo. Para este novo proxecto.935 euros. Chete Lera e Candela Pena. ao final da cinta. un relato coral sobre o azar e o tempo. unha longametraxe no que pretende recrear unha comedia moi no estilo das irlandesas. un aventureiro galego no século IX. Juan de Oliveira e Santiago Calderón. na que interveñen os galegos Nancho Novo. O filme. cuxa rodaxe comenzou o 25 de julio. Madrid e A Fonsagrada son os escenarios nos que se rodará a película coa que a produtora galega se estrea na longametraxe. xunto con Goya Toledo e Óscar Jaenada. están actualmente traballando nunha comedia de aventuras baseada nos avatares da vida de Don Rodrigo. en coprodución con Lotus Films e Televisión de Galicia.1. rodou en decembro do 2004 unha longametraxe-documental. Esta produción. o que soña. Cáceres. conta ademais con Macelo Rodríguez no papel de monologuista e Héctor Alterio. Daniel Guzmán. 85 . debuta na longametraxe. Artemática e Televisión de Galicia. A Fraga Maldita e Libre Producións coproducen a longametraxe de ficción Tres cuartos de hora. Uma Uma Producciones. O outro elemento fundamental da historia é un vello casarío onde se desenvolve a maior parte da acción e que. que retrata de forma poética a relación de amor-odio que se desenvolve entre unha señora e 63 a súa neta. El país de nomeacuerdo. Chete Lera e Uxía Blanco.2 A produción de curtas en Galicia José Enrique Díaz Noriega é considerado por muitos o pai da historia moderna do cine galego. é unha comedia coral de enredo que interpretan Pepe Sancho e Jordi Vilches e a cubana Broselinda Hernández. cuxo guión é obra do escritor cubano Héctor Quintero. entre outros. aínda pendente dunha semana de rodaxe en España. Dygra conta co apoio das produtoras Buenavista. xunto ás madrileñas Odessa Films e Euphoria producciones. a alacantina Videogenic e a catalá Salto de eje. A película aséntase sobre un guión orixinal de Alex Valle. o que veu da auga. Residencial Caribe. en Londres e continuará na Coruña.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que lle vai axudar a saír desa situación. pensada para a súa distribución en cines. e conta cun orzamento de 1. Los muertos van de prisa é a primeira incursión no cinema de imaxe real da produtora Dygra Film. 3. xunto ao produtora galega Anxo Fernández Producciones. Pero tamén son varios os proxectos en marcha de novas longametraxes documentais. é sen dúbida José Enrique Díaz Noriega é un dos pais da historia moderna do cine galego 62 63 Que. Akki. unha produción de Vía Láctea Filmes. Manuel Lozano. Fernando Fernán Gómez e Sergio Pazos. que conseguiu o premio á Mellor curtametraxe amateur do Festival de Cannes dese ano. Nel intervirán Luis Tosar. A 62 e Casen Producciones. auspiciada pola Secretaría de Cultura e polo Goberno da cidade de Bos Aires. trata a historia dunha bióloga e un adolescente case salvaxe que se enfrontan a unha empresa multinacional responsable da balsa de estériles mineiros que contamina o río. Por outro lado. que pasa con ela boa parte do día nunha vella casa da poboación alacantina de San Vicente . acaba derruído.

titulado Pórtico de Compostela. das que a primordial foi o desenvolvemento de formas de expresión. cambiou de idea e transformouse en produtora propia. ás raíces. que desenvolveu en 16 mm Jacobeo (1980) e Ulisses (1983). O cineclub do SEU. Jaime Cobreros. Non obstante. Díaz Noriega foi ademais mestre da xove xeración de cineastas desde Miguel Castelo a Xavier Villaverde. que ata entón compraba material de produción allea e que lle ofrecera ao Equipo 64 mercarlle as súas películas. xa que a cadea. visión de películas. o cine galego paraliza practicamente a súa produción. os futuros directores do cine profesional en Galicia. como nexo de unión e ademais como vía de produción das primeiras curtas galegas. se ben a súa formulación é algo anterior. e os traballos illados de Lorenzo Velayos no terreo experimental. da man de directivos como Ezequiel Méndez. Miguel Castelo. dende problemas persoais a problemas de índole económica. de Juan Cuesta. os autores intentaron reflectir do xeito máis digno posible as principais preocupacións que os movían. que aparece como tal nese ano. Xavier Villaverde. Posteriormente. cunha duración de 25 minutos. pero todos eles pasan practicamente desapercibidos para o público. o elemento aglutinante de inquietudes próximas no ámbito audiovisual. Nelas. a súa principal singularidade deriva dunha serie de trazos que os define de xeito claro: estruturación en diferentes grupos con certa singularidade. De 3 dos compoñentes do cineclub. polo que o Equipo 64 decide aproveitar esta conxuntura e escribir outro guión. partindo dunha atención preferente á cultura tradicional. que realizaran algunhas curtametraxes en 8 mm. grupos de cineastas afeccionados como Lupa. 65 Hueso Montón. aparecido en 1961. Manuel Abad ou Alfredo García Pinal. etc. o seguinte proxecto é traducir en imaxes o primeiro guión. López Piñeiro. Gonzalo Anaya ou Federico Pomar. Carlos Amil. As causas da desaparición deste grupo son múltiples. Editorial Vía Láctea. Outro dos antecedentes da produción cinematográfica e en vídeo en Galicia cabería situalo no chamado Equipo 64. Malpica é o terceiro documental rodado por este equipo..LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO un fito pioneiro do noso audiovisual. Concluído este documental. Hector Carré. etc. Ademais. L. pero a súa realización posponse. 1980 foi o ano no que o fracaso de Malapata (última produción do equipo Imaxe) abriu un período de transición no ambiente cinematográfico que se prolongou ata a metade da década. lecturas. Coordinado por José Luís Castro. de comunicación coa poboación galega. de Carlos Amil. debido a que o Ministerio de Información e Turismo convoca un concurso nacional de documentais sobre o Ano Santo Compostelán. converteuse enseguida nun dos focos culturais máis importantes composteláns. aspiraban a que as súas películas tivesen certa difusión e se vinculasen ao que se podería chamar o cinema case-comercial. .). 64 O primeiro destes aparece na Facultade de Farmacia de Santiago de Compostela nos primeiros anos da década dos sesenta e agrupa unha serie de mozos: Enrique Banet. No seo destes grupos de afeccionados aparecen personaxes como Carlos A. O primeiro paso adoptado polos seus integrantes é a realización dun guión sobre o Mestre Mateo. As persoas que forman este grupo teñen en común o interese que mostran polo cinema nun ámbito teórico (crítica. Miguel Gato ou Antonio Simón. Tacón (1982). A. que rompen coa atonía xeral. segundo sinala o profesor Hueso Montón . as expectativas que puxeran na Televisión Española fracasan. de Xavier Villaverde e Refrexos (1982). Trátase de Pensión completa (1981). a aspiración por vinculalo en maior ou menor grao ás formulacións ideolóxicas da época e a consideración deste labor como un camiño e unha afirmación progresiva dentro do mundo profesional da imaxe. xorde o Equipo 64. para presentalo ao concurso. titulado El Camino de Santiago. (1996) “Anos de efervescencia política”. Sumido nesta crise de identidade. na década dos anos 70. xunto con Enrique Banet do GAC. 65 Estes colectivos de afeccionados. Pedro Bañuelos. Nace da confluencia do Grupo 64 Amateur de Cine (GAC) e algúns directivos do cineclub do SEU da Universidade de Santiago de Compostela . o seu desexo de ter continuidade no seu traballo. En Historia do cinema en Galicia. agás no caso dunhas curtametraxes rodadas en 16 mm. malia os enormes problemas infraestruturais existentes. aproveitando nesta ocasión un concurso convocado por Televisión Española. e pertence a unha serie titulada Así é Galicia. Enroba ou Imaxe foron.

A mediados de 1987. 200 millóns de pesetas para un filme de 34 minutos. este último posteriormente incluído na longametraxe Urxa de Carlos A. La danza de las alas (1984). froito das cales xorde. López Piñeiro e Alfredo G. a mediometraxe O camiño das estrelas (1993). na Coruña. de Manuel Abad. de Milagros Bará. Río de sombras (1986). o novo director xeral designado polo conselleiro Víctora Vázquez Portomeñe. a mediometraxe Macana de dote. Pouco despois da estrea. de Chano Piñeiro. Añoranzas (1982). López Piñeiro. de Rafael de la Cueva e as curtas O resplandor da morte. de Manuel Yáñez. de Milagros Bará ou Hardo. No terreo das curtametraxes producíronse Pórtico da Gloria. de Daniel Domínguez e Noa e Xoana (1986). estréanse unha serie de curtametraxes en 35 mm que foron vistas como unha continuación das películas que nos anos 70 permitiran comezar a falar dun cine esencialmente galego. A. logo de fundar a súa propia produtora. do mesmo autor. José Luís Defez Schmidt. de Carlos A. Sons e voces na noite (1984). coa chegada de Manuel Moreira Matalobos. a Consellería de Cultura da Xunta. O dedo. de Eloy Lozano. provocada pola marcha de Álvarez Pousa. de Miguel Gato. Juego decisivo (1982). funda en 1980 a produtora Bowerlay. Morrer no mar (1984). de Manuel Abad ou Entrevista (1993). O caso das galiñas aforcadas (1991). como Insectos (1982). froito da nova política de subvencións da Administración autonómica coa chegada de Luís 67 Álvarez Pousa á Dirección Xeral de Cultura . Só para nenos (1985). moito antes da súa etapa na política institucional. Un café de ollos verdes (1992). Homo Hominis Opus I (1981). de Luisa Peláez. Foron Embarque (1984). sen dúbida un dos nomes senlleiros do audiovisual galego. de Antonio Simón. de Xestión do Plan Xacobeo 93. foron catro as curtametraxes que gozaron de subvencións: E decímolo ou non decímolo (1985). o Concello de Vigo concédelle unha subvención a Chano Piñeiro para a produción dunha curtametraxe na que se enfocaban os problemas do alcoholismo a través da visión dun neno. de Alfredo García Pinal. madrileño afincado na cidade. Trátase de Esperanza (1987). La tercera mujer (1983) ou Muñeca azul (1983). xornalista. que obtivo varios premios nos festivais internacionais aos que concorreu e acompañouna o éxito nas súas proxeccións por Galicia. de Juan Cuesta e a moi recoñecida Mamasunción (1984). Amar está máis lonxe. nas que tamén se implicaría a Televisión de Galicia. tras unha paréntese de dous anos. Hechizo (1982). volve convocar axudas á produción cinematográfica. entre outras. Atlántico Films aproveitando as favorecedoras normas ministeriais que por entón estaban vixentes. Corresponden á colleita de 1989 a mediometraxe Lembrando a Xelmírez . Mariquita en el país de las maravillas electrónicas (1984). que puxo á disposición do cineasta uns medios 68 impresionantes .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Déronse nestes momentos dúas excepcións na asolada paisaxe da produción galega: por un lado. Ao ano seguinte. Juan Pinzás 66 e Pilar Sueiro sacaban adiante 20 curtametraxes de ficción. un encargo da Consellería de Presidencia da Xunta de Galicia producida por S. Vila Verde e O tesouro de Pedro Xesto. Pinal. El rito (1982). Cómpre facer mención da última obra de Chano Piñeiro. en Vigo. Carmín (1983). foi un dos grandes activistas do cinema galego. Alvarez Pousa. En decembro de 1984. morre o realizador vigués. O segredo (1984). Contar (1994). de Uxía Blanco e Daniel Rodríguez. Cien puntos para Julián Pintos (1981). Cerca de los girasoles (1983). e que se estreou no auditorio do Monte do Gozo (Santiago de Compostela). che (1991). A principios dos 90 continúan as axudas da Xunta de Galicia á produción audiovisual. mentres. O obxectivo era realizar un filme promocional que lles ofrecese unha visión panorámica de Galicia aos peregrinos. de Miguel Castelo e a curta O desexo (1992). con títulos como Augurio (1981). Tamén nos primeiros anos noventa ten lugar a posta en marcha de varios proxectos que se revelarán esenciais para o devir do noso audiovisual: a creación da Escola de Imaxe e Son (EIS) e do Centro Galego de Artes da 66 67 68 Pinzás acreditaba unha longa traxectoria como curtametraxista que comezara nos anos 70 en formatos non profesionais. Hormigas (1984) e Curiosidades de las arañas (1984). En 1986. que realizou entre 1981 e 1984 numerosas curtametraxes de carácter científico en 35 mm. 87 .

A Coruña imposible (1995). As condicións para os premiados eran de 40 minutos de material virxe para a filmación en super 16 mm. as dúas de Eduardo Gabín. Coop. As realizacións premiadas na primeira convocatoria foron A repesca (1995). fóra do seo da EIS. deu como resultado tres curtametraxes: Grande de Cuba (1996).LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Imaxe (CGAI) –ambos en 1991. que posteriormente se pasaría a 35 mm. o traballo exclusivo en vídeo. Recuerdos de un amante neurótico (1996). dirixida por Cora Peña e producida por Odi Media. con 5 días para a edición. entre os que se atopan O párroco enganado (1993) e Tornabón (1994).1. de Jorge Coira. de Paco Rañal.2. A mediados da década dos 90 estaban a desenvolver unha obra moi persoal. unha das máis interesantes foi O milagre da carne (1994) de Javier Codesal. de Cheché Carmona. Sitcom Show (1996).1 A produción de curtas nos últimos anos Das producións de curtametraxes de finais dos anos 90 compre mencionar The last patrol (1999). A primeira faino con ¡Aproba! (1995). que deu lugar a 4 ficcións centradas no mundo das comunicacións: Paranoia dixital (1996). como é o caso de La fiesta y otras aventuras de Pío (1994) e Sin motivo aparente (1995). destinada á adaptación de 13 contos baseados na literatura popular europea que conformarían a serie Contos de Alentraia. Vete. O proxecto recibiu o nome 69 de A Coruña. Cielito lindo (1992). de Ángel de la Cruz. coa sinatura dun convenio co Concello da Coruña que posibilitou a realización dunha serie de curtametraxes entre 1994 e 1997 nas que a cidade tiña que ser protagonista. como sucede en La vida es un dolor (1996). un dos máis prolíficos curtametraxistas galegos quen. Atlántico Express (1993). Global S.. . a Xunta de Galicia convoca o certame Tramas da rede multimedia. Estas iniciativas contaron coa estreita colaboración da Escola de Imaxe e Son da Coruña. Cuba libre (1996). e La sangre del enemigo (1995). de José Luís Ducid. de Luís Liste. En canto ás producións subvencionadas pola Administración. chamada 25 en 24. Antares e a EISV. de Ricardo Llovo e Francisco Carcallás. de Chema Gagino e The end (1996). de David Breijo. que facilitou unha boa parte das infraestruturas e coordinou as producións. de Beatriz del Monte. A conclusión máis importante desta iniciativa é que aparece unha nova xeración de creadores e de equipos cunha boa cualificación profesional. Galivisión. Destaca. de Sandra Sánchez. tamén as universidades de Santiago de Compostela e da Coruña entraron a apoiar proxectos. de Alber Ponte. ¿De dónde llamas? (1996). decide abordar a produción dunha serie de historias cinematográficas que debían ter a televisión ou o televisor como motivo da ficción. creado en 1986 por varios estudantes da rama de imaxe da Facultade de Ciencias da Información de Madrid. En 1996. A todo tren (1995) de Lidia Mosquera.. unha duración de 10 minutos que debe ser plasmada nunha semana de rodaxe como máximo. Estas características perduran na seguinte convocatoria de 1996. un musical bélico 69 A selección –4 propostas por quenda⎯ efectúase mediante a convocatoria dun concurso de guións cinematográficos de curta duración dirixido a mozos de entre 18 e 35 anos. mentres que a segunda impulsou a realización de curtas dende o seu Club de Cine e Vídeo Universitario. Esta iniciativa. 3. de Ángel de la Cruz e Televapor (1996).e mais a fundación da Asociación Galega de Produtoras Independentes (AGAPI) en 1994. Así mesmo. Davis (1993) ou Qué le pasó a mi Johnny (1994). de cine . Mátame unos cuantos (1996). de Alfonso Arauza. Polo demais. deu a luz a varias curtametraxes producidas pola súa empresa Sierra Madre Producciones. así mesmo. ano no que a Televisión de Galicia celebraba o seu décimo aniversario. Naquel momento. 3 para a gravación de son e 3 máis para a sonorización e o axuste. unha comedia realizada con son directo. de Miguel Calderón. Fussion. e entre as que figuran Cual dos extraños (1991). en 1994 a Escola de Imaxe e Son da Coruña lograba superar a súa principal limitación. Outra excepción á regra das subvencións é José Carlos Soler. de Carlos Alberto Alonso. un realizador que iniciou a súa actividade cinematográfica no seo do grupo Tornabón. o que se deixa notar no alto nivel de realización dos seus filmes. aínda que neste caso os autores escollidos optasen por proxectos máis experimentais. A gran liquidación (1995). e por último.. Afonía (1996).

La sociedad del espectáculo (2004). Á colleita de curtas de 2004 corresponden Metamorfosis 76. Un berro no silencio. Todavía una canción de amor (una historia de rock and roll). El barbero ciego (2002). O dedo. das curtametraxes cinematográficas realizadas no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia. La petición de mano. de Anxo Fernández. En xuño do 2003. o premio ao mellor actor (Luís Tosar) e premio especial ao director na IV Mostra Vila de Noia 2002. Tartaruga. constitúe unha pequena homenaxe a Marilyn e ao cine clásico dos anos cincuenta en forma de drama romántico. logo do triunfo nas terras ourensás. de Jesús Pérez Vázquez e María Xosé Costa Valiño. de Alex Sampayo. realizáronse un total de seis curtametraxes na comunidade galega dentro do Programa Facendo Cine en Galicia. Hipotálamo (2002) é a primeira curtametraxe de Fran Estévez. Alberto Tomé e Mario Roldán. dentro e fóra de Galicia. de Beatriz del Monte. que foi protgonizado por María Esteve e Miguel de Lira. de Alex Sampayo. e O partido. Esta curta logrou o premio ao mellor actor ex aequo e mención guión na VI Mostra de Curtmetratges Mataró 2002. O proxecto Curtas nace co obxectivo de promover e difundir anualmente. e da participación na Sección Oficial de Curtametraxes da XLVI Semana Internacional de Cine de Valladolid (Seminci 2001). Mellor dirección de fotografía. de Alicia Conhas para a EISV. Do mesmo ano son Ipso facto. a produción de curtametraxes galegas. Ciclo (2002. de Alex Sampayo. que ascenden a 180. un filme que conta cun guión de Anxos Sumai e de Tonhito de Poi. estreouse a curta de Arturo Calvo. 71 Presentáronse un total de 25 solicitudes para optar ás axudas do exercicio 2002 do programa. a EISV e Area Master e dirixida por Xavier Jácome e Martín Fiallega. que foi a gran triunfadora dos premios Agapi 2000 70 No ano 2002. a Consellería de Cultura elixiu seis proxectos: En qué consiste la vida. onde conseguiu os premios do público e á mellor actriz. baixo a produción de Vaca Films. Lobos.000 euros aproximadamente. Esta curta. Despertar en París. de Denis Horro e José Antonio Moure. Tras triunfar no Festival de Noia. Comunicación e Turismo da Xunta de Galicia para a promoción da actividade cinematográfica entre os novos produtores galegos de entre 18 e 35 anos. Ya. ademais do premio á mellor interpretación masculina no Festival de Cine de Alcalá de Henares (Alcine 31) para Santi Prego. As louras prefírenos cabaleiros (2003). Filmanova) foi rodada en alta definición e dirixida por David e Tristán Ulloa. de María Isabel Bilbao e Diana Araújo. O Consorcio Audiovisual de Galicia considera conveniente arbitrar unha vía que permita a promoción das curtametraxes cinematográficas de ficción e animación mediante a concesión de axudas á promoción e divulgación. protagonizárona Luís Tosar e Luís Zahera72. O derradeiro grolo e Minas . 72 73 74 75 89 . dirixida por Fran Estévez e producida por Producciones Hipotálamo e Producciones Vigo. unha comedia producida por Licor Kafé Films. Toxic percebe. Di algo foi dirixida por Luís Deltell e producida por Lorelei Produccións. Mellor dirección artística e Mellor montaxe. A curta gañou o premio do público no IX Festival de Cine Independente de Ourense. de Daniel de la Torre. 75 73 . tanto no eido nacional coma internacional.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA en inglés subtitulado ao castelán e O río ten mans (2000). dirixida por Alber Ponte. de Os films da píntega. que puxo en marcha a Consellería de Cultura. Entre todos eles. 70 Mellor curta. Premio The Crypts á mellor curta fantástica e terror no XXVIII Festival Internacional Filmets de Barcelona 2002. que conta no seu cadro protagonista con Luis Tosar. La buena caligrafía 74. de Sergio Vázquez. unha resposta escrito-audiovisual a dúas presentacións dos realizadores: a instrumentalización do retrato e a adaptación do ensaio homónimo do situacionista francés Guy Debord. O doce. premio exit del público no Curt Ficcions 2003 e segundo premio á mellor curta nos premios Siroco 2003. que adaptaron a obra homónima de Antón Chéjov a Galicia. foi galardoada co premio á mellor curta polo xurado dos premios Mestre Mateo 2003. Mellor guión. Estes podían solicitar o uso de equipos de vídeo dixital para os seus proxectos. Tiempos de espera . que tiñan que ser realizados 71 integramente en Galicia . de Ánxel Nine. Fran Grela.

Fuentes) 2004 Catálogo Minotaurimaquia (J. que por primeira vez chega a Galicia. Luís Tosar ou Miguel de Lira. dirixido e producido por Alberte Pagán. 77 Os efectos especiais correrán a cargo do profesor Ricardo Spencer que. Ricardo Llovo ou Xosé Zapata como realizadores forman parte deste proxecto. que explota ó máximo as posibilidades do formato anamórfico. no 2005 Curt Ficcions levou a súa terceira edición a Madrid e 76 Para a rodaxe de Mártires contouse cun guindaste especialmente concebido para o seu uso audiovisual. . para o que terá que contar de novo coa produtora catalá Grup Cinema Art&CECC. Máxima pena é o proxecto de primeira curtametraxe en formato CinemaScope de IB Cinema. no que interviñeron varios vehículos nun despregue sen pecedentes no sector da curtametraxe nacional. proxecto conxunto entre Mr. Mártires. O mesmo ano viron a luz unha 76 curta de Lorelei Producciones La teoría del espejo (2004). Márquez & M. Séchu Sende. Suso de Toro. Panta Rei (todo flue). ademais de novos actores da escena galega. de Pachi Baranda e Manuel Nanín. dirixida por Simón Casal de Miguel. Curiá) Di algo (Luis Deltell) Bobo Furcia (A. de Luque Mathews. Misto Films e Fundación AISGE. Outro día máis. os cines Os Rosales da Coruña proxectaron unha vintena de curtametraxes na oitava edición de Curt Ficcions Helmo Cineplex.de Mr Misto Films protagonizada por Isabel Blanco. que estreou en 2002 As Muxicas. hoxe por hoxe. Dúas iniciativas destacan na difusión das curtametraxes galegas: Cortosionismo: todo cabe nunha curta. os actores e actrices Mabel Rivera. O fenés Carlos Alberto Alonso. Etcheverry) Minas (Dani de la Torre) La valiente (Isabel Ayguavives) A teoría do espello (Pedro Corredoira Alonso) Notamotof (Rubén Coca) 2003 Catálogo II A Subela (Luis Avilés) Meigallos. Durante unha semana. Curiá) Taxia (David Robles) Ciclo (David e Tristán Ulloa) Catálogo I A escola das areas (T.P. Rosas . Conde e V. un traballo no que participarán Celso Bugallo. e Galiza. Tras un longo camiño. A canción de Femerlín. que leva por título Contosionismo: todo cabe nunha curta. Conde e V. e Margarita Ledo. co que se rodaron determinadas secuencias de acción. actrices e realizadores. está preparando a súa próxima curta. directores. actores. 78 Escritores como Manolo Rivas. de Xosé Zapata para IB Cinema . unha ficción realizada polos alumnos da Escola de Imaxe e Son de Vigo. traballaron para ofrecer Hai que botalos. Feli Manzano ou Pepo Suevos. coa colaboración de Coren77. de Producciones Hipotálamo. rodada no barrio de Caranza en Ferrol. Sampayo) Los Crebinsky (Enrique Otero) Trofeo (Emilio José Alvarez) Fonte: Elaboración propia. e traballou en boa parte das producións galegas dos últimos anos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Xa en 2005 estreouse Como foi o conto. un proxecto audiovisual que ofrece 25 curtametraxes que fai un percorrido moi crítico polo país de cara 78 ás eleccións autonómicas de 2005 e que está promovida por Burla Negra e A Fraga Maldita . entre outras profesións do sector. Curtametraxes seleccionadas no programa Curtas do Consorcio Audiovisual de Galicia 2005 Catálogo Redondeo (Alex Sampaio ) La buena caligrafía (A. Sampaio) Lobos (Dani de la Torre) Máxima pena (Juanjo Gimenez ) Rosas (J L. Guionistas. Sampayo e Pekas) O trasto (Rafael Calvo) As loiras os prefiren cabaleiros (A. Tamén son de 2005 Chicken Gun: con pollos y a lo loco. Fely Manzano e Matilde Blanco. dirixido polo experto realizador catalán Juanjo Gimenez. Belladona. sombras e papas de arroz (T. é o único especialista en efectos especiais de Galicia. Rosa Aneiros. que levou á Coruña a proxección dunha vintena de traballos e a primeira sesión de ON&OFF Rede de curtas. que tivo o seu punto de partida en Barcelona hai oito anos.

Esta misma fonte estima que en 2004 producíronse ó redor de 764 películas longas entre os 25 estados. o cinema europeo (necesariamente transnacional) e o cinema latinoamericano (moi incipiente e que se trata de abrir camiño entre Europa e o mercado latino estadounidense). como son a distribuidora de video e DVD Cameo. Algunhas das súas principais producións de Continental son Fisterra. xa en 1989. a sede da Sociedade de Xestión de Artistas e Intérpretes acolleu en Compostela a sesión inaugural de On&Off Rede de curtas. que foron xurdindo a partir dos anos 80 do pasado século. En particular. Continental. Durante aquela década sucédense fundamentalmente traballos de videocreación. videoclips e publicidade. a entidade financeira Caixanova súmase ao conxunto de accionistas da compañía cun 20% do capital social e. a empresa 79 81 Na edición deste ano 2005. baixo a marca Xavier Villaverde Asociados. 24 mais que no 2003. dirixida por Xavier Villaverde. o cinema indio (para autoconsumo exclusivamente. ten lugar a rodaxe da primeira longametraxe que lle dará nome á futura empresa. un proxecto conxunto entre Mr. 80 Ademáis. cando aparecen as primeiras producións no audiovisual galego. Constituída formalmente en 1990. producíronse nos 25 países da Unión Europea 752 longametraxes. produción e realización de televisión e cinema. Filmanova é un grupo audiovisual centrado na creación.F. dende 2003. para dar a coñecer o mundo das curtametraxes a través de citas de carácter mensual. o sector español mostrou un positivo dinamismo cun total de 92 filmes integramente nacionais. situándose o 51 % restante en mans dos socios tradicionais. A empresa foi fundada en novembro de 1999 por Antón Reixa. unha cifra que supón un incremento de 25 filmes (+3%). ata 80 consolidar un catálogo que a sitúa nunha posición de primeira orde no estado . Dentro do plan de promoción da curtametraxe. estructura e plantexamento empresarial. o ano 2002 Continental realiza unha ampliación de capital a partir da que conta no seu accionariado cos máis sólidos inversores financieros galegos: os grupos Rosp Corunna e R.1. así como o Consorcio de Exportación de Cine Español e Iberoamericano Latido. Posteriormente. pasa a denominarse Filmanova. segundo un informe do Observatorio Europeo do Audiovisual.3 A importancia económica da produción cinematográfica Na actualidade pódense establecer catro grandes bloques de produción cinematrográfica no mundo. Galicia fai a súa contribución á produción cinematográfica española a traveso de unha serie de compañías produtoras de distinto tamaño. A Vida que che espera. así como as sociedades Gescaixa Galicia (a través do seu fondo Invercaixa Galicia FCR) e Xesgalicia (a través do seu fondoEmprende) . Misto Films e a Fundación AISGE. Para que non me esquezas ou Heroína. Sei quen es. o Consorcio Audiovisual de Galicia asinaba a mediados do 2005 un convenio con Yelmo Cineplex para que se poidan ver na gran pantalla os traballos que forman parte do catálogo Curtas 04. respecto dos 727 que se produciron en 2002. Os Luns ao Sol. non estritamente nacionais: o cinema americano (hexemónico e que admite marxinalmente no seu seo as propostas do cinema independente que só acadan recoñecemento en Europa). Galicia inscríbese de cheo no cinema europeo. Vitoria e A Coruña79. Para levalo adiante. Curt Ficcions Yelmo Cineplex quixo darlle un impulso definitivo á presenza da curta antes da proxección dunha película nas pantallas de cine. En 2001. onde termina o mundo. Durante o 2003. Estes inversores contan co 49 % do capital social. 81 91 .F. Continental abríu novas liñas de negocio que lle permiten participar activamente nas distintas ventanas de explotación. A historia de Continental Producciones remóntase a 1982. Por outra parte.E. Neste período de tempo. algo só posible pola gran cantidade de poboación de India). 3. desenvolve unha actividade cinematográfica ininterrumpida.. Trece badaladas. cun volume de produción que crece cos anos e potenciando os seus departamentos de desenvolvemento e marketing.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA aterrou en dúas novas cidades. Beatriz del Monte e Xosé Morais co nome de Filmanova.

a primeira película Dogma do cinema español. Algunhas das longametraxes no seu haber son La gran comedia. 82 Ben situada no ranking de taquilla. a tv movie. O lapis do carpinteiro e a curta Ciclo) e televisión (a serie de ficción Galicia Express. Tamén realizaron unha mediametraxe. de José García Hernández. baixo a dirección de Juan Pablo Etcheverry. Secuestrados en Xeorxia ou os documentais 4 puntos cardinais e Santa Liberdade). Entre as súas fitas máis recentes figuran Érase outra vez. Estes once novos socios súmanse á produtora galega Filmanova. soy yo. 82 como as coproducións con Arxentina Cama adentro. Caixanova e Galeban 21 Comercial (Banco Gallego). e as curtas Toda clase de pieles. Formato constituíuse como produtora en marzo de 1989. a súa participación na longametraxe O agasallo de Silvia. acomete en solitario a produción do documental Lobos Acosados. participou en filmes xa en explotación como Lena.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO desenvolveu xa varias producións de cinema (as longametraxes Lena. . xa que foi fundada en 1985 por Juan Pinzás e Pilar Sueiro. A empresa coproduciu a longametraxe Divertimento (2000). Si lo sé no vengo.000 espectadores. de Jorge Gaggero. La verdad sino miento. Tras a rodaxe de varias TV movies. O lapis do carpinteiro. a impulsora de éxitos de cine español como Al otro lado de la cama. Atlántico Films é unha produtora de cine veteranas en Galicia. Amaneceres ou Régimen abierto). como Sara. Iníciase no mundo da produción cinematográfica como produtora das curtametraxes La calle del general Aleson e O Trasto. Alex y yo e Dous. de Juan Taratuto . Dende os comezos apostouse por combinar a mellor calidade de imaxe. o proxecto estrela é. Di algo. a compañía produciu. C. non obstante. que forma parte dunha triloxía pendente de remate e que inclúe Días de voda e a aínda non estreada O desenlace.) é a única empresa galega dedicada ao cinema en todas as súas vertentes: produción. sen dúbida. e No sos vos. que estuda o afundimento de submarinos alemáns nas costas galegas durante a II Guerra Mundial. Filmanova Invest conta co asesoramento de analistas financeiros internacionáis para o desenvolvemento desta operación. unha película de animación baseada nos personaxes creados polo debuxante Xaquín Marín. El trasto. El juego de los mensajes invisibles. Borja Pena e Alex Castro. O proxecto de produción máis importante é.B. A Saúde. exhibición. ademais dalgunhas producións para televisión (A memoria cotiá. Para esta rodaxe efecturon unha 2 ampliación das súas instalacións. O ano da carracha ou Mar adentro e realizou investimentos financeiros en proxectos a punto de estrear. ambos con ampla traxectoria na produción de curtametraxes. Igualmente. a curtametraxe de animación Minotaurmaquia: Pablo en el laberinto. Lauburu e Malfeito. A operación mais recente de Filmanova Invest foi a coproducción da longametraxe Camarón. creada a comezos do ano 2001 e que conta co aval da experiencia de anos de traballo noutras compañías dos seus socios fundadores: Xosé Zapata. entre outros traballos. acadou en dous semanas 100. Tres no Camiño. Descongélate. que ocupar 700 m . de Hannes Stöhr. a longametraxe de animación Linko Killer Machine. Cinema (previamente Servicios Audiovisuales Ignacio Benedeti S. Godspeed (2003) e varias curtametraxes como Sabes que te quiero. un filme rodado en sistema de alta definición. I. Telespan 2000. creada para investir en proxectos cinematográficos nacionais ou internacionais. tanto dos seus socios coma alleos. Lorelei Producciones é unha compañía centrada no mundo cinematográfico. Días de fútbol ou Torremolinos 73. te seguiré amando. La leyenda de la doncella ou Cuando el mundo se acabe. dirixida por Dionisio Pérez. En preparación. distribución e arquivo. De momento. Descongélate. dirixido por Xosé Zapata. que foron os fundadores do proxecto. Delta e Sincopado. ou a coprodución con Alemaña Galatasaray-Depor. incorporouse como accionista a Filmanova Invest na última ampliación de capital que levou a cabo na primeira metade de 2004 esta sociedade. cun alto valor engadido creativo e artístico. Entre as súas principais producións figuran a longametraxe O agasallo de Silvia.

dirixida por Isidro Ortiz e Cargo. O Fondo Raíces. implica ao Instituto Nacional de Cine e Artes Audiovisuais de Arxentina (INCAA). en 12 fíxoo baixo a fórmula de adquisición de dereitos de emisión. A iniciativa toma o seu nome do proxecto que hai dous anos puxo en marcha o INCAA. el origen. 2003 e 2004 algunhas películas do talle de Trece badaladas. Galicia e Arxentina. Camiño de Santiago. xunto á canle privada. Pola súa parte.000 euros para o ano 2005. e vinculadas a ésta. O dito fondo. Ilegal ou O agasallo de Silvia (ambos do 2003) ou Un bosque de música. constituíronse Vici Produccións e Vimbio Filmes. Italia e Alemaña. a TVG coproduciu durante 2002. Días de voda e Os luns ó sol (todas de 2002). Zenit Televisión. o Instituto Catalán das Industrias Culturais (ICIC) e o Consorcio Audiovisual de Galicia. co propósito de lle dar continuidade á actividade cinematográfica en Galicia. No marco da Semana de Cine Arxentino en Galicia subscribiuse en Santiago de Compostela o Fondo Raíces. A TVG ven colaborando na produción de longametraxes galegas… 93 . Polo que respecta a longametraxes. A participación nestas novas producións enmárcase na política de apoio ao audiovisual galego desenvolvido pola canle pública ao longo dos últimos anos. ICC e Gestmusic Endemol. para chegar a acordos de coprodución cinematográfica. traballa con xóvenes directores e guionistas galegos provintes das curtametraxes. unha coproducción internacional de sete millóns de euros dirixida por Clive Gordon. A recentemente desaparecida Fenda Films centraba a súa actividade na produción de longametraxes (35 mm) para a distribución cinematográfica e o mercado televisivo. ambas estrenaranse no outono do 2005. creada no ano 2003. entre as que figuran as películas con participación galega Un rey en La Habana ou Seres queridos e o de animación P3K Pinocho 3000. Entre as súas producións cabe destacar a curtametraxe Las rubias los prefieren caballeros (2003). que está dotado con 450. a cadea participa como coprodutora na longametraxe La bella Otero. e que centra o seu esforzo no desenvolvemento de cine enmarcado no xénero fantástico e de terror. convocando representantes do Estado español e das comunidades autónomas historicamente ligadas a Arxentina. O misterio Galíndez. O lapis do carpinteiro. ao que se pretende que se vaian incorporando outras comunidades autónomas españolas. Galicia e Arxentina. O ano da carracha. en colaboración con produtoras galegas e televisións e empresas audiovisuais do resto de España. que nace co obxectivo de impulsar as coproducións cinematográficas nas que participen empresas de Cataluña. Adai Films foi fundada en 1994 por Ricardo García Arroyo e Xosé Xoan Cabanas Cao.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Vaca Filmes é unha produtora cinematogáfica recente. unha coprodución europea que se rodará en outubro próximo e na que participan. participando en proxectos propios ou en colaboración con outras produtoras españolas ou estranxeiras. En fase de postproducción encóntranse as longametraxes Somme. e ten previsto destinar no 2005 uns 33 millóns de euros a este concepto. Dos 18 títulos nos que participou Antena 3 en 2004. require que os proxectos conten con participación de empresas dos tres territorios que o asinaron: Cataluña. unha especialización coa que aspira a competir no mercado internacional. baixo a dirección de Manuel Castelao. Tres en el camino ou A promesa (todas eles do 2004). Posteriormente. Dende que comenzou a súa andaina. A Televisión de Galicia ven colaborando na produción de novas longametraxes galegas e numerosas TV movies. e outras compañías e televisións de Francia. en cumprimento da denominada Lei do 5%. por parte española. Antena 3 investiu 23 millóns de euros durante 2004 na coprodución e compra de dereitos de películas e TV-movies españolas e europeas.

que. Aurum e Lauren. É interesante sinalar que nalgúns casos estas coproducións obtiveron máis da metade dos seus espectadores nos países socios. os oito primeiros eran coproducións. 21. ou de acordo cunha repartición por rexións ou zonas. que traballa a través da empresa Tripictures. NewLine. son ⎯tamén⎯ os grandes estudios os propietarios de numerosos multicines abertos en centros comerciais. A isto engádeselle o feito de que. xeralmente. entre outras. ademais de recoller en España as marcas locais Araba. 8 Femmes.) e. Así. No panorama distribuidor existen. mentres as multinacionais poden manter sucursais dentro dun territorio. en xeral. Por outra banda están as distribuidoras promovidas en cada país cun ámbito de acción restrinxido aos seus mercados: Filmax-Sogedasa. e no galego.9% en Dinamarca.2% en Francia. Outros cinco venderon entre 5 e 10 millóns de entradas . Columbia. Muere otro día e About a Boy Gosford Park. en 2002 conseguíronse porcentaxes de espectadores relativamente altas: 24. Alta Films. grandes distribuidoras que traballan en todo o territorio español.5% en Italia. En 2002. por un lado. Iberoamericana e C. 10. Para máis inri. Os filmes europeos máis amplamente distribuídos en Europa son os británicos.2 A DISTRIBUCIÓN DE CINE Media Salles presentou un informe sobre a circulación dos filmes europeos no noso continente durante 2002. Planeta. en particular. Misión Cleopatra. oito filmes concitaron fundamentalmente a atención do público. segue o mesmo modelo que aplican a calquera país europeo occidental: o seu control poden exercelo directamente. cuxo obxectivo é realizar unha análise en profundidade das dificultades que sempre experimentaron as películas continentais para traspasar as fronteiras do seu país de orixe. De feito. Buenavista ou U. o informe resalta unha alta concentración de espectadores europeos en torno a un puñado de títulos. curtametraxes ou documentais.I. Tripictures. nos últimos tempos. Metro Goldwin Mayer e DreamWork. Vértigo.0% no Reino Unido e Irlanda. que se establecen como empresarios autónomos nas zonas periféricas. seguidos dos franceses e dos alemáns.P. Pero con estas empresas coexiste outro tipo de distribuidor que opera en ámbitos xeográficos máis restrinxidos. negociando a representación dos seus produtos con algún distribuidor independente. A actividade das multinacionais de distribución audiovisual no mercado español. mantendo unha delegación propia con sucursais repartidas polo territorio. B. ou indirectamente. entre os filmes europeos máis vistos en Europa en 2002. dentro das que se poden diferenciar as filiais de distribuidoras ou estudios norteamericanos e as distribuidoras de orixe nacional. e 10. 10. polo que as producións que se proxectan nesas salas se limitan ao catálogo do estudio correspondente. Deles.3% en Luxemburgo. O informe tamén apunta que as coproducións xogan un papel esencial. no segundo. No primeiro dos casos estarían Warner. Un recente estudio realizado polo ICAA demostra que. ao problema da distribución súmaselle o da promoción. As multinacionais de distribución audiovisual aplican o mesmo modelo en tódolos países europeos 83 84 Astérix y Obélix. Hable con ella. Hipano Fox.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 3. a partida máis modesta é sempre a que se destina a plans de promoción. (consorcio que comercializa os filmes de Universal. Este mecanismo é o que a fin de contas dificulta a chegada aos cines de películas que non sexan distribuídas masivamente por estas empresas. En canto á distribución de filmes españois. Por exemplo. o modelo máis implantado é o dos subdistribuidores. tres obtiveron máis de 10 millóns de espectadores ao longo e 83 84 ancho de Europa . se produce en círculos periféricos. Éste adquírelles as películas ás grandes distribuidoras a cambio dunha porcentaxe sobre a súa posterior explotación. Amelie e Resident Evil . dentro dos orzamentos nos que as produtoras se desenvolven para a realización de filmes.

por vez primeira. con unha dotación de 180. segundo o Ministerio de Cultura. En palabras do crítico. En marzo de 2004. A tendencia en canto ao volume de copias para a súa explotación nas salas segue en aumento no Estado español. Co paso dos anos confírmase a crecente centralización desta actividade maioritariamente desde Madrid. A tendencia a seguir márcaa novamente o mercado estadounidense. De feito incrementouse nun 6.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA mercadotecnia e comunicación. deciden apostar por producións alleas ao mercado estadounidense castigan doutra forma os pequenos produtores. etc. a distribución é se cadra o sector máis inmobilista e involutivo de cantos conforman o audiovisual galego desde unha perspectiva histórica. Por último. subvencións para apoiar a comercialización de produtos audiovisuais e a presenza nos mercados de obras orixinalmente producidas en lingua galega. elenco de actores e directores. O lanzamento dunha longametraxe cinematográfica e o seu funcionamento posterior no mercado vén determinado en gran medida polas actividades de mercadotecnia que se leven a cabo durante o ciclo de vida mesmo.). 95 .ROM. Esta ocultación leva a unha falta de interese entre os potenciais espectadores. ata acadar as 45. e a escasa vontade empresarial de constituír unha compañía distribuidora galega que. o obxectivo das axudas é intentar equilibrar a presenza na rede das producións galegas. que cada vez lle concede maior importancia á estratexia EE. Se en 1935 existían 14 empresas distribuidoras en Galicia. equipararse ás promocións norteamericanas. Segundo o Consorcio. está o chamado drama das copias: as multinacionais da distribución que. coa distribución dun escaso número de copias nos cines. contraproducente para a conta de resultados das nosas produtoras cinematográficas.7% máis).882. A Consellería de Cultura. A ausencia dunha estratexia de venda e promoción na maior parte das producións é un mal que significa a inexistencia pública e mediática da produción audiovisual galega e o seu descoñecemento polo público en xeral. na medida do posible. A Consellería de Cultura convocou subvencións para apoiar á comercialización das producións 85 Os resultados que se obterán dependerán da selección de historias. á inversa da práctica habitual de Hollywood. segundo os datos recollidos dun informe do ICAA. adquirindo especial relevancia nos últimos tempos as novas tecnoloxías e os novos soportes (sitios web.UU.000 euros a potenciar a promoción audiovisual en Internet dentro do seu plan de actividades para 2005. para que poidan. e-card. segundo recolle na súa comunicación no II 85 Congreso Galego Audiovisual Lorena Rodríguez .2% durante 2003.000 euros. á parte de darlle saída aos filmes galegos no propio territorio. da campaña de comunicación. finalmente. do público obxectivo. Comunicación Social e Turismo convocou en 2003. da segmentación do mercado e do posicionamento do filme. investigador e divulgador cinematográfico Miguel Anxo Fernández. no 2005 só sobreviven dúas desas operadoras. concede cada vez máis importancia a promoción das producións de promoción das producións. do aproveitamento das axudas institucionais e da porcentaxe de presuposto destinado á promoción. 26 desas películas comercializáronse con máis de 300 copias (3 con máis de 500).1% menos que o ano anterior) e importáronse 419 producións estranxeiras (un 1. o Consorcio Audiovisual de Galicia tamén considerou oportuno establecer accións de promoción exterior do produto audiovisual galego e ademais destinou 60. os poña en circulación no resto do territorio español e a nivel internacional. da presenza en festivais e mercados. en Vigo: Baño Films e Suso Zinea. No ano 2003 estreáronse 106 películas españolas (un 13. polas 23 do ano anterior. CD.

3 empresas en Galicia se dedican maioritariamente a distribución cinematográfica 3. Pereira Nouche Ufilms (Ulargui Films) Salvador Avendaño Vigo Espectáculos Celta F.2. e facturaron no exercicio 2003 un montante de 1. Cinema tramita os dereitos de exhibición pública non comercial cos propietarios do copyright. Malia as limitacións que lle veñen dadas pola súa condición de subdistribuidor e de carecer de calquera estímulo institucional. S.1 As distribuidoras dos títulos de cine producidos en Galicia Moitos dos problemas que sofren os produtores independentes ou os autores noveis en Galicia poden ter a súa raíz na falla dun distribuidor que posibilite o acceso da súa película ás pantallas tanto da nosa comunidade como de fóra dela. Filmax. Ignacio Benedetti Cinema desenvolve o potencial de exportación do audiovisual galego mediante a súa distribuidora Gallaecia Cinema. .07 millóns de euros. Recientemente. así como da distribución para todo o Estado doutras producións independentes. Emilio Baños conta nos seus catálogos cunha elevada porcentaxe das longametraxes feitas en Galicia. Velaquí a relación das distribuidoras cinematográficas coas que teñen que negociar as produtoras galegas para que as súas películas cheguen ao público: 86 Dalgunhas destas películas conta coa posesión plena dos seus dereitos audiovisuais en formato de 16 mm para toda a Unión Europea.B. Suso Zinea comezou a operar no ano 1995 coa distribución cinematográfica como actividade fundamental.L. Mercado 1935 Atlantic Films Filmófono Román González Hispano Foxfilms A Coruña José Ledo MGM Ibérica José Miguel Montero Paramount Films G. con tan só 7 empregados. así como das rodadas en localizacións galegas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución histórica das distribuidoras de cine en Galicia. Na actualidade encárgase da subdistribución para o norte e noroeste do material de Warner Sogefilms en circuítos periféricos. Vértigo ou TriPictures e subdistribúe HispanoFox e Buenavista. I. distribúe materiais de Alta Films. Monroy Arizamendi Fonte: Miguel Anxo Fernández 1979 G. Gómez Ontaño Rogelio Tourón M. Baños Films. a empresa pechou os almacéns cos que contaba en Vigo. Ademais distribúe de forma exclusiva para o mercado europeo toda unha serie de títulos en formato cinematográfico. S. conta cun arquivo cinematográfico composto por máis de tres mil títulos en pasos de 35 e 16 mm. As empresas ubicadas en Galicia e dedicadas de forma maioritaria á distribución cinematográfia que figuran no Rexistro Mercantil son 3. á marxe das cidades. Das outras. Por outro lado. Suárez Bolado José María Arévalo José Pazos García Luís Caramés López Campanioni Alberto Balgoma Romay 1989 2001 Rogelio Tourón Alberto Balgoma Emilio Baños Secundino Otero Baños Films.L. distribuidor con sede en Vigo. Suso Zinea. considerado polas principais 86 filmotecas como o máis importante de Europa consagrado a cartoons .

a cinta foi vendida xa para cine en Benelux. existen algúns casos no panorama cinematográfico galego nos que a propia produtora se tivo que encargar da distribución do filme. Escandinavia e Chile. no ámbito internacional. Machín. Ademais. o que garantiu 97 . A multinacional Warner Sogefilms A. Iugoslavia. de Off Films. A noiva da medianoite (1997) e Canícula (2002). Francia. os filmes de animación creados por Dygra Films. Columbia Tri-Star Films de España. A promesa (2004). cunha delegación na Coruña. en gran parte. toda unha vida (2002). así como para Eslovaquia. A vida que che espera (2004) ou Heroína (2005). Lena (2001). P3K Pinocho 3000. os de televisión de pago. e Disney Channel Alemaña. Blanca Madison de Vici Producciones ou Un bosque de música. como é o caso de Fisterra. foi lanzada ao mercado con 250 copias. Super RTL adquiriu os dereitos de TV en aberto. Italia. Rusia. Divertimento (2000). En case todos estes países xa foi estreada con bos resultados de público. de Sun Lúa. La leyenda de la doncella (1994). é a máis poderosa das distribuidoras e contaba. Tirano banderas (1993). encargouse de distribuír no mercado español longametraxes como El juego de los mensajes invisibles (1991). onde termina o mundo (1999). o acordo inclúe os dereitos de distribución da nova serie que Dygra Films está realizando actualmente. de Vía Láctea Films. unha versión futurista do conto de Pinocho. Pero o acordo con Icon Films inclúe tamén os dereitos mundiais de TV. baseada na película orixinal de O Bosque Animado. Dáme algo (1997). O problema na comercialización do cinema galego é que se apoia. O lapis do carpinteiro. Frontera sur (1998). a distribuidora dos estudios TouchStone. licensing e publishing. e a pesar da competencia doutras producións de animación de factura norteamericana. Foi a que puxo en circulación películas como Continental (1989). La ley de la frontera (1995). co que os seus traballos son moito menos comerciais e alcanzan menor Foron varias as producións galegas que emprenderon a distribución fora do mercado español divulgación. Se buscan fullmontis (1999) ou Un rey en La Habana (2005). pola súa banda. foi a encargada da distribución de O bosque animado (2002) ou O soño dunha noite de San Xoan (2005). Ademais destes anteriores. Marrocos. Dygra Films e a produtora e distribuidora Icon Productions chegaron a un acordo no que esta comercializa todos os dereitos de distribución da película de animación O Bosque Animado. Portugal. DreamWorks e Paramount. segundo di Miguel Anxo Fernández. Alta Films tamén se encargou dalgunhas creacións de produtoras galegas. El misterio Galíndez (2002). o consorcio que comercializa as películas de Universal. distribuíu tamén algunha das producións galegas con maior recoñecemento de crítica e público. Isto non fai máis que poñer de manifesto. ata hai poucos anos. Sei quen es (1999). Ilegal. Desde a súa estrea en España en 2001. en pequenas produtoras que moitas veces non chegan aos grandes circuítos de exhibición e quedan fóra das posibilidades de distribución. como Cuando vuelvas a mi lado ou A lengua das bolboretas (as dúas de 1999). La Moños (1996). Miramax e Disney. O alquimista impaciente (2002). Descongélate (2003) ou Mar adentro (2004). Buenavista International Spain. xunto a empresas de Francia e Canadá. que foi dirixida por Daniel Robichaud e coproducida pola compañía española Filmax Animation. unha crecente incapacidade para estrear con autonomía e non en función dos ocos deixados polas producións norteamericanas. como é o caso de Belas dormentes. Dáme lume. Ademais. e xa se comercializaron os dereitos televisivos para os territorios anteriores. Hollywood. Os luns ó sol (2002). E. excepto en España. I.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA United International Pictures (UIP). Grupo Pi distribúe a longametraxe de Vía Láctea Films. Latinoamérica e Alemaña. Pero foron varias as producións galegas que emprenderon a distribución fóra do mercado español. Pola súa parte.

en poucos días. Italia. Holanda. a repercusión do filme de animación en 3D O soño dunha noite de San Xoan. Ademais. Noruega. A distribuidora arxentina Artkino Pictures estreou no inverno de 2004 o filme Días de voda nas salas cinematográficas de Arxentina. que xa foi vendido en toda Latinoamérica. e a canle de TV de pago Pan Latinoamericana adquiriu os dereitos para a súa emisión en Latinoamérica. Israel. onde o filme será estreado nas salas comerciais. de Venezuela. o que eleva a 61 o número de territorios nos que se distribuirá. espertaron unha grande expectación os novos proxectos de Dygra Films presentados no Cartoon. A presentación desta película no Cartoon Movie de Potsdam. Exipto. grazas ás distribuidoras Mima Fleurent (Francia) e Xenix Films (Suíza). Bélxica e Holanda amosaron xa o seu interese por este filme e estanse estudando os termos dos respectivos acordos. que organizaron sesións de kinetógrafo –un . Chile. o que permitiu a súa estrea en febreiro de 2005. China. Rusia. que produciron a empresa galega Dygra Films e a portuguesa Appia Filmes. Canal Arte adquiriu os dereitos de emisión de Minotauromaquia. entre os que se inclúen (á parte de España e Portugal) algúns tan importantes como Italia. Mondo TV adquiriu os dereitos de explotación para Italia e foi vendida tamén en Turquía e Ucraína. onde o filme tamén será distribuido en salas de cine. o MOMA de Nova York manifestou interese por estrear a curta neste importante museo neoiorquino en xuño de 2005.A. Arxentina. Uruguai e Paraguai. A película de Xavier Bermúdez León e Olvido estreouse en Francia e Suíza a mediados de marzo de 2005. 3..LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO a presenza da película nos principais festivais. Cando aínda non fora estreado. que finalmente se pechou con Sólida. onde continúan as negociacións. mentres que Francia. e avanzáronse notablemente as negociacións co Reino Unido e Alemaña. En Europa. Pablo en el laberinto de Juan Pablo Etcheverry durante os anos 2005 e 2006 en Francia e Alemaña. a través dun acordo coa distribuidora Scanbox Entertainment. Ademais. A presenza de Ilegal dentro deste acordo implicou o seu desembarco no Mercado Internacional de Cine. permitiu a venda da película a cinco novos países: Suecia. Finlandia. C. A excelente acollida por parte dos asistentes ó Festival de Cannes na edición do 2004 provocou que. Neste sentido. Nunha situación parecida atópase Gisaku. Bélxica. O lapis do carpintero foi vendida a distintas distribuidoras que se encargarán da súa explotación tanto en salas como en vídeo e canles de televisión de México. México. Bélxica e Países Baixos. o equipo de vendas internacionais de Lumina Films pechase numerosos contratos ata alcanzar os 40 territorios que xa están comprometidos. a produtora galega cerrou xa un acordo para a distribución de El espíritu del bosque en Rusia. Uruguai e Chile. Tamén se verá en Rusia. Tra-la presentación das primeiras imaxes de Cargo no Marché Du Film de Cannes 2005. Gran Bretaña e Suecia. Brasil ou Arxentina. a exhibición nos cines do seu país. aínda que tardou en alcanzar un acordo para a distribución en España. e a distribuidora Movie Movie. pecháronse acordos de venta nos territorios de Portugal. mentres se negocian acordos con outras empresas para a súa venda noutros territorios.3 A EXHIBICIÓN CINEMATOGRÁFICA As primeiras proxeccións de imaxes animadas das que temos noticia en Galicia tiveron lugar na Coruña o 2 de setembro de 1896 por iniciativa dos empresarios Pedregal e Ramos. agás México e Brasil. e está ultimando esta en Italia e Alemaña. Islandia e Dinamarca. A estes países europeos hai que sumar os territorios de España. Logo da súa exhibición en Cannes. onde tamén tivo unha excelente eco. non poido ser mellor.

o pioneiro José Sellier solicitoulle á corporación coruñesa o permiso para instalar. Duelo a muerte. prefabricados e instalados durante meses. Vía Láctea Editorial. Un jardinero sorprendido. un pavillón no paseo de Méndez Núñez no que poder proxectar as súas filmacións. Lino Pérez xa organizara exposicións en 1898 no Circo coruñés. en Galicia a nova modalidade do aluguer para exhibición. W. En 1911 o salón París coruñés comezou a promover. Llegada de un tren. agrupadas en sesións de dez. En 1906 inaugurouse o Victorious Graph en Vigo. o primeiro gag da historia do cinema. Historia do Cine en Galicia. Caballería española. o que favorece a construción de locais estables. En 1905 había trinta pavillóns en Galicia. as primeiras cintas para autoconsumo. Coraceros franceses. xunto cos cafés e teatros. o cinematógrafo da Porta do Sol. ou do pavillón Guignol en Vigo. ademais de dous nomes míticos na exhibición e na produción dos primeiros anos do cinema en Galicia: a saga dos Barbajelata e Lino Pérez. A Coruña. 1996. Especúlase mesmo sobre a posibilidade de que Lino Pérez subministrase estas películas a outros exhibidores. En 1905 abriu as portas do cinematógrafo Lino e. mentres o 88 encargado da proxección facía o cambio de cinta no aparato . [El Diario de Pontevedra. Teodora Sáenz. as barracas das feiras serán punto de exhibición de películas. Antonio Sanchís ou Luis de la Puente. malia algúns limitárense ás festas e á tempada estival. pasan a facer proxeccións de películas en lugares estables. probablemente. 6. En Vigo funcionaría tamén. 99 . A Coruña. concretamente durante o verán de 1897. algúns teatros. aos que habería que lles engadir un número indeterminado de barracóns. A algúns.no Teatro-Circo coruñés. 87 Vid. O cinematógrafo comezou a estabilizarse parcialmente en Galicia nalgunhas salas e pavillóns ambulantes. en menos de tres anos. había un descanso obrigado na escuridade. As sesións incluían todo tipo de materiais: chegadas de trens. que por eses anos podía considerarse máis ou menos estable. 5. películas de 50 segundos de duración. a historia permitiulles ter nomes propios: Matías Sánchez. en alamedas e prazas. 19 de abril de 1897]. Carreras en saco. Daniel Barreiro. Este foi o caso do teatro Circo en Lugo. inaugurando. cortes de tsares ou vistas de Niza. 3. a normativa sobre instalación deste tipo de locais endurécese. Tamén nestes anos. sábese que tivo lugar no Teatro Liceo de Pontevedra o 17 de abril de 1897.). como o Jofre en Ferrol ou o Principal en Santiago de Compostela. ata ben entrado o século XX. Una escena en Argel. 88 O programa da primeira sesión pontevedresa foi o seguinte: Primera parte:1. Trabajos de campo. xa na primeira década do século XX. Segunda parte: 1. o Apolo. “A chegada do cine a Galicia e as primitivas fórmulas de exhibición (1896-1908)”. L. pavillón estable que estivo aberto nos Cantóns preto de oito anos. Bomberos en Londres. 4. que servía indistintamente para rexistrar imaxes e para proxectalas. 5. J. 3. Ferrol e Lugo. procedentes de Lisboa e Porto. e mesmo anos. Batalla de nieve.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dos sistemas derivados do de Edison. vendedor de entradas e ata o charlatán-explicador das películas. Embajadores en Budapesth [sic]. en Santiago de Compostela. tiña xa a exclusiva na provincia da casa francesa Pathé. e correu a cargo dos delegados portugueses da empresa As primeiras imaxes animadas foron iniciativa de Pedregal e Ramos no 1896 César Marques e Alexandre de Azevedo. igual que o cinematógrafo Pinacho en Vigo. Logo proxectarían en Tui. en Castro de Paz (coord. con mangueiras de rega. certa sofisticación: levan organista ou pianista. p. Xosé Rodríguez Seoane. que proxectaba filmes do catálogo do pioneiro británico R. e en Ferrol. operador. dende 1902. Co paso dos anos. Unha das películas que se exhibiron foi a célebre Regador regado. Deste modo. Programou sesións de seis a dez e tamén se valía dunha cámara Lumiére. Próximos xa os anos dez. Os exhibidores ambulantes e os que pretendían estabilizarse encheron de cine toda Galicia na primeira década do século. 4. o New England. que ardería un ano despois. Banquete curioso. os pavillóns foron alcanzando. Entre película e película. 2. os dous levantados no ano 1899. Posibelmente se tratase do kinetógrafo de Prado (procedente de Asturias). 6. Castro de Paz. Por outra banda. Manuel Ureba. Paul 87 Canto á primeira sesión do cinematógrafo Lumiére. cabinas de ladrillo e outras medidas de seguridade. 37. 2.

Monforte. de obvia filiación ideolóxica (a cal lle deixou moi ben situado co triunfo da sublevación franquista). o que 89 Ben que realizou puntuais incursións no eido da produción: primeiro nos anos 20 coa serie España en África (composta de documentais de guerra a prol da causa africanista do exército español). Galicia contaba con cincuenta salas estables das cales aproximadamente a metade estaba baixo o control ou a influencia de Isaac Fraga. como os García Barbón e o Tamberlick de Vigo. Nesa época. logo na Guerra Civil a través da súa produtora Films Patria. empresario. coa estrea de El cantor de jazz no Tamberlick de Vigo. xunto con algúns colaboradores. De feito. o salón Apolo e o Teatro Principal. En 1910 alugou o modernista pavillón Artístico. produtor. o 31 de outubro de 2004 había 944 complexos con 8 ou máis pantallas. Fraga dedicouse o resto da súa vida á exhibición . En 1927. se ben a diferenza se acurta notablemente. En 1909.1 As salas de exhibición en Galicia Xa na actualidade. que foi explicador.30 en 1993. Tres anos antes comprara xa o Teatro Jofre en Ferrol.3. e proxectou en todas elas películas Pathé. logo do seu regreso a Galicia en 1908. o Doré e o Quiosco Alfonso da Coruña ou o Renacemento de Ferrol. xa foran levantados algúns dos grandes cines-teatros de Galicia. neses dez anos abríronse no mercado galego 88 novas pantallas. En 1922. das que 89 140 estaban en Galicia. percorreu a provincia de Ourense durante meses.45 en 2003. e a lombos dun cabalo. en 1888 nacera no Carballiño o que pode considerarse un dos galegos máis importantes da industria cinematográfica española: Isaac Fraga Penedo. Fraga instalou en Compostela un gran cinema ambulante no que simultaneaba a exhibición de películas con variedades. En efecto. Fraga é xa un empresario cinematográfico de gran relevancia que aposta pola exhibición das grandes superproducións italianas que tamén chega a distribuír.000 salas cinematográficas. Ourense e Vigo. na súa maioría multisalas nos centros comerciais das principais cidades. Dende 1950 foi conseguindo a maioría do mercado En dez anos abríronse no mercado galego 88 novas pantallas galego. Nos anos setenta controlaba cincuenta locais dos 300 que funcionaban en Galicia e tiña un posto importante no sector español. Lugo. A mediados dos anos dez. comprou un proxector co cal. país a onde emigrara con 18 anos. que funcionará ata 1914.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pola súa banda. . con cines na Coruña. os Royalty e Gran Cinema de Sada. Como consecuencia diso. exhibidor e distribuidor ao longo de máis de setenta anos. o número de salas de exhibición cinematográfica experimentou un importante crecemento en Galicia. fronte aos 885 do ano anterior. 3. aínda que de forma desigual en cada unha das provincias. Ferrol. como Ricardo Púente. concretamente durante o período 1993-2003. construído por Antonio Palacios no paseo da Ferradura compostelán. Fraga alugou tamén outras dúas salas na rúa Nova. que confirma que os multiplexes e os cines dixitais se estenden por todos os países do vello continente. e foi tamén pioneiro do cinema sonoro. Pontevedra. a empresa Fraga declaraba cinco millóns de pesetas de capital social e vendía proxectores alemáns da marca Ertel-Werke. En 1929. En Arxentina. proxeccionista ambulante. segundo o anuario European Cinema Yearbook -2004 de Media Salles. dato lixeiramente inferior á media española. Santiago de Compostela. España dispoñía de máis de 2. a evolución da media de pantallas por cine non fai máis que confirmar a tendencia a desaparecer das antigas monosalas que son substituídas por modernos complexos multisala. Esta tendencia é común a toda Europa. con películas como Quo Vadis o Cabiria e seriais de moitos episodios como La llave maestra. a media de pantallas por cinema pasa neste período de 1. descubriu o cinematógrafo e. a 3. en marzo de 1929 e. e o apoio de distribuidores como Emilio Baños. dende a que impulsou a serie ¡Arriba España! La Reconquista de la Patria. Malia o número total de cines ir descendendo. mantivo vivo o imperio ata a súa morte en 1982.

35% agás no ano 1999 no que se produce un retroceso que non se recupera ata o ano 2001. con 12.44% do total de pantallas de exhibición cinematográfica existentes na actualidade en Galicia. Pontevedra e Lugo supoñen. Pola súa banda.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA supón un crecemento do 6. que supoñen un 47. con 8 salas cada unha delas.31% 3 a 5 pantallas 24. case a metade das pantallas atopábanse en cines unipantalla (o que significa o 80.27% e o 12. En 1994.13% complexos de máis de 5 1 pantalla 10. Na actualidade. que supoñen un 55. o 36. Yelmo Cineplex Vigo e Multicines Galicia en Ferrol. a situación cambiou enormemente. Ourense aglutina a menor porcentaxe de salas de cine en Galicia. En termos de participación no total de pantallas en España.3% dos cines). Box Ourense. e Los Rosales. En calquera caso.160 no mesmo período.4%).519 a 10.36% do total. Así en 2003. só A Coruña contaba no ano 2000 con un complexo cinematográfico con máis de 8 salas de exhibició: Los Rosales. co 40. Ademais. comercial Galicia operativas están en en Máis de 8 pantallas 18. case a metade das pantallas atopábanse en establecementos con una soa sala de proxección (o que significa o 80.44%.71% respectivamente.7% e en 2003 é do 10. e o 40% entre 6 e 8.33% pantallas (o 55.22% do total de pantallas de exhibición cinematográfica existentes na actualidade en Galicia.93%.7%. estas porcentaxes son xa de 18. con 13 pantallas. Box Pontevedra.3% dos cines). mentres que no ano 2001 esta porcentaxe se reduce ao 17. e incrementouse a 8 a oferta de multicines con máis de 8 pantallas: é o caso de cine Box Plaza E en Vigo.9%.88% 2 pantalla 9. 6 a 8 pantallas 37. mentres que no ano 2001 esta porcentaxe se reduce ao 17. respectivamente.7%. mentres que no extremo oposto se sitúa A Coruña. Este descenso produciuse a custa da creación de cines con seis ou máis pantallas. Box Narón. O descenso produciuse a custa da creación de cines con máis de seis pantallas. máis da metade das salas de exhibición Distribución das pantallas de cine existentes en Galicia. no ano 2001 o 7. co 10. Yelmo Cineplex Lugo. Así o número de pantallas en España creceu sempre a taxas superiores ás 101 . con 13. No ano 2003. Polo tanto. obsérvase unha lixeira perda de importancia debido ao maior crecemento rexistrado en España. o número de pantallas en Galicia traxectoria seguiu unha crecente durante os últimos anos. a provincia de Pontevedra mostra un maior peso non tocante ao número de cines. Nos trinta países europeos nos que existen este tipo de centros. En 1994.22% das pantallas estaba en cines de máis de 8 pantallas.13 e 37. 2003. aínda que ao longo dos últimos anos se fai menor con respecto ao resto das provincias. Afondando neste tema. a distribución provincial das salas de exhibición en Galicia pon de manifesto a importancia da Coruña neste como noutros aspectos da industria audiovisual. o número de pantallas en multiplexes pasou de 9. A teor da información achegada polo ICAA.

con crecementos moi reducidos ⎯mesmo negativos en 1997– que tenden a achegarse ao crecemento cero. seguindo a tendencia xeral iniciada no resto do Estado. Isto ten un claro reflexo na evolución do número de pantallas no mundo. Se se observa a evolución destes crecementos. É o caso do Cine Vigo na cidade olívica. foron pechando as súas portas ao público. Ese retroceso. . o número de cines en Galicia descendeu de forma continuada durante os últimos anos. sen embargo. vese paliado coa progresiva 91 apertura de complexos cinematográficos en centros comerciais . En poucos anos os cines históricos galegos. cine Victoria e teatro Malvar en Pontevedra. apréciase claramente en todos eles unha tendencia lixeiramente decrecente. do cine Capitol. de modo que do ano 1995 ata o ano 2003 desapareceron o 44% dos cines galegos. Con eles non só foron desaparecendo as vellas salas con grandes patios de butacas e unha única pantalla. De feito. do Cine Riazor na Coruña ou dos multicines V e cine Fantasio en Vilagarcía. agás nos anos 1996 e 2001 nos que a os incrementos en Galicia superan amplamente aos españoles90. máis acentuada en España e Galicia que no total da Unión Europea e Estados Unidos. senón que se produce unha diminución cuantitativa temporal da oferta de salas de exhibición. Cine Avenida e Cine Yago en Santiago de Compostela. 90 Á hora de facer esta comparación é importante considerar que as taxas de crecemento españolas son superiores ás da Unión Europea e mesmo ás dos Estados Unidos.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO galegas. do cine Gónviz.

Ademais.38% Fonte: Elaboración propia.28 2000 66 161 2.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En España a tendencia é dende 1999 claramente descendente. 1993 Cines Pantallas Pantallas/cine 81 105 1. se non quedan entradas para a película que pretendía ver.45 2004 57 202 3.44 2001 65 180 2. 1993-2004.54 2004/1993 -29.01 1998 79 166 2.39 1995 86 124 1. como o chamado hábito sociolóxico de ir ao cine en vez de ir ver unha película en concreto: a audiencia diríxese aos multicines e. en caso de abrir un pequeno cine.38% 173. A principal causa de desaparición das salas de cine está moi relacionada cos problemas da distribución.30 1994 87 121 1.84 1997 80 161 2. Os cines históricos foron pechando as súas portas ao público. Cines e pantallas. con moitas menos oscilacións que no caso de España ou de Galicia Salas de exhibición cinematográfica en Galicia. Pero ter unha monosala supón tamén ter outros inconvenientes que as fan menos atractivas. Por ese mesmo motivo.02 2003 56 193 3. dáse tamén un terceiro factor que ten moito que ver co peche de grandes salas.10 1999 68 155 2. que se atopa en mans das multinacionais que negocian con grandes grupos de exhibición. compran billete para outra sala. É o encarecemento do chan a través dos impostos urbanos. co que o espazo no que se crea un cine é cada vez máis caro e resulta complicado encher un escenario de trescentas butacas para sacar rendemento.63% 92.44 1996 82 151 1. rendibles e interesantes que outros locais con varias salas/pantallas. a partir dos datos do Boletín Informativo do ICAA e Anuario 2005 de SGAE. tan só son accesibles as películas de distribuidoras como Columbia e Tristar antes de catro meses dende a súa estrea noutros cines comerciais. mentres na Unión Europea é a manterse en torno a un crecemento nulo.77 2002 64 193 3. 103 .

Cinebox conta co complexo de cines da praza Elíptica (Vigo). . Ourense e Pontevedra. hoxe centro cultural Caixanova. Pola súa banda. do Rosalía na Coruña. para a adquisición dos tres complexos cinematográficos que esta última compañía explotaba. Pontevedra (8) e Ourense (8) e agora a súa oferta en Galicia tradúcese en 3 cines. o que supón dispoñer a día de hoxe de 4 centros.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ao lado de todos estes casos de cines que desapareceron hai tamén unha serie de salas que souberon adaptarse á vida cultural. Pontevedra e Ourense). Recentemente adquiriulle a Lauren os tres centros galegos (Narón. cambiando de oficio. con 36 salas e 6. É o caso de Lauren Films que contaba ata finais do 2004 con complexos de cine en Narón (12 salas). hoxe sala de monicreques. en réxime de aluguer. con 1. En novembro de 2004 o grupo de exhibición cinematográfica Cinebox asinou un acordo con Lauren Exhibició. filial do Grupo Lauren. pero continuando no mundo da cultura. É o caso do cine Yago en Santiago.218 butacas. que foi inaugurado no ano 2000 e está dotado con 8 salas. Fronte a esta tendencia xeneralizada de peche das vellas salas. nas localidades galegas de Narón. con 28 pantallas de exhibición e 5.658 butacas. centro dinamizador da vida cultural da cidade herculina ou do antigo cine Rosalía de Vigo. os grandes grupos de exhibición de ámbito estatal fixeron a súa entrada no panorama cinematográfico galego.440 butacas.

con 2 pantallas e 269 butacas e os multicines Gran Arousa (Vilagarcía de Arousa).232 butacas. con 31 pantallas e 5. publicidade e outros (ingresos atípicos) supoñen o 18.3% mais que no 2002. con 2 pantallas e 315 butacas. Principais magnitudes das empresas de exhibición cinematográfica en Galicia. isto supón 5 cines. outro en Ribadeo. Cines Galicia conta con 4 cines en Galicia. que é propietaria de complexos como os multicines Hollywood (Monforte de Lemos) con 3 salas e 639 butacas. mentras que os ingresos por servicios de bar.1%). Filmax Entertainment conta xa co complexo Pontiñas en Lalín de 5 salas e inaugurou en xullo do 2005 outro de 11 salas no Porto Centro de Ocio na Coruña.742 39. que facturan entre todas case 7. dotados de 21 pantallas e 3. Yelmo Cineplex é o propietario do complexo Los Rosales na Coruña (13 salas). En conxunto. os multicines Duplex (Ferrol). todos eles multisala: multicines Equitativa.892 butacas.7 millóns de euros de facturación e un volumen de emprego de 296 traballadores. Pero ademáis. As salas de cinema españolas rexistraron unha facturación de 788 millóns de euros no 2003. e multicines ABC.910 524. multicines Bergantiños (Carballo).674. No ejercicio 2003 había en Galicia 31 empresa dedicadas á exhibición cinematográfica. un 2. e multicines Chaplin.070 butacas.028.250. 2003. de 2 salas con 490 butacas. pantallas e butacas no panorama da exhibición cinematográfica galega. con 5 salas e 1. de 6 pantallas e 730 butacas. e os multicines Xunqueira en Cee.732 butacas. con 7 salas e 1. Na actualidade a súa oferta en réxime de propiedade elévase a 3 cines. Así acontece con Coruña Films. 105 .39% Resultado 738. dispón de 1. de 4 pantallas e 510 butacas. En total.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A presenza de Cinesa en Galicia limítase ao complexo de Área Central.12% Nº de Empregados 72 597 729.440 butacas. Finalmente Novogil xestiona os multicines do Deza en Lalín. de 3 salas e 444 butacas. as empresas non galegas con salas de exhibición comercial ubicadas en Galicia facturaron nese ano 11.607 262.17% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. con 5 pantallas e 860 butacas. polo que en total estas actividades supuseron na comunidade galega 18.593 2. en Pontevedra. de 3 pantallas e 635 butacas. con 3 salas e 478 butacas.2 millóns de euros e deron emprego a 147 personas. o que supón unha oferta de 7 salas con 1. e o terceiro en Viveiro.62% Facturación 6. Xunto a eles.268 butacas repartidas en 11 salas. Gaper Cines é propietaria de 3 cines. algúns empresarios locais alcanzan certa relevancia en canto a cines. cines Lugo (8) e Yelmo Cineplex Vigo (10).5 millóns de euros e empregaban a máis de 140 personas. e mantén contratos de programación con algunhas outras salas. multicines Barbanza (Santa Uxía de Ribeira). conta con sete salas e 1. os dous na Coruña. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 21 31 47. multicines do Deza. con 5 pantallas e 860 butacas. con 3 salas e 454 butacas.9% da facturación restante. A venda de entradas segue a ser a maior fonte de ingresos das empresas exhibidoras (representa en torno ao 81. un situado en Cangas do Morrazo. en Santiago de Compostela. os dous multisala.095 butacas. según un informe elaborado pola consultora DBK.

Caldas de Reis. A segunda fonte de ingresos para as salas de cine foi a prestación dos servizos de bar (venda de bebidas.5 millóns.2 Recadación e espectadores das salas de exhibición cinematográfica de Galicia As salas de cinema españolas rexistraron unha facturación de 788 millóns de euros no 2003.43% da poboación galega carece de cine no seu municipio Tui. Verín.3%). Ponteareas. o que supón o 89.. O Porriño e Marín. Cecáis o máis salientable sexa o caso de Lalín que.). a cifra de negocio total acadou os 788 millóns de euros en 2003. as películas españolas situáronse en segundo lugar co 13. No 2004.5% o que asenta o protagonismo dos multicines en España. contaba cun complexo de cinco salas no marco dun centro comercial liderado por Eroski e.1% proveu da venda de entradas. As Pontes. os hábitos de asistencia a sala son baixos. segundo un informe elaborado pola consultora DBK.3. A audiencia dos cines no ano 2004 aumentou nun 1. snacks e outros produtos). De novo. que se situou en 4.8% aínda que. en 2004 o 48.81% dos municipios. e o aumento dos ingresos obtidos por outros conceptos. este retroceso foi do 2. que as xentes que viven lonxe das grandes cidades poidan gozar case da mesma oferta de exhibición cinematográfica de que dispón o público urbano.3% máis que en 2002.3%. por segundo ano consecutivo.9% da poboación.65 euros en 2003. Entre as salas subvencionadas pola da Xunta de Galicia están as situadas en Betanzos. O informe sinala que nese exercicio. un 2. Foz. os ingresos distintos á venda de entradas supuxeron en 2003 o 18. flocos de millo.4% de toda a audiencia. rompendo coa tendencia decrecente dos dous últimos anos. os cales representaron o 13% do total. O Grove. o que baixou a ratio de habitante por pantalla a só 2. paliar a baixa rendibilidade destas empresas que se sitúan no ámbito rural e evitar a súa desaparición. resulta paradoxal a convivencia de vilas que contan con dúas pantallas de exhibición (Caldas de Reis. Para Miguel Anxo Fernández. Redondela. Sada. a tendencia de crecemento que vén rexistrando a recadación media por espectador. contribuíron a soster o crecemento da facturación agregada das empresas do sector..LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Un total de dezaoito salas cinematográficas situadas en vilas e pequenas localidades galegas (seis máis que o pasado ano) acolléronse ás axudas á exhibición que convoca a Consellería de Cultura. o 4.3% máis que no 2002.. En concreto. O perfil dos espectadores que acoden aos cines está composto por homes de clase alta ou media comprendidos entre os 25 e os 34 anos e que posúen estudos superiores. Aínda así. Non obstante. ata os 137.). o 81. A finalidade desta iniciativa da Administración galega é por un lado. Comunicación Social e Turismo da Xunta de Galicia. Desa cantidade. A recadación mantívose estable a pesar do descenso no número de películas estreadas. e por outro. que as sitúan moi por baixo da súa rendibilidade. pola contra. xunto a outras con poboacións entre 10. EE.070. en pouco tempo. o número de espectadores que acudiu ás salas de exhibición cinematográfica en España reduciuse. a penetración do medio cine entre os españois descendeu por terceiro ano consecutivo no 2004 ata situarse nun 8. A Rúa de Valdeorras. Cangas.9% da facturación das salas de cine. Durante ese ano o número de cines tamén diminuíu nun 7.000 habitantes que aínda carecen de cine comercial (Ordes. O caso de Viveiro. Boiro. Nigrán.6%) e os ingresos por outros conceptos (2. Boiro..000/15. seguidos dos ingresos por publicidade (3.8% de espectadores. Deste modo. Segundo un estudo realizado pola axencia Carat.. o que supuxo un 2. dende finais de 2003. A Cañiza. mesmo A Ramallosa tórnase espectacular ao posuír tres ou máis pantallas.43% da poboación galega carece de cine na súa localidade. Desta forma. .7%. Ribadeo e. foi testemuña do desembarco doutro complexo de cinco salas noutra grande superficie de comercio e ocio que se levantou non centro da vila.UU seguiu sendo o país que máis películas estreou e o que obtivo a cifra máis elevada de audiencia cun 69. Cariño. o número de pantallas aumentou nun 1. 3. Xinzo de Limia. De feito. O Barco de Valdeorras.

ata os 1. cuxa recadación ascendeu no 2003 (último ano dispoñible) a 639.72%. cun 208. Recadación nas salas de exhibición galegas por provincias.623.13%. o número de entradas vendidas en Europa decreceu nun 4.6% durante o ano 2003. a tendencia que se observa apunta cara a unha progresiva perda da importancia relativa da provincia da Coruña.9%.48%. Segundo se recolle nun estudo publicado no European Cinema Journal. o número de salas mantívose estable.000.200. ata os 920. Pontevedra séguea en importancia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A recadación nas salas de exhibición cinematográficas de Galicia segue unha tendencia ascendente nos últimos anos. malia concluír que a caída non é alarmante. o boletín trimestral que edita Media Salles. pola súa banda. moi inferior á media galega do mesmo período (181. A distribución provincial da recadación tamén amosa unha forte concentración na Coruña.2%.53 euros en 1993 a 24.029 unha década despois.000.000 600.000 500. 107 . como se comprobou anteriormente.000 400.000. mentres que Ourense mostra tan só un 155.000 2. Galicia supón o 3. que absorbe o 46.000 200.000.26 millóns. Pola súa banda.000.285. os crecementos neste período ascenderon ao 193. Pontevedra obtén os maiores incrementos no período sinalado.000 6.000. 92 92 Nestas afirmacións non debe de esquecerse que a magnitude do incremento da recadación se explica polos fortes aumentos que se produciron no número de espectadores e no prezo das entradas.85% do recadado en España en salas de exhibición comerciais. Ademais.000 1 0.4% e o 166. en torno ás 31.000 1 00. o crecemento operado no territorio español entre 1993 e 2003 é do 149.000.000 0 700.2%) e ás porcentaxes de cada unha das provincias .000 1 2. o que supón máis que cuadriplicar a recadación en termos correntes. respectivamente.000 8.000. Este cambio na repartición da recadación está moi relacionado coa distribución das salas de exhibición. fundamentalmente Pontevedra.000 4.63% do total.000. Por provincias. Comparación con España. De feito. (1993-2003) 1 4. cun crecemento no período 1993-2003 dun 181.000.000.19%. Atendendo á evolución temporal desta distribución. En Lugo e A Coruña. a recadación das salas comerciais de exhibición galegas pasou de 8.431. e o crecemento do peso das outras tres.000.000 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 A Coruña Lugo Ourense Pontevedra 2003 España En relación co total do mercado español. tendo en conta que dez anos antes ese número era de 690 millóns de espectadores.016. co 34.8%.000.756. O ano 2003 non foi demasiado bo para as salas de cine europeas.3 millóns.000 300.000.184 euros. O informe de Media Salles rexistra no ano 2003 un retroceso do número de espectadores do 4.

Pola contra. ata os 174.000.19%. o número de asistentes ás salas de exhibición de O problema da piratería preocupa seriamente aos exhibidores Galicia medra un 70.000. á súa mellor .000 1 . sobre todo. como xa de indicou. Ademais. Neste caso.3 millóns). en calquera caso. pola súa banda.96% neste mesmo período. Irlanda. ata os 137. respectivamente.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En 2003. A Coruña e Lugo.1%.94%.8% no segundo. Por provincias. pero.65 e -14. é superior ao español. En España e Italia houbo perdas de espectadores máis contidas: do 2.9%. Noruega e Holanda. Este crecemento obedece. Entre os anos 1993 e 2003. (1993-2003) 6.5 millóns de espectadores en 2003.5 millóns.6%.3 millóns de novos espectadores.000 5.03% e 30.000 3. foi en Pontevedra onde máis se incrementou. ata os 96 millóns. que se caracteriza por ser de signo negativo (-2. Alemaña foi o que sufriu unha maior caída (un 9. tamén rexistraron unha perda conxunta de máis de 2. Galicia creceu nun 5. Do ano 2002 ao ano 2003 o número de espectadores en Galicia aumentou tan só un 0.1 millóns) e o Reino Unido (un 4. fronte ao 1.25%.000 2. en certa medida.3%) o que indica unha tendencia regresiva na presenza de espectadores nas salas cinematográficas. foi do 19. ata os 167. En canto aos trece países do centro e do leste de Europa dos que se ofrecen datos.000 4. ata os 149 millóns de entradas vendidas).61%).000. ao incremento experimentado no número de salas de exhibición cinematográfica en Galicia. cun 84.5% español. reduciron as súas recadacións nun 8.000. Pero se o cálculo do incremento da asistencia se circunscribe só aos últimos tres anos.6%. o que se traduce en 2. as catro provincias galegas obteñen taxas de crecemento para o intervalo superiores á media española (48. as variacións por países son moito máis acentuadas que en Europa Occidental. Ademais. Ourense experimentou un modesto crecemento de tan só o 56. isto implica un incremento que aínda que escaso.98%. con senllos 65. ata os 109 millóns. seguido por Francia (un 5. que.3% no primeiro caso. porcentaxe superior á do total autonómico. e do 2. as provincias con maiores incrementos son as de Ourense e Pontevedra.000. houbo resultados negativos nos cinco grandes mercados de Europa. o que supón 7.514 espectadores en doce meses. Evolución dos espectadores de cine en Galicia.8% nos tres últimos anos e.000 0 Ourense Lugo P o ntevedra A Co ruña Galicia Os únicos mercados de Europa Occidental nos que aumentou o número de entradas de cine vendidas en 2003 foron Finlandia.39%.000.

Comparativa das distintas variables relacionadas coa exhibición comercial de Galicia.018 espectadores. que mostra a asistencia media máis baixa en Galicia (24.10 4. e Ourense pola súa parte é a provincia máis afastada da media rexional.029 5.42 Por outro lado. Ourense.194 3.269 10.513. Galicia Nº de pantallas Nº de cines Nº de pantallas por cine Recadación Espectadores Recadación per cápita Frecuencia anual per cápita Precio medio da entrada Fonte: ICAA e European Cinema Yearbook España 4. na maior parte dos casos.472. e colocouse con 25. polo que resultan máis atractivas para os potenciais demandantes destes servizos.786 7.000.000 1. Pola súa banda.827 8. que no ano 2003 foi de 32.574. unha campaña de ámbito europeo para que o público (e especialmente os máis novos) tomen conciencia de que a compra de produtos piratas ou a descarga de películas a través de Internet é un delito.50 2. En España a asistencia media alcanza no ano 2003 a cifra de 32.). tanto o número de títulos estreados. 2003.701.528 por sala no ano 2003).985.45 24. aparcadoiro.12 USA 35.576. De feito.56 639. se ben seguiu unha tendencia un tanto errática por mostrar importantes variacións interanuais nos dous sentidos.431.000 34. ata o punto de que se vai poñer en marcha.000 877.99 3.31 6. o número de espectadores por película ou a asistencia media evidencian tamén no caso galego un claro dominio do cine norteamericano. fronte aos 48. Entre elas a falta de sintonía das producións co mercado. Pero a Federación de Entidades y Empresarios de Cine de España (FEECE) opina ao respecto que se están a producir unha serie de situacións conxunturais que explican a perda de espectadores nestes últimos dous anos e que afectan non só a España. á apertura de novos complexos multipantalla. como as cifras de recadación.62 4.969 de 1993. En definitiva.16 5.314 espectadores por sala.65 UE 26. a maior implantación do DVD e do home cinema nos fogares. a todos os países europeos. aínda que iniciou tamén unha senda descendente.000. en xeral. venda anticipada de entradas. España e UE. incrementou as súas cifras de forma paulatina Os datos evidencian o dominio do cine norteamericano durante todo o período ata 1997. que está comezando a preocupar seriamente os exhibidores. ademais do problema da piratería. mentres que Pontevedra mantivo certa estabilidade ao longo de todo o período (con 27.184 137. Pola contra.030 2. 109 . en colaboración con distintas entidades.95 2. o aumento na cifra de pantallas de exhibición é debido. Ao igual que acontece no conxunto do Estado español. Galicia mantivo polo xeral unhas cifras de asistencia media inferiores aos do Estado español. só A Coruña presenta regularmente cifras de asistencia media por enriba da que corresponde para o total da comunidade galega.001 14.253 1. Así.35 4. e o envellecemento da poboación.623.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA calidade de imaxe e son.77 193 56 3. que presentan unha oferta de títulos e servizos anexos á exhibición (restauración. no período abranguido entre 1993 e 2003. senón. a máis elevada por provincia logrouse de forma sistemática na Coruña.46 4.000 13.833 espectadores/sala).324 espectadores. etc. ano no que se produciu unha ruptura da tendencia ascendente que se recuperou no ano 2003. Lugo viu descender tamén a asistencia media ás salas de exhibición da súa provincia nos últimos anos.

que gozaron dunha boa acollida por parte do público. Pero ademais algunhas destas longametraxes foron exhibidas no estranxeiro. A língua das bolboretas. Comunicación Social e Turismo. Cando volvas ó meu lado.6 millóns de euros aportados por 560.6 millóns de espectadores e recaudou. con maior recadación nas salas de exhibición comerciais foi. se ben a participación galega a moi reducida.6 millóns € e foi visto por 12. que foi dirixida por José Pozo e producida por Castelao Produccións nas instalacións de Bren Entertainment. a lenda (2003). a película que ata o ano 2004 obtivera máis éxitos no ámbito internacional (dende o punto de vista da exhibición en salas comerciais) era A 93 A cargo da empresa IB Cinema e dentro do programa Cinema de Noite. onde termina o mundo. da Consellería de Cultura. dirixida por Fernando León de Aranoa coa produción de Mediaproducción.8 millóns de euros de recadación. a longametraxe de animación en 3 D producida por Dygra Films e dirixida por Manolo Gómez e Ángel de la Cruz. 55. dirixida por Alejandro Amenábar e producida por Sogecine y Himenoptero coa participación de Filmanova Invest. a película mais vista no contorno rural galego. que rexistrou ata o momento actual algo máis de 4 millóns de espectadores e case 20 millóns de euros de recadación. Segundo datos extraídos da base de datos europea Lumiere. O cine con participación galega achegou ás pantallas a 12. A seguinte película galega con máis éxito de vendas é A lingua das bolboretas (1999).4 mil espectadores.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Segundo datos da Federación de Exhibidores. É o caso de películas como Os luns ó sol. O bosque animado (2001). A produción de participación galega con maior número de espectadores e. Elías Querejeta. a lenda. P. Mar adentro (2004). dirixida por José Luis Cuerda e producida por Las Producciones del Escorpión.C.3. Fisterra. Como en moitos lugares o aforo superou amplamente as trescentas personas previstas por sesión. O cine con participación galega recadou 55. O misterio Galíndez ou El Cid. Tras ela. conviven outras que apenas recibiron apoio do público en canto á asistencia ás salas de exhibición. Os luns ó sol. que alcanzou 509 mil espectadores e unha recadación de case 2 millóns de euros. Sogecine e Grupo Voz. xa que se proxectou 93 por tódalas comarcas galegas con equipos de proxección de 35 mm. Os luns ó sol (2002). e a Televisión de Galicia entre outras. e recadou 2. con trescentas cadeiras por equipo. se ben o ramo da exhibición relaciónano cos cuantiosos investimentos realizados na construción e mellora de novas pantallas.2 millóns de espectadores e recadou 4. ata agora.6 millóns de persoas A lingua das bolboretas foi ata agora a película máis vista no contorno rural galego Cabe salientar que A lingua das bolboretas foi. non resulta arriscado estimar que foron unhas cincuenta mil personas de pobos sen cinema as que viron esta película dentro do programa Cinema de Noite. e novamente cunha participación glega moi pouco significativa. que atraeu ós cines case 1. Fronte a éxitos como Mar adentro. O bosque animado. en térmos nominais.1 millóns de espectadores e case 9.6 millóns de Euros.6 millóns de euros. polo tanto. para un total de 120 sesións. . A continuación figuran dúas longametraxes de animación: por un lado.1 Os espectadores e a recadación das producións cinematográficas galegas As producións cinematográficas emprendidas por empresas galegas correron unha sorte un tanto dispar no mercado español. 3. que alcanzou a cifra de 2. coa colaboración de Canal+ e Televisión de Galicia. o prezo medio da entrada de cine sufriu un incremento nos últimos anos por enriba do IPC.2. El Cid. por outro. ata o momento. A lingua das bolboretas ou O bosque animado.

27% Otros 8.21 Turquia 0. as tras longametraxes galegas producidas hasta o momento foron vistas en España por 1. principalmente nos mercados italiano e francés. 0. No caso de Galicia.340. 3. a tradición cineclubista remóntase a mediados do pasado século.40% Con respecto ó cine galego de animación. Galicia conta con numerosos cineclubs.64% Suecia 0.3 A exhibición non comercial Fóra da actividade comercial. fundamentalmente en Francia e Estados Unidos. pola boa acollida por parte do público belga. Como é sabido.202 espectadores.240.70% USA 26. A estrea de O bosque animado fíxose coincidir coa Semana dos bosques.3. Este fenómeno cultural pasou axiña a España. na súa maioría de Francia e Italia. aínda que xa na década dos trinta houbo programacións máis ou menos estables nas grandes cidades galegas. A certa distancia síguelle O bosque animado. Ademais.81 A lemaña 1 % .764 espectadores en España cunha recadación de 5.54% B ulg.818 no estranxeiro.25% Gran B ret. 7.45% Italia 14.23% No rue.45% Suiza 1 % . Os luns ó sol foi vista fóra de España por 296. cando se constituíron en Francia as primeiras agrupacións dedicadas á proxección e estudo de películas. unha iniciativa que tivo moita repercusión e na que se tomou a película para variadas actividades de promoción relacionadas cos bosques. foi necesario dispoñer de 4 copias máis. Ás tres semanas. Recadación por países das producións de cine galegas exhibidas no estranxeiro Portug.954 espectadores. estreada o 1 de xullo de 2005. 0. O bosque animado obtivo un gran resultado en Bélxica. polo que se chegou a ter 31 copias en Bélxica e Luxemburgo. con 616. aínda que previamente se realizaron preestreas en 8 cidades. o movemento cineclubista é unha invención Existen arredor de 20 cineclubs en Galicia con actividade francesa dos anos vinte. 1 . 0. Por unha parte. A estrea da película nese país tivo lugar o 15 de outubro con 26 copias. O seu obxectivo era achegar ás pantallas desta comunidade obras que ofrecesen unha mirada cinematográfica máis persoal e afastada das grandes 111 . boa parte deles aglutinados na Federación de Cineclubes de Galicia.450espectadores. con 481. o propio e o alleo. onde se estreou a mediados de outubro de 2003. salientar que a falta de datos de exhibición de O soño dunha noite de San Xoan.87% Ho landa 1 7% .77% Francia 38.925 euros.1 Dinam. o cine.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA língua das bolboretas. da man de Luis Buñuel que fundou e dirixiu o primeiro cineclub español. conta con outras canles para chegar ó público. ao que hai que sumar outros 547.69% Bélgica 4.

Este declive foi obrigando ás asociacións a depender de subvencións e apoios de todo tipo.5 e súper-16. o máis antigo na comunidade. unha meta que manteñen viva os actuais cineclubs existentes na nosa comunidade. A partir da década dos noventa a situación do cineclubismo galegos comeza a ser problemática. para a exhibición cinematográfica que están xurdindo nos últimos anos en Galicia. Está especializada en facer programas de exhibición cinematográfica a domicilio. De todos os xeitos. en calquera caso. tales como ciclos de cinema en 35mm ao aire libre ou en locais pechados. especialmente entre os máis novos. Este proxecto buscaba a promoción e difusión do cinema galego mediante proxeccións en vilas e pobos que non posúen sala de exhibición estable. pasando incluso por 9.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO producións industriais de Hollywood. Cinepublik proxecta cine ao aire libre no vran. Por outra parte. Os proxectores de cine desta empresa poden proxectar a varias cadencias. organízanse unha serie de proxeccións en lugares abertos nas localidades coruñesas participantes. xa que non comeza ata 1954 coa fundación do Cineclub Pontevedra. recentemente creóuse Club de Cine. Así. fundacións. Os problemas de supervivencia persisten na maior parte deles. é achegar a sétima arte a aquelas poboacións que carecen de salas de proxección e crear unha cultura cinematográfica. tanto ao aire libre como en lugares pechados. Conta para iso. a todo o territorio nacional. ademais de alugar equipos. Comunicación Social e Turismo. os lugares nos que se vai celebrar esta iniciativa na comunidade galega son Vigo (no cine Club Lumiere) e A Coruña (nos cines Los Rosales). Eles encárganse do aluguer dos equipos necesarios e da preparación do ciclo e. desde 70 mm ata 8 mm. incluso as do cine mudo94. suxiren as películas ou buscan as que se lles soliciten. que organiza a Deputación da Coruña en colaboración cos distintos concellos adheridos ao proxecto. Na actualidade existen en Galicia arredor de vinte cineclubs en plena actividade. . proxectores de xenón de hasta 7. Nesta mesma liña. a Dirección Xeral de Comunicación Social e Audiovisual. pantallas con soportes telescópicos. normalmente restrinxidas ás grandes capitais. programou o ciclo Cinema de noite para percorrer tódalas comarcas de Galicia. ao entrar decididamente nos hábitos consumistas culturais de finais de século tanto a televisión como o vídeo doméstico. polideportivos ou ao aire libre. pero son varias as iniciativas ao longo da xeografía galega. pero. especialmente agravados no caso das grandes urbes nas que a oferta cinematográfica é maior. a historia galega é moito máis recente. así como da páxina web. Pero hai outras iniciativas non comerciais. na súa nave na Coruña. para o que conta cunha infraestrutura propia de varios camións. trátase dunha das dúas únicas salas capaces de proxectar con iluminación de xenon e todo tipo de pasos cinematográficos. situados en diversas cidades e vilas galegas. Do mesmo xeito. Ademais.B. dotados ou non de proxectores. cunha sala de proxección privada equipada con proxectores de 35 mm e son Dolby Stereo Digital. continúan co seu labor de difusión da oferta de cinema menos comercial. algunhas moi singulares. Ademais. A empresa coruñesa SI 16-35 leva a cabo ciclos cinematográficos dando o soporte necesario para a súa realización en casas de cultura. etc. seguindo unha temática concreta. Para isto. A Federación de Cineclubes vén proporcionando tamén a outras entidades interesadas desde hai anos servizos de xestión e organización de eventos cinematográficos. Inicialmente. cadeiras. Cinema encárgase da redacción e deseño dos folletos e cartelería dos programas de cine que lle contratan. iniciativa que pretende levar películas de calidade. con esta iniciativa non só se permitía o acceso a este tipo de material dun segmento de público tradicionalmente discriminado. O obxectivo do programa Noites de cine. IB Cinema é a maior empresa consagrada ao cine non comercial en Galicia. da consellería de Cultura.000 W. 94 I.

que se converte nun 18.4 O cine dixital O chamado e-cinema supón substituír os proxectores de películas fotoquímicas por un tipo de proxección electrónica con calidade similar ao celuloide. tema preocupante e prioritario para as majors de Hollywood. No labor pola creación dunha auténtica industria ao redor da curtametraxe. recibiu unha subvención de case 1 millón de euros para dotar e equipar 75 salas do territorio español coa tecnoloxía necesaria para proxectar cine dixital . doutro xeito. Isto supón un crecemento do 14. non terían ningunha saída. Mr Misto Films aposta pola rendibilización das proxeccións alén dos premios. sistemas estándar e equipos de operación intercambiable. de feito. mediante o pago por dereitos de exhibición a todas as curtametraxes a concurso. xa que pretende ser un certame realizado ao longo de 6 meses de duración. 95 95 Esta tecnoloxía consiste nun proxector de alta resolución 1. de cada proxección de cada curtametraxe derivarase unha cantidade económica que via parar ás mans do autor/produtor.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA senón que tamén. etc. 3. ademais de participar activamente na propia rede. mentres que. A Asociación Cine Digital. en decembro do mesmo ano. Non obstante. 113 .8% en canto a cantidade de pantallas.3. ascenderan a 233 con 291 pantallas. Este servidor.3 K cuxa calidade é comparable á resolución das copias de celuloide que actualmente proxectan as salas. Realízase unha selección de trinta curtametraxes de ámbito ibérico (España e Portugal) e os participantes optan a diferentes premios e recoñecementos. As salas asociadas terán a posibilidade de atraer a diversos sectores da audiencia: películas de autor. On & Off _REDE de Curtas Mr Misto é a escusa perfecta para facer chegar o mundo audiovisual a todo tipo de públicos. a cantidade de cines dixitais (con tecnoloxía DLP Cinema) aumenta no vello continente: había 204 con 245 pantallas en xuño de 2004. recibe os contidos (películas. Tamén se inclúe un servidor que. a través dunha antena parabólica. coa curtametraxe que precedía á proxección da película principal. Pola súa parte. facendo imposible a piratería. almacena. a maior peculiaridade desta rede reside no seu desenvolvemento. fundamentalmente) de curtametraxes desenvolvidas integramente na súa primeira edición en Galicia. onde toda a poboación poida desfrutar dunha programación audiovisual de calidade. Para iso pretende ser unha rede regular de exhibición de pezas de curta duración. onde concorren só pezas de procedencia española e portuguesa. a On & Off REDE de Curtas Mr Misto nace tanto da necesidade de ofertar un cinema diferente ao que chega ás pantallas comerciais. É dicir. O seu funcionamento será moi similar ao actual e. A través dunha rede de exhibición regular de curtametraxes distribuída por toda a xeografía galega. Os incentivos gobernamentais deberían favorecer este proceso de introdución gradual da tecnoloxía dixital. como da posibilidade de difundir traballos de curta duración que. eventos. dunha simplicidade de manexo inusitada. especialmente en zonas rurais ou de baixa rendibilidade cinematográfica. encriptados e sumados a outras claves secretas. posibilitábase aos novos creadores do audiovisual galego que a súa obra chegara en correcto formato de cinema a capas de poboación ás que resulta difícil acceder. así como uns custos razoables. A asociación mércalles material ás principais distribuidoras de alta definición do mundo (HDTV). grazas ao Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía ⎯a través do Programa ArtePyme II⎯. o espectador apenas notará a diferenza entre unha proxección fotográfica e unha dixital. On & Off preséntase no sector audiovisual como unha rede internacional (ámbito ibérico na primeira edición. xestiona e descodifica ata 10 películas en simultáneo. Segundo confirma o European Year Book 2004 de Media Salles. Estes contidos viaxan codificados en Mpeg2. seguridade no transporte e na proxección que garanta o respecto á propiedade intelectual e aos dereitos dos titulares. Pero o cine dixital comporta uns requirimentos básicos para a exhibición como son: calidade análoga ao 35 mm.) en alta definición HD 1920 x 1080.2% en só seis meses.

Baseándose nesta iniciativa. sucesos en vivo de relevancia mundial. cines tradicionais situados no centro das cidades ou en vilas. ópera. ballet. Novocine (Leiro) e Cine Avenida (Caldas de Reis). documentais HDTV. teatro. concertos de rock. Estas sete salas setá previsto que proxecten películas en alta definición despois do verán en 2005. Os cines asociados en Galicia son: Cine Duplex (Ferrol). etc. zarzuela. fútbol ou outros encontros deportivos. grazas á tecnoloxía e variedade de programación. Cine Gesma (Xinzo de Limia). comedias. Elasacine (Ribadeo). cine independente. Cine Roxy (O Porriño).LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO películas clásicas españolas. . recuperan o sentido que sempre tiveron: ser o punto de encontro social. Cine Hermanos Pequenete (Foz). touros. musicais.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A A Televisión en Galicia CAPITULO 4 115 .

ao igual que non resto do Estado. constituída por Atlas España e Grupo Voz. en maio de 1998. ubicado en Santiago de Compostela. culturais e tamén ideolóxicas e sociais. o medio rei. A televisión autonómica. imaxes. A súa transmisión conxunta de palabras. a principal función do Centro Territorial de TVE. nas aforas de Compostela. con trinta e nove horas semanais de emisión . Atlas Galicia. ocupa o primeiro lugar entre as industrias da cultura e do entretemento e contribúe. de Antena 3 TV. En xullo de 1984. que cumpre 20 anos. . Nesa primeira etapa. De acordo co disposto nesa norma (non modificada ata o de agora). sons. inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985 coa emisión en vivo dos actos do Día do Apóstolo e de Galicia dende as súas instalacións de San Marcos. a reforzar as relacións e a comunicación política. A TELEVISIÓN EN GALICIA É habitual que todos os textos e discursos sobre televisión empecen afirmando que é o grande medio actual de comunicación. encargábase 96 A televisión autonómica galega inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985 96 Actualmente alcanza os 1. A cadea iniciou posteriormente a emisión da súa propia canle vía satélite para América en abril de 1997. Dende a súa creación.386 minutos diarios. conta con dúas programacións. A programación regular comezaría en setembro dese mesmo ano. Por outra parte. o electrodoméstico imprescindible ou a forma de entretemento máis estendida no mundo desenvolvido. a data supón un importante atraso con respecto a outros países e especialmente se se compara con Gran Bretaña ou Estados Unidos. consistía en enviar á central de Televisión Española en Prado del Rey aquelas noticias e acontecementos relacionados con Galicia que tiñan unha transcendencia nacional e internacional. a partir de 1966. En 1996 comezan as emisións do primeiro programa dunha televisión privada que emite exclusivamente en Galicia: Galicia a fondo. o que significa que emite practicamente as 24 horas (23. sinais convencionais e movemento desafía barreiras territoriais. a Televisión de Galicia foi a primeira canle autonómica do Estado español que emitiu regularmente vía satélite. para a súa emisión en diversos programas.1). a comezos da década dos noventa coa aparición das televisións privadas. e fíxoo co programa Galeguidade o 29 de decembro de 1994. A televisión chegou a España en 1958. A televisión desempeña en todos os países unha función crucial nas A televisión ocupa o primeiro lugar entre as industrias da cultura estratexias de comprensión e definición das identidades nacionais. Dende 1971 pode falarse dunha presenza permanente e continua por parte da cadea estatal en Galicia. A oferta televisiva en Galicia aumenta. En agosto de 1973 iniciáronse os espazos informativos dende o Centro de TVE en Galicia baixo ou título de Panorama de Galicia. o Parlamento Galego aprobou a Lei de creación da Compañía de Radio Televisión de Galicia. e. ano no que comezaron as emisións regulares de Televisión Española coa súa primeira canle. tratábase de Galicia TV. operaba como axencia audiovisual para ou ámbito galego. ademais. Non obstante. que xa gozaban de imaxes de televisión a finais da década dos anos vinte.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 4. a CRTVG nace co fin de contribuír á normalización lingüística e á cohesión do tecido social e xeográfico do país.

nun déficit de 7. RTL domina a televisión comercial. política e cultural de Galicia. Paulatinamente. mentres que os produtos europeos só representan o 2% do mercado estadounidense. e a medida que Atlas fose tomando forma na maior parte de España. 117 . 98 97 Atlas Galicia formaba parte dun ambicioso proxecto informativo iniciado por Tele 5 con Atlas España. que pertence ao xigante mediático francés Vivendi Universal .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA da achega de noticias sobre Galicia para todos os informativos da cadea Tele 5 . en cambio. Mesmo nalgúns casos se exportaron a outros países no propio formato ou ben se readaptaron con actores locais. Na década dos noventa producíronse. tal e como contempla a Ley de telecomunicaciones por cable: A 97 A grande expansión das televisións locais tivo lugar nos 90 telecomunicacións por cable en Galicia. a TV de pagamento. A piovra (Italia) ou Julie Lescaut (Francia) obtiveron grandes audiencias. converténdose en programas indispensables do prime time europeo. Nos dous casos se trata de empresas con presenza en varios países europeos. Santiago de Compostela e resto de Galicia. O obxectivo da cadea privada era crear axencias audiovisuais autonómicas que. que acabarían fusionándose. En 1997 irrompe a televisión dixital en Galicia e en España coas plataformas satelitales: Vía Digital e Canal Satélite Digital. propiedade da empresa alemá Bertelmann. segundo as últimas estimacións. ata o día de hoxe. por outro lado. iríase incrementando o tempo de emisión en desconexión. firma que se converteu así no operador global de servizos de A partir de 1988 comezan a xurdir televisións locais. e o grupo Canal +. Por un lado. e un ano máis tarde o tempo de desconexión ampliouse. Transformacións que comezan co fin dos monopolios das televisións públicas e que continúan. A comunidade autónoma constituíuse en tres demarcacións para o servizo de telecomunicacións por cable. mentres que o 70% restante corresponde aos de carácter privado. o que se traduce. as empresas públicas representan o 30%. polo tanto. pero non sería ata mediados dos noventa cando este tipo de emisoras comezaron a súa grande expansión. 98 No primeiro caso. coa progresiva migración cara á tecnoloxía dixital das emisións. ata que as axencias Atlas chegasen a contar cos seus propios espazos. Na actualidade localízanse en Galicia unha trintena de televisións locais con actividade. Pero. xa que en Europa a televisión nace como un monopolio estatal. A creación das axencias Atlas permitía unha información rexional de maior calidade. Hoxe. realicen os seus propios informativos para as desconexións matinais en cada comunidade. o mercado televisivo está dominado por dous grandes grupos: o Grupo RTL. Así mesmo. o mercado europeo sofre dunha presenza masiva de produtos norteamericanos. na súa primeira fase. grandes transformacións no panorama televisivo español e europeo. no segundo. que foi gañado polo Grupo Gallego de Cable (o cal adoptou ou nome comercial de R). froito da liberalización do sector. o que converte as televisións públicas nos actores principais da industria durante décadas. Un dos trazos particulares do mercado europeo televisivo é a existencia dunha dualidade entre as empresas de propiedade pública e privada. O 26 de maio de 1998. ademais de fornecer de noticias os servizos nacionais da cadea privada. dende mediados dos anos 1990. Coruña. cun novo período informativo no que ofrecía reportaxes en torno á actualidade social. Todas elas foron convocadas en concurso público o 28 de maio de 1998. En canto aos contidos tamén se observa unha situación dual. as series de ficción nacional como Médico de familia (España). máis completa e máis próxima ao espectador. coa que tampouco conta xa Antena 3. A esta oferta hai que sumarlle a televisión por cable que ofrece en Galicia a operadora R.000 millóns de euros. Tele 5 comezou a realizar as súas desconexións diarias para Galicia cun informativo matinal de 15 minutos realizado por Atlas Galicia. En agosto de 2002 Atlas pechou as súas desconexións rexionais en Galicia.

ata os 1. a creación de grupos multimedia e alianzas entre grupos editoriais. o Plan Técnico Nacional de Televisión Dixital Terrestre establece o número de canles múltiples de ámbito estatal. con perdas netas que case se duplicaron (ata os 1. Pola contra. a forte competitividade no mercado. Tamén se apunta que a situación do sector da radiotelevisión pública seguiu deteriorándose no ano 2002.9%. rompendo a tendencia de crecemento de tempo atrás. a ORF austríaca (40 millóns). o observatorio auguraba que o sector televisivo europeo alcanzaría o break even. a crise do modelo de programación das televisións públicas. Para iso. a fragmentación das audiencias.6%.349 millóns de euros. ata os 3. rexionais. O Observatorio Europeo do Audiovisual publicou recentemente o primeiro volume do seu Yearbook 2004. aínda que se estreitaron notablemente as súas marxes. En conxunto. ata os 27. televisión de pagamento.730 millóns de euros). a insuficiencia dos recursos publicitarios para o financiamento da oferta. os únicos sistemas de televisión rendibles no ano 2002 foron os de Alemaña e Francia. o encarecemento dos custos de produción e dos dereitos. etc. etc.) e a conseguinte coexistencia dunha pluralidade de cadeas de diferentes tamaños e características (canles públicas. o servizo local da BBC (480 millóns). .5%. a televisión rexistrou unhas perdas 99 netas de 2.9%. O motivo principal foi a crise do mercado publicitario que fixo caer a facturación das canles privadas. Tamén se reduciron nun 2. coa desaparición dalgunhas plataformas e a fusión doutras.7% os ingresos dos radiodifusores públicos.722 millóns de euros). Segundo os datos alí ofrecidos. 100 Para o ano 2003. a RTE irlandesa (56 millóns). Portugal e Finlandia 100 . as únicas cadeas que obtiveron beneficios foron as que se financiaron por publicidade (en concreto. Os de menos éxito foron os de España. o incremento da oferta televisiva. cadeas de televisión e empresas dos sectores audiovisuais e informáticos. Entre as principais consecuencias da desregularización cómpre citar o fin da situación de monopolio ocupada pola cadea de televisión pública. ata os 2. multinacionais. ata os 7. a RTP portuguesa (228 millóns).967 millóns de euros) e. 99 De feito. compañías de telecomunicacións.386 millóns de euros. xa que o Goberno central prevé que se produza o apagamento tecnolóxico en 2010.). que leva por título Economía da industria da radio e da televisión en Europa. consecuencia directa do incremento da competencia ou a crise do modelo de financiamento da televisión pública.397 millóns de euros). de capital mixto. a diferenciación de canles televisivas. TVE (24 millóns) e a ZDF alemá (22 millóns). a aparición de novas modalidades de televisión (cadeas temáticas.2%. autonómico e local que pode haber. que se financian por esta vía nun 4. incrementaron os seus ingresos tanto as Na primeira década deste século completarase a transición ao modelo dixital compañías de televisión de pago (un 3.769 millóns de euros.915 millóns de euros) como os empaquetadores de programas (un 4. Na primeira década deste século suponse que se completará a transición cara ao modelo dixital. O informe destaca que o ano foi particularmente difícil para as cadeas autonómicas españolas (que perderon 661 millóns de euros). as canles de televenda (un 13.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Estas modificacións supuxeron profundos cambios na televisión tradicional. despois dos cambios que houbo no sector da televisión de pagamento dixital. nacionais. a facturación neta dos radiodifusores dos quince países da UE reducíuse en 2002 nun 1.000 millóns de 2001) . as canles temáticas (un 1.3% con respecto ao exercicio anterior. que adopta as estratexias de programación das cadeas comerciais para evitar a perda de audiencia en detrimento dos espazos de servizo público. a internacionalización dos mercados. locais. 726 millóns). financeiros. especialmente. privadas. tanto no que se refire ás estruturas empresariais en que se apoiaban os grandes organismos radiotelevisivos como nas modificacións que se están a operar nos hábitos e gustos da audiencia. ata os 65. Ademais. ata os 17.900 millóns de euros en 2002 (comparadas cos 4.

Os programas de telerrealidade permanecen en terceiro lugar entre as categorías de entretemento e gañan cinco puntos. Asia (10%) e Norteamérica (4%). con 4 horas e 21 minutos. representaron o 24% dos programas de entretemento de maior audiencia no mundo. En segundo lugar sitúase Europa. os estadounidenses seguen sendo os máis teléfagos. teatro. reality TV. De feito. ás maiores audiencias das series. ás películas (30% en 2002).467 aos 1. ás telenovelas (23% en 2002). un 1. Ségueno no ranking Latinoamérica (co 16%). esencialmente 119 . Europa é a zona máis afectada polo éxito do entretemento: o 30% dos programas máis vistos en Europa Oriental e o 29% en Europa Occidental son ocupados por este xénero.711 millóns de euros. ten unha presenza do 18% nos top 10 de audiencias nacionais. Esta diminución explícase polos menores ratings logrados nas zonas onde mantivera un dominio no ano 2002. principalmente no Leste de Europa. en Oriente Medio víronse 3 horas e 15 minutos de televisión ao día o pasado ano.5%. os documentais conseguiron audiencias espectaculares en 2003. mostrou un gran dinamismo no 2003. ata alcanzar o 18% dos mellores ratings do xénero. ata alcanzar as 3 horas e 23 minutos (47 minutos máis de consumo medio que en 2002). Non obstante. sen contabilizar subvencións. ese xénero representa o 41% dos programas que aparecen nos top 10 de audiencias do mundo. Pola contra. as televisións en aberto españolas ingresaron no ano 2003 algo máis de 3.415 millóns de euros. En canto aos contidos. 2 horas e 59 minutos.6 puntos porcentuais sobre o anterior exercicio. cedeu algo de terreo (catro puntos con respecto a 2002) debido ao impulso dos programas de entretemento. e. Dentro deste xénero. A perda de presenza da ficción prodúcese en todos os continentes. fronte ao 30% de 2002. dun lado. o consumo televisivo incrementouse en 2003 de forma importante na zona da Asia e do Pacífico.6% e gañou terreo. produción propia e outros). ao crecemento dos programas de entretemento. De feito.836 millóns de euros). aumentaron nese ano tanto os ingresos por publicidade das cadeas como os ingresos procedentes de subvencións. e só cinco delas (todas elas de Hollywood) aparecen en varios territorios. Entre os 72 países estudados. variedades. Sumando todos os conceptos (publicidade. En canto aos eventos. Dese 41% que totaliza o xénero de ficción. só 72 películas aparecen rexistradas dentro dos top 10 dos países considerados no estudo. Esta caída do cine débese. o 24%. No ámbito da televisión en aberto. O groso da facturación provén de cotas de aboamento e aluguer de descodificadores. mentres que os ingresos por pagamento por visión sumaron 104 millóns de euros. En canto á televisión de pagamento. xogos. En 2003. No ámbito global. con 4 horas e 25 minutos de media por persoa e día (6 minutos máis que no 2002). se ben só aparece cinco veces no posto máis alto das listas (tres veces menos que en 2002).4% máis que no exercicio anterior. en tanto que o da televisión de pagamento alcanzou o 41. o informe conclúe que a ficción mantén o seu tirón de audiencia. cun crecemento dos ingresos do 25. ata alcanzar as 3 horas e 39 minutos de visión por persoa e día. miniseries e sitcoms (37% en 2002). o consumo máis alto de televisión rexístrase en Norteamérica. 3 horas e 14 minutos.5 puntos en 2003. Por rexións do planeta. como o veu facendo nos últimos anos. O xénero das noticias mantívose estable nos últimos tres anos.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Os datos do informe de Eurodata TV Worldwide sinalan que o consumo medio de televisión aumentou en 15 minutos durante 2003 con respecto ao ano anterior. Pola contra. en Latinoamérica. cun incremento de 4. O mercado da televisión en aberto supuxo o 51% do total dos devanditos ingresos. subvencións. de 4. música e debates) incrementou a súa presenza nas listas de éxitos da televisión no mundo en 4. e en Sudáfrica. este apartado (que abrangue programas de humor.2% (ao pasar dos 1. un 11. eventos. o cine representou o 24% dos programas máis vistos nas televisións mundiais en 2003. e o 19%. doutro. con 3 horas e 33 minutos por persoa e día (unha cifra que se mantén estable con respecto a 2002). O informe da CMT correspondente a 2003 sinala que o sector dos servizos audiovisuais rexistrou en España uns ingresos por operacións no ano 2003.5% máis que no ano 2002. Para finalizar. o 34% correspóndelle ás series. ata o 34.

Recepción de TV nos fogares galegos. seguido por Suecia cun 27%.8%. segundo o informe realizado polo Grupo de Análise e Prospectiva das Telecomunicacións (GAPTEL) para a Administración.80 14. Holanda (7%). debido fundamentalmente á fusión de Vía Digital e Canal Satélite Digital. algo máis de 700. o 67. 2003. a servizos de televisión por ondas herzianas. Austria (10%). O informe tamén revela que no 101 Na actualidade. aínda que os operadores de cable elevaron a súa participación ata representar o 10% dos ingresos.000 (o 6%).48 A través de antena parabólica A través de antena convencional 0. dos cales 10.00 60.14 2. Dos 2. o da televisión por cable. segundo o Estudo do mercado da televisión en Europa versus España 1998-2003 de DYM para Astra. O 14% dos fogares españois —case 2. Por último.2%. o 18% dos fogares españois recibe televisión por satélite. O satélite seguiu sendo a tecnoloxía de transmisión dominante en televisión de pagamento. fronte aos 810. que pecha a táboa. No ámbito global. Bélxica (7%).48 8.5% recibe emisións en dixital (1. os dous cun 14%. con TV por cable.3 millóns de fogares— dispoñían de televisión dixital a finais de 2004. case 1.36 99.00 TDT A través de cabo España Galicia Ademais. e case 1 millón. Segundo este análise.35 99.3 euros no cuarto trimestre de 2003. Por outro lado. . fronte ao 21% de media na Unión Europea. Dos subscritores totais.52 millóns (o 76%) teñen só televisión terrestre. un 7. que ten o 31% de fogares con TV dixital. España conta cun total de 13. Grecia (7%) e Suíza (4%). Cunha proporción similar á española están Alemaña e Dinamarca.4 millóns— dispoñen de TV dixital 101 . Luxemburgo (7%). do 33.2%.52 a 3. e 840.6 millóns de fogares que dispoñen desta tecnoloxía. onde o 57% dos seus fogares —14. Noruega cun 23%. e o da televisión por satélite. dacordo cos datos da segunda onda do estudo sobre a demanda de servizos de telecomunicacións e sociedade da información no segmento residencial en España. Portugal (7%).45 8. co que a entidade pública empresarial Redes. En contraste coa situación de España destaca o caso do Reino Unido. o número de subscritores á televisión de pagamento diminuíu de 3.00 20.68 millóns).es pretende facer un seguimento periódico do grao de desenvolvemento das novas tecnoloxías no ámbito doméstico.000 que reciben emisións analóxicas. o gasto medio mensual por fogar en servizos de televisión de pagamento situouse en España en 31.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO grazas ao fútbol.49 millóns (o 18%) contan con TV por satélite. Á cabeza do grupo de países líderes no vello continente aparece Irlanda. a servizos de televisión por cable. os países cunha menor implantación da televisión dixital nos fogares son Italia (12%). O incremento da penetración da televisión terrestre en España entre 2002 e 2003 foi do 7. e aumentaron nun 22% o número de clientes.07 100. do 7.49 millóns de fogares españois que dispoñen de televisión por satélite.8 millóns estaba subscrito a servizos de televisión por satélite.2% máis que en 2002.00 80. na UE existen aproximadamente 34.00 16.00 40. 1. e logo veñen Finlandia (22%) e Francia (21%).000.50 millóns.84 millóns de fogares con televisión. 2.

con índices de audiencia aínda elevados e unha alta rendibilidade que transcende a súa propia emisión. As televisións dedican este ano un 20. fundamentalmente de Ono (355. Juan y Jose Show. grazas á súa capacidade para xerar temas e contidos televisivos 102 . no gran punto de referencia para os afeccionados ás series estranxeiras. o certo é que se mantén como un dos contidos máis Os magacines e talk shows son a principal fonte das TV xeneralistas demandados en televisión. como os que propón ETB con La flecha amarilla (percorrer o Camiño de Santiago) ou El conquistador del fin del mundo (na Patagonia. sen lugar a dúbidas. o que supón o 51. pouco máis dun millón ao cable (32. con seis edicións ás súas costas. dun dos xéneros máis consumidos polos subscritores de Digital+ e da televisión por cable.6 millóns correspondían ao satélite (Digital+). No 2004 ademais proseguen as voltas de roscas do xénero. por máis que se fale de certa recesión do xénero. novas actividades para os concursantes (La casa de tu vida) ou retos de grande altura. cun incremento dos espazos de zapping.5% do total.000 subscritores). perde presenza en varias grellas. Simplemente perdeu a súa condición fenoménica (a que tiñan as primeiras edicións de Gran Hermano e Operación Triunfo) e integrouse como un produto televisivo recorrente na programación. o serial perde forza en televisión. Trátase.3% en 2003). Consumo dos individuos dos fogares galegos abonados á plataforma dixital (en minutos). Telecinco débelle a estes formatos en torno ao 30% da súa audiencia do ano. e coa translación de todo o orixinado na telerrealidade aos magacines e late shows das cadeas.1% da súa grella á información (fronte a un 19.9 puntos de share). con intercambio de estrelas incluído) e o seu tratamento intensivo e extensivo dos contidos de crónica rosa e de telerrealidade. como o demostra o éxito de programas do daytime (Aquí hai tomate) e o prime time (Dónde estás.000 subscritores) e Auna (292. coa estrea das producións máis significativas do mercado estadounidense. debido ao menor interese da audiencia polas telenovelas latinoamericanas emitidas por TVE1. dos que máis de 1.3 puntos de share.). de feito. Influencia crecente da propia televisión como xeradora de contidos.3%). cos famosos como aliciente (celebrity shows. Con respecto á crónica rosa. 102 121 . O papel desempeñado pola televisión ante os importantes acontecementos de 2004 tradúcese nun incremento do tempo e da audiencia dos informativos. debido ás autolimitacións impostas por algunhas cadeas públicas (destaca sen dúbida a despedida de Tómbola en Canal 9 valenciano).2 millóns de subscritores de TV de pago en España. cifra moi superior á de Antena 3 (20%) e TVE1 (15%). etc. o éxito dos programas ou seccións de humor sobre o medio (Homo zapping. corazón ou Salsa Rosa). En calquera caso. A telerrealidade segue sendo un contido moi eficaz nas pantallas españolas. aínda que a súa influencia resulta moi variable en función das cadeas. 1999 Analóxica Temática Resto 134 56 1 2000 150 5 1 2001 145 60 1 2002 150 69 2 2003 139 71 5 Fonte: Sofres Audiencia de Medios A televisión de pagamento converteuse.2%). en emisión a partir de xaneiro de 2005). Gran Hermano. A maioría dos magacines sustentan as súas audiencias nos mesmos valores de anteriores anos: o carisma dos seus presentadores (nesta ocasión. Os magacines e talk shows constitúen a principal fonte de público para as televisións xeneralistas (13. Por outra banda. mentres que o medio millón restante corresponden ao Canal+ analóxico (16.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA primeiro semestre de 2004 había case 3. volve ser o principal referente da telerrealidade. como La granja ou La selva de los famosos). que lles achega 11.

4%).4% de cota de pantalla.7% en 2003. como o Festival Eurojúnior no ano 2004. no ano 2003 viuse unha media de 213 minutos de televisión ao día (é dicir. Así. o tramo de idade de entre os 45 e os 64 anos consumiu unha media de 253 minutos de televisión ao día en 2003. se se observan os datos por comunidades. seguida de TVE (17%). Por hábitat. con 271 minutos. 103 Tamén se observan diferenzas de consumo entre as distintas clases sociais. A novidade preséntana os adolescentes e os mozos. o bloque horario máis visto polos nenos de entre 8 e 13 anos é o da noite. O estudo de AIMC sobre audiencia infantil-xuvenil en España en 2004 sinala que a televisión segue sendo o medio de comunicación máis visto por ese tipo de público: un 95. as de clase media-baixa e baixa as que presentan un maior consumo. O consumo de televisión en 2003 en España aumentou en dous minutos por persoa e día con respecto ao ano anterior. Como xa vén sendo habitual. maior consumo de televisión. principalmente). Non obstante. concentrado nas cadeas públicas. No polo oposto están Galicia e Canarias. fronte ao 8. un minuto máis que no ano anterior. no prime time de TVE1. nos que se produce un considerable descenso de seu consumo televisivo. Telecinco (13. repítense as tendencias anteriores: a menor número de habitantes. con 180 minutos. Memoria de España (1ª etapa). Un ano máis. que rexistra un 33. con 191 e 192 cada unha 103 Aumentou o tempo de achega dos documentais e os programas divulgativos . sendo.2%. e as amas de casa. cunha influencia positiva das Olimpíadas de Atenas en La 2 e TVE1. Aumentou o tempo e a achega dos documentais e divulgativos. ata os 213 minutos.2%). cun 50%. case un máis que en 2003). con 302 minutos de media ao día. os grandes consumidores de televisión atópanse entre as persoas maiores de 65 anos. este contido brila pola súa ausencia hoxendía na televisión xeneralista. O informe tamén sinala que os nenos dedican case a metade do tempo que os adultos a ver a televisión (184 minutos diarios) e que a súa cadea preferida é Antena 3. e La 2 (6. De feito. convértese na serie documental máis vista do ano cunha media de 3.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Apréciase certo estancamento dos concursos convencionais e desinterese do público polos macroconcursos (intento desafortunado de revitalizar Un. Desviación continua do interese dos máis pequenos cara ás canles temáticas infantís.7 millóns de espectadores. e a media hora máis vista é a que vai dende as 22:00 ás 22:30. Por outra banda. As persoas de máis de 65 anos viron 302 minutos. Tamén se repiten en canto ao número de persoas que residen no fogar. a eficacia da música segue dependendo de fenómenos puntuais. Os nenos de 4 a 12 anos tiveron un consumo igual durante os dous últimos anos.3%. Ademais.7 puntos. . Polo demais. Aumenta o interese do público por modalidades deportivas máis alá do fútbol (motociclismo e automobilismo. Importante aumento da contribución do deporte ao share das cadeas (3. dos. unha análise pormenorizada dos datos indica que o incremento foi protagonizado polos maiores de 45 anos. e as de clase alta e media-alta as de menor consumo. 3 horas e 33 minutos). Obsérvase tamén unha recuperación dos programas de entrevistas e debate no prime time grazas a Las cerezas e 59'' en TVE 1. a andaluza e a valenciana presentan os consumos máis elevados. segundo informa a empresa de medición de audiencias TNS. Ven máis televisión os fogares con poucos membros que os máis numerosos. con 236 minutos. mentres que en 2002 eran 246. situándose en 2 horas e 26 minutos de televisión ao día. descende a porcentaxe de tempo dedicado á programación infantil nas cadeas xeneralistas: un 8. E como xa vén sendo habitual. con 222 e 220 minutos ao día respectivamente. como é habitual noutros anos. tres).

Por outro lado. Os adolescentes constitúen o grupo máis inestable. 123 .6%. xa que os seus hábitos de consumo televisivo cambiaron enormemente nos últimos cinco anos. Con estes datos. 300 250 200 150 100 50 0 Novembro 2002 Novembro 2003 Novembro 2004 Setembro 2002 Setembro 2003 Setembro 2004 Maio 2002 Maio 2003 Maio 2004 Marzo 2002 Marzo 2003 Marzo 2004 Xaneiro 2002 Xaneiro 2003 Xaneiro 2004 Xaneiro 2005 Marzo 2005 Xullo 2002 Xullo 2003 Xullo 2004 Maio 2005 Galicia España O consumo medio diario no ano 2004 é de 219 minutos por persoa ao día. España está soamente por debaixo de Francia (240 minutos vistos ao día). o 42% posúe dous aparatos e o 37.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución do consumo de televisión en Galicia e España. Holanda (181 minutos) e Finlandia (167 minutos). Alemaña (210 minutos).3% con respecto a 2003. agora o móbil e Internet están a crear unha xeración de zapeadores compulsivos que utilizan outros medios para buscar novas experiencias comunicativas. Só un 20% dos fogares españois ten 3 ou máis televisores.6% un televisor. Italia (230 minutos) e Gran Bretaña (222 minutos) e por enriba de países como Portugal (217 minutos). ao mesmo tempo que a audiencia media crece un 5. 1 Aínda que hai que ter en conta que o número de fogares compostos por unha ou dúas persoas se incrementou un 8% con respecto a 2003. Se ben o consumo de televisión se incrementa. Se o mando a distancia cambiou no seu día a forma de ver TV. o que supón unha suba do 2. cómpre destacar que en 1 2004 diminuíu o número de fogares que teñen dous ou máis aparatos de televisión e aumentou en 4 puntos o número de fogares que teñen un único televisor . xa que aumentan os consumidores de varios medios simultaneamente. a audiencia de televisión é cada vez máis hiperactiva.

para esta xeración de consumidores de entretemento multimedia será cada vez máis habitual levar a cabo varias tarefas simultaneamente. Así. Ademais. só o 6% dos nenos entre 2 e 5 anos tiñan acceso a Internet en 2000. saltan a outra canle. os seus gustos apenas adoitan coincidir cos dos seus pais. sobre todo. Por iso. Por exemplo. senón que pican fragmentos da oferta: en canto os aburre o que están a ver. Os adolescentes dispoñen hoxe dunha variedade enorme de eleccións. o volume de negocio do mercado de videoxogos norteamericano no segmento entre os 13 e os 20 anos superou o da industria cinematográfica. Navegan en Internet. manter entretido un espectador novo ao longo dos bloques dun programa resulta cada vez máis complicado. as súas preferencias abranguen unha gran variedade de programas e cadeas. O anuncio televisivo (polo xeral. os hábitos dos telespectadores de entre 13 e 20 anos están a experimentar mutacións interesantes. Finalmente. volátil e hiperactiva. breve e impactante) convértese así no máximo expoñente deste tipo de adicción. falan polo seu teléfono móbil ou envían mensaxes curtas (SMS) mentres ven os seus programas de televisión favoritos. Agás no caso dos grandes éxitos do momento.UU. A dificultade para fidelizar os mozos constitúe só un dos síntomas de esgotamento do actual modelo de TV xeneralista en España. Ademais. sabemos que crecen os consumidores simultáneos de varios medios. en busca do máis atractivo en cada momento. A noción dun adolescente sobre o que é entretido é moi diferente da que existía hai cinco anos. Outro síntoma preocupante e representativo da fragmentación do consumo televisivo é a progresiva diminución da visión de programas en familia. en 2002. polo que a separación entre as preferencias duns e doutros é cada vez maior. En EE. aumentou o grao de sofisticación tecnolóxica nos fogares. Tamén abundan os mozos que seguen dous ou máis programas á vez. E. polo que se trata dunha audiencia moi fragmentada. En 2002 esta cifra alcanzou o 35%. as produtoras desenvolven formatos que funcionan a base de bloques con diversos miniclímax e con ganchos que anuncian o non se vaian. Conscientes diso. aproveitando os cortes publicitarios ou os momentos predicibles para capear.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Malia non existiren datos fiables. dáse a circunstancia de que os mozos adquiren pronto un alto grao de control no uso das novas tecnoloxías e neste ámbito os pais saen perdendo: o segmento de entre 50 e 65 anos é o que peor domina estes aparatos. Unha das causas é o exceso de publicidade. . e outros saltan constantemente a través das distintas canles para ver só o máis rechamante e impactante dos anuncios. Destaca tamén un grupo de zapeadores que nunca aguanta un programa ata o final. aínda A audiencia da TV é cada vez máis hiperactiva Esgotamento do modelo actual de TV xeneralistas hai máis.

014 -23.614. Ademais.258.512 22.126 2.910 5.603 % crec 240% 109% n. a TVG alcanzou na tempada 2000/01 o mellor dato da súa historia. Xunto cos canarios. co 24.d.607 -885. 1987 1988 Galicia España 165 209 176 221 1989 173 211 1990 172 214 1991 179 218 1992 165 199 1993 176 209 1994 178 222 1995 189 221 1996 194 229 1997 197 231 1998 192 222 1999 199 234 2000 189 222 2001 183 226 2002 191 211 2003 191 213 2004 189 218 Fonte: Taylos Nelson Sofres Entre 1993 e 2004.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 4.3%.674.320 597 256 853 % crec 37% 5% 94% 22% 1997 180 3 24 27 Nº empresas 2003 352 5 36 41 % crec 96% 67% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. Pero en 2004.994 1.878.6%.796 39. o que a converte na terceira cadea autonómica máis competitiva.2% ao 24.296. 42% 1997 1.974.733 Resultado 2003 12.028. a cota de audiencia da canle autonómica galega evolucionou dende un 15. Grandes magnitudes da emisión de televisión en Galicia.789. con 3 horas e 22 minutos. seguida de preto por TVE1.298 44. Galicia segue sendo no primeiro mes de 2005 a comunidade que menos consome este medio. fronte aos andaluces que se sitúan como os maiores consumidores. cun 19.072 2.925.1 A OFERTA DE CANLES DE TELEVISIÓN EN GALICIA Os galegos dedican unha media diaria de 3 horas e 33 minutos ao consumo de televisión.004 1.6%. co 23.282 1.208 % crec 137% 77% 105% 80% 1997 3.282. Pola contra. Pero segundo datos facilitados a Europa Press por Mediaedg&Cia.5% de share.5% ao 17. 1997 e 2003.036. pasando do 27.376 2003 161. son os españois que menos tempo dedican a ver este medio. a canle con maior cota de audiencia en Galicia é Tele 5.6%. 125 .9% en 1993 ao 23.304 24. con desconexión TV Locais Total TV 68.688 568 132 700 Empregados 2003 2. Tele 5 pasou do 22.896.096.527. E é que a canle pública estatal foi perdendo peso de forma paulatina. Minutos promedio de visionado de televisión en Galicia. Facturación 1997 Total audiovisual Autonóm. e nac. segundo datos do anuario de SGAE 2003.6%.

1 77 20.000 7.44% 10.878.000 20.71 1 28.00% 10.000 0 1 995 1 996 1 997 1 998 1 999 2000 2001 2002 5.00% 40.6% en 1997 ao 74.63% 8.000 9.909.000 4.000 8.1 2.668.00% 20.000 1.469.028.000 40.00% 60.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da facturación das televisións galegas.000 3.897.00% 70.304 1 2.269 39.611 81.00% 80.000.000 25.1 79 97.000 1 5.000.960 4.000.000 2.000 35.00% 30.488.547.000.276 1 7.000.000 5.755. acabadas de inaugurar.000 5.239 34.00% 0.909 1 3.760 31.300 36. dirixida por Chano Piñeiro. por enriba da media estatal das cadeas.879.896.228.000 0 Horas de produción propia da TVG (%) No caso da Televisión de Galicia. de maneira que a canle autonómica galega se sitúa nos primeiros postos en canto a produción propia.1 3.00% 1992 Horas anuais de emisión da TVG 1997 2003 69.829 6. O mandato parlamentario de contribuír á normalización lingüística e á cohesión social e xeográfica do país tradúcese nunha programación integramente en galego.096.4% en 2000 e ao 81.737 4.000 6.749 2003 Facturación de televisións (exc.000.00% 50.954.000. .000 30. A súa primeira proxección fílmica foi a curtametraxe Mamasunción. segundo datos da GECA. cunha oferta variada e plural dirixida aos distintos sectores da sociedade e que conta cun denominador común: o desexo de afianzar o coñecemento do propio cunha perspectiva integradora na cultura occidental á que pertence.94% 5.41 6 22.44% no 2003.031 32. Horas anuais de emisión e de produción propia da Televisión de Galicia 90. 45.1. coa emisión en vivo dos actos do día do Apóstolo e de Galicia dende ás súas instalacións de San Marcos (Santiago de Compostela).81 1 .91 0 4.000 1 0. locais) Facturación das televisións locais 4. do 69.028 .000.1 A Televisión de Galicia A Televisión de Galicia inaugurou a súa programación o 24 de xullo de 1985.042.298 3.072 26. a porcentaxe de produción propia da cadea pasou.000. tanto interna como asociada.

Día das Letras Galegas. fixo unha adaptación da obra de Ánxel Fole en formato Pal Plus.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Datas sinaladas da Televisión de Galicia o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o o A TVG foi a primeira canle autonómica do estado español que emitiu regularmente vía satélite. TV Movies. no Torneo de Campións de squash celebrado en Santiago de Compostela os días 28 e 30 de novembro de 1996. A TVG estreou o sistema NICAM-Dual-Estéreo para toda Galicia a principios de 1995. a TVG presenta o seu Plano de Cine. A TVG emitiu por primeira vez a través da rede de fibra óptica de telefonía o 25 de novembro de 1994. en marzo de 2002 TVG e Panasonic asinan -maio 2002. A TVG asinou o 14 de febreiro de 1997 un acordo de colaboración coa cadea CNN para enviar información sobre Galicia e para a inclusión na programación das súas emisións vía satélite.. o día 1 de decembro de 1998. A canle autonómica iniciou as emisións para Europa en dixital o día 7 de marzo de 1998 a través do satélite Eutelsat Hod Bird-3. A marca de audiencia da TVG produciuse o sábado 7 de decembro de 1996 durante a transmisión do encontro de fútbol entre o Real Madrid e o Barcelona. S. sendo a primeira de Europa e a sétima do mundo en ofrecer esta posibilidade. A TVG iniciou a emisión do Televídeo para a canle Galicia TV-América o día 18 de novembro de 1997. realizou a primeira conexión de satélite cunha unidade móbil de enlaces propia. A TVG regularizou as súas emisións cara a Europa polo Eutelsat o 29 de xaneiro de 1999. iniciando as súas emisións regulares o 15 de decembro de 1995. o o Fonte: Páxina web da TVG. en outubro de 1995. A TVG estreou a súa primeira mediametraxe o 17 de maio de 1997. A TVG comeza a emisión da súa propia canle vía satélite cara a América o 1 de abril de 1997. que ofrece radio e 105 A TVG é a única canle de televisión en España que desenvolve este tipo de concorrencia pública de ofertas para produtos audiovisuais. foi dende Silleda e ofreceulle aos seus espectadores imaxes do IV Salón da Enerxía e Desenvolvemento Rural. dous de televisión satélite para o exterior ⎯para América e Europa⎯. así como unha rede de servidor con estacións non liñais para informativos. a través do satélite Hispasat. Domaio (Moaña) e Tomba (Pontevedra). a pantalla de formato longo. Baixo o título O Tesouro. 127 . A Bailadora (Ares-Ferrol). A TVG comezou a emitir con tecnoloxía dixital terrestre desde os Centros Emisores de Pedroso (Santiago).o acordo de adxudicación da dixitalizacion para os Servizos Informativos. a Televisión de Galicia reinicia as súas emisións para Europa. do 2003. coma a do cinema (16 :9). A TVG iniciou as súas emisións regulares pola Internet en Tempo Real ás cero horas do día 17 de maio de 1997. A esas canles hai que lle sumar o portal interactivo galego da CRTVG en Internet. A TVG cambiou a súa imaxe corporativa o mércores día 20 de xaneiro de 1999. na que se inclúe o subministro de máis de 200 equipos de DVCPRO50. A TVG incorpora a súa programación á plataforma satelital Vía Digital o 15 de setembro de 1997. e outras tres de radio. e despois dun pequeno parón (alleo á TVG).A. O 23 de abril de 1999 entrou en funcionamento o novo enderezo electrónico da TVG. O día 7 de xullo de 1998. En abril do 2001. Fíxoo co programa Galeguidade o 29 de decembro de 1994. Actualmente son oito as canles polas que a CRTVG emite a súa programación en idioma galego: a emisión convencional da TVG para Galicia. A TVG iniciou as súas emisións regulares cara a América vía satélite a través da canle Galeusca o día 31 de decembro de 1996 ás 14 horas locais. A TVG iniciou emisións cara a América a través do satélite Hispasat o 1 de decembro de 1998. Series e Programas para Televisión de Galicia. A TVG iniciou as súas emisións regulares cara a Europa polo Eutelsat Hot Bird-3. Sería na emisión do Telexornal Segunda Edición desde a Expo de Lisboa. ás 21 horas e 27 minutos. co que se establece un concurso público de petición de ofertas para a realización de 105 produtos audiovisuais . O día 21 de xullo de 1997 iniciou o seu funcionamento en probas o novo control central robotizado da TVG. A TVG realizou a primeira gravación dun programa en formato Pal Plus (16/9). A TVG emitiu empregou o sistema Pal Plus. O 24 de marzo de 2004 a TVG pon en marcha un novo sistema de automatización do seu estudio de continuidade. A Televisión de Galicia ofreceu un teletexto en galego o 11 de outubro de 1995. En xaneiro de 2003.

79% 25.30% 7.00 % Fonte: Elaboración propia. En canto á orixe dos filmes. en xeral. ademais. A través da análise das franxas horarias advírtese o escaso peso que a oferta cinematográfica ten na grella de programación.27% en 2000 a tan só o 12.20% 29.15% 3. 1997-2003.50% 100.30% 24. está previsto poñer en marcha novas emisións de televisión. ao optar por outro tipo de programación. a partir dos datos de EGEDA.30% 2.20% 5. misceláneas.00 % 2001 11. A Televisión de Galicia vén dedicando nestes últimos anos a maior parte do seu tempo de programación a xéneros como información. Panorama Audiovisual. os xéneros que achegan máis audiencia á canle autonómica no ano 2002 (último ano dispoñible) son a ficción. a información.10% 18.30% 4. que responde ao esforzo da cadea na produción de series de ficción como Pratos Combinados.50% 9.70% 100.20% 20. particularmente cunha segunda canle dixital dedicada á programación infantil e xuvenil.50% 6. Todo iso contrasta con caídas na audiencia dos xéneros de miscelánea ou deportes.57% 100.00 % 1999 8. culturais e deportes.00 % 1998 7.54% a 4. apréciase un incremento do 71.10% 1. Aínda así. foron gañando terreo ata chegar a supoñer un cuarto dos títulos emitidos.30% 100. Por outro lado. con moi poucas contabilizadas en horario de máxima audiencia en comparación coas rexistradas noutras cadeas autonómicas. No caso da ficción. detéctase un incremento do peso de xéneros como a ficción. Para o ano 2006.30% 3. fundamentalmente os de nacionalidade española. xa que a maioría das emisións se concentran na madrugada e na tarde.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO televisión en directo así como numerosos contidos de Galicia en nove idiomas.00 % 2000 7.2%). os deportes e os musicais.54% 7. culturais (7. cine en galego e programación cultural. a emisión de obras cinematográficas na TVG experimentou certas variacións nos últimos anos.20% 27.80% 6. ficción. polo alto custo da dobraxe. a cadea autonómica foi aumentando as emisións de curtametraxes ao longo dos últimos anos. que pasa de ocupar o 19.6% no ano 2003) ou musicais (de 6.00% 4.90% 1. se ben o europeo.22% 27. fronte a unha progresiva perda de protagonismo dos programas de miscelánea (de 27.00 % 2002 12.90% 1.50% 6.50% 11.06 a 4.30% 29. Distribución da grella da Televisión de Galicia. nos catro últimos anos.60% 1.80% 7.90% 25.50% 1.80% 4. entre a súa audiencia.50% 4.00% 100.8%.60% 1.80% 100. Rías Baixas ou As leis de Celavella.10% 29.30% 19.70% 4. é claro o predominio do cine norteamericano. contando mesmo cun programa. xa que.70% 28.55% no ano 2000 ao 25. Curtametraxes galegas.7% en 2003. e o español. que se centra na difusión de curtas de autores galegos. en particular.10% 18.06% 19.90% 1. parece non ter éxito este tipo de contidos e.79 a 11.80% 1.80% 1. Ademais.30% 1.9%).50% 19.10% 1.50% 4. A Televisión de Galicia está entre as cadeas autonómicas con menor número de emisións cinematográficas.10% 17.00% 17.00% 12. Mareas Vivas.00% 3.00% 8. Non obstante.80% 17.20% 28.27% 1.70% 25. 1997 Culturais Información Outros Miscelánea Infoshow Concursos Deportes Musicais Ficción Total 8. .30%) ou concursos (3.60% 2. entre outras.80% 8. alcanzando o punto álxido en 1999 con 641 e o mínimo en 2001 con 460.20% 8.80% 100. motivado pola obriga contraída de emitir películas unicamente en galego.00 % 2003 11.

Culturais 11.000 30.000 50. Ofrece ademais Número de emisións Minutos de emisión dous novos produtos: Cuarto sen 129 .000 60. do aproveitamento dous recursos humanos artísticos existentes. En 2003 a cadea autonómica aumentou de xeito significativo as emisións de series de ficción con respecto aos anos anteriores. Rías Baixas ou Pratos Combinados. unha tendencia que se dá en todas as canles estatais.200 1. A grella para o 2005 aposta pola continuidade con novas entregas das series de máis éxito. co que se confirma a súa aposta por este xénero. da estabilidade da industria do audiovisual (que algún día terá que ser capaz de funcionar con autonomía. como As leis de Celavella.70% Musicais 4.000 0 A TVG centra o seu punto forte da programación na ficción galega grella de unha por programación.30% Ficción 25.000 10.800 1. do aproveitamento de recursos culturais. cun share que chegou a alcanzar o 39% nalgún capítulo de 2002. da formación continua e práctica de profesionais galegos de primeira liña. significativa parte dos logrando aceptación espectadores galegos.90% Deportes 8. a cadea conseguiu un ano máis consolidar as súas realizacións na Número e minutos de emisión de series de ficción na Televisión de Galicia. Terra de Miranda. esperando poder falar. A pesar de que na tempada 2003 non se estreou ningún título de produción propia. nun breve prazo.000 800 600 400 200 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 70. etc.50% A Televisión de Galicia centra o punto forte da súa programación na ficción galega.00% Concursos 4.400 1. sen necesidade de recorrer ás fortes inxeccións de subvencións públicas).60% Infoshow 2.80% Miscelánea 12. 1998-2003. 2003. A maioría das series prográmanse na franxa da tarde. Para a TVG é importante seguir apostando polo crecemento e consolidación da produción cinematográfica en Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Distribución da grella da Televisión de Galicia. 1.20% Outros 1.600 1.00% Información 29.000 20.000 40. se ben o prime time concentrou un número significativo de realizacións. que fundamentalmente se proxectan na franxa de prime time. A serie de máis audiencia na TVG é Pratos Combinados. A Televisión de Galicia apostou polas series de produción propia.

ao igual que acontece coa catalá ou a vasca. polas temáticas históricas e culturais que fomentan e consolidan os sinais de identidade do país. Outro feito que cómpre destacar é o interese da cadea autonómica galega.764 1. se ben nos últimos anos se produciu un leve desprazamento cara a televidentes de ámbitos urbanos de entre 200.000 30. Practicamente todas as obras programadas na cadea foron españolas.600 1.5 7. a maior parte dos espectadores proveñen de municipios de menos de 10. cun total de 113. Considerando o hábitat.7 6. Cen anos de Alexandre Bóveda.000 10.000 socios. Número e minutos de emisión de documentais na Televisión de Galicia. Así mesmo.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO ascensor e Libro de Familia.000 habitantes.000 800 600 400 200 0 35.2 8. o que fai pensar que responde máis a unha vontade de servizo público que a un obxectivo de efectos no volume de audiencia. o grupo máis numeroso é o de maiores de 65 anos. 1997/03. 1998-2003.200 1.000 20.000 1. co 32. Cidades.17% adicional de entidades de poboación de entre 10.000 1.3 9.800 1.000 0 Número de emisións Minutos de emisión Con respecto ao perfil da audiencia da Televisión de Galicia. Peso dos programas de produción independente na TVG (%). Así destacan producións como Castelao. que supón o 33.9 7.000 e 500.3 5. A oferta de animación complétase coa emisión dalgunhas curtametraxes para adultos e a estrea de longametraxes como O bosque animado.000 e 50. de maneira que entre 1998 e 2003 multiplicou por catro o número de emisións ou o tempo dedicado a este xénero.000 1. entre outros. seguido polo grupo de entre 45 e 64.2 7. e nunha elevada porcentaxe concentráronse na franxa de madrugada. Viaxar por Galicia ou As viaxeiras da Lúa.000 549 320 1998 342 1999 2000 2001 2002 2003 5. Temporadas Número de programas Tempo de emisión 1997/98 1998/99 1999/00 2000/01 2001/02 2002/03 6.000. cumpriu dez anos de existencia. e un 33. En 2004 o Xabarín Club. A literatura galega no cine.1 3.000 habitantes.17%.400 1. .3 7. Antón Avilés de Taramancos.7 Fonte: Elaborado por GECA a partir de datos de TNS A TVG experimentou un cambio drástico no que se refire á emisión de documentais.710 25.37% do total de espectadores. xa que apenas supuxo cambio na achega deste tipo de contidos á audiencia. o programa colector da programación infantil da TVG. patrimonio da humanidade.2 9 5. Trátase dunha aposta máis conceptual que especulativa. 2.170 15. dentro do plan de cine e televisión de 2005 está prevista a produción de seis novas series de ficción feitas en Galicia.

A contrapartida para a TVG son non só os dereitos de emisión. telefilmes. un convenio con FAPAE e investirán un mínimo de 10 millóns de euros ao ano en producións audiovisuais españolas. senón tamén a participación nos resultados de explotación comercial.000 habitantes.000 hab. finalmente.000 hab. Canal + e Televisión de Galicia subscribiron no ano 2000 un convenio de colaboración para producir conxuntamente unha ducia de películas de temática galega nos seguintes catro anos. unha política de financiamento de películas galegas ou rodadas en Galicia. por outro.000 a 500. Baixa e Media-baixa Media Alta e Media-alta Máis de 64 De 45 a 64 De 25 a 44 De 13 a 24 De 2 a 12 Muller Home 0 10 20 30 40 50 60 Total TV en Galicia TVG Finalmente. o 50. Menos de 10. 131 .000 hab. 2003. coa compra dos dereitos de emisión e a coprodución 106 . De 200.000 hab. De 10. a posta en marcha de proxectos de ficción que alcanzan éxitos de audiencia sen precedentes (series). Mediante este acordo. A TVG participou. Dende o ano 1995.000 a 50.10% son de clase baixa ou medio-baixa. as oito televisións asociadas na FORTA 106 No ano 2001 púxose en marcha o Plan de Fomento da Produción Cinematográfica Galega a través da participación da TVG na coprodución financeira de metraxes. Por outro lado. as cadeas autonómicas asociados á FORTA asinaron. Polo tanto.000 a 200. De 50. que abrangue varias frontes: por un lado.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Perfis dos espectadores de televisión en Galicia. en xuño do 2004. se se considera a condición social de audiencia da canle autonómica. ao longo do ano 2002 na produción de dez novas longametraxes galegas en colaboración con produtoras locais e televisións e empresas audiovisuais do resto de España. xestionáronse vías complementarias de financiamento ata alcanzar acordos co ICO e co Igape coa finalidade de abrir novas posibilidades para canalizar recursos financeiros cara ás empresas. As dúas canles tamén se uniron para realizar documentais e para adquirir os dereitos de retransmisión dalgúns acontecementos deportivos. o perfil medio dun espectador da TVG era no ano 2003 o dunha muller maior de 64 anos. a CRTVG desenvolve unha política activa de apoio ao sector audiovisual galego. de clase baixa ou medio-baixa e dunha localidade de menos de 10. debuxos animados e documentais mediante o que se pretende a mobilización dun investimento en torno aos 30 millóns de euros en cine galego ao longo de tres anos.

dende hai algúns anos.6 Share (%) 26. animación e documentais.2 23.1%.3 31 22. a Federación de Produtores está a traballar para renovar outros convenios co resto de cadeas de televisión. O investimento mínimo que realizarán os operadores autonómicos será de 10 millóns de euros ao ano nos exercicios de 2004. en horario de máxima audiencia. a través da adquisición de dereitos de antena. se vén mostrando cara ao sector audiovisual galego.2 6.4 millóns do ano anterior. e que contemplaba un investimento de 9 millóns de euros anuais.5 6. a partir dos datos extraídos no Anuario de la Televisión de GECA 2004.5 22. Series e Programas da TVG.9 18. Entre ficción. Programas mais vistos da Televisión de Galicia na temporada 2002/2003 Título Pratos combinados Luar Pratos combinados (repetición) Terra de Miranda Telexornal 1 Rías Baixas Galicia Noticias Telexornal 1 Fin de semana Telexornal 2 Fin de semana Mr Bean (prime time) Rating (%) 9. así como en 13 TV movies. Nestes momentos. Os produtos audiovisuais que podían favorecerse eran as longametraxes. tanto de ficción coma de animación. nos que se recollen compras por 9. 107 O convenio. así como para a presentación de proxectos para o desenvolvemento de longametraxes e películas para televisión.1 6 5.4 6. o que supón un incremento do 23.8 13. e con este obxectivo flexibilízanse algúns dos requisitos que se lle viñan esixindo en plans anteriores.7 9. que tamén contempla un investimento de 90. . en espazo preferente. A forte e decidida aposta que. documentais. como novidade ese ano. 2005 e 2006. como longametraxes.000 euros anuais por parte da FORTA para o desenvolvemento de guións e a emisión dos produtos apoiados. así como os documentais e episodios pilotos de series en formato de longametraxe 107 . Programas e Obras Teatrais para 2005. a TVG intenta colaborar cun sector da industria con escaso percorrido comercial.5 6. así como outros tantos programas de entretemento para o ano 2005. A través da compra de dereitos de emisión en lingua galega da maior parte das curtametraxes realizadas en Galicia. TVmovies. As curtametraxes tamén teñen o seu lugar cunha sesión semanal dedicada á emisión neste formato.2 18. fronte aos 7. películas para televisión. Coa posta en marcha deste proceso. sempre que sexa posible. é continuación doutro que subscribiron a FORTA e FAPAE en 1999. programas para televisión e. que son os que cobre o convenio subscrito.7 Fonte: Elaboración propia. curtametraxes e películas para televisión.9 6. a Televisión de Galicia convocou en 2004 un concurso a través do Plan de Cine.1 millóns de euros. por medio de coproducións ou recurrindo ao encargo de TV movies ás produtoras. Series. media ducia de series de ficción galega.8 24. a Televisión de Galicia ⎯única cadea de España que ten en marcha este tipo de concorrencia pública de ofertas de produtos audiovisuais⎯ pretendía continuar co seu papel de dinamizador do sector en Galicia. Con este plan de concorrencia pública procúrase a maior participación de todas as empresas involucradas no sector audiovisual. Tamén terán presenza.2 28. Ademais. A canle autonómica galega volveu convocar no ano 2005 o Plan de Cine. quedou novamente reflectida nos presupostos da CRTVG para o ano 2005.9 6. Unha das principais novidades nesta última convocatoria é a inclusión dun apartado dedicado á gravación de obras teatrais. a televisión autonómica participou nun total de 17 longametraxes galegas.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO comprométense a participar nos plans de produción de proxectos audiovisuais de produtores independentes españois. que ía dirixido a recibir ofertas para a realización de produtos audiovisuais. TV-movies.

Así mesmo.89%. que entre outros espazos contará co programa Xabarín Club. concursos. programas musicais. Por outro lado. a televisión (co 70%) e a radio (co 68%) son os medios de comunicación nos que a maior parte dos entrevistados consideran que a presenza do galego é adecuada. como son o cine (81%). Segundo se desprende do informe A lingua nos medios de comunicación elaborado polo Consello da Cultura de Galicia. O tamaño da mostra foi de 1. A pesar de advertir que non se trata de opcións excluíntes.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A decisión de poñer en marcha unha segunda canle. que establece que os operadores de televisión deberán reservar o 5% da cifra total de ingresos xerados durante o exercicio anterior para o financiamento de longametraxes cinematográficas. De acordo con este informe. así como TV-movies e películas. que forma parte do proxecto O proceso de normalización do idioma galego 19802000: medios de comunicación. tanto feito en Galicia como externo dobrado ao galego. constatan que entre os nosos concidadáns existe unha demanda de maior presenza da lingua autóctona nos medios de comunicación.. 133 . Televisión de Galicia conecta cunha canle propia e independente a máis de sete millóns de fogares en toda América do Norte e do Sur. o día 18 de novembro de 1997. tanto nos xornais como nos medios audiovisuais. que poden conectar as 24 horas do día con Galicia a través dos seus informativos. O informe A lingua galega nos medios de comunicación foi realizado a partir dunha enquisa que tomou como universo a poboación adulta residente en Galicia. 109 108 Este alto grao de satisfacción cunha cadea autonómica pode relacionarse co feito de que. o Hispasat 1 C e o Hispasat 1 B. incluiranse programas de contido e servizo público. As novas tecnoloxías posibilitan que as emisións cheguen dende Canadá ata a Patagonia arxentina en América. coas que a TVG pretende seguir apoiando a normalización lingüística do galego. Entre os proxectos para esta cadea destacan a programación xuvenil e infantil. constitúe unha aposta ambiciosa de contidos e tecnoloxía. o estudo do Consello da Cultura conclúe que para a maioría dos galegos a autonómica é a canle televisiva preferida. a toda a península Ibérica e ás Illas Canarias. a maioría dos galegos consideran a Televisión de Galicia como a súa canle preferida. o 1 de abril de 1997 a Televisión de Galicia comezou a emisión da súa canle Galicia TV a través do satélite Panamsat para toda América. películas para televisión e demais obras de carácter similar. Os resultados deste estudo 108 Posta en marcha no 2006 dunha segunda canle autonómica con tecnoloxía dixital. a TVG iniciou a emisión do televídeo para a canle Galicia TV-América. O resto das canles. a sociedade galega fai un consumo masivo dos tradicionais medios audiovisuais que están presentes na maioría dos fogares: a radio e a televisión. nos semanarios e na Internet.5% e unha marxe de erro de máis ou menos o 2. curtametraxes ou documentais. incluídas as televisións locais. así como no cine. Ademais. telecomedias. A enquisa realizouse durante un mes. humor. apenas son referencias para os galegos 109 . seguida de TVE1. Nunha realidade como a descrita. o informe destaca que o 61% da poboación galega utiliza diariamente a TVG como medio de comunicación. emitirase cinema en versión orixinal subtitulado ao galego.. ademais dun importante contido de produción de ficción. Telecinco e Antena 3 TV. e ten un nivel de confianza do 95. achegan a millóns de fogares a oferta radiofónica e televisiva da Radio Galega e da Televisión de Galicia. Internet (73%) e os xornais (66%). do 4 de decembro de 2003 ao 4 xaneiro de 2004. con tecnoloxía dixital e de programación temática. Despois de tres meses de participar non proxecto Galeusca. Esta situación contrasta con aqueles medios nos que unha maioría considera que a lingua propia ten unha presenza moi escasa. segundo o informe.203 entrevistas telefónicas realizadas a habitantes de distintos concellos galegos sobre o consumo de medios en Galicia e as opinións sobre a presenza da lingua galega nos diferentes soportes. comarcais e as plataformas. os semanarios (78%). a Televisión de Galicia cumpre escrupulosamente co estipulado na normativa. No que respecta ao cumprimento da Ley 22/1999. Dous satélites. como debates e entrevistas. Posteriormente. co obxectivo de manter un fío de comunicación permanente coas comunidades galegas. parte de Europa occidental e. sobre la difusión de obras audiovisuales europeas. deporte. por suposto. coa que TVG pretende converterse nunha ventá de difusión para a produción audiovisual experimental que permita impulsar novos valores.

Páramo e Bailadora).1. tamén permite a consulta das cámaras web que a TVG ten en distintos puntos da xeografía galega. aínda que noutro formato. xa que foi o primeiro medio audiovisual que introduce o noso idioma dun xeito 110 Os novos servizos permítenlles aos usuarios de receptores de televisión dixital a participación en distintos xogos (o Simón. para a súa emisión en diversos programas.4 16. Así mesmo. coa que se facían algúns informativos e conexións dende a rúa do Vilar.e dende 1966 por La 2.2 A Televisión Española en Galicia Televisión Española emite dende 1958 pola súa primeira canle -La Primera. en Santiago de Compostela 111 . título que permanece en pantalla na actualidade. e foi o Mundial 82 de fútbol unha das causas impulsoras (dado o carácter de televisión anfitriona de TVE). introdución que se produciu nos albores da década dos anos oitenta.00 18. As montaxes facíanse no aparato coñecido como moviola e foi coa incorporación dun telecine en Santiago como se pasa á cor.70 17. Esta circunstancia. no pazo de Raxoi (na praza do Obradoiro). En agosto de 1973 ábrese unha nova etapa no centro de TVE-Galicia coa posta en marcha de desconexións territoriais para a emisión de espazos informativos. 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 15. xa que ata entón cubríanse certas informacións co traslado de equipos dende os Servizos Centrais. É no ano 1971 cando se inaugura a primeira delegación de TVE na comunidade galega. fronte á catedral de Santiago. Cota de audiencia da Televisión de Galicia. Ademáis. Precisamente. En xuño de 1978 inaugúranse unhas novas dependencias.10 18.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Ademais.5 18. que hoxe parece anecdótica.60 19. Aquela unidade informativa de TVE ocupaba un pequeno local na compostelá rúa do Vilar. o xogo das preguntas e a serpe) así como a consulta dos mapas meteorolóxicos galegos en tempo real. Meda. a TVG comezou a principios de 2005 a emisión de servizos interactivos nas súas emisións de televisión dixital terrestre (TDT) sendo a terceira cadea autonómica do Estado en dar ese paso (despois de que ou fixeran en Cataluña e Euskadi) 110 . Xa para entón era moi habitual ver na primeira canle de TVE a información referida a Galicia en idioma galego. é quizais unha das referencias máis importantes do que o centro de TVE en Galicia realizou ao longo da historia. O nome que entón se lle daban a eses microespazos era Panorama de Galicia.5 14. a principal función do centro consistía en enviar ao centro de TVE en Prado del Rey aquelas noticias e acontecementos relacionados con Galicia que tiñan unha transcendencia nacional e internacional. inícianse as emisións en cor e expándese a rede de reemisores para o sinal de televisión en Galicia112. 112 111 Televisión Española en Galicia dispoñía xa daquela dunha pequena unidade móbil (denominada PEL -produción electrónica lixeira-) en branco e negro. A presenza TVE en Galicia como produtora de noticias e reportaxes data dos anos setenta. Domaio. e froito fundamentalmente da innovación tecnolóxica que afectaba o sector da televisión en España. Nesa primeira etapa.30 4.30 18. para a mellor difusión dese mundial (que en Galicia contaba con dúas sedes).00 16. ampliouse a rede de emisores en todo o país. .5 18. Na comunidade galega pasouse dun (o Pedroso) a cinco (Pedroso.6 15.

TVE Galicia perdeu a prol da televisión autonómica moito do peso que naquel tempo –os primeiros anos da década dos oitenta– tivo como única xanela pola que amosar na pantalla programas feitos desde e para Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA continuado na súa programación. o centro territorial galego pasou a ocupar un lugar secundario. Libro Branco de cinematografía e artes visuais en Galicia. propónselle á Xunta de Galicia a súa colaboración para emitir no Canal Internacional de TVE un programa magazine. culturais. que se comezou a realizar nos estudos de San Marcos. TVE-Galicia realizou a dobraxe ó galego de dúas series de debuxos animados. e en galego. magacine que leva doce anos en antena de forma ininterrompida e con periodicidade semanal. ademais de numerosos documentais e pequenas series como Galegos no exterior ou Espazos arquitectónicos e outros programas de servizo público como Solitarios. series divulgativas Galicia. Así e todo. Á marxe da súa emisión en TVE Internacional. o primeiro Dende Galicia para o Mundo. O Centro Territorial de TVE en Galicia elabora ademais programas de produción propia con carácter non periódico. o propio dunha emisora dotada polo seu órgano matriz con escasos recursos e nulas opcións de participar nas franxas horarias de maior consumo televisivo. Nesta etapa emitíronse magazines como ¡Que serán? ou Boa tarde. Mulleres. (2005): A televisión. Consello da Cultura Galega. que se emiten en desconexión territorial por La 2 e tamén no Canal Internacional de TVE 117 . evitando estar pendentes de enlaces microondas. no mediodía e na tarde. todos os programas realizados polo Centro Territorial en Galicia de TVE ao longo da súa historia. pan e viño ou Nicolás. en definitiva. como son Marcelino pan e viño e Nicolás. En maio de 1991 inaugurouse a sede actual do Centro Territorial de TVE en Galicia. que asoman nun horario en que o seu público potencial dificilmente vai estar diante do televisor e que non gozan practicamente de promoción 116 . que eran vistas en galego polos nenos do país mentres fóra de Galicia se emitían en castelán. agás contadas excepcións. dobraxes de series infantís como Marcelino.es ou Kinoki. arquitectónicos. Logo do impulso que supuxo a emisión dos Xogos Olímpicos de Barcelona e da Expo 92 de Sevilla. musicais como A repinocha ou Revolución MP3. 135 . destinado aos galegos emigrantes e a aqueles que seguían as emisións da devandita canle fóra de España. dotado con dous estudos de gravación para produción de programas e produción de informativos. que facilita a ampliación das desconexións territoriais nos seguintes anos con programas de produción propia de variada factura115. Ao pé da letra ou Mercuria. No eido da promoción do idioma. e en pleno ano Xacobeo 93. Pepe Coira 113 apunta que como ocorreu cos máis dos centros territoriais de TVE –se cadra coa relativa excepción do catalán–. elaboráronse en lingua galega. en TVG (a través da súa emisión en Vía Digital) e na súa emisión por cable para o estranxeiro. (2005): A televisión. preto de Compostela. cun magazine matinal que. era líder de audiencia na súa franxa. Consello da Cultura Galega. festas de interese estatal ou actividades propias de Galicia. para o cal era e segue sendo preciso que se realice en español. Pezas mestras. En 1998 prodúcese a incorporación da fibra óptica aos diferentes centros. a programaciónde TVE en Galicia acolle espazos documentais e programas feitos con vocación alternativa. deportivos e. cando apenas ese idioma se falaba en círculos moi reducidos. primer medio que introduce o galego de forma continuada . mantendo o espírito de hai trinta anos. pódese seguir tamén en La 2 en desconexión territorial para Galicia. que tratan de achegarlle ao espectador aspectos da cultura galega. sociais. Libro Branco de cinematografía e artes visuais en Galicia. posiblemente por mor da escaseza de recursos. ocupadas principalmente por informativos. innovación que propiciou unha maior autonomía e axilidade. A emisión seguíase realizando por La Primera. Con dúas franxas de desconexión diarias. Historia do fútbol galego. destacando os valores históricos. A transición en Galicia. o 12 de xuño de 1993. J. Ademáis. Crónicas do mar. dadas as circunstancias. a primeira ainda en antena. en Bando-San Marcos. J. espazos culturais como Claves. e que logrou o mesmo efecto que a mediados dos setenta perseguía o Centro Territorial de TVE: ofrecerlle a imaxe de Galicia ao mundo enteiro. Europeos ou Parlamento. sendo o mellor escaparate da comunidade no exterior 114 A TVE. 116 117 115 Coira Nieto. Ese mesmo ano asínase un convenio coa Xunta de Galicia. paso a paso. 113 114 Coira Nieto. situación que permanece na actualidade malia non existir ningún imperativo legal que así o estableza. Así naceu.

Ademais dos informativos. En xuño de 2000 ponse en marcha a páxina web de noticias de Antena 3. a delegación participaba noutros programas de emisión nacional como A toda página. . as achegas de noticias sobre Galicia para todos os informativos da cadea Tele 5. 1998-2004.00 25. será en outubro de 1995 cando teña lugar a apertura en Santiago da primeira delegación estable de Antena 3 TV que comeza a emitir para o país galego desconexións publicitarias. o primeiro programa dunha televisión privada que emite exclusivamente para Galicia. co que a información diaria de Galicia xa se pode ver en todo o mundo en formato vídeo. Atlas Galicia formou parte dun ambicioso proxecto informativo iniciado por Tele 5 con Atlas España. En abril de 1996 comezan as emisións de Galicia a fondo. Ademais xestionaba as desconexións rexionais que a devandita cadea privada realizou para Galicia dende maio de 1998. a empresa determinou en 2003 o peche dos centros de traballo de A Coruña e Vigo e deixou a Delegación de Santiago de Compostela cunha plantilla reducida a pouco menos da metade.1. emítese o primeiro informativo rexional diario de Antena 3 TV en Galicia. Un programa semanal que comezou a programarse os sábados ás dúas da tarde e que na actualidade continúa en antena emitíndose ás 12:30 do sábado. dende o 1 de maio de 1998. históricos e artísticos da Comunidade Autónoma. Posteriormente reduciría ao mínino as desconexións informativas para rematar por suprimilas. Impacto TV ou En antena.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Audiencias das cadeas de televisión en Galicia. Atlas Galicia operaba como axencia audiovisual para o ámbito galego. Levou a cabo. Pola súa parte. O obxectivo da cadea privada era crear axencias audiovisuais autonómicas que.00 10. 30. Paulatinamente. Tras un longo proceso de negociacións e de movilizacións. dende a praza do Obradoiro. constituída en febreiro de 1998 entre Atlas España e Grupo Voz. así coma outros aspectos relacionados coa produción industrial. o desenvolvemento económico e a presenza galega nos mercados internacionais.00 0. na súa primeira fase.00 5.00 15.3 As televisións estatais privadas. Sen embargo.00 1998 1999 TV 1 2000 La 2 2001 Tele 5 2002 Antena 3 TV 2003 TVG 2004 En xaneiro de 2005 asinouse a renovación do convenio de colaboración entre a Xunta de Galicia e RTVE para a promoción exterior de Galicia a través da emisión de diferentes programas que teñen coma finalidade resaltar os valores culturais.00 20. 4. ademais de fornecer de noticias os servizos nacionais da cadea privada. e a medida que Atlas fose tomando forma na maior parte de España. realizasen os seus propios informativos para as desconexións matinais en cada comunidade. A actividade xornalística de Antena 3 Televisión en Galicia remóntase ao ano 1993. O 25 de xullo de 1999.

Despois de catro meses de tramitación. que foi adquirida por Tele 5 que ten así o 100% do capital. con tecnoloxía dixital.4 As televisións locais en Galicia Dende os seus comezos as televisións locais estiveron envoltas en polémica. en virtude da disposición transitoria única da dita lei. se ben a axencia segue proporcionando a cobertura de noticias de Tele 5 en Galicia. Tamén se incluíu este ano a novidade de que os titulares de concesións para a prestación do servizo público de televisión de ámbito local por ondas terrestres estarán 118 Para conseguir este obxectivo. máis completa e máis próxima ao espectador. o grupo Voz desfíxose da súa participación na empresa. A súa regulación está contida actualmente na Lei 41/1995. A súa situación xurídica moveuse nos borrosos terreos da alegalidade (que non ilegalidade). Deste xeito. de réxime xurídico do servizo de televisión local por ondas terrestres. etc. Tele 5 asociouse en cada comunidade autónoma a un dos principais grupos de comunicación. a compatibilidade radioeléctrica entre comunidades adxacentes. polo que actualmente as televisións locais están a emitir sen título habilitante.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA iríase incrementando o tempo de emisión en desconexión. liberalización de la televisión por cable y fomento del pluralismo. por emitiren sen concesión administrativa. Atlas Euskadi co Grupo Correo. A Lei de acompañamento de 2004 engade. Esta Lei establecía a reserva e asignación de frecuencias que daría lugar á correspondente convocatoria e resolución dos oportunos concursos públicos de atribución de concesións para a prestación do servizo. 122 Á vista das solicitudes presentadas polas comunidades autónomas e tendo en conta as frecuencias dispoñibles. impediu resolver os concursos públicos de adxudicación por parte das comunidades autónomas. xa non existen desconexións diarias. que se determinarán respectando o dereito ao acceso equitativo de todas elas aos recursos de espectro. O 26 de maio de 1998 Tele 5 comezou a realizar as súas desconexións diarias para Galicia cun informativo matinal de 15 minutos realizado por Atlas Galicia. que se contarán dende o 1 de xaneiro de 2004 e modifícanse as disposicións relativas ao ámbito territorial . A Lei 41/1995 foi modificada pola Lei de acompañamento aos presupostos xerais de 2004. de imaxes non permanentes dirixidas ao público sen contraprestación económica directa por medio de ondas electromagnéticas propagadas por unha estación transmisora terrestre no ámbito territorial sinalado. 119 120 121 Pasa a definirse como a modalidade de televisión consistente na emisión ou transmisión. Na actualidade. segundo a cal a televisión local por ondas terrestres como medio audiovisual de comunicación social ten a natureza de servizo público 120 . Ademais. do 22 decembro. ao estimar que ao contrario se conculcarían abertamente os dereitos á liberdade de expresión e comunicación garantidos polo artigo 20 da Constitución. Algunhas sentenzas do Tribunal Constitucional e do Tribunal Supremo anularon resolucións anteriores que obrigaban ao peche. que os adxudicatarios poderán utilizar 122 tecnoloxía analóxica para a difusión das súas emisións durante dous anos. a falta de normativa de desenvolvemento da Lei prevendo a planificación das reservas de frecuencias polo Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía. Estas modificacións dos dous últimos anos tratan de adaptar esta regulación ás novas esixencias. ata que as axencias Atlas chegasen a contar cos seus propios espazos118. ao non existir regulación concreta sobre o tema. cando xa na Lei de acompañamento do ano 2003 se introduciron importantes cambios. o Congreso aprobou en maio do 2005 a controvertida Ley para el impulso de la televisión digital terrestre (TDT).1. A creación das axencias Atlas permitía unha información rexional de maior calidade. ademais. Non obstante. Atlas Cataluña creouse co Grupo Godó. En primeiro lugar. 137 . 4. e recoñecían o dereito das televisións locais a proseguir as súas emisións. ou intentouse polo menos. política e cultural de Galicia. a definición de televisión local modifícase para adaptala ao medio dixital no que obrigatoriamente deberán desenvolverse 121 . O día 3 de maio de 1999 o tempo de desconexión ampliouse. ou ao non se efectuar o desenvolvemento lexislativo que lles permitise ás autoridades competentes conceder as oportunas licenzas de emisión 119 . cun novo período informativo que ofrecía reportaxes en torno á actualidade social. con base precisamente nesa falta de regulación. así como as limitacións derivadas da coordinación radioeléctrica internacional. Moitas delas foron pechadas pola autoridade. máxime cando non existía unha lei expresa que regulase a televisión de carácter local.

xunto coa necesidade de manter certa influencia mediática en todos os sectores da comunicación. do Grupo Vocento (antigo Grupo Correo-Prensa Española). identifiquen estas emisoras como a súa televisión. son os informativos a programación na que basean a meirande parte da súa produción. as emisoras locais cada vez gozan de maior credibilidade entre o público. medra a súa cota de audiencia e os grandes grupos de comunicación multimedia atoparon nelas un novo mercado d explotación de contidos 124 . como adoitan chamar a este tipo de medios moitos autores que prefiren empregar esta terminoloxía por entender que aglutina mellor as súas características (funcionamento.. estes conglomerados mediáticos están a achegar estruturas empresariais con maiores posibilidades para negociar a publicidade local.2%.8 e do 3. magacine con colaboradores. A posibilidade de negocio que ofrece a publicidade local. A entrada no mercado do Grupo PRISA (baixo a marca Localia TV). e unha audiencia acumulada do 12%. do Grupo Godó ou da Cadea COPE (en Popular TV) significou un reforzo financeiro. Séguea o Grupo Canal 47 TV.). constituíronse en pouco tempo redes de TVL cunha importancia máis que significativa nos índices de audiencia 125 . Deste xeito. televenda e xogos e concursos de promoción.. No primeiro lugar da clasificación. os veciños dunha vila ou cidade. e conta cunha audiencia acumulada do 8. O seu prometedor ascenso se explica por que os grandes grupos tamén queren entrar na repartición da torta agora que o Goberno afrouxou as condicións que lles interrompían o paso. respectivamente. En segundo lugar sitúase UNE.3% dos televidentes. Por outro lado.4%.8%. e para producir contidos máis atractivos. sen ningún tipo de especialización nin temática nin técnica.) e os seus obxectivos (audiencias. falar de televisión local é falar de televisión de proximidade.. segundo datos facilitados por AIMC.9% dos fogares españois. con pouca profesionalización. exceptuando algún que outro documental. e rexistrando unha audiencia acumulada nos últimos trinta días do 4.. o que obriga a facer unha programación. Durante o ano 2003 a televisión local en España logrou un crecemento do 19% no volumen de negocio con respecto ao exercicio anterior. pero en cantidade axeitada ao tamaño da súa estructura e suficiente para a cantidade de programación que poden facer. foron dous factores clave na renovación do mercado da TVL. Canal 47 Sevilla e Localia TV Sevilla séguenas na clasificación de audiencias. Falar de televisión local (TVL) é falar de televisión próxima ao pobo. Ademais. Polo tanto. e cunha audiencia acumulada no último mes do 15. Cun share do 21. A maioría das televisións locais galegas están en proceso ou xa contan con tecnoloxía dixital de tipo profesional.9% dos fogares. programa deportivo. Considérase un requisito imprescindible para garantir a continuidade dunha televisión local o feito de que os espectadores. O perfil dunha TVL pasa por ser empresas basicamente privadas. En canto a contidos. contidos programáticos. e conta cunha audiencia acumulada nos últimos trinta días do 16.LIO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO obrigados a emitir programas televisivos orixinais durante un mínimo de catro horas diarias e trinta e dúas semanais 123 . sendo sintonizadas polo 7 e o 4. do Grupo Zeta. Eses formatos son os 123 Non considerándose programas televisivos as emisións consistentes en imaxes fixas nin os tempos destinados á publicidade. nin programas orixinais aqueles que consistan na mera reemisión de programas televisivos cuxa difusión se realizase ou se estea a realizar por outro medio.7% das vivendas con televisor.2%. Barcelona Televisió (BTV). cunha media de 15 traballadores que teñen que facer de todo e con orzamentos reducidos. 124 A madrileña Canal 7 TV e a barcelonesa CityTV son as emisoras locais máis vistas en España. Localia TV é sintonizada polo 24. a cadea Local Media é a terceira.6%. con pouca infraestrutura tecnolóxica a pesar de que ultimamente apuntan cara á tecnoloxía de produción dixital. ainda que nacional na meirande parte dos casos. 125 . sintonizada polo 24. como social (estas emisoras deben sintonizar cos referentes culturais e tradicionais do lugar). que satisfaga o baleiro informativo e divulgativo que deixan sen cubrir as grandes canles. que se sintoniza no 15. máis ou menos extensa. tanto no que se refire á proximidade física (a televisión debe facerse dende e para o lugar no que habitan os potenciais receptores). mercado.

La Región. e por outra. a entrada dos grupos rexionais á defensa da súa cobertura de actuación noutros soportes (El Progreso.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que poden xerar un maior participación cidadá neste modelo televisivo. ben pola adquisición-asociación con empresarios locais cos que estaban xa asociados noutros soportes (Pretesa.. é dicir. tamén aberto a relacións con outras redes do país e do Estado 139 .). a transformación da TVL galega en televisión produtora de contidos propios. para o inmediato consumo ou como complemento de servizos publicitarios para o anunciante. sen que sexa como é ata agora. A configuración actual das televisións locais veu marcada por dúas dinámicas que se suceden cronoloxicamente: por unha banda. Non se advirte aínda o establecemento dun criterio de rendemento e explotación real dos produtos rematados. a entrada dos grupos estatais ben pola vía da concentración do mercado da produción allea e da cobertura informativa (UNE). Utega ou Localia). que se identifica con posicións provincialistas e logo tentativas rexionalistas.. Cómpre sinalar tamén algúns casos excepcionais de relacións con distribuidoras internacionais como é o de Canal 41 da Coruña.

que constitue o verdadeiro valor destes servizos. A chegada da dixitalización é o principal reto tecnolóxico ao que deberá enfrontarse o sector das televisións locais. En 2004 o Consello de Ministros aprobou o Plan Técnico da Televisión Digital Local.896. feito este último A chegada da dixitalización e o maior reto do sector que xa se está dando noutras comunidades autónomas. A clave estará en favorecer a creación rápida dun parque de receptores dixitais 1 e en contar coa aposta das Administracións Locais e Autonómicas cofinanciando as redes de transmisión dixital .733 Resultado 2003 12.296. Pese a isto.126 -885. o Goberno abordou a ordenación do sector tendo en conta as frecuencias dispoñibles e as peticións das autoridades autonómicas.796 5. 1 Que teñen en moitos casos un coste entre cinco e nove veces superior á emisión en analóxico. a produción ou a emisión non son as maiores dificultades dentro do proceso de dixitalización: o principal problema atópase na recepción por parte do público. que non ten aparatos para descodificar o sinal de TDT. independentemente de con quen esten asociadas. 140 .298 44. para as televisións locais en xeral.304 24.036.994 -23. Non obstante.320 256 853 % crec 37% 94% 22% Nº empresas 1997 180 24 27 2003 352 36 41 %crec 96% 50% 52% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. Polo tanto. a situación do sector é confusa. 1997 e 2003. Facturación 1997 Total audiovisual Locais Total TV 68.282 1.208 % crec 137% 105% 80% 1997 3.603 % crec 240% n.064 as emisoras de TV local que poderán operar legalmente en España.925. A lei de 1995 de Televisión Local por Ondas Terrestres consagróu as televisións locais que operaban nese momento e prohibíu explícitamente a aparición de novas.688 132 700 Empregados 2003 2. 42% 1997 1.376 2003 161.527. No que respecta aos concursos para a asignación das concesións correspondentes serán convocados e resoltos polas propias comunidades autónomas. e en atopar vantaxes competitivas que se plasmen en servizos de valor engadido. chegando a un 87% da poboación española. o sector seguiu crecendo desde enton sen ningún tipo de control.974. Na actualidade.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Grandes magnitudes da televisión local en Galicia.614.512 2. que contempla 266 demarcacións en todo o país. en total serán 1.789.258.878. facendo fincapé en calquera caso na programación local.004 1.d. Polo tanto. cada unha das cales terá unha canle múltiple (múltiplex) con capacidade para catro programas.

cuxo nome comercial é Cadena Local TV e cuxo sinal se envía a través do satélite. filial do Grupo PRISA que se ocupa das súas operacións en TV local. que foron sacadas a concurso pola Xunta en 2005. a dixitalización suporá un obstáculo para as emisoras de proximidade. e as emisoras pertencentes ao grupo emítena nunhas determinadas franxas horarias. para ser rendible. Galicia terá vinte demarcacións que supón unha ratio de catro licenzas de televisións dixitais por cada unha delas. Ou sexa. As televisións do grupo emiten simultaneamente en determinadas franxas horarias. a encargada de proporcionar os contidos. O inminente proceso de dixitalización fai cada vez máis necesario o apoio dun grupo de comunicación que sosteña o esforzo financeiro requirido. Tele Coruña e Tele Miño. que permitan comprar programas e contidos para conseguir máis audiencia. As televisións locais galegas que na actualidade compran programas a UNE son Tele Salnés-Barbanza. A día de hoxe en Galicia o panorama das televisións locais conta cunha trintena de cadeas. pasa por socios locais e socios tamén nacionais. Esta empresa posúe unha emisora independente en Madrid. e o resto do tempo fano de xeito independente 127 . 141 . Localia TV está constituía por un conxunto de emisoras locais xestionado por Pretesa. Aos adxudicatarios 127 Atlas incorporou no ano 2005 ao seu servizo de axencia de noticias vía satélite un boletín informativo diario que recolle as noticias máis relevantes da xornada no ámbito nacional. Dentro desta rede intégranse más de 65 emisoras. Segundo o Plan Nacional de Tecnología Digital Terrestre. Localia Coruña. a aposta dos grandes grupos por este sector está a abrir un novo modelo de negocio máis viable. e xorde como continuación da asociación de TV locais baixo o selo Local Media. un proxecto que pretende coproducir en común programación autonómica e facer unha Algúns ven na dixitalización unha discriminación do rural comercialización publicitaria conxunta en Galicia. tamén do Grupo Telecinco. socios fortes que garantan a viabilidade. Localia Pontevedra (Televisión de Pontevedra). Local Media é unha sociedade mercantil que conta con 38 emisoras locais asociadas. en definitiva. Tres son os principais grupos de ámbito estatal que teñen actualmente algunha vinculación con emisoras de TVL en Galicia. Recentemente. aínda que está aberta a novas incorporacións. TV Monforte. Pola súa banda. seis televisións locais galegas constituíron Cadea Galega de Televisión. sen estudos de produción propios nin persoal ) e outras son asociadas. En Galicia emiten programación de Local Media Tele 20 Chantada e Canal Deza TV. UNE é un grupo de emisoras locais participada por Publimedia e é a axencia Atlas. aínda que. das que parte son propiedade do grupo. As apostas de Cadea Galega de Televisión no que a programación se refire centraranse na información xeral e nos debates políticos e sociais. A emisión repártese entre tramos de programación común e outros de programación local específica. UNE está composta por 63 emisoras locais nas que non ten participación empresarial. un perfil que vai mudar en breve coa conversión do sistema analóxico nun dixital. Tele Salnés-Barbanza.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Aínda que o futuro das TVLs parecía incerto ata hai pouco. a TV local debe ser enfocada como un negocio. Un feito que significa unha remodelación do espazo audiovisual cunha nova normativa autonómica aprobada pola Consellería de Cultura para a televisión dixital autonómica e local. como é o caso de Localia Vigo. As licenzas de televisión local. Tele20 Chantada. significará a consolidación das que sobrevivan. terán unha vixencia de dez anos. O modelo de TVL. deseñado para a súa emisión en televisións locais que lles facilita ás devanditas emisoras as noticias completamente editadas e locutadas. como Localia TeleLugo/El Progreso. TV7 Monforte e Telecoruña Canal 41 (hai algúns anos Canal Deza e Telemiño tamén adquirían estes programas). As televisións implicadas neste proxecto son Canal Deza (agora Dez TV). ao mesmo tempo. Localia Santiago (Compostela Visión e Radio Televisión Compostela) Localia Ferrol (Ferrolvisión) e Localia Ourense (que ata agora emite só en cadea.

segundo algúns especialistas. sobre todo mentras o apagón analóxico. En Galicia. é unha discriminación do ámbito rural porque non ten en conta a comarcalización que se creou a partir da televisión local. cada vez que a Administración impulsa ou fala dalgunha maneira dun novo ciclo no sector. alimenta expectativas entre as empresas locais. transmisores. reemisores.5 A televisión por cable en Galicia: R A diferenza doutras tecnoloxías. dada a orografía. Código TV en Santiago de Compostela. 4. como o satélite. previsto para principios do 2010. O escenario hoxe en día complícase aínda máis ante as expectativas do réxime de contidos que pode proporcionar a TDT. asistiuse no ano 2004 ao nacemento de emisoras estritamente locais como Canal Tambre en Noia.). o principal problema que os novos concesionarios de TDTL se van a atopar son a multiplicación (por cinco ou por nove) dos costes de rede (enlaces. porque agora se vai producir é unha volta á indefinición do modelo televisivo de proximidade. repetidores. que permite que emisor e receptor poidan interactuar en tempo real. O lóxico sería reforzar os valores identitarios que xa tiñan creados as televisións locais. o cable de fibra óptica ten unha canle de retorno de gran capacidade. ao xeito do boom do ano 1995. o que indica que. con maior calidade e menor custo. etc. das que o 60% do que se exhiba será de produción propia. Pero o que se produce coa dixitalización. as liñas telefónicas convencionais ou a radio. nun entorno sen sintonizadores suficientes que fagan rendibles ou útiles as elevadas inversións.1. e que fai realmente viables os novos servizos interactivos e .. non teña lugar.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO impónselle a obrigatoriedade do galego nunhas emisións que han ter un mínimo de 32 horas semanais. Aínda así.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA multimedia128. Poio.465 fogares e empresas. as compañías de cableiras europeas poidan continuar ofrecéndolles aos consumidores a máis ampla variedade de servizos coa máxima calidade 129 . contaba ata decembro de 2003 con 124. Narón e Betanzos para o despregamento da rede nestes municipios e está presente nos 20 principais polígonos empresariais da comunidade. Jealsa Rianxeira. para a de Santiago e 6. El Ideal Gallego. Oleiros. Por outra parte. converténdose na primeira e única empresa galega que constrúe na rexión unha infraestrutura propia de banda ancha. 131 O investimento realizado polo operador ata finais de 2003 para despregar a súa rede de fibra óptica superaba xa os 330. R prevé que no ano 2008 uns 500. O seu capital inicial ascendeu a 9. e a súa capacidade de cobertura excedía os 372. Ames. Faro de Vigo (Grupo Moll). Ademais. 130 En calquera caso. O informe resalta que esa consolidación forma parte dun proceso necesario para garantir o tamaño preciso para o desenvolvemento sostible do negocio e que. Todas elas foron convocadas en concurso público o 28 de maio de 1998. por exemplo. A Comunidade Autónoma de Galicia constituíuse en tres demarcacións para o servizo de telecomunicacións por cable. Ferro Inversiones e Olsines. Na actualidade. Invertaresa. a rede de R está implantada nas sete principais cidades galegas –unidas entre si por un dobre anel troncal⎯ e outras localidades como Culleredo. o cal foi gañado polo Grupo Gallego de Cable. Ademais. O Grupo Gallego de Cable constituíuse como iniciativa tanto de empresas vinculadas á comunicación. pero con intereses investidores con fins de diversificación. O operador galego R. Banco Pastor. cuxo investimento global se cifra en máis de 420 millóns de euros. Ceferino Nogueira. máis de 500. Santiago de Compostela e resto de Galicia. o que significa que a compañía case duplicou o seu tamaño nese ano 131 . sen ocupar a liña telefónica nin pagar pola correspondente chamada. no 2005 R asinou convenios con Arteixo.4 correspondían ao compromiso adquirido para a adxudicación da licenza da demarcación da Coruña. para a de Galicia. que un usuario poida acceder aos servizos de pago por visión realizando a compra directamente dende o mando a distancia do televisor. o conxunto de accionistas completo de R está conformado por: Unión Fenosa. en 1999 iniciaba a súa actividade R. Grupo Zeta.367 fogares particulares e 26.000 persoas utilizaban xa os servizos que proporciona esta nova rede estendida ao longo de 256.93 millóns de euros. El Progreso. que permitiría crear unha compañía capaz de competir con Telefónica en toda España.01. tal e como contemplaba a lexislación estatal vixente: A Coruña. como doutras alleas ao sector. algo que si sería necesario nas demais formas de televisión de pagamento. 1. a fibra óptica asegura unha transmisión e recepción de calidade. nestes catro anos realizouse un investimento que supera os 371 millóns de euros. Hijos de Rivera. desta forma. a pesar da competencia das operadoras tradicionais ou das redes dixitais terrestres. Marín.2. segundo o estudo realizado por Ovium para a Asociación de Comunicación do Cable Europeo (ECCA).000 quilómetros de fibra óptica. como son Unión Fenosa ou Caixanova 130 . Deste modo. sen interferencias e sen antenas. firma que se converteu así no operador global de servizos de telecomunicacións por cable en Galicia. En 1999 iniciaba a súa actividade “R” 128 A través del o usuario dispón de alta capacidade e velocidade de transmisión tanto para a información de baixada (a que recibe do seu provedor) como de subida (a que o cliente envía ao seu provedor).000 fogares e 100. A introducción do cable en Europa continuará avanzando en 2005 e en anos posteriores e será vital para o impulso do sector. Esta interactividade posibilita. 129 Auna e Ono manteñen conversas desde hai anos con vistas a unha integración das súas actividades.O crecemento verase impulsado polos servizos de Internet e telefonía e a posta en marcha da televisión dixital e do vídeo baixo demanda potencian o atractivo da oferta de 'triplo play' de cable.62 millóns de euros. Caixanova. Vilagarcía de Arousa e O Barco de Valdeorras.000 empresas de Galicia estean en disposición de recibir os máis avanzados servizos de telecomunicacións por cable. Cambre.166 clientes (97. 143 . Con este ambicioso proxecto. A finais de 2004. Editorial Compostela (El Correo Gallego).799 empresas e profesionais). La Región. que lidera o sector do cable español por rendibilidade. Grupo Tojeiro. dos que 2. Dielectro Galicia. como é o caso do Grupo Zeta ou Faro de Vigo.

que deben adaptarse á evolución tecnolóxica e ás obrigas legais de prestación de servizos. aplicacións de xestión de contidos en Internet e para terminais móbiles. e a composición personalizada de noticiarios. así como dos horarios de emisión preestablecidos. R instalou no Parque Tecnolóxico de Galicia en Ourense un laboratorio para desenvolvemento de software MHP (Multimedia Home Plataform) destinado a aplicacións interactivas de televisión 133 .1. ademais. Esta circunstancia ten a vantaxe do aproveitamento de gran parte da infraestrutura existente como os sistemas de antenas colectivas. de forma instantánea e adaptados persoalmente aos seus gustos. As principais vantaxes do sistema dixital están na calidade de son. con carácter de servizos públicos de interese xeral.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO R e o Laboratorio de Fundamentos de Computación e Intelixencia Artificial (LFCIA). é dicir. As innovacións achegadas por este proxecto permitirán nun futuro próximo que os clientes poidan desfrutar de múltiples servizos multimedia no momento que escollan. Demarcacións propostas para Galicia no Plan Técnico Nacional de Televisión Local Dixital Demarcacións Programas de televisión A Coruña Lugo Ourense Pontevedra Total 7 5 4 5 21 28 20 16 20 84 Fonte: Plan Técnico Nacional de la Televisión Local Digital en Galicia. A televisión dixital terrestre utiliza a mesma banda de frecuencias que a televisión analóxica convencional. Ademais permite combinar as emisións de televisión con outros servizos complementarios. Outras das contribucións son a posibilidade da súa utilización para acceder a cursos multimedia de calidade. o vídeo formativo ou o videoclip musical que se desexa ver e desfrutar de forma inmediata. deter e rebobinar as proxeccións. . abrindo as portas da televisión e da radio interactiva. unha vez que todas as canles sexan dixitais e se renove o parque de televisores (o chamado apagón analóxico). en particular. o acceso a informativos multimedia á carta. colaboraron no ano 2001 no desenvolvemento dun sistema de vídeo baixo demanda que permite dispoñer de calquera contido de vídeo ou audio de forma instantánea no momento no que o cliente o desexe 132 . elixindo os contidos ou relatorios. Desta forma. A migración paulatina da televisión dende a tecnoloxía analóxica á tecnoloxía dixital permitirá incrementar a capacidade de espectro radioeléctrico necesaria para satisfacer a demanda de novos programas de televisión.6 A televisión dixital terrestre A comunidade autónoma xestiona unha serie de infraestruturas e redes de telecomunicación. unha mesma aplicación poderá ser executada en descodificadores de múltiples fabricantes. Ademais. a multiplicación de canles e nos servizos interactivos. elixindo só os contidos que lle interesen. A empresa conta desde 2001 cun Data Center que ten capacidade de soporte de streaming de vídeo e outras aplicacións tipo B2C y B2B que poden axudar a desenvolver aplicacións audiovisuais e de outra índole sobre Internet. Este proxecto suporá un investimento duns 24 millóns de euros. A TDT caracterízase pola calidade do son. A idea de R é establecer naquela cidade unha factoría de sotfware dedicada á televisión dixital interactiva. Este é o principio dun proceso que culminará arredor de 2012 coa eliminación da televisión analóxica. en calquera momento. Entre as aplicacións do proxecto atópase a posibilidade de acceder a unha lista de títulos entre os que se poderá elixir. a multiplicación de canles e os servizos interactivos 4. o sistema permite. eliminando as limitacións actuais derivadas da oferta predeterminada de canles de televisión. 133 132 O MHP é o estándar apoiado pola Unión Europea e especifica a arquitectura software que deben respectar todas as plataformas de programación de aplicacións interactivas de televisión. onde o cliente poderá examinar o noticiario que escolla e adaptalo ao perfil que prefira. pertencente á Facultade de Informática da Universidade da Coruña. a película. os de carácter local.

presentou a primeiros de marzo de 2005 a fase de lanzamento do seu proxecto de televisión interactiva no auditorio do Parque Tecnolóxico de Galicia. Ámbalas contarán cunha licencia para dez anos. a anunciada segunda canle da Televisión de Galicia. O concurso tamén impón o uso do galego nas emisións. á produción audiovisual galega. Por outro lado. cunha base inicial de 20.000 filmes da distribuidora). como extensas as súas posibilidades.000 clientes. El Correo Gallego. dúas autonómicas privadas. centro de traballo da iniciativa 136 . A explotación directa destas concesións non se poderá transferir a no ser que exista un acordo da Xunta que o autorice. aínda que no borrador foron incluídas algunhas excepcións que. o Grupo Progreso. vinte públicas municipais e sesenta privadas locais. En 2004 comezou a desenvolverse o proxecto. R. O concurso obriga os concesionarios a emitir un mínimo de 32 horas semanais. aliaronse para formar a plataforma audiovisual de cara a presentar unha proposta mediática para facerse cargo dunha das dúas canles autonómicas de televisión dixital. Obviamente. Filmax Entertainment. Mapas meteorolóxicos en tempo real e consulta das cámaras web que a TVG ten en distintos puntos de Galicia son outros dos posibles contidos que se poden consultar polo momento. a Televisión de Galicia comezou a principios de 2005 a emisión de servizos interactivos nas súas emisións de televisión dixital terrestre. Do seu lado tíñan o maior fondo audiovisual de España (os máis de 4.A e a outra. No que se incide é no consumo intelixente e no poder de selección do individuo. ao cine en galego e en versión orixinal subtitulada. Deste xeito adiántase á nova forma de transmisión do sinal. prorrogable por iguais períodos hasta un prazo máximo de 50. a solvencia financeira e a experiencia de tódolos socios implicados. As novas cadeas de televisión serán dúas autonómicas públicas. As aplicacións da televisión interactiva son case tan descoñecidas para a maioría. xa que a Unión Europea fixou o 2012 como prazo para que se produza o apagón analóxico 134 . Estas novas tecnoloxías servirán para dinamizar e impulsar o sector audiovisual. cada licenza terá que asegurar os contidos interactivos que caracterizan a televisión dixital terrestre. nas que a produción propia deberá abranguer polo menos un 60%. Unha delas foi a parar a La Voz de Galicia S. La Región e El Ideal Gallego. Pero o Goberno da Xunta en funcións adxudicou en xullo do 2005 dúas cadeas de televisión dixital terrestre de cobertura autonómica. Os produtores galegos tentaron no seu momento buscar asociacións coas entidades financeiras e cos servizos de expertos na xestión das novas tecnoloxías e puxaron xuntos por algunha das canles de televisión dixital terrestre que sacou a concurso a Xunta de Galicia. nunca poderán superar as cinco horas ao día ou as 25 á semana e deberán ser autorizadas pola Administración autonómica. Xogos ou consultas de mapas son algunhas das opcións deste novos contidos da televisión dixital terrestre. Faro de Vigo. en calquera caso. As dúas primeiras canles autonómicas en transmitir este tipo de contidos foron a televisión catalá e a vasca. co respaldo de Juan Carlos Cebrián (Grupo Inditex). que emitirá con tecnoloxía dixital posiblemente xa no ano 2006. á No 2006. A TVG é así a terceira canle autonómica que pon na man do espectador estes contidos interactivos nas súas emisións de TDT 135 . Outro dos aspectos máis relevantes do concurso é o que lles impide aos concesionarios formar parte dunha cadea de televisión. Pola súa banda. a TVG anuncia unha segunda canle dixital Sociedad Radio Popular-Cadena Cope. á información cultural e de servizo público. a empresa de comunicación galega por fibra óptica. onde se localiza o Laboratorio R. potenciará os contidos dedicados aos nenos e á mocidade. 145 .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A Xunta de Galicia sacou en 2005 a concurso público 84 novas cadeas televisivas e 132 emisoras radiofónicas dixitais. ao abeiro da Consellería de 134 135 136 Este prazo do ano 2012 pode reducirse se se produce antes a implantación masiva do sistema dixital. As concesións para estas novas emisoras terán unha vixencia de dez anos para as de ámbito autonómico e de cinco para as locais. O lanzamento efectuarase en dúas cidades galegas. Pola súa parte.

por exemplo. A compañía. o éxito foi enorme. que comezou a ofertar o seu servizo nas capitais de provincia galegas (así como en Santiago de Compostela e Vigo) a mediados do 2005. 4. e mesmo parando a emisión se así o desexa. A innovación non é. pero aínda non hai ningunha cadea que teña unha franxa destinada específicamente para este produto. xogos e publicidade interactiva. que atende as necesidades de comunicación. . Setenta e cinco canles temáticas. o factor que máis se premia no medio televisivo. a televisión é a un tempo un medio de comunicación social e un produto para o entretemento.2 A PRODUCIÓN TELEVISIVA En xeral. o que comprende tanto a adaptación de formatos provenientes doutros mercados como a recuperación de formatos que funcionaron no pasado. O servizo diferénciase con respecto a outras alternativas en tres puntos clave: é dixital (imaxe e son alcanzan calidade de DVD). dende hai anos vénse falando das TV movies como un formato con moitas posibilidades. A introdución dun novo formato depende da aposta que a cadea faga por el. que se completará cunha guía electrónica de programación. a televisión é un medio conservador en canto a pautas de Un formato é a combinación dun contido e un xénero comportamento e os produtos xa testados adoitan ter maiores garantías de entrar en programación que aqueles máis novos. pois. 30 de pago por visión e 5 canles. Por iso. Cumpre distintos obxectivos. Como exemplo. lecer e entretenemento. pero 137 Isto pode contribuír a paliar a fenda dixital. aproveitando ó máximo as capacidades da tecnoloxía ADSL. televisión á carta con gravador persoal.000 fogares galegos con acceso a 39 canles de televisión e 15 de audio. Cando a principios dos noventa se introduciron as series de ficción en español. que conta ademais cun servizo de vídeo baixo demanda achegarase ós clientes a través de conexións ADSL 2+. que xa se está desenvolvendo con grande éxito en Estados Unidos. A produción de contidos para televisión está orientada a nutrir as programacións das distintas cadeas. o que fai que a programación varíe dunha franxa a outra. a televisión aliméntase fundamentalmente de produtos reelaborados. Imagenio é un servizo integrado de banda ancha para o fogar de Telefónica. que existan canles de anuncios publicitarios. Para iso creouse o laboratorio MHP que asesorará a todas as empresas ou universidades que queiran participar. Por outro lado. que serán personalizables por cidade. Isto significa que os clientes poderán ter á súa disposición unha velocidade de ata 6 mbits/s de Internet. que lle permitirá ao espectador ⎯que abandona así o seu tradicional papel pasivo fronte ao televisor⎯ ver o que quere á hora que quere. creando un slot na súa programación. facilita. o que supón unha diferenza importante con respecto aos actuais operadores de televisión dixital ou por cable. é persoal e interactivo (permite navegar en Internet dende o televisor 137 A TV é un medio de comunicación e entretemento ) e é sinxelo para o cliente (non inclúe cables nin antenas no fogar e todo se controla dende un único mando). Esta posibilidade.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Innovación. servizos municipais interactivos. pode chegar xa a 153. xa que a persoa que non estea habituada a usar o PC para conectarse á Rede. logo Internet e agora a televisión a través da liña telefónica. Industria e Comercio. Imagenio. si que pode estar afeita a utilizar o televisor. Unha das principais novidades desa televisión é o vídeo baixo demanda. formarán parte da oferta. primeiro a voz. 10 xeneralistas. O produto que ofrecerá o grupo R baixo a denominación de televisión interactiva constará de 120 canles de televisión dixital. Os futuros clientes da televisión interactiva de R contarán cunha canle de retorno ⎯para que o telespectador poida interactuar⎯ e a oferta de Internet e telefonía nun mesmo paquete.

hai que asegurarse de que este sexa adaptable. evitando así o risco de investir en desenvolvemento. que se manifesta nas últimas tempadas a través da aposta por novos produtos de entretemento. Os programas de entretemento tiveron sempre un innegable protagonismo nas cadeas aínda que. que lles restou protagonismo aos shows de prime time 139 . estes programas: presentadores populares. moitos países crearon programas que poden ser comercializados como formatos. normalmente o anglosaxón 138 . modulase a presenza na programación de tempada destes espazos. 139 Non é casualidade que algunhas cadeas comezasen a desprazar os seus grandes shows ao prime time do venres ou do sábado. no que a este proceso de selección se está a sumar a adaptación dos formatos á nova realidade televisiva. Primeiro chegaron os game shows americanos. nin que cada cadea. De entre este tipo de formatos. avalados polo éxito internacional e orientados a públicos diversos. ningún se axusta tanto ao concepto de entretemento como os pensados para a franxa horaria máis importante do día. a cadea ten que producir ou garantirse a subministración dese tipo de programa para un determinado período. a audiencia determina o éxito ou o fracaso de todo contido de televisión porque deses resultados depende a afluencia de investimento publicitario. Para que iso aconteza. o que supón un investimento e un risco considerables.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA requiriu desa aposta. Para optimizar as posibilidades dun programa. grandes escenarios. aínda que os cambios se producen de forma progresiva. ata que se produciu a eclosión da ficción nacional. caracterizados ambos os dous por un perfil de público moi adulto. para conseguir que a audiencia se habitúe a un determinado programa debe existir unha franxa na programación que o sosteña. O destino de calquera produto audiovisual é chegar ao público e ser explotado comercialmente. na actualidade. A 138 Á hora de adquirir un formato. En definitiva. co tempo. Esta decisión debilita co tempo a industria nacional e resulta máis custoso —investir nun produto local é. máis barato—. pero a lóxica empresarial que impera na televisión esixe resultados a curto prazo e a máis habitual segue sendo a adquisición de formatos nun mercado grande. en función da súa orientación de audiencia. Este é o formato ao que as cadeas dedicaron máis esforzos. saturación lumínica. pero dende o establecemento da televisión comercial en Europa. tanto dende o punto de vista técnico coma de contido. recorreuse a unha serie de etiquetas que permiten establecer certa tipoloxía que se axusta á oferta actual das distintas canles. en maior ou menor medida. Un formato é a combinación dun contido e un xénero que dá como resultado un produto específico e orixinal. o prime time. Ao final do proceso de produción audiovisual comeza a comercialización e a explotación da obra. A aparición dos formatos ten a súa orixe na necesidade de combater o plaxio e na vantaxe de aproveitar un programa de éxito contrastado. Baixo estes parámetros chégase ao momento actual. 147 . senón que a súa situación na programación e a confianza que o programador deposita nel condicionan en gran medida o éxito ou o fracaso dun programa. Contar con algún game show ou algún outro gran formato supuxo toda unha garantía na programación das principais cadeas. o que mellor sintonizaba con este tipo de espazos. A televisión é de seu un medio moi dinámico e. Para que un programa poida ter éxito tamén é importante mantelo para que o público o asimile. público numeroso no estudio de gravación. de programas de humor ou de grandes formatos de prime time. o programador non atopa unha empresa que sexa capaz de producir un programa coas características que está a buscar e recorre a formatos xa producidos noutros territorios. Velaí algúns dos ingredientes que definen. Polo tanto. fálase de concursos e macroconcursos. Un programa de televisión prodúcese para entrar na grella dunha cadea. Non só hai que producir un bo produto. de talk show. Os beneficios obtidos por esta vía son os que garanten a viabilidade da empresa e os que permiten acometer novos proxectos. hai que acompañalo dunha boa mercadotecnia e unha adaptación efectiva. Ás veces. a de maxima audiencia. tendo en conta a cultura do territorio e o público ao que vai dirixido. así. seguidos das comedias británicas. visual e sonora. as tendencias cambian cada tempada e tenden a funcionar en ciclos.

hai que buscar acordos con produtoras locais para producir programas nestas. tanto para os emisores coma para os provedores de contidos. A maioría dos formatos de televisión que se producen en España proveñen doutros países. 141 . o volume de contidos requiridos tamén aumenta. O mercado da televisión autonómica é moi proteccionista coas empresas radicadas nos súas respectivos territorios e. Os formatos de televisión créanse por e para a súa emisión pola pequena pantalla e a súa duración está condicionada aos resultados de audiencia que acheguen á cadea.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO pregunta clave é se a audiencia quere o que se lle ofrece ou sinxelamente se lle fai unha oferta e responde a ela. Os produtores deben producir os seus programas de televisión ou os seus documentais libremente. a cantidade de contidos non. O apoio dos gobernos rexionais. co fin de distinguir entre a oferta dun e a dos demai Co incremento de alternativas para o consumidor que supón a televisión dixital. se o público demanda determinados produtos ou os consume porque non ten outra alternativa. O modelo de produción transfórmase co fin de satisfacer esa demanda en eclosión. pero sen perder de vista o que o mercado está a demandar. representa un intento de excepción cultural que non pode desprezarse. o magazine ou a serie se consolidan en antena. que se celebra en outubro tamén en Cannes e a Asia TVForum. resulta difícil entrar nel polo predominio de produción de orixe anglosaxona 141 . que é un dos máis competitivos dentro do medio audiovisual. xerou novas oportunidades. adoitan comercializarse logo noutros mercados . mentres o abano de métodos de distribución aumentou en boa medida. Ademais da recepción tradicional por antena. 4. 140 Os mercados internacionais de televisión máis importantes son o Naipe. Por outro lado. o MIPTV. gran parte dos contidos que se emiten proveñen dun grupo reducido de produtoras ou de empresas satelizadas polas cadeas. Con respecto ao mercado internacional. con alianzas da federación de televisións (FORTA) e a proposta de historias localizadas na proximidade de linguas e costumes. Hai que concentrarse na produción do proxecto. Non só cambiou a súa forma de distribución coa adopción da emisión dixital e de alta definición. é dicir. que ten lugar en marzo en Cannes. pero ser conscientes de que se está a competir nun mercado moi difícil no que O destino dun produto audiovisual é ser explotado comercialmente (nacionais e internacionais) 140 hai marcar a diferenza. Pero.1 As tendencias que marcarán a televisión do futuro A industria da televisión sufriu unha revolución en anos recentes. como por exemplo Internet. os servizos vía satélite e cable están a introducir cada vez un maior número de canles nos fogares. nalgúns casos máis político que financeiro. Se o concurso.2. no mercado nacional de televisión. Non abonda con ter unha boa idea. Os métodos empregados anteriormente xa non son rendibles ou capaces de producir a calidade de material necesaria. En España. o MIPCOM. normalmente. hai que saber transmitila e facer posible que o público a coñeza e teña acceso a ela. A chegada de gran fluxo de contidos mediante servizos en liña. que se celebra en Santa Mónica en xaneiro. e o esforzo por manter unha produción de calidade e baixo custo. a industria da ficción televisiva en España non pode entenderse sen o mapa das televisións autonómicas. que se organiza en Singapur en decembro. A demanda está en continuo creces. e a restritiva e competitiva natureza do mercado publicitario trouxo consigo que a calidade sexa un factor cada vez máis importante. senón que o seu mecanismo tamén se transformou.

A implantación do euro.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Tendencias de futuro en canto aos contidos da televisión o o o o A chegada da televisión dixital supuxo novos modos de consumo de televisión. pero non terá case nada que ver co de 2010. Asimismo. videoxogos entre varios xogadores. mento. O ámbito dos medios é hoxe moi distinto ao de hai algúns anos. As series de ciencia-ficción reutilizan as tomas varias veces. Outro desafío é vén dado polo feito de que a distribución dos produtos televisivos está baixo control estadounidense. sen ir máis lonxe. Converxencia de redaccións. a un nivel moi superficial. Internacionalización dos formatos. Predominio das empresas estadounidenses no mercado global. o o o o o o o o o o o o Fonte: Elaboración propia. Fragmentación da audiencia e aparición dun público cada vez máis sofisticado e cunha cultura audiovisual máis ampla. A experta Carmina Crusafón apunta catro grandes desafíos aos que se enfrontará a industria televisiva nos próximos anos. Converxencia entre a televisión e Internet. A nova tecnoloxía dixital está a permitir a interactividade dos contidos: concursos interactivos. O uso de stock shots foi sempre moi común en moitos programas televisivos. a través de chats ou de votacións. televisión por satélite e outras formas de distribución elevan a súa cota de pantalla. que axuda a maximizar o tempo que os espectadores pasan fronte ao televisor. Televisión personalizada. Máis información en prime time: reportaxes de actualidade. 149 . a configuración de bloques rexionais é unha tendencia que se está a consolidar e que se combina cunha importancia crecente dos mercados lingüísticos. xa que os orzamentos e os plans de traballo non permiten a creación de contido orixinal para cada episodio. fotografías ou franxas de texto que ocupan combinar as distintas áreas da pantalla. a multiplicación da oferta televisiva vai impoñer novos ritmos de produción. operadores de cable. televisións locais. nos que se tende a fragmentar a pantalla en varias ventás e a combinar a imaxe dun presentador con datos. a recesión económica mundial. centrada agora en gran parte nunha programación por episodios dunha hora ou media hora de duración. vídeos. que cada vez son máis seguidos polo público. Maior continuidade nos contidos e na persistencia dos formatos xa consolidados. a tendencia das empresas audiovisuais é definir estratexias multiplataforma: produción de contidos que se poidan adaptar ás diferentes ventás. o ordenador. a reutilización do contido adoita darse. O fútbol segue demostrando a súa alta capacidade de atracción para os espectadores. fenómeno que se pode observar nos informativos e noutros programas de televisión. Doutra banda. A ficción nacional segue sendo un dos piares básicos das cadeas e ocupan os primeiros postos entre os programas máis vistos. a combinación de destrezas xornalísticas e o lanzamento de novos produtos. programas de investigación ou grandes documentais. a axenda electrónica ou o teléfono móbil. segundo Carmina Crusafón. xa que crearon redes globais que lles permiten ofrecer as súas producións a calquera parte do planeta. que permitan aproveitar as vantaxes que incorporan a tecnoloxía dixital. o éxito de novos servizos de comunicación e as estratexias de diversificación multimedia dos grandes grupos de comunicación son algúns dos parámetros que permiten avaliar a magnitude dos cambios que se aveciñan. As televisións non convencionais reforzan a súa participación no mercado: plataformas dixitais. xa sexa o mesmo televisor. programas infantís que permiten a participación dos máis novos e posibilidade de intervir en contidos de todo tipo. sobre todo naqueles que implican varias tomas de efectos. unha etapa de transición entre o que se coñece como televisión de masas e o novo termo de televisión persoal. Máis reality shows: a tele-realidade como xénero de moda. Mentres nalgún caso illado isto funciona. unha realidade onde se prioriza o consumo individual e onde o importante é ofrecerlle servizos personalizados ao cliente. se ben a maioría parte dos partidos de interese estará accesible só a través das cadeas de pagamento. O primero é a consolidación dunha nova concepción da televisión. no sentido máis literal do termo. é dicir. A televisión temática aséntase como unha opción progresivamente complementaria á televisión xeneralista. A fragmentación da pantalla.

aínda que esta tendencia ascendente semella deterse. segundo o especialista Alejandro Pardo. asociada ou independente. as televisións de pagamento nútrense en maior medida de produción allea.9% dos programas de produción independente.3 7. non parece que vaia variar de xeito substancial a situación actual. seguida de Antena 3. 142 Por outra banda. 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1997/1998 1998/1999 1999/2000 2000/2001 2001/2002 2002/2003 8. o número de series baixou de 31 a 21 e o tempo de emisión de 554 a 534 horas.2%. con 15 programas.9 7. as canles televisivas españolas foron consolidando un modelo de xestión e produción que busca alixeirar a infraestrutura e os recursos propios e apoiarse máis nas empresas externas. A aparición de grupos multimedia e. o tempo de emisión de espazos realizados por produtoras independentes para as operadoras de televisión descendeu en España a tempada 2003/2004 un 2. que ocupa o segundo lugar con 10. mentres que o 73. que non fai senón confirmar a solidez dun sector en alza como industria de produción e como mercado de consumo. a integración de cadeas e produtoras baixo unha mesma estrutura empresarial. Segundo un informe realizado por GECA. o número de produtoras que están activas durante o curso 2003/2004 sobe ata 140. Globomedia encabeza o ranking. Dentro da produción allea. as autonómicas están obrigadas a realizar un significativo esforzo de produción propiainterna (espazos informativos.7% e Canal Sur. A maior parte das cadeas. Entre as cinco cadeas xeneralistas de cobertura nacional acumulan o 26.7 3.7 De forma gradual. De feito.8%. O incremento de emisións encargadas a produtoras crecera sen parar nos últimos anos. culturais e deportivos. 142 e a un maior Tempo de emisión dos programas de produción independente na TVG (%). por cadeas é a ETB-1 a que presenta unha maior parte da súa programación encomendada a produtoras. co 13. De feito. co 11.717 horas de emisión na televisión xeneralista.5%.337 horas en 1998/1999 ao máximo de 16. pasando de 11. co 10. basicamente) e propia-asociada (ficción en lingua rexional). son partidarias de potenciar a produción propia.3 7. co 13. A proliferación de cadeas e de canles temáticas trouxo consigo a expansión da produción independente. por diante de Gestmusic. de maneira que o peso da xeración de contidos se foi desprazando dende as cadeas ás produtoras. este retroceso explícase pola estratexia das cadeas de fomentar a produción propia en réxime interno e mesmo a creación de produtoras nivel de éxito e continuidade de teleseries xa consolidadas. xa sexa externa ou asociada. A xeración de contidos foise desprazando das cadeas as produtoras Nos vindeiros anos. en especial. . Mentres as cadeas públicas e.174 en 2002/2003. Telecinco.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A industria da televisión experimentou nestes últimos anos un crecemento sostido.8%. O investimento total das cadeas en produción independente foi incrementándose de xeito considerable nas últimas tempadas.1% restante repárteno as televisións autonómicas. principalmente por razóns de rendibilidade financeira e eficacia creativa. seis máis que na tempada anterior. con 15.2 5. máis en concreto.

4. Culturais 3. dando lugar a programas de todo tipo. 151 . Hoxe é imposible concibir unha emisora en aberto ou mesmo unha plataforma de televisión por satélite ou cable sen programas informativos. basicamente. aínda que saiban que poden estar tranquilos. 144 Aínda naqueles países nos que a televisión é considerada como unha actividade comercial en mans de empresas privadas. Este acordo determina. aos manter cidadáns acontecementos máis relevantes no ámbito nacional e internacional é un deber dos operadores 144 Deportes 13. o seu prestixio vese reforzado pola credibilidade dos seus informativos. a auténtica trabe de ouro do negocio audiovisual.30% Infoshow 0. educar e entreter estivo lig ado estreitamente ao funcionamento dos distintos sistemas de radio e televisión dende as orixes de Aportacións á audiencia da TVG por xéneros.80% Occidental.2 4. zona xeográfica na que prevalece unha concepción da televisión como servizo informados sobre os público. Segundo indica o pacto asinado.20% ambos os dous en medios. ampliándose de 9:00 a 12:00 da mañá durante as fins de semana). créanse dúas franxas de superprotección (de 8:00 a 9:00 da mañá e de 17:00 a 20:00 horas da tarde. as televisións xeneralistas poñen 143 O Goberno.00% Outros 0. recordou que é tamén responsabilidade dos pais controlar os seus fillos fronte ao televisor.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA exemplifican esta tendencia. Tamén ten que ver coa natureza dos produtos televisivos o denominado Acordo para o fomento da regulación sobre contidos televisivos e infancia. á hora de outorgar as licenzas. as administracións nacionais e rexionais. Europa Particularmente Ficción 31. de 6:00 ás 22:00 horas. esíxenlles aos operadores a emisión dunha porcentaxe mínima de programas informativos. existirá un horario de protección ao menor. Ademais. na que os programas serán adecuados para calquera menor de 13 anos 143 A TV veu gañando terreo á prensa escrita e á radio . Na gran maioría dos casos. senón tamén porque estes programas contan cunha gran demanda entre as audiencias de todo o mundo. 2003.1 A programación de fluxo Os informativos Información e formación adoptan múltiples formas no discurso televisivo. Os programas informativos xogan un papel principal dentro da complexa actividade dunha cadea de televisión. as televisións comprométense a emitir programas axeitados para eles. no que non poderán emitirse espazos para menores de 18 anos. O lema informar. O factor clave que determinará o futuro das relacións entre cadeas e produtoras parece estar na titularidade dos dereitos.2. pola súa banda.40% radiofónicos e televisivos . Por iso. xa que nos horarios nos que os nenos poidan estar sós.2. os tramos horarios nos que os contidos emitidos serán adecuados para os menos. que o Goberno do Estado e os responsables das cadeas asinaron recentemente e que establece unhas normas básicas para a protección do menor fronte á pequena pantalla. ademais da cantidade de telespectadores que poidan reunir. Son moitas as emisoras que os consideran como a columna vertebral da súa programación. Ao longo do seu desenvolvemento.10% Miscelánea 4. a televisión foilles gañando terreo á prensa escrita e a radio ata o punto de que en moitas sociedades converteuse na principal fonte diaria de información.40% Musicais 11.2. á hora de elaborar a programación. non só porque así o queren as lexislacións que establecen os gobernos.00% Concursos 6.

2. o espazo Serán crece en 1.000 espectadores.) e os contidos xornalísticos. Cabe destacar que ventás informativa da canle autonómica. telenovelas. etc. En canto aos telexornais.2 Grandes formatos Os grandes formatos de prime time recorren á vella fórmula de música e espectáculo para entreter a audiencia. Estes datos. ou o Galicia Noticias que. O aumento do local dun tempo a esta parte é cada vez maior nun medio como o audiovisual. ademais. comezaba a emitirse o programa Supermartes . coa emisión de Bos Días. de luns a venres. 4. que apostan por unha maior proximidade á cidadanía. conscientes diso. Nestes últimos anos confírmase unha liña ascendente na predilección dos espectadores galegos pola Televisión de Galicia para manterse informados. que se obteñen da información audimétrica facilitada por Sofres.3% nos últimos seis meses. series.3 puntos rozando o 16% de seguimento. os telexornais. marcado por un forte carácter informativo e por unha concentración importante de televidentes diante das pantallas. A información local seduce diariamente unha alta porcentaxe da audiencia. Existen varias modalidades e a música pode ir acompañada doutro tipo de actuacións e dalgún outro concurso sinxelo con grandes premios ou pode tratarse dunha oportunidade para talentos musicais. Dentro das variantes xornalísticas que conforman a programación dunha emisora.2. de modo que a información local vén ocupar unha maior franxa dentro da programación. As televisións autonómicas. Con relación aos anos 2002 e 2003. destácanse como o formato establecido de maior éxito. Aumentan as radios e as televisións locais. A Televisión de Galicia está a realizar unha grande aposta neste sentido. Estas canles están presentes en todas as plataformas de televisión por cable e por satélite. como denominación xenérica dos informativos televisivos. experimentaron tamén un crecemento imparable A información local seduce diariamente unha alta porcentaxe da audiencia ata finais do pasado ano. En 1992. Á marxe da situación dos programas informativos das cadeas xeneralistas. pasa a ofrecer media hora diaria da información máis próxima ó espectador. os distintos espazos dos servizos informativos da TVG seguiron durante o 2004 unha liña ascendente de espectadores. Con esta decisión. os espazos dos servizos informativos da TVG continuaron incrementando progresivamente a súa audiencia tamén no 2004. que dá a benvida informativamente falando a unha nova xornada. incrementa tamén a súa audiencia en máis de dous puntos e sitúase como o informativo máis visto da canle autonómica. Dende primeiras horas da mañá. que incrementou en seis puntos o seu share no segundo semestre (19.2%). ampliando os informativos locais que se emiten en desconexión para cada unha das cidades galegas. nos últimos anos xurdiron canles temáticas dedicadas exclusivamente á difusión de noticias: os denominados todonoticias ou só noticias de información xeral.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO especial coidado en atopar o equilibrio entre os contidos de ficción (películas. foron adaptando os seus contidos ata tal punto que as desconexións se fixeron cada vez máis frecuentes. o que supón un crecemento en tres puntos da súa audiencia. Boa proba diso é o sistemático liderado que a TVG ostenta no denominado segundo prime time (13:00-15:30 h). no último semestre do 2004 o TX-Mediodía acaparou unha media do 27% con 188. confeccionados a partir de feitos reais. veñen confirmando que os informativos da TVG son unha opción de peso na preferencia dos espectadores galegos. restándolle minutos a outro tipo de informacións máis xerais. Ás cadeas interésalles emitir actuacións de solistas ou grupos con tirón entre o gran público e ás compañías discográficas resúltalles rendible a promoción que obteñen os seus artistas en programas con audiencias millonarias. teñen presenza en Internet. Son destacables programas como A Revista. e. Na súa banda horaria. cunha media de seguimento do 36. como as desconexións informativas locais.

o programa estivo en antena nas temoradas 1996-98 e 2001-2002. E sigue invariable na programación. converteuse nun auténtico fenómeno sociolóxico que transcende as fronteiras galegas a través da canle internacional. Non se busca tanto a transmisión informativa como a xeración de debates. o show que presenta dende as súas orixes Xosé Ramón Gayoso. ademais. presentacións de temas arriscados. fundamentalmente. Tradicionalmente. os coloquios consistiron nunha xuntanza na que se convoca un número limitado de persoas. a primeira coprodución galego-portuguesa da Televisión de Galicia. outorgándolle especial protagonismo á música Luar converteuse nun fenómeno sociolóxico galega en todos os seus estilos. O target do programa é xente maior e. considéranse como unha reunión de persoas que se xuntan habitualmente para conversar. O musical comezou a emitirse o 30 de setembro de 1992 e. Trátase dun cóctel de estilos musicais que aposta pola música e o espectáculo. o dramatismo constitúense en elementos integrantes destes programas. que terán como puntos de encontro o seu carácter non impositivo e a súa intención netamente pluralista. Nalgunhas probas contan coa colaboración dos convidados ao programa (cantantes. un luxo ao alcance de moi poucos espazos semanais. conducido por Xosé Manuel Piñeiro e que posúe a marca de emisión ininterompida dun espectáculo televisivo en España. Destacan como variantes os coloquios. da produtora CTV. cun 25 e un 30% de share. Cada unha delas constituirán unidades independentes. e que constou de 26 entregas en prime time. Nos talk show búscase intencionadamente a combinación do entretemento. Trátase dun espectáculo dirixido a todos os públicos. o dereito á intimidade. comezaba a emitirse na Televisión de Galicia o programa-concurso Supermartes. emiten un número importante de horas deste tipo de contidos. Os faladoiros. O número de programas do corazón multiplicouse nos últimos anos e as televisións españolas. e que constitúe o programa de máis éxito da Televisión de Galicia. chegará á gran pantalla final. os faladoiros e os talk show. magazines e talk shows Dentro do marco xenérico dos programas de debate e conversación. que fan rendibles os preto de 72. declaracións rechamantes. do ámbito rural e. pola contra. en toda Sudamérica Luar goza dunha grande audiencia. para que debatan un problema. e ás veces supérase. Rózase. actores…). no que só un dos concursantes. Con perdón. A información rosa abunda na TV e tenderá a aumentar a diversión e o espectáculo. en febreiro do 2005. A información perde parcialmente a súa rigorosidade e contáxiase de ingredientes espurios. é un programa de humor con cámara oculta que foi conducido por Santi Prego inicialmente e por Alberto Comesaña despois e producido por Comunicasom e Voz Audiovisual respectivamente para a canle autonómica. cumpriu os cincocentos programas en antena. 4. Dirixido por Manolo Bello. ademais de acoller os novos valores que buscan un sitio no panorama actual. o voyerismo. Con perdón recibe o premio Agapi ao Mellor programa de televisión de 1998.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA No mes abril de 1992. para levar a cabo unha conversación arredor dun ou varios temas. Por outra banda. O morbo.000 euros que custa cada programa. á honra e á propia imaxe das persoas 153 . segundo un estudo elaborado por GECA.2.2. tras superar todas as probas. sen que necesariamente haxa que chegar a acordo. Luar. que é moderada por un condutor ou varios. distintas en cada caso. xa sexa públicas ou privadas. baixo a dirección de Manuel Abad. ao límite da lei ou dos sentimentos e da dor humana. que comentan cousas sobre a súa vida e actividade. encádrase un subxénero concebido como unha reunión de persoas.3 Programas de debate. a chamada información rosa abunda moito en televisión e nos próximos anos tenderá a crecer.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO protagonistas do tema que se aborda. O fío condutor é a relación entre os dous presentadores e a complicidade que se establece entre eles e os convidados. Ana Kiro ofrecía actuacións en directo. Conducido pola cantante Ana Kiro. Manquiña e Sergio Pazos como intérpretes. Este magazine. que parodia todos os estereotipos do cinema negro. que propón descubrir como cambiaron as nosas vidas nos últimos cincuenta anos. foi pioneiro na filosofía que o seu título expresa.. que pretende analizar distintas cuestións de actualidade. e compoñíase de actuacións musicais. Tamén ten xa unha longa trayectoria Desde Galicia para el mundo.. charlas que se ilustran con imaxes de arquivo e música en directo. foi producido por CTV. cada entrega dedicábase a un tema en concreto. concertos. para o que conta con expertos e especialistas no tema que se vaia tratar. unha producción de Pórtico Comunicaciones. Sitio distinto integrábano capítulos monográficos. En Salsa verde facíase unha aposta polo humor á hora de abordar temas de actualidade -na liña de Cruzando el Mississippi. financiada pola Xunta de Galicia e emitida en primeira instancia por Televisión Española na súa desconexión rexional dos sábados para Galicia e na súa canle internacional. Dirixido por Antón Reixa e emitido entre 1990 e 1991 na Televisión de Galicia. tratábase dun show participativo. estean presentes ou ausentes do estudio. Cun tratamento visual anovador e certo toque de incorrección política.de Pepe Navarro. achegaba semanalmente ao espectador entrevistas con coñecidos personaxes do mundo da canción e do espectáculo en xeral. reflexión e certa actitude punk. que axudan a evocar unha época determinada. no que podían intervir tanto o público do plató como a xente dende as súas casas. producido por CTV para a TVG. Mañá será outro día é producido polo estudio de gravación 1000 de CTV para a Televisión de Galicia. exploraba con especial teima eidos diversos da cultura pop. que iniciou as súas emisións o 12 de xuño de 1993. Este é o caso de espazos como Esta es mi historia (TVE 1) ou El diario de Patricia (Antena 3). Ademais de conversar con eles sobre as súas vidas e actividades profesionais. con abondosas doses de humor. facendo especial fincapé na promoción da lingua e da cultura galegas. Esto é noticia foi un espazo de actualidade que comezou a ofrecerse na TVG en xaneiro de 1995. As entrevistas a personaxes que no seu día foron portada nos xornais é o ingrediente fundamental do programa. o magazine nocturno Toda unha Desde Galicia para el Mundo leva en antena desde 1993 vida. e conta ademais cunha mini-serie humorística. na súa promoción turística e na difusión das súas actividades artísticas singulares. por . entrevistas. Presentado por Xosé Luís Blanco Campaña. Emitido pola Televisión de Galicia. un guiño á mafia siciliana que xira en torno á chegada da familia Iuliani á cidade para facerse co control. Qué foi de… era un programa de Productora Faro con formato de magazine que se emitiu con periodicidade semanal na TVG. A noite en Branco foi un programa de variedades en directo producido por CTV. cómic e presentado por Toñito Blanco e Alberto Comesaña. a través de actividades que se desenvolven tanto nesta comunidade coma nos centros galegos na emigración. cinema. actuacións de maxia. con seccións de humor. A chave é o espazo de debate emitido pola TVG na madrugada do xoves e presentado por Francisco L. e está baseado na difusión dos valores culturais. A tumba aberta foi un magazine cultural da TVG emitido en 1998 na última hora da noite. Iglesias. Producciones Vigo fixo para Tele Vigo o programa Cousa Nosa. históricos e do patrimonio artístico de Galicia. entre outros moitos. contidos todos abordados dende un punto de vista pouco convencional. que combinaba entrevistas e personaxes de máxima actualidade con actuacións musicais e concursos. entrevistas e concursos. É. baixo a produción de Adivina Producciones. e que inclue interrogatorios. O talk-show Televisión total mestura entrevistas a personaxes pintorescos con seccións satíricas presentadas por algúns dos colaboradores do programa e reportaxes realizadas na rúa. con Morris. que foi presentado por Paco Lodeiro e emitido pola Televisión de Galicia en 1996.

etc. Atopamos. Ofrécense tamén reportaxes elaboradas polos propios reporteiros do programa. Son programas que se sitúan no límite entre a realidade. como moitos veñen augurando dende finais dos anos noventa. cada semana ofrece reencontros familiares e achégase ata as comunidades galegas que hai no exterior. Os galegos que viven no exterior teñen en Encontros o seu sitio. supuxo o reencontro dunha parella artística que marcou unha época nos primeiros anos da canle autonómica. 4. Este tipo de produtos aínda non foi demasiado explotado polas produtoras galegas nin polas cadeas para a súa emisión.2. e o propio medio televisivo é obxecto de mofa nunha das seccións do programa. un dous programas que maior audiencia acada dos que se inclúen na programación do Centro Territorial de Televisión Española en Galicia. e mesmo o estigma de telelixo. ante a aparición de acontecementos puntuais. os espazos divulgativos ou de lifestyle pretenden cumprir cunha das funcións da televisión: a de formar. para amosar a situación e como é a vida de milleiros de galegos que un día emigraron por diferentes motivos. Zapping. Lonxe de morrer. desempeñando a súa actividade profesional diaria.2. todos eles de produción propia.com. nas súas viaxes a aqueles países onde a presenza de galegos é importante. en moitas ocasións. Que a telerrealidade conquistou a audiencia en todo o mundo é un feito indiscutible. Segundo o Anuario da Televisión 1999 de GECA. dedicados 155 . dado que as cadeas recorren a eles para axustar a súa programación ou para cubrir imprevistos. deste xeito.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA outra parte. Hotel Glam (Tele 5) ou Supervivientes (Tele 5). que van dende a saúde. a simulación e a ficción e participan das peculiaridades dunhas e doutras creando unha situación nova. de TVG. Pero a súa materia pendente era —e segue sendo en moitos países— gañar o respecto dos críticos e quitar dunha vez por todas a mala fama e etiqueta de xénero menor. El bus (Antena 3). A produción correu da man de Filmanova. no seu posto de traballo. cultural e divulgativa. Gran Casting é un casting–ficción onde os actores interpretan secuencias de series e películas universalmente coñecidas. unha función de comodín. a educación de adultos e nenos ata as actividades do sector primario.4 Reality shows Un reality show é un formato de entretemento baseado na retransmisión de imaxes máis ou menos reais —ou supostamente reais— de persoas actuando de forma cotiá: policías. 4. A Televisión de Galicia rexistra numerosos programas deste tipo. polo xeral de eventos deportivos ou políticos. nun formato que combina a revisitación de secuencias clásicas por actores profesionais e as probas do casting aos actores adoutrinados. bombeiros. Cooperar co sistema educativo e a cultura é un dos obxectivos básicos da televisión educativa. a de Manquiña e Morris. Máxima audiencia. xa sexa na súa casa. persoas correntes facendo a súa vida normal. a telerrealidade converteuse nunha peza absolutamente indispensable nas programacións de televisión estadounidenses. Os reality shows gañan prestixio en Estados Unidos e convértense en todo o mundo nun xénero cada vez máis respectado. Emitido na Televisión de Galicia. Algúns exemplos deste tipo de programas son Gran hermano (de Tele 5). segundo informa o portal de Internet especializado en televisión Vertele. e presentado por Mari Carme Mella. os formatos singulares cumpren. ao tempo que responde á demanda de información especializada de certos sectores da audiencia. nun estudio de gravación habilitado coma casa. programas que se ocupan de materias de interese xeral.2. dedicada á revisión paródica dos mellores programas da casa e doutras cadeas de TV. etc.5 Espazos divulgativos Pola súa banda.2. Todos os programas teñen en común as parodias e os entrevistados enfróntanse a preguntas e situacións pouco habituais.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO maioritariamente á agricultura e á pesca. xornalista que participou en tres olimpiadas. Temas como a saúde (A saúde. Galegos no Olimpo era unha serie que pretendía renderlles un merecido tributo aos atletas. nadadores. e mesmo polas educacións especiais. actualmente en antena. Saber vivir é o magazine matinal emitido por TVE. Con C de cultura. e dirixido polo famoso restaurador galego. deportistas en xeral que xa pasan do cento e que contaban en primeira persoa as súas experiencias nos Xogos Olímpicos. un microespazo producido por Formato Producciones para a Televisión de Galicia. dá cobertura a todo tipo de actos e eventos culturais que se desenvolven. nos que pasaron máis de 750 profesionais sanitarios. xunto cos informativos. con apenas variacións. Saber vivir…) ou a alimentación (A cociñar con Paco Feixoo. con máis de oito anos en antena. dende 1993 a 1998. Galegos de ouro. que cada semana ofrece aspectos descoñecidos da cultura do libro. que leva máis dunha década en antena achegando consellos para unha vida sa. Educar hoxe é un programa da Televisión de Galicia. Trátase dun programa dedicado á cociña galega. Labranza ou Galicia enteira) ou a cultura e a arte (Vivir aquí. pola súa estabilidade na programación e porque se emiten. que presenta cada semana as novidades e tendencias da literatura galega. A cociñar con Paco Feixoo. O Cartafol (1989-90) e Entre a terra e a lúa (1999-00). poesía. que contaba con personalidades famosas como convidados. foi unha producción de Productora Faro e Galizazul para a canle autonómica. que pretende ser didáctico e ameno. En total. emitido pola televisión autonómica. onde se amosaban as suculentas receitas da cociña galega. Na actualidade. Os formatos habituais da canle autonómica caracterízanse. Ao pé da letra…). xogar e axudar os máis cativos da casa. O programa. destacaron no seu momento A Trabe de Ouro (1987). Podería dicirse que estes micro-espazos de servizo público cumpren. emitido diariamente pola TVG. como Vivir Aquí (1988-91) ou Etcétera (1995-99). No eido da cultura. en contra da definición ofrecida. cumpriu a finais de febreiro do 2005 os 1. remeiros. de ritmo áxil e de seccións abertas a todo tipo de públicos. O Centro Territorial de TVE en Galicia. Entre os programas de debate ou de distintos temas culturais. Mercuria. baixo a dirección de Octavio Rodríguez. María Xosé Arrojo dirixe e presenta este informativo de corte cultural. á natureza e á ecoloxía (Senda verde. Pola súa banda. Mercuria preséntase coma unha revista televisiva de arte nova e de vangarda. recuperou imaxes do arquivo histórico e da memoria dos protagonistas. no que se visitan os mellores fogóns dos restaurantes . que se emite dentro do magazine A revista. dende os inicios da programación. presentado por María Pujalte e producido por Productora Faro. pasando pola secundaria. Ó pe da letra é unha produción propia interna de TVE en Galicia. Arroz con chícharos…) son recorrentes neste tipo de programas. Preescolar na casa vai maís aló de un espazo educativo dirixido aos pais de nenos en idade escolar. que tamén dan cobertura ao ocio e ao deporte (Luces da cidade. así como aos educadores. Etcétera. Tamén a educación ten o seu espazo nas programacións das distintas cadeas. producido pola compañía galega Breamo. Arroz con chícharos foi un espazo de cociña emitido pola canle autonómica (1991-92). atópanse espazos que se ocupan dos acontecementos culturais do país. DeZine ou Todomotor). Galegos de ouro foi un programa de Productora Faro de entrevistas a personalidades da cultura. Con C de cultura . o ámbito culinario cóbrese na canle autonómica con Bo proveito con Xacobe. adestradores. no que se ofrecen reportaxes sobre a actividade educativa en diversos aspectos. unha función vertebradora da programación da canle. que pretende ser unha axuda para orientar estes pais a educar. dende a educación primaria ata a universitaria. sectores económicos importantes no sistema produtivo galego. emitido pola TVG. un achegamento da poetisa Yolanda Castaño ás pantallas de Televisión Española en Galicia.500 programas. presentado por Manuel Torresiglesias. A divulgación sanitaria é a razón de ser de A saúde. tanto dentro da comunidade coma fóra. pintura ou teatro e que é producido polo propia canle. emitíronse 919 programas de 20 minutos cada un.

ligadas moitas ás festas e outras á mesma dinámica dos pobos: os fachos de Castelo. onda ás promocións de producións foráneas e as novas deste sector.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de máis sona de Galicia. Na mesma liña. Finalmente. a Festa da Istoria en Ribadavia. o Corpus en Ponteareas e Bueu. tres anos máis tarde aparece un programa denominado O noso agro. que intenta fomentar as relacións do home coa natureza. condución.. os Milagres de Caión ou os Reis de Pedrafita. á ecoloxía ou ao deporte e á vida ou aire libre. cambia de estrutura e pasa a denominarse O agro. Magic é un programa producido pola Escuela de 157 . achega o espectador a estas vilas para coñecer a súa formación no pasado. Xa nos anos 1986 e 1987. A Televisión de Galicia incorporou á súa grella no verán de 1985 o espazo A terra. etc. dedicado á agricultura. completándoo con curtametraxes feitas no país e con noticias sobre o sector. A Consellería de Innovación e a Fundac. Con periodicidade semanal. Super Sport Motor é un espazo emitido pola canle autonómica e presentada por Xoán Torrón. que analiza a actualidade cinematográfica con especial atención ao sector audiovisual galego. Senda Verde foi un programa de produción propia interna emitido pola TVG entre 1995 e o 2000. Viveiro e Cangas. que se ocupa da actualidade audiovisual e que pon en antena as producións dos novos autores galegos neste eido. Constitúe un exemplo do aproveitamento de sinerxías: dende TVE envióuselles aos diferentes centros territoriais unha serie de tráileres de películas para facer un programa sobre as estreas cinematográficas e en TVE-G decidiron aproveitar ese material e. O programa Manda truco. así como reportaxes sobre o mundo cinematográfico. Cun formato similar. Con guión do arquitecto e profesor Soraluce. cunha duración de media hora semanal. tentaba introducir os máis novos nos segredos da maxia. que permiten manter fresca a imaxe deses acontecementos sociais: o Entroido de Verín e Xinzo. moitos trucos de maxia que os nenos podían despois practicar nas súas casas. as mans especialistas do mago Luis Boyano amosaron. a matanza do porco. Paideia. Tamén a sétima arte tivo sempre o seu oco na programación televisiva en Galicia. como se fosen sinxelas receitas de cociña. que adianta as novidades no mercado do motor. dedicado á natureza. baixo a dirección de Enrique Banet. o barro.. e da man do director da serie. que se manterá en antena unha tempada. unha emisión diaria sobre información agraria. Existen numerosas festas de gran resonancia en Galicia que. gandeira e alimentaria e un dos máis veteranos da cadea autonómica. dirixido por Suso Iglesias e producido pola Televisión de Galicia. os boteiros. pero o espazo actual da cadea dedicado ao cinema é DeZine. Pola súa parte. O centro territorial elabora periodicamente documentais baixo o título de Festas e tradicións. co programa Cascos históricos. a través do programa Arte nas mans. tomaron máis pulo e reforzan a identidade da comunidade. Miguel Anxo Fernández presentou e dirixiu na TVG o programa Galicia no cine e Versión original. entrevistas. a Coca de Redondela. a Semana Santa en Ferrol. xunto con reportaxes de seguridade. un programa semanal producido por TVE e que se emitiu por La 2 en desconexión para Galicia. facer algo así coma un informativo do mundo da imaxe. Non 2002 naceu Kinoki. dan a coñecer oficios que seguen tan vixentes e valorados como o forxado. xunto con entrevistas aos directores e actores galegos. que é producido pola propia canle e subvencionado pola Consellería de Política Agroalimentaria. Carlos Fernández. en lugar de perderse. artesáns e músicos. Algo semellante sucede coa tradicións. colaboran na alfabetización dixital a través da TV A produción propia do Centro Territorial de TVE en Galicia tratou nos últimos anos de poñer en valor audiovisual os excelentes traballos arquitectónicos que existen na comunidade galega. consellos e novas de interese para os condutores. o Nadal de Begonte. O equipo de profesionais galegos de TVE permítelles aos espectadores unha visita aos obradoiros dalgúns dos artesáns de máis sona en Galicia. de producción propia e presentado por Uxía Blanco. Ao longo das 120 entregas emitidas nos anos 1996-97. da man de Xacobe Pérez.

2. Eureka foi un programa de divulgación científica destinado ao público infantil e xuvenil. son os científicos máis importantes da historia. Grandes musicais da Televisión de Galicia alcanzou na tempada 2000/01 un 20. Clan Clip (1989-90). Radio onte (1990). como Cancioneiro (1986). de Xosé Ramón Ganoso e Manuel Abad. Televisión de Galicia estreou en xullo do 2004 na franxa de mañá o Arrampla con todo.8% de share e era emitido en prime time. a TVG estreou en xullo do 2002 o que supón o seu primeiro programa de telerrealidade da man de CTV. que se enmarca dentro da Estratexia Galega da Sociedade da Información. que é o encargado de elixir o gañador. co que pretenden incentivar o uso das novas tecnoloxías entre os galegos de modo que as empreguen como ferramentas de aprendizaxe. no que sete concursantes previamente seleccionados intentan gañar a simpatía do público. Clásicos Sony. 4. 4. denominado Terceira Rede. españois e portugueses. no manexo de Internet. O rei da comedia. baixo a dirección de Xaime Fandiño e emitido pola Televisión de Galicia. co que se familiarizará aos cidadáns. nas mañás da canle galega. Pola súa banda. que son os encargados de dar a coñecer os seus inventos e descubrimentos dun xeito ameno e divertido.7 Concursos Todos a bordo é un concurso de televisión de carácter cultural de emisión diaria. ao tempo que recuperaba a memoria de clásicos da música galega cunha imaxe con constantes referencias a internet. sobre todo aos colectivos cun maior risco de exclusión. Clipmanía (1992-94) ou Chambo (1999-00) e outros nos que a música tradicional e clásica eran as protagonistas. Tamén se pode incluir no apartado musical o veterano. Moderato Cantábile (1993-94) ou Con música propia (1995). como Atlántico (1986). que contaba con actuacións en directo de grupos galegos. A súa axilidade mental e a súa habilidade formando palabras son os eixes sobre os que xiran a maioría das probas. de modo que se motiven e adquiran os coñecementos necesarios. Revolución MP3 foi un espazo producido por TVE Galicia. mostrábase como o segundo formato autonómico máis eficaz.2. a Consellería de Innovación e a Fundación Paideia colaborarán no desenvolvemento dun proxecto piloto de alfabetización dixital a través de televisión. que se presentou baixo a forma de parodia dos espazos de televenda. Unha cadea alemá mostrou no seu momento interese en lle comprar os dereitos do formato do programa á produtora.6 Musical A Televisión de Galicia contou habitualmente na súa programación con ocos nos que a música para os máis novos era o motivo fundamental. traballo e comunicación. un concurso internacional que porá a proba a destreza de dous participantes para superar unhas cuestións básicas do fogar.2. O proxecto piloto articularase a través dun concurso de televisión. No caso Chambo. Tendo como fío condutor unha casa e os temas prácticos do día a día. producido por CTV para a Televisión de Galicia. Luar. Os protagonistas deste espazo. Tras un periplo de moitas probas realizadas por distintas localidades de Galicia. era un programa musical producido por Productora Faro.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Imagen y Sonido de Vigo para Tele Vigo no que se executan diversos trucos de maxia e ilusionismo. no que dous participantes compiten poñendo a proba tanto os seus coñecementos de cultura xeral como de actualidade. . a razón de dous por programa. Pola súa parte.2. producido por CTV para a Televisión de Galicia. que trataba a actualidade musical galega e amosaba os novos grupos que traballan no país.

uns custos moderados. a forza dunha imaxe marca que fai que as canles de televisión sigan traballando coas mesma produtoras. Entón. unha forte competencia que obriga a non baixar a garda e a saída aos mercados internacionais (tanto coa exportación directa do produto como coa venda do seu formato) son algúns dos factores sobre os que asentan os bos resultados da ficción española en televisión 145 . o saber facer dalgúns empresarios. 145 Cunha media anual de 1. En termos xerais. 146 Esta longa duración das series responde. malia certos signos de esgotamento. Os seriais adoitan ser produtos corais sen actores de sona. Normalmente.828 horas. España converteuse no segundo país da Unión Europea na produción de series de ficción. A venda das series é unha forma de recuperar o investido Unha importante porcentaxe das produtoras que traballan neste eido produce soamente un programa. xa que as canles de televisión tenden a traballar con aquelas que demostraron a súa capacidade de éxito. segundo apunta Álvarez Monzoncillo. e só entón. o axuste entre oferta e demanda. e non producen ficción en termos xerais. o que xera unha curva ascendente de audiencia que hai que rendibilizar en termos publicitarios. A produción propia en España creceu máis dun 40% dende 1998 (851 horas) e supera a de países comunitarios cunha longa tradición.465 horas semanais. No que respecta á produción externa. Estas barreiras levántanse inexorablemente polas seguintes razóns: importantes economías de escala que obrigan a un novo competidor a incrementar os custos de producción. cunha duración media dunha hora. e ao desexo de superar en tempo á serie rival e provocar un transvasamento de espectadores aos que se intentará fidelizar para futuros episodios. un bo resultado de audiencia non lle supón á produtora maiores ingresos a curto prazo.2. Pola contra. o negocio da produción de series é rendible polo momento. Segundo o profesor Álvarez Monzoncillo. 148 159 . entre outros factores. que só poden romper cando teñen un grande éxito de audiencia. as necesidades de capitais e de estrelas para convencer os clientes. data a partir da que se produce unha tendencia alcista en termos de audiencia que aínda. Cando teñen un éxito. os contratos estipulan a realización de trece capítulos e renóvanse pola mesma cantidade ou polo dobre se a serie está ben asentada. á progresiva conexión dos telespectadores a estas a medida que pasan os minutos. con claves dramáticas e a súa audiencia é fundamentalmente feminina.3 4. De forma esquemática.2. tanto para as cadeas coma para as produtoras asociadas.1 A produción de stock Series de ficción para televisión O punto de partida do éxito masivo das series de ficción en España pódese situar en 1991. A súa duración (media hora) é o máis inédito nun prime time que adoita ser solucionado dunha vez con programas máis longos. No caso de que tras catro ou cinco capítulos a serie non alcance a media da cadea. Francia (665) e Italia (504). Estrutúranse cunha planificación anual e teñen unha maior calidade que as telenovelas latinoamericanas. a maioría das series prográmanse ás dez da noite. segue vixente. esta poderá tomar a decisión de rescindir o contrato e só pagará ata o rodado. teñen forza suficiente para renegociar favorablemente os termos contractuais. Como alternativa á comedia doméstica. O descubrimento recente da comedia de situación representou un desafío que os produtores se senten orgullosos de superar con éxito. cunha media de 1.324). controlan os seus custos e quedan co Copyright. unha xestión e unha mercadotecnia axeitados. As barreiras de entrada que fixaron a decena de empresas que producen as series de ficción son considerables. normalmente para as canles autonómicas. o custo de transferencia de pasar a novas produtoras coas que o cliente está afeito a traballar e o efecto de experiencia que fai que o éxito reforce o éxito.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 4. sen ningunha indemnización adicional. a chegada de novos formatos televisivos. O marco de relacións entre as empresas produtoras e as emisoras de televisión está constrinxido por unha alta desigualdade entre as partes.3. 147 Os custos de entrada para novas produtoras no mercado da produción son bastante elevados. pero compensan esta dependencia mediante unha estrutura moi áxil e de baixo risco económico. as empresas normalmente poden negociar unha maior participación na futura explotación do Copyright. parece máis propicia a albergar un humor máis fresco e unha maior reflexividade sobre o xénero e o medio. Unha progresiva profesionalización dos equipos artístico e técnico. Os provedores quedan así inmersos nunha relación de dependencia. de luns a xoves. como o Reino Unido (1. onde a cadea sufraga a totalidade do presuposto da serie ou serial e lle entrega á produtora arredor dun 15% sobre esa cantidade en concepto de beneficio industrial 148 . Alemaña está á cabeza. Isto débese a que as cadeas financian na súa totalidade as series ou seriais. as televisións optaron por recorrer á chamada produción delegada ou financiada. aínda que loxicamente os competidores potenciais teñen algunhas oportunidades 147 . pódese dicir que as produtoras están supeditadas ás decisións que tomen as cadeas. á que hai que lle sumar preto de trinta minutos de publicidade 146 . Segundo os datos do Informe anual da comunicación 2000-2001.

conscientes de que a primeira obriga da televisión é entreter o seu público. Rías Baixas e As leis de Celavella). Libro de familia. todas elas nos primeiros postos dos programas con máis audiencia (Pratos Combinados. Colombia e Estados Unidos. ata converterse no eixe estrutural da maior parte dos nosos relatos. se confronta. que rexentan un típico bar galego por onde pasan personaxes cómicos como o curmán Antón (Antonio Durán Morris) ou o repartidor Paspallás (Sergio Pazos). Á espera de que o Goberno autorice a libre difusión por todo o Estado español das canles que integran a FORTA. as súas tipoloxías de personaxes e escenarios locais son un importante achegamento da televisión á complexa e variada rede de culturas. e novas tempadas de As leis de Celavella). desprendido dunha vez por todas da cuncha familiar. cun mundo violento e hostil. foi a primeira serie producida e interpretada integramente por persoal galego 149 Apréciase ademais no ámbito estatal o ascenso meteórico da acción nas series españolas. que recollía historias ambientadas na Galicia de posguerra que supoñían unha antoloxía da Pratos combinados. Nos últimos anos apréciase un incremento dos escenarios rurais nas producións de maior audiencia de todas as televisións autonómicas 149 . a súa dona Balbina (Mabel Ribera) e demais familia ⎯retornados da emigración⎯. Na súa décima tempada en antena. En todas elas. Pratos Combinados. alumnos ou profesores da ficción doméstica sitúanse agora nun marco profesional e urbano no que os pais. que necesitou ser dobrada a un español menos ibérico.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A explotación das series nunha primeira ventá de pagamento comezou a paliar hai un ano as limitacións da súa amortización nun mercado pequeno e no que nin sequera circulan ben as producións das cadeas autonómicas. e sobre todo. con fortuna desigual. a experiencia sáldase xeralmente cun rotundo fracaso de audiencia na comunidade receptora. o programa máis visto das dúas últimas tempadas foi a ficción seriada de produción propia. Así aconteceu coa serie galega Mareas vivas. Televisión de Galicia emitiu en 2004 catro series de ficción. A venda das series. conta a historia de Miro Pereira (Ernesto Chao). Segundo un estudo realizado pola EAVF. México. Producida por Editorial Compostela para Televisión de Galicia. xornalistas. Terra de Miranda. dos formatos. é outra forma de recuperar o investimento. aínda que. leva en antena dende 1995. O mercado de Latinoamérica suple ás veces a inexistencia do nacional. A consolidación do xénero policial constitúe tan só unha expresión particular da tendencia a substituír a trama familiar dos dramas españois por unha complexa rede de relacións persoais e laborais na que o individuo. unha serie baseada na obra de Álvaro Cunqueiro do mesmo título. se ben cómpre precisar que esta exportación require ocasionalmente dun gasto adicional. os índices de audiencia consolídana como unha das de maior aceptación en Galicia. a lingua propia. como sucedeu con Compañeros. a primeira comedia de situación producida e interpretada integramente por persoal galego. e acaba de estrear Cuarto sen ascensor. a primeira sitcom realizada en Galicia gravada con público en plató. en 1989. De feito. iso si. O tratamento das tradicións. Televisión de Galicia. Pratos combinados. os irmáns ou os fillos xa non constitúen máis que meros referentes anagráficos. para a súa emisión diaria en prime time a cargo dunha das canles comerciais máis potentes de Venezuela. Ademais. coa única excepción do realizador. as cadeas autonómicas acreditaron nos últimos anos o éxito que a ficción próxima ten entre os espectadores. cada vez que un programa de ficción producido por unha televisión autonómica traspasa o seu propio territorio. rodeado de amigos e de inimigos. a Televisión de Galicia asinou a finais de 2004 un acordo internacional para a produción en toda América. que se emitirá en castelán en Venezuela. Os policías. os índices de audiencia obtidos polas catro televisións autonómicas que están a producir series de ficción (TV 3. Canal Sur e ETB) deixan constancia dos magníficos resultados que lles reporta. . Na tempada 2004-05 emítense catro series propias (Rías Baixas. que gozou dun grande éxito en Televisión de Galicia e que Telemadrid se viu forzada a eliminar da súa grella ao cabo dunhas poucas emisións. Pero na maioría dos casos logrouse unha simbiose entre fórmulas de éxito da televisión internacional e as novas xeracións de guionistas e produtores. CTV producira Os outros feirantes. Pero xa antes.

Manuel Manquiña. Pero non foi un caso illado. Rossy de Palma. unha serie de 8 capítulos basada na obra Atlas de geografía humana de Almudena Grandes.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA forma de sentir e de ser da xente de Galicia e que contou con actores como Alfredo Landa. As tramas da serie. amores e problemas familiares. e a súa trama xira en torno á propietaria dun establecemento. nun ambiente moderno e urbano. Monti Castiñeiras.000 20. e trata sobre catro profesionais dunha empresa editorial. entre outros moitos actores. logrou picos de audiencia de 40 puntos.000 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Resto de Europa Outros Estados Unidos España A familia Pita foi producida por Continental Producciones e emitida pola Televisión de Galicia nas tempadas 1996-97. Minutos de emisión de series e ficción na Televisión de Galicia. conta a peripecia vital dalgúns dos seus personaxes a partir da chegada ao lugar dun xuíz novato.000 50. 1998-2003. 150 A primeira tempada de Mareas vivas. Así Multimedia Teleficción coproduciu con TVE Géminis. Emitiuse tamén con carácter diario en horario de sobremesa en Antena 3. a emisora de radio local e outros ámbitos do pobo. e foi a primeira serie producida en Galicia para unha cadea nacional. que foi dirixida por Mateo Meléndez e interpretada por Monti Castiñeiras. lugar ficticio na Costa da Morte. segundo orixe. e os problemas que lle ocasionan o grupo de empregados co que conta e os diversos hóspedes que nel se van aloxar. emitida na televisión daquel país. Historias actuais e universais. que permaneceu en antena dende 1998 a 2003 con grande éxito de audiencia 150 . dende xullo de 1999 ata decembro de 2000. 70. A serie. Ademais. unha telenovela de emisión diaria en horario vespertino. Ernesto Chao ou Andrés Pajares. Carlos Blanco. Nada es para siempre é unha telenovela xuvenil producida por Voz Audiovisual que retrata a vida dun grupo de estudantes de secundaria de entre quince e dezasete anos en canto aos seus estudos. ambientada na vila mariñeira de Portozás. Mareas vivas foi unha teleserie producida por Voz Audiovisual a partir dunha idea orixinal de Antón Reixa. son o especial ingrediente desta produción. interpretada por Miguel de Lira.000 60. Nesta mesma liña creouse anos despois Pequeno hotel. Víctor Mosquera. María Bouzas ou Santi Prego.000 30. Venganza de amor. Aldea Films produciu Geografía del deseo.000 10. desenvólvense en torno a unha cantina mariñeira rexentada por Petróleo (Luís Castro). o xulgado atendido por Pitusa. que foi dirixida por Boris Querzia e rodada al Alta Definición. Luís Tosar ou Victor Mosquera. Trátase dunha coproducción hispano chilena. a 1998/99. 161 . cuxa acción transcorre nun hotel situado ao lado da muralla de Lugo. emitida na tempada 2001-02. unha serie producida por CTV para TVG.000 40. que proxecta publicar un atlas da xeografía humana.

Marcos Orsi. labregos de toda a vida e propietarios dunha tenda de ultramarinos. Gerard Gormezano e Carlos Sedes e interpretada por Camila Bossa. O seu protagonista. Galicia Exprés. como Marcos Orsi. un inseguro estudante de medicina con con poucas ganas de estudar e un terceiro que pasa o día buscando un sistema para lograr diñeiro rápido. a Televisión de Galicia estreou a principios de 2005 Libro de familia. despois de oito anos de estudos e de troula en Santiago.que foi estreada en maio do 2005. produtores vinícolas galegos. correspóndelle a Voz Audiovisual e Zopilote e emítese na Televisión de Galicia dende a tempada 2000-01. A nova serie conta en primeira persoa a convivencia cotiá da familia de Óscar. narra a historia dunha próspera empresa téxtil propiedade da familia Sueiro xurdida da modesta xastrería que no seu día fundara don Amador. A serie. unha serie que recrea a vida das xentes dunha típica vila da Galicia interior. que por cousas da vida ten que refuxiarse no domicilio de Ana. foi interpretada entre outros por Manuel Manquiña. ambientada arredor de 1925 estreada na tempada 2003-2004. Nunha vila de tres mil habitantes como Celavella todo o mundo se coñece e todo se sabe. Dirixida por Beatriz del Monte. Xan Pérez. a familia dos terratenentes. Evaristo Calvo. dirixida por Beatriz del Monte e Antón Reixa. conflitos xeracionais. unha teleserie producida por Editorial Compostela e Xosé María Besteiro. tras Cuéntame cómo pasó de TVE1 e Los 80 de Telecinco. trátase da primeira serie de misterio creada para a Televisión de Galicia por Voz Audiovisual. a súa sogra. Galicia Express foi unha iniciativa de Filmanova para Televisión de Galicia. con fillos pequenos e adolescentes. dirixida por Jorge Coira e Chema Gagino e realizada en boa parte en Mondoñedo. entre outros. unha teleserie rodada nas instalacións de Productora Faro en Vigo e producida por La Región TV para TVG. baixo o título de O Club das ex. Carolina Vázquez. cuxa trama se desenvolve na actualidade. Farruco. na década dos anos sesenta: os Cabanas. Ademais. Trátase dunha produción de TVG realizada por La Región en colaboración con Filmanova . o protagonista da comedia. Manuel Cortés. Rías Baixas. Atópase co espírito de Belisario. a coprodución de Zenit Televisión e Continental TV.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Pola súa banda. unha familia de indianos apelidados Freire que chegan á vila procedentes de Venezuela. que conta os avatares da familia Lantaño. nunha cidade indeterminada da xeografía galega. As leis de Celavella ten unha trama detectivesca. A produción. Dirixida por Jorge Coira. onde viven familias formadas por matrimonios novos. Nela ofrécese a visión dunha urbanización de chalés nas aforas da cidade. que son guapos. emitida en prime time pola TVG dende o ano 2000. fan deporte. Ao xénero costumista pertence Terra de Miranda. rivalidades e ambicións. é unha historia de paixóns. . Manuel. segue en antena e está protagonizada por algunhas das caras máis coñecidas do audiovisual galego. amores e desamores. acusado dun asasinato. A serie. e finalmente. Eva Fernández ou Antonio Mourelos entre outros moitos. que consta de 26 capítulos de 60 minutos. Fíos. Cuarto sen ascensor é un produto costumista protagonizada por tres amigos que comparten un piso de aluguer: unha metódica e avispada estudante de psicoloxía. Está dirixida por Quico Cadaval e protagonizada por Ana Kiro. Teté Delgado e Santi Romay. que conta a historia de tres familias en Santalla. A Televisión de Galicia ten pendente de estrea a comedia familiar para todos os públicos Miña sogra producida por Voz Audiovisual. que estivo en antena na tempada 2001-02. comeza cando Pablo Veiga volta á súa casa. Tacho González ou Maxo Barjas. de clase media alta. Os Ánxeles. Santi Prego. Zenit Televisión e Continental Televisión están na actualidade coproducindo unha nova serie de ficción para Televisión de Galicia. que se emitiu tamén en 2001 con carácter diario en horario de noite. é un estudante fracasado de Dereito. Laura Ponte e Monti Castiñeiras. un home executado anos atrás. encabezada por don Román. unha vila galega. que decide poñer en marcha unha mensaxería.

692 72 1. o inglés vai ser un serial de ficción de 13 capítulos de 60 minutos que CTV está preparando para a TVG. un lugar con solera ameazado desde hai anos pola progresiva urbanización da zona. 4. é o rexistro in loco que se encontra no inicio do cinema e que constitúe a base na que asenta a produción documental. só coñece as condicións necesarias para o seu afianzamento e recoñecemento nos anos trinta. as televisións nacionais non acaban de apostar por estes produtos.449 1. a recente inclusión dunha categoría específica para documentais nos Goya e nos Premios José María Forqué deulle un importante pulo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA preocúpanse pola ecoloxía e pola alimentación sa. Títulos emitidos Series documentais Documentais únicos Total Emisións Series documentais Documentais únicos Total Minutos Series documentais Documentais únicos Total 2002 36 42 78 2002 1. debe presentar as temáticas a partir dun determinado punto de vista ou perspectiva e. As primeiras experiencias coas imaxes en movemento tiñan por obxecto tan só rexistrar acontecementos da vida cotiá das persoas e dos animais. Ou dito doutra forma. 163 .045 30. o exótico de natureza e aventuras. aínda que moitas veces queden relegados ás franxas horarias máis marxinais.764 2002 28.538 2. os docusoaps e as longametraxes documentais O xénero documental ten unha historia recente. E é que o documental é xa un macroxénero en televisión que. O taller de Pepe é máis ca un establecemento de reparacións: é tamén o centro vital do barrio. a reportaxe documental onde prima a investigación xornalística e a actualidade 151 Pódese dicir que o documentalismo ten tres principios: a obrigatoriedade de facer un rexistro in loco da vida das persoas e dos acontecementos do mundo. Pepe. 2002-2003. inducido por un medio necesitado de innovacións. ao tempo que cada vez son máis as compañías de produción que compatibilizan a ficción cos documentais. a partir dos datos de EGEDA. En construcción. Ao contrario do que xeralmente se afirma. a contribución dos pioneiros do cine foi mostrar que o material base de traballo para o documental son as imaxes recollidas nos lugares onde se producen os acontecementos. Emisións de documentais na Televisión de Galicia segundo o formato. La pelota vasca. El efecto Iguazú.096 28. chamado “O Inglés” en recordo dunha breve estancia no Reino Unido.3. evolucionou derivando en formatos diversos como o documental histórico de recuperación de arquivos e memoria. ten un taller algo especial no centro dun barrio das aforas. O éxito internacional do estadounidense Michael Moore e a repercusión de documentais españois como Balseros.2.2 Os documentais. co movemento documentalista británico 151 O documental é xa un macroxénero en televisión . finalmente.668 42 1. Panorama Audiovisual. La espalda del mundo ou Invierno en Badag) alentaron a esperanza de que o cinema documental deixe de ser un subxénero para minorías. Por outro lado. Así.545 Fonte: Elaboración propia. Asesinato en febrero. Pepe. non nace ao mesmo tempo que o cinema. debe tratar con creatividade o material recollido in loco. Só os programan algunhas televisións autonómicas.710 2003 27. Canto xénero cunha identidade propia autónomo e distinto dos restantes. podendo combinalo con outro material. Non obstante.583 2003 41 34 75 2003 1.

aliándose coas novas tecnoloxías. Multinacionais galegas (2002) baseada na investigación das empresas galegas que. De mar a mar. poderá unha vez máis preservar a riqueza cultural. ano da morte do líder galeguista. un galeguista que protagonizou a chegada da II República. A primeira parte presentada foi Castelao e os irmáns da liberdade (2000) Alexandre Bóveda: unha crónica de Galicia Mártir (2004) 154 153 . 154 Alexandre Bóveda. a consolidación dos partidos políticos de esquerda e a constitución do Partido Galeguista. para ser estreado no 2005. Os novos soportes (CD-rom) e o mercado do DVD tamén lle abren novas posibilidades ao produto documental 152 . en Marsella. mecenas. acadando mais pulo e máis importancia na economía galega. UU sobre escritores galegos de gran sona: un sobre Camilo José Cela e outro sobre Álvaro Cunqueiro. a súa explotación natural está na televisión de pagamento e a televisión en aberto e. Non obstante. 1911-1981 (2001). Relacionados con temas económicos e sociais. como os produtos multimedia ou os coleccionables. tamén admiten un amplo abano de posibilidades de explotación derivada. Mediante a voz de toda unha miríade de persoas que o coñeceron persoalmente móstrase como era o Castelao real e como a súa figura era percibida polos seus coetáneos. Trátase dunha coprodución de Continental TV con Senderos Imagen (México) para a TVG. Tamén co fío narrativo dun debate. a creación do Estatuto de autonomía e o triunfo electoral da Fronte Popular nas eleccións de 1936. elixido pola Real Academia Galega para conmemorar as Letras Galegas 2005. consolídanse no mercado internacional. animador e mestre de moitos dos actuais directores de cine galegos. ocasionalmente. Xan Leira traballou algúns anos nunha triloxía documental sobre a historia da Guerra Civil en Galicia. narra a vida de Xaquín Lorenzo Fernández a quen no ano 2004 se lle dedicou o Día das Letras Galegas. Lorenzo Varela. o gran debate (2002). dende distintos sectores. a constitución do PG. En canto aos documentais. pola súa banda. En Galicia producíronse algúns documentais de corte histórico-biográfico nestes últimos anos. e o proxecto continúa coa presentación de . crónica da Galicia Mártir (2004) é un documental biográfico sobre Alexandre Bóveda que mostra a Galicia dos anos trinta onde xorden o movemento obreiro organizado. as editoriais poden ser fontes de financiamento interesantes. El baile sigue é un proxecto de documental sobre o músico e pintor Carlos Berlanga. nas salas comerciais. Madrid. amosa os distintos tipos de enerxía renovables. que acadou un premio ao mellor documental no Puerto Rico Film and Video Festival 2000. Xocas (2004). mediante unha distribuidora allea. É importante destacar que o documental pode conseguir un bo nivel de audiencia sempre que se emita un produto de calidade e nun bo horario e situación axeitada dentro da grella de programación.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO e o docusoap de personaxes e situacións do presente. un persoeiro clave nas primeiras etapas do noso audiovisual. Vieiros (2000) é un documental de Costa Oeste sobre a intensa vida e obra dun dos precursores do documentalismo cinematográfico. Memoria dunha terra. que se celebra en novembro en Amsterdam. en maio o Mercadoc en Málaga e en xuño o Sunny Side. O mundo editorial e o mundo do documental están chamados a entenderse. A estes habería que engadir o IDFA. a súa implantación na nosa terra e as diferentes posturas dos sectores implicados no seu uso. Será dirixido por Emilio Mac Gregor. dous documentais en EE. Nese sentido. é o protagonista do proxecto do mesmo Xan Leira que se vén rodando en Galicia. narra a vida do escritor de Mondoñedo no seu contexto. está producindo Pensando en Soledad. A CRTVG xa explorou estas posibilidade comercializando. Enerxías renovables. 152 En primavera teñen lugar tres mercados de documentais moi importantes: en marzo celébrase o MIPDOCc en Cannes. 153 . O golpe de estado contra a República trunca esta evolución e remata coa vida de Bóveda. son varios os documentais producidos nos últimos anos. xunto coa repercusión que este autor e a súa grande obra tiveron na literatura galega. Montevideo e Bos Aires. IB Cinema. documental sobre a figura de José Enrique Diaz Noriega. no que conformará unha viaxe coral á chamada “movida madrileña” a través dun dos navegantes máis talentosos e carismáticos que deu España nas últimas décadas. Estes documentais combinan o arquivo sonoro e gráfico do personaxe e as entrevistas a persoas que mantiveron un estreito contacto con eles. o realizador galego Carlos Velo. A figura do pensador galego máis destacado do século XX serve de fío condutor no documental Castelao e os irmáns da liberdade (2000) para irmos coñecendo Galicia dende comezos de século ata 1951. Trátase dun ámbito moi rico en contidos culturais que. Álvaro Cunqueiro. de Saga TV para CT TVE Galicia. de Saga TV para TVE Galicia.

A historia de Galicia está traxicamente marcada polos accidentes marítimos nas súas costas: o documental Terra de náufragos (2002). dirixido por Xulio Nogueira. Seis nais galegas reviven a vida deses fillos adolescentes que se perderon pola droga en Nin tolas nin terroristas (2005). investindo os seus aforros no ano 1999 e cinco anos máis tarde. Entre 1927 e 1957 milleiros de traballadores galegos construíron en pésimas condicións a liña do ferrocarril entre Puebla de Sanabria e Ourense que se mantén hoxe en día. un tren de proximidades. o Mar Exeo e o Casón. Este documental pechou a I Semana del Documental Español en Madrid. ciclismo ás cegas (2002).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Galicia en flor (2002). Da mesma produtora é Emigrantes. o Marbel. A través das testemuñas dos superviventes. viven e morren no mar. A paisaxe. e na que as protagonistas da historia orixinal relatan o que significaron aqueles anos de loita fóra e dentro das súas familias. asistindo á poxa pública das mesmas. cando un mineral se fixo necesario para o Estado alemán: o volframio. achega o espectador á realidade dun colectivo de persoas con problemas de visión que loitan pola integración. moitos españois tiveron que emigrar. Adosados (2004). de SAGA TV para TVE Galicia. SERGAS (2002) afonda nos novos sistemas de aplicación de tratamentos que os enfermos reciben na rede publica de sanidade. Durante a primeira metade do século XX. Cercanías (2004). En paralelo ás entrevistas aos protagonistas daquela migración laboral. 165 . servicios de protección (2002) de SAGA TV mostra os sistemas de salvamento e os servizos cos que contan as praias galegas. e a comezos do XXI son moitos os inmigrantes que viven con nós. utilizando neste caso a bicicleta como unha das súas armas. o Dauka. o La Isla. cada mañá. o Baitín. Os túneles do tempo (2003). a imaxinación e a viaxe en si. é unha denuncia social que aborda o tema da construción a partir da problemática vivida por 47 familias que compraron unha vivenda en Cecebre. as olladas. unha produción de Continental e Tornasol paralela á rodaxe da longametraxe Heroína. SAPRAGA. rodadas nos seus escenarios naturais. Recuperar a memoria esquecida das penurias dos traballadores é un dos labores do documental dirixido por Rafael Cid titulado Carrilanos. dedicándose principalmente á fabricación de compoñentes e máquinas para a elaboración das distintas fases dos automóbiles este é o fío argumental do documental Automóbil feito en Galicia (2003). Nas últimas décadas formouse unha estructura empresarial en Galicia relacionada co sector automobilístico. unha produción de Compostela Visión dirixida por Tonecho Antón. Todos eles foron producidos por SAGA TV para TVE Galicia. Novas tecnoloxías. o Panchito. en terra de emigrantes (2001). cóntanse naufraxios coñecidos por todos. Máis vinculados a temas sociais producíronse algúns documentais. como os do Urquiola. pero tamén outros non menos dramáticos. cóntanse as vivencias dos galegos que ían segar a Castela e a La Rioja. interesase pola importancia que ten o cultivo das flores en Galicia dende dous puntos de vista. Cinco emigrantes galegos e 15 inmigrantes de distinta procedencia narran as súas experiencias para reflexionar sobre esta cuestión social. os familiares das vítimas e os profesionais do salvamento. baixo a dirección de Manuel Abad. Tandem. contada polos seus protagonistas. dirixido por Jorge Algora e producido por Adivina Producciones é unha homenaxe ás xentes que traballan. como o Santa Isabel. Outros documentais dedícanse a temas históricos. a Xana e tantos outros que conforman xa a mitoloxía do mar de Galicia. vanse inserindo cortes nos que se reconstrúen escenas típicas da sega. Galicia converteuse en El Dorado para moitas persoas que procuraban diñeiro doado ou simplemente un traballo naqueles duros anos da posguerra española. o aspecto social e emotivo arraigado na nosa terra. A acción do documental A memoria nos tempos do wolfram (2003) desenvólvese ao comezo da Segunda Guerra Mundial. e por outra. trata sobre aqueles para os que a rutina de viaxar a cotío ao traballo é. Aillados (2001) é un traballo de investigación presentado cunha metodoloxía de historia oral sobre o penal da illa de San Simón durante os anos da Guerra Civil española (1936/39). Almacén (2005) é un documental producido por TV7 que propón unha reflexión sobre o sistema penal no mundo occidental e sobre a reinserción social dos reclusos. En Segadores (2002). o aspecto económico-industrial cada vez máis punteiro e competitivo. por unha parte. que gañou ou Premio Galicia de Comunicación de Televisión 2004.

constituído recentemente e bastante descoñecido para un amplo sector da poboación. O 15 de novembro de 2002 remataba a espera agónica: chegaban á Costa da Morte as primeiras manchas de cru procedentes do Prestige. o espectador é testemuña de como a catástrofe do Prestige converte un ecosistema único como o galego nunha lameira de area e fuel. No tocante ás imaxes submarinas e ás gravacións especiais. unha produción de SAGA TV para TVE. Cascallos (2002) xorde accidentalmente durante a estadía de Tomás Lijó e Carlos Meixide en Nova York con motivo da estrea de Ou meu nome.000 m de profundidade. introduce o espectador no mundo das investigacións mariñas en Galicia. Este documental foi seleccionado para participar na convocatoria dos Premios Renè Descartes da Comunidade Europea e obtivo xa en novembro do 2003 ou primeiro premio da Área Científico-Técnica da XI Bienal Internacional de Cine y Vídeo Científico de Zaragoza. Tucho Bouza. Investigación mariña (2002). O fío condutor do documental dirixido por Ricardo Llovo e producido por Lugopress non é a ollada nin dos políticos nin dos voluntarios. no momento no que a marea negra castigou xa a Costa da Morte e ameaza con internarse na Ría de Arousa. Muxía. sobrevivir al Prestige (2003). que fai un percorrido polas décadas que se leva investigando e traballando na acuicultura en Galicia. que amosa ao espectador como o descoñecido e laborioso traballo da investigación básica e a súa aplicación permitiron que na actualidade sexa posible a cría de peixes mariños en catividade. a fauna. La piscicultura marina (2003) é un documental de divulgación científica que integra imaxe submarina e microscópica nunha obra audiovisual. As mans dun pobo (2004) foi dirixido por Ovidio Fernández e aborda novamente o tema do Prestige. amosando os seus protagonistas e poñendo en valor a investigación básica cara o futuro. dirixido por José Ángel González e producido por Filmanova en colaboración con Igeldo Komunikazioa. os logros que se acadaron e as grandes perspectivas que se teñen á vista. foi un dos primeiros programas con imaxe submarina en Galicia. de SAGA TV. El emperador del Bronx. nun reto tecnolóxico sen precedentes. unha das máis ricas en biodiversidade de todo o mundo. Parque Atlántico é un proxecto de documental de natureza en gran formato BETACAM dixital de SAGA TV. a flora. A costa ferida conta a loita da comunidade científica por analizar e mitigar os efectos da marea negra provocada pola marea negra nos ecosistemas mariños e por restaurar o equilibrio natural da costa galega.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO De entre os documentais que xiran en torno ao desastre do Prestige. unha produción internacional de Continental para o Discovery Channel que contaba con Iñaki Gabilondo na locución. se analiza o dispositivo de extracción do fuel que permanecía no petroleiro a 4. Nesta liña. . tanto dos máis críticos coa xestión da crise como dos que a aproban. na que. Dous anos despois. de SAGA TV en coproducción co IEO. senón dos propios veciños da vila. ademais de adquirido no ámbito internacional por The History Channel. Pola súa banda. desastre en la Costa de la Muerte (2003). céntrase nos distintos hábitats da zona de influencia das illas Cíes. Mar de estrelas (2003) é un documental de Jorge Candan arredor dunha viaxe submarina na que o fondo das rías galegas e as especies que alí habitan se converten nunha galaxia cos seus planetas e estrelas. ou meu mundo no Festival Internacional de Cine e Vídeo Independente naquela cidade. Manuel Uhía e David Morales e proxectado no mesmo certame. realizado por José Irisarri. que pretende ser un dos mellores soportes para a divulgación da riqueza ambiental do parque nacional marítimo-terrestre das Illas Atlánticas. a interrelación de ecosistemas e a loita pola supervivencia das especies que conviven na ría de Vigo. o mesmo equipo de TVE que cubriu a catástrofe para os informativos volve entrevistar os bateeiros e percebeiros. A produción foi exhibida na XIII Semana de Cine Submarino de Vigo. O documental foi seleccionado no Festival de Cine Español de Málaga e comprado pola televisión pública portuguesa RTP. En Aguiño. Os dous xornalistas estaban tomando diversos planos para unha montaxe narrativa cando imprevisiblemente aconteceron os atentados contra as Torres Xemelgas. política na Costa da Morte (2003) trata as repercusións da catástrofe do Prestige na vila mariñeira de Muxía dende o punto de vista electoral. O mar das Cíes (2004). convén destacar Prestige. Acuicultura en el tercer milenio (2003).

Andrés Dobarro foi un fenómeno musical galego dos anos setenta que compuxo cancións tan coñecidas como O tren. Corpiño xeitoso ou Teño saudade. etc.096 28. Joachim Koerper. ós restauradores españois Martín Berasategui. A outra Galicia (2004).764 2002 28. dirixido por Manuel Rodríguez González. centrado na beleza da cidade. O documental foi financiado por MEDIA no desenvolvemento. en 23 idiomas e en 140 países.538 2. O documental. Na rodaxe de O que dis que din (2003). que a través dunha viaxe a no tempo e na historia. nun proceso narrado polo popular cociñeiro 155 .545 Fonte: Elaboración propia. da man da esquecida xornalista e escritora galega Sofia Casanova.710 2003 27. un neno do Seixo (Mugardos. Au Gourmand chegará a través de National Geographic Channel a 134 millóns de subscriptores. Daniel García. no emperador do Bronx. Cristianismo. Xudaísmo e Sikh. 156 157 167 . o director dunha película decide procurar entre os diversos credos un que o satisfaga.045 30. “Ta druga Galicia” . El bosque de piedra (1997) é un documental de Ibisa TV con Costa Valente Produçoes e o Consorcio de Santiago. Panorama Audiovisual. En Esta noite ceamos con Deus (2004). participou na selección oficial do XVI Festival Internacional de Cine de Girona e na selección oficial do IX Festival Internacional de Cine Independente de Ourense. a serie ten previsto adicar episodios. entre outros. Participa tamén nel a Televisión de Cracovia TVP3.668 42 1. Hare Krishna. no primeiro semestre do 2005. 2002-2003. Para tal fin convida a cear na súa casa a sete mozos e mozas. A Coruña) que entra na policía de Nova York por casualidade e remata converténdose no xefe de 3. O documental protagonizado por Ferrán Adriá e dirixido polo director de fotografía Alfredo Mayo Au Gourmand (2005) é a primeira produción documental española que estrea en exclusiva como parte da súa programación a canle National Geographic. practicantes entusiastas de distintas relixións: Bahai. co fío narrativo da necesidade e urxencia de integrala educación e a cultura da paz no 155 O documental é o primeiro do que será no futuro unha serie adicada ós grandes cociñeiros dos últimos tempos.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA trata sobre Anthony Bouza. Títulos emitidos Series documentais Documentais únicos Total Emisións Series documentais Documentais únicos Total Minutos Series documentais Documentais únicos Total 2002 36 42 78 2002 1. A Televisión de Galicia coproduce este documental e ten previsto emitir a versión orixinal da produción 156 . un documental de creación producido por SAGA TV. narra en primeiro plano diferentes formas de transformar os alimentos e as recetas tradicionais da cocina mediterránea.000 axentes. Sobre a súa vida e obra a produtora coruñesa Anxo Fernández P. que emitirá unha versión en idioma 157 polaco.449 1.692 72 1. sobre o traballo de rehabilitación e conservación do Casco Antiguo de Compostela. A versión orixinal é en lingua galega con versións en castelán. Algúns documentais recentemente producidos en Galicia contaron coa participación de personaxes populares. a partir dos datos de EGEDA. Producida tamén por Continental e Tornasol. Producida por Continental Producciones e Tornasol. participou o músico José El Francés que improvisou unha festa xitana no barrio coruñés de Labañou. Carlos Gamonal. Emisións de documentais na TVG según o formato.583 2003 41 34 75 2003 1. inglés e polaco. está a pór en marcha un documental e estao a rodar en Monforte.C. Islám. producido por Voz Audiovisual. Recentemente producido. desvela unha coincidencia lingüística e amosa unhas xentes e unhas terras moi pouco coñecidas que habitan a antiga rexión de Galicja (Polonia-Ucraína). Budismo. Manuel de la Osa.

explícase as orixes das medicinas máxicas. A principal canle temática de documentais de España apostou por Play-Doc. A estrutura deste formato inviste moitas horas nas gravacións. abriu unha sección especial chamada Doc'amater na que se mostran dous dos documentais premiados en anteriores edicións do Doc 'amater. abórdase a crecente preocupación sobre a educación e o comportamento dos nenos e a mesma produtora aborda Músicos sin solfeo. A reportaxe documental cambiou moito nos últimos tempos. que está previsto rematar en 2005 e que intenta salientar o xurdimento. de entrada. En son de paz (2005) é un documental de SAGA TV para o Seminario Galego de Educación para a Paz. que é seleccionado por un membro da cadea. unha docuserie inédita arredor dos policías locais da cidade de Ourense. que non son profesionais. De notable peso nas grellas doutras televisións estranxeiras como a BBC. pode resulta a filmación en escenarios reais e con personaxes anónimos. de entre todos os traballos que se presentan a concurso na sección oficial do festival. e este fenómeno da televisión realidade apréciase tanto na ficción televisiva coma na cinematográfica. García de Castro. A mesma productora embarcouse en 092 (2001). xa que a presentación de personaxes e tramas a través dos seus variados traballos resulta suxestiva e rechamante. Así Chunda Chunda (2000) foi a aposta pioneira feita por Costa Oeste para a TVG sobre o tipo de formato docusoap. En Menciñeiros. TVE Galicia. senón da máis pura realidade. dioses y billetes é un documental de Adivina Producciones en coprodución con Cabala Films. a nova reportaxe testemuño apóiase no auxe televisivo que teñen actualmente os contidos realistas. os picadiscos. Nela mostrábanse as vivencias de dúas orquestras de verbena en Galicia durante o verán de 1999.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO proceso educativo dos nenos e nenas. proxecto creado en 1999 por Documanía co fin de apoiar e dar a coñecer novos realizadores. no seu XX aniversario. a través dunha notable e activa participación no evento. I Festival Internacional de Documentais de Tui. ao seu estilo de vida e ás novas formas de creación que desenvolven. as razóns da súa pervivencia hoxe. de Arxentina. a finais dos anos setenta. e achega a narración do inmediato a través da identificación do humano e o máis próximo. ACNUR. Pola súa banda. Este produto non é outro que as docusoaps. Algunhas das primeiras series documentais producidas en Galicia estaban dedicadas a colectivos profesionais. 158 . para posteriormente aplicarlles os instrumentos narrativos da ficción e alcanzar na súa edición a construción de tramas ou historias de personaxes reais que se cruzan. Nel colaboraron TVG. e de calidade. a fase de posprodución é máis complexa que a dunha serie dramática convencional. En Tropezando se aprende. I Festival Internacional de Documentais de Tui. os chamanes de Finisterrae. de TVE. a realidade supera en interese á ficción se dispón das suficientes doses de emoción. Fronte ao documental do exótico e do afastado. Para M. Play-Doc. experimentando innovacións de cara a conectar cos espectadores a través da proximidade. ou das concepcións esteticistas que se apoian na sedución de imaxes. que se concretou coa concesión do Premio Especial Documanía 158 . Malia o barato que. A docusoap ou serie documental é un formato que fusiona a ollada documental e a estrutura narrativa serial. Tele 5. un proxecto de Costa Oeste. que relata a vida cotiá deste colectivo profesional na cidade e no rural. Amnistía Internacional e a Fundación Cultura de Paz. O precedente do docudrama en España foi Vivir cada día. O devandito premio consiste no compromiso de compra por parte da canle temática dos dereitos de emisión do documental gañador. así como o por que das similitudes entre elas por afastados que sexan os seus contextos culturais. Cine. na medida en que todo o que sucede non é froito da ficción. un proxecto do director Xavier Villaverde no que se achega a unha nova xeración de músicos. apoxeo e posterior desaparición das salas de cine de barrio en Bos Aires. de maneira que presenta feitos reais narrados con estrutura dramática. Logo veu Veterinarios (2000). este tipo de programa é dun interese comprobado para as diferentes audiencias. A busca dun novo formato para cubrir unha franxa horaria dun gran potencial levou ao desenvolvemento dun produto de interese.

e garantir así a supervivencia destes coñecementos. os servizos sociais. narra pequenas historias do pobo galego: ser mozo. namorarse. a situación da agricultura ou o coidado do medio. María Bouzas ou Xosé Manuel Oliveira Pico. de Nemedón para a TVG. Unha historia en clave feminina. que lle morre o pai e volve á aldea e contou coas interpretacións de Roberto Vidal Bodaño. falar galego. Ameneceres (2003) conta como comezan o día na comunidade galega distintos sectores sociais. Historia do fútbol galego (2000). Tardes de domingo (2002) céntrase nas vivencias de dous equipos de fútbol de terceira rexional. pretende dar a coñecer os pintores galegos máis importantes do século XX. Pintores na vangarda histórica galega (2000). trata de recuperala memoria histórica dos tráxicos enfrontamentos bélicos na Europa do século vinte a través dos ollos e a palabra da correspondente de guerra do ABC a galega Sofia Casanova. de Formato Producciones.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA facendo un seguimento do seu traballo diario paralelamente á súa vida persoal. Adegas (2000). a industria. a carpintería ou a xoiería. Laura Ponte. Os galegos posuímos unha rica tradición oral a punto de desaparecer. os xogadores e adestradores máis coñecidos. En Régimen abierto (2002) móstrase como viven varios presos en terceiro grao penitenciario. A vida aberta (Hospital/061) (2000) foi producida por Zenit Multimedia e emitida por TVG. a través de centos de entrevistas. O Centro Territorial en Galicia de TVE produciu Galegos en América e Europa. fai un percorrido polas distintas zonas de produción vinícola de Galicia co fin de lle amosar ao espectador a calidade e variedade dos viños de Galicia. preténdese percorrer Galicia para recuperar estas narracións orais que aínda sobreviven na memoria dos maiores. que quere amosar a 159 Premio Chano Piñeiro no 2001 ao Mellor Formato de TV 169 . Pola súa banda. mostrando os tesouros que están no exterior. etc. Coa serie documental A palabra no tempo (2000). entre outros. repasa o último século de fútbol en Galicia: os clubs. Pezas mestras (1999) é un documental que pretende darlle continuidade ao traballo emprendido hai anos no Centro Territorial de TVE en Galicia. unha serie composta por un total de quince capítulos. á vista de todo o mundo. e. Os contos e as historias populares tamén atoparon o seu espazo nas docuseries galegas. o actor Manuel Manquiña e o escultor Manolo Paz son os protagonistas. etc. Foi realizada por Productora Faro xunto coa Fundación ONCE. amosa a evolución da sociedade galega ao longo do século XX. o traballo no mar. Os episodios abranguen temas tan dispares como a educación. traballar no mar. de Cíes Comunicación e Televisión de Galicia. traballar no campo. A memoria cotiá (2000). na que Carlos Núñez. A maleta de Sofia e un proxecto de SAGA TV que coproducido en Polonia. e nos seis restantes faise unha prospectiva dos emigrantes que elixiron destino europeos. ser muller. Nos nove primeiros dase unha visión das comunidades galegas no continente americano. Apaga a luz (1998) foi producida por La Región TV e consta con trece capítulos nos que se presentan e escenifican contos populares. Un mundo de historias (2000) é unha serie producida por Pórtico Comunicaciones e a Televisión de Galicia de sete capítulos baseados en contos de autores galegos cunha trama en común: un neno que vive fóra. Formato Producciones fixo dúas incursións neste ámbito. dirixida por Ignacio Vilar e producida por Vía Láctea Films e Productora Faro. producido por SAGA TV para TVE. e nela trátanse por primeira vez temas relacionados cun hospital: o proceso polo que pasa un enfermo dende que se detecta a enfermidade ata a terapia e resolución de cada caso. a súa realidade presente e a súa proxección de futuro. O sal da terra (2000) foi producida por Ibisa Televisión e TVG e mostra a historia da clase obreira galega dende as orixes do sindicalismo ata os conflitos obreiros dos anos setenta. relación cos amigos e familiares. Por amor á arte (1999) é unha produción propia da Televisión de Galicia dedicada á creación artística. Man de nos (2000) consta de trece capítulos sobre oficios artesanais como a cantería. 159 Discapacidades humanas (2004) documenta en doce capítulos sobre outras tantas discapacidades humanas.

Finisterrae (1999). surf. . foi producido por SAGA TV para TVE Galicia. os sistemas de salvamento. Durante doce capítulos esta serie divulgativa de natureza amosa os principais entornos de Galicia. Illa 160 A serie foi quen de lograr o Premio Mestre Mateo 2004 ao mellor programa de televisión e mereceu un accésit ao mellor programa de televisión de contido turístico en Ferpalia (Pontevedra. o lecer e a aventura. as industria vinculadas o mar. submarinismo deportivo. Doce anos despois. o significado dos petroglifos ou a forma de traballar nunha conserveira. os Parques Naturais e os Espacios de Protección Especial. consta de cento vinte programas de información turística galega 160 . Entornos (2002). De trece capítulos. Enerxías renovables (2000) foi unha serie divulgativa sobre as chamadas enerxías alternativas. a través dunha viaxe realizada entre agosto e outubro entre Ponferrada e Ribadeo. folclores ou o turismo. 2001). unha produción de Adivina Producciones dirixida por Jorge Álgora. con trece capítulos de espectaculares imaxes de deportes de risco e aventura polos lugares máis agrestes da natureza galega. en barco. o traballo diario. que consta de trece capítulos dedicados a Cornualles. foi gravada integramente entre Aguiño (Ribeira) e alto mar.. desenvolvida por Productora Faro. trata sobre os Parques Nacionais. Ibisa embárcase noutro proxecto similar: As viaxeiras da Lúa (2003). de SAGA TV para o TVE Galicia. un percorrido polas distintas vías férreas da comunidade galega. entre outras. Terras de Merlín (2003) é unha docuserie de Productora Faro sobre os chamados países celtas. lendas. ao longo de trece capítulos. Moito mar (2000).O itinerario. a radiografía dunha terra que non esgota a súa capacidade de sorpresa. fauna e flora divulgando os seus valores e a mellora para a súa conservación. Galicia Visual (2000). varias foron as propostas das produtoras de series documentais da comunidade. mitoloxía.. rodada alí. ao longo de cinco capítulos. de SAGA TV para o TVE Galicia. a segunda docusoap levada a cabo por Costa Oeste. descenso de canóns. As nosas rías (1999) está composta por catorce episodios e producida por Productora Faro e a Televisión de Galicia.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO fortaleza o sufrimento e o amor dunha muller politicamente polémica que lle touco vivir no lugar mais arriscado no e momento mais comprometido. en globo ou incluso en autostop polas catro povincias galegas. Camiño do vento (1998) é unha produción de Proa e da TVG. é un percorrido por Galicia a través das súas terras. traxedia. Ibisa TV produciu en 1990 Os viaxeiros da luz. como se extrae a pizarra. de SAGA TV. etc. accidentes xeográficos. os cultivos mariños. Nela cada ría conta a súa vida e a súa historia: mitos. Vida nas mareas (2000) é documental de seis capítulos producida por Voz Audiovisual e a TVG que fala sobre a relación entre a realidade da rexión da Costa da Morte e a serie de ficción Mareas Vivas. E a vida do mar e as súas xentes tamén espertou o interese dos realizadores de documentales seriados. que se compón de 13 capítulos e nos que cinco mulleres viaxan a cabalo. Crónicas do mar (2000) é o relato da estreita relación das nosas xentes co mar: historia. a riqueza medioambiental o alto valor patrimonial dos mesmos e a necesidade da súa protección son eixo narrativo da serie. no que as protagonistas coñecerán e mostrarán ós espectadores curiosidades como o proceso de elaboración do viño. Terra de vento (2002) é un percorrido polas bisbarras galegas vistas a través das personaxes dunha avoa e do seu neto. o que lle valeu á produtora o Premio Galicia de Comunicación 1991.. canoa. Non tocante ás viaxes pola xeografía galega. un recorrido por Galicia que mostra. foi elexido coa base de antigos percorridos de peregrinos históricos e co obxectivo de fuxir das grandes cidades. Camiños de ferro (1999) é unha produción de IJV Comunicación e a TVG que recrea. Ámbitos (2002). na que se conta. parapente e ala delta. guiándonos por seis parques naturais e seis espazos naturais de protección xeral. a historia dunha estudante de periodismo que decide presentar o seu traballo fin de carreira sobre a ruta xacobea percorréndoa de forma inusitada: dende a cesta dun globo.

No marco desa iniciativa convocaron un concurso público para a realización dunha serie de televisión de carácter informativodidáctico. Rodada en soporte dixital. axudan a encher ocos de programación e adoitan contar cunha audiencia fiel. e dirixida por Valentín Carrera. ata agora só Televisión Española se achega asiduamente a este xénero. O proxecto Compostela Media pretende divulgar e dar a coñecer. Realizados por Eloy Lozano.3 As TV movies Malia que as series nacionais de ficción se configuraron como elementos clave na programación e a imaxe de marca das televisións xeneralistas. Irlanda. en España aínda non se deu unha produción continuada de telefilmes ou TV movies. rodada en soporte dixital en localizacións de España. mediante a produción de series temáticas para televisión. formulacións artísticas e técnicas construtivas relevantes. Escocia. como vínculo para mostrar as similitudes entre os dous países. galega de nacemento pero de ascendencia bereber. aínda que todas as cadeas de televisión están a realizar ao longo de 2004 e 2005 un grande esforzo no que a gravación de producións neste formato se refire. que emitirá TVG. unha serie de televisión de carácter documental pensada para as televisións de Galicia e Marrocos. A serie ten como fío conductor o diálogo entre culturas a través do mar dunha sola orilla: o Mediterráneo. identificando os puntos fortes e o papel que xogan na sociedade. Ibisa TV produciu Hanan: de Marrocos a Galicia (2004). afonda no patrimonio arquitectónico máis recente creado en Galicia por profesionais galegos.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de Man. En gran parte. composta por seis capítulos de media hora. A serie documental A idea construída (2004) achega o espectador ao traballo e á figura de trece arquitectos galegos que nos últimos cincuenta anos abriron novos camiños pola súa creatividade. 4. Ibisa TV pon en marcha na primavera do 2005 un proxecto dunha serie documental dirixida ás televisións do Mediterráneo. pero tamén polo seu discurso e pensamento persoal e pola obra construída e representativa. formada por dezanove capítulos dedicados ao Eixo Atlántico do Noroeste Peninsular e ás dezaoito cidades que o compoñen. Asturias e Galicia. Eixo Atlántico e a Fundación Caixanova desenvolven conxuntamente o proxecto Euroregiâo. Exipto. segundo algúns produtores. con guión de Carlos Vázquez e Xes Chapela. Se ben este produtos admiten mellor os segundos pases. Unha posible solución. rigor construtivo.2. as principais liñas de traballo e investigación das 75 universidades de distintos países que pertencen ao Grupo Compostela. o que fai que sexa moi difícil recuperar case exclusivamente vía publicidade un custo de investimento tan elevado. co que o custo dunha produción deste 171 . Coa experiencia desta coproducción. Marruecos. e máis se se ten en conta que a transposición da Directiva europea de televisión sen fronteiras equipara os telefilmes coas longametraxes cinematográficas e só permite facer dous ou tres cortes publicitarios na súa emisión. Bretaña. proporcionando unha visión ampla e complexa da nosa arquitectura. a razón pola que non hai unha produción continuada de telefilmes débese á ausencia de mercados para a súa exportación.3. Hanan. En Terras do Leste (2003) Productora Faro amosa en 12 capítulos os países que se incorporaron á Unión Europea o ano 2004. Chipre e Grecia. utiliza como fío conductor unha nena casi recén nacida. Gales. podería ser a realización de TV movie con tecnoloxía televisiva. A Universidade de Santiago de Compostela divulgará a súa actividade investigadora cunha serie temática para televisión baixo o título Europa investiga. a serie. Túnez. que permite abaratar os custos dos estándares cinematográficos.

dentro do marco de acordos subscritos entre a FAPAE e a FORTA. Pena. recrea a historia de tres mulleres que viaxan a Santiago de Compostela para realizar unha reportaxe de moda. céntrase tamén na historia de amor que mantiña. Al alcance de su mano (2000) é unha película para televisión dirixida por Antonio Hernández e coproducida entre Costa Oeste. 161 Hai que ter en conta que o presuposto dun telefilme en España non está tan lonxe do dunha película para a pantalla grande de presuposto medio. Impulsados dende tempos moi recentes pola Televisión de Galicia. J. son varias xa as longametraxes para televisión levadas a cabo en Galicia nos últimos anos. o seu amigo da infancia. baseada na vida do tetrapléxico galego Ramón Sampedro. Consello da Cultura Galega. Trátase dunha produción de Ovideo en colaboración con Televisió de Catalunya. Hai pouco apareceu o instant movie. onde coñece a Laura. que coñece durante unhas vacacións a María. De momento. Pero este formato aínda non tivo demasiada transcendencia no mercado galego. os telefilmes viñeron reproducir. Dos mesmos produtores é Pasión adolescente (2000). cóntase a historia de Mario. sempre da forma máis inmediata posible no tempo. vexacións ou outro tipo de maltratos físicos ou psíquicos. 162 . fillo dunha humilde familia. unha adolescente que se sente fortemente atraída polo seu profesor de filosofía. Se a isto se lle une un modelo de telefilme que aposta por sistemas narrativos máis televisivos ca fílmicos. unha estudante de veterinaria e nai solteira. co apoio na fotografía de José Luis Martínez. unicamente a cadea autonómica catalá proxectou unha produción regular como apoio á súa industria cinematográfica. de novos realizadores galegos foi mínimo. Producida por Costa Oeste e Euroficción para a FORTA. coa diferenza de que a explotación do TV movie remata xeralmente na propia cadea que a financiou. Zeppelin. O protagonista de Fragments (2002) é Toni. un telefilme que nun tempo mínimo retrata un suceso real de grande impacto social. Televisión de Galicia e Filmanova. nos que a temática de índole social ou de actualidade acapara todo o protagonismo. en opinión de Xaime Pena 162 . que narra a historia de Mónica. Libro Branco da cinematografía e das artes visuais en Galicia. Condenado a vivir (2001). príncipe herdeiro dun país europeo. co que el se verá obrigado a elixir entre o amor e as súas obrigas coa coroa. mentres que o filme de cinema é un produto menos caduco e con maior prezo no mercado das televisións. en especial o da coprodución minoritaria por parte galega. que entra no mundo do contrabando de tabaco con apenas 15 anos xunto a Sego. o que se traduce nunha presenza moi escasa de técnicos e actores galegos que ao máximo serven como coartada xustificativa da adquisición de dereitos por parte da televisión autonómica. O príncipe namorado (2002) é unha produción de Zenit Televisión e Castelo para a FORTA que contou co financiamento do Programa MEDIA e presenta a historia de Charles. moitos dos vicios da produción cinematográfica. (2005): “A producción”. unha produción de Continental Producciones. En Entre bateas (2001). que pretende mostrar a proximidade á que se ven sometidas certas mulleres por acosos sexuais. Pero o factor de proximidade sempre foi moi destacado neste tipo de ficcións. que recolle feitos recentes. pódese entender o servizo que cumpriron como vehículos para a incorporación ao mercado cinematográfico. en xeral. en particular. foi rodada integramente en Galicia. Canal + e TVG e dirixida por Manuel Palacios. unha produción de Costa Oeste dirixida por Jorge Coira.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO tipo se achegaría ao dun capítulo de serie de 60 minutos161. máis se a temática corresponde a temas inspirados en feitos reais. unha muller casada de 45 anos por quen se sente fascinado inmediatamente. un debuxante de 25 anos que se traslada a unha pequena vila por motivos de traballo. e audiovisual. Linze Televisión e 3 Koma 93 para FORTA. da que se namora. A rosa de pedra (1999). A súa rodaxe foi dirixida por Joaquín Llamas. Malia os devanditos condicionantes.

acusado de crimes de guerra. Televisio de Catalunya. na que o suspense e a acción se mesturan coas rivalidades entre os personaxes. Cota Roja (2004) é unha película para televisión dirixida por Jordi Frades e producida por Televisión de Galicia. transcorre entre unha parella de alto nivel social e económico na que a muller sofre malos tratos psíquicos e físicos. xornalista especializado en investigacións con cámara oculta. baixo a dirección de Gustavo Balza. primeira película do realizador Ramón Costafreda con guión de Rosa Castro. Así. Zenit Televisión e Filmax TV. e interpretada por Maribel Verdú. O telefilme Diario de un skin (2004). producido por Filmanova e Telecinco co apoio do Programa Media +. e Delta (2002) de Oriol Ferrer. Bausan Films. É unha historia de raíces galegas que no seu momento tivo un grande impacto social e mediático. Doutro lado. dirixida por Miguel Milena. para que sexan emitidas polas televisións en horario de prime time vaise optar por directores e actores coñecidos. película que supón unha nova mirada cinematográfica sobre unha realidade. está baseada na dramática historia dunha muller que perde a súa única filla e queda xorda nun accidente. que narra a historia dunha ludópata que se ve inmersa nunha trama de mentiras para ocultar a súa afección polo xogo. producido por CTV e Lugopress. foi producida por Postozás Vision e narra o secuestro en Xeorxia de dous empresarios españois cando se atopaban alí por negocios A trama principal de Sara (2002). A Igrexa decide investigalo en segredo para o cal contrata os servizos dun catedrático. Producida por Institut del Cinema Cátalá e Voz Audiovisual foi interpretada por Juanjo Puigcorbé. unha nova stripper chamada Xulia. Fernando Cayo. La rosa de Alejandría (2003) é continuación dunha triloxía baseada na figura do investigador privado Pepe Carvalho. TV3. coproducida con Diagonal TV. Costa Oeste móstrase disposta a apostar polas TV movies. producida con Oberón Cinematográfica. xa que está inspirada na vida dos chamados irmáns de Cambre. Esta TV movie foi a segunda dun paquete de tres producións promovidas polas mesmas empresas e que xa dera como resultado a película Sincopado (2002). Diagonal TV. a mans dun grupo de cabezas rapadas. e que foi o primeiro antecedente cara ao recoñecemento legal das unións de feito. e acompáñano Ginés García Millán. Outros proxectos en proceso de produción son: Más que hermanos. en Mar rojo (2005) producida por Continental TV. comeza cando Antonio Salas. Esta última presenta a historia dun pai xoven. películas de cine español e miniseries europeas. IB Cinema. Macarena Gómez e Pedro Casablanc. Tristán Ulloa dá vida ao protagonista. Alex. Secuestrados en Georgia (2002) foi unha das TV movies rodadas en Galicia. por crer que é o formato que máis éxito pode ter no plano internacional. encontros e desencontros. Telemadrid. Nela un comando terrorista secuestra un cargueiro cheo de produtos químicos e ameaza con facelo estalar se non liberan o seu comandante. fuxidas. En El ladrón de reliquias (2004). entre outros. Alfonso Agra. Ecos. atópase co botín duns atracadores. Multipark para Tele5. persecucións. pero ninguén reivindica o roubo. decidiu ampliar as súas actividades empresariais coa produción de películas destinadas á súa emisión en televisión. É entón cando decide infiltrarse nos grupos neonazis de Madrid para descubrir os asasinos. dous mozos que se namoraron e chegaron a formar unha familia sen saber que en realidade eran irmáns. Ademais. 173 .LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Estudios Picasso. Televisió de Catalunya e a TVG. e a partir de entón verase inmersa nunha trama de violencia. TV3 e TVG. a filial de Telecinco creadora de series de ficción. o seu compañeiro de traballo de orixe sudamericana e irmán da súa noiva. perde a Víctor. Antonio Mourelos ou Gonzalo Uriarte. Inspirada en feitos reais. Cosme Durán. que decidiu colocar en segundo lugar a súa actividade profesional para ocuparse dos seus dous fillos pequenos. Juego de mentiras (2003) é unha longametraxe para televisión producida por Costa Oeste para a televisión autonómica catalá dirixida por Lluís Zayas e protagonizada por Rosa Renom e Pep Tosar. a cidade de Santiago esperta conmocionada: roubaron as reliquias do Apóstolo. o primeiro telefilme rodado en galego da man de Alea TV.

Gaia Audiovisuals e Formato Producciones para TV3. a través da posta en marcha. En Un franco. . Victoria. A Televisión de Galicia elaborou un plan estratéxico para a produción de media ducia anual de telefilmes ou TV movies para televisión. que acaba de saber que lle queda pouco tempo de vida e a súa preocupación agora e arreglar o futuro do seu fillo adolescente. Zenit TV proxecta tamén a produción de Contra viento y marea que narra a vida de dúas mulleres coruñesas que. en primeiro lugar. un thriller en torno ás cartas en cadea para mellorar a sorte. cuxa acción se desenvolve en Bos Aires no ano 1912. xunto á canle privada. TVG e TV3. cando un asasino de nenos asola a cidade. unha coprodución europea que se rodará en outubro de 2005 e na que participan. Historias de Don Camilo van ser tres películas para televisión que dirixirá Mario Camus e que se realizarán a partir doutros tantos relatos do escritor Camilo José Cela. época de despedimentos na Barreiros polo que os protagonistas se ven obrigados a emigrar a Suíza. por parte española. e con guión escrito por Ana Klamburg. Ámbalas dúas forman parte do proxecto Un mundo de historias. outra das TV movies pendentes de estrear de Adivina Producciones en coprodución con Cartel e Navarro Films. que el mesmo seleccionou en vida: El bonito crimen del carabinero. General Vídeo Productions e Just Films. unha produción de Adivina Producciones. a Generalitat e Xunta de Galicia é a longametraxe de televisión A Atlántida. dos respectivos proxectos de desenvolvemento e. Santa Balbina 37. a finais do século XIX. un profesor universitario especializado en literatura. catorce pesetas. Baseada nunha historia real. TVG. que un día descobre unha grave anomalía na novela que adquiriu para entreterse nun longo voo. unha coprodución entre España. De feito. TVG. e conta a historia dun home que mantén enganada a súa noiva durante moitos anos porque non chega nunca a admitir a diferenza entre as súas condicións sociais. contará cunha repartición internacional que incluirá ao norteamericano John Malkovich e ao francés Vincent Pérez. O seu atrevemento e amor sen barreiras converteunas no primeiro matrimonio homosexual en España. cun importe superior aos dous millóns de euros presupostados. Televisión de Catalunya. cuxos dereitos foron adquiridos xa por Canal 9. Trata da historia de Gabriel. gas en cada piso e Timoteo incomprendido. A cinta. Outro dos proxectos desta produtora é Pataghorobí. O telefilme.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Distintos barrios do centro de Valencia acolleron en outono de 2004 a rodaxe en alta definición da TV-movie Mintiendo a la vida. unha historia que xira en torno á protagonista. Realizada en Valencia. Zenit Televisión. Nestes casos de coprodución. José María Pinillo e Joan Alvarez. Francia. Tamén de Adivina Producciones é El niño de barro. en exclusiva. La biblioteca de la iguana é un proxecto de longametraxe para televisión rodado en Alta Definición de Ficción Producciones e a catalana Urano Films para Televisión de Galicia e Televisió de Catalunya. Barcelona e A Coruña está producida por Fausto Producciones. sobre a versión en galego. Tamen coproducida por Formato Producciones xunto con Prodigius Audiovisual. dirixiuno o realizador Jorge Algora. O rodaxe desta última comenzou en maio do 2005 e a produción corre a cargo de Ficción Producciones. ICC e Gestmusic Endemol. A actriz arxentino-española Natalia Verbeke será a protagonista da biografía da famosa bailarina galega cuxa fama e atractivo alcanzaron os confíns do mundo a principios do século XX. TVC e a empresa catalana Doble Banda Producciones. cuxa rodaxe comenzou a principios de xullo. achega o espectador ao mundo das festas rave e das drogas de deseño. A TV movie Campos de fresas concluíu a súa rodaxe a mediados de 2004. Baseada na obra do escritor barcelonés Jordi Sierra. a coprodución de telefilmes absorberá unha gran parte dos investimentos da canle pública galega nos vindeiros anos. As tres TV movies que conformarán esta serie serán producidas polas empresas galegas Zénit TV e Pórtico de Comunicaciones. a acción ten lugar nos anos sesenta en España. a TVG adquirirá tamén os dereitos de emisión. que é autor tamén do guión. Antena 3 participa como coprodutora na longametraxe La bella Otero. despois. da coprodución correspondente. Italia e Alemaña. Canal 9 e TVG. romperon os esquemas da sociedade tradicional na que viviron.

pasa a manter un continuado fluxo de produción en Galicia a través de documentais. formato este último que lle sirve para dar o salto á produción nacional na que actualmente tamén desenvolve grande parte da súa actividade a través de novos proxectos e da produción de series de ficción para outros territorios do estado. series. destacan o programa Desde Galicia para el Mundo realizado para TVE Canle Internacional e para TVE-Galicia dende 1993 inenterrunpidamente e o audiovisual de presentación de Galicia no pabellón de España na Exposición Mundial de Aichi. programas que necesitaron de grandes ou pequenos espazos. outras son máis recentes. ou capaces de manterse en antena. a empresa foi ampliando as súas instalacións. CTV pertence ao Grupo Araguaney. cunha superficie de 1. foi inaugurado en decembro de 1986. Dos estudios de gravación de Voz Audiovisual xurdiron series de ficción que estableceron fitos. fundamentalmente para a Televisión de Galicia. etc. Constituída en 1991. salas de maquillaxe e salón de peiteado e oficinas de produción e redacción. e que acumula unha ampla experiencia sobre o sector televisivo. provistos de 350. debates. como Nada es para siempre. consolidándose en poucos anos como unha das firmas máis activas na creación de series de ficción. foron producidos e realizados nos estudios da empresa. docuseries. Está especialmente centrada na produción de series e miniseries. publicidade e cinema. en Xapón 2005. Paulatinamente. películas e documentais. Algúns dos musicais e magazines que permaneceron durante máis tempo na grella da canle autonómica. e dende entón foi utilizado en todo tipo de programas de televisión: musicais. Continental TV é a área de negocio da compañía Continental adicada á produción televisiva. TV movies. camerinos. programas de entretemento. A empresa dispón de 4 estudios de gravación independentes de 800. como Mareas vivas. está especializada na produción e gravación de programas de televisión e series.4 Empresas galegas dedicadas á produción televisiva As primeiras produtoras galegas para televisión naceron cando a propia Televisión de Galicia. longametraxes para televisión en coprodución con empresas catalás e a canle temática Arte. Dende a realización das súas primeiras series de ficción como A Familia Pita.2. e conta no seu haber con varios documentais destinados ás canles de televisión de pagamento de toda Hispanoamérica. alcanzando elevadas cotas de share en prime time. salas de posprodución sobre sistemas analóxicos e dixitais. Entre os proxectos desenvovidos na súa longa traxectoria. así como as novas actividades desenvolvidas pola propia Continental TV na actualidade. e programas de entretemento e humor de carácter marcadamente innovador. máis de 370 episodios..LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 4. 400 e 200 2 m .100 m 2 Outra das primeiras en emerxer foi Voz Audiovisual. A través de Zenit Televisión. ubicado en Motouto-Teo. Creada en 1985. empresa de produción e servizos audiovisuais da Corporación Voz de Galicia. programas e unha decidida aposta polas películas para televisión. infantís. Conta cunha longa experiencia no sector.000 vatios de luz controlados dixitalmente. conta co estudio de gravación de maior superficie na comunidade galega e un dos máis grandes de España. A produtora coruñesa apostou tamén por outros xéneros e outros mercados. tanto dende o punto de vista da produción como da comercialización e distribución. que nace en 1985. Gestmusic Endemol desenvolve a súa actividade na produción de ficción 175 . equipos de gravación en formato dixital DVCAM e Betacam SP. pero todas elas foron acadando o seu oco no panorama audiovisual da nosa comunidade. e dende setembro de 2004. sala de grafismo. de Santiago de Compostela. locutorios. O Plató 1000 de CTV. Pórtico de Comunicaciones persegue dende os seus comenzos a produción e realización de proxectos para a televisión. controis técnicos. Diferente configuración ten Zenit Televisión. Terra de Miranda ou As leis de Celavella. a mediados dos anos 80. concursos divulgativos. nunha cadea nacional. como é o caso do Supermartes. unha joint venture creada en 1998 por Gestmusic Endemol e Zaza Ceballos. 600. Aos primeiros traballos para televisión de Continental suma toda a produción de Costa Oeste.

Productora Faro é unha empresa fundada en Vigo en 1985 e dedicada á produción audiovisual en todas as súas facetas. La Región TV. Actualmente son pioneiros na produción documental en alta 163 Dende Canal+ catalogouse esta obra como o formato óptimo de documental independente para programar nesta cadea. concursos. así como dando cobertura de eventos informativos e deportivos para Canal +. a súa actividade está centrada na creación de formatos para televisión. división audiovisual da corporación multimedia La Región. Antena 3. Dirixida por Antonio Segade e Enrique Portilla. Tele 5 e cadeas internacionais. documentais e series de ficción e animación. de Ourense. así como anuncios publicitarios. La Región TV está equipada con máis de 10 equipos ENG e varias salas de edición. produción e posprodución. que se iniciou como ENG ao servizo de TVE e nunha segunda etapa como responsable da correspondencia que Tele 5 montou en Galicia. 163 . En 1998 prodúcese unha circunstancia que suporá un punto de inflexión na produtora coruñesa.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de televisión tanto para o mercado español e de fala hispana coma para o mercado internacional. para o cal conta cos seus propios recursos técnicos e persoal especializado. traballan con fórmulas que lles permiten adaptar axilmente as ideas dos seus creativos. cun departamento de guionistas e outro de deseño de produción propios. . IJV é unha compañía que naceu da man de Javier Valiño. etc. que dan resposta eficaz ás demandas dous seus clientes. cos que realizan espazos informativos. e dende o ano 1985. No ámbito da TV. posprodución e ENG na Comunidade Autónoma de Madrid e na provincia de Ourense. Actualmente. pezas de videocreación e contidos específicos para canles temáticas. Pola súa banda. Entón a empresa decidiu apostar pola produción independente. veu desenvolvendo labores para os servizos informativos da Televisión de Galicia na provincia de Pontevedra e zona norte de Portugal. Conta cun estudio de gravación de 600 m 2 en Santo André de Comesaña (Vigo). xa que o seu documental Percebeiros emitiuse na TVG cunha audiencia do 33% e posteriormente programouno Canal+ en horario de prime time definición. e as súas zonas limítrofes. ten as súas orixes en 1980. vídeos. produción para axencias de publicidade e realización de videoclips musicais. para o que adquiriu unha cámara Betacam Digital co seu correspondente VTR e un Avid Xpress. Dende a súa creación. onde se producen e realizan programas para a súa emisión en televisión. Filmanova Show é unha sociedade creada en 2003 dentro do grupo Filmanova. La Región TV presta para os informativos da TVG servizos de produción. e axiña se especializa na creación de produtos para televisión. Con sedes en Ourense e Madrid. Na carteira de proxectos contan con formatos para programas infantís.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Outros ámbitos de Producción CAPITULO 5 177 .

Os multimedia empregan tamén escenarios sintéticos tridimensionais. sons. área de formación. navegación. a interactividade e a intercreatividade son sinónimo. actualmente intégranse con toda naturalidade nos novos medios. o usuario é sumerxido nun mundo infográfico. actualmente este termo xeneralizouse para desinar a conxunción animacións e vídeos en formato dixital. como os . porque o percorrido non debe ser lineal. diversión e coñecemento a ritmo do usuario A hipermedia supón a converxencia entre as palabras. decidir a onde ir ou que é o primeiro que se quere ver entre unha serie de opcións que se ofrecen na pantalla. e pode ir viaxando de acordo co interese que lle susciten as diferentes opcións. Fálase de multimedia interactiva cando é posible controlar certos elementos e interactuar coa información. vídeo en redes. segundo algúns expertos. os sons. que posibilitou o uso conxunto e simultáneo de diversos medios na transmisión dunha información. alomenos. máis competitiva e ao alcance de pequenas e medianas produtoras. de mercadotecnia comercial. programas de divulgación e entretemento con protagonistas infográficos. os textos e as imaxes que se activan mediante enlaces establecidos. interactiva de palabras. A interacción implica tres conceptos básicos: inmersión. o usuario pode elixir se desexa ir ao final. imaxes. telemedicina. No que se coñece como realidade virtual. é dicir. no ámbito da imaxe e o son todo será multimedia e en formato dixital. telecompras e en aplicacións destinadas aos negocios. que proxectan as imaxes directamente sobre cada ollo. asistencia á venda. co que se poden realizar series de televisión. Así é como se utiliza neste Libro. hoxe por hoxe e dentro da industria audiovisual. polo que o sistema debe dar facilidades para que o usuario poida interactuar coas opcións que se lle presenten da forma máis doada e intuitiva posible. A creación de mundos e actores virtuais. etc. A comunicación multimedia é información. diversión e coñecemento a ritmo do usuario. longametraxes. dá lugar a unha nova forma de producir con alta calidade. A multimedia estará presente en aplicacións destinadas ao fogar para televisión interactiva. como comunicación corporativa ou mesmo interna. Co tempo. O mercado multimedia caracterizouse a principios dos anos noventa pola produción dixital off line. etc. imaxe (estática ou en movemento) e son. vídeo baixo demanda. especialmente no campo da animación. Os multimedia constitúen. A infografía. Nos produtos multimedia. estase a revelar como un mercado de futuro na área da información e a documentación. cunha mobilidade e expresividade ata agora insospeitada. teleformación. un negocio con sinais de identidade propios. xogos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 5. tres das seguintes formas: texto. A produción multimedia emprega as tecnoloxías baseadas na utilización do ordenador que lle dá ao usuario a capacidade de acceder e procesar información en. á que lle aportará claridade ao facer máis comprensibles os gráficos. OUTROS ÁMBITOS DE PRODUCIÓN 5.1 A PRODUCIÓN MULTIMEDIA Aínda que a expresión multimedia se refire estritamente ao resultado da converxencia do audiovisual coa informática. entre outras cousas. utilizando cascos con dúas pantallas de cristal líquido miniaturizadas. A comunicación multimedia é información. a telefonía e a informática. voltar. entendida como a fusión de imaxes e textos. e manipulación. porque a presentación debe ser tan interesante que atrape ao usuario para que estea interesado en ver a presentación. teleeducación. Áreas tan diferentes ata hai pouco tempo como o audiovisual. inherente ao anterior. ir ao principio.

que é o que esixen boa parte das aplicacións multimedia dedicadas ao entretemento ou á educación. Non obstante. a produción en liña. pero que entende que as súas vantaxes están máis relacionadas co contorno laboral que coa súa vida privada. representativo dun terzo das familias. A presenza de ordenador neste grupo é case universal (98%). móbil. o que permite aproveitar as capacidades de almacenamento do CD e actualizar os contidos a través da rede. 179 .1% dos fogares. O estudo titulado Introducción de las TIC en los Hogares fai unha segmentación de acordo co equipamento tecnolóxico en telefonía fixa. Non obstante. fai a súa aparición outro periférico. que se caracterizan polo seu alto nivel de equipamento. que tamén mostran unha actitude favorable cara á tecnoloxía. a conexión adoita ser básica e non de banda ancha. CD i. CD Photo e CD Rom.es tamén identifica outro grupo de fogares. O equipamento tecnolóxico destas familias multimedia tamén queda patente na taxa de penetración do DVD (75%). e malia a súa atomización. os seus ingresos totais tiveron aumentos moi importantes. contan cunha media de 2. cando practicamente todos os ordenadores persoais saen xa de fábrica cun lector CD Rom instalado e este formato está perfectamente consolidado no mercado. urbanos. O núcleo máis entusiasta das novas tecnoloxías está formado polo 5. sen fillos e cun nivel socioeconómico medio-baixo. Paralelamente ao proceso evolutivo dos soportes. dispoñen de ordenador persoal no 70% dos casos e a súa conexión a Internet adoita ser ADSL. que apenas destaca da media pola súa situación socioeconómica ou polo seu lugar de residencia.3 servizos de pago contratados. no caso de dispoñer de Internet. Nun nivel intermedio. pero que non as adopta aínda coa velocidade que cabería esperar. os estándares das consolas e o CD Rom conseguiron manterse e consolidarse ata o momento actual. O sector da multimedia é particularmente novo en Galicia e carece aínda da bagaxe e rodaxe necesarias para o seu desenvolvemento. Por outra parte.4% de familias que se identifica de forma positiva coas tecnoloxías. da televisión de pago. Neste apartado. a videoconsola (40%). pero que aínda mostra reticencias á contratación de Internet e. O informe revela que aínda existe un 23% de fogares que se sente á marxe do mundo dixital.7 servizos contratados de media sobre os catro posibles. Estes fogares. e máis da metade ten acceso ao cable. co que non se identifica en absoluto porque tende a destacar os problemas e dificultades do uso das tecnoloxías por encima das súas vantaxes. e tamén se ten en conta a velocidade coa que adoptan os novos servizos. e na presenza doutros dispositivos.8% do total⎯ son os máis favorables á implantación das tecnoloxías. Internet e televisión de pago. un novo elemento vén revolucionar todo o panorama das aplicacións multimedia: a posibilidade de dispoñer dun sistema de información baseado na interactividade total e permanentemente actualizable. sobre todo. en detrimento doutras opcións como o CDi. e a cámara web (20%) 165 . o DVD. a produción de aplicacións interactivas (off line) adoita ser compartida con outro tipo de actividades informáticas. como é a Internet. que resolve os problemas de espazo dos CD Rom e permite conter imaxes en movemento de boa calidade.es.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA vídeoxogos de 16 e 32 bits. Os de clase media con nenos e situados en núcleos urbanos ⎯o 54. O 45% dos fogares españois móstrase remiso á adopción das novas tecnoloxías. e apenas dispoñen de Internet e de televisión de pago 164 O 45% dos fogares españois móstrase remiso á adopción das novas tecnoloxías . xa que contratan máis de dous servizos de comunicación. o que lles fai pensar aos autores do informe na existencia de limitacións económicas. Posteriormente. a fotografía dixital (26%). Esta sinerxía é aproveitada polos creadores de CD Rom que van traballar con discos híbridos con conexión en liña. ten dous servizos contratados e. de nivel socioeconómico medio-alto e con nenos. segundo un estudo elaborado pola entidade pública empresarial Red. de 164 A este tipo de fogares súmaselle outro 22% de familias que ten asumidos os servizos de telefonía. como o escáner (55%). A maioría das empresas dedicadas á xeración de contidos deste tipo na Comunidade galega son tan recentes que apenas puideron dar fe da súa presenza. Esta tipoloxía. sitúase un 16. Este tipo de familias adoita vivir en poboacións pequenas. Os especialistas ven nesta tecnoloxía posibilidades creativas e falan dunha nova xeración de xogos. 165 O estudo de Red. Os grupos familiares con esta barreira emocional ante as novas tecnoloxías teñen unha media de 1.9 servizos contratados. xa que teñen 3.

J2ME.9 millóns de Euros no 2003 e contaban con 102 empregados. tanto empresariais coma de lecer ou de mensaxería multimedia con fins publicitarios.158. en 2001 foilles concedido un Premio ASIMELEC. o portal pioneiro de Galicia en Internet. Algunhas das súas producións son o xogo multimedia O templo. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 17 50 194. Unha das principais contribucións neste senso foi a das canles temáticas como modelo básico e fiable de transmitir a información da rede. A empresa ten desenvolvido unha serie de xogos en Flash para Fresh-it. Grandola Nova dedícase á produción editorial e audiovisual. xogos e publicidade interactiva. Creada en 1997. que crea e desenvolve contidos e aplicacións para dispositivos dixitais tales como a nova telefonóa móbil 2. a web promocional das distintas coleccións de Caramelo ou a do MARCO de Vigo. i-mode.5G.88% Resultado -4. Trátase da primeira empresa galega especializada no xornalismo electrónico.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO realización e deseño de contidos interactivos para empresas e institucións.325. facturaron 5. Os traballos de Acordar oriéntanse á comunicación en Internet en todos os seus aspectos.901. Visual e sobre todo Flash Lite. O ano da carracha. televisión interactiva e web.55 Nº de Empregados 43 102 136. a maior productora nacional de televisión interactiva. A empresa é a responsable de Vieiros. así coma proveedores de contidos flash para esta operadora en España. un dos seus traballos foi seleccionado para estar no Museo Reina Sofía nunha exposición temporal que se denominou Cen anos de deseño gráfico español.698. Ademais. A publicación no ano 2001 de O laberinto dos soños marcou o inicio das súas actividades nese campo e abriu o camiño para o inicio da produción no eido audiovisual. As empresas dedicadas á produción multimedia e con domicilio social en Galicia son 50 en 2005. A vida que che espera ou Para que non que esquezas. e a súa actividade vai enfocada cara os canais temáticos. forman parte do grupo de desenvolvemento de Moviforum de Movistar (en cuxo catálogo aparecen aplicacións desenvolvidas por esta empresa) co que se garantiza o apoio técnico e a calidade das súas aplicacións. 3G.02 206. Loroestudio é un estudio de deseño e comunicación multiplataforma situado en Ferrol. por seren membros oficiais do grupo Beta Testers de Macromedia 166 . páxinas web como as das longametraxes Heroína.741. A empresa foi quen de obter en mais dunha edición o Premio AGAPI na súa categoría. .923. Interacción é unha compañía cuxa actividade se centra na creación e desenvolvemento de proxectos multimedia baseados nas novas tecnoloxías. Pocket PC.9 millóns de € e empregan a 102 persoas contidos exclusivos para a rede. Principais magnitudes das empresas de multimedia en Galicia. O estudio adícase principalmente ó desenvolvemento de aplicacións multiplataforma para móbiles e Pocket PC con XHTML mp. Acordar Comunicación en Internet leva realizando o seu labor cun equipo estable e unha constante e definida liña de traballo dende finais de 1995. pero está especialmente interesada na edición de obras de ficción en soporte multimedia. Así mesmo. rexistra un máis ca notable crecemento. Vínculo Media nace en 1998 cunha idea innovadora da produción de 50 empresas de producción multimedia.35% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. 166 Son proveedores oficiais de i-mode para Movistar. facturan 5. 1997 e 2003. Asi mesmo. para o que estableceron relacions tanto con operadoras de cable e satélite coma con outros proveedores de contidos para a TVi.00 305.24 5. Pola súa banda. Trátase do primeiro equipo galego que desenvolveu contidos para a televisión interactiva. que é o reproductor Flash para móbiles con sistems operativos Symbian e Windows Mobile.12% Facturación 1.

pois esta fusión busca a comuñón técnica e de deseño entre cine e videoxogos. O A empresa mereceu a cualificación concedida pola Xunta de Galicia de Proxecto Innovador de Base Tecnolóxica. quioscos multimedia. xa que de feito poden elixir formato de pantalla de 4:3 estándar TV. o que non só se traduce na capacidade tecnolóxica da compañía. coa incorporación de secuencias de vídeo e unha capacidade informática sen precedentes que permite asegurar que calquera idea é susceptible de converterse nun sistema interactivo. ningún outro medio audiovisual ofreceu ata o momento a versatilidade e o poder do DVD: en memoria. finalmente a confidencialidade dos datos. xa que un CD Rom pode ser protexido contra lectura non autorizada ou copiado. algo non visto e que responde á necesaria adaptación a un esixente mercado internacional. Entre os servizos que ofrece encóntranse os contidos para telefonía móbil (xogos. creada en 2004. un audio da máis alta calidade. texto e menús. ou o formato do letterbox de 20:9. que establece unha comunicación en forma O CD rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información de diálogo co usuario. xa que é lexible en calquera ordenador. catálogos de venda. aplicacións. con necesidades de ocio evolucionadas. videoxogos en 3D e 2D. Trátase de un sistema altamente interactivo. e. Alia 3D consolídase como estudio e produtora de animación e compañía desenvolvedora de videoxogos 3D. produtos ou servizos. Nezcom. animación 3 D e locución.). idéntico en tamaño a un disco compacto. aproximadamente 500.000 páxinas A4. motiva e facilítalles aos seus usuarios a busca de información sobre a empresa. ademais da versión nuns oito idiomas. en calidade de vídeo e audio. o formato de 16:9 HDTV. suficiente para salvar dúas horas e trece minutos de audio e de vídeo de altísima calidade. Non obstante. unha información multimedia coa inclusión de vídeo. o formato de DVD xurde para resolver as necesidades da industria da comunicación e do entretemento. etc. O proxecto de empresa foi aprobado polo Consorcio de Zona Franca de Vigo para integralo no edificio CIE. unha información actualizable no momento que se desexe. ou subtítulos falados en ata trinta e dous.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Desde 2001. xunto coas pistas audio alternas para diversas linguaxes. 5. por outro lado. que pode conter moito máis que unha película e dálles aos espectadores unha ampla gama de opcións. 167 181 . catro linguas en subtítulos. A empresa está a traballar nun proxecto de desenvolvemento de xogos para móbiles (tecnoloxías GPRS e UMTS) e investiga arredor de sistemas de Render combinados en tempo real. ideal para comunicación corporativa. Pero mentres que o CD foi deseñado para a música soamente e adaptado máis adiante para o uso con software e vídeo primitivo. documentais interactivos. etc. tanto en calidade coma en custos. ten como obxectivo avalar producións audiovisuais e publicitarias no formato micromovie tanto para televisión como para tecnoloxía móbil ou Internet.1.1 Principais producións galegas off line O potencial técnico do soporte CD Rom é grande. vídeos. senón tamén en que ata a data ningunha outra firma faga o mesmo en toda a comunidade autónoma galega. música. Pero. cunha boa definición de imaxes. Fronte a outros suportes o DVD ofrece claras vantaxes. O DVD é capaz de reproducir vídeo de alta definición e audio Dolby dixital. O CD Rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información. contornos de realidade virtual. baixo a razón social New Gravity Laws167 A fusión de tecnoloxías permite fórmulas de vangarda para alcanzar cotas superiores de modelado e animación con Render en tempo real. Ten unha gran capacidade para almacenar información. Algunhas das vantaxes deste soporte son: a información interactiva. educación interactiva e moitas aplicacións máis. potenciando así a súa imaxe e as súas posibilidades comerciais. unha alta capacidade de almacenamento. Un DVD é un disco óptico. na capacidade multimedia e no baixo custo da duplicación para distribución. non só se fala de tecnoloxía. xerando unha linguaxe e un contido novos e deseñados para un target específico.

Dentro dos primeiros. así como pola propia evolución tecnolóxica. O seu pequeno tamaño.8% máis que en 2003. produción ou distribución. os CD Rom e as presentacións ou exposicións baseadas na tecnoloxía multimedia. Os seus ingresos operativos pasaron dos 548 millóns de euros. a industria española de videoxogos pechou o exercicio 2003 cunha facturación global que ascendeu a 800 millóns de euros. Non obstante. aos 736 millóns. e xa dominan o mercado dos videoxogos: por cada xogo de PC véndense 3 para consolas.700 millóns.000 millóns de euros en 1997). e os de contido cultural. co que supera xa a outros tipos de entretemento que ata agora lideraban tradicionalmente o mercado do ocio. No contexto europeo. Os videoxogos máis vendidos para consolas son os de . un 10. locutores. como o cine. educativo ou divulgativo. en 2001. ao -11. que representan o 73% do total dos consumidos en España durante o 2004. A industria do videoxogo en España tampouco tivo unha traxectoria especialmente brillante por dúas razóns: a absorción do mercado por parte dos grandes desenvolvedores norteamericanos e xaponeses de videoxogos (tanto para PC como para consolas) e a falta de incentivos nacionais a un sector cultural tradicionalmente desprestixiado e asociado a problemas de regulación de contidos e adicción dos seus usuarios.7%) e caeu no último ano considerado ao ⎯26.8%. Alemaña ou Francia 168 . un 1. Os produtores off line non tiveron un camiño fácil e o sector sufriu un claro estancamento a causa de problemas de financiamento. esta actividade multimedia facturou 790 millóns de euros. sobre todo nenos e adolescentes. pasando por informáticos. As perdas netas para o sector en 2001 roldaron os 180 millóns de euros. Segundo o Yearbook 2004 do Observatorio Europeo do Audiovisual.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO DVD é tamén moi barato de producir e distribuír. que frearon o investimento das empresas españolas en novos talentos nacionais desviándoo cara a estratexias de distribución de produtos masivos xa consolidados. en 1997. A complexidade creativa dunha obra multimedia na que interveñen diferentes especialistas (dende guionistas a deseñadores. Non obstante. España sitúase en cuarto lugar no que se refire a consumo de software 168 interactivo e venda de consolas. ademais. malia a súa marxe de beneficios só ser positivo en 1999 (o 5.2%. ao pasar dos 724 millóns aos 2. as vendas en unidades incrementáronse un 4%. fronte ao 27% representado polos videoxogos específicos para PC. un 12. Segundo datos da Asociación Española de Distribuidores y Editores de Software de Entretenimiento (ADESE). por detrás de países como Reino Unido.7% máis que en 2002. os corporativos ou institucionais. pola facilidade de copia e. segundo sexan de empresas ou da Administración e afíns.3% menos que o ano anterior debido ao descenso do prezo das consolas. empaquetar e distribuír. polas dificultades que teñen os creadores para recibir as compensacións derivadas dos dereitos de autor. É patente a forte presenza de contidos estranxeiros –moitos dos cales se traducen e ata se adaptan ao contexto cultural español–. en 2001. construción e materiais simples e a súa semellanza ao CD Rom fano económico para imprimir. é posible distinguir varias tipoloxías. faise distinción segundo o destino da produción. Dentro das producións off line do sector multimedia. Un caso similar sucede coas compañías que desenvolven eses videoxogos. Non ocorre o Con respecto aos videoxogos. o mercado de xogos para PC e consolas ingresou 515 millóns. o home video ou a música gravada. etc. aínda que baixou a facturación de consolas. incluíndo os de entretemento. a marxe de beneficios para estas compañías caeu do 16. os ingresos operativos das empresas europeas editoras de videoxogos foron de 2. sitúanse á cabeza os específicos para consolas. Do mesmo modo.9%. finalmente. e as perdas netas conxuntas ascenderon a 405 millóns de euros en 2001. os activos totais case se cuadriplicaron nese período. peso lixeiro. como son. No 2004. Neste ano. produtores. inicialmente. de 1998.300 millóns euros en 2001 (fronte aos 1.) complica o proceso de produción Galicia está por debaixo da media nacional en equipamento informático que se ve aínda máis entorpecido polo investimento necesario. Varias empresas do sector quebraron durante o período considerado.

En canto aos criterios para seleccionar un videoxogo. seguidos dos de acción (15. Así mesmo. aproxima o xogador ao mundo do deseño e á comunicación visual. cun 31. que pretende dar a coñecer o perfil do consumidor destes produtos. etc. un terzo son copiados ou descargados.) como consecuencia da súa afección aos videoxogos. Os autores do estudo apuntan que estes datos se enmarcan nunha expansión xeral do ocio dixital en España. xa que un de cada tres usuarios é muller.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA mesmo co número de estudos de desenvolvemento de videoxogos por países en Europa.6 millóns de 169 xogadores a través de teléfonos móbiles . O xogo consiste en chegar á cova do pequeno escaravello protagonista.). Cun conxunto de ferramentas de composición para que o xogador se divirta realizando carteis. aventuras. A simplicidade destes xogos e as emocións que espertan son as claves destas videocreacións. un mercado xerador de emprego e con gran capacidade de crecemento no que o Estado español se encontra á cola. xa sexa a través do ordenador ou da consola. existe en España un 1. aproxímase o xogador ao hábitat dunha casa a través dun pequeno escaravello. unha aplicación da mesma compañía. cifra que se reduce ao 2. No último ano.6%. Realizado por Dygra. o fabricante do xogo e a publicidade. descartan a hipótese de que sexan un pasatempo exclusivamente masculino. revela que dous terzos dos xogadores son homes e que o 38% son menores de idade. carreiras (16.8%) e deportes (8. No mercado de videoxogos para PC. o que supón unha cifra de xogadores próxima aos 8. A práctica totalidade deles faino desde as súas casas.. 169 En canto á frecuencia de uso. deportes). tres de cada catro xogadores de PC e algo máis da metade dos de consolas aseguran que xogan sós.5 millóns. loita. Esta conclusión abre a porta a unha clara segmentación do mundo dos videoxogos. O estudo tamén apunta que unha cuarta parte dos xogadores de PC consome videoxogos en liña . seguidos polos de aventura (19. soamente dous de cada dez xogadores aseguran que reduciron outras actividades (cine. logrou o Premio LAUS á mellor produción multimedia en 1998.6%). á creatividade e á imaxe de marca.9% no caso das consolas. modificar. Pola contra. os antecedentes no ámbito galego habería que buscalos en producións como El artista virtual (1995). Por medio de un CD creativo. dominan os xogos de estratexia. Así mesmo. os principais son o número de pantallas. etc. que se poden gardar. en cambio. coches/carreiras e deportes. sinala un estudo realizado por GfK Emer por encargo da Asociación Española de Distribuidores y Editores de Software de O 20% dos españois é consumidor de videoxogos Entretenimiento. Os homes prefiren os xogos con adrenalina (disparos. 183 . por detrás de países como Holanda.7%) e deportes (15%). mentres que a maioría o fai entre unha e catro horas á semana. concretamente en décimo lugar. con ofertas específicas para nenos e xogos pensados para adultos. cun 36. os de acción. Por outro lado. O estudo destaca que máis da metade dos mozos/adultos non gasta máis de 100 euros ao ano en videoxogos. o 11% é pirata e o 6% descargouse de Internet. No que se refire a CD Rom de entretemento. Bélxica ou Italia. O estudo. Bicho (1997) foi unha das primeiras experiencias galegas neste campo. etc. e os menos importante. etc. Ademais. cheas de animacións. mentres que as mulleres optan por xogos máis variados (cartas.8%). A razón do éxito atribúese á evolución tecnolóxica.1%. tarxetas postais. deportes. as súas interfaces son como acuarelas que se poden visitar. acción. aventura (14.2%). os catro xéneros máis xogados foron. a súa rapidez e o prezo. que se atopa agochado nalgún lugar do cuarto. Non obstante. quebracabezas. por orde. teatro. o 20% dos españois é consumidor de videoxogos. No caso dos videoxogos de PC. portadas de libros. unha cuarta parte xoga practicamente a diario. estudos. fronte ao 42%de usuarios que ten entre 18 e 34 anos. imprimir. o 16% dos videoxogos está copiado. Os videoxogos convertéronse nun instrumento esencial na educación de nenos e mozos e constitúen un soporte privilexiado para a divulgación e o asentamento de valores de comportamento positivos en diferentes ámbitos.

coa colaboración do Mago Antón. que fai unha viaxe pola Galicia máxica e un completo editor para crear historias interactivas a través de 7 posibles localizacións e máis de 20 escenarios con outros tantos personaxes e obxectos cos que interactuar. 170 Lixeiriño foi pensado para que os cativos tivesen unha idea do que é a reciclaxe. que é un superheroe e como tal vai limpando o lixo das rúas. a empresa Ozono Multimedia e o Concello. levado a cabo por Ibisa TV. Linguaxe visual. Trátase dun CD que contén un filme musical de animación interactivo. cuxo protagonista se fai chamar Ventura Tres Pelos. Cando o Concello de Santiago convoca un concurso para promover a normalidade da lingua galega. O labirinto dos soños (2002). textual e musical para unha relectura do universo cunqueiriano máis cómico. e dedicada a diferentes ámbitos nos que poden aprender os animais e os obxectos que o integran. Trátase dun sistema informático para aprender a facer efectos de ilusionismo propios do mellor dos magos. Novaimaxe Multimedia puxo no mercado Raspi en la granja (2001). xógase coa desaparición de sete dos obxectos máis representativos da capital galega. pretende mostrar. para a realización de trucos de maxia por ordenador. foi producido por Ozono Multimedia e desenvolto por Grándola Nova. que é onde os seus creadores. Xente de aquí e dacolá e Os outros feirantes. titulada Aprende con Raspi. que ten o libro como eixe argumental. Trátase dunha produción desenvolvida por Dygra para a Xunta de Galicia con motivo da exposición Camiño de Santiago Virtual. un por cada residuo: o primeiro nivel ensina o procedemento da reciclaxe para plásticos e latas. Pentagox (2002) é unha maqueta dixital do xogo divulgativo de preguntas e respostas de cultura xeral que. co que completa a finalidade pedagóxica do xogo. Tamén foi pioneiro Lixeiriño (2003). que fan que a cidade perda peso e se eleve do chan. o que permite que cada usuario vexa o filme á súa maneira. un neno que non quería durmir porque aínda non sabía soñar. a través dunha versión interactiva. A ambientación do xogo. para que os posibles patrocinadores financien o investimento. así como de Sogama e da Consellería de Medio Ambiente. animais. O interactivo Ultreia (1999) é un xogo de taboleiro con preguntas sobre o medievo e. pretenden impulsar a recollida selectiva entre os máis pequenos 170 . un CD Rom que pertence a unha colección destinada aos nenos. para o que fixeron catro niveis. a través da demo desenvolvida pola empresa viguesa Interacción. tamén conta co patrocinio das empresas Tecmed e Ecoembes. a empresa de enxeñería informática Imaxin Software decide que o mellor proceso normalizador é o que se fai alí onde os nenos se sinten máis gratificados: nos xogos. o segundo para papel e cartón. seres fantásticos e obxectos recollidos en Escola de Menciñeiros. ven ser un contacontos dixital sobre personaxes. un CD multimedia para nenos. o terceiro para residuos orgánicos e o último para os vidros. está baseada en lendas e contos populares do país e pretende dar a coñecer diferentes aspectos da nosa tradición. . A estirpe de Gatipedro. menciñeiros e outra fauna na obra de Cunqueiro (2000). A aventura máxica de Merliño (2001) é un xogo en CD-Rom que lles permite aos usuarios coñecer diferentes lugares de Galicia e resolver un misterio coa axuda dun trasno.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Quick Magic (1998) ven sendo un editor de efectos máxicos desenvolvido por Dygra. En O misterio das sete pezas (2001). Inventario de aluados. en especial. Aínda que dende a administración asumiuse o custo do proxecto. Ensinar a separar os desperdicios en Narón é a súa primeira misión. como se xogaría a Pentagox de forma dixital. sobre a época que xira en torno ao descubrimento da tumba do Apóstolo.

A cidade. visitas virtuais. ademais de mapas interactivos. Inclúe vídeo dixital de 38 minutos. deberá explorar as estancias dun vello e misterioso templo para salvar o seu clan e cultura. o xogo é mais coñecido fóra de Galicia que aquí. Un viaje de color (2001. Arquitecturas del siglo XX (2001. o xogador convértese no protagonista da aventura. galardoado co premio ao mellor CD Rom no Certamen del Cabildo Insular de Gran Canaria na súa edición 1998. centro cultural. Escultura galega do século XX (2002. sobre todo en Alemaña. como son ¿Qué es la multimedia? (1997. creadas e publicitadas polas multinacionais da industria con grandes investimentos e amplos equipos detrás. Filloa Records). a xente e a historia do río Douro que salta por enriba das limitacións do tempo e do espazo. unha proposta de viaxe pola provincia da Coruña. Polo xeral. nos que o usuario se converte nun xeneral que domina e organiza as súas tropas e recursos para vencer o adversario. Arte barroca (1998. No entanto. existen propostas alternativas e moi dignas. Tamén da man de Ibisa figura Liébana 2000 (2000. Ibisa TV). Os seus desenvolvedores comezaron con isto coma unha afección e agora teñen entre mans un sistema completo de xogo. Interacción)) é un CD Rom informativo encargado pola Universidade de Santiago de Compostela que recolle unha base de datos dos escultores galegos máis destacados do século XX. Ruta del Duero. unha viaxe virtual polo Camiño de Santiago seguindo o fío condutor do Pórtico da Gloria. converterse en fiel da Igrexa dos Santos Beneficios ou visitar a gran praza de Asimov. Utilizando unha perspectiva de primeira persoa. a vida. un proxecto desenvolvido por encarga de Antón Reixa que consta de once temas musicais trasladados á interacción a través de diversas aproximacións artísticas. 185 . nova iluminación e lectura dos beatos. e a maioría dos visitantes da páxina web do xogo son alemáns ou norteamericanos. Los secretos del camino. Por se non tivese mérito abondo o desenvolvemento dun xogo deste tipo nestas condicións. 171 Según os seus autores. Esta mesma empresa produciu Santiago de Compostela. A Coruña en CD Rom (2001. Triade Comunicación de Empresas) faise unha viaxe a unha cidade que non existe.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA El Templo (2004). de xeito que. A Coruña. o primeiro deste tipo en 3D feito en Galicia. Nela fixéronse realidade as predicións e os soños dos escritores de ciencia ficción do século XIX e XX. tamén cómpre referirse a algúns casos de interese. espiritual e de negocios da Europa alternativa do século XXI. Interacción). permítelle ao usuario ingresar como cidadán desta cidade virtual. os ordenadores de medio mundo están a se inzar de xogos de estratexia de espectaculares gráficos. un mundo en una sola provincia (1999. etc. o recoñecemento chegoulles este mesmo ano ao recibiren Premio de Creación de Videojuegos PlayStation ArtFutura. distribuíuse con varias revistas europeas. meténdose na pel dun aprendiz de druída. Compostela como lugar de traballo dos autores máis prestixiosos da arquitectura contemporánea. que naceu da imaxinación do grupo Aviador Dro. estes programas son auténticas superproducións. Recorrido virtual por el Camino (1999. En Mecanisburgo (2001. un exhaustivo inventario de obras relevantes construídas en Santiago no século XX que presenta tamén diferentes proxectos en vías de execución. Nos últimos anos. desenvolta por Interacción e ambientada no mítico mundo da cultura celta. Interacción). Polo que se refire aos CD Rom de tipo divulgativo. que presenta didacticamente as vantaxes dos soportes dixitais. Ibisa TV). Escarnio (1998. Novaimaxe Multimedia) é un CD Rom con toda a información da cidade. Iris Produccións) é un CD Rom de carácter educativo e cultural. Ibisa TV) supón un percorrido polas paisaxes. que oferta a opción de xogar en galego e que se pode descargar de balde a través da rede. Ibisa TV). pero que puido ser. Glest achega alén diso unha novidade no campo e é que permite que o propio xogador personalice toda unha serie de factores do xogo 171 . unha aventura gráfica interactiva en 3D. Alén de visitas e descargas. É o caso do xogo Glest.

1997-2004. Por primeira vez formúlase un sistema de comunicación directo.3% das vivendas españolas dispón dalgún tipo de ordenador fronte ao 36.8 8.5 27.6 1997 4 2.6 25.2 32. 5.9 33. permite.2 4. un medio de masas que aglutina os antigos mass media creando un totalmente novo con características e linguaxe propias. mediante sistemas e redes de telecomunicación. pois fixo moito máis amigable o seu ámbito e día a día saen programas e ferramentas novas para implantalas no ámbito web e así.4% dos fogares. sen depender de horarios. aínda que no caso galego esta porcentaxe redúcese ata o 16. o CIT Compostela decidiu encargarlle a Ibisa TV un CD Rom divulgativo no que se narra a historia dun castelo que viu transcorrer entre os seus muros algúns dos episodios máis importantes da historia compostelá. os documentos aos que se accede utilizando este método son textos que conteñen enlaces a outros cos que están relacionados e que se poden atopar dentro do mesmo documento ou en calquera lugar de Internet.8 22.1% do ano 2002. elaborada polo INE.3 1.6 Galicia . A Encuesta sobre el Uso de las TIC y Comercio Electrónico en las Empresas en España.4 1999 2000 2001 España 2002 2003 2004 2005 10. A www revolucionou o concepto de Internet.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Con motivo do inicio dos traballos arqueolóxicos de restauración da fortaleza da Rocha Forte no santiagués barrio de Conxo. 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2.2% do total de fogares españois dispoñía en 2003 de acceso a Internet na vivenda.2 19. e é o de sobremesa (PC) o que está presente no 41. mentres que os portátiles se encontran no 6. aboamentos ou desprazamentos. Á súa vez.5 1998 5.5% deles. O world wide web (www) é un servizo desenvolvido para o ámbito militar e de investigación co obxectivo de proporcionar un acceso sinxelo dende diferentes lugares a toda a información compartida existente en calquera parte. Tamén Iniciación audiovisual (2005) é un CD didáctico elaborado por Mr Misto Films para o Consorcio Audiovisual de Galicia. Este servizo baséase nunha tecnoloxía coñecida como hipertexto ou. sendo o usuario o único filtro. cun pequeno investimento. Porcentaxe de penetración de Internet en Galicia. dese xeito.8 23. publicar unha información de maneira que calquera persoa de calquera parte do planeta e a calquera hora do día poida consultala. revela que o 25.1.2 Algunhas das producións galegas en liña Internet. dinamizar aínda máis o seu uso. Así mesmo. no que verdadeiramente se pode escoller e interpretar a información. esa persoa pode acceder a unha cantidade de información ata agora inimaxinable. dito doutro xeito.9%.5 14. un 43.8 18.2 27.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Por outra parte.4%). servizos de atención ao cliente e posvenda. Turismo e Comercio. de maneira que hoxendía unha das prioridades vitais do cidadán medio é a saber conectarse en tempo real con amigos. máis da metade conéctanse á rede a través de banda ancha.95%) navega por Internet. Pero un 68% non podería afastarse do ordenador durante sete días seguidos. 2004. e aquelas que si dispoñen de presenza en Internet limítanse. así como recollida de solicitudes. sendo os seus usos básicos aqueles asociados a procesos internos. Se lles dan a elixir. Finalmente. cifra que aumenta ata o 50% no caso daquelas que operan no ámbito rural. 172 Ademais. En cambio. ademais do décimo aniversario do portal de Internet. a posesión alcanza o 70.es. fundamentalmente cunha liña ADSL 172 . un 80% dos españois cre que aguantaría sen problemas toda una semana sen ver programación televisiva. Os avances en comunicación supuxeron un cambio nas necesidades básicas. Liña telefónica convencional Liña ADSL Outras formas de conexión Liña RDSI Rede de cabo Un estudo de AIMC sobre audiencia infantil-xuvenil de medios en España 2004 destaca que case a metade dos nenos españois de 8 a 13 años (en concreto. un terzo dos autónomos e empresas de menos de dez empregados seguen conectándose á rede a través da liña telefónica básica. e que un terzo deles posúe teléfono móbil para o seu uso persoal. mellorar o acceso á información e adaptarse aos novos tempos. Entre os de trece anos.1%). a dar información propia. Acceso a Internet das vivendas galegas. Son os resultados dunha enquisa realizada en Yahoo. televisores (36. Ademais. Os resultados amosan que durante os últimos dez anos. de maneira que esta ferramenta é xa imprescindible nas súas vidas e estarían dispostos a prescindir da televisión antes que do ordenador. dependente do Ministerio de Industria. O estudo tamén revela que o descoñecemento do valor das tecnoloxías da Información e das comunicacións (TIC). os nenos de hoxe en día parecen estar cambiando os tradicionais peluches dos seus cuartos por equipos de música (46. Pero Internet cambiou a vida dos españois. familiares e compañeiros. a percepción do que se considera esencial na vida cambiou drasticamente. a complexidade de uso e a falta de adaptación ás súas necesidades son as principais barreiras coas que tropeza a introducción das novas tecnoloxías.4%. revela que o 61% das microempresas dispoñen de acceso a Internet. aproveitando que se cumpriu unha década do desenvolvemento tecnolóxico. sobre todo. o 48. En canto ao uso das ferramentas de Internet. as principais razóns das microempresas para incorporalas son levar a cabo de xeito máis eficiente as súas actividades.2%) e ordenadores (22. e delas.7% dos nenos posúe unha videoconsola e dedícanlle unha media de 172 minutos á semana a xogar con ela. un estudo da entidade pública empresarial Red. e o seu uso más estendido é o envío de mensaxes tipo SMS. Existe unha brecha de nove puntos entre as empresas que dispoñen de ordenador nos ámbitos urbano e rural. o 73. menos dunha quinta parte das microempresas dispoñen de sitio web. 187 .

A páxina do Banco Galego foi o primeiro portal dunha entidade bancaria realizado integramente con tecnoloxía Macromedia Flash por Triade Comunicación de Empresas e resultou seleccionada dentro do Top Ten Agosto 2001 de mellores web.factoriasvulcano. empresarial. técnicas. foi recoñecida como a mellor acción publicitaria en Internet nos XI Premios de Publicidade en Galego organizados polo Consello Asesor de RTVE en Galicia. permitindo coñecer os segredos do Douro a través da atractiva metáfora duns cadernos de campo organizados por temas e cores. foi premiada cunha medalla de oro pola American Design Awards. e está dispoñible non só en Internet. se estimule o alumnado. un organismo independente norteamericano. de forma que. A páxina web do Mago Antón. creadas por Interacción e onde é posible atopar polo miúdo como é o proceso de elaboración dunha película. cultural.com). A posta en marcha do primeiro Museo Virtual de Castelao servirá para que os cidadáns poidan ter acceso e profundar na ampla e diversa obra de un dos máis ilustres persoeiros da historia de Galicia.46%. de Ibisa TV.com é unha produción de Zozo que recolle información dalgunhas urbes tanto turística coma comercial. imaxes das xiras. un viaje de color. se pretende familiarizar os nenos de entre 0 e 3 anos coas novas tecnoloxías. A páxina web corporativa de Caramelo (www. Algunhas das páxinas web de contido máis creativo ou vinculado co sector audiovisual xeradas no último bienio en Galicia son as webs promocionais das películas Trece badaladas ou O ano da carracha. desenvolvida por Interacción. contén información sobre as habilidades do mago. Na web. desenvolvida por Aaccentia. do Porriño. A Colección Caixanova é unha das mellores e máis amplas coleccións de arte de Galicia. que reproduce o esquema do CD Rom do mesmo título. desenvolvida pola compañía Xolda. Un plantexamento similar ten o sitio web da campaña Ruta del Duero. polo portal de usuarios Flash Flash-es. obra tamén da viguesa Aaccentia. tenda de produtos. Cativadas presenta 12 actividades motivadoras para os nenos.caramelo. máis de 20.44%. etc. a través das indicacións dun personaxe. Este estudo amosa que aínda queda un esforzo importante por desenvolver para incrementar o uso de Internet nas comunidades autónomas con baixo nivel de penetración de tecnoloxías da información nas empresas.000 páxinas conteñen a máxima representación por autores. deseñada e realizada por Interacción. A Xunta conta cunha páxina web en galego coa que. aínda que adaptándose á linguaxe propia de Internet.net. actividades…). e que. contribuirá a fomentar as liñas marcadas no Plan de Normalización Lingüística. ademais.44%. a rede de cable nun 17. A forma de conexión dos fogares que teñen acceso a Internet en Galicia é principalmente a liña telefónica convencional nun 84.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO En Galicia. A finalidade deste software é a de abrir un camiño para a aprendizaxe virtual de valores positivos. ten como obxectivos principais facilitar información sobre o museo e reflectir en Internet a súa actividade cotiá. son e outros recursos multimedia. Ciudades de la Ilustración é unha encarga da Fundación Ferrol Metrópoli con información sobre cidades europeas do XVIII e que adapta a estética ilustrada á web. Ziudades.com). etc. A solución desenvolvida por Interacción na web de turismo de Vigo destaca por utilizar recursos gráficos de alto impacto para presentar unha gran cantidade de información turística da cidade. de gran prestixio no ámbito internacional. con imaxes. A web do Museo de Arte Contemporánea de Vigo. e segundo a Encuesta sobre el Uso de las TIC y Comercio Electrónico en las Empresas en España. 173 . vagabundos. trucos. senón que existe un CD executable no que se recolle o produto multimedia 173 . A web de Factorías Vulcano (www. Cativadas é un xogo para nenos de ata 3 anos desenvolvido pola Aula de Produtos Lácteos da Universidade de Santiago de Compostela. en todas as súas facetas (exposicións. a porcentaxe de vivendas con ordenador é do 35. O proceso de elaboración do programa tivo en conta criterios pedagóxicos adaptados ao desenvolvemento cognitivo e motriz dos nenos para facilitar a súa familiarización coas novas tecnoloxías e co coñecemento do seu contorno. elaborada polo INE. épocas e tendencias constantemente actualizadas. ao tempo que poden adquirir distintos coñecementos. a liña ADSL nun 16.76% e a liña RDSI nun 3.1%.

. cines. e actividades de ocio en xeral. Os portais son sitios concibidos para ofrecer unha gran cantidade de información variada. Outra vantaxe deste sistema de presentación da información é que abrangue estruturas moi amplas. unha canle temática ofrece información de calidade. foros. Tamén as empresas de telecomunicacións se sumaron a esta guerra de crear o portal máis completo e atractivo. un proxecto multimedia que se atopa en fase de desenvolvemento. Hoxe estas canles xeneralizáronse como medio de presentación de contidos. relanzados como parte integradora e vertebradora dos contidos da maior parte dos principais portais. o que sen dúbida dota de maior credibilidade e prestixio a propia entidade. o que dá unha imaxe de desleixo e abandono por parte dos seus responsables. Nacía así o primeiro directorio da rede galega. a combinación de información e entretemento. así como información local sobre restaurantes. a web Culturagalega. O espazo Vieiros. inspirándose nos proxectos que se estaban a desenvolver nos Estados Unidos. xa que xeran gran cantidade de información capaz de atraer moitos usuarios pola súa variedade. nunha gran parte dos casos. puramente xornalística (reportaxes. rigorosa e. webs temáticas feitas por persoas ou por asociacións. 189 . especializada e útil. a porta de entrada dos usuarios de Internet 174 . teatros. concibiuse inicialmente como un índice de recursos de interese para Galicia.org. estes fóronse especializando e crearon os seus propios portais. permanentemente posta ao día.). Calquera empresa pode proporcionar nas súas páxinas información acerca do seu sector profesional.. A credibilidade. Non é necesario ser un portal para dispoñer de canles temáticas. Un equipo de xornalistas integrado no Consello da Cultura Galega elabora dende outubro de 2000 o sitio de referencia da cultura galega en Internet. cando a Internet galega se reducía aos primeiros experimentos da Universidade de Santiago e a media ducia de webs persoais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O Raio Verde. axendas.. aínda que o traballo de deseño e elaboración xa comezara na primavera de 1995. O concepto de canle temática xira arredor da oferta dunha información completa. Interacción e Nais Producciones preparan Chatting. Dentro dunha canle temática pódese incluír todo tipo de información: servizos (directorios. entrevistas ou noticias de actualidade). Así pois. á vez que foi estreando novas canles. que conta con 174 Por mor da gran cantidade de datos que manexan os buscadores. imaxes. deportes. xa que un dos principais problemas de moitas páxinas en Internet é a súa falta de actualización. creado pola empresa ferrolá Item.. iniciou a súa andaina en febreiro de 1996.org. que enseguida ampliaría os seus horizontes coa elaboración de contidos propios. economía. Está previsto que sexa unha serie onde primarán os sentimentos máis humanos con que han identificar os espectadores e onde os personaxes estarán ligados polo chat e as súas vivencias resolveranse en cada episodio. principalmente. O novo espazo. nacionais e internacionais. Vieiros foi evolucionando cara a unha publicación en soporte electrónico e iniciou as súas chamadas edicións locais. Son lugares da rede moi coñecidos e frecontados e que significan.. etc. enquisas. a divulgación da lingua e cultura galegas. ademais de prediccións meteorolóxicas ou horóscopos.) Aga. e algúns deles mesmo permiten escoitar a radio a través de Internet. dunha forma organizada e que resulte doado de localizar por parte do usuario. o apoio á industria cultural e a aposta por novas fórmulas de comunicación en Internet son algunhas claves de Culturagalega. os portais conteñen noticias de todo O CD rom é o soporte ideal para unha distribución masiva ou selectiva de información tipo. Actualmente. que tomou o nome da desaparecida revista do Padroado da Cultura Galega en México. Case todos os medios de comunicación teñen portais propios.

ademais dos enlaces coas reportaxes emitidas polo programa homónimo. sección Internet. . éuscaro. Biwe. unha empresa dedicada enteiramente á edición electrónica que realizou ademais numerosas webs comerciais. En cada concello afóndase en categorías como monumentos. Pero o padroado. Ourensenet ten como propósito o de difundir completa información sobre calquera tema relacionado coa provincia de Ourense. A Coruña Virtual é un portal creado por I Latina Software con diversos contidos sobre a provincia coruñesa. etc.org) nun verdadeiro tesouro para os máis esixentes gastrónomos. poxas. patrimonio cultural. Pangalaica é froito do esforzo de Abertal Comunicacións. así como establecementos hoteleiros de diversas categorías. e conta con diferentes apartados de información. etc. o portal de Lugo. Lugonet. 175 Culturagalega. noticias. Arredor dese servizo inicial de busca de páxinas web fóronse creando buscadores doutro tipo de contidos. inglés. cinema e cómic.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO seccións dedicadas á literatura. espazos naturais. o premio á mellor iniciativa en favor da banda deseñada da Casa da Xuventude de Ourense (2001) e mellor produción multimedia nos Premios Mestre Mateo 2003. 175 Outra páxina web veterana e varias veces premiada ao máximo nivel é a da Compañía de Radio Televisión de Galicia (CRTVG). catalán. e que foi desenvolvido por Publinet e ofrece un formato bastante similar a Galicianet. Ademais. restauración. O Padroado de Turismo Rías Baixas converteu a súa páxina web (riasbaixas. como valor engadido. que abrangue toda a actualidade do país e que é moi visitado por todo tipo de usarios da rede. e durante este período evolucionou ata converterse nun centro de información e servizos orientado aos usuarios. tamén fai referencia a praias e festas e describe detalladamente monumentos repartidos por toda a provincia.). da Fundación Coca-Cola España (2001). italiano. gastronomía. a finais de 1996. portugués e francés). festas e datos socieconómicos. un dos buscadores en Internet máis importantes e veteranos no ámbito español. audio. Vigonet. entre outros. axenda. dende a propia comunidade e fóra dela. A estes portais súmanse outras propostas de guías locais que ofrecen información sobre as distintas cidades e bisbarras galegas que.. imaxes. organismo dependente da Deputación Provincial de Pontevedra. opcións de ocio. unha empresa de Carballo (A Coruña) no ámbito multimedia e do comercio electrónico. ofrece un servizo de noticias. noticias. é un producto multimedia galego. exposicións e certames. castelán. Cun labor parecido en canto á difusión do patrimonio artístico e natural de Galicia. etc. servizo de intercambio de banners. que se define como un lugar de encontro para todos os galegos e que ofrece información sobre espazos naturais. subministrado pola axencia Europa Press. agora denominada Denodo Technologies. buscador. é unha creación de Desarrollos Lugonet.com. é a web do programa Desde Galicia para el mundo. portal xeneralista creado pola mesma empresa.org recibiu diferentes galardóns polo seu traballo: o Premio Novas Linguaxes. na maior parte dos casos. O seu novo deseño inclúe un bo número de restaurantes de toda a provincia. praias. perseguen como obxectivo rendibilizar sitios web con anuncios de publicidade. Trátase dunha web que ten páxinas en nove idiomas (galego. ademais de información sobre eventos. Ofrece os seus servizos dende 1995 e foi desenvolvido pola empresa coruñesa Abrente. aloxamentos. calquera que sexa o seu formato (produtos. Galicia City é un servidor de información en Internet que xurdiu en Vigo como unha iniciativa familiar no ámbito da educación. En xullo de 1997 inaugurouse oficialmente o buscador no enderezo actual e conta cos servizos de: índice.com é un portal que recolle información da área de Vigo. información de interese para a comunidade galega no exterior.

A proximidade sempre condicionou a orientación da política informativa duns diarios maioritarios no panorama informativo do sistema de medios impresos e que historicamente tiveron vocación de servizo.63% das persoas que acceden a Internet en Galicia utilízana. radio. Educación. é que unha gran parte do futuro destes medios reside non só na calidade dos seus contidos senón tamén na capacidade do propio medio de comunicación para difundilos de forma pertinente e eficaz. a empresa galega Vínculo Media. Pero é a elaboración de contidos o que segue identificando e diferenciando os medios locais. sexa tradicional ou novo. Faro de Vigo. 176 177 López. Isto permítelles distribuír a información directamente aos lectores. Muller e Turismo. practicamente todo o contido da maioría dos periódicos se produce en formato dixital. N. El Progreso. Diario de Ferrol. se atopan en condicións de transmitir a información contida nos seus sistemas informáticos a través de calquera medio electrónico. ata os maquetadores que compoñen as páxinas utilizando tecnoloxías dixitais. Hoxe xa están na rede practicamente tódolos demais xornais que se editan na Comunidade Galega. entre outros usos. La prensa local en Internet”. na etapa de Mundo Olé. Unha realidade asumida no contexto do periodismo electrónico. onde dispoñen dun amplo e variado abano de fontes. á marxe do soporte. La Coruña Digital ou mesmo o semanario A Nosa Terra 177 . de proxectos compartidos e de actores que confían na eficacia comunicativa dos produtos que promoven. Os responsables das edicións dixitais da prensa local non teñen ningunha dúbida acerca de que unha das súas fortalezas reside no bo coñecemento que teñen do escenario de proximidade. cada vez máis converxente cara á integración de novos medios e contidos sobre a plataforma web. La Opinión. TV…). Mozo. situada no Parque Tecnolóxico de Galicia e especializada en canles temáticas. A maior parte destes ofrecen a posibilidade de recibir os titulares no correo electrónico e reproducen en Internet a estrutura da publicación en papel. senón que se viu incrementada coa participación en distintas seccións de contidos en canles temáticas como Actualidade. A colaboración con Terra iníciase antes da propia existencia de Terra. nese ano o 52. acometeu diferentes proxectos para Terra.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Ademais. As empresas editoras non deixan de investir en tecnoloxía. Abril-xuño 2004. durante moito tempo. Diario de Pontevedra. Revista Telos. a colaboración non se pechou. 191 . viviu relativamente afastada das estratexias informativas deseñadas para os espazos de comunicación nacionais ou transnacionais 176 Case todos os medios de comunicación teñen portais propios . case sen decatárense. que se converteu nun dos seus principais clientes. que se caracteriza pola produción de contidos locais nun ámbito global. Dende o xornalista que recolle e escribe as informacións en ordenadores con tratamento de texto. La Región Digital. (2004): “Una necesaria revisión de estrategias. Coa aparición de Terra. a saber: La Voz de Galicia. El Ideal Gallego. El Correo Gallego foi o primeiro diario de Galicia que contou con versión dixital e renovou deseño e contidos en 2000 para reforzar a súa aposta por Internet. na sociedade da información e do coñecemento. E Internet é un medio para facelo. Diario de Arousa. Onde existe una grande coincidencia entre todas as cabeceiras con presenza en Internet é na especialización en contidos locais. As actuais tecnoloxías favorecen a descentralización da información e permiten a entrada nunha nova fase. xa que xeran gran cantidade de información capaz de atraer moitos usuarios pola súa variedade. para consultar medios de comunicación (prensa.º 59 Segunda Época. Na actualidade. Case todos os medios de comunicación galegos teñen portais propios. Segundo a enquisa de tecnoloxías da información nos fogares 2004 do INE. X. O escenario tecnolóxico da era dixital definiu un novo marco de actuación para a prensa local que. a sección de contidos do buscador Olé. De modo que as empresas editoras. vocación informativa e vocación de institución local.

94 17.62 53. música) Servizos de saude: Realizar trámites ou buscar información sobre saude Relación con Organismos da Administración: Obter información de páxinas web da Administración Relación con Organismos da Administración: Descargar formularios oficiais Relación con Organismos da Administración: Enviar formularios cumprimentados Educación e Formación: Cursos de educación regrada Educación e Formación: Cursos dirixidos á busca de oportunidades de emprego Educación e Formación: Outro tipo de cursos Outros servizos: Outros servizos ou consultas NS / NR Fonte: Encuesta de Tecnologías de la información en los hogares 2003 e 2004 do INE.99 3.95 13.27 100 75. Madrid. As seccións das que consta non difiren demasiado dun xornal en papel: portada.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Estatísticas de personas que utilizaron Internet segun o uso que lle deron (% sobre o total de persoas que usaron Internet).65 7.13 24. O espazo Vieiros. emprego ou marítima.54 17.12 12.58 52.04 0 0.64 33.15 15.32 10.07 29.67 26.77 17.2 5.87 51. comunicación.02 18.28 27.36 5. Terra Eo-Navia (Asturias). un dos feitos máis importantes que tiveron lugar foi a posta en marcha de edicións locais 178 .2 20. Barcelona.55 22. Lugo. Vall do Ellas (Extremadura). cultura ou axenda.49 0.73 52.31 9.45 12.67 18.). webs temáticas feitas por persoas ou por asociacións.7 0. Os datos din que o país galego aparece situado nos lugares máis baixos de acceso e uso de novas tecnoloxías.59 49. Ferrol.00 100 70. Ourense.28 17.63 18. Dende a súa creación. xornais e revistas) Busca de información e servizos na rede: Servizos de lecer (xogos. foi evolucionando cara a unha publicación en soporte electrónico.16 100 76. Pontevedra.2 7.93 52.73 8.00 E-Galicia. economía.6 5. A Mariña ou Londres. opinión.17 72. Alemaña.95 29. Uruguai..62 18.64 16. A pesar destas iniciativas innovadoras.99 16.01 27.95 20.29 17.9 11.34 24..4 9. entre outras. de Celtanet. conversacións ou foros Comunicacións: Teléfono a través de Internet Comunicacións: Mensaxes a móbiles (SMS) Ventas e Inversións: Banca electrónica e actividades financieras Ventas e Inversións: Vendas de produtos e servizos Ventas e Inversións: Compras de produtos e servizos Busca de información e servizos na rede: Busca de información sobre bens e servizos Busca de información e servizos na rede: Servizos de turismo Busca de información e servizos na rede: Medios de comunicación (TV.76 34.48 30.21 23.77 6.63 19. Vigo.47 18.46 81. 2003 2004 España Galicia España Galicia Total de persoas que usaron Internet Comunicacións: Correo electrónico Comunicacións: Chats. política.51 27. As Portelas (Zamora). é un diario dixital en soporte electrónico.82 17. Á par que as edicións locais.71 52.51 13.22 12.42 13.89 18.51 15. 100 78. A Coruña. polo que 178 Santiago de Compostela. lectura de libros. aínda que inicialmente se concibiu como un directorio de páxinas galegas ou relacionadas con Galicia.16 81. radio.24 73.57 52.54 25.18 15. . Vieiros foi estreando novas canles. exterior.06 28.89 0.87 5. Porto.6 22.91 48. que foi deseñado por Impact.63 49. Bierzo. ademais de ofrecer información sobre indicadores socioeconómicos.09 48. Bos Aires.96 57. bibliotecas públicas. Galicia está por debaixo das medias nacionais en equipamento informático e ordenadores (tamén en consumo de prensa.

000 Febreiro 2005 Outubro 2000 Outubro 2001 Outubro 2002 Outubro 2003 Outubro 2004 Marzo 2005 Maio 2002 Maio 2003 Maio 2001 Maio 2004 Maio 2000 El Correo Gallego Faro de Vigo La Voz de Galicia Maio 2005 Total 5.200. ademais do desenvolvemento de aplicacións que dependen do usuario e do contido de vídeo que el mesmo proporciona.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA existe o convencemento de que é necesario un esforzo xeral e planificado cara ao desenvolvemento das nosas posibilidades na nova realidade que se anuncia. Non obstante.000 1.000.1.000 400. o principal impacto da banda ancha durante os próximos tres anos será a adición do vídeo nas aplicacións existentes. Innovación deseñou a estratexia de banda ancha para solucionar os problemas daquelas zonas onde os operadores non efectuaron ⎯nin teñen previsto facelo a curto prazo⎯ o desenvolvemento da rede debido á falta dunha demanda suficiente que garanta a rendibilidade económica do investimento. O contido e as aplicacións que xerarán uns ingresos da rede interactiva de banda ancha aínda se están desenvolvendo.000 1. entre as que se inclúe Internet. como a televisión ou os cines. de forma que se conseguirá un incremento dos ingresos para os provedores.000 1.000 2.600. mensaxería e xogos.500.000 600. O estudo tamén apunta que. A Xunta de Galicia. pero os provedores deberían realizar investimentos neste momento para facer probas destes novos conceptos grazas aos seus espectadores e beneficiarse no futuro desta mellora da interactividade.000 200. á vez que se mellorará a lealdade dos espectadores. 1. O principal obxectivo desta acción é lograr que en 2007 todos os galegos dispoñan de acceso efectivo e rápido ás novas tecnoloxías.000 1. Evolución da audiencia dalgúns casos de prensa electrónica en Galicia. 179 Un novo documento realizado por PricewaterhouseCoopers xunto ao Centro Tecnolóxico Global do Entretemento e dos Medios PwC. Networked. O contido supletorio ofrecerase mediante pago. non poderá aínda competir cos satélites e as redes de cable na distribución de contidos audiovisuais de longa duración profesionais. Industria e Comercio. como son as conferencias.000 1. o documento sinala que a banda ancha en Internet. entre cara ao ano 2006.000 800. a través da Consellería de Innovación. and Personalised179.400.000 2. polo menos ata finais desta década.000. Así mesmo recoméndase que os provedores se preparen durante os próximos tres anos para a eventual migración de contido das redes de emisión dunha dirección ata a interactividade de Internet. como emisións de televisión ou películas.500. destinará nove millóns de euros a iniciar o desenvolvemento dunha rede troncal que permitirá levar a banda ancha a toda Galicia. Abril 2005 193 .000 1.000 0 0 500. a banda ancha se utilizará para mellorar o valor do contido dos servizos de distribución primaria que se levan a cabo a través das canles tradicionais.800.3 A banda ancha Segundo o estudo The Broadband Future: Interactive.000.

á marxe do predominio estadounidense. aínda que está por ver cal será a demanda real deste servizo. Non obstante. Nesta situación están municipios próximos a algunhas das grandes cidades. a factoría Disney non parou de lanzar películas. data da estrea de La Sirenita.86% 3.49% RDSI Líña telefónica convencional ADSL Cable Outras formas conexión Total de vivendas dispoñen acceso 11.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Se os plans do Goberno galego se cumpren. Filmax ou Pixar. Pero. como Ames.00% 3.00% 2. é dicir. Así se recolle no Programa Nacional de Acceso á Banda Ancha en Zonas Rurais e Illadas posto en marcha polo Ministerio de Industria.30% 6. pero nas últimas décadas experimentou un grande auxe e apareceron novas técnicas. e mesmo parroquias rurais adscritas ao termo municipal de capitais de provincia.00% 0. 2004. Comparación entre Galicia e España nas formas de acceso a Internet nos fogares (% con respecto ao total español).000 os cidadáns galegos potencialmente beneficiados por esta iniciativa. Con esta iniciativa. á vez que lle xurdían competidores como Dreamworks. os habitantes dos municipios rurais poderán dispoñer dun acceso a Internet de banda ancha por un prezo máximo de 39 euros en 2008. ata agora. A historia deste tipo de cinema é longa e chea de altos e baixos.00% 10. Narón ou Culleredo. as industrias francesa e xaponesa tamén contribuíron en boa medida ao auxe da animación. a maior novidade do plan é a posibilidade de que o acceso á banda ancha chegue a 63 municipios nos que ata agora non estaba dispoñible 180 . o mesmo ocurrerá noutros 20 municipios da provincia de Lugo. En total serán algo máis de 660. 5. sempre seguindo o mesmo esquema ata caer na repetición. xa que as infraestruturas chegarán a 32 concellos que ata agora carecían de conexión.00% 4.99% 4. un 93% do total dos existentes na comunidade.00% 8. aínda que para entender o actual boom hai que remontarse a 1989. como o emprego de bonecos de plastilina e o ordenador. non era posible acceder a elas. Na maioría dos casos trátase de concellos nos que xa hai cobertura parcial de Internet de alta velocidade. 180 Neste sentido. Ourense será a provincia máis beneficiada. destinaranse 25 millóns de euros a axudas aos operadores para que estendan os seus servizos aos núcleos rurais antes de 2008. beneficiaranse deste programa un total de 286 municipios.84% 2. preténdese fomentar o uso das novas tecnoloxías da información naqueles lugares nos que.00% 8. cubriuse un longo treito. 7 na da Coruña e 4 máis na de Pontevedra .2 A ANIMACIÓN EN GALICIA A animación é algo tan antigo coma o cinema mesmo. Para isto.64% No caso de Galicia. Dende as primeiras películas de Walt Disney ata as máis modernas. como Lugo. 12. Dende entón e debido ao éxito obtido. como El Espantatiburones ou Shrek. que se verá completada ata alcanzar o 100% da súa extensión.

en películas como Gladiator ou El Señor de los Anillos víronse planos completamente dixitais. A síntese de imaxes está en pleno desenvolvemento en todos os ámbitos: publicidade. tal como o confirman as películas destes últimos anos. durante os últimos anos. hai outras compañías produtoras que tamén traballan para sorprender. Seguiría Antz (a primeira de Dreamworks). as series de debuxos animados gozan de características que lles confiren un carácter singular e que as fan diferentes das outras producións televisivas. superouna en recadación de venda directa. ou con plastilina. idearon Toy Story. Cada un destes filmes representou unha pequena conquista nun mercado que sempre pediu melloras e máis realismo nas imaxes e a técnica tivo a obriga de ser cada vez máis punteira. recentemente. Por outro lado. como apunta Claudio Biern: un longo período de produción. a produción de animación e a utilización do tratamento dixital da imaxe en España estivo restrinxida a un grupo reducido de empresas e supeditada sobre todo a encargos procedentes do estranxeiro. Dentro do mundo da televisión. polo outro. ter que dispoñer de equipos cualificados de carácter fixo. Na LXXIV Edición dos Óscar. marabillar e divertir o público infantil. Así. chegando aos niveis de calquera superprodución de Hollywood. Ata hai poucos anos. os altos gastos de produción e comercialización.A. E. os elevados riscos dos grandes investimentos a realizar. Crear un mundo caricaturizado. Despois chegarían Toy Story 2 e as antes citadas Shrek e Monstruos. Tamén ese ano. Os animadores por computadora lograron idear bechos. Coa informática e as novas tecnoloxías. en aclamación do público e dalgúns sectores da crítica menos reaccionaria.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O cinema de animación é un valor en alza e se antes se relacionaba exclusivamente coas películas para nenos. A batalla tecnolóxica polo liderado da animación por computadora centrouse nos esforzos de. e cunha férrea competencia entre elas. curtas e longametraxes. a gran competencia dos mercados internacionais. por ser un contido destinado a nenos e ser un produto característico da cultura e da idiosincrasia do país. Esta foi a primeira película de animación feita integramente por ordenador e. como unha auténtica industria que gañou terreo a pasos axigantados.A. que colocan nas emisoras españolas. con frecuencia. Dreamworks. non obstante. e. existe a segunda faceta da animación dixital: os deseños imaxinarios. é máis entretido e ofrécelles moita máis liberdade nos seus deseños 181 . animais e monstros de todas clases. S. que superou a tradicional en técnica e desenvolvemento. O bosque animado. intercalados con imaxes auténticas. o sector das chamadas películas de debuxos animados revelouse. o máis importante. grazas á animación dixital. en 1995. por iso. Onde máis funcionou a animación dixital é no campo dos efectos especiais para longametraxes. aqueles que reinventan a realidade e que lles proporcionan aos expertos moitas máis opcións. nun ano prolífico para a animación computerizada. tendo limitacións polos elevados custos. por un lado Pixar e Disney e. pechando así ocos á produción nacional. cada vez máis produtoras e compañías lánzanse á aventura de realizar unha fita enteiramente por ordenador. coas cales pode lograrse maior impacto no público. concedéuselle o Goya 2001 á Mellor película de Animación á produción galega de Dygra Films e Megatrix. se ben o seu uso require un equipo de persoal cualificado que coñeza as posibilidades e limitacións das devanditas ferramentas. por parte das majors. A clásica animación por ordenador Nesta segunda vertente enmárcanse as mellores producións dixitais dos últimos seis anos. como os dinosauros de aspecto completamente real de Jurassic Park e integráronos na imaxe real. O descenso no prezo do equipamento informático e a crecente facilidade do software dan lugar a unha maior creatividade. porque lles permiten aos novos profesionais acceder ao medio. Pero os novos recursos veñen facilitar as tarefas productivas. pero para todos os públicos. Porque en divertirse e divertir debían estar pensando os creativos de Pixar. Shrek e Monstruos. en 2001 premiouse a mellor película de animación. e iso foi. S. abríuselle un novo camiño ao cinema de animación. recibiu un Óscar honorífico. en boa medida. na que partían como favoritas. 181 195 . o carácter estratéxico. recentemente asociados con Disney cando. á que se lle contestaría dende Pixar-Disney con Bichos. Megasónicos). a segunda longametraxe completamente dixital que se fixo en España (a primeira foi en 1996-1997. a existencia de paquetes. así como por certa rixidez creativa debida a unha tecnoloxía cara e en constante evolución.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
está a perder terreo ante as innovacións tecnolóxicas. Non se trata de substituír os debuxos a man pola informática, senón de descubrir un novo mundo no que se mesturan a plastilina, o ordenador e as aventuras multimedia. Con todo as produtoras autóctonas non sempre estiveron interesadas en investir en animación e moito menos no desenvolvemento de técnicas dixitais. Durante anos, en España formáronse xenios desta especialidade que, ante a ausencia de traballo, non tiveron máis remedio que emigrar a Estados Unidos ou a Xapón, e a maioría deles acabaron traballando para os estudios máis importantes de efectos especiais. Na actualidade, os excelentes resultados en cinema, vídeo e televisión, o incremento da demanda familiar deste tipo de películas, as oportunidades que ofrece a nova tecnoloxía en 3D e a excelente reputación dos profesionais europeos son factores que están a contribuír ao incremento significativo do sector. En televisión nos últimos anos tamén se asistiu ao desenvolvemento tanto de contidos coma de estilos gráficos moito máis innovadores, grazas a unha maior demanda de producións por parte das novas canles, así como a un notorio dinamismo no sector imbuído polo crecente desexo dos realizadores de crear produtos propios utilizando as novas tecnoloxías, cada vez máis eficientes e máis alcanzables e a aposta no seu momento das norteamericanas Cartoon Network e Nickelodeon. O sector español da animación considera necesaria a implicación e axuda económica das cadeas de televisión, tanto públicas coma privadas, para poder asumir con garantías a produción de series e competir coas industrias xaponesas e norteamericanas. A Xunta directiva da Federación de Asociacións de Produtoras Audiovisuais reclamoulles en abril do 2005 ás canles de televisión un incremento do 2% dos ingresos, que se destinaría a series de animación e documentais, adicional á cota do 5% de ingresos que deben invertir por lei na producción de cine europeo. De cara ó próximo proxecto de lei estatal do audiovisual, as produtoras piden ademáis que se reflexe o deber das operadoras televisivas de invertir na adquisición de dereitos de antena de obras de produtoras españolas europeas independentes, asi como respeta-la súa independencia nos acordos de inversión conxunta. Por outro lado, a programación infantil foi a menos nos últimos anos nas canles xeneralistas e, dentro do xénero, as producións de animación tamén perderon protagonismo. Por iso, os produtores de series de animación expoñen que sería necesario que se lles ofrecesen as mesmas axudas e facilidades que teñen as longametraxes. Entre elas, que no 5% de producións europeas que deben emitir as televisións se inclúa un 1% de producións de animación. Segundo información achegada polo responsable de TVE para animación no Cartoon Forum, celebrado en Santiago de Compostela no 2004, o 8,7% da programación infantil cóbrese con produtos de animación, aínda que a maior parte desta produción é foránea e ten máis de dez anos. Tamén parece revelador o dato de que o 31% dos minutos de animación que emiten as televisións estean cubertos por producións xaponesas. Outro 28% cóbrese con series norteamericanas, un 13% procede de Francia e só un 8,9% do tempo está ocupado por producións españolas. En sentido positivo, sinalan que a suma das producións europeas supón un 34% de ocupación de pantalla nese tipo de espazos. A produción de películas e series animadas enfróntase en Galicia a un mercado cunha competencia moi dura e grandes problemas de financiamento. Dende o sector asegúrase que hai talento, hai bos proxectos, hai vontade de sacalos adiante, pero falla o apoio económico, un soporte financeiro capaz de neutralizar o problema dos grandes prazos de produción do cinema de animación
182 .

. Con todo, as produtoras e os animadores consideran

que a Comunidade galega está a abrirse un oco, algo impensable hai uns anos que, cando menos, favorece unha disposición do mercado cara ás producións galegas.

182

Camilo Franco (2004): “Galicia está animada”, La Voz de Galicia, 8 de novembro de 2004.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
A pesar das diferenzas de tamaño, hai coincidencias en como se mira o mercado: no talento e na capacidade para contar historias, materia prima fundamental para a animación; nos grandes problemas financeiros que a produción de animación ten, por ter un período de maduración moi longo, e na inexistencia dun mercado local, polo que os proxectos han de ter un carácter universal ou, pola contra, non haberá demasiadas posibilidades de sacalos adiante. As dificultades de financiamento son consecuencia das particularidades dos proxectos de animación: a cantidade de man de obra que se necesita e o seu alto nivel de cualificación e a duración e desenvolvemento, xa que para sacar adiante unha longametraxe de animación unha produtora necesita arredor de tres ou catro anos dende que se pon en marcha, en función do seu tamaño e das súas capacidades. Isto supón que dende que comeza o investimento ata que chegan os ingresos pola venda de dereitos ás distribuidoras pasa moito tempo, e as cargas financeiras encarecen moito os custos. Por outro lado, o mercado da animación está condicionado pola factoría Disney e a súa forma de producir, de maneira que cando se fala de sacar adiante producións de animación dende un mercado como o galego ha de terse claro que se vai competir con películas de Disney, de Spielberg ou de Lucas e que os espectadores van facer as súas comparacións en termos de resultados e non de investimentos. É necesario fortalecer a animación europea para atopar unha alternativa á invasión de produtos norteamericanos, porque empresas como Disney teñen no mundo unha imaxe de marca da que carecen as produtoras europeas. Para competir en relativa igualdade, contar cun mercado europeo da distribución é imprescindible. O Grupo Filmax anunciou a súa intención de concentrar en Galicia a súa división de animación e de entrar dende a súa filial, Bren Entertainment, no mercado dos videoxogos. Filmax Animation ten a súa sede definitiva en Santiago e asumirá nun futuro unha parte do labor que viña desenvolvendo no sector Bren Entertainment. O mencionado Cartoon Forum, que se celebra con carácter anual en distintas cidades europeas e que serve de punto de encontro entre profesionais da animación, cadeas de televisión, produtores, institucións e entidades financeiras, celebrou a súa XV edición en setembro de 2004 en Santiago de Compostela. O certame ten por obxectivo fomentar as coproducións europeas neste campo. Para esta edición, contouse coa asistencia de máis de 800 profesionais da animación e da televisión de, polo menos, 20 países. Seleccionáronse once proxectos españois dos 76 que foron presentados e deles,dous eran galegos: Maze of Dreams: Ventura in Hypnos Island, de Grándola Nova; P3K Pinocchio 3000, de Filmax Animation. Un ano despois, dez proxectos españois participarían en Cartoon Movie 2005, que se celebrou, en Potsdam, Alemaña. En fase de posprodución, presentouse O soño dunha noite de San Xoan, de Dygra Films, que xa acudira a edicións anteriores en etapas previas da produción. En canto a proxectos actualmente en produción, acudiron Gisaku, de Filmax Animation, e Spirit of the forest, tamén de Dygra. Ademais, concorreron catro proxectos españois que se atopan en fase de desenvolvemento, dos cales dous son galegos: Linko Killer Machine, de Ignacio Benedetti Cinema e Turionitas (Lost on the Earth), de K-Media.

5.2.1

Principais producións galegas de animación

Xa en 1992, Televisión Española emitiu por primeira vez unha serie de animación producida por Continental Producións, Las señales, tus amigas. Era unha serie didáctica de animación que relataba as aventuras de tres rapaces nun ámbito cotián fantástico, no que aprenden as utilidades do código viario. Camaleo, outra das series de Continental Producciones, narraba a historia dun camaleón exótico ao que apresaban na selva amazónica e que era transportado nun buque que chegaba ás costas galegas, do que conseguía escapar da súa gaiola e presentábase en forma de concurso. A tarde do 18 de abril de 1994, os televisores galegos lanzaban ao aire por primeira vez as notas

197

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
dunha curiosa canción Somos do clube da galega, por fociños, por cacheiras... Nela, a animación dun grupo de animais nun autobús, encabezados por un xabaril e deseñados por Miguel Anxo Prado, daban a entrada á programación infantil da Televisión de Galicia. Era o comezo do Xabarín Club, un contedor que lles ofrece diariamente aos máis pequenos diversión todas as mañás e todas as tardes na canle autonómica. Ademais, a serie Vixiantes do Camiño (1999), producida pola Televisión de Galicia e Milímetros Dibujos Animados, e tamén deseñada por Miguel Anxo Prado, foi emitida dentro do espazo do Xabarín Club na canle autonómica. Protagonizada pola mascota do programa e inspirada no Camiño de Santiago, presenta en clave de humor unha crítica ás corporacións multinacionais e unha promoción da conservación do patrimonio. Representa unha das poucas producións galegas de animación convencional 2D. O videoclip de animación en plastilina Alegrías de Puerta Tierra (1994) foi realizado por Virginia Curiá con Tomás Conde como productor en formato cinema de 35 mm e é unha produción independente, como traballo de fin de estudos realizado dentro da EIS da Coruña. A raiz de este éxito fundan a productora Algarabía Animación, que inicia o seu camiño coas cortinillas do X Aniversario de TVG (1995) e a serie de cortinillas Os milollos (1996) tamén para o canal autonómico. Entre 1996 e 1998 realizan as campañas publicitarias de Gadis e os consellos televisivos Sanote. A modo de experimentación fixeron a curtametraxe de animación Cuaderno de bitácora (1998), en formato cinema de 16 mm. Neste mesmo ano produciron tamén Noite meiga, outra curtametraxe de animación de formato cinema, emitido pola Televisión de Galicia. Carrabouxo é un popular personaxe gráfico creado polo debuxante Xosé Lois en 1984. Esta obra audiovisual, producida por Lhosca Arias en 1999 é unha adaptación para televisión dos guións gráficos realizados polo debuxante, de vinte e seis capítulos. Outras produción do mesmo autor son O visgo máxico (2000) e The layer's show (2001). Pola súa banda, Nut (1997) é unha curta producida por Miguel Asensio P. C. e Mateo Meléndrez coa técnica de bonecos animados, que conta a historia dunha nena testana que vive no bosque coa única compañía da súa mascota. Cantomila (1998) é outra curta en 2D realizado por Triade, Comunicación de Empresas, feita con fins educativos e destinada ao público infantil, que conta a historia dunha papeleira que ninguén usa e os seus esforzos por manter limpo o parque no que vive. A produtora Lúa Films coproduciu con Algarabía Animación e a TVG unha serie de curtametraxes de animación en plastilina realizados por Tomás Conde e Virginia Curiá, dedicadas aos distintos personaxes homenaxeados estes últimos anos no Día das Letras Galegas. O proxecto inclúe, ata o momento, Ignotus (2000), sobre un relato de Manuel Murguía; Os defuntos falaban Castelao (2001), seguindo unha obra de Ánxel Fole e Meigallos, sombras e sopas de arroz (2002), centrado na obra poética de Eladio Rodríguez. A escola das areas (2002), que utiliza os métodos de ensino do ilustrado Padre Sarmiento e Good night mon ami (2002) está inspirado nun breve texto publicado por Alfonso Daniel R. Castelao no seu libro Cousas, no que varios mariñeiros galegos se atopan no estranxeiro sen recoñecerse como compatriotas. A Xaguarana (2003) é unha curtametraxe baseada en dous relatos publicados por Antón Avilés de Taramancos no seu libro Nova crónica das indias. Esta peza audiovisual conta a historia dun poboado do Amazonas axexado por unha fera salvaxe. Os nativos buscan unha solución nas falsas promesas dun interesado misioneiro. Recentemente, rematou Alistán, o demo oveiro (2003), inspirado nos personaxes máxicos de Álvaro Cunqueiro. Unha vez rematada esta curtametraxe, A lingua animada forma un conxunto de máis de oitenta minutos de animación baseada na literatura galega. Estas producións foron emitidas pola Televisión de Galicia e algunha delas tamén pola canle de animación Cartoon Network. Mención especial merece O bosque animado (2001) de Dygra Films. Coproducida por Megatrix e distribuída por

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
Buenavista Internacional Spain, foi a primeira película europea en 3D. O filme, que está baseado na obra de Wenceslao Fernández Flórez, estreouse en toda España en agosto do 2001 e gozou de boa acollida por parte do público. O bosque animado, con guión de Ángel de la Cruz e dirixida por este e por Manolo Gómez, está dirixida fundamentalmente ao público infantil e narra as aventuras dos animais dun bosque galego, que tratan de salvarse da destrutiva man do home. A produtora coruñesa realizou tamén Taxia (2001), unha curtametraxe cun deseño aparentemente sinxelo e moi próximo á animación tradicional e totalmente realizada por ordenador, que foi escrito e dirixido por David Robles. Nel nárrase a historia dunha anciá que sofre, a consecuencia da súa idade, alteracións na súa percepción da realidade, e acaba converténdose nunha psicópata caníbal. Posteriormente, as moscas de O bosque animado regresan á acción na triloxía de curtametraxes El señor de las mosquis. Hu-hu e Ho-ho son as dúas protagonistas do vídeo La comunidad de las moscas, a primeira entrega. Na película, Hu-hu, unha mosca, crea a empresa Mosquis, S.A. para comercializar un novo alimento baixo un réxime de monopolio. Coa aparición da tecnoloxía, decenas de moscas perden o seu traballo e comezan a empobrecerse. Posteriormente, presentou a segunda entrega, titulada Los dos tarros. Nesta ocasión, Hu-Hu, que se fixo millonario coa venda de mosquis, pretende apoderarse da auga da cidade das moscas. Así que Ho-Ho e outras moscas menos favorecidas deciden unirse para tomar medidas e baixarlle os fumes a un Hu-Hu cegado polo seu afán de conquista. Os títulos destas producións realizadas pola organización non gobernamental Manos Unidas son unha clara alusión ao ciclo de El señor de los anillos. A longametraxe O soño dunha noite de San Xoan, estreado en xuño de 2005, reecrea libremente o clásico de William Shakespeare Midsummer's Night Dream, transportándoo ao mundo tradicional da Galicia mítica, co que comparte numerosos puntos en común. A película narra a historia de Elena, resolta e intelixente filla de Teseo, un gobernante idealista e soñador en exceso, obsesionado coa construción de estraños edificios. Tras caer a última obra, Elena obriga o seu pai a deixar os seus proxectos quen, finalmente, lle fai caso á súa filla, pero cae enfermo. A curtametraxe de Carro, Gallarda e Marelo (2002) de Limaia Producións, escrita e dirixida por Xosé Luís Martínez Carneiro, narra a historia de Carro (vehículo primitivo empeñado nunha revolución que acabe coa propaganda virtual), Gallarda (anarquista dos sentidos) e Marelo (boi errante), tres razas en vías de extinción no país de Alalá, un lugar occidental dos nosos días que vive exclusivamente de realizar propaganda virtual para Internet. Ventura ten tres cabelos, unha camiseta a raias e uns brazos e pernas que parecen de arame. O protagonista de O labirinto dos soños é un neno que non sabe soñar e comeza a súa aventura cando queda durmido lendo un libro de contos e queda atrapado no labirinto dos soños, do que a súa escasa práctica onírica lle impide saír. A peculiaridade desta historia é que Martiño só pode saír do labirinto se conta cunha colaboración externa: a do espectador da súa historia. Aínda que o labirinto podería ser un videoxogo, neste CD-rom, producido por Grándola Nova e editado por Galaxia atópanse 28 minutos de animación en 3D nos que a música xoga un papel fundamental e que poderían chegar a definirse como videoclips. Como secuela deste CD, xorde a serie para televisión Ventura na Illa de Hypnos, dirixida por Pepe Sendón e cunha extensión prevista de 26 capítulos de 7 minutos. Dirixida a unha audiencia infantil, combina animación 3D e cancións orixinais, a cada capítulo corresponde a unha canción, de xeito que vendo a serie completa pódese seguir a Ventura dende que chega á illa ata que encontra a Hypnos, o deus dos soños.

199

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO
Partindo da tradición iniciada no grupo Filmax en 1999 coa produción de Goomer, unha longametraxe de animación tradicional baseada na personaxe de Ricardo e Nacho e que conseguiu o premio Goya á Mellor longametraxe de animación, Bren Entertinment levou a cabo a realización íntegra dunha serie de televisión de 26 capítulos
183

.

Xa como Filmax Animation, o primeiro paso foi a produción de El Cid, a lenda (2003), escrita e dirixida por José Pozo e na que tamén participou Bren. Esta longametraxe de animación, unha película 2D pero que a inclue unha parte da mesma realizada con técnicas de animación 3D (estudos de animación de masas e vexetación, captura de movemento, etc.) é a mais ambiciosa que hasta aquel momento se producira en España. Narra a vida do nobre Rodrigo quen, desterrado de Castela e despoxado do seu grande amor, Gimena, batallará contra todos os atrancos, ata converterse nun verdadeiro heroe e onde a loita pola honra e a amizade chegará ata as últimas consecuencias. El Cid, a lenda resultou o maior éxito de recadación do cine de animación galego e español no mercado nacional, e conseguiu o segundo premio Goya á Mellor longametraxe de animación, e ten previsto a súa estrea en máis de 600 salas de exhibición en Estados Unidos. A continuación viría o primeiro proxecto íntegramente 3D da compañía: P3K: Pinocchio 3000 (2004), unha revisión do famoso conto de Collodi ambientada nun escenario futurista no que Pinocho é un robot creado polo inventor Gepetto
184

. Para levar a cabo esta longametraxe, Filmax

Animation aliouse con duas grandes compañías estranxeiras: a francesa Animakids e a canadiense Cinegroupe, levándose Filmax no reparto de traballo a realización de toda a escenografía virtual e unha parte da animación -levada a cabo por Bren Entertainment- e toda a postprodución. A película recibiu o Goya 2005 á Mellor longametraxe de animación. Tras a convocatoria, en xuño de 2003, dun concurso público para a realización dunha produción de animación coa intención de promocionar a imaxe de España na Exposición Internacional de Aichi (Xapón), foi seleccionado o proxecto Gisaku, presentado por Filmax. Esta longametraxe, coproducida coa Sociedad Estatal para Exposiciones Internacionales (SEEI), narra a historia dun samurai que formaba parte da expedición xaponesa enviada polo señor de Sendai-han ao reino de España no século XVII. A causa dun feitizo, queda durmido e esperta do seu máxico letargo confundido nunha España moderna e totalmente cambiada. A película, o primeiro manga europeo, utiliza as mesmas técnicas empregadas en El Cid, a lenda, é dicir, animación tradicional mesturada con imaxe creada por ordenador. A produtora ten previsto rematar o filme en setembro de 2005 e a estrea será no Nadal deste ano. A mestura de xéneros e técnicas faise moi visible na categoría documental/ficción do Certame de Vídeo e Arte Dixital InJuve 2000, onde o primeiro premio foi para Linko Killer Machine (1999), unha animación de plastilina en branco e negro realizada en ordenador por Etcheverry, con referencias á historia do cinema, que van dende o cinema expresionista e o cinema negro ata as películas de acción actuais e onde un coello descobre que as industrias Linko son en realidade un matadoiro industrial automatizado e robotizado. Juan Pablo Etcheverry xa dirixira Paranomasia (1998), sobre dúas palabras iguais onde só cambia o acento e teñen un significado totalmente distinto
186 185

e Egon Scheielle (1998),

de 4 minutos de duración, no que Egon Schielle, pintor e debuxante austríaco, morre poucos días despois da morte da súa muller , ambos os dous de animación en plastilina e Danza sobre papel (1998) en 2D. Outra

183

A produtora xa traballara para o parque temático nas animacións para a atracción El Minotauro (2000).
184 185 186

A pesar dos evidentes cambios de ambientación, a película conserva os mesmos ideais e principios a obra original. E que foi premiada como mellor videocreación no XIII Festival de Vídeo de Vitoria-Gasteiz.

E que obtivo o premio á mellor videocreación no Certame de Vídeo Injuve (Madrid 1998) e mención especial no Art Film Festival de Eslovaquia 2000.

LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA
opción tamén dende a plastilina é De tripas y corazón (2002), no que se reflicte o particular universo do director. Trata dunha historia de desexo e vontade: un personaxe partido pola metade, un coello que vive no peito e unha serpe na cadeira
187

. A partir da obra pictórica de Pablo Picasso, e do mito do labirinto do minotauro, no curto
188

Minotauromaquia, Pablo no labirinto (2004) desenvólvese unha narración chea de metáforas e imaxes oníricas, na que o pintor é perseguido por personaxes do pasado .

Rande 1702, arde o mar é a recreación visual da batalla de Rande en 3D, desenvolvida pola produtora Tres Deseos CG, cun guión que sintetiza a interpretación histórica do evento. Dentro do Máster en Comunicación e Creación Dixital, da Universidade da Coruña, créanse ano a ano numerosas producións multimedia e de animación, baixo a forma de proxectos de fin de curso.

5.2.2

As empresas galegas de animación

O Observatorio Europeo do Audiovisual fixo unha análise do sector da animación en Europa, que cobre tanto a situación das compañías implicadas na produción de longametraxes e series de animación, como a programación de producións deste xénero nas televisións. Docordo cos seus datos, ss empresas europeas de animación facturaron 1.141 millóns de euros en 2001 e a principal compañía continental neste eido é a británica HIT Entertainment PLC que, en 2002, obtivo uns ingresos por operacións de 193,59 millóns de euros. Séguenlle no ranking, a moita distancia, as compañías alemás TV Loonland (con 51 millóns de euros nese exercicio) e RTV Family Entertainment AG (con 48,96 millóns de euros)
189

. A única compañía española que figura na lista é

Cromosoma, no posto 15, cuns ingresos operativos de 12,88 millóns de euros en 2002 (un 38,2% máis que no 2001). Utilizando a base de datos Amadeus, o observatorio identificou ao redor de 270 compañías diferentes que operan nos países da Unión Europea. Entre 1998 a 2001, os seus activos totais cuadriplicáronse sobradamente, ao pasar dos 418 aos 1.870 millóns de euros. Nese mesmo período, os ingresos operativos case se triplicaron, ao pasar dos 429 aos 1.141 millóns de euros. O informe pon de manifesto que as marxes de beneficios das produtoras de animación, malia algúns altibaixos, foi nos últimos anos máis alto que o das compañías que se dedican á produción de ficción para televisión. En 2004, o sector da animación española contaba con máis de 95 empresas que facturaron uns 100 millóns de euros, deron traballo a máis de 3.000 persoas e supuxeron unha exportación anual duns 30 millóns de euros. Nos últimos oito anos, producíronse en España máis de 125 series, máis de 15 longametraxes e preto de 50 curtas de animación. Á alta especialización das empresas galegas de animación únese o feito da enorme ambición dos seus produtos máis representativos, dirixidos a un mercado internacional. As producións cinematográficas de Dygra Films ou de Filmax Animation, xogan cuns orzamentos superiores aos 6 millóns de euros e cuns longos procesos de produción. Este modelo, segundo apunta Jaime Pena
190

, provoca que a facturación desas empresas experimente

altas e baixas, en función da fase de produción na que se atopen os seus produtos e que os seus resultados de explotación poidan ser mesmo negativos, sen que isto sexa síntoma dunha crise. Os éxitos de películas como O
187

Esta produción foi galardoada con premios como Bronce Award do XXV Festival de Vídeo de Toquio (Xapón 2003) ou Premio Especial do Xurado en Krok (Ucraína 2002).

188

A obra, producida por Ignacio Benedetti Cinema, foi obxecto de numerosos premios e recoñecementos, como o premio á mellor curtametraxe no Festival de Cádiz (2004), gran premio no Festival de Cinema de Animación de Matita (Chieti, Italia 2004). Foi, ademais, a única película española de animación seleccionada nos festivais de Hiroshima (Xapón), Palm Springs (Estados Unidos), Matita Film Festival (Italia) e Golden Horse de Taipei (Taiwan). Ademais, optou aos premios Goya 2005, na categoría de mellor curta de animación. No ránking das 15 empresas de animación europeas máis poderosas tamén figuran as británicas Entertainment Rights PLC e Aardman Holdings, a alemá Hahn Film AG, a italiana Mondo TV e, nada menos, que sete francesas: Carrere Group, Xilam Animation, Millimages, Dargaud Marina, Marathon Animation, Ellipse Animation e Alphanim. Pena, J. (2005): A produción. Libro branco da cinematografía e as artes visuais en Galicia. Consello ds Cultura Galega.

189

190

201

Este filme fíxose realidade tras máis de tres anos e medio de dedicación e cun orzamento de case 10 millóns de euros. Bren Enterteiment/Filmax e Dygra Films. Ámbalas dúas longametraxes supoñen o necesario salto de calidade para seguir competindo con éxito nos difíciles mercados globáis. O primeiro produto da factoría Filmax Animation foi El Cid. Tamén verá a luz a serie O bosque animado. e unha serie de pequenas produtoras intentando entrar nun mesmo mercado por camiños diferentes. A produtora coruñesa está a iniciar a aplicación dun sistema integral de produción dixital de animación que permite realizar eficazmente unha produción dixital en 3D. Todo este proceso viuse reforzado por un importante investimento por parte de Dygra. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 3 13 333. estreada en xullo do 2004. Este plantexamento e a forma de levalo a cabo valeulle a Filmax Animation o premio Cartoon Movie 2003 á Mellor estratexia de produción e distribución. a lenda. No ámbito da produción propia.2 millóns de Euros e contaban con 105 empregados. e Nocturna no 2007. Filmax Animation naceu en Santiago de Compostela no ano 2003 coa intención de convertir a Filmax nunha das principais empresas de produción de longametraxes de animación do mundo. Así mesmo. facturaron no 2003 5. A seguinte longametraxe animada da empresa foi P3K Pinocho 3000. o reforzamento da súa estrutura e a posta en marcha dunha escola de formación de animadores. cunha longametraxe que se rodará en cinema dixital. innovación e formación. catro longametraxes de animación. Filmax Animation está a traballar nas producións que estreará nos vindeiros anos: ten previsto estrear no 2006 Donkey Xote. as curtametraxes televisivas) para producir ambiciosas longametraxes. que se atopa actualmente en produción. a construción dun novo estudio. de 26 capítulos de media hora.41% Resultado n. o primeiro manga europeo e producida par promocionar a imaxe de España na Exposición Universal de Aichi. e a confluencia de distintas e xenerosas axudas públicas están a estimular a outras empresas a meterse no terreo da animación.94 5. En 2005 son 13 as empresas ubicadas en Galicia e dedicadas á produción de animación. o sector da animación en Galicia está articulado arredor de dúas grandes empresas. de Dygra. Dende o punto de vista industrial. o plan de Dygra Films contempla poñer en marcha un novo estudio de animación. ou El Cid. Creada en 1987. A seguinte produción é Gisaku. A compañía prevé investir 30 millóns de euros nos próximos cinco anos para fortalecer os seus tres piares básicos da compañía: produción propia.424. que foi vista en España por máis de 500.33% Facturación 101. a multimedia e a produción audiovisual.510.167. Dygra Films conta con ampla experiencia no mundo da imaxe animada. coa construción . Esta compañía foi a responsable da longametraxe O bosque animado e doutras producións como Taxia ou a triloxía El mundo de los mosqui. escrita e dirixida por José Pozo. ata o 2007. Principais magnitudes das empresas de animación en Galicia. O plan contempla a produción de cinco películas e unha serie.d. a empresa pretende entrar a partir de 2005 no terreo da produción de imaxe real.321 4990.00% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. 1.000 espectadores e recibiu un premio Goya. Dygra Films pretende estrear. Despois de estrear O soño dunha noite de San Xoan. destinado á creación dun estudio de animación 3D en Galicia.545 Nº de Empregados 5 105 2000.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO bosque animado. en que participa Bren/Filmax. A estratexia a seguir para acadar este obxectivo pasa pola estrea a nivel internacional dunha longametraxe de animación cada ano coa produción maioritaria de Filmax. mais a participación como coprodutora noutros proxectos de interese para a compañía. A película obtivo na edición do 2005 o Goya á Mellor película de animación. a lenda. 1997 e 2003. cuns elevados parámetros de calidade. ao tempo que algunhas das máis veteranas do sector abandonan o seu modesto nicho de mercado (a publicidade.

con perspectiva comercial e un punto de mira posto nun mercado internacional cada vez máis aberto ás producións que nacen nesta beira do Atlántico. e Os Milollos. Meigallos. unha produtora de animación portuguesa coa que coproduciu O soño dunha noite de San Xoan 191 . Alegrías de Puerta Tierra e dende entón todos os traballos foron codirixidos por ambos os dous. por outra. É o creador do líder infantil Xabarín. Desembarco Producións foi creada en 2001 polo artista Miguelanxo Prado e o músico Nani García. No equipo de traballo participan autores como Anxela Loureiro. Estudio Dygra (estudio de animación dixital).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dun edificio de 2. O primeiro iniciouse no mundo da animación como debuxante e creador de fancíns como Xofre.500 m2. Dygra dispón da infraestrutura necesaria para poder estrear unha película de animación propia por ano. contando ademáis coa axuda da Consellería de Cultura da Xunta de Galicia.e Alistán. unha idea orixinal de Algarabía Animación. no que os integrantes de Algarabía Animación asumen a dirección. Máis tarde Algarabía Animación ideou a serie A lingua animada. e foi coproducida por Lúa Films. o grupo Dygra Films reforzou a súa estrutura coa constitución de Producciones Dygra Films (produtora e comercializadora). Algarabía Animación e a TVG. En paralelo comenzan a traballar en publicidade colaborando con Lúa Films para a axencia BAP&Conde e como cliente Gadisa. dedicada ao desenvolvemento e financiación de produtos de animación. unha serie composta por sete curtametraxes: Ignotus. 203 . tanto para cinema coma para televisión. Miguelanxo Prado e Emilio Aragón. ademais de realizar paralelamente traballos como empresa de servizos para grandes produtoras europeas e americanas. Por outra parte. Sueños de Papel (desenvolvementos para cinema. En 1998 foi requirido pola factoría 191 Appia Filmes é unha empresa situada en Porto e recentemente constituída. as coproduccións con Zeppelín Filmes (compañía portuguesa gañadora do Cartoon DÓr 2000). artísticas e de investigación dos diversos socios de Appia Filmes. en coprodución con Desembarco Producións. Despois deste primeira curta. Tamén participa no 50% do capital de Appia Films. e coa vocación de participar en proxectos inspirados no entretemento e respecto ao público infantil. Pica Pica Circus. Os defuntos falaban Castelao. que realizou Virginia Curiá e que produciu Tomás Conde. as tecnoloxías empregadas céntranse na animación dixital. Oniria Publishing (editora de publicacións) e Filloa Records (editora musical). Tamén neses inicios fanse cargo das cortinillas animadas para a TVG: X Aniversario de TVG. é o título do proxecto de longametraxe que Lúa Films está a desenvolver. a longametraxe As Aventuras de Xoán sen Medo e a serie de televisión Saltiños. en coprodución con Algarabía Animación. Con estas novas instalacións. A eles sumouse un novo proxecto de longametraxe: De Profundis. ademáis de traballar en publicidade e no desenvolvemento de varios proxectos. O grupo Continental inaugurou unha nova liña de negocio centrada no terreo da animación. (compañía coruñesa) e outra serie para TV. televisión e multimedia). dirixen dúas máis a modo de estudos de experimentación: Cuaderno de Bitácora e Noite Meiga. Algarabía Animación é unha produtora que se forma en 1995 por mor do proxecto de fin de estudos da EIS de Coruña. Aproveitando o know-how dos seus socios galegos (detentores do 50% do capital). sombras e sopas de arroz. Finalmente. algunha serie para a revista El Jueves e álbums como Stratos ou Tanxencias. cuxo obxecto social é a formación. realidade virtual e outras tecnoloxías punteiras no eido do 3D. o demo oveiro. e de todos os personaxes da serie Os vixiantes do Camiño. O obxectivo final da participación de Dygra nesta empresa é que o eixe A Coruña–Porto pase a ser unha zona recoñecida mundialmente na produción audiovisual de animación. o porco que anima as tardes da TVG. inspirada na obra de autores galegos homenaxeados no Día das Letras Galegas. a compañía ten previsto crear un Centro de Estudios de Animación. Nestes momentos atópase na procura de financiación. Esta iniciativa nace cunha carteira inicial de tres proxectos: por unha parte a serie para TV en coproducción con New Gravity Laws (empresa viguesa con experiencia nos videoxogos) As Aventuras de Boomerang e. co fin de formar profesionais cunha preparación específica neste campo dos que poder nutrirse. A escola das areas. Actualmente Virginia Curiá e Tomás Conde están a producir xunto con Continental Animación unha serie para televisión titulada E por que?. E por que?. Good Night Mon Ami. a través das sinerxías culturais. A Xaguarana. produción e distribución de contidos audiovisuais e que está participada por Dygra Films. cuxa situación definitiva están a valorar os directivos da compañía.

Traballan en animación 2D tradicional. contan con varios proxectos. Na actualidade está inmerso na produción da longametraxe De Profundis. 2D para Internet e. é unha comedia familiar para todos os públicos. O seu principal valor. Nesta ocasión. da man de Francisco Bueno Capeáns e Gema Rey Fuciños e funciona como provedora de servizos e materiais gráficos de animación para diferentes empresas. A súa primeira produción foi o vídeo O tempo das chuvias (2000). A actividade principal do estudio foi sempre o deseño gráfico e fixo nestes anos multitude de folletos. Miramax Films tenlle adquiridos os dereitos do seu álbum Trazo de Tiza. que abrangue proxectos que van dende o cinema e a televisión. crearon animacións e deseño de personaxes para proxectos de comunicación interna de grandes empresas. sobre todo. esta teleserie de 26 capítulos de 7 minutos. Tangaraño nace no ano 2000. como a toupa Furi. Con este paso estratéxico. Como horizonte final está facer unha produción máis ambiciosa sobre as obras de Castelao.2. longametraxe que contou co asesoramento do autor de The Art of 3D Computer Animation and Effects. os que compartirán protagonismo con novos amigos. para as principais axencias de publicidade e moitos clientes directos. presentada no Cartoon Forum 2005. pasando pola animación e o deseño web. e está producida por Grándola Nova e dirixida a unha 192 A relación entre Kerlow e Dygra comezou con O soño dunha noite de San Xoan. storie boards. De xeito máis inmediato a produtora ten previsto acometer despois de setembro a animación das Memorias dun ollo de vidro. Ventura é un neno que se perdeu nun labirinto de soños e que un día remata na fantástica illa de Hypnos. Limaia é unha produtora audiovisual situada en Sandiás (Ourense). dirixida por David Rubín e Juan Carlos Pena e con guión de Beatriz Iso. reside no campo da ilustración. en coprodución con Continental. carteis. ilustracións para revistas.3 Principais proxectos da animación galega El Espíritu del Bosque é a proposta de Dygra Films para o ano 2006. Ademais. fundado por Joaquín Peral en 1992. e que está a desenvolver a longametraxe en 3D Turionitas e unha serie para televisión. dende a creación de mascotas de grande éxito en campañas. O Bosque Animado que. Producciones Khartum nace en 1996 como herdeiro do Estudio Cartón. Converter os contos de Castelao en historias animadas é outro dos proxectos que o estudio galego ten para o futuro. ademais doutros de repercusión internacional. Colaborou coa empresa de animación Algarabía e con Lúa Films no deseño visual da película e dos personaxes de Pica Pica Circus. o desenvolvemento de contidos e a realización gráfica do proxecto Playcenter. É de destacar o seu labor nos últimos anos para Recreativos Presas. escrita por Beatriz Iso Soto e Amaia Ruiz sobre o Nadal que se atopa en fase de desenvolvemento e cuxa estrea está prevista para o ano 2007. A produtora compostelá K-Media. etc. recreará novas aventuras dos principais personaxes da anterior produción de Dygra. que leva o mesmo título. etc.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO americana Dreamworks para deseñar os personaxes da serie de animación Men in Black. así como 2D integrado con imaxe real e. televisións e axencias de publicidade. incluídas grandes produtoras. A intención do estudio é que este non sexa máis que un primeiro paso para ir levando á animación distintas obras do escritor e humorista de Rianxo. as moscas Ho-Ho e Hu-Hu ou a señora D 'Abondo. ao deseño gráfico e a publicidade. . os creadores ficharon como director a Isaac Kerlow. Pero a animación é a súa grande ambición. é un estudo de produción audiovisual que naceu no ano 2000 baixo a responsabilidade de Fran Lorenzo. Se ben as súas producións son a pequena escala. un dos pioneiros da animación por ordenador e ex director de produción dixital de The Walt Disney Company 192 . tralo acordo acadado coa Editorial Galaxia. a produtora galega intenta entrar pola porta grande no mercado estadounidense. Secuela do CD-rom interactivo O labirinto dos soños. 5. onde levou a dirección creativa. Noite de Paz. Coñecemiento e Multimedia. para levar á gran pantalla. Trátase da continuación da primeira longametraxe da produtora. no seu papel de provedores de creación de contidos. portadas. ata grandes pinturas en edificios. na actualidade.

a produtora española conta co apoio dos estudios Bren Entertainment. Saltinhos é unha serie de animación de deseño para un público infantil. preparan Pica Pica Circus. nunha romántica casa situada no medio do océano. En cada un deles atoparase con diferentes compañeiros de viaxe que lle axudarán a avanzar na súa misión. buscando que se note este deseño porque achegará un estilo que será novo para a animación en plastilina. Cada un dos capítulos da serie correspóndese cunha peripecia de Ventura dentro da illa. a meirande parte deste proxecto farase de xeito artesanal. os 26 capítulos desta serie. Feita íntegramente en 3D nos estudos de Bren coas máis modernas fórmulas de animación e cun equipo técnico e artístico do mais alto nivel. por outra. A estes proxectos iniciais se uniron dous novos: De Profundis. é unha cómica e un tanto irreverente revisión do clásico de Cervantes. Ao igual que na longametraxe. Donkey Xote. cun dos presupostos mais elevados do cine español (tanto de animación coma de imaxe real) que chega aos doce millóns de euros. intentou pasar mensaxes subliminares. Para facer este proxecto. apoiados pola produtora Lúa Films. Pinocho 3000. Para este proxecto. onde cada frame é un 193 Coa que xa traballara en P3K. o deus dos soños. as monturas de Sancho e Don Quijote. como acontece coas últimas producións animadas en todo o mundo. A serie está dirixida por Maximino Díaz Gervano e mantén as innovadoras liñas estéticas presentadas na longametraxe. Neste sentido. Filmax Animation aliouse de novo coa francesa Animakids 193 . Ainda que de novo haberá unha porcentaxe de técnicas de ordenador. Tras a súa estrea na pantalla grande. Dentro da nova división de animación de Continental. que non resulten completamente indiferentes para os adultos. coidando ó máximo o mais mínimo detalle dos deseños e a animación. As aventuras de Xoán sen medo foron escritas en 1932 por un famoso poeta portugués que. os directores queren conseguir unha película dirixida fundamentalmente a nenos entre seis e oito anos pero. O debuxante galego Miguelanxo Prado está a colaborar no proxecto visual. sobre 39 cidades-capitais e outras de maior importancia en todo o mundo que son visitadas e mostradas por unha nena. Virginia Curiá e Tomás Conde. Vendo a serie completa pódese seguir a Ventura dende que chega á illa ata que encontra a Hypnos. combina animación 3D e cancións orixinais de diversos estilos. Picasso Pictures e Animakids Productions. unha serie de televisión de 52 capítulos de 12 minutos cada un sobre un neno moi imaxinativo. unha violonchelista. A cada capítulo correspóndelle unha canción que podería pasar por un vídeo musical. de intervención social e política e de insubordinación e contestación contra a ditadura. é a mais ambiciosa produción neste eido levada a cabo en España. para un público máis adulto. o filme que dirixirá José Pozo e que Filmax coproduce de xeito maioritario coa italiana Lumiq. estruturada en 39 episodios de 7 minutos cada un. inspirada no clásico de literatura infantil de Carlo Collodi. Con Nocturna Filmax Animation volve a apostar por un produto da mais alta calidade feito de xeito tradicional. Filmax Animation está a traballar na serie P3K Pinocchio 3000. cun orzamento de 5 millóns de euros. a través destas inocentes historias infantís. narran as aventuras dun pequeno robot que soña con converterse nun neno de carne e óso. longametraxe que narra a historia dun pintor namorado do mar que vive xunto á súa amada. hai unha carteleira inicial de tres proxectos: por unha banda As aventuras de Boomerang.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA audiencia infantil. que coproducirá xunto á empresa New Gravity Laws e. máis a narrativa visual dálle continuidade á historia. 205 . a primeira longametraxe de animación con plastilina que se producirá en Galicia. que conta coas aportacións que fan á historia Rucio e Rocinante. Trátase dun poema visual sen diálogos. as coproducións con Zeppelín Filmes da longametraxe As aventuras de Xoan sen medo e a serie de televisión Saltinhos.

194 Aproveitando as tecnoloxías de tratamento dixital das imaxes. con moito humor. É a relación entre o usuario e os obxectos virtuais o que consegue este efecto de existencia concreta. usando maquetas e bonecos construídos nunha mestura de látex e será o primeiro filme de cinema que se ilumine cun sistema dixital. está a traballar no proxecto Temple de curtametraxe de animación en 3D con animación 2D combinada. pero con estética retro e dirixida a un target de adolescentes e adultos. guionista de O lapis do carpintero. na que se combinan humor e acción. props e escenarios así coma parte do modelado 3D e do storyboard. unha longametraxe de animación 3D por ordenador que aborda unha trepidante historia de aventuras no espazo. dirixida a nenos entre 4 e 8 anos. a previr os accidentes domésticos. arquitectura.4 Novos formatos para contidos 3D A realidade virtual é unha das tecnoloxías con maior potencial en case calquera área de aplicación que un poida imaxinar: medicina. un neno. Ademais. onde os obxectos posúen a sensación de presenza espacial. E por que? é unha serie de animación en plastilina composta por 52 episodios de 30 segundos cada un. Pola súa parte. pero que conta coa participación de Ibisa TV e Televisión de Galicia. de amor e fascinación. pola súa vez. que controla as sensacións do usuario a través de imaxes tridimensionais ou son. acompañado dunha orixinal música sinfónica composta por Nani García194. Ignacio Benedetti Cinema financiará o próximo ano a película Linko killer machine. de produción maioritariamente portuguesa. amosa unha deliciosa homaxe ao mar. visualización científica de grandes volumes de datos. unha nena e o seu gato. ambientada no futuro. desenvolve unha historia máxica. etc A simulación é un proceso que nos permite estudar un sistema físico substituíndoo por outro máis doadamente observable ou medible. O proxecto despertou o interés de coprodutores e distribuidores no Cartoon Movie 2005 196 . Algunhas simulacións funcionan mellor usando técnicas de realidade virtual onde os mundos creados só existen na memoria dun computador. Joâo sete sete é unha longametraxe de animación. 5.2. Todos os bonecos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO cadro ao óleo de Miguelanxo Prado. A longametraxe de animación 3D. recrea a historia de Joâou. Partindo dunha estructura de conto tradicional. interacciona co mundo virtual con dispositivos que van dende ratos 3D a cascos ou dispositivos hápticos. os seus produtores aseguráronse a colaboración no proxecto dun dos referentes actuais da animación stop motion. tanto a nivel narrativo coma visual. o inicia nos segredos da natureza. O espectador. Trátase de un proxecto cun marcado carácter internacional. Turionitas (perdidos na terra) é un proxecto de longametraxe da productora compostelana K-Media. a posprodución será dixital. Coñecemento e Multimedia en coprodución coa española Black Maria Studios e a portuguesa Lampadacesa Cinea de Animaçao. encóntrase nun estado avanzado de preprodución no que xa se completaron as fases de deseño e desenvolvemento visual de personaxes. Será rodada en cinematografía intervalométrica (stop motion). como é Barry JC Purves. Xosé Morais. de Juan Pablo Etcheverry. razón social da marca Alia 3D. e que levarán o nome de Harryhausen Workshop 195 . maquetas e decorados fabricaranse nos talleres que IB Cinema construíu. A realidade virtual refírese ao uso de tecnoloxía informática para crear a sensación dun mundo tridimensional interactivo. Trátase dunha peza de ciencia ficción. tratarán de ensinar. New Gravity Laws. Dirixida a un público infantil e desenvolvida en 2D e 3D. onde os protagonistas. que vive xunto ao misterioso bosque de Azemeis coa súa nai. 195 196 Kmedia ten previsto empezar coa producción ao longo de 2006. Aínda que se traballará en cinema. Estas técnicas crean ámbitos (inmersivos ou non) que fan a interacción entre o home e a simulación o máis natural posible. . Virginia Curiá e Tomás Conde son autores da idea e directores. que bordando paxaros encantados. escribirá e realizará para Filmanova Dick Sand: un capitán de quince años. ambos os dous desenvolvementos propios da empresa e protexidos por patentes.

é a capacidade que ten o home de poder ver obxectos sólidos ou tridimensionais. dende os seus comezos en branco e negro. TV. utilízanse dous canóns de proxección independentes. captando dúas vistas lixeiramente separadas no espazo. principalmente da vista mediante. ancho e profundo. a visión binocular. O obxectivo deste tipo de tecnoloxía é intentar que a persoa teña a impresión de estar no interior do modelo. un ámbito inmersivo de realidade virtual é un sistema composto de hardware específico que consegue a estimulación dos sentidos. 198 207 . progresando a sistemas en cor e posteriormente a formatos panorámicos e de alta definición. como sucede nun videoxogo ou nun catálogo dos usados en Internet que permiten mover ou rotar un obxecto na pantalla. de maneira que aquilo que o usuario ve se corresponde en todo momento coa dirección na que mira. Son varias as aplicacións da estereoscopía: publicidade interactiva. arquitectura. grazas á realidade virtual é posible visualizar produtos de forma impresionante. Os sistemas 3D reais utilizan na súa filmación cámaras especiais que simulan a visión humana. nos cales o equipo técnico era o medio para xerar unha imaxe. destinada a ser vista a través da pantalla ou do papel. definen o termo realidade virtual pasiva como aquela na que o usuario pode sentir o ámbito virtual ao seu redor pero non o controla. para facer que o usuario sente dentro dun modelo dixital. de tal maneira que o cerebro. etc. O sistema monitoriza ademais a posición e orientación de partes do seu corpo do espectador. Técnicamente. que lle permite ollar a realidade tal como é. sendo un mero espectador. evolucionaron ata alcanzar unha calidade visual similar ao ollo humano. Se se quere falar con propiedade. unha das características que non poden faltar en toda aplicación seria de realidade virtual é a inmersividade. xunto a un software de simulación en tempo real que xere as imaxes que verá. A estereoscopia é a visualización de contidos en 3 dimensións 198 . non sempre cun contido que reflicta a auténtica potencialidade desta técnica. estereoscópica ou visión en 3D. os medios de comunicación audiovisuais (vídeo. Grazas a distintos dispositivos (lentes polarizadas. a sensación do usuario de estar dentro do mundo artificial xerado pola computadora. esta carece desa característica e. Cando se ve unha TV ou a pantalla dunha película. o termo realidade virtual é usado en moitos sentidos. Xa só falta un terceiro grao para lograr a perfección. con tres dimensións: alto. A palabra estereoscopía provén do grego stereos ‘sólido’ e skopia ‘ visión’. Internet) son a base da comunicación humana. vermello e azul. por excelente que sexa a súa calidade. o que lle proporciona ao espectador unha sensación de realidade que non alcanzan sistemas comúns. cunha visión plana dos obxectos. de forma que cada ollo do espectador unicamente ve unha das vistas (un canón para cada ollo). en especial a orientación da cabeza. 197 Algunhas fontes. creando o que deu en chamarse sensación de presenza real. Hoxe en día. Agora ben. etc. é habitual ver definidas con ese cualificativo certas aplicacións que non pasan da simple visualización en tempo real dun escenario tridimensional na pantalla do ordenador. Así. É posible hoxe en día desenvolver xogos en estereoscopia que permitan chegar a un seguinte nivel no que o usuario se implique e se introduza no escenario onde se desenvolve a acción. Conceptualmente. LCS. cinema.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA co que se pode concluír que polo menos debe existir capacidade de interacción para que un sistema poida ser considerado de realidade virtual 197 . non obstante.) o usuario pode internarse e interactuar con mundos que combinan realidade e/ou animación dixital. Na proxección. cinema. interpreta as dúas vistas lixeiramente diferentes e fúndeas. como consecuencia. a proxección de imaxes. A característica principal da visión binocular é a facultade para percibir a priori distancias e volume de obxectos. pero engadindo tanto efectos dixitais como reais. En publicidade interactiva. como faría nunha situación real. isto leva consigo un cambio radical respecto dos anteriores sistemas de representación. co que non hai interacción. evidencia unha falta de realidade. videoxogos. como se estivesen presentes.

baséase na captura dos movementos que o usuario realiza coa pantalla. O uso de imaxes panorámicas esféricas mostrouse como unha ferramenta idónea para a descrición técnica dun espazo arquitectónico. Dende o detalle construtivo. o edificio e a cidade. etc. a produtora galega convírtese na primeira factoría española que consigue tal feito. ladrón de mascotas. Jako. leva a cabo traballos de I+D nas técnicas de visualización por computador aplicadas a todos os campos da construción. eses avances xa se están a aplicar á realización da obra de animación Jako. Neste momento. O Siggraph 2004. Ademáis. ata a visión global do territorio. Ascension Tech. de forma permanente. o simulador de terreo civil que abrangue maior extensión resulta de grande importancia e goza de recoñecemento científico. desenvolvida por VideaLAB. tal como o mostra o feito de que estea presente en exposicións. Sony. como nun monitor estéreo. Trátase dunha maquinaria que non está comercializada no ámbito mundial e que lles permitiría tanto mellorar os procesos produtivos como introducir novos servizos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A estereoscopía é pois unha visión en estéreo. foi o marco elixido pola empresa galega Enxebre Entertainment para a exhibición das súas últimas producións audiovisuais en 3D estereoscópico. que combina imaxe real e imaxe sintética e que está destinada ao sector do entretemento. pero non é imprescindible. 200 A imaxe que se presenta é xerada en tempo real para mostrar a vista correspondente á dirección na que se orienta a devandita pantalla. A través dun convenio coa produtora Dygra Films.. a feira mundial máis importante das dedicadas ao mundo dos gráficos por ordenador. serve non só de guía para o estudo do estado actual. Canles e Portos. o Grupo de Visualización en Enxeñería e Urbanismo da Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Camiños. Do mesmo xeito. tempo real e alta resolución 199 . consistente na reconstrución virtual dos ámbitos urbanos máis significativos de cada unha das nove capitais europeas da cultura 2000. 200 . A produtora está a desenvolver o equipamento necesario para rodar producións audiovisuais en tres dimensións.unha aventura espacial na que un patrulleiro tenta revelar o misterio que ten aterrorizada a toda a galaxia: a desaparición das mascotas. o funcionamento de Capitais Virtuais 2000. Virtual Research. Na comunidade galega téñense creado algunhas das produción nestes novos formatos de xeración de contidos en 3D. Elumens. un capítulo dunha serie piloto en formato de alta definición. o Reality Center de Suíza ou o Reality Center de Reading (UK). como no Reality Center de Toquio. Pode formar parte dun sistema de realidade virtual. O Sistema Avanzado de Navegación sobre Terreos Interactivo (SANTI) é un proxecto de simulación do terreo en 3D en tempo real que mostra Galicia dende o aire a partir de tres requisitos básicos: interactividade. pasando pola ponte. xunto co Grupo de Sistemas Autónomos da Universidade da Coruña. permitindo cubrir por completo os 360º do ámbito que rodea o usuario . Os proxectos foron adaptados para traballar con hardware de casas tan coñecidas como InterSense. O VideaLAB traballou con varios sistemas de representación gráfica e con algúns trackers para captura de movemento. Outra das liñas de investigación nas que traballa a compañía. a través do Grupo de Investigación de Visualización Avanzada (VideaLAB). así como tamén é posible unha aplicación estereoscópica sen que se fale de realidade virtual. é o desenvolvemento dun sistema de edición non lineal. da Universidade da Coruña. posto que a montaxe e edición da imaxe 3D é tamén diferente dos sistemas convencionais. A aplicación Catedral Virtual de Tui. Con iso. senón tamén para a recreación do espazo en épocas pasadas. Dende 1993. vai ser proxectada no parque temático da Warner Bros en Madrid. que varía segundo se xira a pantalla en calquera dirección. VideaLAB desenvolveu o modelado 199 Aínda hoxe.

un sistema de realidade virtual inmersivo.3 O VÍDEO EN GALICIA Os inicios da vídeocreación en Galicia organizáronse arredor de produtoras industriais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA tridimensional do Pazo dos señores D'Abondo. senón por cineastas autodidactas que dispoñían de tecnoloxía profesional nas 201 A orixe do proxecto de Museo Vacío atópase na busca de creación de contidos para a futura Cidade da Cultura. Por outro lado. Manuel G.) e mesmo poder ver a outros usuarios que se moven e gozan do mesmo espazo de forma independente.. fume e aroma de incenso. investigando nos seus límites expresivos. Consecuencia destas investigacións foi a produción de dúas fitas tituladas Veneno puro (1984). da película O bosque animado. alternábase a produción industrial con pequenos experimentos persoais. 16 e 35 mm. mediante a aplicación de técnicas de iluminación por radiancia para a creación audiovisual en animación 3D. 203 O soporte electromagnético sería. nos que se explotan as posibilidades técnicas e visuais dos novos equipos. mediante unha mochila cun PC portátil e lentes de realidade virtual. con intención de relato e moi influídos pola vangarda do cinema e eran fitas do mesmo corte das que se estaban a producir no resto do Estado. fotografía. segundo Manuel González Álvarez. cunha posprodución elaborada e rigorosa. se ben. Grazas a un convenio de colaboración entre a Xunta de Galicia e a Universidade da Coruña. Arximiro García.) onde. moi próximos ao discurso da publicidade. de Xavier Villaverde (Vídeo Trama) e Denantes (1984). que consiste nun espazo real que está baleiro. Eloy Lozano.. Naqueles anos. Todos eles contribuíron á configuración dunha das características diferenciadoras do vídeo galego e é que as súas primeiras fitas non estaban producidas por artistas. Madarnás. interactivo e multiusuario. VideaLAB creou tamén o Museo Baleiro201. Outras producións son Amor amores (2004) ou Ritos e lendas da catedral (2004). Ambos os dous traballos foron realizados partindo duns recursos cinematográficos. Tamén é posible atopar influencias cinematográficas en Carlos Amil. 5. 202 203 209 . integrou na produción Cuatro escultores materiais e técnicas de diferentes soportes (cinema. O El pez que habla (2004) combina imaxe real submarina en 3D e imaxe sintética e foi rodada no Aquarium Finisterrae da Coruña 202 . Tratábase de pequenas cooperativas de creadores e afeccionados ao cinema e algúns deles levaban xa preto de dez anos filmando en súper 8. Na curta Cuento de Navidad (2001). ademais. a ovella negra da formación. pioneiro dende 1974 na realización de curtametraxes cinematográficas en 35 mm. de Manolo Abad (Espello Vídeo Cine). Antón Caeiro e outros. ambas as dúas da Coruña e xurdidas da iniciativa de antigos membros do grupo cinematográfico Imaxe. O novo soporte.. esta última realizada con motivo do Ano Santo 2004 e que combina imaxe real en 3D e imaxe sintética e que conta con efectos como vento. como en Mujer atrapada. Enxebre Entertanment produce vídeo estereoscópico e conta con varias realizacións de animación. a súa única posibilidade de profesionalización. transitable. obxectos. que terá continuidade en Noticiero espacial e en Jako y el ladrón de mascotas (2004).. vendo unha serie de contidos multimedia deseñados especificamente para este proxecto (espazos virtuais. xa que daquela ninguén vivía en Galicia da produción de imaxes. un oficial da patrulla espacial intergaláctica encargada de velar pola seguridade do cosmos e é. sons. que se está a construír en Santiago de Compostela. Xavier Iglesias. é un descoñecido malia a súa experiencia cinematográfica. sen fíos. tales como Espello Vídeo Cine (1982) ou Vídeo Trama (1983). sen códigos preconcibidos. conseguiu resultados creativos. arte. o usuario percórreo fisicamente e percíbeo como unha realidade circundante en tres dimensións. Algúns autores como Antonio Simón utilizan o soporte videográfico como unha posta en escena claramente cinematográfica. Un filme que foi proxectado no posto de Turgalicia na feira FITUR 2005. diapositivas. o vídeo. inicia a saga de Jako.

En canto ao contido e á temática destes vídeos. Os guións. A través de fontes documentais de variadas procedencias. que prescinde de particulares localismos 204 . algo máis tardío. Salvamento e socorrismo (1984). xerados nas orixes da produción videográfica en Galicia. Nalgunhas fitas utilizouse unha canción/texto como referente claro que lle proporcionaba unidade narrativa ao producto. Alberto Expósito. Durme Rainer estás morto (1986) de Antón Segade é unha particular homenaxe a Fasbinder. máis preocupados por certo tipo de comunicación directa. El final del romance (1991) e os vídeos de Antón Reixa. están. Cunha duración total de hora e media en diferentes minutados e ideada como apoio audiovisual da exposición. en 1982 o Ministerio de Cultura encargoulle ao cineasta galego Carlos Velo unha serie de dezaséis vídeos para a exposición Os españois republicanos no exilio. as artes plásticas ou o ensino. Xesús Vecino. concisos na narrativa e ricos na linguaxe. o carácter didáctico ten prioridade nestas producións. Son Ignacio Pardo. é posible observar como nalgúns deles se dá un compromiso evidente coa realidade galega. o que se buscaba era a adecuación do ritmo visual de imaxes e sons sen referentes concretos e. Unha das constantes no conxunto das primeiras videocreaciones galegas é a importancia do espazo sonoro e. Tamén en canto aos contidos e ás formas narrativas utilizadas se evidencia esta pegada. dá información e invita á reflexión sen dependencia dos restantes. a xulgar pola cantidade de videoclips realizados: Siniestro Total (1983). estaban ao servizo dunha sutil narración asociativa. Xosé Abad móstrase fascinado pola fotografía en Gris Púrpura (1991).LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO súas propias empresas e para os que o vídeo non era soamente un novo oficio. é a primeira videocreación deste autor. son dúas viaxes pola Galicia actual. Pgbellas. Antón Segade. de Antón Reixa. o autor. Queda patente a influencia do cine na formación dos autores de vídeos galegos. da música. no que a través dun ritmo endemoñado e unha eficaz utilización dos efectos se lles pasa revista aos procesos de transformación e cambio que se produciron no país naquela década. . posuídos da verdade cara ao espectador. ou na videoinstalación LA (1987) de Pgbellas. Sexo Macumba (1985). Por outro lado. A liña formal do conxunto rompe en Homenaje a León Felipe. noutros casos. Nos seus traballos parece haber unha menor preocupación pola historia e unha maior énfase na envoltura formal. universal. Ai amante (1988). sen referentes culturais nacionalistas. procede de ámbitos tan heteroxéneos como o deseño. especialmente. Cada un dos seus vídeos ten autonomía propia. tras a que funda a súa produtora Vídeo Esquimal. de Xavier Villaverde e Antón Reixa. Manuel Abad. Alicia en Galicia caníbal (1984) e Galicia sitio distinto (1988). de Manuel Abad. realizado entre 1973 e 1975 en formato cinematográfico e que Velo inseriu neste conxunto para enriquecer o resultado global. pola contra. Soneira/Briset. Xosé Búa. celebrada en Madrid en 1983. entre outros. Xavier Villaverde homenaxeou dunha forma peculiar o thriller policial en Viuda de Gómez e hijos (1984). que atrapa comodamente o dramatismo daquel tempo. senón tamén un territorio de exploración e investigación persoal. elabora un ensaio sobre o suicidio na sociedade galega. Mateo Meléndrez. mentres que noutras. mentres que outros autores se interesan máis pola investigación sobre estruturas formais. O segundo grupo de autores. En Bremen Onde (1986) de Briset/Soneira e 24x25 (1984) de Antón Caeiro os fragmentos de cinema afeccionado relaciónanse directamente co obxecto central da obra. Pedro Losada ou Xose Abad. sobre todo. aínda que admitindo un 204 Denantes (1984) é un dos primeiros vídeos que toma Galicia como marco referencial para abordar un tema universal: Galicia era a comunidade que rexistra un maior número de suicidios da península. o terror e King Kong en Veneno Puro (1984). con formato de videoclip. publicidade e televisión). O discurso hiperfragmentado da televisión aparecía en 365 (1992). No resto das obras é posible atopar outros temas como a relación da música coa experimentación formal e a presenza dos propios medios de comunicación (cinema. Antón Reixa. Nela propón un percorrido irónico e divertido por algunhas das constantes esquizofrénicas do país galego e conta coa música dos Resentidos e a especial capacidade de comunicación persoal de Reixa.

a cultura (Poetas sin retorno.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA visionado cronolóxico. Baixo o título xeral de Seis olladas de Compostela outros tantos realizadores tentaron recrear a esencia da capital compostelá. destinados ás televisións locais e autonómicas. como a cidade construída. Antón Reixa produciu xa en tempos máis recentes numerosos videoclips. Los niños de Morelia. producida por Portozás Visión (actualmente Filmanova) para Canal + España. escrita e dirixida por Reixa. México 1939. centros científicos de investigación e centros de ensino. Siniestro Total. Trátase dunha intervención videográfica e musical sobre o Pórtico da Gloria da Catedral de Santiago de Compostela. Adios a la república). En total. coa mestura de técnicas e recursos visuais. administracións públicas. La Guardia. Plan de recuperación de ríos de Galicia (1997). 211 . as películas serie B norteamericanas dos cincuenta e os filmes xaponeses de mostros. Hombres G. entre os que destacan os realizados para Joaquín Sabina. Para a escenografía de Genoma Tour '99 (1999-2000) Triade Comunicación de Empresas crea un conxunto de doce pezas que supoñen máis de 75 minutos de imaxes inspiradas na estética do cartelismo soviético de principios do século XX. na que se mostra a vida oculta nas brañas galegas 206 . El latido de la braña (1996). Ricardo Boo e Manuel Palacios asinan os demais traballos. Los Enemigos. documental no 205 206 Outros realizadores como Isabel Coixet. Producciones Federico de la Peña está especializada na produción de documentais de natureza. Nación Reixa. cidade virtual na que se atopa a Gran Plaza Asimov. En nombre de la infanta Carlota (2002) vén ser unha realiación audiovisual do musical do mesmo título. Os peregrinos é unha destas creacións 205 . Divinas palabras. máis dunha hora e media de imaxes que. Na videocreación para a escenografía Mecanisburgo (2000). asociacións municipais. Triade crea unha praza para cada unha das cancións que interpreta o grupo Aviador DRO na súa xira 2001. Vida cotidiana. Vida política. a meta final. chega ao cumio do Monte do Gozo e divisa Santiago. ademais de dispoñer dun completo arquivo de imaxes en sistema Betacam SP sobre fauna e flora de Galicia. malia que a maior parte delas combinan este tipo de produtos coa produción televisiva. Homenaje a Luís Buñuel. integrados nun bloque sobre a vida do exilio arredor de 3 criterios temáticos vinculados entre si: a historia e a política (El éxodo y el llanto. Algunhas das súas principais producións son: Gonipterus. Vida cultural. Pintura y poesía. en xaneiro de 2002. Entre algunhas das producións audiovisuais que se realizaron ese con motivo están seis traballos de videocreación impulsados por Canal +. enemigo del eucalipto (1996). como un faro ou final dos camiños da historia. buscan a expresión dun mundo compacto e coherente co discurso anarco-científico do grupo. Rosendo. Dos músicos) e os personaxes (Lázaro Cárdenas. Homenaje a León Felipe. Durante o ano 2000 a cidade de Santiago de Compostela ostentou a condición de Capital Cultural de Europa. Os Resentidos. Danza Invisible. empregando imaxes 3 D para ilustrar as xentes e os lugares de Mecanisburgo. Mikel Erentxun. Luz e Esclarecidos. un vídeo musical realizado por Triade. E que recibiu o Pemio Divulgación da Casa das Ciencias da Coruña. Un arquitecto). Antón Reixa. Gran Plaza Asimov (2001). encarnado polo actor Francis Lorenzo. Tres pintores. Varias son as empresas dedicadas á produción videográfica en Galicia. ¿Estarán vivos? ¿Serán de pedra? (2000) é unha vídeo creación. presentando un índice de especialización medio ou baixo. publicitaria ou mesmo cinematográfica. recrea o mundo do grupo tecno Aviador DRO. O peregrino. Manuel Iglesias. documental que mostra por vez primeira a praga do gurgullo do eucalipto. O realizador ourensán Xavier Bermúdez tenta axudar a descubrir Compostela. Duncan Dhu. Cabaret Pop. levada a cabo por Formato Producciones e estreadea no Teatro Madrid.

A produtora proxecta en actuacións con música vídeos propios baseados en loops de imaxes postproducidas. ou Los molinos tradicionales de Pontevedra. videocreación. o vencedor foi JVC e. celebrado o mes de xuño en Barcelona pola revista SCOPE. como A cultura dos castros (1994). que xoga a clase obreira na conformación e desenvolvemento da sociedade europea nos séculos XIX e XX. El relevo histórico (1998). moitas veces esquecido. Baixo o nome de DSK.3. Despois de varios anos de loita. Siniestro Total. Manuel María da Terra Chá. videoclips. con A vida nas augas doces a través do microscopio. 5. capital de Occidente.1 A distribución videográfica e de DVD en Galicia As videocaseteiras fixeron a súa aparición a mediados dos setenta. Sony creara o sistema Betamax e JVC. talk show e televisión interactiva. ¿Volverás? (2002) é un videoclip de animación realizado para Elefant Récords. ademais de Cambalache. A mensaxe das estrelas (1995) ou Expresionismo (1998).LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que se recolle un estudo sobre o acondicionamento dos ríos de Galicia. e composto de cinco cápsulas dun minuto. mar y crista. o VHS xa se impuxera como estándar. Ringo Rango é unha produtora de Antón Reixa. fundamentalmente de carácter educativo ou corporativo. Jean François Millet. premio AGAPI 1999 ao mellor vídeo industrial ou corporativo. Ibisa TV produciu A sal da terra (1998). Iris Produccións está especializada na realización de diferentes producións en soporte videográfico. Ophiusa tamén conta cunha ampla experiencia na produción videográfica. que se detén tanto nos que aínda están en uso coma nos que pasaron a unha situación de abandono ou de ruína. ou El derecho a la formación permanente (1996). exposicións ou mostras de arte. Sabina. ciudad bimilenaria. Juan Lesta e Belén Montero actúaan como realizadores-directores de proxectos audiovisuais relacionados coa música ou a arte: vídeo en tempo real para concertos en directo. 1989 e un longo etcétera de vídeos de tipo cultural e biográfico. piedra. non compatibles entre eles. coplas e romances de cego. Compostela. Noutras ocasións. boa vila. combina diferentes disciplinas para intervir en espazos. O seu videoclip Twin Power obtivo o Premio do Público no Festival de Videoclips Nacionais. para cuxa produción e desenvolvemento aplicou tecnoloxía da televisión dixital e multimedia. Los Secretos ou Rosendo. creado para a televisión do metro de Barcelona. Sony aceptou a derrota e comezou a desenvolver as súas propias videocaseteiras baseadas en VHS. un proxecto consistente en cápsulas de docuficción sobre a historia do século XX. la ciudad del oro. Saúde laboral no sector da pizarra ou Saúde laboral no sector do metal en Galicia para a formación en prevención de riscos. sobre Compostela-Porto-Salamanca. Las Espigadoras nun retrato de mariscadoras nunha ría contaminada polas empresas do petróleo. Ourense. Bailando (1999) é unha encarga da empresa discográfica Chewaca e o seu grupo Astrud. para 1985. Durante a década dos oitenta houbo unha feroz batalla entre ambas as dúas compañías para impoñer a súa norma. sobre a historia da clase obreira galega dende as orixes do sindicalismo ata os conflitos obreiros dos anos 70. videoinstalacións. que continúa coa produción de clips de artistas españois. o VHS (Vídeo Home System). María Pita: 1589. como Duncan Dhu. Luz Casal. Lugo. cando dúas compañías empezaron a perfeccionar os seus propios formatos. La Coruña: luz. Igualmente. . Cantos. Golosinas (2000). Pontevedra. Memoria de rosas: A ruta de Rosalía de Castro. La herencia de Germinal (1998). eventos. as capitais europeas da Cultura (do 2000 ao 2002). A videocreación 1848-2002 (2003) foi realizada por encarga do Museo do Mar de Galicia para a exposición Olladas oceánicas 2003/4 e consta dunha peza que describe a transformación do cadro do artista francés. 24 h na canteira. sobre o movemento sindical o papel. etc.

nesta ocasión. En 2003. un 65. aínda que este incremento é menor ao que se produciu en 2002 con respecto ao ano anterior.2 millóns de euros (por debaixo dos 74. o sector videográfico mostra sinais dun cambio estrutural.0 en 2003.5 en 2003.6 millóns de euros (fronte aos 43.7 millóns do ano 2002 aos 281 millóns de euros no 2003. Como aconteceu coa música.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA O panorama actual deste mercado ofrece unha contenda similar. O gasto en vídeo dos consumidores europeos ascendeu a 12. segundo se reflicte no Anuario de las Artes Escénicas. no que a compras se refire. descenden os principais indicadores. a evolución tamén foi positiva e. Non obstante. apoiado por Sony. debido a esa evolución positiva do DVD como novo soporte. o gasto en alugamentos de VHS descendeu un 39. Así. O formato VHS segue contando cunha presenza maioritaria. mentres que as de DVD se cifraron en 8.537 millóns en 2003. o gasto en alugar DVD pasou de 927 millóns de euros en 2002 a 1.6%. os que se enfrontan son o estándar Blu-Ray. Así. o sector de vídeo. novas tecnoloxías viñeron empurrando con forza. as cifras mostran unha evolución claramente positiva: o valor das vendas aumentou de 160. Respecto do alugamento. Estes datos indican que cada vez son máis as casa nas que cohabitan o reprodutor de VHS e o do DVD. O actual mercado videográfico está en plena reconversión. Este proceso fixo que a industria videográfica se revitalice e se incremente o gasto en audiovisual dos fogares europeos.8 millóns. JVC e Philips e o formato HD-DVD.8% máis.087 millóns. as cifras do novo formato foron superiores aos de VHS. o número de títulos editados para a venda directa diminuíu e os ingresos pasaron dos 160 millóns de euros en 2002 aos 102.6 de 2002) e se realizaron 41 millóns de transaccións.5 millóns de euros. O reprodutor de DVD vaise impoñendo: o 34% contaba cun no ano 2003. o que supón 53. Musicales y Audiovisuais.015 millóns de euros en gasto de fitas magnéticas. tratando de ocupar o espazo industrial e económico que conseguiu a industria videográfica nestes anos: unhas quedaron no camiño e non lograron os seus obxectivos e outras aliáronse con ela para saír mutuamente favorecidas. que está impulsando aos consumidores europeos ao gasto neste novo soporte. da SGAE 2004. 213 . ata situarse nos 1. a industria videográfica está a sufrir un proceso de renovación da tecnoloxía da imaxe. que caeu dos 13. En alugamentos tamén se percibe a substitución progresiva do formato VHS polo DVD.4%. baseado en láser azul. o futuro preséntase ameazante e os retos aumentan para poñer a proba os profesionais. Pero con Internet e outras posibles iniciativas empresariais. no referido ás compras de DVD. o que supón practicamente triplicar as cifras de VHS.665 millóns de euros en 2003. apoiado por NEC e Toshi. O número final de DVD vendidos aos consumidores case se duplicou. se en alugamento de VHS se obtivo unha facturación de 52. Dende que comezou a desenvolverse a tecnoloxía do vídeo. O sistema de vídeo dixital posúe a súa propia loita para definir quen quedará co estándar do DVD de alta definición.5 millóns de 2002) e 207 2. porcentaxe que case duplicaba o do ano 2002.6 millóns de unidades en 2003. pola substitución do formato VHS no soporte dixital DVD. ata os 383. O principal protagonista é o DVD. En cambio.2 millóns en 2002 aos 10. ao pasar dos 11. A evolución desta cifra é paralela á do número de fitas vendidas aos consumidores. un 13.026 millóns de euros. no que se refire ao alugamento de DVD estas cifras foron maiores: obtívose unha facturación de 99. As cifras indican tamén o forte poder adquisitivo daqueles que xa teñen reprodutor de DVD e que están a acumular películas nestes anos iniciais. vinculada á introdución do DVD. No que se refire ao mercado de compra de VHS. Tamén en España. Sumando estes datos. A historia repítese e. aínda que en regresión a favor do DVD.1% máis que en 2002. cuxo gasto chega a cuadriplicar o do VHS 207 .9 millóns de unidades no 2002 aos 22. experimentou unha evolución favorable: creceu un 19. por primeira vez.

tras impoñerse na venda. fotos da rodaxe e 5 cancións de Hai Un Paraíso. as asociacións de videoclubs e a agrupación de almacenistas (Anemsevi) puxéronse de acordo para promover unha campaña publicitaria do vídeo e do DVD de alugamento que lle transmita ao consumidor final a existencia dunha alternativa para o fogar que reúne unha serie de vantaxes claras respecto da oferta que fan as demais alternativas (o cinema. edítase en versión orixinal con subtítulos en 6 idiomas (castelán. aínda que foron estreadas puntualmente nas pantallas de cinema e viñeron obtendo repercusión en distintos festivais internacionais. A estes dous títulos uniráselles El desenlace. Así. francés. como traballan. que poderá beneficiarse do apoio publicitario que recibiu o cinema pouco antes. o que lle axuda ao espectador a coñecer cada membro da formación galega. A longametraxe musical-documental de Vía Láctea sobre o grupo folk Luar na lubre. o mercado do alugamento ascendeu a 151. o que supón a asimilación definitiva desta nova tecnoloxía por parte dos españois. é dicir. as distribuidoras respectan as ventás e ata que as películas de estrea cheguen ás canles dixitais deberá pasar un ano. nas canles de pago. poderán velos en cuestión de semanas pola pequena pantalla. as biografías dos seus protagonistas. no que a mensaxe que se lle transmite ao espectador é que os éxitos cinematográficos que nestes momentos están nos cines. 208 209 Os tres filmes foron escritos e dirixidos por Juan Pinzás e producidos por Pilar Sueiro. Vía Láctea Filmes. a película combina a música de Luar na Lubre con impactantes imaxes de Galicia. De feito. Ao longo dos seus 80 minutos. outro tanto antes de que pasen polas canles dixitais de pago.8 millóns de euros no 2003. que afirma que xa aluga o 80% das súas películas en DVD. Así pois. favorecendo así ao vídeo. polo que inclúe as opcións Dolby Dixital SR 5. Agás casos puntuais. tempo máis que suficiente para explotar con habilidade a película no mercado de alugamento e mesmo no de venda directa. A maioría das compañías videográficas. editouse en xuño do 2004 en DVD. entre medias. en que se inspiran para a composición dos seus temas e o porqué do éxito que os levou a converterse en referencia do movemento folk máis alá das nosas fronteiras 209 . as letras das cancións. o tráiler promocional. titulado Un bosque de música. sobre todo.4 millóns de 2002). As dúas fitas permanecían inéditas en vídeo e DVD ata tal data en España. o DVD de Un bosque de música inclúe contidos inéditos. a televisión e.5% máis que no 2002. A confusión que se trata de crear no espectador-consumidor pasa por facerlle esquecer que. Segundo os analistas. Warner Music foi a responsable da distribución do DVD desta obra dirixida por Ignacio Vilar. ambas as dúas de Juan Pinzás. un 28. Se. portugués. como é probable. as vendas en DVD poden marcar o éxito ou o fracaso comercial dunha produción. En total. as canles dixitais). polo que esta última comercializará en España e Andorra. A produtora Atlántico Films asinou un acordo coa distribuidora e produtora de vídeo e cinema Manga Films. o formato de DVD tamén superou ao VHS no ámbito de alugamento. as dúas películas producidas por Pilar Sueiro dentro da vangarda cinematográfica Dogma 95: Érase otra vez e Días de voda. . un filme rodado en outono do 2004 e que pecha a triloxía oficial Dogma'95 do cinema español 208 . está o videoclub onde pode alugar as novidades en cuestión de cinco ou seis meses.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO realizáronse un total de 48. serviu para revitalizar o mercado. Entre os extras do DVD aos que se poden acceder dende o seu completo menú. esencial para gozar ao máximo da música que preside a longametraxe.1. destacan o making of (como se fixo). a aparición do DVD. a primeira de carácter monográfico sobre un grupo español que se filma en Galicia. lonxe de prexudicar a industria cinematográfica. Estase a asistir ultimamente a un bombardeo publicitario por parte destas últimas. gravadas durante a filmación da fita. case tanto como a venda de entradas en salas. inglés. en vídeo e DVD. estas ventás tenden a acurtarse. como se formaron. alemán e italiano) e os seus creadores puxeron especial interese na calidade do son. información sobre o grupo e sobre a produtora de Un bosque de música. o ciclo rebaixarase igualmente para a súa explotación en salas cinematográficas. Respecto da película que se estreou nos cines o 19 de maio do 2004. Outro dato relevante é a da empresa Blockbuster. Dolby Analóxico e Estéreo.6 millóns de alugamentos (moi por enriba dos 23.

A demanda de documentais e de series clásicas en DVD segue sendo minoritaria. Nun mercado onde os reprodutores de DVD se aproximan ao 50% de penetración. e un nicho para cada tipo de programa de TV. que contou cun orzamento duns 300. P3K: Pinocho 3000.000 euros para a súa produción. Os estudios de Hollywood foron os principais beneficiarios do boom da TV en DVD. Miss Marple e Poirot. As viaxeiras da lúa. en vez dun estante cheo de vídeos. algunhas optan por implementar outras estratexias de distribución. non é de estrañar que exista unha oferta duns 900 títulos. as empresas ubicadas en Galicia e dedicadas á distribución videográfica son 3. A pesar do escaso apoio que a fita obtivo nalgúns medios de comunicación especializados no mundo do cinema. coa consecuente necesidade de ver os episodios perdidos e de "engancharse" á trama tempada tras tempada. senón tamén os seus éxitos de todos os tempos. como as obras británicas Monty Python. Aínda que moitas televisións estadounidenses aproveitan as sinerxías dos grandes estudios aos que están afiliadas.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA El Cid. Los vengadores.8 millóns de Euros con 39 empregados. senón tamén a series alleas. que creou a súa propia marca dentro de EE. a lenda. a El señor de los anillos: El retorno del rey. e facturaron no 2003 11. distribúese en DVD a través dunha coidada edición. foi emitida pola TVG e a súa canle internacional. que foi galardoada co Goya á Mellor Película de Animación en 2004. Con respecto á distribución de vídeo e DVD. pero aínda así os distribuidores afirman que os ingresos poden ser significativos. 211 215 . a primeira grande obra de Filmax Animation que obtivo o Goya á Mellor Película de Animación no ano 2003. incluíndo clásicos estranxeiros.. e foi distribuída nos centros galegos de todo o mundo. comercializouse en DVD destinado exclusivamente ao público infantil. tanto físicas como por correo ou en Internet 210 . A televisión desembarca cada vez con máis intensidade no mercado do DVD. grazas a un convenio subscrito coa Consellería de Emigración. o Nadal de 2003. outra das películas saídas da factoría de Filmax Animation. UU. unha serie de docuficción. o público respondeu bastante ben a esta ambiciosa proposta destinada a compracer a toda a familia. un montante que ten moito que ver co feito de que a nosa Comunidade conte tamén cunha das grandes videodistribuidoras do ámbito estatal. Guardianes del espacio. nas que se enfrontou. O secreto semella estar en identificar primeiro aqueles programas cunha base de seguidores incorporada. 210 Outra opción é a de Arts and Entertainment Television Networks. De acordo cos fabricantes deste formato. non só para lle dar saída ao seu catálogo de ficción. contratando distribuidores independentes en todo o mundo para vender os seus documentais ou mesmo recorrendo a tendas propias. (A&E Home Video). de Ibisa TV. UU. entre outras. e proba diso é que conseguira recadar ao redor de tres millóns de euros unicamente en España e nunhas datas. o recente interese polos DVD sobre TV débese principalmente á comodidade de ter unha tempada completa en catro ou seis discos. foi a primeira do seu xénero que se comercializou en DVD bilingüe en videoclubs e grandes superficies de Galicia211. xa que producen e controlan a maior parte da programación televisiva e teñen as súas propias distribuidoras. para despois ir convertendo os principais consumidores en coleccionistas de espazos de TV. onde os produtores e distribuidores de contidos están a lanzar non só as series máis recentes das networks e as canles de cable. ata hai pouco territorio exclusivo do cine. A isto habería que engadir a proverbial calidade de fidelizar que teñen as series. As viaxeiras da lúa. Este fenómeno é especialmente masivo en EE.

12 10 8 6 4 2 0 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 Títulos comercializados Puesto en el ranking español de títulos comercializados Trátase de Papillón Films. como son a distribuidora de vídeo e DVD Cameo e o consorcio de exportación de cinema español e latinoamericano Latido. as empresas Tornasol Films. unha compañía situada en Cambre (A Coruña) e dedicada exclusivamente á distribución de títulos de cine pornográfico en formato VHS e DVD. o soporte publicitario cine é o segundo medio que máis crece —un 5% sobre as cifras do 2002. En efecto. unha nova compañía independente que xestiona contidos videográficos e ten como misión liderar a comercialización e difusión de obras cinematográficas independentes de autores españois. mediante a adquisición de licenzas. Continental Producciones e Alta Films. que distribúen o produto da maioría das compañías que operan en España. centrándose nas comunidades de Galicia e Asturias. Tamén abordará a difusión de contidos a través das novas tecnoloxías. segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004—.6 millóns de euros. Ademais. o terceiro en 1999 ou o sexto no 2001.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Títulos comercializados por Papillón Films nos últimos anos e posto no ranking de distribudioras de vídeo según o número de títulos comercializados.9% dos medios convencionais. . O seu catálogo actual é incomparable a escala mundial pola extraordinaria variedade dous seus títulos. 5. constituíron Cameo Media. documentais.4 A PUBLICIDADE O cinema é un produto cultural no que a publicidade tamén está presente cumprindo un papel fundamentalmente de apoio. A fortaleza da empresa e o éxito da súa política de comercialización queda patente no cuarto posto que ocupou no ámbito español en 1997. xunto a Juan Carlos Tous. que fora director da división de vídeo e DVD de Manga Films. que abranguen a totalidade dos xéneros. no que se refire ao número total de títulos comercializados no mercado español. Segundo os últimos estudos. Wanda Visión. obras de teatro e musicais nas canles videográficas tradicionais e mediante novos medios de difusión. o 0. aínda que ocupa o oitavo e o último lugar no ranking publicitario por volume de negocio. na actualidade o grupo Continental abriu novas liñas de negocio que lle permitirán participar activamente nas distintas ventás de explotación de obras audiovisuais. Papillón é o indiscutible líder deste sector no segmento de calidade en lingua española. con 47. Pola súa banda Estévez Seven e Estevez Entertainment son o resulutado da iniciativa dun antigo profesional do mercado videográfico que foi consolidando senllas empresas con sede en Vilagarcía de Arousa.

A súa transmisión conxunta de palabras. En Galicia estas experiencias de mesocomunicación datan de principios dos noventa. En: A Trabe de Ouro. No momento de aprobarse a Ley 41/1995. o medio máis estimulante debido á súa evolución. A súa utilización sirve indirectamente para promocionar á empresa fabricante do producto. Ambos os dous medios comparten a aspiración do anunciante de poder colocar a súa mensaxe dentro da propia programación. o electrodoméstico imprescindible ou a forma de entretemento máis estendida no mundo desenvolvido. do medio onde máis se inviste en publicidade. quizais. xa que representou o 41. Amorós (1999) “La imagen cinematográfica como soporte publicitario. merchandising225. autopromocións221. pódese falar tamén dunha evolución motivada pola prioridade de responder ás necesidades de rendibilizar a súa presenza no medio. A. Santiago de Compostela: Fundación Sotelo Blanco. É habitual que todos os textos e discursos sobre televisión comecen por afirmar que é o grande medio de comunicación actual. en 1980. En: VV. Aproximación histórica al fenómeno desde Galicia”. ou ben se insiren entre os diferentes espacios televisivos Neste caso a marca e o producto aparecen identificados. sinais convencionais e movemento desafía barreiras territoriais. productos publicitarios. páx. converten a este medio nun obxecto de estudo interesante. sobreimpresións222. televisión privada comeza a operar en 1990 e. que irrompían abrindo novos espacios para a comunicación audiovisual 214 . etc. Nº 44: 33-51. conscientes diso. Posteriormente entraron en escea as televisións autonómicas. A transformación dunha televisión en réximen de monopolio público a una televisión de oligopolio públicoprivado 215 .AA. ao tempo que nun campo de máxima complexidade á hora de aconsellar unha compra eficiente. En España o monopolio televisivo ráchase coa chegada das televisións locais. promoción folclórica. explicita ou implícitamente. o medio rei. xa que é o propio presentador ou unha terceira persoa quen o di. Ten as mesmas características que o spot pero a súa duración é menor (entre 10” e 20”) 215 216 217 218 Trátase dun spot de longa duración (entre 1´30" e 3’) emitido no bloque publicitario no que se amosan os procesos técnicos. servizo ou causa tamén durante o desenvolvemento do programa. 213 214 A televisión de Cardedeu (Barcelona) foi a primeira en emitir baixo o amparo administrativo que outorgaba naquel momento a Generalitat de Catalunya e o Tribunal Constitucional. institucional. La publicidad en televisión. Forman parte dun bloque publicitario que interrumpen a programación. 212 A.6% do investimento en medios convencionais do 2003. de 22 de diciembre. a pouco utilizada publirreportaxe218 e os patrocinios televisivos219 xurden novos formatos como . ficción publicitaria226) e os printers227. en lugar de nos espazos reservados á publicidade 213 . de 27 de decembro de 1995) existían máis de trinta televisións na comunidade galega. na outra mensaxe incorpórase ao contido do programa. ademais. finalmente. composición dun producto de xeito moi específica. como escaparate para publicitar determinadas marcas e. 221 217 . 220 Espazos dedicados á promoción dun produto. prodúcese a multiplicación da oferta por satélite e cable. A colocación do produto ou product placement é unha práctica frecuente en cinema. a partires de 1983. cunha mensaxe ao inicio e/ou ao final dun programa ou unha información na que se cita expresamente a marca patrocinadora. A súa duración oscila entre 20"e 30". patrocinios encuberto (bartering223. avantaxas. político. culturais e tamén ideolóxicas e sociais. aínda que a súa duración en emisión é moito menor. Tempo de emisión na grella no que se amosan as avantaxes dun produto a través de mensaxes publicitarias. o medio cinematográfico serviu para promover. Para os investigadores de audiencias é. para ofertar a película como forma publicitaria. un semellante ao de radio. Pontevedra: Diputación de Pontevedra. product as telepromocións placement . O principal obxectivo que perseguen os anunciantes é que os seus produtos cheguen ao maior número de espectadores posible. de Televisión Local por ondas terrestres (BOE nº 309. Ao longo da historia. Cando é o propio medio o que anuncia os seus propios produtos ou programas na grella da súa programación. 219 De dous tipos. Fronte ao tradicional spot flash publicitario 224 217 220 216 .o . Trátase. publicidade comercial. poden adoptar algunha forma de concurso e incluír a participación da audiencia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Dende os comenzos do cine son moitos os directores que fixeron uso do soporte da Sétima Arte cunha finalidade exclusivamente publicitaria en tódalas súas modalidades 212 : ben sexa como promoción turístico-publicitaria. As cadeas de televisión. imaxes. segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004. 123-133. soporte publicitario-propagandístico. Amorós (2000) “O sistema televisivo no Estado Español: visións políticas das Leis”. Publicación Galega de Pensamento Crítico. sons. sobre todo. Esta mesma función cúmplea no medio televisivo o anuncio. establecen as súas tarifas publicitarias máis caras nos programas de maior audiencia. En canto ás formas publicitarias dispoñibles para o anunciante.

As canles que emiten en aberto obtiveron uns ingresos por publicidade que.500. melloraron os en 2002. ata situarse en 12.2 millóns de euros.500. Todas as cadeas.000 1. a pesar do incremento en insercións publicitarias en televisión.000 1. onde a marca anunciada ocupa o espacio visionado. os medios non convencionais. En cambio. como é o caso de televisión.4%.7 millóns de euros.00% 8. superando o estancamento do período anterior. publicidade e entretemento.000.3 millóns de euros. Tele 5 volve situarse á cabeza da cadea que máis anuncios emitiu. tanto nacionais como autonómicas. 224 Consiste na compra de espazos publicitarios inseridos na imaxe dun soporte audiovisual. A marca pode ser ou non claramente identificable. Tamén aumenta de forma 222 Inserción en pantalla da marca.000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 TVG Total TVG/Total 16. alcanzaron os 6. pois moitas das veces o produto se fai recoñecible ao espectador a través do envase (forma.9%.6 millóns de euros.000 500.) Trátase de crear produtos promocionais dunha marca.000 2.556.00% 14. Só un dos medios convencionais decrece. Preténdese con esta modalidade de patrocinio encuberto e indirecto chegar a un público consumidor mais xeralista. con incrementos superiores ao 10% respecto do obtido no ano 2002. etc. un 6.315.500.5% máis ao investir 2. cun 15. en todos os casos. os medios convencionais. se ben estes incrementos presentan variacións segundo as distintas televisións 228 . Estes datos seguen demostrando que as cadeas de televisión teñen que incrementar o seu oco publicitario para mellorar ás súas contas de resultados.00% O número de anuncios emitidos nas cadeas españolas durante 2003 foi de 2. un 6.436 minutos.00% 0.00% 2. e é precisamente o cinema. segundo o informe anual de televisión da axencia de medios Media Plánning.6% máis que en 2002. Esta modalidade destaca porque inserta no mesmo relato a mensase publicitaria.00% 4. de modo que o telespectador o ve. cor.677.000 3. Confírmase a tendencia á alza que vén experimentando dende 2003. pero que non gardan relación directa co produto anunciado orixinalmente.000 2. 223 Corresponde a unha modalidade de patrocinio encuberto onde o anunciante merca un espacio televisivo que logo venderá a unha canle de televisión ou productora co fin de inserir nel os seus espacios publicitarios ou productos. 229 . 3.7% do PIB.846.00% 10.00% 6.8% máis que en 2002.693. obtiveron un volume de negocio que ascende a 6.2 millóns moi significativa o soporte Internet. Canal+ e o conxunto das canles autonómicas tamén viron como se incrementaba de forma importante o investimento publicitario. Pola súa banda.85% máis que en 2002) e ocuparon 741.152.9%.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución de GRP`s da TVG. cun incremento do 3. Non obstante.000. o slogan ou calquera elemento publicitario. 228 229 A esta cifra de ingresos publicitarios das cadeas hai que sumar os procedentes doutros eventos publicitarios que aparecen en pantalla. é notable o incremento experimentado por outros medios. subindo o 10. A partir de datos ofrecidos por Infoadex.111. un 18. ao tempo que mira o seu programa. como os SMS ou os 906.00% 12. 227 Cando determinadas marcas comerciais aparecen nos títulos de crédito dunha producción xa que son colaboradoras prestando o seus productos. Na repartición por medios. cun total de 277. Os ingresos obtidos por publicidade das televisións en España foron de 2. porque a ficción publicitaria busca a mistura de xéneros rompendo as barreiras entre información. aumentaron o tempo dedicado á publicidade. a audiencia mantívose.22% máis que no ano anterior. 225 226 Probablemente sexa esta a forma de patrocinio encuberto máis achegada á ficcionalidade televisiva. O nome da marca aparece nos títulos de crédito finais ou ben utilizando un printer ó rematar o programa.000. . o mercado publicitario en 2004 ascendeu o 6. que pode ser ou non consumidor tamén do poduto anunciado.071 (un 16. un 1.

os spots das marcas galegas adoitan ser emitidos na nosa lingua e obsérvase unha tendencia crecente das empresas de fóra de Galicia e das multinacionais a galeguizar a súa publicidade na TVG.8% (un 21.19% Fuente: Anuario 2003 da SGAE. a).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Evolución do número de spots publicitarios na Televisión de Galicia.008. e os seguintes comerciais a marcas de implantación estatal.434.211 1. 1996-2003. Entre os principios que marcan a programación desta emisora autonómica están a promoción e difusión da cultura e a lingua galegas.071 5. Dende hai tempo. deste grupo. xusto ao final do acto de inauguración 231 .84% 6. as investigacións cualitativas de audiencias mostran a inestabilidade do consumidor televisivo en España. No ano 1985. os anuncios en idioma galego non foron producidos inmediatamente. que fai outras cousas durante a emisión do bloque. un 37. A partir dese fito abríase a posibilidade. Este aumento supón un 10% máis de investimento publicitario que o ano anterior e continúa así a tendencia iniciada en 1995. Pero a pesar desta explícita regulación. Pero a Televisión Española non foi de entrada un activo promotor de publicidade televisiva autóctona.628 7.230 2000 88. Artigo 16. Os anuncios deste inicial bloque publicitario foron difundidos na orde que a continuación se indica: Coca-Cola.43% 6. así como a defensa da identidade da nacionalidade galega 230 .58% 7.411 2001 92. Cerveza San Miguel. O primeiro bloque de anuncios publicitarios producidos e realizados en galego foi emitido durante a xornada de lanzamento da Televisión de Galicia. de promover unha publicidade rexional televisiva que comezará a aparecer timidamente.62% 7. Principios de programación.959 1998 91. de 11 de xuño de 1985) .588. mentres que o mes que rexistra menos publicidade na pequena pantalla é agosto.Capítulo IV (Programación e control). Sección 1ª.805. 231 219 .999 2. O primeiro anuncio corresponde á multinacional Coca-Cola.111. do 11 de xullo. unha das marcas máis coñecidas e máis publicitadas do mundo. en Santiago de Compostela. 5. con datos extraidos de SOFRES.378 1. segundo datos de Media Plánning. Nocilla e Donuts.00% 6.87% 1. do monopolio nacional.405 1. Na actualidade. Cola Cao. cando a media de emisión de tempo de publicidade era a metade da actual.3% cambia de canle. pero non será ata 1974 cando adquiere funcións plenas como Centro Rexional e comeza a emitir desconexións nas que se poderá incluír publicidade. ata a irrupción no contexto galego da televisión autonómica. o 56. A cadea gozaba.1 A produción publicitaria en Galicia O Centro Territorial de Televisión Española en Galicia inaugurábase o 25 de xullo de 1971. comeza as emisións a TVG nos estudios de San Marcos. Un estudo de AEDEMO. Un estudio de Carat sinala que a media de emisión publicitaria televisiva en 2004 foi de 32 horas ao día.737 2002 111.4.01% 5. aínda que o custo de produción e emisión dos anuncios limite en boa medida os posibles clientes publicitarios rexionais de TVE-G.778 2003 123.838 1997 90.5% exponse á publicidade e.180 1.255 1.023 1. un 21. e non existía ningunha motivación que a levase a comercializar paquetes publicitarios destinados a empresas galegas que estiveran interesadas nun público obxectivo rexional. amparada na Ley del Tercer Canal. senón que se introduciron de xeito gradual. aínda que é digno de mencionar 230 Lei do Parlamento de Galicia 9/1984. analiza o comportamento da audiencia ante un bloque publicitario: un 41.3% da audiencia total) ve a publicidade indirectamente. de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia (BOE nº 139.313.200.470.2% sae da habitación onde está o televisor. é dicir. os meses de maio e xuño son a época preferida polos anunciantes para ocupar espazo en televisión.964 1999 92. Se se ten en conta o criterio de estacionalidade. ata ese momento impensable. 1996 TVG España TVG/España 76. unha hora máis que en 2003.

polo que o número de anuncios emitidos pola TVG tamén foi perdendo importancia relativa no total estatal. Novomedia.999. Cfr. o número de anuncios emitidos dende San Marcos tamén creceu de xeito importante no período 19962003. 232 Esta empresa é unha filial de Publitalia SpA que pertence a Silvio Berlusconi a través de Fininvest. a canle autonómica da Comunidade de Madrid. a emisión vía satélite de Telemadrid. e Telemadrid SAT. A segunda fase corresponde á adquisición dun 25% das accións da canle privada Tele 5 (Gestevision T5) no ano 1990. Os minutos dedicados pola TVG á publicidade tiveron un crecemento no período 1996-2004 do 85. supuxeron un ingreso no primeiro semestre de 2004. Neste novo contrato. Dende o ano 1987 ata 1989. empresa de exclusivas de publicidade de Recoletos Grupo de Comunicación. Ademais. . a axencia (Acción) IP é a nova exclusivista da TVG e continúa no mesmo sistema de garantirlle á cadea uns ingresos mínimos pola explotación publicitaria.9% no último ano. Posteriormente. da distribución (Redespaña) e da producción (Videotime). ata 1987. A pesar desta exclusividade. Ademais. a axencia exerce o control total da programación publicitaria da TVG.5 millóns (+10. moi por debaixo da media española.A. nº 126: 24. Sen embargo estes crecementos son manifestamente inferiores á media española. as emisións da autonómica galega perderon peso no total español e pasaron de supoñer o 7. Como consecuencia diso. a televisión autonómica contou. dende o seu nacemento. entre os anos 1989 e 1992. Publiespaña S. cando as canles autonómicas TVG e TV-3 asinan un acordo publicitario e de subministro de programas co grupo Fininvest. que foron variando ao longo do tempo e mantiveron distintos modelos de exclusividade para a contratación e programación dos paquetes publicitarios. que ascende a 123. 232 . A primeira fase de penetración do grupo multimedia de Berlusconi no espazo audiovisual español data de 1988. 13. a TVG tivo un contrato de comisión en exclusiva coa axencia Lalinde Irabas e Asociados.7%).74%.823 a 123. En: Nous Horitzons. Barcelona. pasa a ser a exclusivista total da comisión da conta publicitaria de Televisión de Galicia. con sede en Madrid. pasando de 76. tras gañar o concurso público convocado para o efecto pola Compañía de Radio-Televisión de Galicia 233 . en 1985. distribuída a través de Digital+ e operadores de cable. Novomedia abriu unha nova sede en Santiago de Compostela e formou novos equipos na comunidade autónoma. Amorós (1992) “El control de grans grups multimedia a l’Estat español”. Berlusconi obtén a exclusividade da publicidade da cadea (a través de Publiespaña). 233 A televisión e radio da Comunidade Autónoma de Galicia súmanse así á oferta comercial de Novomedia Audiovisual. De este xeito.4% en 1996 a só o 6.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que ningún anunciante galego. cun departamento comercial encargado da xestión. aparece dentro da primeira entrega publicitaria da TVG. que dende 1997 xestiona a actividade publicitaria de Telemadrid. Novomedia tamén xestiona a publicidade de Expansión TV. e dun 9.04% no mesmo período. nin de carácter comercial nin institucional. Debido ao modelo mixto de financiamento. que estivo sempre relacionado de xeito contractual con diversas axencias.22% no 2004. Na actualidade. A. canle de información económica de Recoletos. e ofrécelle á cadea autonómica un importe económico total de carácter anual coa garantía dun mínimo. Telemadrid Radio. o que supón un incremento do 61. control e programación da publicidade. a exclusiva da publicidade da cadea autonómica de Galicia pasa a ser xestionada por Publicitas (empresa establecida en Barcelona e Madrid). a TVG podía contratar publicidade de xeito unilateral.38% en todo o intervalo. Dende o ano 1993 ata o 2004. No ano do inicio das emisións. está a comercializar dende o 1 de xaneiro de 2004 a publicidade de Televisión de Galicia e Radio Galega.

en desconexión. as televisións locais absorben unha parte importante da torta publicitaria galega. informativos rexionais. a calidade creativa das producións é. As televisións locais absorben unha importante % da publicidade galega 221 . dado que os orzamentos son moi limitados. Antena 3 aposta. Por outro lado. Atlas Galicia producía diariamente. pero. decididamente. así como unha utilización indiscriminada dos recursos dixitais na narración. polo que a estratexia comunicativa das súas campañas presenta certas deficiencias. Para a xestión desta actividade publicitaria.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Evolución dos minutos de publicidade da TVG.000 0 Tras a aparición das cadeas privada de televisión en España.000 50.000 600.000 700. 60.000 300. esta canle inaugura. por un plan de creación de delegacións informativas territoriais. un centro territorial dotado con equipamento técnico de produción. crea unha oficina comercial na Coruña que se encarga de planificar o mercado publicitario na comunidade galega.000 40. en xeral. inicia unha política comercial Novomedia comercializa dende o 2004. o enderezo e algún tipo de slogan ou reclamo.000 400. pola súa banda.000 10. obsérvanse defetos na banda sonora e voz en off.000 200. Ademais de cubrir os eventos informativos da comunidade galega para a emisión nacional de Tele 5.000 100. Unha tipoloxía habitual de produción de publicidade local de baixo custo é a que se realiza mediante a utilización de presentacións gráficas estáticas na pantalla. moi baixa. Tele 5. Nese mesmo momento.000 500. no mes de outubro do ano 1995. a publicidade da TVG estratéxica baseada nas desconexións e inserindo anuncios en exclusiva para o territorio galego durante os bloques publicitarios dos programas emitidos no ámbito estatal. pero a cadea non aproveitaba as desconexións para emitir publicidade de carácter rexional. concretamente en Santiago de Compostela. a nivel artístico e técnico. unha especie de axencia de noticias con delegacións en varias rexións. como mala fotografía ou procesos moi primarios na utilización dos códigos visuais.000 30.000 800. Na fase de posprodución e composición. servíase da produtora Atlas. para realizar a cobertura informativa no territorio galego. Estas composicións adoitan incluír a marca ou empresa comercial.000 20. En Galicia. As producións contan cunha presentación anómala en moitos aspectos.000 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 TVG España 900.

Martínez (2000) O cine na publicidade.4 8.4 4 2 0 1996 7. escenificación cinematográfica. así como da propia cultura corporativa e de comunicación da empresa anunciadora.2 Novos mercados para a publicidade A Asociación de Usuarios da Comunicación (AUC) detectou unha nova forma de localización de produto: a reprodución de anuncios publicitarios como parte da trama das series televisivas. Un avance significativo é a introdución consciente da lingua galega nestas producións. que esas mencións publicitarias quedasen fóra da serie en si. o arquetipo do star system cinematográfico na publicidade e a utilización de estrelas na publicidade. fronte á televisión ou á radio. compra. actuando como fonte de información e vía de entretemento. 235 . Dende o punto de vista estético as tendencias mais usuais no deseño publicitario baseanse no cinema e pódense catalogar nas seguintes modalidades: imitación do cine na publicidade. tanto no eido da produción coma da creatividade. a notoriedade e eficacia da Ademais. creación de negocios. 5. como viña sendo tradicional (product placement).e máis tarde Betacam SP). a producción publicitaria en Galicia realizábase en formato cinematográfico (de 16mm ou 35mm) que compaxinábase cos formatos vídeo (U-Matic. incluíndoas en escenas achegadas ao inicio ou ao final do episodio coa advertencia de publicidade ou telepromoción. Modalidades e técnicas na creación publicitaria. O habitual era Unha nova ventá publicitaria gaña posicións nos últimos anos: Internet mensaxe comercial. xa que se lles fai aos actores representar anuncios xa emitidos. 234 A finais dos anos 60. deuse unha volta de torca máis. a Internet. senon que dende hai pouco os argumentos publicitarios contaminan cada vez máis as tramas dos programas (ficción publicitaria). inserción de imaxes do cine na publucidade. formación.4. Coa irrupción das tecnoloxías dixitais moita producción publicitaria filmábase en 35mm e despois facíase a posproducción en dixital.5 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 A calidade técnica234 e artística235 dos anuncios publicitarios emitidos na TVG mantense cos estándares impostos polos parámetros da publicidade internacional. buscando potenciar o recordo do espectador e. A.7 10. A asociación sinala que non se limitan xa a incluír envases e logotipos como parte do decorado e a enfocalos de forma relevante e reiterada. As entidades cunha estrutura empresarial estable e que posúen un plan de comunicación adoitan contar cunha axencia que lles xestiona a conta publicitaria e que se encarga de elaborar as estratexias de mercadotecnia. DVCPro ou DVCAM).7 7. mobilización social.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Evolución da saturación publicitaria na Televisión de Galicia 12 10 8 7. Agora. está en función do orzamento de execución.1 7. polo tanto. unha nova ventá publicitaria está a gañar posicións nos últimos anos.8 9.8 11. En calquera caso. Por exemplo. Amorós e S. A chamada rede de redes é o último medio de comunicación que se suma á cultura de masas. déronse casos en que se fai que os actores falen dos produtos como parte do guión. mediante a dobraxe a este idioma da banda sonora. Hoxe dase a tendencia a traballar co video dixital (DVC. a calidade dos anuncios publicitarios de orixe galega. Santiago de Compostela: Tórculo Edicións.7 6 6.

xa que mentres que outros medios están fóra do alcance da pequena empresa. quen se anuncia en Internet transmite unha imaxe de modernidade que reforza a confianza dos seus clientes.5 millóns de euros. ata alcanzar 94. 236 237 Anuncios en prensa. Internet pode combinarse perfectamente con outros soportes para reforzar o impacto publicitario 236 e a publicidade na web. ofrecéndolles aos anunciantes novas posibilidades en liña para chegar aos seus públicos. que potencia no usuario a sensación de intervir no proceso de comunicación. O estudo que hai signos inequívocos de que a Rede se comporta moito mellor que os soportes tradicionais.2% do mercado.6 millóns de euros. Esta cifra calculouse a partir dos ingresos publicitarios facturados polas propias empresas do sector (81. xa que é el quen selecciona entre todas as fontes de información e decide por onde vai navegar. cuxo obxectivo é chegar eficazmente aos seus públicos. correspondentes ao mercado de enlaces patrocinados e buscadores. A principal novidade deste medio é a interactividade.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA etc. Está claro que os anunciantes. etc. O forte crecemento das conexións de banda ancha e do comercio electrónico en toda Europa significa que os consumidores están a dedicar cada vez máis tempo a Internet.53% da facturación publicitaria nacional. o que supón o 1. No 2003. Un dos grandes atractivos deste medio é que non ten fronteiras. aumentarán o seu investimento na Rede rapidamente. televisión. E tamén este medio buscou apoio financeiro na publicidade. que medraron arredor dun 10. As pop ups son ventás emerxentes que flotan na web e que tamén nelas se pode facer clic. con un crecemento do 30. De cada cinco horas de consumo de medios de comunicación. Esta tendencia seguirá os pasos do que se observa en Estados Unidos. independentemente do país onde se atope.Ademais. Son varias as formas que adopta a publicidade en Internet. a radio ou os xornais. que non puideron participar directamente no estudo. segundo o estudo Infoadex do investimento publicitario en España 2004. en detrimento doutros medios tradicionais. con 74. como antes o fixeron cada un dos outros medios masivos. xa que en calquera país do mundo se utilizan os mesmos buscadores aínda que sexa coa súa versión local. Se continúan as tendencias de fondo ao ritmo debido (banda ancha. A chamada revolución de Internet é unha achega histórica dos noventa baseada nas novas tecnoloxías e chamada a quedar para sempre. sen que iso lles supoña ningunha interrupción. xa que só van á páxina aqueles que realmente desexen facelo. o 1. a inversión publicitaria na Internet en España alcanzará no ano 2008 os 48 millóns de euros. unha é para Internet.4% o pasado ano e destaca que é un medio xa maduro. onde o movemento publicitario na web alcanza xa os dous díxitos. segundo un informe de PricewaterhouseCoopers e Interactiva Advertising Bureau Spain (IAB Spain). non é intrusista. A publicidade en Internet presenta varias vantaxes: o baixo custo. 223 . Así aconteceu tamén en 2004.4 millóns) e da estimación da IAB Spain de 13. asociación que aglutina máis do 90% do sector publicitario interactivo español237. prevese que entre o 15% e o 20% do torta publicitario europea corresponda á rede nos próximos anos. que non progresa con crecementos puntuais. cifra que como en anos anteriores rexistra un novo crecemento. Algunhas son interactivas e o espectador ten a posibilidade de xogar con elas. facendo clic sobre el.3% en 2004. o que suporía un incremento do 78% respecto ó 2003. calquera pode publicitarse na rede.1 millóns. O banner é o formato publicitario máis coñecido e ofrece a posibilidade de demandar a información inmediatamente. Internet ocupaba o sétimo lugar do ranking publicitario por volume de negocio.3% dos medios convencionais. a diferenza doutras formas. as dez principais empresas do sector acaparan o 79. Os layers permiten superpoñer animacións á web. Cada día son máis numerosos os anuncios televisivos acompañados dun enderezo web. consumo de medios e penetración de Internet). Segundo cálculos da consultora Forrester Research recopilados nun informe da Fundación Auna. O resto de pequenos buscadores que non chegan a acaparar máis do 5% de todo o tráfico debido a consultas realizadas en Internet están igual de accesibles para calquera persoa. tales como a televisión.

Luis Carballo e Idea. automoción (9. cos produtos pesqueiros (Pescanova. a Galicia Comunicación.. . Practicamente a totalidade destes duplicaron a súa presenza en Internet durante o último ano.3 Os principais axentes da produción audiovisual publicitaria en Galicia Coas debidas reservas coas que hai que interpretar sempre calquera tipo de clasificación. destacan o das telecomunicacións. Feiraco. Entre as dez primeiras.. Claudio. seguido por finanzas (15. aínda que combinada con outras actividades afíns. Caixa Galicia.1% de cota. tendencia compartida con outros mercados como o estadounidense e o británico. Hai. Caixa Galicia. Ademais. dende as pequenas produtoras que fan directamente vídeos industriais.2%). Os formatos que recibiron maior investimento en 2004 foron os integrados na páxina web (banners. correo electrónico (9) e chat-mensaxería instantánea (4).LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O IAB aclara que este forte incremento débese fundamentalmente unha aposta dos considerados anunciantes tradicionais —en 2004 alcanzaron o 54. decreceron os formatos máis intrusivos nun 15%. e o correo electrónico mercadotecnia duplícase. medios de comunicación-ensino-cultura (11. A maior parte das nosas axencias publicitarias están localizadas en Vigo.8%) e viaxes-turismo (7. Existe. Outras axencias que operan no ámbito audiovisual para distintos clientes galegos son Idea e Canal Uno. Por sectores. radio ou valos. ás televisións locais que xeran elas mesmas os anuncios que emiten. na comunidade un importante volume publicitario de campañas institucionais para televisión do Goberno galego (Galicia Calidade. a empresa fai ás veces product placement en diferentes series. xunto a promocións sectoriais de interese que están apoiadas dende a Administración: o téxtil. EcoVigo... en quinto lugar. a revista Imaxe & Comunicación. sen embargo.. filmes como O ano da carracha ou o programa concurso Noite Brava. Cabreiroá ou Suzuki.. en función da calidade dos seus produtos publicitarios. Compostela 2000. tomando como factor esencial de valoración o recoñecemento profesional no propio sector. que supoñen o 38. Canal Uno e.. un reducido número de compañías cunha actividade normalizada de produción publicitaria. Maxán. ou coa banca (Banco Pastor. e non tomou en conta o nivel de facturación nin a antigüidade. A primeiro posto foi BAP & Conde. botóns. E Bap-Conde confecciona traballos audiovisuais para os anunciantes galegos Gadis ou San Luis.).4%). a moda. aparecen na comunidade autónoma varios tipos de características definidas.). sen pasar por unha axencia. Neo. coma Pratos Combinados. Terra de Miranda ou As Leis de Celavella. rotacións xerais (12). publicou en marzo do 2003 unha clasificación das axencias de publicidade galegas. O crecemento dos buscadores e enlaces patrocinados foi espectacular (768%).. ademais. As empresas autóctonas máis publicitadas en Galicia están relacionadas coa alimentación (Froiz. sucesivamente. aínda que representan o 10%.. Non todas producen de forma habitual anuncios audiovisuais. seguida de Imaxe. Estrella Galicia. Un sector que posúe unha presenza publicitaria importante é a da automoción. que se está a consolidar nos últimos anos como unha referencia para o hipersector da comunicación no Noroeste peninsular. Caixanova. rañaceos e roubapáxinas). seguido de ocio-entretemento (13). cun 19. De feito. a maioría dedícanse á publicidade en soportes e medios máis tradicionais. A Coruña e Santiago de Compostela. Por canles temáticas.). 5. a enquisa situou tamén.4.1%).). Alcántara. A axencia Jj del Río elaborou spots para firmas como Escurís e traballos de carácter institucional para a Xunta.1% do total. Las Candelas. os maiores investimentos déronse na páxina de inicio (24%). No que se refire ás compañías audiovisuais dedicadas á produción publicitaria. e alcanzou xa o 20.. Gadisa. como prensa. Imaxe é a axencia responsable dos anuncios de Estrella de Galicia. o granito.6%. dez puntos máis que en 2003— e do auxe do investimento en publicidade baseada en buscadores. Estrella de Galicia é unha marca galega cunha presenza importante dentro do audiovisual galego.1%. Xacobeo.

). etc. Para esta produtora traballan realizadores como Jorge Algora e Gustavo Balza. a Copa Davis ou Autismo en Galicia. presta servizos publicitarios para axencias galegas de publicidade e para institucións. Pesca industrial. Algunhas das campañas das que foi responsable son Diario 16. Central Lechera Asturiana. Algúns dos seus anuncios e vídeos corporativos son os de Cabreiroá Única. é unha das principais productoras de publicidade do país.. dedícase a produción de spots con tecnoloxía de Alta Definición. como AdLink. Terra de Trives ou vídeos para o Xacobeo 2004. entre outros. Galicia Banner xestiona a publicidade dos 30 portais galegos máis visitados. Carballiño. Outra das facetas da empresa refírese aos vídeos institucionais. corporativa e documental de alta gama. etc-. Algúns dos seus spots son os de Mutua MMT Seguros. Xacobeo 2004. Ollo coas tallas. unha empresa ourensana de recente creación. O Ribeiro. Lúa Films é a denominación da produtora IACE. Aposta pola produción publicitaria. Aldea Films leva a publicidade de grandes empresas galegas e os seus vídeos corporativos. Santo Lus ou Xente Xove. Café Candelas. Radical Fruit. Son os partners para Galicia das empresas especializadas en mercadotecnia en Internet líderes en Europa. Cada vez hai unha maior utilización da produción audiovisual por parte dos anunciantes Pórtico de Comunicaciones é unha productora constituida no 1991 adicada á producción televisiva e publicitaria. enlaces de texto. Pepsi. comunicados de prensa aos portais membros da rede GaliciaBanner. Callaghan. Pesca de baixura. Todas as súas actividades vencelladas á publicidade están aglutinadas na area denominada Continental Spot e entre os directores cos que ten colaborado figuran Roberto García. en canto aos vídeos industriais e corporativos. asesoría e consultoría e deseño de formatos publicitarios. L. Estrella Galicia. Pizzanova ou Malos tratos. Manuel Gómez Pereira e Gracia Querejeta. dende a súa posta en marcha. Paradanta e Caldas. Mercadotecnia-mail. 225 . Telepizza. que abriu as súas portas na Coruña en 1996 e que. Rodman Polyships. Na actualidade entre os seus realizadores en exclusiva están Ramón Costafreda. dedica unha boa parte do seu traballo á realización de spots publicitarios para a súa posterior emisión nas distintas cadeas do Estado español e Portugal. Jaume de la Iguana. Tal é o caso das campañas de La Gafa de Oro. Indugasa. 238 Con quen veñen de ser premiados cun Sol de ouro e un Sol de prata no Festival de Publicidad Iberoamericano El Sol.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA A máis antiga é Continental. Pola súa banda. Lacón Galego. Gadis. S. Galicia Hoxe. Os servizos que ofrecen son.. alta en buscadores. para o que conta cun equipo completo de rodaxe e posprodución en alta definición. situada en Vigo. Adivina Producciones está especializada en produción publicitaria e promocional. DYR Producciones Audiovisuales. Estrella Damm. Estrella Galicia. La Voz de Galicia. Ternera Gallega. Fontecelta. fundamentalmente de vídeos institucionais. Ence. onde realizaron traballos para a Xunta. Algúns dos traballos promocionais realizados por esta empresa son o da provincia de Pontevedra. publicidade mediante elementos gráficos (banners.. vídeos divulgativos e promocionais para a Sociedade para o Desenvolvemento Comarcal de Galicia. Adegas Conde de Albarei. para o Real Padroado de Turismo das Rías Baixas. Radio Galega ou a propia TVG. R. concellos. Makeri ou Mobles Juviol. algunhas das empresas que confiaron en Faro foron Coren. O primeiro anuncio publicitario deste equipo data do ano 1984. Productora Faro. da provincia de Ourense ou do concello de Sanxenxo. Baixo Miño. TradeDoubler ou Zanox. Por último. Cunha carteira de más de 600 traballos coas principais axencias e para marcas nacionais e internacionais así coma para diferentes institucións -realizou anuncios para as campañas de Ford. das comarcas de Tabeirós-Terra de Montes. Pantis Dorian Grey. Héctor Gómez e Miquel Alcarria en Madrid e Galicia238. Citröen. pop-ups.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Coa chegada e implantación da tecnoloxía dixital en Galicia. axencias de actores e modelos. servizos de CD-rom e DVD. servizos de transfer e truka/títulos de crédito. cisternas. ficticios produto. se é posible un mellor son nas salas é grazas ós equipamentos cos que contan. coches antigos. representantes de actores e salas de casting. plató e estudios de gravación e seguridade e sinalizacións. os equipos de produción e realización seguen contratando empresas de Madrid para realizar a posprodución e composición porque dispoñen de equipamento de última xeración e técnicos moi especializados en produción (iluminación) e posprodución publicitaria (telecinado. meramente auxiliares. a información meteorolóxica. para a realización de películas publicitarias de alto orzamento. dereitos musicais. o Entran no ámbito do Casting actores e actrices. provedores de salóns de peiteado e maquillaxe. estudios de gravación musical. Se hai unha maior afluencia de espectadores ás salas é. catering. servizos de copias. liñas aéreas/aeroportos. barcos e atrezzo náutico.5 SERVIZOS DE APOIO Á PRODUCIÓN As industrias de apoio técnico audiovisual son básicas para o desenvolvemento do propio sector. platós e decorados. é posible apreciar como o mercado publicitario audiovisual na comunidade galega aínda ten moitas carencias e son poucas as empresas preparadas para asumir o reto do novo milenio. casting especial. Estudos de comunicación. salas de posprodución. Consello da Cultura Galega. distribuidores e exhibidores dependen do seu traballo. seguros de rodaxe. o Goberno galego. deseño 3D. en gran medida. axencias de figuración. salas de montaxe. ¿De que serve que os exhibidores melloren as súas salas se non hai posibilidade técnica de percibilo? Son varios os servizos de produción e posprodución que se adoitan englobar baixo a epígrafe xenérica de servizos auxiliares. cada vez hai unha maior utilización da produción audiovisual por parte dos anunciantes. coreógrafos. o Servizos de produción en xeral son tamén axencias de viaxes. composición ou sonorización). materiais para vestiario. xa que produtores. están construíndo un futuro cada día máis optimista para os axentes que interveñen neste proceso de comunicación. dobres e especialistas. maquetas. conscientes da súa enorme capacidade persuasiva. o O Atrezzo e vestiario inclúe armerías. librerías de localizacións. mensaxerías. directores de casting. De todos os xeitos. a través de varios programas de axudas ás produtoras. 5. e o propio ritmo do mercado. xunto coa consolidación da Licenciatura en Publicidade e Relacións Públicas da Universidade de Vigo (como responsable na formación de especialistas preparados que están a contribuír ao desenvolvemento desta industria). animais e adestradores. Así mesmo. permisos de rodaxe. salas de proxección cine. soportes e anunciantes”. no que entran os construtores de decorado. atrezzos. dobraxe e mesturas. música de librería. tinturerías e vestiario de época e accesorios. axencias de azafatas. o Hai tamén un apartado de localizacións. 239 X. . existe neste momento un importante parque de equipamento de produción e posprodución de gama media-alta. edición de son. equipos posprodución (venda). non obstante. plantas. o A Posprodución e laboratorios engloba animación 2D. Non deben considerarse como ata agora. materiais para eventos. porque as películas están máis coidadas. Como apuntan Xaime Fandiño e Alberto Pena 239 . e as propias estruturas corporativas das empresas publicitarias. laboratorios cine. alugamento de coches. inmerso xa na era audiovisual. material de hostalería. actualmente tan importante para a estimulación do negocio e a economía dun país. transporte de rodaxe e videowall e pantallas. Fandiño e A. localizadores. bailaríns e compañías de baile. Pena (2002): “As orixes da publicidade audiovisual en Galicia: medios.

3 millóns de Euros. o que provoca unha demanda notable de instalacións capaces de albergar este tipo de traballos. unha grella de iluminación elevada. con 2. sobre todo. con actuacións musicais e público pode requirir dunha gran nave. parece decrecer. aínda se está a falar da atomización de empresas e da escasa continuidade de produción (sobre todo. co grao de madurez do sector. As series de televisión e a publicidade non esixen na súa maior parte traxes de época. un revestimento illante da acústica. non acode demasiado ás empresas de estudios de gravación e a publicidade continúa requirindo espazos de rodaxe. actores. en xeral. pero tamén recorren a empresas privadas. que si son máis solicitados polas producións de longametraxe. A non coincidencia da súa distribución con respecto á das empresas de produción e servizos leva á conclusión de que non son empresas dedicadas expresamente ao mundo audiovisual e que. A área de gravación consta basicamente dunha serie de panos ou de cortinas. etc. A situación foi particularmente mala no ano 2001. O seu tamaño variará segundo o tipo de programas. pero tras anos boiantes. disfraces. cos seus ingresos operativos crecendo desde os 304 millóns de euros de 1997 aos 675 millóns de 2001. dúas en Ourense. Por outro lado. mentres un informativo ou un programa de entrevistas pode non necesitar máis que uns cantos metros cadrados. 5. pola súa banda. 227 . De feito. posto que. As empresas galegas de servicios auxiliares do sector audiovisual ascendían no 2003 a 56. que fan que en moitos casos estas empresas traballen habitualmente para outro tipo de clientes. se ben a rendibilidade está caendo claramente: a marxe de beneficios pasou do 9. Este grupo sectorial. que serían o 80% do total.2 de resultado antes de impostos e 202 empregados 240 Non existe unanimidade en canto ás verdadeiras necesidades de Galicia na dotación de estudios . unha en Vigo e unha na Coruña. Os seus ingresos operativos incrementáronse desde os 445 millóns de euros do 97. Este sector segue sendo rendible (os beneficios netos foron de 12 millóns de euros no último exercicio considerado). depende en boa medida do crecemento do mercado publicitario e rexistrou marxes de beneficio baixos desde 1997. A evolución das empresas de servizos de produción vai en sintonía co desenvolvemento das produtoras audiovisuais e. A producción de series de ficción continúa medrando. As canles adoitan ter as súas propias instalacións. están sendo realizados por empresas que tamén son produtoras. Unha das actividades que se analiza é a dos laboratorios cinematográficos. non existe unha especialización nesta profesión.2% en 2001. Hai catro empresas dedicadas ao vestiario de época. onde a marxe de beneficios foi de -8.6% en 1999. presentadores. a pesar do crecemento da industria. traxes rexionais. vestiario e peiteado. ás que lles alugan estudios de gravación. para unha producción de variedades. É o caso das distribuidoras de equipos e. ata os 506 millóns de 2001. artistas ou invitados para seren gravados. ao 4. dos aspectos de atrezzo. O mesmo ocorre coa maquillaxe e co peiteado. polo tanto. como o alugamento de equipos de gravación. O cine. onde destacan principalmente os profesionais da Coruña e Santiago.8%. as compañías especializadas en infografía e efectos especiais tamén experimentaron un rápido impulso. non obstante. unha porta de acceso coroada por un luminoso indicador de se se está a 240 Nestas cifras non e incluen as empresas de dobraxe e sonorización. cunhas perdas netas de 68 millóns de euros.5.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Moitos destes traballos fanos as mesmas produtoras audiovisuais e moitos servizos de produción. facturaban 28.1 Estudios de gravación As televisións marcan son as que marcan hoxendía o ritmo dos estudios de gravación. O estudio de gravación sería o espazo no que se sitúan os decorados e as personaxes. O Observatorio Europeo do Audiovisual analizou na seu Yearbook 2003 as novas tecnoloxías. no caso das longametraxes).

e na meirande parte dos casos constitúe una solución provisional. cafetería. convén coñecer as necesidades dos posibles clientes.100 m . dous almacéns de atrezzo e gardarroupa. en termos de custo. programas de televisión de pequeno formato. Con el cubrían as necesidades de gravación para espazos publicitarios.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO gravar ou non. tanto para os materiais técnicos como eléctricos. xa que a existentes non resulta suficientes ou non se considera factible utilizar os estudios dispoñibles en condicións competitivas de eficiencia económica e produtiva. tanto en directo como gravadas. se ben se considera que o ideal sería que existisen firmas de servizos á produción que ofertasen este tipo de espazos. A primeira das alternativas non contribue á estabilidade do sector. actores e VIP's. cámaras ⎯en número mínimo de tres⎯. basicamente pola dotación da compañía compostelá CTV. programas que necesitaron de grandes ou pequenos espazos. micrófonos e numerosos sistemas de conexións. Son dous os camiños habituais á hora de montar un estudio de gravación: o primeiro. o que permite levar a cabo todo tipo de produccións con multicámara. arquivo de documentación audiovisual. publicidade e cinema: seis camerinos e dous vestiarios (con servizos e duchas). a produtora conta co estudio de gravación de maior superficie na comunidade galega e un dos máis grandes de 2 España. Para algunhas empresas o problema radica na escasa optimización que se está a realizar das instalacións que hoxe en día se encontran xa no mercado e admiten a conveniencia de incrementar a dimensión e o equipamento dos actuais. comedias de situación.. etc. o A evolución das empresas auxiliares do audiovisual vai en sintonía co grado de madurez do sector investimento requirido é alto. A oferta destas instalacións na comunidade galega é ampla. infantís. resulta un feito contrastado que a gran maioría das empresas autóctonas non contan coa fortaleza económica suficiente para dispoñeren dous seus propios estudios de gravación. O Plató 1000 de CTV. sala de peiteado. CTV oferta ademais todos os servizos auxiliares necesarios para levar a bo fin calquera produción de televisión. e é conveniente coñecer o uso ao que pretende dirixirse para adecuar custos: insonorizar as instalacións. ao igual que o Plató 1000 e o Plató 800 están conectados co control central de realización. e o segundo. os estudos de gravación dispoñibles para ás productoras en Galicia na actualidade (11) alcanzaron un nivel de ocupación os últimos dous anos en torno ao 40%. foi inaugurado en decembro de 1986. e máis económico. debates. anuncios. sala de maquillaxe. Sexa polo motivo que sexa. Antes de lanzarse a un negocio tan arriscado. Según datos aportados por AEGA. Cuarto sen ascensor ou Libro de familia ou concursos como Supermartes. Non existe unanimidade en canto ás verdadeiras necesidades que se presentan en Galicia con respecto á dotación de estudios. xa que as primeiras arriscan un considerable investimento que pode permanecer ocioso boa parte do ano. mentres que as segundas deben soportar o custo adicional de estaren continuamente montando e desmontando decorados nos espazos utilizados para rodaxe. illalo de luces exteriores ou facelo opaco. o impacto. E dende setembro de 2004. Nos distintos estudios de produción de CTV teñen lugar as rodaxes de series como Pratos Combinados. obter permisos. 1. cunha superficie de 1. e dende entón foi utilizado en todo tipo de produtos televisivos: musicais. ofrecer camerinos ou despachos de produción. En febreiro de 1991 CTV ampliou as súas instalacións poñendo en marcha o Plató Mónica 200. . salas de espera para o público. despachos e oficinas para os clientes. taller de carpintería para construción de 2 2 decorados (700 m ). O Plató Mónica 200. En todo caso. en Motouto-Teo. Outro grupo destaca a imperiosa necesidade de ampliar a oferta. consiste na compra dunha nave industrial e sometela ao proceso de adecuación. tanto para ás empresas propietarias de estudios de gravación como para as usuarias resulta notable. Segundo se afirma na Síntese para o Comité Asesor do Clúster do Audiovisual Galego.500 m de almacén para decorados e taller de servizos técnicos e mantemento. realización de casting. o de construír un estudio de gravación partindo de cero. etc. concursos divulgativos.

000 vatios de luz controlados dixitalmente. así como anuncios publicitarios. equipos para formato dixital DVCAM e Betacam SP. provistos de 350. de Zenit Televisión e Costa Oeste. 229 . Este dispón dun set de dirección formado por tres monitores de cámara e un monitor de programación. con iluminación dixital e un robot motion control. sala de grafismo. 400 e 106 m2. tres cámaras dixitais por TRIAX. trípodes. están dotadas de equipamento e tecnoloxía de última xeración. A empresa dispón de catro estudios de gravación independentes de 800. Nestas instalacións graváronse series como Mareas vivas ou Ás leis de Celavella ou programas como Con perdón. ademais doutros programas realizados por Faro. Os estudios Stalag 1. 241 Formato Producciones conta cun set-estudio de 50 m2 con grella de focos Fresnel e pano para croma. que usa de xeito esporádico e para producións propias. Ademais. ainda que sin aislamento. salas de maquillaxe e salón de peiteado e oficinas de produción e redacción. entre outros. que ten algo máis de 200 m .100 1. ademais doutro de 100 m2. 600. guindastres e conexións de vídeo e audio (tanto envíos como retornos). camerinos. con ciclorama en continuo e grella de iluminación241. no Polígomo de Sabón.000 800 CTV 600 200 Total 800 600 Voz Audiovisual 400 200 Total 600 Productora Faro Total 400 Adivina Producciones 1 1 50 40 1 1 5 1 1 1 1 4 1 30 20 36 40 40 30 20 33 50 2 Número 1 1 1 % Ocupación 40 20 70 100 Total 1 2 30 35 Fonte: AEGA As instalacións de Voz Audiovisual. 2 e 3 2 teñen. salas de posprodución sobre sistemas analóxicos e dixitais. IB Cinema inaugurou recentemente uns estudios de gravación nas súas instalacións. en conxunto. 130 m e actualmente estanos preparando para rodaxes en cine intervalométrico (stop motion). etc. controis técnicos. locutorios. vídeoclips musicais. no que producen e realizan programas para a Televisión de Galicia. conservan para imaxe real o estudio Silvia and 2 Gerry Anderson. 2 Productora Faro conta cun estudio de gravación de 600 m en Santo André de Comesaña (Vigo).LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Niveis de ocupación dos estudos de gravación existentes en Galicia Empresas Superficie (m ) 1. 2 Adivina Producciones tamén dispón dun estudio de gravación dunha superficie de 400 m nas súas instalacións de Bergondo. Durante algún tempo estas instalacións prestaron servizo para a rodaxe da serie Rías Baixas.

dispón dun estudio de 70 m . camerinos. a primeira instálase nun ordenador estándar baixo Windows. O proyecto. con ciclorama. zoom e foco) coma da cámara (ganancia. A Facultade de Ciencias 2 Sociais da Universidade de Vigo. cadeas de televisión e empresas de cine para a realización de series de televisión ou outro tipo de formatos. con total acceso aos parámetros tanto da lente (iris. ten intención de reunir a infraestructura e o persoal necesarios para ofrecer servizos de plató cinematográfico en Galicia ao largo de todo o ano. equipo de iluminación e son. salas de control de realización e iluminación e son. insonorizado. Ademáis algúns centros docentes dispoñen de espazos de gravación de diferentes dotacións e tamaños. 300 m2 (Estudio 2) e 460 m2 (Estudio 5) e un estudio de continuidade (Estudio 3). ubicada en Pontevedra. O software permite controlar un gran número de cámaras (ata sesenta e catro inicialmente). o Centro de Produción de Programas de San Marcos da 2 Televisión de Galicia está dotado con 4 estudios de produción. 150 m2 (Estudio 1). Con respecto á oferta pública destas instalacións. Telelugo El Progreso ten dous estudios de gravación en formato Betacam SP: un de 120 m2. con servizos auxiliares. de Lalín. así como da iluminación correspondente. en retransmisións deportivas de TVE. rede telefónica dixital RDSI. das seguintes dimensións: 70m (Estudio 4). Tamén a escola privada de Santiago de Compostela O raio verde dispón para as súas actividades docentes dunha aula de producións de audiovisuais (estudio de gravación) de 200 m 2. Nos dous casos dispoñen de iluminación con luz fría e focos fresnel. con 4 sets transformables e outro de 300 m2 con 3 set máis un transformable. Ethernet ou fibra óptica. de 9 m. Co fin de incentivar a conexión entre o mundo académico e o empresarial. 2 cámaras Betacam e 6 cámaras DV. Dez TV . No que se refire ás infraestruturas dos novos estudios de gravación de televisión. conta cun estudio de gravación de 75 m 2 coa dotación básica de micrófonos. e os dous con 4 cámaras con opción a 7. 6 saidas de audio para micros. mentres que os dous restantes estudios son usados para todo tipo de producións da cadea. ou como cámaras de estudio que empregan Localia TV e Antena 3 Televisión. de xeito que as produtoras podan realizar aquí a meirande parte das súas rodaxes. O sistema consta dunha parte software e unha parte hardware. mentres que a segunda está formada por módulos de adaptación aos diferentes medios de transmisión posibles: rede telefónica convencional. sistema de Intercom. de altura. con 2 sets para entrevistas e 1 set para espectáculos musicais o primeiro e 2 sets desmontables polivalentes o segundo. estas instalacións poden ser alugadas por produtoras. iluminación e decorados. avalada pola súa aplicación en programas como Gran Hermano. Pola súa banda. que se atopa na actualidade en preparación. a Escola de Imaxe e Son da Fundación TIC de Lugo utiliza as instalacións do Centro de Produción de Programas que a fundación ten dedicadas á televisión e nas que se realizan diariamente producións propias e en convenio coas televisións locais. cámaras. as cámaras multipropósito representaron unha verdadeira revolución no ámbito da produción. Os estudios de 70 e 150 m2 utilízanse maioritariamente para os servizos informativos. A Escola de Imaxe e Son de Coruña conta cun estudio completo de 190 m2. ademais de mesa de mesturas de audio de 32 canles. Pola súa parte. Na Facultade de Ciencias da Comunicación da Universidade de Santiago de Compostela contan con senllos estudios de gravación de 120 m2 cada un deles. balance de . 2 A Escola de Imaxe e Son de Vigo emprega un estudio de 200 m para o desenvolvemento das prácticas dos seus alumnos. Onda Coruña ten un estudio de gravación de 30 m dotado dun equipo conectado ó control de realización que conta con 3 cámaras.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Continental Producciones anunciou recentemente a posta en marcha do primeiro estudio cinematográfico galego. Nelas dispón de senllos estudios de gravación de 270 e 2 250 m . as televisións locais empregan tamén este tipo de infraestruturas para o desenvolvemento das súas actividades. 100 Kw de luz. Televinte Chantada ten un estudio de televisión dunha superficie aproximada de 80 m² 2 con dúas cámaras. pedestal. mesa de iluminación DMX.

. Dende que se puxo en marcha a oficina de Film Comission en Santiago. 35 delas españolas e o resto coproducións de orixe alemá.). denominacións de orixe. amparado por un contorno privilexiado e moi variado. Do impacto económico rexistrado. técnicos de son. por outra. actores. dos que case a metade corresponderon ao último ano. Cada rodaxe audiovisual xera no territorio escollido un gran movemento económico que produce empregos directos. o Consorcio Audiovisual de Galicia ten previsto poñer en marcha oficinas provinciais de promoción de rodaxes cinematográficas. Venecia. a robotización de cámaras e outros avances tecnolóxicos fan pensar nunha redución do persoal de operacións. realizadores. e as empresas locais fornecedoras de servizos. exercendo de ponte entre as institucións. e crea un bo número de postos de traballo indirectos dos sectores auxiliares implicados: carpinteiros. son só algúns dos nomes que se desprazaron ata Galicia para rodar as súas últimas producións. decoradores. As deputacións de Lugo e de Ourense asinaron un convenio coa Galicia Film Commission para ofrecer servizos ás rodaxes 243 . máis da metade corresponde á contratación de persoal técnico e artístico local.2 Localización e casting A localización dunha rodaxe cinematográfica ou dunha serie de televisión significa moito máis ca darlle traballo ao propio sector (actores. no seu último boletín Compostela turístico. 5. obturador electrónico…). e promoven así mesmo a imaxe de Galicia como potencial estudio de gravación para rodaxes en todo o mundo 242 Cada rodaxe audiovisual xera no territorio escollido un gran movemento económico .5 millóns de euros.000 euros. Salamanca e San Sebastián. respectivamente. que acaparan o 34% e o 21% do gasto. o certo é que Galicia se está a converter nun estudio de gravación de cinema. en que se puxo en marcha a oficina da Film Comission en Santiago. turismo rural. que suman 423. a Santiago de Compostela Film Comission ou a Lugo Film Comission constituíronse para atraer rodaxes e producións ao territorio galego e ao compostelán. por unha parte. a través de diferentes ventás de diálogo. atendeuse o traballo de 45 producións. velocidade. Seguen en importancia as cantidades destinadas a aloxamentos e restauración. do posicionador (panorámico.5. directores de fotografía. figuración e transporte. relanzando as empresas e produtoras do propio sector audiovisual da rexión. dende as oito realizadas no 2001-2002 ata as vinte e unha do 2003-2004. etc. respectivamente. inclinación. así como realizadores do talle de Fernando León ou Manuel Gutiérrez Aragón. maquilladores. calefactor…). Todos os axustes se realizan de forma moi intuitiva mediante rato. xa que supón ademais unha incidencia económica indirecta en hostalería e restauración. alimentación e produtos rexionais. maquilladores. inglesa e italiana. E é que as producións audiovisuais que estiveron asesoradas pola SCFC entre 2002 e 2004 xeraron un impacto económico na cidade que supera os 3. 243 231 . así como o alugamento de equipos e espazos. Isto implica que a film commission prestará ás oficinas provinciais asesoramento para desenvolver o traballo de facilitar as filmacións nos seus territorios. co obxectivo de axilizar as xestións necesarias para a gravación de películas na comunidade As series de TV e os grupos de teatro fixeron de lanzadeira dunha escola de teatro 242 Santiago de Compostela Film Comission forma parte da Rede de Cidades de Cine.) e da cabina de exteriores (limpaparabrisas. xaponesa.. Pero tamén a automatización de estudios de gravación. Dende o ano 2001. como son as de Porto. Os oscarizados Alejandro Amenábar e Pedro Almodóvar. francesa.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA brancos. Á marxe das axudas da Consellería para facilitar as rodaxes no noso país e así como o nacemento e popularización das Film Comission (oficinas de rodaxe). a empresa municipal xestora do turismo en Santiago. A Galicia Film Comission. que integran tamén outras. Así o asegura Incolsa. etc. o número de rodaxes foi aumentando paulatinamente cada tempada. Por outra banda. Tesalónica. iluminadores. catering e hostalería en xeral. guionistas. Todas elas teñen como obxectivo facilitar o traballo das produtoras que escollen a comunidade autónoma como escenario do seu traballo audiovisual. o estudio de gravación totalmente automatizado simplifica os labores de produción de programas e informativos. Así pois.

ou Alta Definición. posteriormente. facilitándolles aos responsables destes servizos toda a información sobre rodaxes que poidan ser do seu interese. pódese distinguir primeiro a área de Internet. O imparable fenómeno non só lles afecta a técnicos 244 A cinematografía dixital é un interesante mercado para a posprodución Esta iniciativa está prevista que se materialice a través da sinatura de convenios de colaboración coas catro deputacións provinciais galegas. Naceu no seu día dos propios produtores do mundo audiovisual. o incipiente mercado da televisión de alta definición. figuración ou salón de peiteado e acaba de abrir unha oficina en Madrid para a promoción de actores galegos. presentacións públicas e calquera outro tipo de evento. un cuarto segmento é a publicidade. pero en producións de segundo nivel. e que ultimamente mostra un significativo crecemento. o Consorcio Audiovisual porá en contacto todas as produtoras interesadas en realizar unha filmación en Galicia coa oficina implicada. videoproxectores. é o da cinematografía dixital. para facilitarlle a calquera produción toda clase de necesidades. Un mercado moi interesante para a posprodución. e o sector do cinema dixital.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO autónoma244.5. encargarase de subministrar os soportes técnicos e de formación necesarios para a posta en marcha desta iniciativa e incluirá na súa páxina web un acceso directo aos sitios web das catro oficinas provinciais. etc. un mercado que agora se cingue á presentación de vídeos nas páxinas web mediante tecnoloxía de fluxo de sinal progresivo (streming). e as series poden acabar por encadrar os actores nun papel determinado. e por último.3 Posprodución A posprodución debe dar unha resposta particular a cada segmento do mercado audiovisual. grazas ao emprego de sistemas informáticos cada vez máis sofisticados. coa cada vez maior participación da tecnoloxía do vídeo dixital de vídeo para a creación de efectos de cinema. de Prevención de Riscos Laborais. As series de televisión e os grupos de teatro fixeron de verdadeiras lanzadeiras ante a inexistencia dunha escola de teatro profesional. noutro ámbito reside a produción propia dos radiodifusores e das compañías que lles subministran ás canles de televisión estes programascun formato de calidade de tipo medio. son xa moitos os actores galegos que aparecen nas pantallas españolas e increméntase o número dos que participan como protagonistas nas producións e coproducións galegas. senón que xa se está a utilizar o vídeo para rodar películas. en segundo lugar está a produción de baixo custo con destino ás canles temáticas ou canles xeneralistas. ademais duns cartos máis ou menos fixos. A aparición de Televisión de Galicia e. en non demasiados anos. o que redunda nos soldos dos actores. Frog Eventos e unha empresa dedicada a proporcionar servizos audiovisuais para cine. En canto ao cinema. Pola súa banda. . a posprodución cinematográfica variou por completo. Non só se utiliza a tecnoloxía videográfica para realizar efectos visuais. deu lugar á creación dunha canteira profesional sen espremer. primeiro en Betacam dixital e xa en HD. Pola súa banda. Para iso dispoñen de equipos de última xeración en sonorización. Axencia e Casting de Galicia-ACGAL está en marcha dende 2003 e proporciónalles ás produtoras servizos como actores. A empresa cumple coa Ley Orgánica de Protección de Datos e están acollidos á Ley 31/1995. mesmo de secuencias completas. As series de televisión achéganlles aos actores un traballo de certa estabilidade e popularidade. pero os orzamentos das series galegas e das series estatais non son comparables. concertos. televisión.) 5. De menor a maior complexidade. iluminación e sistemas de proxección de vídeo (pantallas. de Vigo. que segue mantendo a súa tradicional elaboración sofisticada. Outra compañía galega que presta servizo de casting de actores é Clarisa Asesoría Creativa. onde a posprodución ten unha presenza interesante. en virtude dos cales as deputacións habilitarán unha sede para as súas futuras oficinas de promoción e nomearán os responsables destas e encargaranse de informar o Consorcio de todas aquelas iniciativas e propostas de rodaxe no seu ámbito provincial. a súa decidida aposta por unha producción propia.

. seguimento de laboratorios. especialmente concebido para dar solucións de calidade ó sector de profesionais que teñen unha produción de presuposto limitado para acceder a un kinescopado laser. o que non é óbice para que. unha vez introducidos no ordenador. A maior parte das empresas máis prestixiosas de posprodución internáronse no mundo da manipulación virtual do negativo e proporcionaron un pulo esencial cara ao uso dos novos instrumentos. é posible retocar imaxes.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA de montaxe. dunha forma ou outra. primeiras curtas. a un prezo accesible e en tempo real. unha vez baleirados ao sistema.. facer disolvencias. Barcelona ou Londres. Aldea Fims (antes IJV). No referente a Rexistro de Imaxen conta con cinco equipos en sistema Dixital. baseados en ámbitos de ordenador persoal. integrar animacións tridimensionais con acción viva e realizar blue screen. Xuntar imaxe real e virtual de forma coherente pode dar interesantes resultados. poden ser manexados por persoas que non precisan dunha especial formación tecnolóxica 245 . non se dispón aquí dos equipos necesarios para realizar o paso entre dixital e 35 mm. ergonómicas e sinxelas. conseguiu que os materiais audiovisuais se poidan tratar e procesar informaticamente. son. xerar multicapas. é o abuso destas prácticas. Segundo se di no diagnóstico do sector levado a cabo na constitución do Clúster Audiovisual Galego. se ben é certo que este tipo de procesos só poden ser levados a cabo en cidades como Madrid. son susceptibles de seren manipulados e editados na orde e forma que se desexe. A parte negativa é a tendencia. unha compañía madrileña que conta cun servicio de kinescopado propio. a posición periférica da Comunidade Autónoma de Galicia explica en certa forma a pobre dotación que se pon de manifesto en certas áreas como a posprodución dixital. máximos responsables do proceso de creación. gran parte das películas estreadas nos últimos anos incorporen novas formas narrativas. 233 . unha vez máis. Naceu a non linealidade e con iso. A sua dotación de infraestructuras de edición inclue salas de A/B roll. as imaxes e sons.. levará en Galicia a representación de Iskra. Nava ofrecerá así mesmo un servizo de coordinación de todo o proceso de postproducción cinematográfica (confección e cumplimento de plans de traballo. INH Producciones. empresa coruñesa creada en marzo do 2005 por Israel Nava. etc. a reformularse novos mecanismos de traballo. debido á menor aparatosidade desta tecnoloxía. empregadas mesmo en encadramentos ou movementos de cámara. supervisión de calidade. abusiva. quedándose só coa innovación técnica. a converterse en datos que dende interfaces cada vez máis amables. prácticas de escolas. máis libres e creativos. A etapa actual. sala AVID MediaComposer e sala AVID Symphony System. Unha delas é Pórtico de Comunicaciones. Así o fixo a maioría: case todas as longametraxes españolas recentes incorporan tratamento dixital. Dálle todo un mundo de posibilidades ao cinema. efectos. como é o caso de determinadas campañas publicitarias en cines. Desde INH Producciones. aplicar texturas. A rodaxe en formato dixital favorece pois a posproducción da película. onde se mesturarán soportes de gravación e formatos.. De feito. desenvolvida a través da computación e da man dos sistemas operativos. sala de visionado e repicados. Os materiais audiovisuais pasan. Finalmente a película aínda se transfire aos tradicionais 35 mm para a súa exhibición en salas comerciais das que ata agora se coñecen. de produtores e realizadores a menosprezar a historia e o xeito de narrala. cada un enfocado cara ao resultado que o realizador pretende obter en cada situación. películas independientes. senón que obrigou aos realizadores.) a aquelas productoras que realizan traballos en cine e vídeo. estación gráfica e de composicón. minimiza os custos e axiliza todo o proceso. O problema. Así e todo hai varias empresas galegas que traballan na posprodución. permitindo a formulación de novedosas ideas que permitirán a creación de novos métodos de traballo durante as propias rodaxes. unha produtora audiovisual creada en 1994 e que foi pioneira no ámbito europeo na incorporación da alta definición. Non é o cinema español moi propicio a enormes despregamentos de efectos especiais. baseadas máis en efectos visuais que nos clásicos diálogos. e actualmente roda e posproduce con esta tecnoloxía. Dispón dunha sala de 245 A posprodución dixital ten varias vantaxes: poden incluírse efectos especiais de todo tipo a un custo máis accesible.

vídeos musicais. etc). Á xa tradicional producida en 2 D é habitual incorporarlle decorados en 3 D. reportaxes. baleirado de gráficos e animacións a vídeo. compañía fundada en 1995 e pioneira en Galicia na divulgación das novas tecnoloxías dentro do campo da estereoscópica. masterización en CD e DVD. unha nova estética e un novo xeito de producir chegaron ao mundo da animación. etc. calidade e realismo propio dos sistemas tridimensionais. baixo Machintosh Power PC e software Adobe Premiere. Media 100. que preside no país americano un grupo de empresas de produción audiovisual. DV. a animación viu abertas as súas portas a novos modos e soportes no campo da produción. por suposto. ofrece servizos de produción audiovisual en tres dimensións. de maneira que realizan procesos de conversión e creación de anáglifos (vermello-azul) dende calquera outro formato. rotoscopia. realiza tarefas de recompilación. Esferobite ten experiencia en montaxes on line e off line de curtametraxes. animación e modelado en 3 D. aluguer de salas de montaxe e posprodución con operador. empresa de nova creación ubicada no Parque Tecnolóxico de Galicia. As novas posibilidades deixan á marxe os vellos lapis e os ordenadores ocupan o seu lugar. montaxe de audio e vídeo. DYR Producciones Audiovisuales. conversión de formatos e titulación.5. orienta a súa actividade ó desenvolvemento de tecnoloxía de alta Definición para a creación de imáxes e o software dixital e a postprodución multicapa. edición e posprodución de vídeo orientado a fins promocionais e/ou publicitarios. conversión a formato electrónico de fontes de vídeo en formato analóxico e dixital (Betacam. 5. posprodución. entrelazado. montaxe. e operadores expertos nestas e outras aplicacións de edición de vídeo (After Effects. etc. Iso. Cada vez é máis difícil atopar unha produción que non inclúa imaxes realizadas por ordenador. son e dobraxes. ata o punto de que hai quen cuestionou se a iso se lle . unha nova técnica. etc. SVHS… a AVI e QuickTime). Oferta tamén sistemas profesionais de edición e posprodución. DV Cam. e dúas salas AVID de posprodución off line VTR Betacam Dixital DVW 500 P e VTR Betacam SP PVW 2800 P. Traballan en dixital cos paquetes softwares máis avanzados e en estacións gráficas de alta capacidade inserindo nas montaxes animacións 3 D con modelados. Así mesmo.4 Os servizos de produción na animación Cos adiantos técnicos e a irrupción nos sistemas de produción de tecnoloxía dixital. efectos especiais. A Fraga Maldita é unha produtora cinematográfica que ofrece servizos de posprodución. O empresario mexicano do audiovisual Demetrio Bilbatúa. A empresa conta con equipo propio de posprodución dixital multicapa composto por tarxeta de vídeo 100 QX. xa sexa secuencial ou mediante pares estereoscópicos. Ilusión Media. converten calquera formato de vídeo. aluguer de cámaras de vídeo con operador. Foi tal o cambio experimentado nos últimos anos que se pode falar dunha auténtica revolución. en Ourense. situada en Ames (A Coruña). poden facer conversión de formatos 3 D. ten previsto crear en breve prazo unha delegación en Galicia que se dedicará a produción e posprodución.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO posprodución en alta definición AVID I DS HD (Monitor HD 24 polgadas BVM D24E1WE e VTR HDW F500. Coa tecnoloxía dixital. e en calquera sistema (NTSC-PAL). texturizaciones. Ademais. O software existente actualmente no mercado permite realizar integramente todos os procesos necesarios para a realización dunha longametraxe en animación. trouxo unha nova forma de entender a animación. laboratorios cinematográficos. sen esquecer que actualmente todo o proceso de animación ou de Coa tecnoloxía dixital novas técnicas chegaron ao mundo do audivisual coloreado se realiza sobre plataformas PC. anuncios publicitarios e películas. dentro dos seus servizos de edición de vídeo. Enxebre Sistemas. side by side e mesmo over-under a calquera outro. efectos visuais. para adaptar calquera tipo de imaxe ou vídeo 3 D. así como diversas solucións de proxección e visualización en 3 D coa máxima garantía.

duplicando a memoria de traballo e a capacidade de almacenamento. Nocturna. vía Internet. coa súa arquitectura de rede e servidores de almacenamento para dar servicio ós diferentes proxectos . Bren Enterteinment inicia a súa andaina en Santiago de Compostela no ano 2000. Paralelamente tamén participa na producción El Ratoncito Pérez coproducida por Patagonik (Arxentina) Filmax Animation e Castelao Productions. A producción prolongouse por un período de case dous anos (2000-2002). participando de forma maioritaria en tódolos procesos da producción. as súas instalacións. En Gisaku. efectos para cine. 249 Para El Cid. ainda que ten xa unha ampla carteira de clientes en varios países cos que ten realizado proxectos do máis variado. sistemas de render máis veloces ou procesadores máis áxiles. comentar ou pedir modificacións en calquera das tarefas de producción que se están a realizar. shading. Así.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA debe chamar cine. etc. setup. Ademais fíxose unha parte da animación da película. Convén resaltar tamén o traballo feito na película Eathquake. Mentras. Deste xeito. se contratou a Bren para facer unha serie de planos determinados. situados en estacións individuais cunha configuración típica dun procesador Dual Intel Pentium III a 866 Mhz e 1 GB de RAM. desenvolvendo plugins de animación de masas. así como o desenvolvemento de ferramentas propias. cunha filosofía moi similar a El Cid. En canto a outro tipo de produccións. poden albergar hasta 100 postos de traballo. Dygra Films ofrécelles aos seus clientes o sistema de render que xerou as imaxes da longametraxe de animación O Bosque Animado. No caso das produtoras de animación. Como elemento diferenciador e de valor engadido de 248 Bren no negocio. Connie the cow. iluminación. como empresa de servicios de produción CGI (imaxe xerada por ordenador). a lenda. Nace no seno da compañía Filmax Entertainment. triplicando o rendemento das estacións de traballo con procesadores de última xeración e a capacidade de render. de preto de 247 800 m . renovando totalmente os sistemas de back up. setup. shading e texturas. do seu mesmo grupo. aportando a integración de imaxe 3D coa imaxe real. Bren comezou a súa participación case en paralelo. series de TV. 240. e validar. SoftBren estase a empregar dentro dos servicios que ofrece ó mercado esta compañía en proxectos coma Donkey Xote. compre salientar o seu sistema de xestión da producción: SoftBren . e nos que Bren encargouse de diferentes procesos 249 . Na longametraxe P3K. Tratábase de buscar a espectacularidade que aporta o 3D a unha producción de animación tradicional. etc. seguindo as liñas de negocio que detecta no mercado 2 246 . Anna y sus hermanas. realizados para a empresa de postproducción Filmtel. como exemplo de traballos de grafismo e continuidade para TV. Actualmente Bren está inmerso na producción de Donkey Xote. etc. os clientes poden comprobar os tempos de producción. sendo ademais unha ferramenta de comunicación entre a empresa e o seu cliente. producíronse diversos teasers e pilotos doutras series de TV: Manolito Gafotas. vexetación. 235 . obxectos (props) e vehículos. Pinocho 3000. Pinocho3000 nos departamentos de modelado e shading e texturas fixéronse tódolos decorados. composición e animación (con e sen captura de movemento). 248 Este software. co que se facilita a comunicación entre a oferta dos seus servicios cara o cliente que pode estar en calquera parte do mundo. no mundo dos videoxogos. ben sexa para longametraxes de animación. animacións secundarias. dun xeito ou de outro. No plan tecnolóxico da compañía do ano 2005. Cunha inversión inicial de máis de 7 millóns de euros. a película de Filmax Animation. nas súas dúas primeiras longametraxe de cine: El Cid. e en paralelo. etc. fixéronse diferentes planos con elementos 3D integrados sobre fondos 2D que tamén precisaron da aportacións dos departamentos de modelado. implicouse a case tódolos departamentos da empresa: modelado de fondos e personaxes. Ratoncito Pérez. A granxa de render ofrece unha potencia de cálculo superior a 110 megaflops procedente de 120 procesadores. multimedia. O primeiro proxecto da factoría Bren foi a serie de TV Goomer. todo iso en tempo real. de xeito que proporciona apoio a calquera produtora que requira de imaxe sintética. a lenda. contou coa axuda da Dirección Xeral de I+D da Xunta de Galicia e do CDTI do Ministerio de Industria. por encargo de Castelao Productions (Filmax). Tamén levou a cabo unha importante labor o departamento de programación (I+D). cabe destacar as cortinillas feitas para Disney Channel ou a Televisión de Galicia. etc. iluminación e animación. O seu principal cliente é Filmax Animation. Foron dous proxectos ben distintos. Unha vez rematado Goomer. aínda por explorar. integrando efectos e fondos CGI nunha película de imaxe real. as súas necesidades tecnolóxicas céntranse en aspectos como a xeración de sistemas de captura de movementos. grafismo. a lenda e P3K. etc. pero tamén de aforrar costes en planos complicados de facer en 2D. Este software permite un completo control da evolución de producción. Unha ferramenta de traballo a destacar é o sistema de videoconferencia. procederon a actualizar os equipamentos. desenvolvido integramente no departamento de I+D+i da compañía. publicidade. integración de imaxe virtual sobre imaxe real. Acéptanse arquivos de calquera software 3 D existente no mercado en calquera 246 247 Pendentes destas novas liñas de negocio aparecen vías.

KPG. mentres que no resto ten lugar dun xeito bastante lento e sempre ligado ás esixencias das cadeas de televisión. Bosch. DLT ou discos SCSI.5. Recentemente a produtora galega firmou un convenio de colaboración con Sun Microsystems que lle permite optimiza-las capacidades de animación por ordenador e reducir hasta nun 50% os seus tempos de produción. improdutivos e financeiramente ineficientes. Ilusión Media desenvolve todo tipo de animacións 3 D. Isto acaba xerando situacións nas que certas produtoras poden estar dispoñendo de equipos tecnoloxicamente obsoletos.). en lugar de incorporalos puntualmente cando se precisasen. etc. fluídos e tecidos. As solucións e desenvolvementos son froito dun importante labor de investigación que garanten a mellor calidade de imaxe posible. Avid.5 Distribución e alugamento de equipos No diagnóstico sectorial previo á constitución do Cluster do Audiovisual Galego. o abandono dos mercados tradicionais das productoras. xenerando os fotogramas finais da película. videoconferencia. . Por outra banda. que mudaron a series de TV. radicada en Vigo. percorridos virtuais en 3 D. 5. Por unha parte. polo que ata o momento tecnoloxía non resulta crítica para as empresas do subsector e as produtoras de contidos para televisión. Industria e Comercio. a audiencia dos contidos de televisión non é capaz de percibir o soporte tecnolóxico que hai detrás de cada programa. Esta capacidade permítelles ofrecer aos seus clientes servizos relacionados con calquera das fases de produción dunha película. é de sinalar a A importancia do factor tecnolóxico non é similar nos diferentes subsectores da industria audiovisual inadecuación do sistema de amortización contable coa vida real dos típicos equipos empregados no sector. Isto afecta de xeito especial ao proceso de render. que presenta uns ciclos de vida considerablemente curtos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO dos seguintes soportes: CD. IFF. etc Ademais. os equipamentos traballaron nunha porcentaxe de ocupación moi alta. Pero a importancia do factor tecnolóxico non é similar nos diferentes subsectores da industria audiovisual. É distribuidora oficial de marcas como Sony. dedícase á integración e ao mantemento de sistemas audiovisuais en televisións locais e produtoras de vídeo. xa que nesa fase se manexa moita información á resolución máis alta. dende a idea inicial ata a montaxe. Unicamente as compañías vinculadas coa cobertura de noticias para os espazos informativos desenvolven un rápido proceso de dixitalización. As pequenas productoras galegas do audiovisual beneficiáronse dos seguintes factores no eido tecnolóxico: as subvencións da Consellería de Innovación. e cobren partículas. ademais de modelización e simulación de eventos. que incorpora iluminación e texturas á animación. etc. Panasonic. a imparable baixada dos precios destes equipos e. en salas audiovisuais en empresas e institucións e sistemas de videoconferencia. publicidade de alto nivel e cine. simulación de impactos. propiciado en boa medida polos problemas derivados da política seguida por moitas delas de tentar dispoñer de todos os medios necesarios para o desenvolvemento do seu proxecto. aínda que na gran maioría dos casos. utilizando para iso os principais programas de 3 D: modelados. editores de vídeo etc. ao desenvolvemento de software de xestión dixital do son para aplicacións en debates e ao alugamento de equipos audiovisuais (videoproxección. as producións de Dygra Films están realizadas integramente nos seus estudios. estereoscopia. Spica. mundos virtuais. SGI. Finalmente. ao non estar levando a cabo investimentos en medios avanzados. O cliente pode elixir o formato dos ficheiros de saída: TIFF. Dygra Films desenvolve solucións específicas para a creación de efectos especiais aplicados á animación 3 D. con respecto ao tema dos equipos. JVC ou Amx e aluga equipos de edición non lineal de vídeo. texturizacións. finalmente. TGA. ponse de manifesto un relativo solapamento entre as diferentes empresas. personaxes animados.

Luz Puntual. etc. ademais de globos de iluminación e sistemas de luz especial para gravacións. Sadil fundouse hai máis de trinta anos e o seu obxectivo inicial foi cubrir a demanda de alugamento de material de iluminación que existía no mercado cinematográfico español. Sonorizaciones Collazo. É aquí cando Sadilsa comeza a subministrar (venda) material de iluminación e. streaming. Inova Iluminación é unha empresa con ampla experiencia no campo da iluminación espectacular e está avalada por centos de instalacións realizadas nos últimos anos. Moitos destes equipos non podían encontrarse ata agora na nosa comunidade. Polo que respecta á iluminación. produción e posprodución. Comercial Eléctrica Coruñesa. para televisión. Son e Luz. Cetronic. GM Provídeo. así como todo tipo de lámpadas para venda por xunto. En canto ao son.). A empresa de alugamento de equipos de rodaxe EPC abriu unha nova delegación en Galicia. grafismo. Espectáculos Lito. Isto suporá un substancial aforro para os produtores en transportes e tempo. Kachet Loxística Espectacular. Peymar Electrónica ofrece un servizo completo das series que abarcan a luz espectacular. EPC dedícase a lle subministrar ao sector audiovisual español todo tipo de equipos de rodaxe (35 mm. A nova delegación ten previsto desenvolver cursos técnicos para os alumnos de facultades ou escolas do sector e realizar ofertas especiais de equipos para eles. para gravacións nocturnas de cine e televisión. microfonía. a iluminación profesional. Outras empresas dedicadas á distribución e ao alugamento de equipos audiovisuais son Audiolab Acústica. gravadores e monitoraxe.6 Sonorización e dobraxe Durante a primeira década do século XX podíase atopar nos cines a figura do explicador de películas. para o 237 . cabezas quentes. serie ARRI con varias potencias. empeza a distribución no ámbito nacional da marca Quartz Color (Strand Lighting Company).) e os seus clientes son boa parte das produtoras nacionais e internacional. tales como auriculares. HD alta definición. serie de focos con todos os accesorios necesarios para lles dar servizo aos equipos de gravación de exteriores dispoñibles en varias potencias. 5. Peymar Electrónica oferta equipos que permiten aplicar técnicas totalmente novas para iluminar grandes áreas.. Trison Acústica. procesado de sinal. solucións de audio. GaliFrame é unha empresa galega de servizos tamén situada en Vigo e especializada na instalación e no desenvolvemento de solucións integrais chave en man. Producciones Emsac. edición non lineal. Guindastres do cinema. con equipamentos para cine profesional e televisión. segundo necesidade. etc. mesas de mesturas. almacenamento e distribución dixital de audio e vídeo (gravación. ten mesas dixitais de reducido tamaño e con altas prestacións e unidades de rack segundo necesidade. Twips&Handle ou Xoglar. Dispón de proxectores para gravacións exteriores e guindastre para soporte de cámara para gravacións de cine e televisión. a proxección de vídeo. sobre todo. vídeo dixital. grazas a un acordo coa empresa Ficción Producciones. profesional que aparece en Barcelona en torno a 1900 e cuxo traballo consistía en narrar o que sucedía na pantalla.5. servizos de enxeñería para os novos proxectos de platós de televisión que se realizan. posprodución e efectos. manipulación.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Con máis de dez anos de presenza nos mercados da informática e do vídeo profesional. guindastres e cabezas quentes. o son profesional. 16 mm. Co transcurso do tempo e ao alcanzar un un certo nivel. vídeo baixo demanda. IB Cinema. guindastres. configurados previamente para cada caso específico. dollies. Son almacenistas e dispoñen por iso do maior stock de aparatos de iluminación en xeral. Arteficción distribúe equipos de iluminación para espectáculos e de son. para aplicacións de captación. En EPC Galicia os produtores galegos poden encontrar as últimas novidades.. así como todo tipo de dollies. tanto en cámaras de 35 e 16 mm coma en alta definición ou vídeo dixital. equipados con lámpada HMI ou halóxena.

en concreto. En tal caso. salvo autorización do Sindicato Nacional do Espectáculo. aos arredores de París.A. Trilla-La Riba. as voces que se encargan da dobraxe proceden da radio e do teatro. non o remataron de convencer as dobres versións porque moitas veces escollíanse para estas actores sudamericanos de diferentes países. aínda hoxe. este último en Madrid. a xeito de broma. Despois da Guerra Civil promúlgase a Orde do 23 de abril de 1941 na que quedaba prohibida a proxección cinematográfica noutro idioma que non fose o español. marcou unha liña para seguir polo resto dos estudios. A primeira dobraxe en directo nun cinema que se fixo en España podería situarse en 1908. pero nunca se cambiará o sentido e o significado da versión orixinal. si incomprensible. A invención da dobraxe atribúese a Edwin Hopkins e a Jacob Karol no ano 1928 coa película The Flyer.. Emerxe a barreira das linguas. e a mestura de variacións lingüísticas resultaba cando non ridícula. elocuencia. TVE levaba a dobrar as películas a Sudamérica. e convértese a partir de entón nun instrumento de manipulación e de control ideolóxico durante décadas. A dobraxe un pouco máis tarde e o alto custo que supoñía rodar as mesmas películas en diferentes idiomas puxeron o punto final á dobre versión. facilidade de palabra e poder de convicción. pero coa chegada do son as cousas cambiaron.. Nos anos corenta. Voz de España e Fono España. pola que a mesma película se rodaba en diferentes idiomas. En 1929 dóbrase o primeiro filme en castelán nos estudios parisienses de Joinville. Ao público español. É a partir desta profesión cando grandes actores do cine contemporáneo saltan á gran pantalla. . cando chega a televisión a España. inventiva. o que prexudicou en boa medida o cine español 251 . Unha solución para este problema foi a dobre versión. aínda que non todos os actores de dobraxe eran españois252. A dobraxe debía realizarse en estudios españois que estivesen localizados en territorio nacional e por persoal español. Acustic. Xa nos anos sesenta. creouse en Barcelona en 1933. a única censura que practica a dobraxe consiste na adaptación do idioma para que poida axustarse debidamente aos labios dos personaxes sen perder o sentido do texto orixinal . para levar a cabo este sistema. A película chamábase Río Rita. S. Coa técnica actoral utilizada. como foi o caso de Fernando Rey ou Fernando Fernán Gómez. moitas veces a tradución ao español non resulta sincronizable. se situaron detrás da pantalla e comezaron a lles prestar as súas voces aos personaxes da película da forma máis sincronizada que puideron. aínda que en 1946 cesa a súa obrigatoriedade 254 253 . e en 1947 realizouse o que. A dobre versión produciu un éxodo masivo de talentos españois a Hollywood. O cine mudo era universal.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO que debía posuír certos dons de improvisación.A. Na actualidade. a Paramount adquire os estudios Reservoirs en Joinville-le-Pont. En 1929. ano no que uns cantos explicadores e algúns actores. senón que ademais modificaba os diálogos segundo lle interesaba. de acordo co Ministerio de Industria. S. As frases en español poden quedar máis curtas ou máis largas comparadas co orixinal. 252 253 254 Se os personaxes dunha película falan en inglés no orixinal. Nestes anos. Cara a metade dos corenta a profesión de dobrador consolídase en calidade. O resultado tivo tanto éxito que a experiencia se repetiu por todo o país 250 . As películas faladas comezan a producirse a finais dos anos vinte e xorde o problema de que a maioría dos países rexeitan estas películas por ser incomprensibles para os espectadores. O estudio de dobraxe pioneiro en España. a censura non se conformaba con aniquilar metros e metros de certas longametraxes. nos estudios da Metro Goldwyn Mayer. é considerada a gran dobraxe española de historia: Lo que el viento se llevó (1939). aproveitábanse os mesmos decorados e. ata os mesmos actores. pero xa a mediados desa década as casas de dobraxe comezaron a exercer presión sobre o canal para que as 250 251 O acontecemento produciuse en Barcelona. Tres anos despois xa existían catro estudios máis: os da Metro Goldwyn Mayer. tratábase dunha película cómica chamada Os competidores. ás veces. estas frases deben ser ampliadas ou diminuídas segundo conveña.

A dobraxe industrialízase definitivamente 257 .000 millóns en 1994 (12 millóns de euros). sobre todo en Madrid e Barcelona. Valencia e Andalucía. 178 68 -61. sobre todo a Galicia. aínda que só transitoria xa que os nosos actores plantexaron moi pronto unha igualación dos convenios. págalles menos convocatorias aos actores e ao persoal técnico 256 . Esto supuxo unha certa ventaxa competitiva. dende mediados da década dos oitenta. Barcelona consolídase nesa época como a capital española da dobraxe. 255 256 257 Neste tempo.80% 10 11. Nos oitenta chega o que se coñece polo boom da dobraxe. A calidade de produción resíntese en boa medida e os conflitos laborais fanse presentes. a cantidade descendeu a 2. provocando unha certa rivalidade entre esas grandes cidades e outras zonas. Non o conseguiron ata principios dos anos setenta 255 .4 millóns de euros). cando ata ese momento España era un dos países onde esta actividade acadara un dos máis altos niveis.045. e a dobraxe dunha película de animación de calidade pode superar os doce millóns de pesetas. co cal tamén se aforraban horas de dobraxe 258 . tal e como se facía ata entón. Alemaña é o país no que máis diñeiro custa dobrar. porque os prezos de dobraxe subiron bastante en España entre 1988 e 1991259. en 1987 chegaba aos 4. xa que ao necesitar menos tempo para dobrar a película.000 millóns (24 millóns de euros). Se en 1982 a facturación dos estudios de Barcelona era duns 400 millóns de pesetas (2.248 74. 258 259 239 . en lingua española.613 167. A situación agrávase aínda máis se cabe. Isto dá lugar a unha redución de custos a beneficio da empresa. o público español rexeitaba aquelas dobraxes nas que se utilizase unha variación lingüística que non fose a castelá.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA películas e series que fose emitir se dobrasen en España e non en Latinoamerica.184 4526. en xeral. tanto públicas como privadas.000 millóns de pesetas (24 millóns de euros) que se facturaban en 1987 en Barcelona. xeralistas e autonómicas. Este é un dos motivos polos que. que consiste en que os actores deben sincronizar o texto co movemento dos labios do personaxe sen memorizalo previamente. Nº de Empresas 1997 2003 2003/1997 9 Facturación 2. a dobraxe en España sofre un grave descenso na súa calidade. o País Vasco.73% Resultado 3. As distribuidoras de vídeo deciden traballar tan só con aquelas películas que xa fosen exhibidas en salas de cine. e Italia no que menos. e polo tanto previamente dobradas e as televisións privadas van producir as súas propias series. En calquera caso.64% Nº de traball. 1997 e 2003. para reducir os custos de dobraxe ou programar as famosas telenovelas sudamericanas que lles aforran o gasto de dobrar. Principais magnitudes de dimensión das empresas galegas de dobraxe e sonorización. situación que as televisións privadas resolven con encargos ás outras comunidades. dos 4. como Galicia. Outro dato importante na década dos setenta é que en 1978 se aboliu a censura na dobraxe. A partir de 1989 aparecen convenios de dobraxe para a maioría da comunidades autónomas. Esta situación foi aproveitada polas canles televisivas. A industria do vídeo faise forte en España e aparecen as canles de televisión autonómicas e privadas.034 3. A política restrictiva da dobraxe levada a cabo nestes anos polos operadores de televisións explica a folga dos cen días que en 1993 levaron a cabo dobradores e empresarios. España é o segundo país máis caro da Unión Europea no que a prezos de dobraxe se refire. Estes eran diferentes e de menores importes dos que existían en Madrid e en Barcelona.573. dando como resultado a desaparición desa ventaxa e dos encargos de dobraxe. Aquí créase a dobraxe por ritmo.11% Fonte: Elaboración propia a partir de datos do Rexistro Mercantil. Os dobradores de Madrid invocan a maior calidade da súa dobraxe e plantexan unha folga a principios dos anos 90.

Neste campo resulta significativa a inexistencia aínda hoxe en Galicia dunha sala homologada por Dolby para a sonorización en calidade dixital. aínda que constitúen un número moi reducido en relación cos que prefiren as versións dobradas Ademáis. o marco laboral ou a diferenciación de produtos⎯ aos de países como Francia. o que no futuro constituirá un grande avance para a difusión dunha cultura políglota a través das novas ofertas de televisión. 260 Intereuropa adquire os dereitos de producións en Latinoamerica para posteriormente doblalas e comercializalas á Televisión de Galicia. e o televidente pode escoller o idioma que queira a través do mando a distancia. Espérase que a creación de novas estacións televisivas. son series de produción propia que xa se rodan en galego. A dobraxe chegaría a ser. Aínda que a Televisión de Galicia asegura a maior parte da súa carteira de traballo.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A partir de 1993. estatais e autonómicas. co cal. para facer frente á caida de pedidos por parte das cadeas de televisión. Partindo deste dato e vendo a grella de TVG temos que a maior parte do que se emite. o que fai imposible levar a cabo na Comunidade Autónoma galega mesturas en formato cine. están diversificando a súa carteira de servicios. En conxunto. tanto públicas como privadas. moitas empresas do sector tiveron que pechar ou ben transgredir pactos e convenios. en 1983. co que cada vez hai menos oco para produtos dobrados ó noso idioma. incluindo na súa oferta a posprodución (fundamentalmente sonorización). en todo caso. a través do sistema de cable ou por ondas. As empresas do Grupo Araguaney dobran para tódalas televisións. . que deixaron de ser esixentes coa calidade que ata entón requerían da industria da dobraxe. O compostelán Grupo Araguaney. Video Galicia. Pero en España necesítase deseñar unha política que achegue certos criterios ⎯como o dereito da propiedade intelectual. agás no caso dos informativos. o ensino e o perfeccionamento de calquera idioma. e Intereuropa TV 260 ) posúe unha longa experiencia no campo da sonorización e da dobraxe. é dun certo estancamento. integrado por catro empresas de dobraxe (tres delas en Galicia: CTV. deste xeito. que tampouco soubo axeitarse ás circunstancias dun sector audiovisual cunhas características moi diferentes ás que se daban hai máis de trinta anos. A falta de unión provocou unha guerra de prezos á baixa e disto aproveitáronse distribuidoras e televisións. posúe dez salas de dobraxe con capacidade para producir máis de mil horas ó ano. as novas infraestruturas tecnolóxicas que se están a As compañías de dobraxe están diversificando a súa carteira de servicios desenvolver en España permiten ver a profesión dende un punto de vista máis optimista. as horas de produción allea dobrada terán que aumentar en teoría. lingüistas e guionistas. nestes momentos. unha parte indispensable para o coñecemento. que non por forza. A tecnoloxía dixital fai posible recibir a información de distintas formas. A situación actual. Contan cun amplo equipo de directores de dobraxe. un avance das preferencias polas versións orixinais. as compañías de dobraxe. ofreza unha oferta cinematográfica e de programación nas diferentes linguas de España. os estudos galegos de dobraxe tamén están a traballar para cadeas como Antena 3 TV. A pesar de todo. cando existía tan só unha televisión e moi poucos actores. Pódese sinalar. O Libro Verde do Audiovisual da Unión Europea recomenda que se posibiliten as accións necesarias para favorecer unha dobraxe e un subtitulado de calidade que estimulen os intercambios culturais de obras audiovisuais dentro do contexto europeo e mundial. tradutores. actores-dobradores. Tele 5 ou TVE. Dende a fundación da primeira das empresas. Italia ou Alemaña. o que lles abre o mercado das series de produción propia. o grupo foi crecendo constantemente e actualmente conta con instalacións en Galicia e Sevilla. na actualidade.

As instalacións. utilizouse na produción da longametraxe O soño dunha noite de San Xoan. Factoría Audiovisual. O sistema incorpora elementos que aproximan o modelo a unha personaxe humana. e a Fundación Paideia. Sons Galicia Comunicación. montaxe. series.. entre elas Cargo de Vaca films.5. dende o desenvolvemento de aspectos morfolóxicos cribles. confección de bandas sonoras. acaban de inaugurar unha iniciativa sen precedentes en Galicia: a sala Mans Scoring Stage. quixo caracterizarse pola calidade en tódolos procesos de tratamento sonoro. Outra das compañías de sonorización e dobraxe que operan en Galicia é Area 5.. os movementos. agrupacións corais ou orquestras sinfónicas. música e efectos e grabación de efectos de sala. desde o momento da súa creación en 1991. así como para as principais produtoras e distribuidoras. Estan en fase de preproducción varias bandas sonoras. Estudios Bonham. composta polo propio Nani García para esta serie. presidida por Rosalía Mera. DISIPA. como a musculatura. con instalacions adicadas preferentemente á música para cine e audiovisual con mezcla en “surround” e servicios de produccións e xestión de dereitos musicais. As novas instalacións están preparadas para editar discos con orquestras sinfónicas. tanto en formato sorround coma en estéreo convencional. Sodinor é un estudio de posproducción de audio. veu realizando todo tipo de traballos de sonorización e son (longametraxes. Á lista dos seus clientes habituais (TVG. Dende a súa fundación. Creado integramente polo equipo de desenvolvemento de Dygra. Ao longo destes anos Studio XXI foise renovando constantemente. no ano 1998. xa rexistrado. que.1. incorporando ás súas instalacións a tecnoloxía máis punteira en sonorización. Galicia acolle tamén un dos estudios de gravación máis modernos. etc. TVE. DDA-Dub Digital Audio. que fai postprodución de audio para cine. movementos.7 Enxeñería de sistemas informáticos e audiovisuais e ferramentas informáticas para a produción e a xestión A produtora coruñesa de animación Dygra Films iniciou a mediados de 2004 a aplicación dun sistema integral de produción dixital de animación. Outras empresas galegas que fan a sonorización. as proporcións. as novas instalacións ofrecen os servizos necesarios para calquera proxecto sonoro de gran formato. De Profundis de Desembarco Produccions e Continental Animación con música de Nani García. o pelo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Studio XXI naceu en 1988 como froito da unión dalgúns dos máis importantes profesionais da dobraxe. Esta técnica. 261 O segundo traballo que acometeron os novos estudios será a gravación da música da segunda parte de As leis de Celavella. Os estudios Bruar. que constituíron unha empresa de economía social.) sumouse a BBC Worldwide. 241 . producida por Voz Audiovisual. Casa de Tolos ou Area Master. aplicada ao proceso de Character Set Up. entre as que destaca un sistema propio de creación de personaxes humanos en 3 D. etc. mezclas e masterización de bandas sonoras. foron probadas por primeira vez coa gravación da banda sonora da película Heroína 261 . dominado polas empresas dos países do leste de Europa. pero non a dobraxe. música composta por Stephen Warbeck e Sergio Moure. As novas instalacións pretenden tamén ser competitivas no puxante mercado das bandas sonoras. Antena 3. soundtracks. permite crear personaxes cribles visualmente. emprazadas no centro de iniciativas empresariais Mans no coruñés polígono de Pocomaco. Editorial PLANETA. da locución e da sonorización. en permanente actualización. xa sexa programas musicais de televisión en directo. multimedia. o sistema. 5. Ademais do cine. a respiración.) para todas as televisións que operan en España. etc. radio e televisión. con capacidade para albergar formacións de ata 90 músicos. Está integrado por unha serie de ferramentas de produción. que permite realizar eficazmente unha produción dixital en 3 D cuns elevados parámetros de calidade. en canto ao seu aspecto. documentais. son Son do Tagalem. DISIPA foi concibido como un sistema vivo. que podería chegar a comercializarse nun futuro próximo. Sonyarte.

Dende a súa creación no ano 2000. que foi executado polo propio departamento de I+D da empresa. auga. fervenzas. integración de datos e distribución eficiente dos recursos.) ou outras técnicas coas que se poden obter texturas cribles na pel. tendo en todo momento información sobre a orixe de cada un. Finalmente. o sistema serve. series de televisión. os supervisores revisan cada plano para comprobar que todo está correcto. do Grupo Filmax desenvolveu unha ferramenta de xestión integral do proceso de produción de debuxos animados en 3 D que lle permite optimizar os seus recursos e. que non haxa atoamentos nin tempos de espera.. etc. contou cunha axuda do Plan Galego de I+D. inmediata e doada de utilizar. unha solución avanzada para mellorar a xestión de proxectos audiovisuais. de modo que existe en cada momento información en tempo real do estado do proceso de produción. plugins que achegan unha gran funcionalidade e axilidade. O primeiro paso é dixitalizar o story-board. para dirixirse rapidamente ao animador correspondente no caso de que se produza algún erro. e permiten obter resultados que antes resultaban imposibles de alcanzar. etc. O estudio de animación Bren Entertainment. ademais de perfeccionar o seu acabado visual. A información vai sendo almacenada nunha base de datos relacional na que se rexistran todos os pasos e os requisitos do proceso de produción dunha serie ou dunha longametraxe de debuxos animados. En definitiva. O seguinte paso é o de renderización. todo o proceso se continúa de xeito automático. ofrece unha canle de comunicación directa. asociando a cada secuencia a información que lles fai falta para creala (personaxes. Deste xeito. evitando os problemas e custos que poden producirse se se utilizan os medios convencionais. Isto permite establecer a duración dos planos no tempo.). e por outra. por unha parte. Un dos seus desenvolvementos é SOFTBREN. A aplicación consta de diversos módulos relacionados entre si . introducindo a información dos diálogos e de todos os elementos que aparecen en cada plano. que serve para todo tipo de proxectos audiovisuais (curtametraxes. distribuír e enlazar todas estas tarefas. O que se busca é utilizar o 100% dos recursos humanos e materiais. audio. O proxecto. documentais. o que serve de orientación para repartilos entre os animadores. creáronse para DISIPA distintas ferramentas. a través de avanzadas técnicas de programación. para consolidar a empresa de xeito competitivo no mercado. Interacción desenvolveu no ano 2004 AVLINK. A idea é que as diferentes etapas do proceso estean ocupadas en todo momento. Por outra banda. Así mesmo. Desta forma. entre as que cómpre mencionar os sistemas de dinámicas que permiten simular cun gran realismo todo tipo de efectos atmosféricos (vento.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO A creación deste software enmárcase no traballo realizado polo equipo de desenvolvemento de Dygra Films. para facer uso desta información en termos de organización das tarefas. á vez. AVLINK. os resultados que espera obter tradúcense en termos de maior control e automatización máxima na realización das tarefas. localización. reducir custos e tempo de traballo. que lles permite ás empresas centralizar nun único punto toda a información relacionada cun proxecto audiovisual dende que xorde a súa idea ata que chega á pantalla. para alimentar a base de datos. Este equipo logrou desenvolver. A todo iso hai que lle engadir un sistema de xestión da información que facilita a organización do traballo do gran número de persoas implicadas na produción das películas de animación.. a partir da recepción do guión e do story-board. O SOFTBREN está pensado para coordinar. É entón cando se grava o son de referencia. de maneira que os tempos mortos se reduzan ao mínimo. os responsables de Bren Entertainment asumiron que tiñan que desenvolver ferramentas personalizadas que os diferenciasen da competencia e lles permitisen optimizar os recursos e lograr a máxima axilidade nos procesos de produción. O software permite que todos os membros do equipo que interveñen no proxecto poidan ter aceso á mesma información. un sistema de xestión e tratamento da información orientado á coordinación de todos os procesos existentes nunha empresa dedicada á produción de debuxos animados en 3 D. desenvolveuse unha interface de animación propia que axiliza o traballo dos animadores. que converte os datos informáticos xerados nas imaxes que van ser vistas no cine ou na televisión.). creado especificamente para solucionar os problemas técnicos que poida presentar a produción dunha película de animación dixital.

centros de interpretación. integración e mantemento de solucións multimedia e audiovisuais para diversos espazos 263. O grupo tecnolóxico Softgal. É o caso de TAMINO.5. a compañía contou co apoio da Consellería de Innovación. Por outro lado. os seus asociados e Galicia para o desenvolvemento de actividades audiovisuais. Software AG é unha multinacional especializada en desenvolvemento. Aos membros do clúster ofréceselles un espazo virtual para compartir ideas e experiencias dentro do marco do Centro de Desenvolvemento de Ideas e un contorno de colaboración dentro do ámbito do Club de Producciones. pertencente á corporación Caixa Galicia. cunha superficie de pantalla de 75m2. Ademais. tamén se mostra información e servizos. auditorios.). recursos que cómpre utilizar. salas de consello e plenos. xestión e distribución de contidos audiovisuais e produción e integración de contidos audiovisuais e interactivos. DOGMA está deseñada para o almacenamento e tratamento de contidos audiovisuais e conta con todas as características do Tamino mais a capa para xestionar e documentar os contidos. altas presecións na indexación e avanzadas funcionalidades para a xestión e procesamento deste tipo de contidos. salas de proxección de cine dixital. salas de control. audio e imaxes262. Para desenvolver esta aplicación. Trátase dun sistema web. Softgal desenvolve o proxecto de comunidade virtual para o Clúster do Audiovisual Galego. Cara ao exterior móstranse os diferentes recursos cos que conta o clúster. alta capacidade de recuperación. Ademais. orientado a lles prestar servizo tanto aos propios asociados como aos usuarios externos (profesionais do audiovisual. 5. composta por 25 proxectores de 10.8 A comercializacion dos dereitos de explotación Cando se fala dunha película. especialmente vídeo e audio. polo seu contorno e características. foi necesario investir máis de dous anos de traballo por parte do Departamento de Enxeñería de Sistemas Audiovisuais de SOFTGAL para que o proxecto fose viable. é a primeira no ámbito mundial. salas de prensa. os do elenco máis popular que deu o mundo do espectáculo ao longo do século XX. Caixa Galicia porá en breve en funcionamento a súa sede da Fundación na cidade herculina. xestión. polo seu compoñente arquitectónico. 265 264 243 . público en xeral. senón que tamén demandarom lembranzas que os achegasen un pouco a 262 263 Via2 inclue tres plataformas para aborda-la presentación de vídeo: VisualPublisher. salas de traballo e dirección. empresas. guións. Son varios os produtos avanzados para o sector audiovisual que distribúe esta firma. Finalmente. un espazo que.000 lumens. salas de exposicións. Os cidadáns de todo o mundo comezaron a recoñecer os seus ídolos e a reclamar información puntual de todo o que os rodeaba. unha base de datos nativa XML pensada para almacenar datos non estruturados. pola súa capacidade de almacenamento dos documentos en formato nativo. Mabel Normand. Para levar a cabo este proxecto. Por iso. e non só iso. como o directorio de empresas e profesionais e a presentación institucional da asociación e as actividades que realiza. o cine debe deseñar un plan de mercadotecnia que cubra todos os ámbitos publicitarios que permitan arroupar a saída ao mercado da película que se desexa estrear. Foi en 1910 cando xurdiron no firmamento de Hollywood os nomes de Mary Pickford. etc. implantación e modernización de sistemas transaccionais de alto rendemento e en integración XML de datos. e tras eles. a ferramenta STELLEN ten todas as funcionalidades dun xestor de contidos e mais a potencia dunha ferramenta de xestión de vídeo e audio.000 lumens que.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA que permiten controlar toda a información xerada por un proxecto audiovisual: documentación. captura. será un lugar emblemático dentro da cidade . VIA2 é unha solución deseñada para xestionar o contido multimedia cubrindo o proceso de dixitalización. ao igual que se coida o lanzamento e promoción de calquera ben de consumo. ten unha área de negocio de enxeñería de sistemas multimedia e audiovisual que desenvolve proxectos innovadores de integración de sistemas multimedia e audiovisuais chave en man e presta servizos de asesoramento. Museos. cunha retroproxección de 250. Douglas Fairbanks e outros moitos. inmediatamente se está pensar na sala de proxección como lugar de explotación deste produto e nos espectadores como clientes e consumidores. centros de formación e centro de atención ao cidadán. aplicacións e procesos. Via2 platform e Via2 VoD (video on demand). e que ten en Galicia unha delegación a través de Activo Comunicaciones. centros culturais. Na fachada do edificio integrarase unha pantalla de tecnoloxía HOLOPRO. recintos feriais e Palacios de Congresos. Industria e Comercio da Xunta. o seu deseño modular permite a súa ampliación no futuro. instalación e soporte para os sectores institucional e corporativo. no que se busca implantar unha comunidade virtual que aglutine ao sector audiovisual de Galicia 265 264 . catalogación e explotación de vídeo. deseño. etc. Achegan solucións de deseño.

é dicir. xogos de cartas. un fenómeno denominado merchandishing. Parque Jurásico. que os mesmos distribuidores utilizarán para alimentar de información os xornalistas e exhibidores. sala e horarios e que os nenos repartirán polas rúas. o merchandishing. pósteres. converteuse nunha suculenta forma de ingresos para as produtoras cinematográficas. xa que foi adoptado do mundo anglosaxón. O merchandishing ou licensing no cinema iniciouse co filme El planeta de los simios (1968). O licensing ou a comercialización dos dereitos de explotación dunha marca xera un negocio multimillonario no ámbito mundial. pode utilizar o título. Dise que o licensing é a ferramenta de mercadotecnia máis poderosa coa que contan os fabricantes e retallistas de produtos de consumo. O licensing español é un sector que se atopa en plena fase de crecemento. Se dende os primeiros anos do cine xa se ten en conta a función do cartel como imaxe que sintetiza os trazos xerais da película. libros. Por exemplo. Batman. Pero tamén xurdirán os catálogos de distribución e igualmente elaboraranse os press-book. a lenda.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO ese universo que transcendía das revistas especializadas e que alimentaban sempre con festas populares e obras de caridade. La guerra de las galaxias. Estes produtos adaptánse aos novos medios: a televisión. En Galicia son as produtoras de animación as que deron os primeiros Nos últimos anos o cine achégase a novas e insospeitadas plataformas pasos neste campo. pouco a pouco irán definindo o seu concepto para atrapar rapidamente a atención do espectador. e realizáronse películas que parecen unicamente concibidas para vender produtos asociados a elas: dende as últimas producións da Disney ata filmes como Pokémon. O xiareiro cinematográfico obrigou ás produtoras e os axentes artísticos a dispoñeren de departamentos dedicados en exclusiva á comunicación. a imaxe e os personaxes da longametraxe e incluílos nas súas campañas de promoción e publicitarias. bolsos. xa definitivamente consolidado. O parque temático Terra Mítica de Benidorm (Alacant) chegou a un acordo coa produtora e distribuidora española Filmax Entertainment para adquirir os dereitos dos personaxes da longametraxe de debuxos animados El Cid. bonecos articulados. os personaxes da .⎯ que son compradas masivamente por coleccionistas e consumidores en xeral. Actualmente en España xa existen unhas trinta axencias de licensing. Nos anos 80 e 90. dende as primeiras décadas do século XX. por si mesmo. a televisión non só permitirá a existencia de series que establecerán unha retroacción co cinema. etc. consistente na venda de produtos asociados a unha película ⎯revistas. de toda a súa correspondencia e presenza en actos sociais. que desatou unha auténtica “simiomanía” que se traduciu nun importante aumento de ingresos indirectos para a Fox. xurden novos soportes de acordo cos novos medios que se van implantando na sociedade. xerando uns ingresos complementarios que co tempo superan moitas veces aos da propia producción. Cos anos. compañís que son contratadas polos propietarios das licenzas para negociar os dereitos dos seus personaxes ou marcas nun determinado territorio. os programas de man que levarán no reverso os datos básicos da estrea. ao coidado da imaxe das estrelas. Así mesmo. o vídeo. etc. caretas. camisetas. os videoxogos. as figuras protagonistas incorporáronse en exclusiva á oferta de espectáculos e animación de rúa do parque temático. senón que abrirá ao mesmo tempo a posibilidade de xerar produtos exclusivos para emitir no devandito medio (os chamados making-off. onde hai anos que xa se está a utilizar como variable da mercadotecnia. ou reportaxes sobre como se fixo un filme). disfraces. os soportes informáticos foron receptores de todos eles xerando un novo mercado. Pero moito máis alá de todos estes materiais. Desta forma. o éxito cinematográfico serve de complemento para vender todo tipo de produto e xera. a súa produtora. A partir de aí realizaranse os fotocromos para expoñer nas carteleiras dos cines. En virtude do acordo.

composta por dúas cancións de Luz Casal. e Megatrix. roupa de cama. O soño dunha noite de San Xoan 266 . Vigo. onde se lle mostraban ao público asistente os segredos do mundo da animación e a fantasía da segunda película de animación 3 D da factoría galega. Dygra Films presentou unha exposición itinerante titulada “Oniria: atrévete a soñar”. camisetas. Dygra Films chegou a un acordo de licenzas coa empresa Dorsal 9 para 140 produtos que se empezaron a comercializar despois da estrea. Catwoman xa ten o seu videoxogo e o xogo de Matrix vendeu un millón de copias en dezaoito días. 267 245 . o cine achégase a novas e insospeitadas plataformas. A cadea Bocatta regalou tamén bonecos da película cos seus menús e decorou os seus locais con imaxes da longametraxe. etc. Inicialmente lanzouse o material escolar e posteriormente o téxtil. un tema do grupo galego DOA e a música orixinal composta por Arturo Kress e interpretada pola Orquestra Sinfónica de Galicia.) en diversas preestreas e coa revista Megatrix.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA película están en Terra Mítica e o parque ofrece a todos os seus visitantes a posibilidade de adquirir nas súas tendas produtos exclusivos da película. Ademais. os grandes estudios adaptaron algúns videoxogos á gran pantalla. Málaga. a editorial Everest puxo no mercado dous libros da película. Por outro lado. A finais de 2004. e realizou regalos de merchandishing desta (cuncas. Barcelona. Salamanca. M Forma chegou a un acordo coa Marvel para que os personaxes cinematográficos dos antigos cómics teñan a súa representación nos móbiles. por exemplo Mario Bros. EMI lanzou ao mercado a banda sonora orixinal da longametraxe. Un ano antes da súa estrea. Mortal Kombat ou Street Fighter. A empresa asinou ademais un contrato de licenza con GDM que comercializou previamente á estrea peluches. Cada filme de éxito ten a súa líña de produtos para a venda: DVD. Dygra decidiu crear unha empresa propia dedicada á comercialización de produtos derivados das súas producións cinematográficas. Logo da produción de O bosque animado. gorras. e coincidindo co lanzamento da longametraxe. un de peto e outro de tapa dura. os personaxes máis famosos do cine inspiran videoxogos e xogos para os teléfonos móbiles 267 . nos xogos para móbiles. contou coa presenza das moscas Hu-Hu e Ho-Ho (personaxes da película) como copresentadores do programa de Antena 3 durante todo o verán do lanzamento da película. Pero hai experiencia no camiño contrario: do viseoxogo ao cine. camisetas. etc. e posteriormente papelería. Valencia. Lisboa. figuras de PVC. A Coruña e Madrid entre outras. roupa de chuvia e publicacións. gorras. Tamén. CD. Os productos feitos para cine non se pensan só en térmos de exhibición nas salas de cine. Blade Trinity ou Elektra son as últimos iconas dos cómics que se reflicten na actualidade nos cines e. cerámica. 266 A exposición circulou por España e Portugal. en breve. xogos. Nos últimos tempos. como coprodutor. bonecos. Ourense. Nos anos 90. etc. en cidades coma Porto.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO L I B R O B R A N C O D O A U D I O V I S U A L E N G A L I C I A Ordenación do sector audiovisual en Galicia CAPITULO 6 .

Por unha banda. desenvolver o espazo cultural europeo. Tamén contribúe á difusión nacional e internacional do cine español. tanto dentro coma fóra da UE. favorecendo a súa participación en festivais e demais manifestacións cinematográficas e representando a España nos principais organismos e 247 . preservando e valorizando a diversidade cultural nos distintos ámbitos nos que se expresa. mediante a concesión de axudas aos distintos sectores da produción e da distribución. incrementar a produción e favorecer a distribución de producións españolas. de Presupuestos Generales del Estado. alcanzar unha proporción aceptable do mercado interior que permita o mantemento de todo o conxunto industrial do cine español. O Instituto de Cinematografía e das Artes audiovisuais (ICAA). a través de As competencias europeas no ámbito audiovisual radican na Dirección Xeral de educación e cultura da Comisión europea accións de mobilidade e de proxectos de cooperación transnacional. en particular a través de medidas que poidan soster a competitividade da industria europea no sector audiovisual e fomentar a diversidade lingüística. que vai contar cun orzamento previsto de 1.1 INSTITUCIÓNS E ÓRGANOS COMPETENTES As competencias europeas no ámbito audiovisual radican na Dirección Xeral de Educación e Cultura da Comisión Europea e céntranse arredor de tres puntos principais. a miles de beneficiarios. ORDENACIÓN DO SECTOR AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. a través da Secretaría do Estado de Cultura. A partir do Real decreto 7/1997. á creación e modernización de salas de exhibición. o ICAA está integrado no Ministerio de Educación e Cultura. a Dirección Xeral de Educación e Cultura aplica unha grande variedade de programas que afectan anualmente. mellorar o grao de competencia das empresas e incentivar a aplicación das novas tecnoloxías. a promoción e a conservación. Para acadar estes oxectivos as funcións encomendadas ao ICAA abranguen os eidos do fomento. fomentar a comunicación cultural entre as comunidades autónomas en materia cinematográfica e de artes audiovisuais. construír a Europa do coñecemento: trátase de desenvolver un espazo europeo da educación e da formación permanente que constitúa unha referencia mundial de aquí a 2010 e que converta a Unión Europea na economía do coñecemento máis competitiva e dinámica do mundo.055 millóns de euros e ten como principais obxectivos: preservar e promover a diversidade cultural e o patrimonio cinematográfico e audiovisual europeos. é un organismo autónomo da Administración central española que se ocupa especificamente do cinema e do audiovisual en todas as súas facetas. garantindo o acceso do público ao dito patrimonio e fomentando o diálogo intercultural. a salvagarda e difusión do patrimonio cinematográfico español.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. Dese xeito contribúe de modo decisivo a garantir a salvagarda da prosperidade e dos valores de Europa. Finalmente ten que coadxuvar ao propósito de asociar os cidadáns á construción europea. dependente do Ministerio e Cultura e creado polo artigo 90 da Ley 50/1984. a proxección exterior da cinematografía e das artes audiovisuais españolas. do 30 de decembro. a participación concreta dos cidadáns na construción europea e o reforzamento do seu sentimento de pertenza a ese conxunto en fase de ampliación. Así realiza un labor de apoio á industria cinematográfica e audiovisual. así como. aumentar a circulación de películas europeas e outras producións audiovisuais. Por outra parte. do 10 de xaneiro. Ademais das intervencións de carácter político ou regulamentario. e potenciar os resultados comerciais do sector audiovisual europeo nun contexto de mercado aberto e competitivo. MEDIA 2007 é continuación dos programas en curso MEDIA Plus e MEDIA Formación. Correspóndelle ao ICAA desenvolver a creación.

do 14 de xuño. as súas funcións parecen solaparse coas das asociacións profesionais (como AGAPI e AEGA). o Consorcio Audiovisual tamén exerce as funcións tradicionais das "film commissions". polo tanto. o Clúster do Audiovisual Galego de Hollywood e da Academia Española do Cine. Foi o Decreto 237/1996. o que fixou a nova estrutura orgánica da agora denominada Consellería de Cultura. que pretende ser unha réplica a escala da Academia das Ciencias e das Artes Cinematográficas No 2001 a Xunta creou o Consorcio Audiovisual No 2002. como as plataformas dixitais e as telecomunicacións por cable.1. nun prazo máximo de seis meses. Constitúesecomo unha especie de asociación pangremial do sector que agrupa por igual a produtores. a Xunta de Galicia veu desenvolvendo diversas accións co obxectivo de converter o audiovisual galego nun importante sector económico.1 Consellería de Cultura. favorece a recuperación e a restauración do patrimonio cinematográfico para a salvagarda da súa riqueza artística e documental. Así mesmo. Tamén dende a Xunta se impulsou a creación da Academia Galega do Audiovisual. Trátase da unión de empresas dun sector para a administración dos seus intereses comúns. Non obstante. Comunicación Social e Turismo e dentro dela incluiu un departamento específico para o audiovisual. dunha Comisión Interdepartamental para a Sociedade da Información e do Coñecemento que actuara como órgano impulsor. Está por ver se non acaba tamén solapándose coas asociacións e institucións xa existentes. Ata o ano 1996. Deste xeito. cunhas funcións que aínda non está claras de todo e que parecen solaparse coas da Dirección Xeral de Comunicación Social. Comunicación Social e Turismo é o órgano da Administración autonómica a quen lle corresponden as competencias en materia de promoción cultural. Dende a consecución do autogoberno. 6. No ano 2001. no que atinxe a actividades e proxectos que se vaian levar a cabo. patrimonio cultural. coordinador. actores. correspóndelle á Dirección Xeral de Comunicación e Audiovisual a . o decreto no que se determina o marco regulamentario no que deberán desenvolverse as actuacións de todos os departamentos e organismos da Xunta en materia de sociedade da información e do coñecemento e as telecomunicacións. da Consellería de Innovación.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO foros internacionais en materia cinematográfica e audiovisual. Por outra parte. deliberante e asesor respecto destes asuntos. dáselle resposta á necesidade de establecer unha política coordinada e unitaria nestes temas. a través de Filmoteca Española. Comunicación Social e Turismo A Consellería de Cultura. algo que non semellaba axeitado dado o desenvolvemento que estaba acadando este sector. nacidas ao abeiro da iniciativa privada e. Nesa nova estrutura. así como os asuntos tratados no Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia e as actuacións do Observatorio Tecnolóxico de Galicia. O Goberno galego aprobou. propoñendo iniciativas ou medidas que considere oportunas para impulsar o desenvolvemento da sociedade da información e informando sobre as cuestións que lle demande o Executivo galego. audiovisual. da independencia. a comezos do 2004. Finalmente. polo que deberá coñecer e avalar as iniciativas e programas de todos os departamentos. entre outros eidos. Esta comisión adscríbse á Dirección Xeral de Tecnoloxía e Desenvolvemento Sectorial. e turismo. telecomunicacións. o audiovisual era competencia da Consellería de Cultura a traveso da Dirección Xeral de Cultura. multimedia. Dende a administración autonómica se impulsou dende o 2002 a creación do Clúster do Audiovisual Galego. a Xunta de Galicia creou un organismo autónomo chamado Consorcio Audiovisual de Galicia. xunto coas novas tecnoloxías. directores e técnicos. como órgano de participación de todos os departamentos da Xunta. O decreto establecía a creación. a Comisión Interdepartamental actuará como órgano de coordinación.

controla o uso que do espectro radioeléctrico fan as emisoras de radiodifusión e televisión. data desde a que vén desenvolvendo as súas actividades nos ámbitos do audiovisual e da fotografía de xeito regular.). Deste xeito a nova Dirección Xeral asume as competencias da Xunta en materia de telecomunicacións e audiovisual. conferencias. custodia e difusión das producións e obras do patrimonio audiovisual e fotográfico galego. confecciona a normativa referente ao ámbito das telecomunicacións e do audiovisual. a través do Centro Superior de Documentación. ocúpase do estudo. do 5 de outubro. e promove a difusión do patrimonio audiovisual galego e das artes da imaxe en xeral. que cede un espazo dentro da Casa de Cultura Salvador de Madariaga.A. planifica. A importancia das artes audiovisuais e da imaxe xustifica que a Xunta poña en marcha os instrumentos que permitan a súa íntegra elaboración e asunción por parte da comunidade autónoma. edita un boletín mensual coa programación e un comentario dos ciclos. cos obxectivos anteriores. Conta o CGAI na súa sede coruñesa con unha sala de proxeccións. Investigación e Información da Comunidade Autónoma e do CGAI. redacta e supervisa proxectos técnicos. preparación e tramitación de cantas actuacións lle correspondan ao Goberno galego para o desenvolvemento e efectividade. Desde a súa creación. é unha entidade que. contando ademais con un servizo de videoteca. en actuacións en Galicia e no exterior e tamén a participación na promoción da produción audiovisual galega en mercados. o CGAI inaugurouse o 15 de marzo do ano 1991. Creado polo Decreto 210/1989. recupera e custodia o patrimonio audiovisual galego ao tempo que sirve. pola súa banda. tramita as solicitudes de concesión de emisoras de radiodifusión sonora en ondas métricas con modulación de frecuencia e a prepara os proxectos de regulación das fases dos concursos públicos de adxudicación de novas emisoras de radio en ondas métricas con modulación de frecuencia que sexan competencia da comunidade autónoma. a criterios como oferta alternativa. 6. dirección e control das instalacións. o Consorcio Audiovisual de Galicia ou o Consello Asesor das Telecomunicacións e Audiovisual. etc. coordena e dirixe o desenvolvemento da cinematografía e demais artes da imaxe. mostras e festivais. a programación de proxeccións. cuxa programación responde. por unha parte. audiovisual e multimedia.1. este centro está situado na Coruña. catalogación. e todos os aspectos que se poidan derivar da aplicación das novas tecnoloxías da comunicación e a información e todas as facetas da cultura e do patrimonio galego. Tamén funciona un servizo de empréstito. dende a súa inauguración. S. pluralidade de soportes e formatos ou apoio á creación audiovisual galega.2 Centro Galego das Artes da Imaxe O Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI). a colaboración. encárgase da dotación de infraestrutura á Compañía de Radiotelevisión de Galicia e ás súas sociedades. publicacións. tamén se ocupa da xestión e coordinación do Consello Asesor de Telecomunicación e Audiovisual de Galicia e da planificación e coordinación das funcións atribuídas ás redes de telecomunicacións galegas (Retegal. televisión e medios de comunicación social e da disposición transitoria sexta do Estatuto de Autonomía de Galicia. así como a asistencia técnica necesaria en todo o referente ao ámbito das telecomunicacións e do audiovisual.000 libros e 122 cabeceiras de revistas . co fin de proporcionar un maior coñecemento das artes da imaxe. destinado preferentemente ao sector educativo ou ás asociacións 249 . O servizo de difusión. A Biblioteca está composta de 6. exposicións.. á difusión do cinema e das artes da imaxe en xeral. entre outros. As funcións do CGAI no ámbito audiovisual contemplan a recuperación. audiovisuais e de microfilmes nas materias propias da consellería. grazas á sinatura dun convenio entre a Consellería de Cultura e o Concello coruñés. por outro lado. en relación coa radio. fomenta as edicións sonoras.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA dirección e coordinación das actuacións da Consellería de Cultura en materia de telecomunicacións. É o caso do Centro Galego das Artes da Imaxe.

otorgou axudas de apoio a estreas cinematográficas fóra de Galicia (convocatorias 2003 e 2004). promover e potenciar a actividade profesional e a creación de emprego neste ámbito. o cinema. a Consellería de Economía e Facenda. desenvolveu xornadas . organizou a primeira Semana de Cinema Galego en Arxentina e a Semana de Cinema Arxentino en Galicia. O seu Consello de Dirección está constituído por representantes da Consellería de Cultura. especialmente nas salas de exhibición. da literatura. impulsar a produción propia e a coprodución. un programa de achegamento aos centros escolares do mundo cinematografico AU 2003 e AU 2004. seminarios e talleres de imaxe organizados polo propio CGAI. incentivar o emprego do idioma galego. así como a súa distribución por calquera dos sistemas e das canles de difusión audiovisual. ademais da Guía audiovisual galega: empresas e recursos. a produción multimedia e a fotografía. a atención ás persoas que solicitan consultas e o control dos empréstitos a outras institucións. ainda que a participación da primeira é maioritaria. mediante a organización do Foro de Coprodución Galicia-Valencia e Xornadas de Cinema Valenciano en Galicia. da realidade social e cultural galega. o Consorcio Audiovisual presta servizos a empresas produtoras que veñen rodar a Galicia a través da Galicia Film Commission. da música e. na Unión Europea e na Galicia exterior. divulgar as obras audiovisuais galegas no propio territorio. así como a integración na coordinadora europea de iniciativas rexionais para o apoio á industria audiovisual: Cinema Rexio ou colaborador no programa de promoción do cinema europeo Cinedays. Entre as finalidades específicas deste organismo está desenvolver e fomentar a produción e a industria cinematográfica e audiovisual galega. con patrimonio e personalidade xurídica propia e co fin primordial de contribuír ao desenvolvemento e consolidación do sector da imaxe nesta comunidade. e o de Formación xira basicamente arredor de Cero en conducta. Así mesmo o servizo de recuperación traballa nos fondos que compoñen o patrimonio cinematográfico e fotográfico da Galicia. no Estado español. O arquivo fílmico. a Compañía de Radiotelevisión de Galicia e as catro deputacións provinciais. Comunicación Social e Turismo. puxo en marcha de accións de promoción do cinema galego no ámbito social. as administracións e entidades interesadas conveñen a constitución do Consorcio Audiovisual. en xeral.3 Consorcio Audiovisual de Galicia O Consorcio Audiovisual de Galicia. e tamén promover un mellor coñecemento da historia. en Portugal. do audiovisual de Galicia. promocionou a coprodución entre produtoras galegas e valencianas. O de Publicacións ocúpase da edición dos catálogos das exposicións. constituído en 2002. a través das producións cinematográficas e audiovisuais. como o achegamento do cinema ás prisións galegas co programa O cinema no eido social. Canto á promoción da actividade profesional e impulso da produción propia e a coprodución. videográfico e fotográfico do CGAI desenvolve labores de control e xestión que inclúen a supervisión diaria dos fondos para asegurar unha boa conservación destes. que abordan diversos aspectos do mundo audiovisual. o vídeo. á formación e ao desenvolvemento tecnolóxico. é unha entidade de dereito público de carácter interadministrativo. A súa existencia vén dada pola Lei 6/1999. do 1 de setembro. darlle pulo á investigación. a través do IGAPE. coa colaboración de distintas entidades. que ve incrementado paulatinamente o seu fondo en formato VHS coas últimas producións do audiovisual galego sobre as que a Xunta ten dereitos de difusión cultural. 6.1. complementarias do plan de internacionalización do sector que considera a asistencia a unha selección de mercados audiovisuais para lles dar cobertura aos produtos galegos.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO culturais. Para o cumplimento deses fin o Consorcio elaborou un Plan de promoción de curtametraxes galegas Curtas 03 e Curtas 04. da arte. para a potenciación institucional das accións tendentes ao desenvolvemento do sector audiovisual. convocou axudas para a promoción de producións audiovisuais a través de internet (convocatoria 2004). a televisión. que prevé no seu artigo 9 que.

xerou varias publicacións. convocou o primeiro encontro luso-galaico de animación e tomou parte no Programa Raíces. a través da Galicia Film Commission (unidade administrativa do consorcio). foros comerciais e festivais de relevancia internacional. Spain Film Commission. sen deixar de impulsar a formación de profesionais capacitados para operar en mercados internacionais. no Cartoon Master of New Technologies (2003. FAPAE. Academia Galega do Audiovisual.. o catálogo de festivais nacionais 2004 e a recente edición de Rodado en Galicia. Así mesmo é salientable o labor do Consorcio na organización de talleres. festivais nacionais e internacionais. intensificarase a política de comunicación. xornadas de promoción. ICEX. a convocatoria de bolsas de estudo para a ampliación ou perfeccionamento no campo audiovisual (convocatorias 2003 e 2004). como o primeiro taller de desenvolvemento de proxectos audiovisuais en Galicia. EGEDA. a sinatura de acordos de colaboración. Madrid Film Commission. etc. IVAC. coa Au 2005 e coa organización dun encontro de carácter internacional. Dende a súa constitución. información e asesoramento. exhaustivo recompilatorio histórico de todas as rodaxes realizadas na comunidade autónoma. co obxectivo de coñecer e debater sobre outras experiencias que neste eido se están a desenvolver. unha nova edición do Plan de Promoción de Curtametraxes. 2004 e 2005) e do Cartoon Forum 2004. programación de seminarios de carácter internacional e innovador ou a participación no Fondo Raíces. AGAPI. coa campaña de presenza institucional nos principais mercados. Está deseñado un Plan de Internacionalización do Audiovisual Galego. o Seminario mercado exterior do cinema español. a organización xunto co Master en Produción e Xestión Audiovisual da Universidade da Coruña do curso de posgrao en comercialización internacional de contidos audiovisuais ou a preparación da misión comercial con Brasil (a semellanza das xa realizadas coas Semanas de Cinema Galego e Arxentino). contémplanse misións comerciais directas e inversas con territorios de declarado interese estratéxico. seminarios e accións formativas.. a continuidade do Programa Audiovisual nas Aulas. coa creación dun fondo específico para a coprodución entre empresas arxentinas. Anima Transfront. Programa Ibermedia. a segunda convocatoria do programa de apoio ás páxinas web de produtos audiovisuais con fins promocionais. e accións de promoción da segunda edición do Curtas 04. mercadotecnia e prensa de cinema. e o establecemento de relacións permanentes con entidades nacionais e internacionais relacionadas co audiovisual (ICAA. seminarios.. ademais de distintas sesións informativas sobre o Programa MEDIA. Na organización de eventos. sen esquecer o apoio permanente ás accións emprendidas polos colectivos audiovisuais galegos (AEGA. hai que mencionar a reunión ordinaria da CACI e a extraordinaria de IBERMEDIA en Santiago. Así mesmo O Consorcio Audiovisual ten previsto pór en marcha outras accións innovadoras. a II edición do Taller de desenvolvemento de proxectos audiovisuais en Galicia ou a III convocatoria de axudas para bolsas formativas. Clúster do Audiovisual Galego). a creación de oficinas de promoción de rodaxes en cada unha das deputacións.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA sobre as oficinas de promoción de rodaxes nas catro deputacións galegas.. como é o caso do estudo estratéxico e intervención na rede para a dinamización do sector da animación no norte de Portugal e Galicia.). establécese unha liña de axudas a empresas para facilitar e fomentar a promoción e circulación de empresas e obras audiovisuais galegas en feiras. Han ter continuidade accións xa desenvolvidas. haberá continuidade nos proxectos xa iniciados e abordaranse outros como o desenvolvemento de programas de formación en colaboración coa ECAM e coa Fundación AISGE. como será o caso da terceira convocatoria de axudas ao apoio de estreas de longametraxes cinematográficas fóra da comunidade autónoma. a colaboración na organización de Mundos Dixitais (2003 e 2004).. coa convocatoria do programa Curtas 05. galegas e catalás. coma a realización 251 . En canto aos seus proxectos en curso ou futuros. ICIC. convenios. festivais. con organismos e institucións para a organización de foros.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO do primeiro taller de guións de ficción. acercar as novas tecnoloxías aos cidadáns galegos dotándoos de medios na área das telecomunicacións.1. promover eventos culturais e dar solucións tecnolóxicas para organizar a información da que dispoñen os diferentes organismos dependentes da Consellería de Cultura. o taller sobre actuación fronte a cámara ou a programación de cursos da ECAM na Comunidade Autónoma de Galicia ou a realización dun catálogo para a promoción dos documentais galegos. O Centro Multimedia de Galicia actúa coma centro neurálxico da Rede de Aulas. 6. Comunicación Social e Turismo. coa Autopista Galega da Información asumiu un reto: apostar por un novo modelo de telecomunicacións. formación cultural e profesional que emerxen da Sociedade da Información. ao tempo que as altas prestacións e a dispoñibilidade do servizo requiren dun manexo global e dun profundo coñecemento . a actualización do libro Audiovisual galego 2003 e o Catálogo de festivais nacionais e internacionais 2005. estimular o desenvolvemento e a formación no mundo do multimedia e o O CMG proporciona contidos multimedia á autopista galega da Información audiovisual. e dada a difícil orografía do terreo. Desde a Consellería de Cultura.) é a empresa pública encargada da xestión das infraestruturas e servizos de telecomunicación que son titularidade da Comunidade Autónoma. xunto coa distribución da publicación Rodado en Galicia. É por isto que a Consellería creou o Centro Multimedia de Galicia (CMG). Doc´s Galicia 05. O seu obxectivo é a planificación e a xestión do crecemento das redes.5 Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal) O Goberno galego. que son cada día máis complexas e esenciais. No tocante á liña de publicacións. consciente da necesidade de darlle cobertura ós Servicios de Radiodifusión e Televisión da Comunidade Autónoma. Este Centro está igualmente ao servizo de calquera iniciativa viable que ofreza contidos adecuados á Autopista Galega da Información e actúa como punto neurálxico da Rede de Aulas. A Consellería de Cultura iniciou no ano 2000 o despregue da Rede de Aulas Multimedia conectadas á Autopista Galega da Información coma un dos proxectos fundamentais da Sociedade da Información. construíu a súa propia infraestructura de telecomunicacións. Comunicación Social e Turismo trabállase cara á expansión da Autopista Galega da Información como vehículo de servizos e xeneralizando a súa utilización en teleensino. Dentro dos obxectivos do CMG está o de proporcionar contidos multimedia á Autopista Galega da Información. como a Rede Oficial de Comunicacións Móbiles e a Autopista Galega da Información. O obxectivo desta Rede é facilitar a tódolos cidadáns de Galicia. así como a coordinación dos diferentes cursos e acontecementos que se realizan. videoconferencia.1. financiado polo Plan de Desenvolvemento Rexional de Galicia 2000-2006. 6. unha infraestructura sobre a que foi creando novas redes e servicios innovadores e pioneiros en Galicia. etc.4 Centro Multimedia de Galicia A Xunta de Galicia. contidos culturais. integrando todas as iniciativas e difundindo os seus contidos na nova sociedade da información. telemedicina. Redes de Telecomunicación Galegas (Retegal S. formación. co fin de mellorar a cantidade e calidade destes servizos. o acceso ás novas tecnoloxías da información e das comunicacións. tanto os que viven nas cidades coma os que viven no medio rural. teletraballo. así coma coordinación e reserva dos diferentes eventos que se realizan. prestando soporte e mantemento. posibilitando así a súa adaptación ós novos modelos relacionales. prestando soporte e mantemento. de información.A. cunha tecnoloxía da que non existían apenas referencias no mundo.

Igualmente entra dentro seu ámbito a cualificación e o autocontrol en relación 253 . Unhas das atribucións do Consello Asesor é propoñerlle á Xunta. creando na súa estrutura comisións sectoriais de operadores. mediar e resolver. táctica e operatividade. usuarios e empresas relacionadas coas distintas actividades e propiciando o autocontrol dos axentes do sector no respecto aos principios que rexen a súa actividade e os dereitos fundamentais e liberdades públicas.1. así como emitir informe sobre os asuntos que o Consello da Xunta lle solicite ou os que se aborden por propia iniciativa da entidade. A lei dálle un pulo máis ao Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. Un dos principais clientes de Retegal e a CRTVG. creado polo Decreto 307/1995. atribúenselle ao Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual funcións de arbitraxe na resolución dos conflitos que poidan xurdir entre operadores. en xeral. Esta Rede posibilita a cobertura e o servicio ó 99. Os seus servizos van dirixidos principalmente cara ás administracións públicas. informar sobre os proxectos lexislativos e regulamentarios en materia de telecomunicacións e audiovisual que sexan competencia da comunidade autónoma e sobre os asuntos relacionados coas telecomunicacións e audiovisual que o presidente do consello someta á súa consulta. ao que lle corresponde o estudo.6 Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual O Consello Asesor de Telecomunicacións e Audiovisual de Galicia. do 13 de xullo. produtoras e. conta con 10 centros de emisión operativos que facilitan unha cobertura superior ao 60% da poboación. do audiovisual de Galicia. entre os que destaca a televisión dixital terrestre (TDT). operadores. ao ordenar un marco normativo definidor das liñas fundamentais do sector da imaxe en Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA das esixencias do mercado. é o máximo órgano consultivo do Goberno galego en materia de telecomunicacións e audiovisual. difusores de radio e televisión. supón un feito de singular importancia.8% da poboación galega. para a que dispón da Rede de Transporte e Difusión da Televisión de Galicia constituída por 6 Centros Emisores e máis de 130 Retegal é a encargada da xestión das infraestruturas e servizos de telecomunicación de titularidade pública Centros Reemisores. co fin de potenciar o seu crecemento e o seu desenvolvemento e permitirlles aos cidadáns e aos axentes profesionais e empresariais expresarse cos medios oportunos dentro do noso espazo cultural. administracións e usuarios. mediante a instalación e posta en servizo da Rede de TDT de Frecuencia Única na Comunidade Autónoma (Rede SFN-Ga) que. A entrada en vigor da Lei 6/1999. cantas medidas considere oportunas no ámbito das telecomunicacións e do audiovisual. así como neste Libro branco do audiovisual de Galicia. os conflitos que lle sometan os interesados. do 1 de setembro. Comunicación Social e Turismo. a través do procedemento de arbitraxe. a todas as empresas ou entidades que necesiten a creación de redes privadas. co fin de lles garantir aos usuarios unha oferta de servizos competitivos. de conformidade co disposto no artigo 14 da Lei do audiovisual de Galicia. ademais da cabeceira de codificación e multiplexación para catro programas de vídeo. Tamén lle corresponde ao Consello Asesor coñecer. a través da Consellería de Cultura. e abranguen un amplo espectro capaz de cubrir todo o ciclo de vida dun proxecto: estratexia. Unha xestión global e un profundo coñecemento dos estándares en servizos de información e telecomunicación fan que Retegal continúe innovando e implantando novos proxectos e novas tecnoloxías. deliberación e propostas nesas materias. 6. cunha cobertura reforzada por máis de 600 Microrremisores rurais. Por outra banda. outra é coñecer e emitir informe sobre as liñas estratéxicas de actuación recollidas no Libro branco das telecomunicacións.

e que se concreta nas dificultades para acceder ós recursos financeiros necesarios para o desenvolvemento das súas produccións. industria. esta liña de préstamos ampliouse en 2003 mediante a implantación dun sistema de anticipos a curto prazo. ou que. enerxía. Coa creación do IGAPE. constitúese como un órgano de acción pública directa no ámbito da oferta de servizos de alto nivel e como un mecanismo de integración dos sectores económicos e sociais. como entidade de dereito público con personalidade xurídica e patrimonio propio e plena capacidade de obrar para o cumprimento dos seus fins. XesGalicia é unha sociedade xestora de entidades de capital risco. calidade . desenvolvemento e innovación. formativo ou de infraestrutura das empresas galegas. consumo. Deste xeito.8 Consellería de Innovación. A Dirección Xeral de Tecnoloxía e Desenvolvemento Sectorial encárgase da planificación.1. ademais de poder acollerse ás axudas de carácter horizontal habilitadas polo IGAPE. participada maiormente polo IGAPE e a Xunta. sociedad autonómica de capital risco. As compañías do sector audiovisual. do 10 de xuño. a sociedade mantén participacións en varias empresas do sector audiovisual. comercio interior e exterior. Industria e Comercio A Consellería de Innovación. participando nun mínimo do 20%. cuxo obxecto social principal é a administración e xestión dos fondos de capital risco Emprende e Adiante e dos activos de Sodiga. nunhas condicións específicas propias que se ven. contan cunha liña específica destinada a paliar unha das principais problemáticas ás que se enfrontan as empresas que desenvolven a súa actividade neste sector. 6. minería. artesanía. propiedade industrial. coordinación. Na actualidade. infraestructuras da calidade e tecnolóxicas. en maio de 2002. sociedade da información e do coñecemento. Atendendo ás necesidades e características específicas de financiamento do sector. telecomunicacións e sociedade da información e do coñecemento. Pola súa banda. desempeñen a producción executiva da mesma. 6. en colaboración coa consellería competente en materia de política territorial. ademais.7 Consellería de Economía e Facenda O Instituto Galego de Promoción Económica (IGAPE) é un organismo dependente da Consellería de Economía e Facenda da Xunta que se crea por Lei 5/1992. potenciando os seus investimentos en innovación e tecnoloxía.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO cos contidos dos medios de difusión audiovisuais específicos do ámbito da comunidade autónoma. estimulando as exportacións dos seus produtos e achegando solucións a problemas específicos de tipo técnico. concéntranse nun mesmo órgano todas as iniciativas e programas de promoción e fomento do desenvolvemento que emanan da administración galega. das infraestructuras dos servicios industriais do solo empresarial e residencial. innovación nos sectores industriais. así como a planificación.1. Como instrumento para a promoción e o fomento do investimento produtivo en Galicia. dotado de estruturas organizativas flexibles e áxiles para a interpretación das necesidades empresariais e o apoio á iniciativa privada. programas e accións de estructuración sectorial. execución e seguimento das competencias e funcións da Consellería en materia de tecnoloxía. Trátase dun ente cunha ampla autonomía de xestión. agravadas pola súa condición de sector en fase claramente expansiva e de recente creación. telecomunicacións. o IGAPE creou un programa de préstamos destinados ao financiamento de produccións audiovisuais para as compañías domiciliadas en Galicia que participen maioritariamente no proxecto. Industria e Comercio é o órgano da Xunta ao que lle corresponde o exercicio das competencias e funcións nos ámbitos da investigación.

Desenvolvemento e Innovación Tecnolóxica. 272 Todo isto. seguimento e difusión de estudios e estatísticas en materia de desenvolvemento tecnolóxico. de calquera índole en materia de tecnoloxía e á elaboración. en colaboración coa Consellería de Cultura. a promoción e o ensino da lingua galega. a planificación e xestión das accións no ámbito da sociedade da información e do coñecemento e a súa promoción no conxunto da sociedade galega 269 . na Lei 3/1983. de Fomento da investigación e do desenvolvemento tecnolóxico de Galicia. o recoñecemento. tutela e rexistro das fundacións docentes de interese galego . proposta. centros. En materia de Tecnoloxía as súas funcións refírense á proposta da normativa relativa ao desenvolvemento tecnolóxico dos sectores industriais. execución e control de programas destinados a promover e fomenta-la incorporación das novas tecnoloxías da información e comunicación na sociedade galega en xeral. teña incidencia no ámbito do desenvolvemento das infraestructuras de telecomunicacións e da sociedade da información e do coñecemento. de conformidade co establecido na Lei orgánica 1/1981. deseño industrial e artesanía 268. 255 . execución e control de programas destinados a fomenta-lo desenvolvemento de tecnoloxías propias e a incorporación de tecnoloxías da información e das comunicacións ós sectores industriais. dependente desta Consellería. coordinación. 270 Como órgano oficial de referencia dos diferentes sectores económicos para o seguimento da información e os indicadores das medidas das que ten atribuída a súa execución a dirección xeral. A Dirección Xeral de Formación Profesional e Ensinanzas Especiais. 6. as súas funcións son a proposta da normativa e a planificación relativa ao exercicio das competencias da Xunta de Galicia nesta materia e nas telecomunicacións. planificación. modalidades e especialidades. o exercicio das competencias e funcións no ámbito das telecomunicacións entenderase sen prexuízo daquelas que lle corresponden á consellería competente en materia de comunicación social no referente ás infraestructuras propias de telecomunicación. de calquera índole. na Ley estatal 13/1986. niveis e graos. entidades e institucións públicas e privadas. no exercicio das súas competencias específicas. do 6 de abril. de Fomento y coordinación general de la investigación científica y técnica e na Lei galega 12/1993. radiodifusión e televisión. proposta. a elaboración. coordinación. En canto á Sociedade da Información e do Coñecemento. á actuación como órgano de relación e participación con organismos. do 15 de xuño. centros.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA e innovación na xestión. execución e seguimento das competencias en materia de fomento da investigación que ten atribuídas a Comunidade Autónoma de Galicia 271 . á creación e consolidación dunha eficiente infraestructura tecnolóxica ó servicio da mellora da competitividade industrial. ó fomento dos vínculos de relación entre as empresas e as entidades ofertantes de tecnoloxía. 271 En virtude do establecido no artigo 27. a xestión do Plan Galego de Investigación. a presidencia do Consello de Administración da sociedade anónima Centro de Supercomputación de Galicia e a xestión e utilización da rede de ciencia e tecnoloxía de Galicia (RECETGA). de ordenación do sistema universitario de Galicia e nas leis orgánicas reguladoras do sistema educativo español. en materia de sociedade da información e do coñecemento e as telecomunicacións no ámbito competencial da Xunta de Galicia e a planificación e desenvolvemento das actividades do Observatorio Tecnolóxico de Galicia 270 . 269 Así como a coordinación e seguimento das actuacións de calquera organismo da Xunta de Galicia que. do 6 de agosto. con capacidade para deseñar modificacións e ampliacións dela. execución. de réxime das fundacións de interese galego (modificada pola Lei 11/1989.19º do Estatuto de Autonomía de Galicia. entidades e institucións públicas e privadas. do 20 de xullo) . que asumiu as competencias da antiga Secretaría Xeral de I+D: a ordenación. a Dirección Xeral de Investigación e Desenvolvemento. polo que se aproba o Estatuto de Galicia. do 22 de xuño.1. dentro desta Consellería. na Lei 7/1983. regulación e administración do ensino regrado en toda a súa extensión. conta con competencias na elaboración dos programas de FP e ensinanzas consideradas especiais. programación. a coordinación 272 do sistema universitario.9 Consellería de Educación e Ordenación Universitaria A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria é o departamento do Goberno galego que xestiona competencias e funcións en materia de planificación. a actuación como órgano de coordinación e participación dos organismos. 268 En todo caso. Comunicación Social e Turismo. No 2003 creouse. á elaboración. de normalización lingüística. de 14 de abril.

e en atención ás súas necesidades. da planificación da formación continua. As cualificacións profesionais que se obtiveron. a adecuación dos equipamentos e instalacións destinadas á docencia desta ensinanzas. na emisión de informes sobre a autorización. asume a ordenación. Emprego e Relacións Laborais A Consellería de Asuntos Sociais.1. A Dirección Xeral de Universidades. dependente desta Consellería. Dentro da oferta formativa desta Consellería. radio e espectáculos e ciclo superior de son) e un de grado medio (laboratorio de imaxe). Actualmente. e é competente na implantación de estudios universitarios. tanto de traballadores como de empresarios. tanto de carácter oficial e de validez en todo o territorio nacional coma os conducentes a títulos conforme ao sistema vixente nos países estranxeiros. con carácter experimental. Emprego e Relacións Laborais é o organismo a traveso do cal a Xunta desenvolve as súas competencias en materia de servizos sociais de atención primaria. foron froito do esforzo conxunto dun grupo de profesionais do sector e a Administración. na articulación e implementación dos programas. O Consello Galego de . análise recollida no estudo Estudo de necesidades formativas no sector audiovisual en Galicia. así como das organizacións e asociacións empresariais e sindicais máis representativas tanto a nivel estatal como autonómico. a través do Instituto Galego das Cualificacións abordou. En apoio ao audiovisual coma unha das industrias estratéxicas para a economía galega. relacións laborais. un total de 24. ocupacional e continua). Imaxe e Son.10 Consellería de Asuntos Sociais. política laboral. sobre accións de apoio á formación e actualización do persoal docente das universidades galegas e sobre accións de apoio económico ós estudantes universitarios. continua. unha complexa tarefa de aproximación á realidade productiva deste sector para identificar aqueles perfís profesionais que se estaban a demandar e que constitúen así un referente común de competencias que se orienta a todas as accións de formación profesional (regrada . esta Dirección Xeral. e en xeral.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO na determinación das normas e das orientacións precisas para a súa efectividade. dependente tamén da Consellería de Educación e Ordenación Univeritaria. Identificar e definir con rigor a competencia profesional necesitou dunha profunda análise do sector e a aplicación dunha metodoloxía específica. plans e medidas que determinen os plans galegos de formación profesional nos eidos da formación ocupacional. planificación e execución das competencias en materia de universidades e ensinanzas universitarias. A Dirección Xeral de Formación e Colocación. a análise e a prospectiva do mercado de traballo. Comunicación social e Turismo. na orientación e no sistema nacional de cualificacións profesionais. ciclo superior de produción de audiovisuais. coordina o proceso de incorporación dos estudantes ao sistema universitario de Galicia. no período 2002-2003. na articulación e implementación dos programas. Así mesmo. ocúpase da formación profesional ocupacional e intermediación no mercado laboral. o Instituto Galego das Cualificacións está a participar na elaboración das cualificacións profesionais que formarán parte de un Catálogo Nacional. seguridade e saúde laboral e cooperativas. existe a familia profesional de Comunicación. ciclo superior de imaxe. políticas activas de emprego. así como da estatística. 6. colocación e orientación laboral. contando coa colaboración da Consellería de Cultura. plans e medidas que determinen os plans galegos de formación profesional no eido da ensinaza regrada así como na atención ás necesidades formativas das persoas adultas. aproveitando esta experiencia anterior. Desenvolven así mesmo competencias en materia de expedición de certificados de profesionalidade e no procedemento para a avaliación e acreditación da capacitación da poboación activa de Galicia. que conta con catro ciclos de grado superior (ciclo superior de realización de audiovisuais e espectáculos. Tamén é competente na implantación efectiva do Sistema Nacional das Cualificacións Profesionais.

na praza do Obradoiro. urbanas e rurais. de 1969. mediación e axuda na tramitación nas solicitudes ás distintas administracións públicas estatais. Ronaldinho. mineiros e costeiros. unha produción de Fernando Trueba. a cidade como estudio de gravación de cinema. Ata o 2001 non se volve oír o estrondo da claqueta dunha gran produción en Compostela. de Antón Reixa. directorio de empresas de servizos audiovisuais situadas en Galicia e datos sobre promocións en hospedaxes. 273 274 A fita de 1924 foi restaurada polo Centro Galego das Artes da Imaxe (CGAI) en 2003 e estreada con todas as honras en Cineuropa. creada en outubro de 2001. que será a encargada. así como de hoteis. estaba protagonizada por Cary Grant. servizos de hostalería. de vexetación espesa e de pastos. e os españois José Nieto e Carlos Larrañaga. Sofía Loren. Entre as rodaxes da última tempada figuran películas Galatasaray-Depor. etc. Dende que o equipo La Casa de la Troya percorreu a capital galega a golpe de claqueta. Na década dos setenta.11 As Film Comission galegas Hai máis de oitenta anos que Compostela se vestía por primeira vez con atrezzos de cinema para converterse no escenario de La Casa de la Troya. trasladou a Praterías o ambiente de 1936 para recrear a historia de Manuel Rivas. con pequenos e grandes ríos. en función do proxecto audiovisual para realizar. unha vez que nos atopamos dentro dela. Con estes antecedentes nacían en 2001 a Galicia Film Comission e a Santiago de Compostela Film Commission (SCFC). Marta Etura. Laura Mañá e Rosa Álvarez que relata a vida dun escultor que regresa a Compostela para descubrir o seu pasado. 257 . Xavier Villaverde elixía outra vez Santiago para Trece badaladas. Frank Sinatra. chegaría á cidade. tanto por terra. rexionais. Unha das superproducións máis soadas foi Orgullo y pasión. a cidade apenas se apreciaba nos momentos finais. Patrimonio da Humanidade pola Unesco. o Camiño de Santiago foi declarado a primeira ruta cultural europea e o casco histórico de Santiago de Compostela. xogador do Fútbol Club Barcelona. de Stanley Kramer. A praza do Obradoiro converteuse nun emblemático estudio figurando na película como un mercado en plena Guerra da Independencia. A Promesa ou anuncios publicitarios como o da Liga de Fútbol Profesional que protagonizou. Por outra banda. Elvira Mínguez. A fita. alugamento de coches. En 2003. O lapis do carpinteiro. en 1985. montañosas e planas. como por mar ou por aire. fluvia. un filme estreado en 1957. unha sociedade na que conviven vellas tradicións coa constante evolución cultural. o acceso dende calquera punto do mundo a Galicia. en concreto. entre outras funcións. A través de ambos os dous organismos preténdense atraer produtoras de todo o mundo para facer promoción da comunidade e. As infraestruturas garanten. Juan e Júnior. que coincidan coa data e lugar de rodaxe. dirixida por Óscar Ladoire. A contratiempo inclúe unha escena no anfiteatro do cinema Yago. información sobre as infraestruturas de acceso aos lugares de rodaxe. Rodar en Galicia ofrece moitos atractivos: a riqueza de matices que define o noso país móstrase na gran diversidade que posúe: diversidade climatolóxica. de propoñer a adecuación dos contidos formativos da oferta de FP ás necesidades do mercado laboral e informar sobre as necesidades de actualización das cualificacións profesionais. Outra vía desenvolvida por esta Dirección Xeral para conseguir un incremento da competencia. 6. etc. Foi un plano fugaz. en 1981. provinciais e locais. Entre os servizos que presta figura a asesoramento na selección de localizacións. máis de medio centenar de directores elixiron Compostela como escenario 274 . Luis Tosar. igual que o que inseriu Luis Buñuel en La Vía Láctea. Aínda que toda a película se desenvolvía ao longo do Camiño. Esperando. A película de Alejandro Pérez Lugín foi un dos maiores éxitos da incipiente industria cinematográfica dos anos 20. protagonizada por Juan Diego Botto. Pouco despois. outra rodaxe famosa en Compostela desatou a paixón dos fans de Os Brincos. converténdose nun auténtico percorrido turístico por Santiago e outras localidades galegas 273 . e tamén a mobilidade a través de toda a súa extensión. A oficina de promoción de rodaxes Galicia Film Comisión é unha unidade administrativa do Consorcio Audiovisual de Galicia.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Formación Profesional intervén na constitución da Comisión sectorial de Cualificación e Formación Profesional neste sector. da empregabilidade e das posibilidades de inserción laboral dos traballadores desocupados é a oferta formativa de formación profesional ocupacional que anualmente se lanza tanto través dos seus centros propios como a través da rede de centros homologados dos que dispón. paraxes costeiras e de interior.1.

xa estaba en funcionamento a Film Commission Virtual de Galicia (www. o portal de divulgación cultural. No ano 2000. actores. que desenvolve o Consorcio Audiovisual de Galicia e que conta co apoio do sector. a marca que se usa cara ao exterior para a promoción da nosa Comunidade Autónoma. O seu principal obxecto é facer promoción da cidade a través do fomento da cultura da imaxe. patrimonio histórico ou dereito. etc. e o Arquivo de Comunicación segue de preto a produción e creación de medios de comunicación locais. A Lugo Film Commission é unha oficina de promoción de rodaxes creada mediante convenio subscrito entre o Consorcio Audiovisual de Galicia e a Fundación TIC e promovida pola Excma. Rodar en Galicia ofrece moitos atractivos Anteriormente á creación Consorcio Audiovisual. así como documentos de relevancia para a industria.12 Outras institucións relacionadas co audiovisual O Consello da Cultura Galega é unha institución (estatutaria) nodal rexida por un Plenario e composta por seccións e arquivos. Deputación Provincial de Lugo. Dentro das moitas actividades desenvolvidas polo Consello. co obxectivo de multiplicar a presenza da cultura galega na rede e achegala a sectores de poboación onde a lingua está en retroceso.org (www. unha base de datos que facilita o acceso dos produtores audiovisuais á información necesaria para a toma de decisións relativas á realización dunha rodaxe nun determinado territorio.culturagalega. Patrimonio de la humanidad. da nosa industria e da nosa produción é Galicia Film Commission. o Consello crea culturagalega.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Algunhas das producións ás que prestaron os seus servizos son A vida que che espera.filmcommissiondegalicia. Así o Arquivo da Emigración Galega investiga sobre o fenómeno histórico das grandes migracións galegas. empresas de servizos relacionadas co audiovisual. directores.1. empresa municipal de Turismo. figuran varias relacionadas co mundo audiovisual. a través de novas técnicas narrativas xornalísticas e un xeito innovador de presentación. empresas de produción e servizos de produción. fundada no ano 2001 polo Concello do que depende. comunicación. ciencia. técnica e sociedade. Cada sección e arquivo ten programas de investigación específicos. Os arquivos son programas específicos destinados á preservación e recuperación da memoria cultural. como xeografía. o Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia almacena cuestións relacionadas coa lingua galega e a súa presenza na sociedade. o Arquivo Sonoro de Galicia preserva o legado musical e sonoro do país. Tal e como contempla o Plan de Internacionalización do audiovisual galego. AVG conta con extensos arquivos de catálogo promocional de películas. editado pola Sección de Comunicación do Consello da Cultura . de carácter bianual. Pola súa banda. 6.org). climatoloxía. O soportal AVG (www.org). patrimonio natural. así como estimular e consolidar a industria cinematográfica e audiovisual e todos os servizos que dela se derivan.culturagalega. de titularidade pública e que é xestionado por INCOLSA. hospedaxe. O Informe da comunicación. O Plenario intégrano representantes de diferentes institucións e persoeiros da cultura e as seccións están compostas por profesionais e investigadores nas materias respectivas.org/avg/) é un espazo web destinado á promoción e difusión das producións e os profesionais do sector audiovisual para público xeral e especializado. así como converter a web nun instrumento de traballo e de toma de decisións para os actores do mundo cultural. como lingua. O agasallo de Silvia. Trátase dun portelo único para a produción audiovisual na cidade de Santiago de Compostela. a Santiago de Compostela Film Commission (SCFC) é unha oficina de promoción audiovisual sen ánimo de lucro e con vocación de servizo público.

Para iso. a iniciativa de profundar na relación cos axentes do sector e na difusión co público a través da difusión web e noutros formatos e. destacan a inminente aparación de un novo Informe da Comunicación bianual. a súa creación foi promovida pola Deputación Provincial de Lugo e nela están representados membros dos grupos políticos con representación na institución provincial. a comunicación local e a produción propia. promover e levar a cabo actividades dirixidas ao fomento da educación. da Comuniación da Universidade de Santiago de Compostela. O Observatorio do Audiovisual (ODA) da Facultade de CC. Ao mesmo tempo. de mercado e nacionais. A fundación ten como obxectivo prioritario fomentar. o CCG continúa a catalogación dos fondos audiovisuais de Televisión Española en Galicia. así como o impulso e consolidación da denominada sociedade do coñecemento ou sociedade da información. mantivo como aliados a Compañía de Radiotelevisión de 259 . ademais. O estudo da integración sectorial transrexional Galicia-Norte de Portugal e mais a elaboración e publicación de informes bianuais sobre o estado do audiovisual é outra das súas aplicacións. Esta Fundación quere consolidar a oferta formativa de formación profesional regulada e ocupacional na familia profesional de imaxe e son e iniciar actividades de formación continua. O ODA é un dos resultados prácticos da liña de investigación sobre política audiovisual europea que. xurdiu para facer o seguimento sistemático da produción. Forman parte. O portal da AVG difunde e promociona as produccións e profesionais do sector Tamén o Libro branco da cinematografía e artes visuais achega reflexións e datos sobre a situación do ámbito da imaxe en Galicia dende diferentes puntos de vista: produción. Tamén funciona como centro de referencia para outros emprendementos parellos en universidades e institucións do Estado español e de Europa. proxectos en curso e servizos. Constituída no 2003. dispón da Escola de Imaxe e Son de titularidade privada e do Centro de Produción de Programas para TV. elaborado pola Sección de Comunicación. tecnolóxicos. que analizará a evolución do medio no país dende os primeiros receptores. a investigación e o desenvolvemento das TIC. A Fundación para o Desenvolvemento das Tecnoloxías da Información e a Comunicación (TIC) é unha entidade. sen ánimo de lucro. recolle coa análise de especialistas o estado do hipersector no ámbito industrial e de produción.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Galega. a partir de vectores lingüísticos. a creación das emisoras públicas. ambos os dous lucenses: Francisco Campos (director xeral da CRTVG) e Julio Fernández ( responsable do grupo Filmax). a súa catalogación e a actualización permanente dunha base de datos e dun documental arredor deste sector da industria da comunicación e da cultura. de maneira que se contribúa a mellorar a formación relativa a estas tecnoloxías na provincia de Lugo. manter vinculadas á escola actividades de produción profesional no sector da televisión local e desenvolver actividades de formación audiovisual en colectivos de mozos e minusválidos e desenvolvemento de materiais de formación para niveis educativos. abríndose dende xa á consulta directa dos seus arquivos. profesionais. Dentro dos proxectos do Consello no eido audiovisual. do padroado como profesionais de recoñecido prestixio. Dende a súa posta en marcha. finalmente. o proxecto Tres décadas de televisión en Galicia. se desenvolve no seo do Departamento de Ciencias da Comunicación da Facultade compostelá. clasificada como benéfico-docente e sobre a que exerce o protectorado a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. intervención da Administración. Desenvolve a súa actividade nunha dobre vertente dentro do sector audiovisual: educación e formación/produción e promoción. etc. Cronoloxía e posicións perante o desafío dun novo modelo audiovisual en probas de imprenta. temáticas. modo de financiamento e circulación das obras cinematográficas e audiovisuais galegas.

Incorporará áreas expositivas de libros de interese. nacionais ou estranxeiras. O plan xeral do edificio pretende achegar á sociedade o coñecemento e uso das posibilidades que ofrecen as novas tecnoloxías audiovisuais e da comunicación. produción. Deste modo. co banco de fotos históricas e actuais de Galicia. a Idade Media. meta do vello continente. selección. Noutro eido. exhibición e consumo cultural. a través de cinco épocas distintas: os primeiros asentamentos e o mundo celta. investigación e restauración. Este edificio estará integrado por tres áreas interrelacionadas. o Observatorio pasa a ser o sitio do grupo de investigación de Estudos Audiovisuais do Departamento de Ciencias da Comunicación.500 m2. Ademais. a Idade Moderna e a Idade Contemporánea. O edificio proxectado por Eisenman para a Biblioteca concilia o monumental da súa escala cun deseño humanizado á medida dos usuarios. dun depósito central de libros con capacidade para máis dun millón de volumes. e máis Towards a minority languages integrated TV system. arquivo. foros de debate e exposición das mostras máis representativas do sector artístico. voz e música. iniciada en setembro de 2002. dotados do máis avanzado nivel tecnolóxico para aproveitar as inmensas posibilidades da sociedade da información. 276 275 A biblioteca e a hemeroteca virtuais permitiranlle ao visitante acceder mediante sistemas informáticos á consulta dos seus propios fondos documentais. pola súa significación como centro cultural de transcendencia europea e universal. a Galicia romana. Concluída unha fase na que o ODA foi unha aplicación dos proxectos europeos TV e interculturalidade. senón tamén na utilización dos máis modernos sistemas de almacenamento. conferencias e proxeccións. iniciado en 1999 pola Xunta de Galicia. cunha altura total de 42 m. contará con máis de 1. Acollerán o patrimonio bibliográfico e hemerográfico de Galicia e prestaranlle especial atención á recuperación dos fondos dispersos en institucións culturais e entidades públicas e todas as doazóns e legados de arquivos e bibliotecas de personalidades da cultura galega 275 . o proxecto Galicia Imaxe permitirá preservar. así como das distintas bibliotecas galegas. ao tempo que acollerán congresos. Unha delas é a dedicada ao traballo. Levantarase en seis plantas. ademais.400 m2 destinados a salas de lectura e 1. o proxecto da Cidade da Cultura. Estes centros servirán como lugares de estudo e investigación. así como mostrarlle a sociedade e cultura galegas dende un punto de vista innovador e de futuro. O proxecto museolóxico incorpora salas permanentes de carácter interactivo nas que se expoña a historia galega secuenciada. . capital administrativa e política de Galicia e eixe neurálxico de comunicacións. Tamén se disporán salas de exposicións temporais e versátiles. A Biblioteca e a Hemeroteca son unha resposta de vangarda na súa 276 concepción. pretende construír unha serie de centros integrados e agrupados dedicados á conservación. creando un grande arquivo de imaxe. seminarios. pola súa singularidade conceptual e plástica e pola súa excepcional sintonía co lugar. con centros de pesquisa da Universidade de Gales (Bangor) e Irlanda (Galgway). en todo o mundo.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Galicia e o Consello da Cultura Galega. Os espazos para recepción e catalogación e para os equipamentos de microfilmación e dixitalización completarán o recinto. A Hemeroteca. un auditorio e seminarios para cumprir coa súa función formativa. visionado. disporá. e contará con diferentes salas de lectura e de investigadores cunha superficie superior a 2. Deste modo. A proposta elixida foi a presentada polo arquitecto Peter Eisenman ao concurso internacional de arquitectura convocado pola Goberno galego no ano 1999. non só dende o deseño arquitectónico. actualizar e difundir de forma innovadora. Santiago de Compostela é a cidade elixida para acoller a Cidade da Cultura.000 m . este centro pretende ser un complemento das extensas coleccións e museos que se atopan ben consolidados na comunidade autónoma. busca e transmisión de datos . O rico patrimonio audiovisual galego integrarase nun centro de arquivo e exposición fotográfica. montaxe e distribución máis innovadores. 2 Cada un dos edificios do proxecto ocupará unha superficie próxima aos 14. a imaxe e o son de Galicia ao longo da historia. empregando as técnicas e soportes máis modernos. en parcería coas Universidades de Rennes e Aberystwyth. en calquera soporte e dotándoo dos medios técnicos de documentación sonora. cidade universitaria.200 m2 de áreas de depósito.

278 Ao mesmo tempo. que se traducen en cursos 277 O escenario en cruz de case 2. Con estas pautas de funcionamento. o traballo e a difusión e promoción da cultura galega. restauración de películas. Finalmente. A máis antiga das organizacións empresariais do sector é AGAPI Agapi é tamén membro da Federación de Asociaciones de Producción de España (FAPAE) e mantén un estreito contacto coa Entidad de Gestión de Derechos Audiovisuales dos produtores españois (EGEDA). Este teatro contará cunha superficie superior a 25. salas de experimentación en multimedia e videoxogos. aínda que en pouco tempo foron uníndose algunhas das empresas máis relevantes de produción audiovisual e multimedia de Galicia e. adquisición de fondos. tales como asesoramento dos socios. Entre as principais achegas da Cidade da Cultura está a construción dun teatro que acollerá as grandes representacións de ópera e grandes estreas cinematográficas 277 . etc. etc.000 m2 e o resto de instalacións posibilitarán a presenza dos grandes espectáculos operísticos das compañías internacionais e permitirán albergar concertos sinfónicos. contaba no momento da sinatura dos seus estatutos con 7 socios fundadores. etc. na actualidade. contribúese a promover a cultura e a lingua galega.2. etc. Constituída o 19 de decembro de 1994. dobradores. técnicos de imaxe e son. salas de proxección 2D en proxección plana e esférica e 3D. O obxectivo principal de AGAPI é potenciar a industria da imaxe en Galicia e con iso.. Outra das área é a consagrada ás novas tecnoloxías vencelladas co ocio. Ademais das actividades internas da asociación. debido aos efectos de arrastre. ten 33 socios. desempeñaron un papel fundamental fronte ás institucións e constituíronse nunha das pezas clave no despegue do audiovisual galego. ademais de participar en diversos foros e mercados internacionais do sector. buscando e establecendo colaboracións con empresas e entidades. cunha altura total de 50 m.2 6. como tal. AGAPI acometeu outros labores no eido formativo. xunto co auditorio principal con capacidade para 1. para que a maior parte do valor engadido quede aquí 278 . O dinamismo da asociación e dos diferentes membros de AGAPI maniféstase así na súa apertura ao exterior. tanto en España coma no mercado internacional. existirá un auditorio secundario con auditorio para 450 espectadores. Isto converteunos nuns interlocutores válidos e representativos e.1 ASOCIACIÓNS EMPRESARIAIS Asociación Galega de Produtoras Independentes A máis antiga das organizacións empresariais do audiovisual galego é a Asociación Galega de Produtoras Independentes (AGAPI). A cidade complétase coa dotación dos equipamentos necesarios para conseguir un lugar propicio para o estudo.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA potenciarase a conservación do patrimonio audiovisual coa catalogación e estudo de obras. musicais. a investigación. o que deriva en beneficios económicos. sociais e culturais. tanto humanos (actores. Contará cun cinema dinámico.000 m2. Desde o principio. en sete plantas. iniciativas comunitarias.550 persoas e un foso de orquestra para 107 músicos.) coma físicos (equipos técnicos. etc. alcanzar unha difusión e promoción da cultura galega. 261 . xestión de subvencións. así como por multinacionais tecnolóxicas. na área expositiva terán cabida as exposicións sometidas a unha renovación permanente de contidos. a política da asociación foi encamiñada á utilización dos recursos locais. fotógrafos. ademais de facer posible a realización de producións propias. ballet. preténdese o aproveitamento máximo daqueles medios técnicos e humanos que posúe a Comunidade Autónoma galega. 6. como Galicia dixital ou O camiño de Santiago virtual. infraestruturas básicas e funcionamento…). Esta ampla zona pretende ser un escaparate que proxecte o máis vangardista no campo do audiovisual e contidos multimedia realizados polas empresas galegas. simuladores de realidade virtual.

Atlántico Films Bren Entertaiment. Para os vindeiros meses. Anos 2002 e 2004.2 Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual A Asociación de Empresas Galegas do Audiovisual (AEGA). Ibisa TV.1 Factoría Audiovisual. No que se refire á promoción do audiovisual e da cultura galega. Milou Films Lúa Films Mara Producciones Mediarte y Comunicación de Galicia. vinculadas a maioría aos grandes grupos de comunicación galegos e con intereses máis ou menos comúns. S. S. por nove importantes empresas do sector audiovisual galego.L.L. A. os principais proxectos están relacionados coa promoción e internacionalización do audiovisual.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO audiovisuais de formación continua. Studio XXI Triade Uno TV. con grandes empresas pero tamén produtoras moi pequenas. 6. a organización de cursos de formación do programa de accións complementarias do Plan FIP/FSE.L.L. L. Cies Comunicación Continental Producciones Deboura Cultural. Hai que mencionar así mesmo o desenvolvemento de contidos para os mercados internacionais: formatos e programas con guión.C. S. L. Área 5. AEGA xurdiu como consecuencia da extraordinaria evolución e crecemento da industria galega da imaxe.L. Pórtico Comunicación Producciones Vigo. As características das compañías que a integran explican a súa escisión de Agapi. convoca premios do audiovisual galego e potencia a asistencia a feiras. Dygra Films EAF Producciones Estudio 99 Formato Producciones. Aldea Films. como é o audiovisual. constituída en xullo de 2001. participación na posta en marcha do Clúster do Audiovisual Galego e edición do informe Estudo para avaliar a viabilidade para producións audiovisuais e multimedia de títulos do fondo editorial galego. S.. S. convoca encontros de profesionais e empresas produtoras. seminarios sobre financiamento do audiovisual ou escritura de guións en equipo para televisión ou colaboración con Cero en Conduta. realización de foros informativos. velar polos seus intereses nos pertinentes foros e promover e impulsar o desenvolvemento e internacionalización dun sector estratéxico. . L. C.L. S. Off Filmes. a convocatoria de xornadas informativas sobre financiamento e xustificación de subvencións. S. a partir dos datos da web da asociación. edita un boletín informativo.L. Son empresas fortes cun gran volume de produción.M. S. S. S. No ámbito multimedia. A. confección de un catálogo promocional.L. AGAPI conta con unha páxina web e a revista Digital.L.2.L. Grandola Nova. Vaca Films Vía Láctea Filmes Video Zetra. Socios de Agapi Acuarela Comunicación. como unha escisión de AGAPI. S. A heteroxeneidade de AGAPI. a organización do ciclo de cine 10 anos de produción independente galega. Entre as iniciativas acometidas por AGAPI nos últimos tres anos destaca o Plan Estratéxico do Sector Audiovisual Galego 2002-2005. S. coa asistencia a feiras e mercados internacionais de referencia e o estudo do impacto da vindeira revolución dixital no sector galego da imaxe. Anxo Fernández P. Ringo Rango Servicios Audiovisuais Galegos Saga TV Sodinor. ten como principais obxectivos fomentar a relación entre os seus asociados. para dar a coñecer as noticias que o sector audiovisual xera na propia comunidade autónoma. asistencia ao MIPCOM 04. S. Zenit Televisión Fonte: Elaboración propia. S.I. S. que edita a asociación quincenalmente. Interacción.

S. que se vinculan cos sectores soporte e manteñen entre sí lazos de proveeduría e prestación de servizos. S. pola implicación da Administración a través de medidas que afectan a cinco consellerías e que desenvolveu un nivel normativo coa elaboración e publicación da lei que regula o sector e que recolle figuras como o consorcio ou o propio clúster. A. S. TV7. L. As actividades da asociación céntranse fundamentalmente na defensa dos intereses dos asociados. L. S. e polo interese da comunidade de artistas que forman o sector reunidas na Academia Galega do Audiovisual. Socios de AEGA Adivina Producciones. L. dotados cos máis modernos equipos.2. L. Consello da Cultura Galega. L. en opinión de Isabel Sempere279. un gran paso para internacionalizar a producción audiovisual galega. a formación en materias de internacionalización e novos mercados para todo o sector.3 Clúster do Audiovisual de Galicia Un cluster empresarial é un agrupamento de empresas da mesma actividade que teñen unha estratexia común. S. E aquí é onde entra o clúster. que era o que afectaba as empresas que canalizan e lles poñen cifras económicas aos filmes e formatos audiovisuais. competitividade y rendabilidade. e constitúen. Telecable Compostela. S. La Región TV. A. Libro branco da cinematografía e as artes visuais en Galicia. Filmanova. que abarcan todos os ámbitos do audiovisual e que están presentes tanto en Galicia coma noutros mercados. Lugopress.A.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA provocou quizais. 279 Sempere. Fonte: Elaboración propia. As empresas de AEGA suman 12 platós de entre 100 e 2 1. S. a asistencia a festivais. a aparición dunha entidade que prima os intereses dos grandes e as súas expectativas de expansión. S.A. a partir dos datos da web da asociación. moi especialmente a través da fórmula da coprodución. feiras e mercados internacionais. (2005): Os profesionais. 6. a organización de dous foros de coprodución audiovisual (mercados de proxectos) na Comunidade Autónoma de Galicia e as iniciativas para facilitar a entrada da súa produción televisiva nas principais cadeas xeneralistas e novos modelos de televisión (obxectivo primordial de AEGA para o 2005).A. Voz Audiovisual.L. Compostelavisión.100 m . na potenciación da colaboración entre empresas de produción audiovisual para a realización de coproducións e todo tipo de proxectos en común e na planificación de accións para a expansión da industria galega no exterior. Na actualidade. documentais. pero faltaba un terceiro eixe. nos que se gravan programas para a televisión. Entre os seus proxectos futuros cabe destacar a celebración dunha Xornada sobre a Producción Audiovisual en Galicia e as Televisións Xeneralistas. 263 . É pois unha iniciativa de empresas decididas a aumentar o seu volumen de negocio a través de alianzas e sinerxias. Estas iniciativas constituíron. a promoción internacional do noso audiovisual. Producciones A Modiño. CTV. organizándose en redes verticais e horizontais co propósito de elevar os seus niveis de productividade. S. que se fixo realidade en febreiro de 2003. I. películas para cine e televisión. O Clúster do Audiovisual de Galicia xorde nun momento propicio para o desenvolvemento do sector: no eido administrativo. Productora Faro. Entre as actividades desenvolvidas nestes últimos tres anos figuran os Seminarios sobre marketing e promoción audiovisual (2002) e A propiedade intelectual no sector audiovisual (2002). S. AEGA conta con 11 compañías asociadas. por outra parte. publicidade e series de ficción. S. U.

figuran como eixes destacados a creación e desenvolvemento do Centro de Ideas (I+D) para alumar novas fórmulas de marketing e de aplicación das novas tecnoloxías na evolución dos contenidos e a investigación de novos formatos para televisión dixital. asinaron un convenio con Caixa Galicia para a construción da comunidade virtual do clúster. Ademais. favorecer o seu desenvolvemento tecnolóxico. celebrada na Coruña a finais do 2004. unha mesa redonda sobre posprodución nesta cidade. a partir dos datos da web da asociación. servizos. Guindastres do Cinema Telecable Compostela Area 5. Dentro do seu Plan Director 2004-2009. S. instalacións e servizos. Factoría Audiovisual TV 7 EGEDA Sodinor Ficcion Producciones Lugopress Centro de Estudios Marcote Galicia Media Interacción R Red Rocks Audio Spica Adivina Producciones Localia TV Santiago Nezcom Micromovies Fonte: Elaboración propia. un verdadeiro selo de calidade que permita abrir mercados para as producións galegas fóra das súas fronteiras. a xornada de exposición de proxectos (pitching). Entre as actividades desenvolvidas desde a súa creación figuran diversas xornadas de traballo entre empresas asociadas. mellorar o acceso ás fontes de financiación e representar axeitadamente os intereses dos asociados ante as Administracións Públicas e institucións privadas. formación. equipamento e material audiovisual e exhibición.1. etc. a activa participación no laboratorio MHP de Televisión Interactiva de R e a súa participación no Convenio para a implantación desta nova tecnoloxía televisiva por cable. S. . Socios do Cluster do Audiovisual de Galicia Filmax Entertainment Bren Entertainment DYR Producciones Audiovisuales Luz Puntual Producciones Vigo. software e multimedia.L. UMTS. Vídeo Zetra Servicios Audiovisuales DEboura Producciones Zenit TV Ibisa TV Studio XXI Voz Audiovisual EGACI Formato Producciones Aldea Films O Raio Verde Pórtico de Comunicaciones Softgal Filmanova Continental Producciones Dygra Films Filmax Animation Milou Films. Esta xeración de ideas. optimizar a utilización de equipos. Representa á maioría das empresas importantes do sector audiovisual en toda a súa cadea de valor. S. que pretende converterse no referente divulgativo para o sector audiovisual galego e que conta co apoio do Igape. novos produtos para ADSL. contidos interactivos. Entre os propósitos do cluster está potenciar a capacidade de producción e distribución das empresas asociadas. a elaboración do estudo de viabilidade da Cidade da Imaxe en Santiago de Compostela. de talento e de excelencia técnica que caracteriza ao sector deberá plasmarse nun concepto novo. nun marchamo identificativo: a Marca Galicia do Audiovisual.L.L. Celso Paz. destinado a abrir vías de negocio no desenvolvemento de contidos para novas plataformas: videoxogos. etc.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO O Clúster Audiovisual Galego consolidouse como unha organización independente que abarca os seguintes campos de actividade: produción de cine e televisión. O Club de Ideas está desenvolvendo actualmente un completo programa de actividades innovadoras co apoio e patrocinio de Caixanova. contidos para móbiles. son e dobraxe. e a creación do Club de Producións desde onde se desenvolven producións de cine e televisión en réxime de alianzas entre as empresas asociadas ao Cluster.

sobre concursos públicos de ámbito autonómico e nacional en materia de servicios informáticos. e editar e difundir estudos científicos. pasando pola asistencia e condicións preferenciais de participación en feiras e encontros do sector. dar a coñecer ós poderes públicos as iniciativas. produtores. colaborar e desenvolver proxectos e actividades con outras asociacións de idéntico o parecido carácter. facilitarlle á Administración pública os informes que sobre materias relacionadas coa produción audiovisual lle sexan solicitadas. artística. A moitos destes servizos accédese desde a súa páxina web. a academia organiza os premios anuais cos que se distingue aos mellores traballos audiovisuais da Comunidade Autónoma galega. co propósito de se transformar no espazo común para todos os profesionais deste amplo sector: actores. coordinar os diferentes aspectos da súa actuación e analizar e resolver os problemas comúns. promover a asistencia e o intercambio de información científica. constituíndose oficialmente en maio do 2000 EGANET pretende representar aos especialistas galegos en novas tecnoloxías da información e as comunicacións. equipos informáticos e de telecomunicacións. unha bolsa de emprego ou un servizo de gabinete de Prensa. Foron dezanove os socios fundadores. Ademais. creativa. artística e técnica entre todos os seus membros. en maio de 2002. artísticos e técnicos que a Xunta Directiva estime oportunos. buscando a mellora constante da súa competitividade. promovendo o recoñecemento social e profesional de todos os membros e auspiciando a normal participación de todos no seu seo. maquilladores. Colabora de forma continua con outras entidades de carácter similar. a Academia propúxose fomentar o progreso das artes e das ciencias relacionadas directa ou indirectamente coa produción audiovisual.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. potenciar ó colectivo empresarial galego Tic a nivel autonómico e nacional. realizar estudos e traballos sobre cuestións relacionadas coa industria audiovisual. artísticos e culturais con entidades similares nacionais ou estranxeiras e promover o perfeccionamento das distintas especialidades relacionadas co sector audiovisual. técnica. e produccións audiovisuais. montadores. técnicos de son. identificar e promover as necesidades de todos os profesionais que converxen no panorama audiovisual galego en todas as súas vertentes: académica. decoradores. industrial.4 Academia Galega do Audiovisual A Academia Galega do Audiovisual nace. No acto de fundación participaron 110 socios. Son diversos os servicios que ofrece EGANET. ata formación. 265 . en xeral. directores. así como. reclamacións e inquietudes dos asociados. fomentar o intercambio de experiencias entre os seus membros.2. Como obxectivos xerais a medio e longo prazo. 6. servicios de publicidade. músicos. así como proporlle a esta as iniciativas que a academia estime oportunas.2. EGANET nace do interese mostrado polas propias empresas TIC´s de Galicia. etc. avalar e promocionar ós seus asociados. EGANET conta có apoio dos seus asociados e das distintas Administracións Públicas para o desenvolvemento das súas actividades a nivel autonómico. desde información sobre lexislación. así como en xeral dinamizar a investigación científica neste eido. axudas e subvencións. realizadores.5 Asociación de Empresas Adicadas a Internet A Asociación de Empresas Adicadas a Internet (EGANET) é unha entidade sen ánimo de lucro. formada por empresas e profesionais galegos do sector de Internet e as novas tecnoloxías. En xeral a misión da Academia Galega do Audiovisual é a de desenvolver. que tras varias reunións redactaron e aprobaron os Estatutos que hoxe regulan a actividade da Asociación. directores de fotografía. guionistas. cultural e mesmo científica. Tamén se pretende establecer intercambios científicos. promover e realizar tódalas actividades que se estimen necesarias para unha mellora formación en información para os seus asociados.

Integráronse tamén na Federation of Scriptwriters in Europe (FSE).LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO como a Asociación Nacional de Empresas de Internet (ANEI). non teñen aínda moi 280 EGANET está adherida á Confederación de Empresarios de Pontevedra. aínda que estes últimos. celebrado no ano 2001 no Consello da Cultura Galega e impartido por Valentín Fernández-Tubau. impartido por Jean-Claude Carrière en outubro do 2000. Madrid.2. como vimos que ocorría no caso dos guionistas. No apartado formativo é onde desenvolve a actividade máis intensa. publicidade e realizadores televisivos. logo dun proceso de xuntanzas celebradas en Valencia. impartido por Valentín Fernández-Tubau. 6.2. País Vasco e Madrid. durante a Asemblea Xeral celebrada en Bruxelas o 18 e 19 de outubro de 2002. Hoxe en día. Jorge Algora. está integrada pola meirande parte dos profesionais que escriben obras para televisión e cinema realizadas por empresas produtoras da nosa comunidade e conta con vinte e seis membros. na Coruña ou Seminario “Os diálogos no guión”. son admitidos directores cinematográficos. un Obradoiro de Documental. ostentando a súa representación en Galicia.com e BicMinho. López Piñeiro. 2003-2004 e 2004-2005. coas que ten firmados convenios de colaboración 280 . A asociación participou na creación da Federación de Asociacións de Guionistas do Audiovisual (FAGA). dentro do Festival de Cine Independente de Ourense. Entre as actividades desenvolvidas nestes últimos anos. Xosé Cermeño. . formando parte do seu Comité Directivo. Carlos A. impartido en xullo do 2000 por Miguel Ángel Santamaría dentro dos seminarios e talleres de Imaxe Cero en Conduta. na Facultade de Xeografía e Historia. Valencia. Ademais. participou na edición dos libros Obradoiros de Cine Clásico. mantidas con representantes das asociacións de Cataluña. Convocou tres edicións dos Obradoiros de Cine Xoves. 6. ou con entidades portuguesas como MinhoDigital. hai que reseñar a súa participación nas comisións avaliadoras de axudas á produción e guión ou a elaboración de tarifas de remuneración e modelo de contrato marco recomendados aos profesionais. en outubro de 2002. celebrados no Pazo da Cultura de Pontevedra e impartidos por 32 especialistas nos anos académicos 2002-2003. o Seminario da dramaturxia cinematográfica.7 Asociación Galega de Directores e Realizadores A Asociación Galega de Directores e Realizadores (CREA) foi constituída o 22 de decembro de 2001. en colaboración con Tórculo Edicións (Santiago de Compostela. en colaboración con Tórculo Edicións (Santiago de Compostela. Na asociación. constituída o 20 de xullo de 2002 no Pazo de Mugártegui de Pontevedra. impartido por Llorenç Soler. co obxectivo de reivindicar o status profesional e creativo do realizador e achegarse a outras asociacións e colectivos do audiovisual galego. multimedia.6 Asociación Galega de Guionistas A Asociación Galega de Guionistas (AGAC) constituíuse en 1997. e impulsando as actividades do Comité de Novas Tecnoloxías nesta entidade. de animación. Ignasi Rubio e Xosé Cermeño. o Seminario da montaxe: proxecto e desenvolvemento. Poden pertencer á asociación todos aqueles que dirixisen alomenos unha obra audiovisual que fose emitida na televisión ou proxectada nos cines. un Taller de guión de ficción para televisión. documentais. celebrado durante o curso académico 2000-01 impartido por Miguel Castelo. 2003) e Técnicas de Escrita de Guións Audiovisuais. no mesmo marco que tamén acolleu o Curso de técnicas de escritura de guións audiovisuais. Beatriz Legerén e Javier Villaverde. sesión continua. en novembro de 1999. 2002). Bilbao e Barcelona. Ángel de la Cruz. no Centro Galego de Artes da Imaxe. na que figuran actualmente case corenta asociados. da Universidade de Santiago.

mediante as accións xurídicas necesarias de todas aquelas cuestións de traballo cooperativo. subvencións. Chema Gagino.8 Asociación de Actores. directores e directoras e técnicos e técnicas de escena para a defensa dos seus intereses profesionais. agrupa os cineclubs do territorio galego que voluntariamente se adhiran. Presta servizos á xuventude no eido audiovisual. bolsas. organiza os Premios de Teatro María Casares. noticias de última hora ou enlaces de interese. Antonio Simón e Manu Mayo. cinematográfico e audiovisual de Galicia coa participación no funcionamento e a xestión cultural da cinematografía galega. a asociación conta cun total de 235 socios e socias.org). fiscal. Persegue tamén o achegamento da cultura audiovisual á sociedade. e hai poucos realizadores televisivos nela. Ramón Costrafreda. Dacordo cos seus estatutos pretende o enriquecemento cultural. Así mesmo conta con un fondo bibliográfico ao dispor dos dos seus membros ao igoal que un local de ensaio. sobre a propia imaxe ou calquera outra cuestión relacionada coa profesión do asociado ou asociada. con carácter federativo. ben individuais ou colectivas. quizais pola súa consideración máis preto do técnico que do director cinematográfico. relacionados co sector. especialmente para os sectores máis desfavorecidos. directores/as e técnicos de escena que poidan demostrar mediante currículo a súa experiencia profesional no oficio. etc. Poden formar parte da asociación os actores/actrices. Esta entidade proporciona tamén asesoría laboral e xurídica de acordo coa asistencia prestada polos sindicatos maioritarios e organiza cursos. As súas principal finalidade é agrupar os actores e actrices. mantén e actualiza a páxina web da AADTEG (www.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA asimilada a súa posible pertenza á asociación. axudas. que tentan servir de estímulo e recoñecemento ao labor desenvolvido pola profesión teatral galega. 6. organizando actividades con ese fin. así como o asesoramento e xestión aos seus asociados. Tamén se ocupa de captar traballo para os profesionais que a integran. castings. Nestes momentos. Sempre que aparezan cuestións de orde laboral. na que se ofrecen fotografías e currículos abreviados dos asociados. Directores e Técnicos de Escena de Galicia A Asociación de Actores.9 Federación de Cineclubes de Galicia A Federación de Cineclubes de Galicia é unha asociación sociocultural independente e sen ánimo de lucro que. edita un catálogo fotográfico en soporte papel. a técnicos de escena e directores e directoras de Galicia.2. coidando sempre os intereses dos cineclubs e o fortalecemento dos lazos de unión e de cooperación entre todos os cineclubs. A AADTEG. agrupando aos actores e actrices. ou aqueles/as actores/actrices. Directores e Técnicos de Escena de Galicia (AADTEG) é unha entidade sen ánimo de lucro con personalidade xurídica propia que actúa como organismo autoxestor e autónomo. A asociación facílitalle puntualmente información aos seus asociados acerca da convocatoria de cursos. a AADTEG poderá actuar coordinadamente coas centrais sindicais de clase. 6. social. con docentes de recoñecido prestixio nos diferentes ámbitos da profesión. nas súas diferentes seccións. ten a súa sede en Santiago de Compostela e desenvolve as súas actividades principalmente no ámbito galego. A súa primeira directiva estaba formada por Carlos Amil. Cuatrimestralmente edita a revista Escaramuza que. Héctor Carré. organizando actividades con este fin. así como cinefórums infantís e xuvenís. Sandra Sánchez. ofrece información global sobre o mundo das artes escénicas. de distribución na maioría de produtoras audiovisuais galegas e nacionais. Algunhas das funcións que desenvolve a Federación de Cineclubs son: a subministración de películas 267 . directores/as ou técnicos de escena titulados en calquera escola de arte dramática oficial ou centro recoñecido coa súa especialidade.aadteg.2. seminarios e xornadas a prezo reducido para os asociados. que foi constituída en 1985. etc.

sociais. defensa e promoción dos intereses económicos. o establecemento de relación con entidades culturais. alugamentos a entidades galegas ou de fóra de Galicia. Vigo e Santiago. en Santiago de Compostela. única canle existente na maior parte do territorio galego para a exhibición de filmes do circuíto cultural e cine galego. e produción de contidos relacionados coa cinematografía. a creación dun sitio web que aglutine e informe puntualmente das actividades de cada un dos cineclubs federados. De feito. a interlocución do colectivo de artistas visuais coas institucións públicas ou privadas. ou outros colectivos relacionados coas artes visuais. trátanse de captar todas as axudas e subvencións que teñan algunha relación coas actividades da asociación. Co fin de que non quede ningún artista. etc. ten previsto o reforzamento da rede galega de cineclubs. para todos os efectos que procedan. asumir a representación a instancias dos cineclubs ante calquera organismo. europeas ou do resto do mundo. contémplase a posibilidade de nomear un cargo na executiva que se ocupe especificamente da coordinación do labor deste vogais. cinematográficas e audiovisuais do Estado español. na que tamén se aprobou a incorporación á Unión de Asociaciones de Artistas Visuales. A día de hoxe non hai vogalías en activo. mediante a prestación dos oportunos servizos. e situar o cineclubismo galego no papel que lle corresponde na normalización cultural de Galicia.10 Asociación Galega de Artistas Visuais A Asociación Galega de Artistas Visuais constituíuse como tal o día 5 de xullo de 1997. de ámbito estatal. charlas. As cidades que tiveron as vogalías mais activas son A Coruña. A promoción e dinamización dunha vogalía será responsabilidade dos socios que consideren a súa necesidade. proporcionar os medios materiais dos que dispoña a federación para axudar aos cineclubs no desenvolvemento do seu traballo e a organización de premios ou concursos que teñan que ver co cine. divulgar todas e cada unha das actividades . Esta fundación ten establecido entre os seus fins fundacionais o de promover a creación e o fortalecemento do movemento asociativo dos creadores visuais de España e a creación de servizos destinados a mellorar a súa protección xurídica. Con todo. o II Premio de Curtametraxes Galicia-Portugal. entidade ou persoa. importacións. aínda que xorden cando é preciso. Entre os convenios subscritos máis salientables está o que se asinou coa Fundación Arte y Derecho. as ditas cotas teñen un importe moi baixo. Para o futuro. O único recurso económico fixo con que conta a asociación son as cotas que pagan os socios.2. na asemblea que tivo lugar na sede da Fundación Granell. relacionados coa cinematografía e convocatoria de premios para a promoción do cinema galego. Por outra banda. nos últimos anos organizou a convocatoria do II Premio de Guións Galicia-Portugal. Con base nisto. habitualmente nos núcleos máis poboados. presentacións. a oferta de actividades inclúe ciclos cinematográficos conxuntos dos cineclubs galegos. sen a posibilidade de facer a súa correspondente achega. profesionais e culturais dos artistas visuais. 6.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO procedentes de intercambios. orientación e axuda aos cineclubs no seu labor docente cinematográfico. cesións ou doazóns. programar as accións necesarias para conseguir melloras de calquera tipo en beneficio dos artistas visuais e relacionadas coa asociación. o V Premio Chano Piñeiro para traballos escritos de historia da Galicia cinematográfica ou os encontros luso-galaicos de cineclubs. sobre todo os da rexión norte. congresos. a información. a continuidade na organización das convocatorias de premios e o reforzamento dos lazos e as colaboracións cos cineclubs portugueses. por modestos que sexan os seus ingresos. Entre os fins desta asociación está a representación. estatais ou estranxeiras.

Os autores declaran as súas creacións na sociedade e estas pasan a formar parte do repertorio protexido e xestionado pola SGAE. bailaríns (intérpretes de obras coreográficas) e directores de escena. programas de TV. Asturias e Cantabria. O edificio está previsto que albergue as instalacións administrativas da sociedade e que sexa. O repertorio protexido e xestionado pola SGAE abarca máis de tres millóns de obras dramáticas e coreográficas. dobradores. jazz. AISGE está legalmente autorizada para recadar os dereitos de explotación que corresponden aos artistas intérpretes das seguintes categorías: actores (de voz e imaxe ou só de imaxe). curtas. Os dereitos por comunicación pública das obras xéranse cando se difunde publicamente unha obra. casetes virxes e de aparatos reprodutores (audio/vídeo) para compensar a gravación doméstica que fai o público de películas. rock. cuxas interpretacións fosen fixadas en calquera soporte audiovisual ou sonoro e o posterior repartimento destes mediante un sistema equitativo e proporcional ás utilizacións. alugamento ou préstamo ao público dos soportes nos que se reproducen as obras. Os dereitos por reprodución mecánica son xerados pola venda. realiza un seguimento e control permanente do mercado. Así mesmo. autorizada para actuar como unha entidade de xestión colectiva dos dereitos de propiedade intelectual dos artistas do sector audiovisual: actores. os concertos. concertos.) e audiovisuais coma longametraxes. as proxeccións cinematográficas. flamenco.2. xa sexa por falta de información ou de maneira intencionada. o autor percibe os dereitos que lle corresponden. un espazo para dinamizar a vida cultural da capital galega. de operacións de alugamento e/ou préstamo de gravacións audiovisuais ou da fabricación ou importación e posterior distribución en territorio nacional de aparatos e soportes virxes susceptibles de gravar ou ser gravados con contidos protexidos por AISGE. composicións musicais de todo xénero (sinfónicas. inaugurouse en Santiago de Compostela a nova sede autonómica da Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes (AISGE). A SGAE aspira a construír en Santiago de Compostela un centro de alto rendemento cultural.12 Sociedade Xeral de Autores A Sociedade Xeral de Autores e Editores (SGAE) espera poder ter en funcionamento. co fin de detectar aqueles empresarios que. etc. sobre todo. A Ley de Propiedade Intelectual (LPI) obriga os usuarios destas gravacións audiovisuais ao pagamento de certas cantidades como consecuencia de comunicación pública. que recada estes dereitos mediante a subscrición de contratos de autorización con cada usuario ou. 6. construído no barrio de Vista Alegre. 269 . no que se traballará no ámbito académico en colaboración coa universidade. despois do verán de 2006. cuxas actuacións ou interpretacións fosen fixadas nun soporte audiovisual. as emisións das obras por radio ou televisión. a súa nova sede integral para o noroeste peninsular. Cada vez que unha destas obras se interpreta. grava. documentais. dobradores (actores de voz). vídeos.2. que estará situada nun edificio singular. representa. AISGE protexe e defende os dereitos morais dos titulares que representa. a difusión das obras en Internet. se é o caso.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA 6. É o caso das representacións teatrais. etc. bailaríns e directores de escena. unha asociación. pop. emite ou proxecta. series de televisión. de Galicia e do noroeste peninsular. en Santiago de Compostela. sen ánimo de lucro. estudaranse as relacións culturais con América Latina e acercaranse as novas tecnoloxías aos creadores de Galicia. mestura de arquitectura tradicional e contemporánea. Os dereitos de remuneración por copia privada é o dereito que lles pagan aos autores os fabricantes de CD. Así mesmo. coas asociacións máis representativas de cada sector.11 Entidade de Xestión dos Artistas e Intérpretes en Galicia En maio do 2004. incumpren as súas obrigas legais en materia de dereitos de propiedade intelectual.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 6. como consecuencia da realización sen autorización de calquera dos actos de explotación e. por parte do produtor. investigación das distintas vías de fraude. Entre os proxectos de EGEDA actualmente en curso encontráse a creación dunha sociedade de garantía reciproca específica para o sector audiovisual español. nacionais e estranxeiros. sitas nas sedes respectivas dos produtores destas comunidades. En especial.2. e réxese na actualidade polos seus Estatutos. autorizada polo Ministerio de Cultura. os de reprodución e/ou distribución e/ou comunicación pública e. País Vasco. como consecuencia da retransmisión íntegra. Este dereito só pode facerse efectivo a través das correspondentes entidades de xestión. Paralelamente ás xestións desenvolvidas por EGEDA con respecto ao dereito de comunicación pública. dunha compensación pola cesión dos dereitos que o usuario privado. ante persoas. utiliza cando a obra orixinal é exhibida nunha cadea de televisión ou editada en videograma. e conta ademais con delegacións en Cataluña. tanto españolas como da Unión Europea ou de terceiros países 281 . o texto refundido da Ley de Propiedad Intelectual. . fibra óptica ou outro procedemento análogo. de forma incontrolada e incontrolable. existe unha delegación en Santiago de Compostela que comparte a súa sede con AGAPI para levar a cabo as súas funcións a fin de facer mais cómodo e áxil calquera tipo de axuda requerida polos produtores galegos. representación. a percepción no seu nome e representación das indemnizacións que puidesen corresponderlles. que se atopan reguladas pola Ley de Propiedad Intelectual. Ademais. Canarias. en consecuencia. Andalucía. así como dos seus EGEDA representa ao total dos produtores audiovisuais nacionais e extranseiros depositarios de dereitos. sociedades e organizacións públicas e privadas. A devandita remuneración. con posterior distribución a receptores individuais ou colectivos. e disposicions que lle sexan aplicables. a constitución deunha axencia para o rexistro das obras e grabacións audiovisuais mediante un código internacional único de identificación (ISAN). con respecto aos dereitos que xestiona. En España. O domicilio social da entidade queda fixado en Madrid. defensa e protección dos dereitos tanto dos produtores de obras e gravacións audiovisuais coma dos seus depositarios de dereitos. e a xestión da 281 A Ley de Propiedad Intelectual introduciu en España a figura da remuneración compensatoria por copia privada. mediante o seguimento das empresas debedoras. que establece que estas deberán obter a oportuna autorización do Ministerio de Cultura. a totalidade dos produtores audiovisuais. As entidades que realizan as actividades de retransmisión de obras e gravacións audiovisuais deben obter a autorización contractual de EGEDA. Agora mesmo. Dende maio de 1996. en especial. a entidade acomete labores de persecución da fraude. constitúe o obxecto da entidade a xestión e protección dos dereitos de propiedade intelectual que lles corresponden aos produtores de obras e gravacións audiovisuais a consecuencia da autorización e remuneración da comunicación pública de obras e gravacións audiovisuais. cable. 282 O departamento de recadación da entidade centra os seus esforzos en conseguir un maior ingreso polas distintas fontes que a lei establece. a dita remuneración recae tanto sobre o soporte como sobre o aparato gravador-reprodutor. pretende posibilitar a percepción. mediante o establecemento dunha cantidade fixa por cada hora de gravación e por cada aparato. Valencia e Galicia. protección e defensa dos intereses e dereitos dos produtores de obras e gravacións audiovisuais. actuando xunto coa Federación para a Protección da Obra Audiovisual. O obxecto principal da entidade é a xestión. ben mediante sinal difundido sen fíos ou ben cando o devandito sinal é transmitido por fío. Tamén xestiona o dereito de remuneración compensatoria por copia privada e a autorización da reproduccion e comunicación pública de secuencias ou fragmentos de obras e grabacións audiovisuais de aqueles produtores que mandataron a EGEDA para elo. entre outros. Así mesmo esta entidade ocúpase da representación. a xestión da entidade poderá estenderse á correspondente a calquera dereito de explotación dos produtores de obras e gravacións audiovisuais que lle fosen cedidas 282 . inalterada e simultánea de obras e gravacións audiovisuais emitidas e transmitidas por terceiros emisores ou transmisores. de dereito privado. reunións periódicas co resto das entidades para unha maior colaboración neste ámbito e continuo fluxo de información entre a oficina central de Madrid e as distintas delegacións para ter sempre unha información puntual e exacta sobre os diversos temas que se levan a cabo.13 A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales A Entidad de Gestión de Derechos de Productores Audiovisuales (EGEDA) constitúese o 18 de setembro de 1990. EGEDA representa.

3 OFERTA FORMATIVA A creación da Escola de Imaxe e Son da Coruña constituíu. Neste grupo acórdase que os obxectivos da escola serán: a formación de novos profesionais de imaxe e son que demanden as empresas públicas e privadas de vídeo. inserida no Instituto de Formación Profesional de Someso (A Coruña). producción de audiovisuais. A oferta formativa da Escola de Imaxe e Son da Coruña céntrase exclusivamente en procesos de traballo no ámbito audiovisual e pretende fomentar o espírito crítico entre os seus alumnos. son. A escola ofrece 4 ciclos formativos de nivel superior. Para o cumprimento dos seus fins. A escola ofrece catro ciclos formativos superiores (realización de audiovisuais e espectáculos. coordinador de formación profesional na provincia da Coruña. etc. por último. constituindo entidades de xestión. as subvencións recibidas e os descontos de recadación e xestión estatutariamente previstos. a EIS convértese nun centro de formación profesional particularmente activo e na canteira dunha nova xeración de creadores (tanto en vídeo coma en cinema) e de técnicos (nos campos de son. material auxiliar. concretamente EGEDA Ecuador. O centro conta para o desenvolvemento das súas actividades con equipos Avid Media Composer 1000. A Fundación para o Desenvolvemento das Tecnoloxías da Información e da Comunicación (TIC) de Lugo puxo en marcha no curso 2003/2004 unha Escola de Imaxe e Son en Lugo. ademais de realizar consultas con expertos e profesionais do sector. coa constitución dun seminario permanente presidido por Xosé Luís Mira Lema. equipos de gravación e posprodución. a creación dun centro de documentación en pedagoxía da imaxe. En 1998 comezou a súa andaina a Escuela de Imagen y Sonido de Vigo. En xaneiro de 1990 publicouse no DOG o decreto de creación da escola. para a administración colectiva dos dereitos dos productores nestes paises. que son: realización de audiovisuais e espectáculos. imaxe. A presentación do proxecto data de 1988. e EGEDA Uruguay. unha das máis importantes aspiracións dos colectivos que foron o xerme do cinema galego. 6. Digital Studio e Smoke. radio e espectáculos e. imaxe. integrada no Centro de Estudios Marcote. fotografía e posprodución). produción de audiovisuais e espectáculos e son) e dous medios (laboratorio de imaxe e caracterización) e ten convenios asinados con mais de 150 empresas para prácticas dos alumnos. Dende este momento. a creación dunha infraestrutura de soporte para a creación de programas experimentais e novas propostas de investigación en novas imaxes. Próximamente constituiranse as entidades de Chile. EGEDA mantén importantes relacións con asociacións de produtores de diferentes paises da comunidade latinoamericana. México e outras A actividade da entidade non ten carácter lucrativo. a sinatura de convenios ou acordos con empresas públicas ou privadas para a utilización de infraestrutura técnica e humana da escola (tales como estudios de gravación. O grupo alí formado elaborara un proxecto partindo da análise de diferentes modelos formativos existentes na UE e das necesidades do emerxente sector audiovisual galego.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA autorización da reproducción e posterior posta a disposición de obras audiovisuais en redes de transmisión dixital. se ben ata decembro de 1990 non tivo lugar a súa presentación pública como Escola de Imaxe e Son (EIS). e a súa actuación é de ámbito nacional e internacional mediante convenios e acordos internacionais. con oferta 271 . por último. co obxecto de cubrir unha ampla demanda laboral e de crear novos profesionais capaces de integrarse nos distintos eidos do mundo do audiovisual. cinema e televisión.) e. radio. a iniciación á imaxe como material docente e educativo. EGEDA finánciase cos rendementos financeiros da recadación. a reciclaxe de profesionais mediante cursos monográficos. no seu momento. EGEDA Perú.

No primeiro trimestre do 2005. seguen figurando entre as máis demandadas polos alumnos e. programa do Igape destinado a formar profesionais especializados en produción executiva e a facilitar a súa incorporación ao mercado laboral. a execución de proxectos de comunicación dun alto nivel tecnolóxico. Ademáis dentro dos estudos da Licenciatura de Historia da Arte. Actualmente. en Vigo. radio. TV) coma nos de máis recente aparición (divulgación multimedia. especialistas e homologou tamén os estudos dos primeiros graduados. dentro do proxecto de realización nesas instalación da Escola Superior de Arte Dramática da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria. Outros centros da Consellería. Internet. deseñar e facer posible. e dirixidos mesmo por eles. Pola súa banda. tanto nos ámbitos tradicionais (prensa. ofertando a primeira no seu cuarto curso a especialización en dirección e guión cinematográfico e audiovisual mentras que na segunda a especialización é en producción e realización audiovisual. A titulación na Universidade de Santiago de Compostela 283 e na Universidade de Vigo284 é compartida. de Cuba. capaces de planificar. como tal. no caso das licenciaturas en comunicación audiovisual de Santiago e Pontevedra. organizado polo Máster en Producción e Xestión 283 284 285 Facultade de Ciencias da Comunicación. Inaugurada en 2001. quen proporcionou asesoría. IES Virxe do Mar de Noia ou IES Arcebispo Xelmirez de Santiago de Compostela ofrecen a posibilidade de cursar o ciclo de grado medio de laboratorio de imaxe. Nese sentido. Un ano despois de creadas estas titulacións. e oferta o ciclo superior en produción de audiovisuais e espectáculos. Facultade de Ciencias Sociais e da Comunicación. encabezan a clasificación das carreiras máis esixentes en canto a nota de acceso. xa sexa vídeo ou cinema. A titulación en Comunicación Audiovisual foi creada. polo que o enfoque das clases é eminentemente práctico. inicialmente xurdiu como parte dun convenio coa Escola Internacional de Cinema de San Antonio de los Baños. A creación duns estudos deste tipo vén motivada polo espectacular desenvolvemento das técnicas de creación dixital nos últimos anos e o alto nivel de implantación que están a alcanzar no campo da comunicación audiovisual. profesores. Gran parte dos alumnos participaron no Programa Intensivo en Produción Executiva. xestionar. . faise notar a demanda de profesionais cun alto nivel de capacitación no uso dos novos medios. encóntranse incluidos os de Historia do cinema 285 . vai comezar a impartir o ciclo superior de son. TV dixital). Campus Norte da Universidade de Santiago de Compostela. Pola súa banda. A Escola Galega de Cinema (EGACI) é unha institución dedicada á formación de artistas para a creación audiovisual. como o IES Saturnino Montojo de Ferrol. de tres anos de duración. a Universidade da Coruña puxo en marcha un segundo ciclo de comunicación audiovisual. Para o curso 2005/2006 o EIS de Bouzas. Vinculados ós profesores integrados neste departamento. en 2003 e comezou a impartirse nas tres universidades galegas. promovida e organizada pola Universidade da Coruña. Este máster complementa a súa parte teórica con prácticas en empresas e co desenvolvemento dun proxecto orixinal que os alumnos desenvolven individualmente en todas as súas fases. cunha especialización en animación 3 D e multimedia. en suma. formulados dende un principio segundo as novas regras da creación dixital.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO de formación profesional específica de ciclos superiores: de realización de audiovisuais e espectáculos e de produción de audiovisuais e espectáculos. conta cun plan de estudos propio. comezou tamén na Universidade da Coruña o Curso de Posgrao en Comercialización Internacional de Contidos Audiovisuais. O Raio Verde é o único centro de Santiago de Compostela autorizado para impartir ensinanzas da familia profesional de comunicación. o programa do máster de Produción e Xestión Audiovisual da Universidade da Coruña está orientado exclusivamente ao exercicio profesional. realizáronse un bo número de teses e traballos de investigación sobre o cine e o audiovisua galego. Campus A Xunqueira da Universidade de Vigo. imaxe e son. O máster en Creación e Comunicación Dixital da Universidade da Coruña formúlase segundo un programa de aprendizaxe destinado a estudantes graduados con dedicación a tempo completo.

A creación desta institución educativa ten como finalidade potenciar o desenvolvemento que as artes escénicas e a produción audiovisual teñen na comunidade autónoma galega. O curso de especialización de Comunicación Audiovisual na Era Dixital. Murcia e Madrid. que fose Vigo a sede da Escola Superior de Arte Dramática (ESAD). conectadas á Autoestrada Galega da Información. de profesionais para impartir os cursos con base na súa experiencia. co obxectivo de lles facilitar a todos os cidadáns de Galicia o acceso ás novas tecnoloxías da información e das comunicacións. diplomaturas ou doutorados– e. por terceiro ano consecutivo. a todos os efectos. Comunidade Valenciana. cousa que en principio non semella doada. Interpretación e Dirección de Escena e Dramaturxia e conducen a unha titulación equivalente. Ademais. da Universidade de Santiago de Compostela. O Consello da Xunta decidiu. a súa participación en producións galegas e mesmo a reciclaxe dos medios e das infraestruturas da escola xerados pola innovación continua do sector serían outros problemas que cumpriría resolver para conseguir unha boa formación encamiñada a traballar neste. deste xeito. No exercicio 2005. O principal obxectivo é brindarlle apoio aos interesados en ampliar a súa formación neste eido en centros de estudo de recoñecido prestixio tanto nacionais coma internacionais –excluíndo os estudos universitarios destinados á obtención de licenciaturas. Cataluña. como profesores asociados. O curso aborda o estudo dos cambios producidos polas técnicas dixitais e a informatización redaccional nos medios de información audiovisuais.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA Audiovisual e o Consorcio Audiovisual de Galicia e destinado a profesionais que desexen especializarse. a finais do 2004. á de licenciado universitário. pretende dar a coñecer as novidades que están a transformar o mundo da comunicación audiovisual. que consta de máster e curso de especialización. fundamentalmente). O contacto directo da universidade co sector ten que pasar pola contratación. ao fenómeno teatral e audiovisual (cinema e televisión. Comunicación Social e Turismo iniciou no ano 2000 o despegue da Rede de Aulas Multimedia. tanto dende a perspectiva universitaria coma dende a profesional. que só se imparten en Andalucía. contribuír á capacitación dos futuros profesionais da industria audiovisual galega. 273 . analizando especialmente como lle afectan o tratamento dos contidos e as innovacións tecnolóxicas que están a incorporar ás redaccións. a consecución desta experiencia por parte dos alumnos. Estas actividades están ubicadas no antiguo IES de Bouzas (Vigo). que son a Escenografía. permite unha aproximación rigorosa. Estes estudos. As prácticas do posgrao consistirán na asistencia a mercados e festivais de carácter internacional. para o que foi reacondicionado co obxecto de adaptarse ás novas necesidades e conta agora. e dentro do Plan de Formación do Consorcio Audiovisual de Galicia. a Consellería de Cultura. con un teatro e con talleres dedicados á escenografía e vestiarios. convócaronse bolsas de estudo para a ampliación ou perfeccionamento no campo audiovisual. O programa de posgrao de Estudos Teatrais e Audiovisuais. entre outras instalacións. estructúranse nun único ciclo de catro cursos académicos divididos en tres especialidades. Por outra banda.

de Imaxe IES Bouzas IES Arcebispo Xelmirez I IES Saturnino Montojo IES Virse do Mar Centro de Estudos Audiovisuais de Lugo O Raio Verde C.S.M.M. de Laboratorio de Imaxe Escuela de Imagen y Sonido de Vigo C. de Son C. de Produción de Audiovisuais e Espectáculos C.S.S. de Caracterización C.S.M. de Laboratorio de Imaxe C.M. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C.S.S. de Son C. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C. en Produción de Audiovisuais e Espectáculos Comunicación Audiovisual na Era Dixital Comercializ.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Oferta formativa galega relacionada co audiovisual Pontevedra A Coruña Ourense Entidade Oferta formativa Público/ privado Pública Pública Pública Pública Privada Privada Privada Privada Privada Privada Pública Pública Pública Pública Pública Pública Privada Pública Pública Pública Pública Pública Pública Dependencia Lugo Nivel de ensino C.S.S.M. de Imaxe C. Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Centro de Estudos Marcote Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Deputación de Lugo Deputación de Lugo X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Ciclo formativo Curso de especialización Curso de especialización Master Curso de especialización Master Curso de especialización C. de Son C.M. Internacional de Contidos Audiovisuais Estudos teatrales e audiovisuais Creación e Comunicación Dixital Estudos teatrais e audiovisuais Estudos teatrais e audiovisuais Creación e Comunicación Dixital Creación e Comunicación Dixital Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Santiago de Compostela Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña 274 . de Produción de Audiovisuais e Espectáculos.S. de Laboratorio de Imaxe C.S. de Produción de Audiovisuais e Espectáculos Escola de Imaxe e Son C.S. de Laboratorio de Imaxe C. de Realización de Audiovisuais e Espectáculos C.

LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Oferta formativa galega relacionada co audiovisual Pontevedra A Coruña Ourense Entidade Oferta formativa Púb/priv Dependencia Lugo Nivel de ensino Produción e xestión audiovisual Produción e Xestión Audiov Produción cinematográfica Produción de televisión Escola Superior de Arte Dramático de Galicia Escola Galega de Cine Facultade de Ciencias da Comunicación Facultade de Ciencias da Comunicación Facultade de Ciencias da Comunicación Fonte: Elaboración propia. Pública Pública Pública Pública Pública Pública Privada Pública Pública Pública Pública Pública Universidade da Coruña Universidade da Coruña Universidade da Coruña Consellería de Educación Consellería de Educación Consellería de Educación Centro de Estudos Marcote Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Santiago de Compostela Universidade de Vigo Universidade de Vigo Universidade da Coruña X X X X X X X X X X X X Master Curso de especialización Curso de especialización Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Non reglada Primeiro e segundo ciclo Primeir oe segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Primeiro e segundo ciclo Escenografía Interpretación Dirección de escena e dramaturxia Dirección e guión cinematográfico e audiovisual Xornalismo Produción e realización audiovisual Publicidade e Relacións Públicas Animación 3D e Multimedia 275 .

288 287 Ley 4/1980. que cando sexa factible. . O NMR concibiuse para crear condicións de igualdade de todos os axentes no ámbito de converxencia no que os operadores de televisión por cable lles ofrecen aos seus clientes acceso a Internet e mesmo servizos telefónicos. pola súa banda. Por mandato desta directiva. Na actualidade está sendo revisada e podería ser obxecto de ulteriores modificacións para ter en conta. O obxectivo das normas de protección é defender o mercado interior audiovisual. as cadeas de televisión reserven polo menos a metade do seu tempo de emisión a películas e programas realizados en Europa e que se dean as garantías para protexer determinados obxectivos de interese público importantes. A directiva foi adoptada en 1989 e actualizada en 1997.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO 6. como converxencia de diversos sistemas de radiodifusión e de telecomunicacións e como revolución dixital. pero tamén tratar que funcione o réxime de competencia e. e que configura a televisión como un servizo público esencial de titularidade 286 Logo do eufemismo terceiros países recollido nas normativas. estas intentan limitar ou. estamos a falar de eventos deportivos como os Xogos Olímpicos ou o Mundial de fútbol. O ámbito de aplicación das posibles modificacións propostas darase a coñecer en 2005. o impacto da radiodifusión dixital e a maior gama de cadeas que ofrece. non obstante. A Directiva televisión sin fronteras é un fito da lexislación audiovisual. e onde. entre outros aspectos. e por iso veñen adoptando a nivel estatal e comunitario medidas proteccionistas fronte a masiva invasión de productos procedentes de fóra de Europa. O avance da tecnoloxía é unha das razóns polas que a Directiva sobre televisión sen fronteiras se está a revisar. xa que logo. Tamén se lle encarga ás administracións estatais que adopten medidas para protexer aos menores fronte a programas violentos ou pornográficos programándoos pola noite a horas tardías ou limitando o seu acceso grazas a un dispositivo incorporado no mando a distancia. e en 1982. principalmente dos Estados Unidos de América. É importante observar que o cambio afecta os servizos de radiodifusión e de transmisión. demasiados ecos na práctica. así un elemento clave da súa identidade. Este primeiro intento non atopou. evitar que se creen monopolios 286 . condicionar a invasión de produtos audiovisuais norteamericanos no mercado propio. que. coñecido como o novo marco regulamentario (NMR). a Unión situou os servizos de radiodifusión e telecomunicacións baixo un réxime regulamentario único. En 1978. o Parlamento volveu á carga afirmando nunha resolución que o intercambio de informacións e de programas transfronteirizos favorecía a integración europea. ao tempo. En España. de 10 de eneio. como é a diversidade cultural. xa que establece as condicións para a transmisión de programas no mercado único europeo. aínda vixente.4 MARCO NORMATIVO Os estados que integran a Unión Europea entenden a industria cultural como unha das súas maiores riquezas. xa conduciu a un cambio importante na forma en que se regulamenta a radiodifusión televisiva. os operadores de telecomunicacións poden ofrecer vídeo e radiodifusión en liña 287 . A innovación. o Parlamento Europeo xa expresara a necesidade de definir unha política europea en materia de comunicación. os gobernos emprenden accións para conseguir que o público en xeral teña acceso a grandes acontecementos. pero non o contido dos programas que vehiculan os devanditos servizos. A directiva esixe que os estados membros coordenen a súa A Directiva Televisión sen Fronteiras é un fito da lexislación audiovisual lexislación nacional para garantir que non existan obstáculos ao libre movemento de programas de televisión dentro do mercado único. ampárase o dereito de réplica da partes inxustamente criticadas nun programa de televisión de réplica e queda establecido o volume máximo de publicidade que as canles poden emitir durante un período de tempo dado (medido en minutos por hora ou por día). de Estatuto de la radio y de la televisión. En 2003. Este continúa regulamentado como antes. polo menos. non poden restrinxirse tan só a cadeas de televisión de pagamento. o réxime xurídico da televisión como medio de comunicación social arranca do Estatuto de la radio y de la televisión288.

Antes da aparición da Ley de televisión local por ondas terrestres 293 en 1995 existían no Estado español case 400 emisoras locais. a partir desta data. de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia. o número de concesións para a prestación do servizo de televisión local por ondas terrestres fixábase nun por cada ámbito territorial de cobertura do servizo. mediante a instalación doutras estacións transmisoras que cubran estritamente estes núcleos e sempre que existe dispoñibilidade de espectro radioeléctrico para iso. A aprobación desta Ley. unida á falta de ingresos publicitarios e as trabas administrativas. O ámbito territorial cuberto por cada unha das operadoras viña delimitado polo núcleo urbano principal de poboación do municipio correspondente 294 . A lei tiña sinalaba que a xestión do servizo de televisión local podía darse de forma pública ou privada. Aínda que o nacemento deste tipo de televisión se deu a raíz da actividade dos vídeos comunitarios e do tendido de cable en varias cidades españolas (como Elche. as emisións das tres televisións privadas concedidas comezaron simultaneamente en Madrid e Barcelona. O obxecto da Ley de las telecomunicaciones por cable 292 é a configuración máis detallada do marco legal aplicable a un sector determinado dos servizos de telecomunicacións. polo tanto. conforman o núcleo principal do servizo. e para a creación dun ente de dereito público ao que lle corresponde a regulación da xestión dos servizos de radiodifusión e televisión. A creación das primeiras canles públicas autonómicas en España tivo lugar a comezos da década dos oitenta. de las Telecomunicacións por cable. e para outorgalo. para ir estendéndose por todo o país. a Ley de televisión privada 291 regula a xestión indirecta do servizo público esencial da televisión. tamén de titularidade estatal. supoñía un freo para o seu desenvolvemento económico. que regula o funcionamento da televisión e da radio autonómicas. posteriormente. de televisión privada. autorizábase ao Goberno para que adoptase as medidas necesarias cara á posta en funcionamento dunha terceira canle de televisión.). que se realiza por sociedades anónimas en réxime de concesión administrativa. 277 . A partir desta Ley del Tercer canal. Ley 41/1995. etc. do 11 de xullo. de 26 de diciembre. de 3 de mayo. co conseguinte impacto positivo tanto no desenvolvemento tecnolóxico industrial como na prestación de servizos aos cidadáns e ás empresas e na evolución dos mercados audiovisuais. Mediante a Ley reguladora del tercer canal289. de 22 de diciembre. a industria desenvolverase realmente logo da regulación legal de 1995. Ata o 31 de xaneiro de 1994 non existía ningún marco normativo para a televisión por cable en España. en réxime de concesión no ámbito territorial de cada comunidade autónoma. Unha vez aprobada esta norma. de Televisión local por ondas terrestres. sendo estes últimos aqueles que se consideran de maior crecemento e os que. Esta situación. Lei 9/1984. Ley 10/1988. apróbase en 1984 a Lei de creación da Compañía de Radio e Televisión de Galicia290. León. Non obstante. Zarauz. Pola súa banda. unha sentenza do Tribunal Constitucional declaraba que a operatividade dunha cadea de televisión comunitaria estaba protexida pola Constitución. De acordo con isto. A pesar diso. Ley 42/1995. modificada polo Real Decreto Ley de Liberalización de las telecomunicaciones permitía o ordenado despregue no futuro das redes dixitais para servizos integrados de banda ancha. segundo se encargase dela o propio municipio ou particulares mediante concesión administrativa. o ámbito de cobertura podía estenderse a outros núcleos de poboación do mesmo municipio cando así o aconselle o número de habitantes da súa poboación. competencia da Comunidade Autónoma de Galicia. que traballaban na alegalidade. reguladora del tercer canal. Mahón. os servizos de difusión sonora e os servizos de transmisión de imaxe de carácter interactivo. como son aqueles que se prestan a través das redes de cable. Málaga.LIBRO BRANCO DO AUDIOVISUAL EN GALICIA estatal que se presta en réxime de xestión directa polo ente público RTVE a través dunha sociedade estatal chamada Televisión Española. 289 290 291 292 293 294 Ley 46/1983. posto que a súa actividade non era contemplada por ningunha lei.

Despois de catro meses de tramitación. e facilita. o Goberno incluíu un artigo para modificar a lei de televisión privada do ano 1988 que estableceu un máximo de tres concesións ás cadeas convencionais 298 . todas as cadeas de televisión terán que emitir en tecnoloxía dixital. Ley 32/2003. ésta promulgada en 2003. e a aparición dun importante sector das telecomunicacións. a Ley de la televisión por satélite295. liberalización de la televisión por cable y fomento del pluralismo 297 . a nova Ley General de Telecomunicaciones 301 . As experiencias que tiveron lugar nos últimos anos permiten concluír que a tecnoloxía dixital se atopa o suficientemente desenvolvida para a súa implantación a grande escala. numerosos grupos mostráronse interesados en conseguir unha licenza para emitir en dixital . Aos efectos do Plan Técnico Nacional da Televisión Digital Terrestre 296 . Na actualidade xa hai dúas televisións dixitais: trátase de Veo TV -participada por El Mundo e Recoletos. Para entón. de 3 de novembro. Ambas obtiveron licenza para emitir a finais de 2000 e comenzaron a súa andaina en xuño de 2002. o Congreso aprobou a controvertida Ley para el impulso de la televisión digital terrestre (TDT). por el que se aprueba el Plan Técnico Nacional da Televisión Digital Terrestre. A transformación dos sistemas analóxicos en dixitais foi a característica predominante da evolución que rexistrou o sector audiovisual durante a última década do século XX. O Consello da Xunta de Galicia aprobou en abril de 2005 o Decreto que regula o réxime xurídico da xestión do servizo público de televisión dixital en Galicia. que constitúen parte do réxime dos medios de comunicación social. ao mesmo tempo. abrindo o sector á libre competencia entre operadores. 299 300 301 . 298 Ademáis. A introdución da televisión dixital terrestre supón a multiplicación da oferta televisiva actual e unha mellora da calidade das imaxes. A supresión do límite de canles analógicas foi o aspecto máis polémico da Lei da TDT 299 autonómicas e locais. senón ademais un aumento espectacular na súa diversidade. General de Telecomunicaciones. mediante a súa converxencia co sector audiovisual e o dos servizos telemáticos. en torno á implantación de Internet.e das privadas que agora emiten en tecnoloxía analóxica. e que se caracterizan por seren transmitidos nun só sentido de forma simultánea a unha multiplicidade de usuarios. iníciase un proceso que terminará no ano 2010. aos de televisión. de 22 de diciembre. de 24 de abril. Á dixitalización da televisión por satélite e por cable engadíase entón a da televisión terrestre. xa que no texto. pola súa vez. A supresión do límite de canles analóxicas foi o aspecto máis polémico. o que. Este cambio ha de chegar aos sistemas de difusión e. General de Telecomunicaciones.e Net TV -propiedade do grupo Vocento-. Ademais das televisións públicas -nacionais. de Medidas Urgentes para el Impulso de la Televisión Digital Terrestre. Real Decreto 2169/1998. redundando nunha maior capacidade de elección polos usuarios. Este norma recolle os principios xerais aos que debe 295 296 297 Ley 35/1992. Ley 10/2005. de Liberalización de la Televisión por Cable y de Fomento del Pluralismo. polo menos 4 programas susceptibles de seren explotados as 24 horas do día. O marco normativo establecido por esa norma permitiu que en España xurdira unha multiplicidade de operadores para os distintos servizos. cada canle múltiple de cobertura nacional ou autonómica ha de integrar. en particular. exclúe expresamente os contidos difundidos a través de sistemas audiovisuais. Da súa regulación. permitindo non só unha mellora na calidade dos servizos. reasignarase a frecuencia da extinta Quiero TV e permitirase que as empresas audiovisuais manteñan presenza simultánea en grupos que utilicen distintas tecnoloxías para a súa transmisión ata que se produza o apagón. Coa lei recentemente aprobada. proporcionou as infraestruturas e condicións idóneas para fomentar o desenvolvemento da sociedade da información. A Ley General de Telecomunicaciones300 de 1998 xa instaurara un réxime plenamente liberalizado na prestación de servizos e o establecemento e explotación de redes de telecomunicacións. establece o réxime específico da prestación deste servizo público cando se utilicen satélites de comunicacións aos que se accede mediante un enlace ascendente con orixe no territorio español. de 9 de octubre. de la televisión por satélite. pero a súa programación apenas chega ao 3% da poboación. un mellor aproveitamento do espectro radioeléctrico dispoñible.LIBRO BLANCO DO AUDIOVISUAL GALEGO Posteriormente. Ley 11/1998. de 14 de junio. inicialmente.

Lei 6/1999. fomentar o desenvolvemento de determinadas producións televisivas. do audiovisual de Galicia. de 8 de junio. de Protección y fomento de la cinematografía. xestionadas indirectamente mediante concesións administrativas a persoas naturais ou xurídicas privadas. fíxose necesaria a creación dun marco legal que lles permitise aos cidadáns a súa expresión cos medios oportunos no eido da imaxe. todo iso sen prexuízo das competencias das comunidades autónomas en materia de cultura e as que. lles corresponden de acordo coa industria e o comercio interior. na metade da produción propia. tanto de ámbito autonómico como local. A Ley por la que se traspone la Directiva 97/36/CE de televisión sin fronteras 302 incorpora ao Dereito español as normas contidas nesta nova Directiva 97/36/CE303. quíxose conxugar un triplo interese: asu