1

CHÖÔNG 1

QUY HOAÏCH MOÂI TRÖÔØNG
Toùm taét Caûi thieän chaát löôïng soáng cuûa nhaân daân laø chính saùch muïc tieâu chính cuûa phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi trong taát caû caùc nöôùc treân theá giôùi. Cho ñeán nay phaàn lôùn caùc nöôùc ñaõ thöû nghieäm ñeå ñaït ñieàu naøy baèng vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch phaùt trieån nhöng khoâng vôùi baát kyø moät noã löïc nghieâm tuùc naøo ñeå loàng gheùp caùc caân nhaéc moâi tröôøng vaøo trong quaù trình naøy. Tuy nhieân, ñeå ñaûm baûo raèng caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi chæ can thieäp ñeán ñoä chaáp nhaän ñöôïc ñeán chöùc naêng cuûa caùc heä thoáng hoã trôï cuoäc soáng hoaëc caùc quaù trình sinh thaùi töï nhieân, quy hoaïch moâi tröôøng hieän nay ñang trôû neân moät ñoøi hoûi ngaøy caøng quan troïng trong neàn kinh teá theá giôùi töï do vaø lôùn maïnh khoâng ngöøng. Chöông naøy chöùa ñöïng moät toång quan caùc taøi lieäu veà chuû ñeà ñang noåi coäm naøy vaø quan ñieåm ñeå khai thaùc chuû ñeà naøy coù yù nghóa thöïc söï nhö theá naøo, cuøng vôùi toång quan veà phaïm vi vaø öùng duïng cuûa quaûn lyù moâi tröôøng. Nhöõng vaán ñeà cô baûn lieân quan ñeán söùc khoeû moâi tröôøng vaø quy hoaïch moâi tröôøng ñöôïc xaùc ñònh ñaàu tieân. Sau ñoù, quan nieäm phöùc taïp veà moâi tröôøng ñöôïc giaûi thích vaø tieáp ñeán laø xem xeùt ñaùnh giaù caùc xu höôùng trong quy hoaïch moâi tröuôøng. Sau cuøng, chuyeån vaán ñeà troïng taâm laø quy hoaïch moâi tröôøng, vôùi thaûo luaän veà quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc. Muïc tieâu khoa hoïc Sau khi ñoïc xong chương naøy, ngöôøi ñoïc coù theå: Hieåu khaùi nieäm moâi tröôøng, hieåu roõ caùc vaán ñeà moâi tröôøng phaùt trieån nhanh nhö theá naøo vaø cuøng vôùi nhaän thöùc vaø quan taâm cuûa coâng chuùng cao hôn ñeå thuùc ñaåy chính phuû thaûo ra caùc heä thoáng quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng thích hôïp hôn. Trang bò moät caùch nhìn toång theå veà keá hoaïch hoaù phaùt trieån vaø quy hoaïch moâi tröôøng, Thieát laäp moät moái lieân keát giöõa phaùt trieån, quy hoaïch moâi tröôøng vaø quaûn lyù moâi tröôøng, Hieåu söï tham gia cuûa caùc nhaø hoaït ñoäng vaø coâng chuùng trong quy hoaïch moâi tröôøng vaø quaûn lyù söùc khoeû moâi tröôøng laø caàn thieát; vaø nhaän thöùc saâu saéc vai troø töông öùng cuûa hoï trong quaù trình tham gia cuûa coäng ñoàng. Giôùi thieäu Maëc duø caùc nhaø khai thaùc nhöõng nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân khaùc nhau coù quan ñieåm khaùc nhau ñeå bieän hoä cho haønh ñoäng cuûa hoï, vieäc taêng toác ñoä caïn kieät taøi nguyeân

thieân nhieân cuûa traùi ñaát ñang laø moät vaán ñeà cô baûn vaø ngaøy caøng traàm troïng. Caùc nhaø khai thaùc vaø söû duïng taøi nguyeân thöôøng coù caùi nhìn thieån caän veà heä thoáng moâi tröôøng vaø chæ nhìn thaáy nhöõng phaàn trong phaïm vi hoaït ñoäng hoaëc quan taâm cuûa hoï. Thaät vaäy, vì caùch nhìn thieån caän ñoù maø söï can thieäp cuûa con ngöôøi vaøo moâi tröôøng thöôøng coù xu höôùng choáng laïi nhau. Vì caùc vaán ñeà moâi tröôøng laø phöùc taïp, khoâng chaéc chaén vaø coù baûn chaát chính trò cao (Bardwell, 1991), do ñoù caàn söï quan taâm, hôn laø töø tröôùc ñeán nay, ñeán vieäc quy hoaïch vaø thöïc hieän caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi ñeå baûo ñaûm tieán ñeán phaùt trieån beàn vöõng. Vieäc ñöa caùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng vaøo caáp quoác gia trong nhieàu nöôùc vaø ñoøi hoûi caùc heä thoáng ñoù phaûi phuïc hoài laïi caùc huyû hoaïi moâi tröôøng ñeå giaûm vaø loaïi boû oâ nhieãm ñaõ chæ ra roõ taàm quan troïng cuûa quy hoaïch moâi tröôøng trong vieäc chaën tröôùc caùc huyû hoaïi tieáp theo ñeán moâi tröôøng töï nhieân. Khoâng coù gì laø ngaïc nhieân khi nhöõng chính saùch kinh teá khoâng loàng gheùp vôùi quy hoaïch moâi tröôøng, hoaëc khoâng ñeà caäp ñeán caùc vaán ñeà baûo veä moâi tröôøng moät caùch ñaày ñuû, seõ coù xu höôùng gaây oâ nhieãm moâi tröôøng. Söï huyû hoaïi moâi tröôøng traàm troïng gaây ra do vieäc khai thaùc caùc saûn phaåm röøng, khoaùng saûn, ñaát noâng nghieäp vaø caùc nguoàn nöôùc laø trieäu chöùng thieáu quy hoaïch moâi tröôøng. Hôn theá nöõa, quy hoaïch cho phaùt trieån kinh teá-xaõ hoäi vaø söùc khoeû moâi tröôøng lieân keát chaët cheõ vôùi nhau. Thí duï, neáu ñaát ñai bò maát söùc saûn xuaát, möùc soáng cuûa daân lieân quan ñeán noù cuõng bò giaûm; vaø khi caûnh quan bò maát tính thaåm myõ, giaù trò cuûa noù cuõng bò giaûm xuoáng. Vì vaäy, roõ raøng laø caàn phaûi tieán haønh vaø thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng trong moät phöông thöùc toång hôïp taïi caáp coäng ñoàng ñòa phöông, cuõng nhö taïi caùc caáp vuøng, quoác gia vaø quoác teá. Rosenbaum (1973) ñaõ xaùc ñònh moät soá caùc trôû ngaïi ngaên caûn vieäc quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû: ...trong quaù khöù, caùc Chính phuû ñaõ laø nhöõng ngöôøi huyû hoaïi moâi tröôøng chính vì caùc nhaø hoaïch ñònh cuûa hoï thöôøng xöû lyù caùc haäu quaû moâi tröôøng cuûa chính saùch nhö moät -haäu quaû thöù caáp- khoâng ñöôïc nhaän bieát, khoâng ñöôïc quy hoaïch vaø hieám khi ñöôïc nhaán maïnh....hoaëc thoâng qua söï khoâng khaùc nhau, thôø ô, hoaëc tính thích hôïp chính trò, caùc coâng chöùc, baèng vieäc loaïi boû caùc giaù trò sinh thaùi, thieát laäp quaù trình chính trò khoâng chính thöùc hoaëc chính thöùc oån ñònh cao ñeå che ñaäy caùc vaán ñeà moâi tröôøng do hoï gaây ra.. Ngaøy nay theá giôùi ñang phaûi ñoái maët vôùi moät vaán ñeà ngaøy caøng traàm troïng khaùc laø oâ nhieãm moâi tröôøng khoâng coù bieân giôùi. Soá nöôùc vöøa laø ngöôøi taïo ra vaø vöøa laø naïn nhaân cuûa oâ nhieãm do nöôùc khaùc gaây ra ngaøy caøng taêng vaø haäu quaû laø caùc nöôùc khoâng theå baûo veä moâi tröôøng rieâng cuûa mình maø khoâng coù söï hôïp taùc vuøng hoaëc quoác teá. Moät vaán ñeà chính trò chuû choát khaùc cho phaàn lôùn caùc Chính phuû, ñaëc bieät laø ôû trong theá giôùi thöù ba, laø chi phí cao maø caùc cô quan Chính phuû phaûi chòu cho vieäc ñaàu tö trong quaûn lyù moâi tröôøng. Rosenbaum (1973) cung caáp moät thí duï chöùng minh laø: ...Nhaø Traéng vaø Nghò vieän nhìn nhaän baát kyø moät ñeà xuaát naøo veà quy hoaïch moâi tröôøng nhö moät vaán ñeà chính trò chính, hoaëc nhö voâ soá caùc quan taâm caù nhaân lieân quan ñeán vieäc quy hoaïch ñoù caàn ñöôïc caân nhaéc, quyeàn lôïi cuûa hoï trong chính saùch hieän taïi vaø töông lai ñöôïc ñaùnh giaù thaän troïng. Caùc chi phí baàu cöû cuûa vieäc hoã trôï hoaëc laøm thaát baïi ñeå hoã trôï cho caùc keá hoaïch toaøn dieän phaûi ñöôïc caân nhaéc.

2

Hôn theá nöõa, nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån ñang coù baát lôïi nghieâm troïng do caáu truùc haønh chính vaø quy hoaïch haïn cheá. Khaû naêng quy hoaïch hieäu quaû cuûa hoï thöôøng bò haïn cheá bôûi söï ngheøo ñoùi (thænh thoaûng bôûi söï quaù ngheøo ñoùi), nhaän thöùc coâng coäng thaáp, söï tham gia cuûa coäng ñoàng yeáu hoaëc khoâng coù vaø söï thôø ô cuûa daân chuùng (OECD, 1995a). Moät trôû ngaïi khaùc cho quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng laø söï thieáu caùc quy trình haønh chính vaø phaùp lyù coù hieäu quaû ñeå loàng gheùp soá lieäu sinh thaùi vaøo quaù trình ra quyeát ñònh. Theo Stohr vaø Taylor (1981), bôûi vì caùc nguyeân nhaân chính ñoù, nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån cho ñeán nay ñaõ thaát baïi trong noã löïc quy hoaïch cuûa hoï nhaèm ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu döï tính phaùt trieån ñöôïc ñeà ra trong chính saùch. Caùch tieáp caän quy hoaïch phaùt trieån ôû phaàn lôùn caùc nöôùc naøy laø "töø treân xuoáng"; vaø ñieàu naøy daãn ñeán: söï quaù taäp trung cuûa boä maùy quy hoaïch hoaù; taäp trung noã löïc phaùt trieån leân caùc ngaønh löïa choïn cuûa neàn kinh teá maø khoâng coù moái lieân keát thích hôïp giöõa caùc ngaønh hoaëc vôùi phaàn coøn laïi cuûa neàn kinh teá; vaø taäp trung hoaït ñoäng kinh teá xaõ hoäi vaøo moät soá ít caùc trung taâm ñoâ thò. Slocombe (1993) boå xung theâm raèng trong khi caùc taùc ñoäng xaõ hoäi vaø moâi tröôøng tieâu cöïc cuûa caùc döï aùn sieâu lôùn, caùc khu ngoaïi oâ vaø taêng tröôûng ñoâ thò ñaõ ñöôïc bieát töø laâu, nhng chæ môùi ñaây caùc vaán ñeà moâi tröôøng môùi ñöôïc ñöa vaøo caùc ñieàu khoaûn quy hoaïch. Devuyst (1983) nhaán maïnh moät caùch ñuùng ñaén raèng "Moái quan taâm moâi tröôøng trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån caàn ñöôïc nhaán maïnh bôûi söï xaùc ñònh ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng trong moät phöông thöùc hôïp vôùi moâi tröôøng". Nhöõng trôû ngaïi chính trò vaø toå chöùc ñaõ haïn cheá khaû naêng cuûa Chính phuû trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån hình thaønh caùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng thích hôïp (Carley vaø Christie, 1992). Cuõng vaäy, kyõ naêng quaûn lyù baûn ñòa bò thieáu traàm troïng taïi gaàn nh taát caû caùc caáp ñaõ taïo ra trôû ngaïi chính ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån kinh teá-xaõ hoäi. Söï khoâng coù khaû naêng cuûa caùc heä thoáng quy hoaïch vaø quaûn lyù hieän haønh ñeå hoaëc ñoái maët vôùi caùc thay ñoåi maïnh meõ hoaëc vôùi moái keát hôïp giöõa caùc toå chöùc, nhaø doanh nghieäp vaø moâi tröôøng, goïi laø "haïn cheá laõnh ñaïo". Moái taùc ñoäng qua laïi giöõa caùc nhaø haønh ñoäng gaây ra moái xaùo troän maïnh meõ trong moâi tröôøng, maø tieáp tuïc laøm xoùi moøn khaû naêng cuûa Chính phuû vaø caùc toå chöùc ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. Hai vaán ñeà caáp thieát caûn trôû quy hoaïch moâi tröôøng beàn vöõng coù hieäu quaû trong caû caùc nöôùc phaùt trieån vaø ñang phaùt trieån laø söï rôøi raïc cuûa chính saùch vaø caùc toå chöùc vaø moái caêng thaúng coù theå xuaát hieän giöõa caùc caáp chính quyeàn Trung öông, vuøng vaø ñòa phöông. Chính phuû thöôøng theo ñuoåi caùc chính saùch maâu thuaãn nhau. Caùc nhaø chính trò vaø coâng chuùng döôøng nhö thieáu yù chí vaø ñoäng löïc caàn thieát ñeå thuùc ñaåy thöïc hieän caùc nhieäm vuï khoù khaên ñeå trung hoaø caùc muïc ñích moâi tröôøng kinh teá xaõ hoäi cho vieäc baûo veä moâi tröôøng. Moät khoù khaên tieáp theo trong quy hoaïch moâi tröôøng bò gaây ra bôûi söï caïnh tranh quoác teá. Noù taïo ra caêng thaúng trong caùc moái quan heä quoác teá vaø laøm söï hôïp taùc giöõa caùc quoác gia khoù ñaït ñöôïc. Moät ví duï ñieån hình veà lónh vöïc naøy laø söï cheânh leäch taêng tröôûng kinh teá xaõ hoäi roäng lôùn giöõa caùc quoác gia giaøu vaø ngheøo maø thöôøng laø moät vaán ñeà caáp thieát trong taát caû caùc cuoäc thaûo luaän veà quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng ôû caáp quoác teá. Thöïc teá laø, caùc nöôùc ñang phaùt trieån ñaõ nhaän ra moät soá vaán ñeà, maø hoï tuyeân

3

vieäc truyeàn ñaït kieán thöùc ñöôïc chuù troïng veà khaùi nieäm phöùc taïp cuûa moâi tröôøng. vieän trôï vaø chuyeån giao coâng ngheä ñeán caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Coäng ñoàng ñòa phöông. Noùi caùch khaùc. Moâi tröôøng bao goàm nhieàu heä thoáng phuï. nöôùc) taát caû caùc thaønh phaàn treân maët töï nhieân vaø nhaân taïo. vieäc hoïc ñeå hieåu moái taùc ñoäng laãn nhau giöõa moâi tröôøng vaø xaõ hoäi laø yeâu caàu quan troïng ñaàu tieân cho vieäc quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng hieäu quaû. Moái lo sôï caùc nöôùc phaùt trieån coù theå chuyeån ngaân quyõ vieän trôï nöôùc ngoaøi cho caùc döï aùn sinh thaùi cuûa chính hoï. nhö ôû caùc caáp quoác teá vaø quoác gia. Hieåu bieát moâi tröôøng Trong böôùc naøy. caàn phaûi coù söï hieåu bieát hoaøn toaøn veà toaøn boä heä thoáng moâi tröôøng cuõng nhö caùc chöùc naêng chính trò. roõ raøng laø ñeå baûo ñaûm moät moâi tröôøng toát vaø tieán tôùi phaùt trieån beàn vöõng. Caùc heä thoáng phuï naøy goàm taát caû caùc thaønh phaàn döôùi maët (ñaát. ñöôïc lieät keâ döôùi ñaây: • • 4 Moái lo sôï veà keùm phaùt trieån ôû caùc nöôùc phía Nam ñang taêng leân. toå chöùc vaø quaûn lyù trong xaõ hoäi hieän ñaïi. caùc nhaø phaùt trieån taøi saûn.boá laø ngaên caûn söï hôïp taùc quoác teá trong vieäc quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. Moái lo sôï caùc nöôùc taøi trôï coù theå gaén vieäc thöïc thi caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng coù theå chaáp nhaän ñöôïc ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån nhö laø moät ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc nhaän vieän trôï. toå chöùc coâng coäng. Moái lo sôï ‘Töï veä". nhöng söï hôïp taùc laãn nhau ñeå ñaït ñöôïc ñöôïc söï löïa choïn öu tieân giöõa nhöõng moái quan taâm moâi tröôøng vaø kinh teá khoù coù theå ñaït ñöôïc. hieäp hoäi chuyeân moân. caùc chuû taøi saûn vaø daân chuùng noùi chung laø caùc nhaø hoaït ñoäng chính trong quaù trình ra quyeát ñònh moâi tröôøng. vaø Moái lo sôï caùc coâng ngheä khoâng ñöôïc mong muoán bò ñaåy sang caùc nöôùc ñang phaùt trieån. 1. Daneke (1982) minh hoaï tình huoáng nhö sau: Ñaõ coù khích leä cho caùc nhaø quy hoaïch ñeå phaân tích moái taùc ñoäng qua laïi laãn nhau giöõa chính saùch moâi tröôøng vaø xaõ hoäi nhaèm giaûm ñieàu khoâng chaéc chaén trong ñaàu tö. Nhö vaäy. caùc hoaït ñoäng vaø caùc quaù trình. . • • • • Caùc vaán ñeà töông töï cuûa caû quy hoaïch moâi tröôøng vaø quy hoaïch phaùt trieån cuõng xaûy ra ôû caáp toå chöùc. Moái lo sôï caùc quan taâm moâi tröôøng hieän haønh ôû caùc nöôùc phaùt trieån seõ aûnh höôûng baát lôïi veà thöông maïi. nghóa laø caùc quoác gia giaøu coù coù theå phaân bieät choáng laïi caùc saûn phaåm cuûa caùc nöôùc ñang phaùt trieån trong thöông maïi quoác teá bôûi vì hoï khoâng thöïc hieän caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng coù theå chaáp nhaän ñöôïc. cuõng nhö caùc thaønh phaàn trong khí quyeån.

caàn ghi nhaän töøng coäng ñoàng laø moät theå thoáng nhaát vôùi taäp hôïp caùc giaù trò thoáng nhaát phaùt sinh töø moät nhaän thöùc vaø thaùi ñoä vôùi moâi tröôøng thoáng nhaát. caàn coù phöông phaùp cho pheùp laøm ñôn giaûn hoaù vaø loaïi tröø söï nhaân leân hoaëc truøng laëp trong heä thoáng hieän haønh. Do vaäy. Ñieàu naøy daãn ñeán moái nguy hieåm cho vieäc hoaït ñoäng toát cuûa caùc heä sinh thaùi toaøn caàu. maø ñoù laø vieäc soáng coøn cho caû moâi tröôøng laønh maïnh vaø haïnh phuùc con ngöôøi. Wildavsky. Moät soá caùc vaán ñeà lieân quan ñeán söùc khoeû con ngöôøi vaø huyû hoaïi muøa maøng noâng nghieäp coù nguoàn goác töø möùc taêng suy thoaùi cuûa taàng oâ zoân. Theâm vaøo ñoù. Bôûi vì. hieåu bieát veà caùc heä thoáng phuï cuûa moâi tröôøng vaø caùc nhaân toá töông öùng cuûa chuùng caàn ñöôïc caáu truùc trong moät caùch ñeå caùc nhaø hoaït ñoäng vaø caùc beân coù lieân quan tham gia coù theå deã daøng giao tieáp vaø hieåu chuùng. Ñònh nghóa vaø taàm quan troïng cuûa quy hoaïch Baûn chaát khoù naém baét cuûa quy hoaïch ñöôïc trình baøy trong caùc taøi lieäu (Smith. 1973). Traùi ñaát giaàu ña daïng sinh hoïc ñang bò taøn phaù ôû möùc ñoä baùo ñoäng. trong khi söï ñoàng nhaát sinh hoïc do thieáu (hoaëc giaûm) ña daïng sinh hoïc. Roõ raøng laø caùch tieáp caän thöïc teá caàn ñöôïc tieán haønh ñeå nghieân cöùu vaø hieåu noù. Maët khaùc. 2. do ñoù caàn phaûi döïa leân caùc phaân tích moái quan heä nguyeân nhaân haäu quaû giöõa caùc phaàn caáu taïo khaùc nhau cuõng nhö giöõa nhöõng ngöôøi tham gia. Suy thoaùi taàng oâzoân. suy giaûm ña daïng sinh hoïc laø caùc vaán ñeà moâi tröôøng toaøn caàu chính hieän nay (Field. Quy hoaïch ñöôïc baøn luaän coù theå laø taát caû caùc vieäc cho taát caû moïi ngöôøi hoaëc khaû naêng kieåm tra töông lai baèng caùc haønh ñoäng hieän taïi.1. ña daïng sinh hoïc cung caáp cho heä thoáng caùc phöông tieän ñeå thích öùng vôùi thay ñoåi. Caùc xu höôùng trong quy hoaïch 2. Ñieàu naøy coù nghóa laø caàn chaáp nhaän caùc hình thöùc cho pheùp tranh luaän khoâng chuyeân moân. Benveniste (1989) nhìn nhaän quy hoaïch nhö "soaïn thaûo moät taäp hôïp caùc chöông trình 5 . Tính ñoàng nhaát cuûa töøng coäng ñoàng do ñoù caàn laø moät yeáu toá xaùc ñònh chính veà moâi tröôøng cuûa hoï caàn ñöôïc baûo toàn vaø thay ñoåi nhö theá naøo. 1994). neân söï phöùc taïp vaø moái taùc ñoäng laãn nhau cho ñeán nay vaãn chöa ñöôïc bieát giöõa raát nhieàu heä thoáng phuï cuûa moâi tröôøng vaø caùc vaán ñeà moâi tröôøng ñang taêng do hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi. laøm heä thoáng khoâng linh hoaït vaø laøm yeáu khaû naêng ñaùp öùng vôùi thay ñoåi. Hieäu öùng nhaø kính laøm taêng nhieät ñoä traùi ñaát.Vieäc ra quyeát ñònh moâi tröôøng thöôøng bò aûnh höôûng raát nhieàu bôûi caùc phöông dieän cö xöû hoaëc vaên hoaù vaø döïa vaøo boái caûnh ñoù caùc quyeát ñònh coù theå laø ñaëc bieät rieâng cho vuøng hoaëc quoác gia. vaø thay ñoåi khí haäu traùi ñaát gaây ra moät loaït caùc taùc ñoäng xaáu. 1993. keát quaû cuoái cuøng cuûa quaù trình ra quyeát ñònh moâi tröôøng phuï thuoäc vaøo caùc giaù trò maø coäng ñoàng gaén vôùi moâi tröôøng. Trong boái caûnh naøy. Vì tính phöùc taïp cuûa moâi tröôøng. söï öùng duïng kieán thöùc haäu quûa. Tuy nhieân caàn nhaän bieát raèng. cho vieäc ra quyeát ñònh vaø giaûm ñeán möùc toái thieåu caùc raéc roái vaø maâu thuaãn giöõa caùc nhaø hoaït ñoäng. moät hình thöùc cuûa quyeàn löïc chính trò vaø moät haønh ñoäng chaân thöïc. bò quy traùch nhieäm cho söï thay ñoåi khí haäu toaøn caàu. hieäu öùng nhaø kính. Caàn coù caùch tieáp caän ñeå hieåu moâi tröôøng nhö moät heä thoáng. cuøng vôùi moái taùc ñoäng qua laïi giöõa heä thoáng phuï. chæ coù theå giaûi quyeát caùc vaán ñeà moâi tröôøng toaøn caàu nghieâm troïng ngaøy caøng taêng thoâng qua hôïp taùc vaø phoái hôïp quoác teá.

Quy hoaïch chuû theå lieân quan ñeán quy hoaïch vaät chaát.2. Nhöng khoâng ñeà caäp ñeán caùc keá hoaïch cho phaùt trieån noâng nghieäp ôû noâng thoân.vv. Baldwin (1985) öu tieân caân nhaéc quy hoaïch hoaù trong moät phaïm vi quaûn lyù moâi tröôøng roäng hôn nhö "khôûi ñaàu. Noù bao goàm vieäc ñònh ra moät vaán ñeà caàn ñöôïc giaûi quyeát.. Söï phaùt trieån baûn thaân noù ñöôïc giôùi haïn nhieàu trong caùc ñieàu khoaûn xaõ hoäi vaø moâi tröôøng. goàm quy hoaïch chuû theå vaø quy hoaïch thuû tuïc. vaø choïn moät haønh ñoäng cuï theå ñöôïc thöïc hieän (Compton. keá hoaïch röøng. Beer (1990) boå sung raèng söï caàn thieát veà löông thöïc. maâu thuaãn vôùi nhau. khu vöïc tö nhaân vaø caùc caù nhaân coù theå döïa vaøo ñoù ñeå hoaït ñoäng. keá hoaïch du lòch. noù laø phöông tieän thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá thoâng qua vieäc öùng . Söï xem xeùt quy hoaïch ñaát söû duïng laø caàn thieát. phaân phoái vaø xaép xeáp nguoàn taøi nguyeân. 1973. caùc nhaø quy hoaïch caàn hieåu roõ daân chuùng ñoái xöû vôùi moâi tröôøng cuûa hoï nhö theá naøo. chaên nuoâi v. Moät xu höôùng quan troïng khaùc trong quy hoaïch laø söï caàn thieát duy trì ña daïng vaên hoaù trong khi ñoàng thôøi cung caáp cho daân chuùng moâi tröôøng hoã trôï caùch soáng cuûa rieâng hoï. Maët khaùc. Vieäc coù theå quan troïng hôn laø söï thaät raèng phaùt trieån hoaëc haïnh phuùc cuûa con ngöôøi laø moái quan taâm ñaàu tieân veà quy hoaïch.. quy hoaïch laø quaù trình thu thaäp. söùc khoeû vaø moâi tröôøng trong saïch vaø an toaøn ñaõ ñöôïc quan saùt.. dòch vuï. Taát caû caùc keá hoaïch vaø noã löïc phaùt trieån naøy taùc ñoäng laãn nhau. Do vaäy. 1993). thieát laäp caùc muïc tieâu quy hoaïch... 6 2. trong moät coá gaéng ñeå hoaø hôïp phaùt trieån kinh teá vôùi caùc muïc tieâu cuûa ngaønh. khoâng khí saïch vaø nôi cö truù laø cô sôû cho söï toàn taïi cuûa con ngöôøi. [vaø] quaù trình quy hoaïch caùc can thieäp vaø caùc haønh ñoäng ñöôïc thöïc hieän trong quaù trình soaïn thaûo moät keá hoaïch". xaùc ñònh caùc giaû thieát maø quy hoaïch caàn döïa vaøo. Caùc tieáp caän quy hoaïch Coù nhieàu caùch tieáp caän quy hoaïch. phaân tích thoâng tin ñeå phuïc vuï lôïi ích coâng coäng baèng vieäc thöïc thi haøng loaït caùc hoaït ñoäng kinh teá cuûa con ngöôøi vaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån khaùc. vôùi söï phaù vôõ ít nhaát caùc quaù trình vaät lyù. neáu khoâng. Carley vaø Christie (1992) cuõng ghi nhaän öu theá vaø taàm quan troïng cuûa quy hoaïch phaùt trieån: Phaàn lôùn caùc nöôùc ñeàu coù caùc keá hoaïch kinh teá. Cayer vaø Weschler. caùc chi phí xaõ hoäi khoâng caàn thieát coù theå naåy sinh do vieäc taïo ra moâi tröôøng ñoái ñòch vôùi daân chuùng. giaùo duïc. sinh thaùi vaø xaõ hoäi".lieân quan ñöôïc thieát keá ñeå ñaït caùc muïc ñích nhaát ñònh . 1988).. Daân chuùng vôùi nhöõng nguoàn goác vaên hoaù khaùc nhau coù caùc yù töôûng khaùc nhau veà moät moâi tröôøng hoaøn haûo. theo Slocombe (1993).. Quy hoaïch thuû tuïc cuõng goïi laø maãu coå ñieån cuûa quaù trình quy hoaïch (Faludi. Moät khuoân khoå quy hoaïch caàn ñöôïc xaây döïng ñeå taát caû caùc boä phaän coâng coäng. nöôùc saïch. coâng nghieäp. hoaëc quy hoaïch khaùch quan. Söï taêng nhieàu caùc löïa choïn cuûa con ngöôøi goàm khaû naêng coù cô hoäi thu nhaäp vaø vieäc laøm. chuyeån tieáp. Quy hoaïch coù theå ñöôïc coi nhö moät phöông phaùp thích hôïp ñeå tieán tôùi töông lai. tìm kieám vaø ñaùnh giaù caùc bieän phaùp haønh ñoäng thay theá.

Quy hoaïch thuû tuïc goàm caùc böôùc lieân quan chaët cheõ sau: (Cayer vaø Weschler. Thoâng thöôøng keá hoaïch ñöôïc xaùc ñònh nhö laø chieán löôïc. Tieáp caän tích cöïc ñeán quy hoaïch. tieáp caän töø döôùi leân vaø hoãn hôïp cuûa hai caùch tieáp caän töø treân xuoáng vaø döôùi leân. ñeå phaân boå traùch nhieäm cho töøng boä phaän. do ai laøm vaø cho ñeán khi naøo. vaø tieáp caän nhoùm. 1988): • • • • • 7 Xaùc ñònh caùc nhu caàu Cuï theå hoaù caùc muïc ñích vaø muïc tieâu .duïng caùc qui trình nhaän thöùc vaø haønh ñoäng thích hôïp. Quy hoaïch bieän hoä. saùch löôïc hoaëc chöùc naêng. Do ñoù. ñöôïc chæ ra laø caùc thaønh phaàn cuûa quy hoaïch khoâng ñöôïc chia caét khoûi quaù trình quy hoaïch. Hudson (1979) ñaõ ñeà xuaát moät caùch tieáp caän quy hoaïch khaùc döïa treân 5 baøi hoïc yù töôûng quy hoaïch. OÂng xaùc ñònh 5 baøi hoïc yù töôûng quy hoaïch lieät keâ sau: • • • • • Quy hoaïch khaùi quaùt. Öôùc tính caùc chi phí cho töøng phöông tieän thay theá. Taïi caáp vó moâ keá hoaïch noùi chung goàm vieäc thieát laäp caùc muïc tieâu doanh nghieäp vaø thieát laäp caùc chính saùch. OÂng tranh luaän raèng lyù thuyeát quy hoaïch thuû tuïc chæ laø moät caùch tieáp caän khoâng ñaày ñuû cho vieäc giaûi thích quy hoaïch bôûi vì noù giôùi haïn trong moät trieát lyù chính trò baûo thuû maø nhìn nhaän haønh ñoäng xaõ hoäi töø moät caùch nhìn nhaän chöùc naêng nghieâm khaéc. Söï yeáu keùm cuûa caùch tieáp caän naøy ngaên caûn noù giaûi quyeát moät caùch thoaû ñaùng caùc vaán ñeà xaõ hoäi lôùn hôn cuûa noã löïc quy hoaïch. Xaây döïng caùc phöông tieän thay theá ñeå ñaït töøng muïc tieâu. Moâ hình quy hoaïch lôùn. Noùi caùch khaùc laø thieát laäp moät soá caùc haønh ñoäng ñònh tröôùc trong khuoân khoå chính saùch ñaõ thoaû thuaän. Noù bao goàm vieäc xaùc ñònh caùi gì caàn phaûi laøm. Theo oâng quy hoaïch laø "nhìn tröuôùc vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc chöuông trình vaø chính saùch". Darke (1983) neâu ra söï loàng gheùp cuûa quy hoaïch chuû theå vôùi quy hoaïch thuû tuïc. vaø Quy hoaïch nhaùnh Steiner vaø Miner (1977) ñaõ xaùc ñònh 4 caùch tieáp caän khaùc nhau cho keá hoaïch hoaù chính thöùc: tieáp caän töø treân xuoáng. caû nhö moät phaân tích döïa treân giai caáp. Tuy nhieân vai troø cuûa nhaø nöôùc nhö moät taùc nhaân thay ñoåi khoâng ñöôïc tính ñeán trong quy hoaïch thuû tuïc. coù theå ôû . giôùi hoaëc yù töôûng chính trò. vaø Löïa choïn caùc phöông tieän thay theá höùa heïn nhaát. Faludi chæ ra raèng quaù trình quy hoaïch caàn ñöôïc taùch rieâng ra khoûi noäi dung chuû theå cuûa baûn thaân quy hoaïch. thuû tuïc vaø chöông trình ñeå thöïc teá hoaù muïc tieâu. Caùc lyù thuyeát quy hoaïch thuû tuïc cuõng coù cô sôû phöông phaùp luaän haïn cheá vaø bò haïn heïp bôûi söï gaén keát cuûa noù ñeán tính thöïc tieãn.

. quy hoaïch moâi tröôøng vaãn laø vaán ñeà bò loaïi tröø vaø rieâng reõ cho caùc nhaø moâi tröôøng. keá hoaïch laø laøm ra quyeát ñònh hoaëc xaùc ñònh caùc haønh ñoäng ñaët ra ñeå hoaøn thaønh caùc muïc tieâu hoaëc thuû tuïc ñaët ra cho vieäc ñöa caùc keát quaû roõ raøng vaøo trong moät heä thoáng toång hôïp caùc quyeát ñònh. vaø do vaäy vieäc baûo toàn vaø duy trì thieân nhieân laø muïc ñích cô baûn cuûa quy hoaïch moâi tröôøng.. 3. ôû caáp nhoùm laøm vieäc hoaëc ôû caáp chöùc naêng cuûa moät toå chöùc. 1993). Vôùi moät soá ngöôøi khaùc keá hoaïch laø veà söï kieåm soaùt töông lai hoaëc khoâng chæ nghó veà noù nhöng haønh ñoäng veà noù hoaëc laøm cho noù coù hieäu löïc. 8 . nhieäm vuï vaø caùc traùch nhieäm rieâng leû. ñieàu phoái caùc hoaït ñoäng. ôû caáp caù theå. Quy hoaïch trôû thaønh moät truïc trung taâm taïo ra nhieàu maâu thuaãn rieâng reõ veà caùc khoù khaên moâi tröôøng cuï theå. loaïi boû nhöõng ñieàu khoâng mong ñôïi vaø kieåm tra nhöõng ñieàu coù theå kieåm tra ñöôïc. Khaùi nieäm vaø caùch tieáp caän 3.1. Noùi caùch khaùc caùc nhaø quy hoaïch caàn chuyeån ñoåi caùc moái quan taâm cuûa coäng ñoàng veà nôi cö truù tröïc tieáp cuûa hoï vaøo trong caùc chieán löôïc vaø chính saùch ñeå höôùng daãn quaù trình quy hoaïch. nhaø sinh thaùi hoïc vaø caùc nhaø quaûn lyù cuûa caùc loaïi nguoàn taøi nguyeân khaùc nhau. Vì keá hoaïch baûo ñaûm söï ñieàu phoái caùc hoaït ñoäng. Quy hoaïch moâi tröôøng nhaán maïnh söï caàn thieát toång hôïp caû hai khía caïnh moâi tröôøng vaø söùc khoeû vaøo trong quùa trình ra quyeát ñònh cuûa quy hoaïch quoác gia. khi suy nghó roäng hôn veà vieäc moâi tröôøng coù theå ñöôïc duy trì hoaëc taïo ra nh theá naøo ñeå baûo ñaûm phuùc lôïi con ngöôøi trong nhöõng haïn cheá kinh teá xaõ hoäi. Rosenbaum (1973) chæ ra vai troø trung taâm cuûa quy hoaïch moâi tröôøng nh sau: Khoâng muïc tieâu naøo laø trung taâm vôùi söï bieán ñoåi moâi tröôøng hoaëc laø tranh chaáp coù tính chính trò hôn laø quy hoaïch moâi tröôøng toaøn dieän. taêng cam keát cho muïc tieâu nhoùm vaø trao ñoåi thoâng tin giöõa caùc beân. Faludi (1987) nhìn nhaän quy hoaïch moâi tröôøng nhö ‘toång cuûa taát caû caùc bieän phaùp moâi tröôøng coâng coäng maø caáp coù thaåm quyeàn veà moâi tröôøng coù theå söû duïng".caáp caù theå. Quaù trình keá hoaïch hoaù cuõng ñònh ra vò trí cuûa ngöôøi quy hoaïch hoaù vaø chæ ra coäng ñoàng coù theå tham gia nhö theá naøo vaø möùc ñoä naøo (Slocombe. hoaëc ñôn giaûn tính ñeán töông lai. Mintzberg (1994) ñaõ ñöa ra moät toång quan xuaát saéc veà caùc ñònh nghóa khaùc nhau cuûa keá hoaïch hoaù vaø söï giaûi thích chuùng. chuaån bò ñoái phoù vôùi nhöõng ñieàu seõ xaåy ra trong töông lai. Beer (1990) nhìn nhaän vai troø cuûa nhaø quy hoaïch. Coù raát nhieàu nguyeân nhaân taïi sao caùc toå chöùc caàn coù keá hoaïch. keá hoaïch ñöôïc ñoøi hoûi ñeå chuyeån caùc nhieäm vuï ñöôïc giao trong khi ôû caáp nhoùm laøm vieäc hoaëc chöùc naêng noù phaûi goàm thoaû thuaän veà muïc ñích. Cho moät soá ngöôøi nghó veà töông lai. Caùc toå chöùc phaûi leân keá hoaïch cho phuø hôïp. caùc ñieàu kieän cuûa coäng ñoàng lieân quan vaø nhaän thöùc cuûa hoï veà moâi tröôøng. Moái quan taâm veà chaát luôïng moâi tröôøng ngaøy caøng taêng. Theo oâng. Khaùi nieäm veà quy hoaïch moâi tröôøng Coù moät ñieàu khoâng may maén laø trong khi quy hoaïch phaùt trieån laø phaàn lôùn coâng vieäc cuûa caùc nhaø kinh teá vaø caùc nhaø chuû choát quy hoaïch ñoâ thò vaø vuøng. Deã hieåu hôn.

Caùc tieáp caän cho quy hoaïch moâi tröôøng Tieáp caän cho quy hoaïch moâi tröôøng caàn roäng. Moät ñieàu raát quan troïng laø Chính phuû phaûi nhaïy caûm hôn vôùi caùc taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa caùc chính saùch cuûa hoï vaø saün saøng hy sinh caùc muïc tieâu khaùc cho baûo veä moâi tröôøng khi coù neàn sinh thaùi laønh maïnh laø raát caàn thieát.moät quy hoaïch moâi tröôøng hoaëc laø moät taøi lieäu söû duïng (caùc taøi lieäu) ñeå höôùng daãn vieäc ra quyeát ñònh veà caùc bieän phaùp moâi tröôøng coâng coäng uûng hoä söï khoâng töï do trong quy hoaïch moâi tröôøng. Coù hai muïc ñích . moät soá khoâng theå bieát tröôùc.. Ngay ban ñaàu nhaø quy hoaïch moâi tröôøng caàn hieåu söï khaùc nhau giöõa ‘ñaùnh giaù’ (assessment) vaø 'xaùc ñònh giaù trò' (‘evaluation’) moâi tröôøng. Westman (1978) xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng veà phöông dieän ño giaù trò cuûa taøi nguyeân traùi ñaát vaø döï ñoaùn caùc thay ñoåi do caùc bieán ñoäng gaây ra. ñöôïc ñeà caäp ñeán ôû muïc khaùc trong saùch naøy. thì khoa hoïc moâi tröôøng vaø coâng ngheä caàn phaûi nhanh choùng trôû neân moät vai troø chuû choát trong vieäc thieát keá caáu truùc coâng nghieäp vaø xaõ hoäi cuûa chuùng ta trong töông lai.2.. döïa treân caùc caân nhaéc vaø lieân quan ñeán taøi chính vaø khoâng taøi chính. Caùc kyõ naêng lieân ngaønh toát vaø caàn thieát trong tieáp caän quy hoaïch toång hôïp. Döï ñoaùn taùc ñoäng coù theå taïo thaønh moät phaàn cuûa caùc nhieäm vuï trong quy hoaïch vaø thieát keá moâi tröôøng. 9 3. Vieäc trì hoaõn quy hoaïch moâi tröôøng coù theå daãn ñeán caùc chi phí moâi tröôøng nghieâm troïng. Do vaäy caùc muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng bao goàm caùc bieän phaùp caàn ñöôïc thöïc hieän trong caùc hoaøn caûnh khaùc nhau. Vieäc thieát keá vaø thöïc hieän caùc quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû vaø thích hôïp phuï thuoäc vaøo khaû naêng chuaån bò Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng (EIA) chính xaùc. Quaù trình quy hoaïch moâi tröôøng cuõng thuùc ñaåy caùc quan chöùc nhaø nöôùc khaúng ñònh moät caùch tích cöïc quyeàn löïc cuûa Chính phuû trong caùc lónh vöïc kinh teá roäng lôùn thuoäc sôû höõu tö nhaân. Westman nhaán maïnh söï quan troïng cuûa quy hoaïch moâi tröôøng trong caùc töø sau: Döôøng nhö roõ raøng raèng neáu chuùng ta muoán baûo toàn cho theá heä töông lai moät toång theå sinh vaät cuûa theá giôùi trong quùa khöù vaø hy voïng caûi thieän caùc tieâu chuaån suy thoaùi cuûa söùc khoeû coäng ñoàng ñoâ thò. Caùc daân toäc khoâng chæ chòu ñöïng caùc chi phí moâi tröôøng naëng neà trong vieäc trì hoaõn caùc quy hoaïch nhö vaäy maø cuõng seõ naûy sinh caùc chi phí kinh teá vaø chính trò cao. Rosenbaum (1973) quaû quyeát raèng Chính phuû quoác gia phaûi thieát laäp caùc öu tieân cho baûo veä moâi tröôøng. kinh teá vaø moâi tröôøng do caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi gaây ra vaø lieân quan ñeán thieát keá chöông trình vaø caùc keá hoaïch haønh ñoäng ñeå caûi thieän phuùc lôïi con ngöôøi vaø söùc khoeû moâi tröôøng. Theâm vaøo ñoù qua trình quy hoaïch caàn nhaán maïnh caû phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa ñaát nöôùc vaø chaát löôïng moâi tröôøng. phaûi tính toaùn vaø taïo ra caùc löïa choïn öu tieân giöõa baûo veä moâi tröôøng vaø caùc muïc tieâu quoác gia khaùc vaø phaûi quy hoaïch söû duïng vaø baûo veä taøi nguyeân cho nhieàu theá heä. Ñieàu naøy lieân quan ñeán vieäc phaân tích caùc moái quan heä xaõ hoäi. quaûn lyù taøi nguyeân vaø sinh thaùi öùng duïng. noù cuõng daãn ñeán caùc tình traïng gaàn nhö khuûng hoaûng do vieäc quaûn lyù chuùng coù theå seõ phaùt sinh caùc chi phí xaõ hoäi cao hoaëc raát cao.

cuûa ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng: thöù nhaát, noù thöû nghieäm xaùc ñònh caùc chöùc naêng naøo cuûa nguoàn taøi nguyeân bò aûnh höôûng caàn ñöôïc thay ñoåi baèng töøng ñeà xuaát thay theá; vaø thöù hai laø thöû nghieäm döï ñoaùn höôùng vaø möùc ñoä cuûa baát kyø söï thay ñoåi naøo coù theå laø keát quaû töø töøng quyeát ñònh hoaëc haønh ñoäng thay theá so vôùi khi haønh ñoäng ñoù khoâng ñöôïc tieán haønh. Maët khaùc ‘xaùc ñònh giaù trò’ laø söï kieåm tra tieáp theo cuûa caû hai khuoân maãu thay ñoåi do caùc haønh ñoäng vaø caùc haäu quaû sau ñoù gaây ra. Faludi (1987) gôïi yù raèng quy hoaïch caàn phuï thuoäc vaøo boái caûnh trong ñoù quy hoaïch moâi tröôøng ñöôïc tieán haønh; trong khi Ryding (1994) ñeà xuaát hai caùch tieáp caän ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch moâi tröôøng khaùc nhau nhöng lieân quan chaët cheõ vôùi nhau:

10

Tieáp caän theå cheá, söû duïng trong quaù trình quy hoaïch xaõ hoäi (bao goàm caùc khu vöïc noâng nghieäp, laâm nghieäp, ñoâ thò vaø giao thoâng), trong ñoù caùc bieän phaùp giaûm nheï thöôøng laø döôùi daïng phaùp lyù, quy ñònh, thueá vaø phí; vaø Tieáp caän thöông maïi, söû duïng cho quy hoaïch khu vöïc (bao goàm saûn xuaát naêng löôïng vaø caùc khu vöïc coâng nghieäp, thöông maïi vaø baùn leû), trong ñoù caùc bieän phaùp giaûm nheï coù theå ôû trong hình thöùc caùc khuyeán khích cho vieäc caûi thieän cho caùc quaù trình xöû lyù hieän haønh, cho phaùt trieån caùc quaù trình vaø saûn phaåm môùi hôïp vôùi moâi tröôøng, cho giaûm thieåu chaát thaûi thoâng qua caùc chöông trình giaûm tôùi möùc toái thieåu chaát thaûi, vaø/hoaëc cho vieäc caûi thieän caùc cô sôû haï taàng cuûa giao thoâng, kho chöùa vaø baùn saûn phaåm.

Moät moâ hình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch chung cho taát caû caùc khía caïnh baûo veä moâi tröôøng, do Ryding (1994) xaây döïng, ñöôïc trình baøy trong Hình 1. Ba ñaëc tröng thích hôïp cuûa quy hoaïch moâi tröôøng coù theå ñöôïc suy ra töø hình naøy. Ñaàu tieân laø baûn chaát ña lónh vöïc cuûa quy hoaïch, noù bao goàm caùc caân nhaéc thí duï nhö kinh teá, xaõ hoäi, sinh thaùi, söû duïng ñaát vaø kyõ thuaät. Ñaëc tröng thöù hai vaø thöù ba lieân quan ñeán söï tham gia coâng coäng trong quaù trình quy hoaïch vaø lieân quan ñeán caùch tieáp caän coù heä thoáng cuûa quaù trình baét ñaàu töø thieát laäp caùc muïc tieâu ñeán thöïc hieän caùc chöông trình giaûm nheï, ñaùnh giaù keát quaû vaø cô cheá phaûn hoài laâu daøi.

11

Hình 1: Trình töï chung cuûa caùc khía caïnh ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch trong vieäc thöïc hieän caùc chöông trình giaûm nheï, Nguoàn: Ryding, (1994) Quaûn lyù moâi tröôøng, Quyeån I, Chöông 2.1, Boon Ñaàu vaøo cho moâ hình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch chung ñöôïc daãn daét töø caùc öu tieân rieâng reõ vaø laäp ra trong caùc tieáp caän theå cheá vaø thöông maïi, cuõng nhö töø keát quaû phaân tích caùc haäu quaû tieàm naêng döïa treân caùc nhaân toá chi phí/lôïi ích vaø ngöôøi söû duïng. Caùc vaán ñeà sau caàn ñöôïc caân nhaéc trong quaù trình quy hoaïch:

• •

Caùc vaán ñeà coù höôùng aûnh höôûng moâi tröôøng caàn taäp trung leân vieäc giaûm tôùi möùc toái thieåu caùc ñe doaï sinh thaùi gaây ra bôûi ñaàu vaøo cuûa hoãn hôïp caùc chaát gaây oâ nhieãm thaûi ra; Caùc vaán ñeà coù höôùng kyõ thuaät caàn taäp trung leân taát caû caùc nöôùc coù coâng ngheä coù saün toát nhaát; Caùc vaán ñeà coù höôùng kinh teá caàn taäp trung leân caùc haäu quaû taøi chính tieàm naêng tröôùc khi ra quyeát ñònh; cuõng vaäy caû chöông trình vieän trôï taøi chính vaø caùc phöông thöùc chuyeån giao coâng ngheä caàn thieát cuõng caàn ñöôïc quyeát ñònh, vaø

Caùc vaán ñeà coù höôùng ngöôøi söû duïng caàn taäp trung leân caùc chieán dòch thoâng tin ñeå baùo ñoäng cho taát caû nhöõng ngöôøi coù theå bò quyeát ñònh laøm aûnh höôûng.

12

Caùch tieáp caän ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch caàn döïa treân:
• • • • •

Ñaùnh giaù khôûi ñaàu caùc lónh vöïc moâi tröôøng bò ñe doaï Danh saùch caùc haønh ñoäng öu tieân; Keá hoaïch haønh ñoäng; Quy trình caùc haønh ñoäng giaûm nheï; vaø Kieåm toaùn thöôøng xuyeân

Ñeå baûo ñaûm raèng taát caû caùc vaán ñeà khaùc nhau ñöôïc giaûi quyeát thoaû ñaùng vaø khoâng moät vaán ñeà quan troïng naøo bò boû queân hoaëc boû soùt, töøng böôùc trong vieäc xaây döïng chieán löôïc chung caàn ñöôïc ñaùnh giaù toaøn dieän vaø kieåm tra theo luaät leä. Töø vieát taét ACTION, ñöôïc giaûi thích döôùi ñaây, cung caáp caùc luaät leä thích hôïp cho ñieàu naøy:

A

Tính tröôùc söï tham gia/loâi cuoán cuûa taát caû caùc beân lieân quan vaø quaàn chuùng trong quaù trình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch moâi tröôøng cuõng nhö trong caùc keát quaû kinh teá, kyõ thuaät vaø moâi tröôøng khaùc nhau; Choïn caùch phaùt trieån moâi tröôøng vaø kinh teá hôïp lyù nhaát; Laäp ra caùc thuaän lôïi vaø khoâng thuaän lôïi coù theå cuûa taát caû caùc quyeát ñònh chính; Baét ñaàu ñaùnh giaù caùc thuaän lôïi vaø khoâng thuaän lôïi cuûa caùc quyeát ñònh thay theá; Loaïi boû caùc giaûi phaùp thay theá ít coù lôïi vaø nhaán maïnh nhöõng bieän phaùp ñöôïc öu tieân; Ñaøm phaùn vôùi caùc beân thích öùng ñeå chaáp nhaän haønh ñoäng löïa choïn

C T I O N

Noùi chung, nhöõng ñieàu sau ñaây ñaëc tröng cho moät quy hoaïch moâi tröôøng:
• • •

Taát caû caùc beân lieân quan vaø coâng chuùng caàn tham gia trong vieäc laäp ra vaø thaûo luaän caùc öu tieân moâi tröôøng; Quy hoaïch caàn thích hôïp vaø coù khaû naêng ñaùp öùng caùc muïc tieâu moâi tröôøng ñeà ra; Quy hoaïch caàn hoaït ñoäng toát vaø coù chi phí hieäu quaû toát caû ôû phaïm vi vuøng vaø toaøn caàu (ñieàu naøy yeâu caàu phaân boå caùc ñaàu tö moâi tröôøng treân ñöôøng bieân giôùi quoác gia vaø vuøng); vaø Quy hoaïch caàn thöïc teá vaø linh hoaït.

Quaûn lyù moâi tröôøng laø ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc ñích moâi tröôøng cuï theå vaø muïc tieâu coù theå ñöôïc giôùi haïn roäng hôn trong phöông dieän baûo veä hoaëc caûi thieän chaát löôïng moâi tröôøng (Compton. cuøng vôùi vieäc laøm theá naøo ñeå baûo ñaûm söï thaønh coâng laâu daøi cuûa caùc quy hoaïch naøy. 4. Caùc muïc tieâu quy hoaïch vaø quaûn lyù Trong qua trình quy hoaïch hoaù. hoaëc theå hieän nhö nguoàn gaây caûm höùng roäng. Kieåm tra moái quan heä nguyeân nhaân vaø haäu quaû cuûa quyeát ñònh vaø haønh ñoäng döï tính hoaëc ñaõ coù qua thôøi gian. Faludi (1987) vaø Wyatt (1989) ñeà nghò raèng vieäc thöïc haønh quy hoaïch hoaù caàn coù khaû naêng thích öùng vôùi caû söï thay ñoåi chính trò vaø vôùi söï taêng möùc ñoä khoâng chaéc chaén. Quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc 13 Vieäc öùng duïng khaùi nieäm keá hoaïch hoaù vaø quaûn lyù chieán löôïc cho quy hoaïch moâi tröôøng. söï hoaø hôïp cuûa caùc chính saùch vaø cuoái cuøng ñaùnh giaù. phaùt trieån toå chöùc vaø theå cheá. vieäc laäp ra caùc muïc tieâu moâi tröôøng roõ raøng laø quan troïng. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng hieäu quaû. ñöôïc thaûo luaän trong phaàn naøy. Keá hoaïch hoaù chieán löôïc laø moät coâng cuï hieäu quaû maø caùc toå chöùc vaø caùc quoác gia coù theå söû duïng ñeå öôùc tính möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc chính saùch vaø caùc haønh ñoäng cuûa hoï. söï tham gia cuûa coäng ñoàng. 1993). do ñoù giuùp ñeå taïo ñieàu kieän deã daøng cho vieäc thöïc teá hoaù caùc muïc ñích vaø muïc tieâu moâi tröôøng. hôïp taùc vaø ñieàu phoái.1. Caân nhaéc caùc cô hoäi vaø ñe doaï cuøng vôùi soá lieäu thích hôïp khaùc. quy hoaïch hoaù laø trung taâm cho baát kyø thöû nghieäm quaûn lyù moâi tröôøng hieäu quaû naøo. vaø bao goàm söï xaùc ñònh caùc muïc tieâu vaø choïn caùc phöông tieän ñeå ñaït ñöôïc chuùng. giaùm saùt vaø kieåm soaùt. Trong boái caûnh naøy caùc thaønh phaàn töông öùng cuûa quaûn lyù vaø keá hoaïch hoaù chieán löôïc bao goàm: laäp caùc muïc tieâu moâi tröôøng roõ raøng vaø xaùc ñònh caùc chính saùch vaø chöông trình thích hôïp ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. .1. Nhö chæ ra trong phaàn 3. Kieåm tra caùc haønh ñoäng thay theá coù theå ñöôïc tieán haønh trong töông lai vaø khi ñaõ ñöôïc choïn. Daneke (1982) nhìn nhaän keá hoaïch hoaù chieán löôïc nhö ‘moät quaù trình chieát xuaát caùc muïc ñích vaø muïc tieâu xaõ hoäi. chuùng caàn hình thaønh cô sôû cuûa caùc quyeát ñònh hieän taïi nhö theá naøo.4. do ñoù taïo ra moät cheá ñoä quaûn lyù ñeå caûi thieän nhöõng quyeát ñònh hieän haønh cho vieäc khai thaùc caùc cô hoäi vaø traùnh caùc ñe doaï trong töông lai. bôûi vì caùc muïc tieâu giuùp vieäc xaùc ñònh caùc haønh ñoäng vaø chính saùch cuï theå caàn ñöôïc xaây döïng nh theá naøo ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. Tuy nhieân caùc nhaø quaûn lyù caáp cao cuûa moät toå chöùc phaûi hieåu khaùi nieäm keá hoaïch hoaù daøi haïn thích hôïp ñeå coù theå aùp duïng coâng cuï naøy moät caùch coù hieäu quaû. Muïc tieâu moâi tröôøng coù theå laø taäp hôïp caùc muïc tieâu veà löôïng chính xaùc. vaø thieát keá caùc kòch baûn thay theá hoaëc "caùc baûn ñoà ñöôøng ñi" maø coù theå laø cô sôû cho caùc löïa choïn taäp theå coù yù nghiaõ’: Theo Steiner vaø Miner (1977) caùc ñaëc tröng caàn thieát cuûa keá hoaïch hoaù chieán löôïc laø: • • • • Giaûi quyeát taùc ñoäng trong töông lai cuûa nhöõng quyeát ñònh vaø haønh ñoäng.

chieán löôïc hoaëc keá hoaïch haønh ñoäng nhö moät taøi lieäu) hôn laø leân quaù trình thöïc hieän. khoâng coù nguoàn löïc trong nöôùc vaø öu tieân hoaù. Thieáu söï tham gia cuûa caùc beân lieân quan. . thænh thoaûng chæ laø hình thöùc. söï keát gaén. 14 Raát nhieàu nöôùc ñaëc bieät laø caùc nöôùc ñang phaùt trieån phaûi ñoái maët vôùi caùc chi phí xaõ hoäi lôùn trong thôøi gian daøi haïn vì thieáu quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng toaøn dieän. Ñöôïc hieåu raèng keá hoaïch hoùa ñoøi hoûi haønh ñoäng thích hôïp döïa treân döï tính ñeán töông lai. vaø thieáu söï sôû höõu hoaëc quaù trình thöïc hieän. caàn xaây döïng caùc keá hoaïch chi tieát ñeå baûo ñaûm raèng caùc chieán löôïc thích hôïp ñöôïc thöïc hieän ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñeà ra. caùc keá hoaïch haønh ñoäng moâi tröôøng quoác gia vaø chöông trình nghò söï 21 cuûa quoác gia ñaõ tieát loä caùc yeáu keùm sau ñaây: • • • • • • Chieán löôïc khoâng phaûi laø öu tieân caû ôû caáp Chính phuû laãn ôû caáp ñòa phöông. Phaân tích naøy thöôøng bao truøm caû moâi tröôøng trong vaø ngoaøi haõng. Trong boái caûnh naøy Ansoff (1977) ñònh nghóa quaûn lyù nhö " hoaït ñoäng saùng taïo vaø söûa chöõa thieáu soùt ñeå haõng coù theå ñaït ñöôïc muïc ñích. vaø ñöôïc hoã trôï bôûi caùc nguoàn löïc vaø ñieåm maïnh ñaõ coù trong quaù khöù. nhö theá naøo vaø ai seõ laøm. Nhaán maïnh leân saûn phaåm (thí duï. Noù laø moät quùa trình lieân tuïc ñeå quyeát ñònh tröôùc caùi gì caàn phaûi laøm. 1992). Noù laø moät trieát lyù. maø caû hai coù theå phaùt sinh töø thò tröôøng trong nöôùc vaø quoác teá cuûa haõng. thaùi ñoä vaø moät caùch soáng. UNDP (1995) nghieân cöùu kinh nghieäm cuûa moät soá caùc nöôùc ñang phaùt trieån veà vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc chieán löôïc baûo toàn quoác gia.• • • • Noù laø moät quaù trình baét ñaàu baèng vieäc thieát laäp caùc muïc tieâu vaø xaùc ñònh caùc chieán löôïc vaø chính saùch ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. khoâng coù moái lieân keát. Noù cuõng taäp trung leân thieát keá vaø thöïc hieän moät chieán löôïc maø seõ mang laïi thaønh coâng trong töông lai (Stahl vaø Grigsby. ñieåm yeáu. Quaù trình ñöôïc chæ ñaïo töø beân ngoaøi. Thieáu kyõ naêng quaûn lyù coù saün ôû ñòa phöông. vaø baûo ñaûm thu hoài voán ñaàu tö moät caùch thoaû ñaùng". Nhö moät quaù trình thích hôïp lieân tuïc ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng thöïc teá cuûa vieäc thöïc haønh quaûn lyù toát. Heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc hieäu quaû caàn phuïc vuï nhö moät cô sôû ñeå khaéc phuïc caùc thieáu soùt treân. vaø Noù coù theå ñöôïc giôùi haïn nhö moät caáu truùc keá hoaïch hoaëc caáu truùc loàng gheùp caùc keá hoaïch chieán löôïc vôùi caùc keá hoaïch hoaït ñoäng ngaén haïn. xaùc ñònh laäp keá hoaïch lieân tuïc vaø heä thoáng nhö moät phaàn quaûn lyù toång hôïp. khoâng coù thu thaäp thoâng tin vaø ghi cheùp trình töï theo thôøi gian ñeå coù theå taïo ñieàu kieän deã daøng cho coâng vieäc tieáp theo. Do vaäy quaûn lyù chieán löôïc ñöôïc coi laø vieäc xaùc ñònh coù heä thoáng vaø söï ñaùp öùng vôùi caùc cô hoäi vaø caùc moái ñe doaï. Maët khaùc chieán löôïc ñöôïc coi laø moät taäp hôïp caùc chöông trình haønh ñoäng ñöôïc ñieàu phoái nhòp nhaøng nhaèm baûo ñaûm söï thuaän lôïi beàn vöõng daøi haïn. Söï phaân tích ñieåm maïnh. cô hoäi vaø moái ñe doaï ñöôïc goïi laø phaân tích SWOT. khi naøo caàn phaûi laøm. nhö vaäy quaûn lyù chieán löôïc taäp trung leân chieán löôïc hieän taïi cuûa haõng. Töøng baùo caùo hoaëc chieán löôïc ñöôïc thöïc hieän rieâng reõ.

nhieäm vuï. quaûn lyù chieán löôïc bao goàm vieäc hình thaønh.2. thöïc hieän. Moâ hình naøy phaân chia caùc hoaït ñoäng khaùc nhau maø phaûi lieân keát vôùi nhau trong vieäc ra quyeát ñònh chieán löôïc cho moät toå chöùc. Nhö ñöôïc nhìn thaáy töø hình veõ. muïc ñích thaønh keát quaû. Boon 4. trình baøy ôû hình 2. Chöông 2. phaûi ñöôïc loàng gheùp vaøo trong caùc chöông trình giaùo duïc moâi tröôøng (EE). taêng cöôøng nhaän thöùc coâng coäng veà caùc vaán ñeà moâi tröôøng laø moät moái quan taâm caáp thieát trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng thaønh coâng (Buckley. nhö ñaõ thaûo luaän ôû phaàn tröôùc. 15 Hình 2: Moâ hình quaûn lyù chieán löôïc Nguoàn: Wheelen vaø Hunger (1995) Quaûn lyù moâi tröôøng. Quyeån I.1. ñaùnh giaù vaø kieåm soaùt caùc keá hoaïch chieán löôïc cuûa toå chöùc ñöôïc ñeà caäp. Quaûn lyù chieán löôïc cuõng quan taâm ñeán vieäc toå chöùc ñoù laøm theá naøo ñeå bieán caùc chính saùch.Wheelen vaø Hunger (1995) ñaõ ñeà xuaát moät moâ hình quaûn lyù chieán löôïc. 1991): . Ñeå coù ñieàu naøy. Giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng Nhieäm vuï coù theå ñöôïc yeâu caàu nhieàu nhaát trong quaûn lyù moâi tröôøng laø giaùo duïc vaø ñaøo taïo nhaân söï veà kyõ naêng döï ñoaùn haäu quaû coù theå xaûy ra cuûa caùc hoaït ñoäng con ngöôøi leân xaõ hoäi vaø moâi tröôøng. khaùi nieäm veà quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc. Tuy nhieân ñieàu naøy chæ coù theå ñaït ñöôïc neáu toå chöùc ñoù tieán haønh ñaùnh giaù thoaû ñaùng moâi tröôøng trong vaø ngoaøi cuûa noù. muïc tieâu. Thöïc söï nhö vaäy.

Veà laâu daøi ñieàu naøy coù theå ñöôïc thoâng qua heä thoáng giaùo duïc tröôøng hoïc bình thöôøng. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng cuõng seõ trang bò cho caùc nhaø khoa hoïc moâi tröôøng. 1973). Tuy nhieân. ñeán Chính phuû vaø toaøn boä nhaân daân. cuõng nhö veà phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc thoâng qua nghieân cöùu haønh ñoäng. nhö chæ ra ôû hình 3. Jain vaø Hutchings. roõ raøng laø baát cöù noã löïc naøo ñeå phaùt trrieån vaø ñoåi môùi heä thoáng quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû seõ khoâng thaønh coâng neáu caùc quan chöùc Chính phuû chòu traùch nhieäm quaûn lyù moâi tröôøng cuûa ñaát nöôùc khoâng naâng cao moái quan taâm sinh thaùi cuûa chính hoï (Rosenbaum. Caùc vaán ñeà rieâng reõ caàn ñöôïc phaân tích trong khuoân khoå moâi tröôøng roäng hôn. ñöôïc laøm thaønh taøi lieäu vaø phoå bieán trong phöông thöùc ñôn giaûn nhöng hieäu quaû. 1993). Caàn caáp thieát phaûi coù caùc phöông tieän hieäu quaû hôn ñeå tuyeân truyeàn söï quan troïng cuûa caùc moái quan taâm moâi tröôøng ñeán caùc moái quan taâm trong thöông maïi. Ñieàu naøy ñoøi hoûi söï trang bò kieán thöùc veà moâi tröôøng roäng hôn vaø saâu hôn. Vieäc phoå bieán thoâng tin seõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå thieát laäp caùc öu tieân moâi tröôøng vaø hôïp taùc quoác teá trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. caùc kyõ naêng veà caùc kieåu quaûn lyù moâi tröôøng toång hôïp vaø thích hôïp. cho taát caû caùc khu vöïc xaõ hoäi lieân quan. 1989. 1978. Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Xaõ hoäi (SIA) vaø Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Kinh teá (EcIA) (Clark. caùch tieáp caän seõ phaûi laø ñöa phöông dieän. Tuy nhieân caùc caûi thieän laâu daøi seõ laø quaù muoän tröø phi nhaän thöùc moâi tröôøng coâng coäng ñöôïc caûi thieän trong thôøi gian naøy. Do vaäy. 16 . Nhö ñaõ baøn ñeán ôû phaàn khaùc trong saùch naøy. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng laø thích hôïp nhaát ñeå trang bò cho caùc quan chöùc ñoù vaø caùc nhaø hoaït ñoäng moâi tröôøng khaùc kyõ naêng caàn thieát trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. Cuï theå laø giaùo duïc moâi tröôøng seõ giuùp caùc nhaø moâi tröôøng trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån coù ñöôïc caùc kyõ naêng caàn thieát ñeå hieåu vaø söû duïng caùc kyõ thuaät phaân tích cô baûn vaø caùc coâng cuï nhö Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng (EIA). Welford vaø Gouldson. Ngoaøi vieäc giuùp ñôõ ñeå khaéc phuïc söï thieáu kyõ naêng nhö ñeà caäp ôû treân. ñaëc bieät laø ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån.

17

Hình 3: Tieáp Nguoàn: Ryding, 1994

caän

ña

phöông

dieän

ñeán

quy

hoaïch

4.3. Phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc Phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc cuõng quan troïng cho quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû. Phaùt trieån theå cheá ñeà caäp ñeán caùc haïn cheá phaùp lyù, toå chöùc vaø caùc haïn cheá veà nguoàn nhaân löïc, trong khi caùc cô quan phaùp lyù ñaët neàn taûng cho moät cô caáu phaùt trieån vaø kieåm soaùt moâi tröôøng (Carley vaø Christie, 1992). Thí duï, heä thoáng sôû höõu vaø kieåm soaùt quy hoaïch söû duïng ñaát laø nhöõng nhaân toá raát quan troïng trong baát kyø quaù trình phaùt trieån noâng thoân hoaëc noâng nghieäp hoaëc saùng kieán baûo toàn naøo; nhöng caùc chöông trình thöôøng baét ñaàu maø khoâng coù söï phaân tích caùc heä thoáng cô baûn ñoù. Heä thoáng phaùp lyù goàm caùc boä luaät caàn thieát, quy ñònh, tieâu chuaån moâi tröôøng vaø khung laøm vieäc cuûa Chính phuû ñeå thöïc hieän chuùng. Heä thoáng phaùp lyù cuõng bao goàm caùc saép xeáp taäp trung hoaù hoaëc phaân caáp quy hoaïch vaø thöïc hieän, cuõng nhö caùc saép xeáp theå cheá cuûa Chính phuû. Trong moät soá nöôùc, caùc quy hoaïch moâi tröôøng thöôøng ñöôïc nhieàu cô quan thaûo ra. Nhöõng cô quan quy hoaïch ña ngaønh ñoù laø taäp hôïp caùc toå chöùc quy hoaïch lieân quan ñeán nhau, cho pheùp coù moät ñaàu vaøo chuyeân ngaønh roäng hôn cuõng nhö ñieàu phoái caùc nhieäm vuï toát hôn (Faludi, 1987). Muïc ñích cuûa söï phaùt trieån lieân toå chöùc laø ñeå taïo ra nhöõng moái lieân keát môùi, chính thöùc vaø khoâng chính thöùc giöõa caùc cô quan Chính phuû, vaø treân Chính phuû vôùi caùc khu vöïc thöông maïi, töï nguyeän vaø coäng ñoàng. Hieän nay, vieäc xaây döïng naêng löïc theå cheá cho phaùt trieån beàn vöõng laø ñieàu caáp thieát trong phaàn lôùn caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù, caùc coâng cuï chính saùch moâi tröôøng ñöôïc ñeà xuaát löïa choïn laø nhaân toá quan troïng ñeå taêng cöôøng caùc cô caáu theå cheá vaø phaùp cheá (Buckley, 1991). Coù ba kieåu coâng cuï chính ñeå laøm cho caùc chính saùch

moâi tröôøng coù hieäu quaû, ñoù laø coâng ngheä, quy ñònh vaø kinh teá. Ñaøo taïo caùc nhaø chuyeân moân vaø taêng cöôøng caáu truùc theå cheá laø hai lónh vöïc caáp thieát maø caùc nhaø taøi trôï coù theå trôï giuùp caùc nöôùc ñang phaùt trieån (Buckley, 1991). Thí duï, OECD (1995a), nhìn nhaän söï ñieàu phoái vaø hoaø hôïp caùc caùch tieáp caän cuûa nhaø taøi trôï trong vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän nhöõng hoaït ñoäng phaùt trieån beàn vöõng laø caùc nhaân toá chuû choát ñeå caûi thieän tính hieäu löïc, hieäu quaû vaø chaát löôïng cuûa söï hôïp taùc phaùt trieån. Nhöõng bieän phaùp ñöôïc ñeà xuaát ñeå caûi thieän söï ñieàu phoái bao goàm: laäp caùc muïc tieâu thöïc teá; maïng löôùi thoâng tin toát hôn; söï nhaän bieát "vieäc ñeám ngöôøi"; ñaøo taïo nhaø taøi trôï vaø nhaân söï tieáp nhaän thích hôïp; vaø ñaùnh giaù caùc hoaït ñoäng ñieàu phoái laø moät phaàn trong quaù trình ñaùnh giaù chuyeân moân. Moät thaùch thöùc chuû choát trong vieäc hoaø hôïp caùc keá hoaïch moâi tröôøng vaø caùc ñoøi hoûi quy hoaïch laø tìm caùc caùch thöøa nhaän tính coù giaù trò cuûa caùc keá hoaïch vaø chieán löôïc, hoaëc thaäm chí caùc ñieåm hoaëc lónh vöïc chung cuûa caùc keá hoaïch khaùc nhau. Caàn xaây döïng moät hieåu bieát toát hôn veà vieäc laøm theá naøo ñeå lieân keát caùc chieán löôïc ngaønh vôùi khung quy hoaïch toång theå. Söï "phieân dòch"caùc keá hoaïch cho phuø hôïp vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa caùc quoác gia khaùc nhau döïa treân cô sôû kinh nghieäm laø moät bieän phaùp quan troïng ñeå taêng tính hoaø hôïp. Thí duï, caùc nhaø taøi trôï, hoaëc song phöông hoaëc ña phöông, caàn phaûi thaän troïng ñeå khoâng nhaán maïnh ñeán caùc vaán ñeà toàn taïi cuûa nöôùc nhaän vieän trôï. Vieäc phaùt trieån lieân toå chöùc vaø caùc maïng löôùi taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc trao ñoåi thoâng tin vaø caùc nguoàn caàn thieát ñeå giaûi quyeát vaán ñeà moâi tröôøng. Caùc maïng löôùi ñoùng vai troø nhö heä thoáng xaõ hoäi khoâng ñaúng caáp ñaõ cho pheùp hôïp taùc vaø phoái hôïp trong vieäc thöïc hieän caùc döï aùn moâi tröôøng beàn vöõng. Thí duï, nghieân cöùu cuûa Lee (1994) veà söï tham gia cuûa coäng ñoàng trong quaù trình quy hoaïch chæ ra raèng, vôùi hoã trôï caàn thieát, caùc coâng daân taïi ngoaïi oâ hoaëc laøng xaõ coù theå quaûn lyù ngoõ xoùm, nguoàn nöôùc, thu gom chaát thaûi vaø heä thoáng thaûi; vaø hoï coù theå xaây döïng vaø côõng böùc tuaân thuû luaät leä vaø caùc ñieàu baét buoäc giöõa caùc thaønh vieân cuûa coäng ñoàng. Theo Carley vaø Christie (1992) coù boán kieåu maïng löôùi laøm vieäc phuïc vuï caùc chöùc naêng khaùc nhau. Chuùng goàm maïng löôùi chính saùch, döïa treân nhöõng quan taâm chöùc naêng chính cuûa Chính phuû. Maïng löôùi naøy ñöôïc ñaëc tröng bôûi caùc moái quan heä oån ñònh, söï lieân tuïc cuûa soá thaønh vieân haïn cheá, chia seû traùch nhieäm thöïc hieän dòch vuï, vaø söï coâ laäp vôùi nhöõng maïng löôùi laøm vieäc khaùc. Maïng löôùi chuû ñeà ít lieân keát hôn nhieàu so vôùi maïng chính trò treân. Nhöõng maïng löôùi chuû ñeà naøy coù moät soá löôïng lôùn thaønh vieân nhng möùc ñoä phuï thuoäc laãn nhau ít. Moät soá döïa treân söï caàn thieát chia seû thoâng tin kyõ thuaät, trong khi moät soá khaùc döïa treân moái quan taâm chia seû veà vaán ñeà nh baûo toàn röøng ma. Maïng löôùi chuyeân moân laø keát hôïp cuûa hai maïng löôùi chính trò vaø chuû ñeà, trong khi maïng löôùi ngöôøi saûn xuaát quan taâm ñeán caùc chöùc naêng kinh teá vaø moái quan heä giöõa khu vöïc tö nhaân vaø nhaø nöôùc. Moät trong nhöõng chìa khoaù cho ñoåi môùi toå chöùc ñeå caûi thieän quaù trình quaûn lyù laø ñaàu tö trong kyõ naêng caù nhaân vaø nhoùm, khoâng chæ veà phöông dieän phaùt trieån nhaân söï vaø chuyeân moân, maø coøn ñeå naâng caáp taát caû caùc caáu truùc hoã trôï toå chöùc theå cheá vaø phaùp lyù khaùc. Caùc khuyeán khích laø nhöõng phöông tieän quan troïng ñeå taïo cam keát. Taïi caùc caáp

18

cao hôn, maïng löôùi laøm vieäc vaø vieäc xaây döïng söï ñoàng loøng laø caàn thieát vaø caàn ñöôïc thöïc hieän ñeå kính thích vieäc ra quyeát ñònh toát, do vaäy caùc quan chöùc cao caáp khoâng coù theå bò boû qua trong quaù trình naøy.

19

4.4. Taêng söï tham gia Vôùi Stohr vaø Taylor (1981) caùch tieáp caän thích hôïp nhaát ñeán quy hoaïch moâi tröôøng laø quy hoaïch "töø döôùi"; ñoù laø quy hoaïch hoaù cho moïi ngöôøi vaø vôùi moïi ngöôøi. Nhö Carley vaø Christie (1992) chæ ra, caùc vaán ñeà moâi tröôøng phaûi loàng gheùp hoaøn toaøn vaøo keá hoaïch hoaù kinh teá-xaõ hoäi vaø loâi cuoán söï tham gia coâng coäng taïi taát caû caùc caáp hoaëc caù nhaân, coäng ñoàng vaø toaøn caàu. Faludi (1987) cuõng ñeà caäp ñeán vieäc quy hoaïch nhö moät nhoùm laøm vieäc trong ñoù caùc thaûo luaän khoâng chæ ñöôïc giôùi haïn giöõa caùc nhaø quy hoaïch vaø nhaø chính trò, maø cuõng phaûi loâi cuoán taát caû caùc thaønh phaàn cuûa coäng ñoàng. OÂng nhìn nhaän söï tham gia nhö moät phöông tieän goùp yù theâm, do ñoù coù theå môû roäng caùc löïa choïn caân nhaéc. Ryding (1994) cuõng ñeà xuaát raèng taïi caáp caù theå, moïi ngöôøi caàn ñöôïc trôï giuùp trong vieäc baûo veä moâi tröôøng thoâng qua söï tham gia vaøo caùc toå chöùc moâi tröôøng. Taïi caáp coäng ñoàng, caùc caân nhaéc moâi tröôøng caàn ñöôïc loàng gheùp vaøo trong taát caû caùc khu vöïc cuûa xaõ hoäi, trong khi traùch nhieäm baûo veä moâi tröôøng taïi caáp toaøn caàu caàn ñöôïc chia seû bôûi taát caû caùc nöôùc caû giaøu laãn ngheøo. Quy hoaïch hoaù khoâng coù söï tham gia cuûa coäng ñoàng laø khoâng hieäu quaû, khoâng daân chuû, gia tröôûng vaø daãn ñeán thaát baïi.

4.5. Hôïp taùc, ñieàu phoái vaø hoaø hôïp caùc chính saùch vaø chöông trình Chechile vaø Carlisle (1991) lieät keâ moät soá caùc thaùch thöùc moâi tröôøng môùi, thuùc eùp caùc beân lieân quan khaùc nhau veà moâi tröôøng thay ñoåi thaùi ñoä cuûa hoï vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng. Nhöõng thaùch thöùc naøy goàm: söï khoâng chaéc chaén ôû möùc ñoä cao trong thôøi gian laâu daøi; caùc moái quan heä noäi boä phöùc taïp cuûa raát nhieàu bieán soá vaø haïn cheá thôøi gian; ruùt ngaén khoaûng caùch; môû roäng phaïm vi; vaø ña daïng vaên hoaù. Söï phöùc taïp cuûa caùc thaùch thöùc chæ ra raèng nhöõng chính saùch, keá hoaïch vaø chöông trình cuûa töøng nöôùc caàn phaûi ñieàu phoái vaø hoaø hôïp moät caùch hieäu quaû. OECD (1995b) cuõng nhaän thaáy raèng quy hoaïch moâi tröôøng caàn ñöôïc ñieàu phoái coù hieäu quaû taïi caáp quoác teá, bôûi vì caùc ñoøi hoûi quy hoaïch ñang phaùt trieån vaø trôû neân ngaøy caøng phöùc taïp. Cuõng vaäy, vì caùc keá hoaïch moâi tröôøng ñöôïc thaûo ôû caùc caáp ñòa phöông, vuøng, quoác gia, quoác teá, do ñoù quaù trình quy hoaïch thöôøng loâi cuoán moät soá caùc toå chöùc tham gia, ñieàu naøy chæ ra roõ raøng raèng vieäc hôïp taùc giöõa caùc toå chöùc khaùc nhau laø heát söùc caàn thieát. Veà ñieåm naøy Morell (1995) ñeà xuaát raèng quaù trình quy hoaïch phaûi coù hai maët ñaëc tröng: thöù nhaát, moät cô caáu phoå bieán roäng raõi caùc quyeát ñònh vaø thoâng tin; vaø thöù hai, thieát laäp caùc caáu truùc laøm cho hoaït ñoäng lieân chöùc naêng coù hieäu löïc. Caùc phöông thöùc truyeàn thoâng coù hieäu quaû laø caáp thieát cho caû hai ñaëc tröng treân vaø caàn ñöôïc phaùt trieån ñeå ñaûm baûo caùc thoâng tin thích hôïp ñeå phoå bieán roäng raõi. Thí duï, video vaø caùc

phöông tieän hoäi thaûo vieãn thoâng coù theå giuùp ñeå giaûm chi phí giao tieáp vaø ñoàng thôøi taêng taàn soá giao tieáp giöõa caùc coá vaán.. ñòa phöông vaø vuøng. Lieân bang Ma lai-xi-a. Giöõa caùc nhaø hoaït ñoäng beân ngoaøi khaùc nhau nhö caùc cô quan Lieân hôïp quoác. vaø Boä Moâi tröôøng cuûa Canada vaø Haø Lan (INGP.). Chính phuû quoác gia phaûi laø ôû vò trí trung taâm cuûa söï ñieàu phoái taïi caùc caáp sau ñaây: • • • 20 Giöõa caùc Boä ngaønh vaø caùc toå chöùc lieân quan cuûa hoï. Vieäc thöïc hieän thaønh coâng caùc quy hoaïch moâi tröôøng ñoøi hoûi söï ñieàu phoái ôû taát caû caùc caáp. Ñieàu phoái ña taàng. raát nhieàu nöôùc coù moät daïng chính saùch moâi tröôøng/muïc tieâu-phaùp lyù quaûn lyù taøi nguyeân ñeå thieát laäp moät quaù trình xaây . caùc maïng löôùi laøm vieäc caàn ñöôïc phaùt trieån ñeå hieåu vaø xaây döïng söï ñoàng loøng moät caùch deã daøng giöõa nhöõng ngöôøi vôùi caùc kieán thöùc. Caùc chæ soá beàn vöõng. truyeàn thoáng v. caùc chæ soá ñöôïc thoâng qua ñeå ño caùc thay ñoåi trong caû moâi tröôøng töï nhieân vaø xaõ hoäi nhaèm xaùc ñònh tính beàn vöõng cuûa caùc hoaït ñoäng coù ñaït ñöôïc hay khoâng. 1994). Khung 1 ñöa ra thí duï ñieån hình cuûa söï hôïp taùc trong chính saùch vaø quy hoaïch moâi tröôøng cuûa maïng löôùi laøm vieäc quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh (INGP). Maïng löôùi quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh ñöôïc thaønh laäp vaøo thaùng 12. daân chuùng tham gia tích cöïc trong phaùt trieån vaø thöïc thi chính saùch moâi tröôøng vôùi muïc tieâu laâu daøi ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. UNEP. The INGP ñöôïc thieát laäp ñeå höôûng öùng vôùi "chuyeân moân môùi. ñoù laø. baûo veä vaø khoâi phuïc söùc khoeû vaø söï toaøn veïn cuûa heä sinh thaùi Traùi ñaát. Söï nhaïy caûm ñeán caùc ñaëc tröng daân toäc (vaên hoaù. Ñaøo taïo chuyeân gia trong quy hoaïch vaø thöïc thi ña ngaønh. (OECD. Ñieàu phoái taïi caáp ngaønh nhö moät ñieåm khôûi ñaàu thöïc haønh. Moät soá thöû nghieäm hieän taïi ñeå caûi thieän vieäc ñieàu phoái • • • • • • • Maïng löôùi thoâng tin toát hôn. chöông trình vaø haønh ñoäng moâi tröôøng ñöôïc ñieàu phoái hoaø hôïp. Caû Chính phuû vaø caùc nhoùm moâi tröôøng thöôøng ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc baûo ñaûm raèng caùc chính saùch. OECD.ñang noåi leân cuûa caùc nhaø thöïc haønh moâi tröôøng. Ña caùc khuyeán khích ñieàu phoái ôû caáp rieâng leû. 1992 höôûng öùng keâu goïi caùc nöôùc taïi UNCED hôïp taùc treân tinh thaàn coäng taùc toaøn caàu ñeå baûo toàn. Trong tröôøng hôïp caùc nöôùc ñang phaùt trieån caàn coù söï hôïp taùc ôû möùc ñoä cao giöõa caùc nhaø taøi trôï vaø nöôùc nhaän vieän trôï ñeå baûo ñaûm raèng hoï hieåu nhau vaø khoâng laøm vieäc choáng laïi nhau. caùc nhaø taøi trôï song phöông vaø caùc toå chöùc quoác teá. Giöõa caùc caáp thaåm quyeàn. Cuõng vaäy. 1995c).vv. xaây döïng theå cheá vaø coâng cuï. Maastricht. taàm nhìn vaø neàn taûng vaên hoaù khaùc nhau. Hieän nay. INGP ñöôïc thieát laäp bôûi moät soá caùc coá vaán chính saùch moâi tröôøng töø UNDP.

quaù trình chieán löôïc moâi tröôøng caàn ñöôïc chæ ñaïo trong toaøn ñaát nöôùc. do vaäy chuùng coù theå ñöôïc so saùnh deã daøng vôùi nhau. muïc ñích cuûa noù laø cung caáp moät dieãn ñaøn cho caùc nhaø xaây döïng chính saùch moâi tröôøng treân theá giôùi ñeå trao ñoåi yù töôûng. INGP keâu goïi vieäc chính saùch caàn toång hôïp nhieàu caùc lónh vöïc hôn. chia seû thoâng tin vaø kinh nghieäm. Söï tham gia cuûa coäng ñoàng laø quan troïng. quy trình vaø caùc ñieåm kieåm tra caàn ña vaøo quùa trình chính saùch ngay töø ñaàu. INGP phaùt trieån khaùi nieäm vaø cung caáp hoã trôï thöïc teá cho caùc thaønh vieân coù traùch nhieäm xaây döïng vaø thöïc thi chính saùch moâi tröôøng daøi haïn. caùc keá hoaïch vaø quy trình caàn phaûi ñôn giaûn. .21 döïng muïc tieâu moâi tröôøng daøi haïn. Söï laøm vieäc thoâng qua caùc nhaø hoaït ñoäng chính vaø caùc nhoùm trong Chính phuû vaø xaõ hoäi khaùc laø raát quan troïng Muoán chính saùch moâi tröôøng thaønh coâng phaûi tính ñeán nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän ñeå cho chính saùch moâi tröôøng thaønh coâng. Maïng löôùi naøy söû duïng caùch tieáp caän ña lónh vöïc vaø môû roäng caùc thaønh vieân cuõng nh chuû ñieåm ñeán caû kinh teá vaø khoa hoïc xaõ hoäi. nhöng caùc tieáp caän phaûi phuï thuoäc vaøo caùc hoaøn caûnh ñaát nöôùc. hoaëc keá hoaïch phaùt trieån toaøn dieän hôn bao goàm thaønh phaàn moâi tröôøng maïnh. vaø hoïc hoûi theâm kinh nghieäm töø caùc thaønh vieân khaùc. INGP laø moät maïng löôùi laøm vieäc khoâng chính thöùc. caùch tieáp caän vaø muïc tieâu cuûa chuùng. Caùc chieán löôïc thay ñoåi nhieàu trong phaïm vi. vieäc nghe ‘caùc yù töôûng ngöôïc laïi’ laø coù ích.. cuøng vôùi vieäc ñieàu phoái caùc muïc tieâu ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. quaù trình phaùt trieån caàn côûi môû vaø linh hoaït. caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch moâi tröôøng khoâng ñöôïc pheùp quaù chuyeân moân. caàn phaûi thieát laäp caùc u tieân vaø caàn söï roõ raøng vaø saùng suoát hôn ñeå ra quyeát ñònh veà caùc öu tieân. vaø Caàn laõnh ñaïo chính trò ñeå thuùc ñaåy caû phaùt trieån vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch moâi tröôøng laãn phaùt trieån beàn vöõng. Caùc chính saùch moâi tröôøng vaø heä thoáng giaùm saùt phaûi ñöôïc thieát keá trong thôøi gian daøi nhaát coù theå. caùc khía caïnh cuï theå laø: quy hoaïch vaø thöïc hieän phaûi ñi song song. Caùc toå chöùc taøi trôï caàn tính toaùn kyõ hôn caùc hoaøn caûnh vaø öu tieân quoác gia. Noù nhaän ra söï quan troïng cuûa quaù trình quy hoaïch moâi tröôøng. vaø caùc thay ñoåi khaùc nhau naøy ñöôïc ñaùp öùng bôûi nhieàu caùc nhaø thöïc haønh khaùc nhau. INGP tin raèng nhieàu vaán ñeà maø caùc nhaø quy hoaïch xanh ñoái maët vôùi laø phoå bieán duø laø vôùi söï khaùc nhau trong töøng nöôùc. Giaùm saùt vaø xem xeùt laïi keá hoaïch moâi tröôøng: giaùm saùt naêng löïc. Caùc baùo caùo hieän traïng laø coù giaù trò. Caùc moái quan taâm chuû choát cuûa INGP ñöôïc chieåu theo caùc vaán ñeà sau: • • • • • • • • Caùc muïc ñích vaø quaù trình laø caùc nhaân toá quan troïng trong quy hoaïch moâi tröôøng.

Giaùm saùt vaø Kieåm soaùt 22 Ñaùnh giaù. McAllister (1986) ñaõ chæ ra quaù trình ñaùnh giaù vaø giaùm saùt caùc haønh ñoäng moâi tröôøng coù theå khoâng ñaày ñuû nh theá naøo.Khung 1: Thí duï veà söï hôïp taùc trong quy hoaïch moâi tröôøng: Maïng löôùi quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh 4. quaù trình quy hoaïch caàn goàm caùc böôùc lieân quan ñeán nhau nhö sau: • Xaùc ñònh vaán ñeà caàn giaûi quyeát. nhanh vaø gaây aán töôïng". oâng ña ra raèng "raát thaát voïng laø chæ coù moät phaàn nhoû caùc quyeát ñònh do caùc Chính phuû ñòa phöông ban haønh laø döïa treân cô sôû ñaùnh giaù coù heä thoáng caùc giaûi phaùp thay theá. .6. Noùi ngaén goïn. Ñaùnh giaù. Hình 4: Nguoàn: McAllister. Chuùng cho pheùp caùc nhaø quy hoaïch coù theå theo doõi nhöõng haønh ñoäng trong keá hoaïch vaø ñeå giaùm saùt vaø so saùnh vieäc thöïc thi thöïc teá caùc keá hoaïch ñoù vôùi vieäc thöïc thi döï tính tröôùc. 1986 Caùc giai ñoaïn ñaùnh giaù Vieäc giaùm saùt vaø ñaùnh giaù phaûi ñöôïc tieán haønh trong caû quaù trình quy hoaïch laø ñieàu quan troïng. Quaù trình naøy cho pheùp thöïc hieän caùc bieän phaùp söûa chöõa khi caàn thieát thí duï trong tröôøng hôïp ôû Myõ. Nhöõng ñaùnh giaù thöôøng ñöôïc döï tính tröôùc. Giaùm saùt vaø Kieåm soaùt laø caùc nhaân toá quan troïng trong vieäc phaùt trieån vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch moâi tröôøng.

vaø Boä Ngoaïi giao Ghana. Ñieàu naøy noùi leân raèng 90% haøng hoùa khoâng phaûi laø vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm nhöïa. thaùng4. Giaùm saùt caùc keát quaû. noù saûn xuaát haøng nhöïa töø vaät lieäu thoâ nhaäp khaåu. Myõ. Khi nhaän ñöôïc thoâng baùo töø nhaø cung caáp. coù chöùng minh naøo veà tính ñoäc haïi tröôùc khi thaûi vaät lieäu ñoù khoâng. 1992. Ñaùnh giaù caùc thay theá. vaø thöïc hieän caùc haønh ñoäng ñoù. Maëc duø keát 23 . taïi sao Ban tieâu chuaån Ghana khoâng tham gia trong vieäc kieåm tra trong phoøng thí nghieäm chaát thaûi nhöïa naøy. Hoäi ñoàng Thaønh phoá Accra (AMA). Toång hoäi Thanh tra tham gia (SGS) khaúng ñònh söï thanh tra cuûa hoï veà caùc haøng hoaù tröôùc khi chuyeån theo taøu töø Houston. ñeå choân vuøi ôû Ghana. Boán möôi ba nhaân chöùng cung caáp caùc chöùng côù cho Uyû ban.• • • • Thieát keá caùc giaûi phaùp thay theá cho vaán ñeà ñoù. Toå chöùc Baûo veä Moâi tröôøng (EPA) cuûa Ghana. hoï töø Coâng ty Metalloplastica (Ghana). Ghana. Coâng ty Metalloplastic (Ghana) laø moät coâng ty ñöôïc ñaêng kyù ôû Ghana. ai xeùt duyeät vieäc thaûi chaát thaûi taïi ñòa phöông vaø trong hoaøn caûnh naøo. Uyû ban Naêng löôïng Haït nhaân Ghana (GAEC). Khoa hoïc. Cuïc Caûnh saùt Ghana. Theâm vaøo caùc chöùng côù treân Uyû ban ñaõ ñi thaêm baõi thaûi cuûa phoøng Quaûn lyù chaát thaûi Thuû ñoâ Accra ñeå kieåm tra xem Coâng ty Metropolitan choân chaát thaûi ñoù ôû ñaâu. Petroco Americas Uniondale ôû New York. vaø ñaõ hoaøn thaønh thuû tuïc haûi quan theo -chöùng nhaän khaån caáp-. Caùc ñieàu khoaûn tham chieáu cuûa Uyû ban laø ñeå xaùc ñònh caùc ñieàu sau: hoaøn caûnh trong ñoù Coâng ty Metalloplastica(Ghana. Cuïc Thueá Ghana (CEPS). taïi sao laàn chuyeån vaät lieäu chaát thaûi nhöïa ñaàu khoâng bò xuaát traû laïi cho ngöôøi cung caáp. vaø baát kyø caùc vaán ñeà khaùc ngaãu nhieân xaûy ra. ngaøy 15. vaø Coâng ngheä ñeå ñieàu tra. Haûi quan. vaøo ngaøy 9 thaùng 3. Söï nhaäp khaåu cuûa caùc chaát thaûi naøy ñaõ gaây ra moät söï xaùo ñoäng trong ñaát nöôùc vaø ñöôïc chuyeån ñeán Uyû ban Nghò vieän veà Moâi tröôøng. lieäu coù caùc xeùt nghieäm sau khi chuyeån giao haøng veà tính ñoäc haïi hoaëc caùc chaát khaùc cuûa nguyeân lieäu coù ñöôïc thöïc hieän khoâng. 1992. Ban Tieâu chuaån Ghana (GSB). trong hoaøn caûnh naøo. lieäu laàn chuyeån caùc chaát thaûi nhöïa laàn thöù hai laø do Metalloplastica (Ghana) nhaäp khaåu coù xuaát traû laïi cho ngöôøi cung caáp khoâng vaø neáu coù.) nhaäp khaåu chaát thaûi nhöïa vaøo trong ñaát nöôùc vaø hoaøn thaønh thuû tuïc haûi quan töø caûng Tema. Haøng hoaù ñöôïc chuyeån ñeán caûng Tema. Quyeát ñònh veà caùc haønh ñoäng caàn ñöôïc thöïc hieän thoâng qua quaù trình chính trò thích hôïp. Vieäc thanh tra haøng hoaù caát giöõ trong kho cuûa coâng ty ñaõ tieát loä raèng chæ 1063 tuùi (10%) trong toång soá 9334 chöùa vaät lieäu nhaäp khaåu. Toång hoäi thanh tra (Ghana) (SGS). Coâng ty Metalloplastic (Ghana) ñaõ laäp th tín duïng khoâng huyû ngang taïi Ngaân haøng Ghana thoâng qua Ngaân haøng Ñaàu t Quoác gia ñeå traû cho "nguyeân lieäu thoâ-. Coâng ty ñöôïc coi laø ñaõ nhaäp laäu vaøo Ghana moät soá löôïng vaät lieäu ñoäc haïi töø coâng ty Myõ.

laø töông ñoái yeáu keùm. thì khoâng theå lieân laïc ñöôïc vôùi Petroco Americas Uniondale ôû Myõ. Tuy nhieân. Moät phaàn cuûa haøng hoaù laø coù chöùa ñoäc toá ñoái vôùi teá baøo. Chính phuû Ghana khoâng coù söï öng thuaän tröôùc cho vieäc tieáp nhaän caùc chaát thaûi loaïi ñoù. trong khi caùc cuoäc ñieàu tra ñöôïc tieán haønh ôû Ghana veà hoaøn caûnh daãn ñeán vieäc nhaäp laäu chaát thaûi. Thí duï. maâu thuaãn vôùi caùc chæ thò. cuõng khoâng ñöôïc yeâu caàu laáy maãu ñeå xaùc ñònh. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä khoâng cho pheùp laøm nhö vaäy. vieäc Ngaân haøng Ñaàu tö Quoác gia vaø Ngaân haøng Ghana ñoàng yù phaùt haønh thö tín duïng khoâng huyû ngang cho Coâng ty Metalloplastic (Ghana) ñeå nhaäp khaåu laø moät chöùng côù roõ raøng cuûa söï yeáu keùm trong vieäc ñaùnh giaù. ñoäi ñaëc nhieäm chaát thaûi ñoäc haïi quoác gia kieán nghò taùi xuaát chaát thaûi cho ngöôøi cung caáp. raát ngaïc nhieân laø coâng ty khoâng theå cung caáp cho Uyû ban baát kyø moät chöùng côù naøo ñeå chöùng minh raèng chaát thaûi thöïc söï ñöôïc thaûi taïi baõi thaûi ñoù. nhöng bò taùi xuaát cho beân cung caáp vaøo ngaøy 4. Cuõng vaäy.24 quaû xeùt nghieäm trong phoøng thí nghieäm khoâng ñöa ra söï coù maët cuûa chaát phoùng xaï. 1992. Hôn theá nöõa. Nhng Coâng ty Metalloplastica ñaõ boû qua vaø thaûi chaát thaûi taïi baõi thaûi cuûa AMA ôû Accra. thaùng 6. 1992. nhng EPA ñaõ caáp giaáy pheùp cho Coâng ty Metalloplastica (Ghana) choân chaát thaûi trong baõi thaûi cuûa AMA. Söï ñieàu phoái caùc vai troø cuûa caùc toå chöùc khaùc nhau trong ñaát nöôùc chòu traùch nhieäm baûo veä moâi tröôøng. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä ñaõ chæ thò raèng vaät lieäu naøy khoâng ñöôïc thaûi ôû Ghana.Tröôøng hôïp naøy chæ ra roõ raøng vaø tieâu bieåu laø söï ñaùnh giaù. taïi sao laàn chuyeån haøng ñaàu tieân khoâng bò taùi xuaát cho beân cung caáp maëc duø 90% trong soá ñoù khoâng tuaân thuû caùc ñieàu khoaûn cuûa quy ñònh nhaäp khaåu? Hôn theá nöõa. nhöng vaät lieäu ñöôïc tìm thaáy coù chöùa caùc kim loaïi naëng nhö chì vaø ñoàng. Nhaân toá ñoùng goùp chính trong quaù trình treân laø söï thieáu truyeàn thoâng hieäu quaû giöõa caùc toå chöùc tham gia khaùc nhau. Laàn chuyeån thöù hai chaát thaûi nhöïa caäp beán caûng Tema vaøo ngaøy 10. Maëc duø coù nhöõng keát quaû treân. Ban Tieâu chuaån Ghana khoâng ñöôïc thoâng baùo veà vieäc nguyeân lieäu ñoù ñeán ñaát nöôùc. laø moät . ñöôïc nhaän thaáy raèng Ghana khoâng caàn caùc chaát thaûi nhö vaäy vaø noù cuõng khoâng coù moät phöông tieän naøo ñeå xöû lyù chaát thaûi ñoù. Moät nguyeân nhaân phaûi choân chaát thaûi ôû Ghana. thaùng 5. Bôûi vì khoâng coù kinh nghieäm xaùc ñònh chaát ñoäc haïi hoaëc caùc tính chaát khaùc cuûa vaät lieäu. vaø Boä Moâi tröôøng. giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng ôû Ghana. nhö ñoøi hoûi trong Coâng öôùc Basel. laø caùc coá gaéng ñeå traû noù cho beân xuaát khaåu ôû Myõ thoâng qua Ñaïi söù quaùn Myõ ôû Ghana vaø Hoäi Quoác teá Hoaø bình Xanh khoâng coù keát quaû. giaùm saùt vaø kieåm soaùt nhöõng haønh ñoäng moâi tröôøng trong Ghana vaø trong nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån laø raát khoâng hieäu quaû. Moät caâu hoûi töông öùng ñöôïc ñaët ra ôû ñaây laø. Thaät vaäy. Vieäc EPA ban haønh chæ thò cho pheùp Coâng ty Metalloplastica (Ghana) tieán haønh thaûi chaát thaûi maëc duø ñaõ coù caùc quy ñònh töø Boä Moâi tröôøng.

Laáy vieäc ñieàu tra cuûa Uyû ban Quoác hoäi. Hôn theá nöõa. ñoäi ñaëc nhieäm chaát thaûi ñoäc haïi quoác gia khoâng coù kieán thöùc ñeå dieãn giaûi caùc keát quaû thöû nghieäm trong phoøng thí ngheäm ñöôïc göûi töø Bæ. söï töø choái cuûa Söù quaùn Myõ ôû Accra vaø Toå chöùc Quoác teá Hoaø bình Xanh ñeå giuùp taùi xuaát soá chaát thaûi cuûa chuyeán vaän chuyeån ñaàu cho beân cung caáp US laøm noåi baät vaán ñeà trong hôïp taùc vaø ñieàu phoái quoác teá veà caùc vaán ñeà baûo veä moâi tröôøng. cuûa Chính phuû Ghana veà vieäc nhaäp traùi pheùp nhöõng chaát thaûi nhöïa ñoäc haïi vaøo trong nöôùc nhö moät thí duï. Cuoái cuøng. giaùm saùt quaù trình ñeå ñaùnh giaù hieäu quaû vaø hieäu suaát cuûa vieäc thöïc hieän keá hoaïch. naêng löïc cuûa caùc cô quan vaø caùn boä cuûa hoï ñeå baûo ñaûm quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû laø moät caâu hoûi. Thí duï. Giaùm saùt. Giai ñoaïn 2 laø toång hôïp cô baûn ñeå thöû nghieäm giaûi quyeát khoù khaên treân baèng vieäc toång hôïp caùc taùc ñoäng vaøo trong moät caùch nhìn toång theå. 1986). Giai ñoaïn 1 goàm söï phaân tích maø noù giôùi haïn vaø döï tính nhöõng taùc ñoäng khaùc nhau cuûa haønh ñoäng ñeà xuaát. vaø phaân tích chi phílôïi ích ñeå so saùnh caùc döï aùn thay theá veà phöông dieän chi phí vaø lôïi ích (Bamberger vaø Hewitt. 1986). Ñieàu naøy chæ ra söï thieáu ñoàng nhaát trong caùc tieâu chuaån moâi tröôøng quoác teá. Khung 2: Ñaùnh giaù. ñieàu ñoù cuõng minh hoaï raát roõ neùt söï thieáu hôïp taùc. Nhöng ñoàng thôøi noù coù moät khoù khaên lieân quan ñeán vieäc ñaït ñöôïc söï gaén keát nhieàu phaàn khaùc nhau cuûa chöông trình haønh ñoäng moâi tröôøng. Hình 4 chæ ra moät hoaït ñoäng ñeà xuaát coù theå ñöôïc ñaùnh giaù trong 2 giai ñoaïn nhö theá naøo (McAllister. Quaù trình ñaùnh giaù phaûi bao goàm caùc ñieåm sau: giaùm saùt thöïc hieän ñeå kieåm soaùt söï söû duïng ñaàu vaøo vaø saûn xuaát caùc ñaàu ra.25 trieäu chöùng cuûa vieäc phaù vôõ hoaøn toaøn quaù trình ra quyeát ñònh. Boä Moâi tröôøng (hoaëc cô quan töông ñông vôùi noù) vaø caùc cô quan lieân quan chòu traùch nhieäm giaùm saùt vaø ñaùnh giaù caùc keá hoaïch moâi tröôøng. Giai ñoaïn naøy taïo ñieàu kieän deã daøng ñeå hieåu toát hôn caùc haäu quaû cuûa haønh ñoäng. Cuõng vaäy caùc keát quaû thöû nghieäm trong phoøng thí nghieäm coù caùc caùch giaûi thích khaùc nhau bôûi SGS. Caùc keá hoaïch naøy coù theå ñöôïc ñaùnh giaù taïi choã. hoaëc thoâng qua caùc dòch vuï tö vaán ñeå coù caùch nhìn ñoäc laäp. giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc haønh ñoäng moâi tröôøng. Vieän Nghieân cöùu y hoïc Nogouchi taïi Tröôøng Ñaïi hoïc Toång hôïp Ghana vaø Ban Tieâu chuaån Ghana. phoái hôïp vaø ñieàu phoái hieäu quaû giöõa caùc cô quan Moâi tröôøng trong ñaát nöôùc. khung 2 nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa vieäc ñaùnh giaù. Kieåm soaùt vaø Ñieàu tra veà vieäc choân vuøi caùc chaát thaûi nhöïa ôû Ghana cuûa coâng ty TNHH Metalloplastic (Ghana). giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng. Ñeå quaù trình ñaùnh giaù hoaït ñoäng coù ích. noù cuõng cung caáp moät caùi nhìn saâu saéc veà caùc vaán ñeà cô baûn maø caùc nhaø coù thaåm quyeàn moâi tröôøng phaûi ñoái maët trong quaù trình naøy. cuõng nh thieáu naêng löïc ôû Ghana ñeå ñaùnh giaù. heä thoáng quaûn lyù cao caáp caàn phaûi tham gia tích cöïc trong vieäc leân keá hoaïch vaø xem xeùt laïi chöông trình ñaùnh giaù. ñaùnh giaù taùc ñoäng ñeå öôùc tính aûnh höôûng veà löôïng cuûa döï aùn leân ñieàu kieän kinh teá xaõ hoäi cuûa nhoùm daân cö muïc tieâu. Keát luaän . do vaäy coù theå phaùn xeùt haønh ñoäng ñoù caàn hoaëc khoâng caàn thöïc hieän.

(1977). trang. taïo ñieàu kieän hôïp taùc vaø ñieàu phoái hieäu quaû giöõa caùc nöôùc treân theá giôùi. J. Hoï cuõng phaûi phaùt trieån naêng löïc cuûa hoï ñeå toång hôïp caùc ñoùng goùp khaùc nhau vaøo quaù trình quy hoaïch veà phöông dieän ñieåm xuaát phaùt chung. giaùm saùt quaù trình. Caùc keá hoaïch moâi tröôøng trong töông lai caàn ñöôïc thaûo ra thích hôïp hôn vaø tính ñeán chi phí hieäu quaû trong phaïm vi quoác gia. nhöõng phöông phaùp luaän cô baûn vaø caùc coâng cuï quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng thích hôïp. Taøi lieäu tham khaûo 1. giaùm saùt vaø kieåm soaùt lieân tuïc vaø coù heä thoáng. khoaûng thôøi gian.I. caùc keá hoaïch moâi tröôøng chæ trôû neân coâng cuï hieäu quaû ñeå caûi thieän moâi tröôøng. (1985) Quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. trang. Caùc nhaø quy hoaïch moâi tröôøng phaûi coù kyõ naêng trong vieäc toång hôïp caùc lónh vöïc moâi tröôøng môùi vaøo quaù trình quy hoaïch.. 30. Khaû naêng trình baøy keát luaän cuûa caùc keá hoaïch moät caùch ñôn giaûn vaø roõ raøng ñeå thu huùt söï chuù yù vaø söï xem xeùt kyõ lôõng cuûa coâng chuùng vaø caùc nhaø ra quyeát ñònh laø cuõng ñieàu quan troïng vôùi hoï. söï tham gia tích cöïc hôn cuûa caùc nhaø hoaït ñoäng chuû choát vaø quaàn chuùng coâng coäng trong caùc quaù trình quaûn lyù vaø keá hoaïch hoaù. 26 . Thoâng tin moâi tröôøng caàn ñöôïc giaûm ñeán hình thöùc deã hieåu vaø deã tieáp caän. Khung khaùi nieäm bao goàm giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng. "Thay ñoåi hình daïng cuûa vaán ñeà chieán löôïc". ñaëc bieät ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà xuyeân bieân giôùi caàn ñoøi hoûi ñaàu tö veà moâi tröôøng vöôït treân bieân giôùi quoác gia vaø vuøng. Quaù trình naøy caàn bao goàm vieäc giaùm saùt thi haønh. caùch hình thaønh caùc giaû thieát vaø caùc ñieàu khoâng chaéc chaén gaén vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng. Caùch tieáp caän nhö vaäy ñöôïc coâng boá laø seõ giuùp kìm laïi söï suy giaûm nhanh nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân traùi ñaát vaø khoâi phuïc laïi moâi tröôøng laønh maïnh trong thôøi gian laâu daøi. nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm quy hoaïch phaûi ñöôïc tieáp caän vôùi giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng hieäu quaû ñeå ñöôïc trang bò caùc kyõ naêng. 4. Cuoái cuøng. Quy hoaïch moâi tröôøng chieán löôïc laø moät coâng cuï phaân tích raát quan troïng trong phöông dieän naøy. Quaù trình quy hoaïch hoaù caàn baûo ñaûm quyeàn tham gia cuûa taát caû moïi ngöôøi. vieäc öùng duïng quaûn lyù vaø quy hoaïch hoaù chieán löôïc cho quaûn lyù vaø quy hoaïch hoaù moâi tröôøng ñöôïc ñeà xuaát nhö moät khung khaùi nieäm thích hôïp ñeå taêng cöôøng thöïc haønh quaûn lyù moâi tröôøng. Co. Ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù coù hieäu quaû. H. Nhö vaäy quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû. neáu chuùng ñöôïc ñaùnh giaù. Hofer (eds) Quaûn lyù chieán löôïc: Moät caùch nhìn veà chính saùch vaø quy hoaïch thöông maïi. ñaùnh giaù taùc ñoäng vaø phaân tích chi phí-lôïi ích. caàn phaûi hieåu saâu saéc moâi tröôøng nh moät heä thoáng cuøng vôùi vieäc coù ñöôïc caùc thoâng tin caàn thieát. vuøng vaø toaøn caàu. vaø hoaø hôïp caùc chính saùch vaø keá hoaïch ôû taát caû caùc caáp. Ansoff. Boston: Little Brown.E. 2.H.H. Boulder: Westview.Chöông naøy nhaán maïnh söï caàn thieát ñeå loàng gheùp moâi tröôøng vaøo trong quy hoaïch phaùt trieån baèng moät phöông thöùc thöïc teá. khoa hoïc vaø ña lónh vöïc caàn thieát. Schendel vaø C. Theâm vaøo ñoù. Ñeå baûo ñaûm ñieàu ñoù. Baldwin. taïi D.

vaø Carlisle. New York: St. 20. Beer. R. Cayer. 20036: Vieän Luaät Moâi tröôøng. (1982) Naêng löôïng. (eds) (1997) Quaûn lyù Moâi tröôøng Taây Phi. Quyeån 1: Tieáp caän moät phaàn Döï luaät. taïi B. töø ngaøy 24 thaùng 7 ñeán ngaøy 7 thaùng 8. 169. trang. 9. R. 19. London: Earthscan Publications Ltd.M. B.F. Daneke. 1989. New York: McGraw-Hill. 52. L. trang. trang.A. 4.. (1990) Quy hoaïch Moâi tröôøng cho Phaùt trieån Vò trí. vaø Hens. Hudson. Bamberger. E. (1988) Höôùng daãn Thöïc haønh veà Quaûn lyù Moâi tröôøng. (1994) Kinh teá Moâi tröôøng: Giôùi thieäu. Quyeån 1: Tieáp caän phaàn Döï luaät. 422--442. 193. N. 10. 53. Oxford: Pergamon Press. 188. trang. Brussels.C. saép xuaát baûn. (1993) "Giôùi thieäu". A. Inc. Compton. L. 29. 57. Masser (ed. 13. D. Devuyst. (1992) Quaûn lyù Phaùt trieån Beàn vöõng. (1987) Moät Quan ñieåm Quyeát ñònh Taäp trung veà Quy hoaïch Moâi tröôøng. 22. Faludi. Nath. L. (1983) "Lyù thuyeát Quy hoaïch Quy trình". Brussels. trang. pp. UK: Tröôøng ñaïi hoïc Aberdeen. Coäng hoaø CÙte d'Ivoire. (1993) "Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng". Hampshire: Gower. Faludi. 94. 58--59. Hens vaø D. E. L. xxiii--xxiv. 151. 127. trang. trang. M. L. (1991) "Khung vaán ñeà: Moät Trieån voïng veà giaûi quyeát Vaán ñeà Moâi tröôøng" Quaûn lyù Moâi tröôøng 15. (1979) "So saùnh caùc Lyù thuyeát Quy hoaïch Hieän haønh: Caùc Ñoái taùc vaø söï Maâu thuaãn". Field.J. trang. (1989) Söû duïng thoâng thaïo caùc Chính saùch Quy hoaïch. vaø Hewitt. Washington. Devuyst (eds) Quaûn lyù Moâi tröôøng. San Francisco: Jossey-Bass. Martin’s Press.D.3. 20. G. Boon. trang. 165. I. 11. trang. 18. 21. Chechile. trang. (1973) Lyù thuyeát Quy hoaïch. 16--35.B. Benveniste. taïi I. Bæ: VUBPress. New York: Van Nostrand Reinhold. DC. Taïp chí cuûa Hieäp hoäi Quy hoaïch Myõ 45: 387--398. 5. USA: Ngaân haøng Theá giôùi. 179. A. Oxford: Pergamon Press. vaø Weschler. 8. Bæ: VUBPress. Bardwell..C. (1988) Haønh chính Coâng coäng. 270--272.. Carley. 18. 16. A.) Ñaùnh giaù Noã löïc Quy hoaïch Ñoâ thò Aldershot. 27 . 150. Buckley. D.C. 182. 26. London: Chapman vaø Hall. B. trang. in B. Söùc khoeû vaø Coâng ty. P. Trong Kyû hieáu cuûa Hoäi thaûo Quoác teá laàn thöù 10 veà Quaûn lyù vaø Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng. 7. töø 9-22 thaùng 7. 21. Clark. Kinh teá vaø Moâi tröôøng : Tieán ñeán moät Trieån voïng Toaøn dieän. Scotland. Devuyst (eds) Quaûn lyù Moâi tröôøng. 149. S. Moät Quyeån höôùng daãn cho caùc Nhaø quaûn lyù vaø Nghieân cöùu Washington. 188. toå chöùc taïi Abidjan. R. 17. D. 14. 24. (1989) "Ñaùnh giaù Moâi tröôøng vaø Quaûn lyù Moâi tröôøng". G. 5: 603. 15. Hens vaø D. Darke. (1986) Giaùm saùt vaø Ñaùnh giaù caùc Chöông trình Phaùt trieån Ñoâ thò. 6. Thay ñoåi Xaõ hoäi vaø Quaûn lyù Thích öùng.V. vaø Christie. (1991) Ra Quyeát ñònh Moâi tröôøng: Moät Trieån voïng Ña Lónh vöïc 12. (1991) Trieån voïng veà Quaûn lyù Moâi tröôøng . Nath. B.R. F. M.A. Friedman. Berlin: Springer-Verlag. Kyû hieáu cuûa xemina veà Quaûn lyù Moâi tröôøng cho döôùi vuøng Taây phi.

Haø lan. Tröôøng ñaïi hoïc of Illinois Press.M. 33.1995. cho Toång hôïp Moâi tröôøng vaø Phaùt trieån . (1986) Ñaùnh giaù Quy hoaïch Moâi tröôøng: Ñaùnh giaù. Lee. 4. Hemel Hempstead: Prentice Hall International Ltd. 103. R. Löïa choïn u tieân cuûa Moâi tröôøng. Jain. Inc. M. 25. McAllister. Taïp chí Quoác teá cuûa vieäc ra Quyeát ñònh Lónh vöïc Coâng coäng. trang. Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. 29.. (1995) "Loàng gheùp Thay ñoåi Coâng ngheä vaøo Quy hoaïch: Caùc Tröôøng hôïp veà moät Trieån voïng Lieân ngaønh trong Khoa hoïc Quy hoaïch Kinh teá Xaõ hoäi". (1977) Chieán löôïc vaø Chính saùch Quaûn lyù. L. Phieân hoïp Ñaëc bieät veà Quy hoaïch Quoác gia cho Phaùt trieån Beàn vöõng. Boston: PWS-Kent Publishing Company. Ryding. 66. D. 93. 3: 289. 105. D. 1. 95. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä. Stahl.A. 30. New York: Macmillan Publishing Co. vaø Hutchings. 22. Yok Shui F. Nhaø Quoác hoäi. Mintzberg (1994) Söï Taêng vaø Giaûm cuûa Quy hoaïch Chieán löôïc. Urban.B. OECD (1995b) Phoøng taøi lieäu Soá. trang. vaø Grisby W. 5. 289. vaø Miner. 1994. S. Kinh teá. 32. 24. OECD (1995a) Phoøng taøi lieäu Soá. B. (1993) Ñaùnh giaù Taùc ñoäng vaø Quaûn lyù nguoàn Taøi nguyeân Beàn vöõng. trang. 1995. Morell.. New York: Praeger Publishers. (1994) "Quaûn lyù Moâi tröôøng Ñoâ thò döïa treân Coäng ñoàng: Caùc NGO ñòa phöông nh laø chaát kích thích" Ñoái thoaïi Phaùt trieån Vuøng 15. 1994. trang. Xaõ hoäi vaø Chính trò Cambridge: The MIT Press. trang 253--256. Accra. trang. Hoäi thaûo veà Quy hoaïch Quoác gia cho Phaùt trieån Beàn vöõng: Söï Ñieàu phoái vaø Hoaø hôïp caùc Nhaø taøi trôï. Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. 65. trang. 164. 28. Smith. 31. (1978) Phaân tích Taùc ñoäng Moâi tröôøng: caùc vaán ñeà noåi leân veà Quy hoaïch. Steiner. 290.. 3.O. Haø lan: IOS Press. Paris ngaøy 26 thaùng 10.. Slocombe. 224--225. 26. G. Maïng löôùi laøm vieäc Quoác teá cuûa caùc Nhaø Keá hoaïch Xanh. Paris. 29. trang 17. 34.K.G. OECD (1995c) Phoøng taøi lieäu Soá. veà ñieàu tra trong nhaäp khaåu vaø thaûi caùc chaát thaûi nhöïa cuûa coâng ty TNHH Metalloplastica (Ghana) . J. 280. 631. töø ngaøy 30 thaùng 3 ñeán ngaøy 1 thaùng 4. 1994.Thoâng tin cuûa UNDP. Britain: Elsevier Science Ltd. Thaùng 11.L. Quaûn lyù Moâi tröôøng 17. 27. Muøa thu. 35. Baùo caùo veà cuoäc hoïp ñaàu tieân cuûa maïng löôùi ñöïôïc toå chöùc taïi Maastricht. 73. Baùo caùo cuûa Uyû ban Löïa choïn veà Moâi tröôøng. Caùc Chieán löôïc vaø Quy hoaïch Phaùt trieån Beàn vöõng Quoác gia . 37. töø 27--28 thaùng 4. (1994) Saùch Höôùng daãn veà Quaûn lyù Moâi tröôøng. Quy hoaïch Moâi tröôøng. OECD uûy ban Trôï giuùp Phaùt trieån. (1993). trang 4--7.S. UK: Longman Group UK Ltd. 36. 5. (1992) Quaûn lyù Chieán löôïc cho vieäc Ra Quyeát ñònh. J. Khoa hoïc Heä Sinh thaùi vaø tieáp caän Heä Sinh thaùi.23. trang. Phieân hoïp thöù 12. OECD Uyû ban Trôï giuùp Phaùt trieån. 28 . 38. trang. trang. 7. 2. Rosenbaum (1973) Caùc Ñöôøng loái cuûa Quan taâm Moâi tröôøng.

(1995) Quaûn lyù Chieán löôïc vaø Chính saùch Thöông maïi. R. trang. (1994) Saùch Höôùng daãn Quaûn lyù Moâi tröôøng. J. 4. Faludi. London: Pitman Publishing. 127--53. 41. A. Khoa hoïc Chính saùch 4. Westview.B. D. (1987) Moät Quan ñieåm Quyeát ñònh Taäp trung veà Quy hoaïch Moâi tröôøng.. Thoâng tin cuûa UNDP. Baldwin. 42. 31. (1986) Ñaùnh giaù Quy hoaïch Moâi tröôøng: Ñaùnh giaù caùc Laï choïn u tieân cuûa Moâi tröôøng. A. 5. p. Haø lan: IOS Press. OECD/DAC Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. 44. Xaõ hoäi. Wheelen. 29 . Addison Wesley. R. A. Kinh teá vaø Chính trò. Mintzberg (1994) Söï Taêng vaø Giaûm cuûa Quy hoaïch Chieán löôïc Hemel Hempstead: Prentice Hall International Ltd.v. McAllister. vaø Gouldson. (1993) Quaûn lyù Moâi tröôøng vaø Chieán löôïc Thöông maïi. Inc.O. W.R. (1973) "Neáu Quy hoaïch laø moïi thöù. trang. 40. Stohr. 45. Cambridge: The MIT Press. trang. vaø Hunger. (1981) Phaùt trieån töø treân xuoáng hoaëc töø döôùi leân? Bieän chöùng Quy hoaïch Vuøng taïi caùc nöôùc Ñang Phaùt trieån. J. S.. 2. 193. 43. Oxford: Pergamon Press. Welford.39. 114. Co. John Wiley vaø Sons Ltd. Boulder. Westman. (1989) Quy hoaïch Thoâng minh. Saùch ñoïc gôïi yù 1. töø 27-28 thaùng 4. Ryding. 3. vaø Taylor. (1985) Quaûn lyù vaø Quy hoaïch Moâi tröôøng.F. T. coù theå noù khoâng laø caùi gì".1995. UNDP (1995) Caùc Chieán löôïc vaø Quy hoaïch Phaùt trieån Beàn vöõng Quoác gia. Wyatt. 3. trang. Wildavsky. (1978) Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Sinh thaùi vaø Quy hoaïch Moâi tröôøng John Wiley & Sons. London: Unwin Hyman. D. W.M.H. 283.

Do vaäy. vieäc xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng khi thöïc hieän keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø ñieàu caàn thieát. kinh teá. chieán löôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020. Quy hoaïch moâi tröôøng khoâng phaûi laø quy hoaïch ñoäc laäp vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá hay quy hoaïch phaùt trieån ngaønh bôûi vì quy hoaïch moâi tröôøng lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khaùc nhau: töï nhieân. ôû Vieät Nam. xaõ hoäi. Quy hoaïch moâi tröôøng laø söï coá gaéng nhaèm laøm cho caân . kinh teá. döï thaûo chieán löôïc moâi tröôøng. Söï caàn thieát phaûi khoâi phuïc laïi moái quan heä toân troïng vaø phuï thuoäc laãn nhau giöõa con ngöôøi vaø thieân nhieân ñoøi hoûi phaûi coù caùc bieän phaùp maïnh meõ veà quaûn lyù moâi tröôøng. theå cheá.. kyõ thuaät nhö luaät BVMT..30 CHƯƠNG 2 MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ QUY HOAÏCH MOÂI TRÖÔØNG ÔÛ VIEÄT NAM Toùm taét Ñeå ñaït muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. chieán löôïc baûo toàn quoác gia. Ñeå ñaït muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. Caùc ñeà aùn PTKT-XH. keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc. Môû ñaàu Trong quaù trình coâng nghieäp hoaù. luaät nöôùc. theå cheá. vieäc xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng khi thöïc hieän keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø ñieàu caàn thieát. caùc baùo caùo ÑTM. Quy hoaïch moâi tröôøng khoâng phaûi laø quy hoaïch ñoäc laäp vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá hay quy hoaïch phaùt trieån ngaønh bôûi vì quy hoaïch moâi tröôøng lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khaùc nhau: töï nhieân. baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng. xaõ hoäi. caùc coâng trình nghieân cöùu lieân quan ñeán moâi tröôøng cuõng ñaõ ít nhieàu ñeà caäp vaø xem xeùt ñeán quy hoaïch moâi tröôøng.. Caùc caáp vaø möùc tieán haønh quy hoaïch moâi tröôøng ôû Vieät nam cuõng ñaõ ñöôïc tieán haønh nhö: Keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. Quy hoaïch moâi tröôøng laø söï coá gaéng nhaèm laøm cho caân baèng haøi hoaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån maø con ngöôøi vì lôïi ích cuûa mình ñaõ aùp ñaët quaù möùc leân moâi tröôøng xung quanh. Quy hoaïch Moâi tröôøng laø coâng cuï höõu hieäu ñeå quaûn lyù moâi tröôøng coù hieäu quaû. chính saùch. maëc duø ñaây laø vaán ñeà môùi song hieän ñang ñöôïc quan taâm ôû nhieàu quoác gia trong ñoù coù Vieät Nam. lónh vöïc naøy ñaõ ñöôïc ñeà caäp thoâng qua caùc vaên baûn phaùp lyù. chính saùch. luaät söû duïng ñaát ñai. keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng.. gaây ra nhöõng taùc ñoäng xaáu nghieâm troïng nhieàu khi khoâng theå khaéc phuïc noåi. khoâng nhöõng chæ coù taøi nguyeân moâi tröôøng bò khai thaùc lieân tuïc maø ngay chính baûn thaân moâi tröôøng laïi trôû thaønh nôi chöùa ñöïng chaát thaûi.

naêm 1998. döï baùo vaø ñaùnh giaù aûnh höôûng cuûa söï phaùt trieån vuøng hoaëc caùc coâng trình ñoái vôùi moâi tröôøng. chöông trình thöïc thi. noù laø muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng vaø laø cô sôû cuûa thi coâng coâng trình. coøn coù raát nhieàu vaán ñeà. Cô sôû cuûa Quy hoaïch moâi tröôøng (QHMT) vôùi vieäc Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng (ÑTM) caùc ñeà aùn vaø caùc chính saùch phaùt trieån 1. tieâu cöïc cuûa döï aùn. cho ñeán nay ñaõ coù moät soá coâng trình nghieân cöùu veà Quy hoaïch Moâi tröôøng. chöông trình phaùt trieån kinh teá . Quy hoaïch Moâi tröôøng laø lónh vöïc raát môùi khoâng nhöõng ôû trong nöôùc maø ngay caû ôû nöôùc ngoaøi vaø do ñoù. 1. tìm ra caùc nguoàn gaây oâ nhieãm moâi tröôøng chuû yeáu. vaên hoaù xaõ hoäi vaø söùc khoeû coäng ñoàng. noäi dung vaø phöông phaùp nghieân cöùu. Nhieàu nöôùc trong khu vöïc Ñoâng Nam aù cuõng ñaõ tieán haønh Quy hoaïch Moâi törôøng cho caùc döï aùn phaùt trieån kinh teá vuøng nhö: Trung quoác. söï sai khaùc veà chaát löôïng moâi tröôøng cuûa caùc vuøng khaùc nhau.1. beân caïnh moät soá hoaït ñoäng mang tính quy hoaïch moâi tröôøng ñaõ ñöôïc thöïc hieän loàng gheùp trong nhieàu nghieân cöùu. Tuy nhieân. Trong nöôùc. Maëc duø hình thaønh muoän song trong nhöõng naêm gaàn ñaây. Tuy nhieân. Muïc ñích cuûa ÑTM: Phaân tích vaø ñaùnh giaù hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc. 1999 Cuïc Moâi tröôøng. xaùc ñònh caùc loaïi möùc ñoä nghieâm troïng cuûa caùc loaïi moâi tröôøng. quan nieäm vaø yù kieán khaùc nhau veà phöông phaùp luaän. 31 . Trong thôøi gian qua. keát quaû nghieân cöùu naøy chæ laø böôùc ñaàu caàn ñöôïc tieáp tuïc nghieân cöùu. ÑTM coøn phaùt hieän caùc vaán ñeà chuû yeáu. Xaây döïng caùc bieän phaùp giaûm thieåu nhöõng taùc ñoäng xaáu. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng giuùp cho vieäc ra quyeát ñònh cho hay khoâng cho döï aùn. phöông phaùp nghieân cöùu vaø döï thaûo höôùng daãn Quy hoaïch Moâi tröôøng vuøng . cuõng coù yù kieán cho raèng Quy hoaïch Moâi tröôøng coù theå ñöôïc thöïc hieän moät caùch rieâng bieät vaø caàn ñöôïc xaây döïng törôùc nhaèm ñònh höôùng cho caùc hoaït ñoäng phaùt trieån. moät soá taøi lieäu. cung caáp nhöõng caên cöù cho coâng taùc quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng.. hoaøn thieän laøm cô sôû cho vieäc ña Quy hoaïch Moâi tröôøng vaøo coâng taùc quaûn lyù moâi tröôøng ôû Vieät nam. hoaït ñoäng veà Quy hoaïch Moâi tröôøng ñaõ coù nhöõng böôùc phaùt trieån môùi. nghieân cöùu môùi chæ ñeà caäp tôùi nhöõng khía caïnh khaùc nhau veà Quy hoaïch Moâi tröôøng vaø thaáy söï caàn thieát phaûi nhaát theå hoaù Quy hoaïch Moâi tröôøng vôùi Quy hoaïch Phaùt trieån Kinh teá. boä Khoa hoïc vaø Coâng ngheä Moâi tröôøng ñaõ böôùc ñaàu tieán haønh xaây döïng phöông phaùp luaän.xaõ hoäi ñeán taøi nguyeân vaø moâi tröôøng. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi törôøng laø ñaùnh giaù nhöõng taùc ñoäng tích cöïc.baèng haøi hoaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån maø con ngöôøi vì lôïi ích cuûa mình ñaõ aùp ñaët quaù möùc leân moâi tröôøng xung quanh.

Muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng phaûi phuø hôïp vôùi muïc tieâu chung cuûa quoác gia. hình thaønh daïng ÑTM ôû möùc cao hôn: ÑTM xaây döïng chính saùch quy hoaïch vaø chöông trình phaùt trieån daøi haïn (ÑTM chieán löôïc). Nhöõng hình thöùc phoå bieán nhaát veà ñaùnh giaù chieán löôïc laø nhöõng hình thöùc ñaõ coù caân nhaéc veà moâi tröôøng trong vieäc : Hình thaønh caùc chính saùch ôû caáp cao veà kinh teá vaø xaõ hoäi (ñaùnh giaù chính saùch). Ñaây laø moät caùch tieáp caän veà quy hoaïch phaùt trieån kinh teá vuøng ñaõ ñöôïc caûi bieân. Quy hoaïch moâi tröôøng Muïc ñích cuûa QHMT: Ñieàu hoaø moái quan heä giöõa phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi vaø moâi tröôøng taøi nguyeân. ÑTM vuøng ñöôïc hieåu ñoàng nghiaõ vôùi Quy hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi moâi tröôøng vuøng. quy hoaïch phaùt trieån vuøng (ñaùnh giaù vuøng). cuûa ñòa phöông veà phaùt trieån beàn vöõng. tuy nhieân hieäu quaû baûo veä tính beàn vöõng cuûa moâi tröôøng cha cao. thieát laäp caùc chieán löôïc ngaønh (ñaùnh giaù ngaønh). Phöông phaùp vaø caùc hoaït ñoäng trieån khai quy hoaïch moâi tröôøng phaûi döïa vaøo luaät phaùp.2. Beân caïnh quy hoaïch moâi tröôøng caáp döï aùn coøn caùc daïng quy hoaïch moâi tröôøng ôû caáp cao hôn. Theo Ngaân haøng chaâu aù. Phaùt trieån kinh teá ñoàng thôøi phaûi caûi thieän moâi tröôøng vaø trong caûi thieän moâi tröôøng phaûi thuùc ñaåy kinh teá phaùt trieån. Tö töôûng chæ ñaïo: Vöôn tôùi söï phaùt trieån haøi hoaø giöõa kinh teá xaõ hoäi vaø taøi nguyeân moâi tröôøng. quy ñònh veà baûo veä moâi törôøng. Loaïi ñieàu hoaø naøy coù 2 maët: Ñaûm baûo cho vieäc phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi khoâng vöôït quaù khaû naêng chòu ñöïng cuûa moâi tröôøng taøi nguyeân.Caáp döï aùn (Hình 1). Quy hoaïch moâi tröôøng laø moät coâng cuï quan troïng vaø coù quan heä khaêng khít vôùi caùc coâng cuï khaùc trong heä thoáng quaûn lyù Nhaø nöôùc veà baûo veä moâi tröôøng. Beân caïnh loaïi ÑTM phoå caäp thöïc hieän ñoái vôùi caùc döï aùn. ÑTM ôû möùc döï aùn ñaõ ña laïi nhöõng hieäu quaû nhaát ñònh ngaên chaën ñöôïc söï suy thoaùi moâi tröôøng. Keá hoaïch toång hôïp bao goàm 3 keá hoaïch caân baèng nhau: • • • 32 Keá hoaïch phaùt trieån kinh teá Keá hoaïch quaûn lyù taøi nguyeân thieân nhieân Keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng Kinh nghieäm theá giôùi cho thaáy vieäc öùng duïng caùc nguyeân taéc ÑTM vaøo quy hoaïch vuøng coù nhieàu öu ñieåm: Naâng cao hieäu quaû vaø hieäu suaát cuûa quaù trình . Quaù trình 2 giai ñoaïn ñöôïc xaây döïng: Xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån moâi tröôøng vuøng vaø tieáp theo laø soaïn thaûo moät keá hoaïch toång hôïp phaùt trieån kinh teá moâi tuöôøng vuøng. laøm cho söï phaùt trieån cuûa taøi nguyeân moâi tröôøng coù theå thích öùng vôùi söï phaùt trieån cuûa kinh teá xaõ hoäi. trong ñoù moái quan taâm veà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc gaén keát vaøo tieán trình quy hoaïch ngay töø ñaàu. Baûn thaân ÑTM laø moät caáp cuûa quy hoaïch moâi tröôøng .1. thuùc ñaåy söï phaùt trieån beàn vöõng cuûa söùc saûn xuaát xaõ hoäi vaø söû duïng laâu beàn taøi nguyeân moâi tröôøng. baûo veä söùc khoeû cuûa nhaân daân.

veà thöïc chaát ñaõ coù yeâu caàu veà ÑTMPTV. chieán löôïc Chính saùch moâi tröôøng phaùt trieån beàn vöõng laø coâng cuï ñeå chæ ñaïo toaøn boä hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng. chính saùch caûi caùch doanh nghieäp nhaø nöôùc (1990) .1. ôû Vieät Nam nghieân cöùu veà chính saùch lieân quan ñeán nhöõng khía caïnh theå cheá cuûa coâng taùc laäp keá hoaïch phaùt trieån vaø ñaëc bieät laø vieäc gaén keát . caùc chính saùch phaùt trieån kinh teá vaø taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa chuùng ñaõ ñöôïc ñeà caäp tôùi trong nhieàu lónh vöïc. Cho ñeán nay. Khi so saùnh caùc kòch baûn phaùt trieån theo quy hoaïch vaø keá hoaïch. theo nghò ñònh 175/CP. Chính saùch xaùc ñònh muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng. do ñoù seõ phoái hôïp toát hôn giöõa caùc chính saùch coù lieân quan. 2. Ñoái vôùi luaät phaùp ôû Vieät Nam. ví duï: • 33 • Lónh vöïc naêng löôïng: Chính saùch ñaàu tö (1994). chính saùch thöông maïi trong laâm nghieäp (1989-1993). ôû Vieät Nam. phaùt trieån beàn vöõng treân moät phaïm vi laõnh thoå lôùn. Sau ñaây laø moät soá loaïi coâng cuï chính: 2. Chính saùch cuï theå hoaù chieán löôïc ôû moät möùc ñoä nhaát ñònh.. Lónh vöïc laâm nghieäp: Chính saùch quaûn lyù vaø baûo veä röøng (1990). chieán löôïc xem xeùt moái quan heä giöõa caùc muïc tieâu do chính saùch xaùc ñònh vaø nguoàn löïc coù theå coù ñeå thöïc hieän caùc muïc tieâu naøy.quaûn lyù moâi tröôøng vaø ngöôïc laïi. quy hoaïch ñoâ thò. taøi nguyeân thieân nhieân vaø chaát löôïng moâi tröôøng. Nhö vaäy. caûi tieán vieäc baûo veä vaø quaûn lyù daøi haïn veà moâi tröôøng. phaùt trieån beàn vöõng vaø caùc ñònh höôùng lôùn ñeå thöïc hieän muïc tieâu. keá hoaïch phaùt trieån ngaønh. qua ñoù giuùp chính quyeàn ñòa phöông trong vieäc quy hoaïch daøi haïn moät vuøng. chính saùch coâng ngheä trong ngaønh naêng löôïng (1991). Chính saùch phaûi hôïp lyù döïa treân cô sôû vöõng chaéc veà khoa hoïc vaø thöïc tieãn. Moät soá loaïi coâng cuï chính quaûn lyù ñaùnh giaù moâi tröôøng cuûa caùc chöông trình vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá Nhaø nöôùc thöïc hieän nhieäm vuï baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng baèng caùc coâng cuï quaûn lyù moâi tröôøng. Coâng cuï veà chính saùch. ÑTMPTV seõ thuùc ñaåy söï hôïp taùc giöõa caùc cô quan then choát phuï traùch veà quy hoaïch phaùt trieån kinh teá vôùi nhöõng cô quan chòu traùch nhieäm veà baûo veä moâi tröôøng. ÑTMPTV seõ thuùc ñaåy vieäc xem xeùt vaø phaân tích toaøn dieän hôn caùc löïa choïn ñaàu tö thay vì vieäc chæ tieán haønh chuùng. chính saùch giao ñaát giao röøng (1994). chính saùch giaù trong ngaønh naêng löôïng (1996). chöông II ñaõ coù quy ñònh veà ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi caùc quy hoaïch.. trong moät khoaûng thôøi gian daøi.

vì vaäy chæ coù theå thöïc hieän toát khi ñöôïc keá hoaïch hoaù. Coâng cuï veà luaät phaùp. . cheá ñònh. 2. 2. quy ñònh. Nhöõng nghieân cöùu tröôùc ñaây chuû yeáu taäp trung vaøo khía caïnh quaûn lyù trong boái caûnh moät neàn kinh teá taäp trung vaø haàu nhö chöa hình thaønh vieäc quan taâm ñeán moâi tröôøng trong caùc quyeát ñònh ñaàu tö.Vaên baûn phaùp cheá döôùi luaät nhaèm cuï theå hoaù caùc noäi dung trong luaät Cheá ñònh . Hình 1: Söï khaùc bieät giöõa 2 thuaät ngöõ quy hoaïch vaø keá hoaïch Baûo veä moâi tröôøng ñöôïc thöïc hieän treân quy moâ laõnh thoå lôùn. tieâu chuaån Trong heä thoáng luaät baûo veä moâi tröôøng cuûa moät quoác gia thöôøng bao goàm: • • • 34 Luaät chung veà baûo veä moâi tröôøng vaø caùc luaät veà söû duïng töøng daïng taøi nguyeân thieân nhieân. thôøi gian daøi quan heä ñeán moïi ngaønh. caùc muïc tieâu phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ñöôïc xem xeùt moät caùch toång hôïp cuøng vôùi caùc muïc tieâu cuï theå veà moâi tröôøng nhaèm ñaûm baûo khaû naêng thöïc teá cho vieäc phaùt trieån beàn vöõng. toå chöùc. Trong coâng cuï keá hoaïch hoaù thôøng bao goàm caùc quy ñònh xem xeùt ñeán caùc vaán ñeà taøi nguyeân moâi tröôøng moät caùch khaùi quaùt. Coâng cuï keá hoaïch hoaù Maëc duø 2 thuaät ngöõ keá hoaïch vaø quy hoaïch ñeàu dòch chung töø tieáng Anh laø planning (plan) song trong tieáng vieät coù söï khaùc bieät khi söû duïng 2 thuaät ngöõ naøy (hình 1).2. daøi haïn.caùc xem xeùt veà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch laäp chính saùch vaø keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø raát môùi. Trong keá hoaïch moâi tröôøng. Quy ñònh .3. baûo veä chaát löôïng moâi tröôøng. Keá hoaïch phaûi ñaûm baûo söï ñoàng boä. moïi ngöôøi trong xaõ hoäi. moái quan heä giöõa caùc hoaït ñoäng vaø thôøi gian bieåu cuûa caùc hoaït ñoäng ñoù. quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng phaùt trieån beàn vöõng. caân ñoái giöõa muïc tieâu vaø nguoàn löïc.Caùc quy ñònh veà cheá ñoä. Caùc noäi dung chính cuûa keá hoaïch baûo veä moâi tröôøng: • Xaùc ñònh vaán ñeà vaø xeáp haïng öu tieân.

3. toå chöùc thöïc hieân.• • • Xaây döïng chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng khu vöïc. 35 Coâng cuï keá hoaïch hoaù ñöôïc gaén chaët vôùi heä thoáng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi. Trong lónh vöïc moâi tröôøng. Tuy vaäy. quy hoaïch phaùt trieån caùc tænh. Heä thoáng keá hoaïch naøy ñöôïc phaân theo caùc caáp quaûn lyù haønh chính nhaø nöôùc trung ông vaø ñòa phöông. Trong phaïm vi caùc tænh. thaønh phoá vaø caû nöôùc coâng taùc keá hoaïch hoaù moâi tröôøng ñaõ ñöôïc chuù yù. du lòch.1. Xaây döïng keá hoaïch haønh ñoäng. Keá hoaïch phaùt trieån caùc ngaønh kinh teá xaõ hoäi Caáp ñòa phöông: • • Keá hoaïch phaùt trieån caùc vuøng laõnh thoå Keá hoaïch phaùt trieån ñòa phöông (Tænh. thaønh phoá vaø quy hoaïch caùc vuøng kinh teá. Theå cheá hoaù vieäc thi haønh chieán löôïc vaø keá hoaïch hoaù haønh ñoäng. Keá hoaïch trung haïn (5 naêm) laø loaïi keá hoaïch ñònh höôùng laøm tieàn ñeà cho vieäc xaây döïng vaø thoâng qua caùc keá hoaïch haøng naêm. Nhöõng xu höôùng ñoåi môùi trong keá hoaïch hoaù phaùt trieån quoác gia ôû Vieät Nam • • Chuyeån töø keá hoaïch hoaù phaân boå caùc nguoàn löïc phaùt trieån trong 2 thaønh phaàn kinh teá cô baûn (quoác doanh vaø taäp theå) sang cô cheá keá hoaïch hoaù khai thaùc caùc nguoàn löïc phaùt trieån vaø ñònh höôùng söû duïng chuùng cho moïi thaønh phaàn kinh teá moät caùch hôïp lyù. xaõ hoäi vaø moâi triôøng cuûa phaùt trieån. Ngoaøi ra caùc quy hoaïch phaùt trieån daøi haïn cho caùc ngaønh nh naêng löôïng. nhaát laø trong caùc quy hoaïch döôùi daïng caùc chuyeân ñeà rieâng. giao thoâng vaän taûi. 2. böu chính vieãn thoâng. keá hoaïch . trong ñoù ñeà caäp caùc khía caïnh kinh teá. huyeän vaø xaõ) Phaân theo thôøi gian: • • • Keá hoaïch daøi haïn (10-15 naêm): Vieät Nam ñaõ xaây döïng chieán löôïc 10 naêm veà oån ñònh kinh teá xaõ hoäi. Keá hoaïch ngaén haïn (1 naêm): Keá hoaïch haøng naêm ñöôïc xaây döïng aên khôùp vôùi muïc tieâu vaø nhieäm vuï cuûa keá hoaïch 5 naêm vaø ñöôïc giao vaøo cuoái naêm tröôùc. trong ñoù: Caáp trung öông: • • Keá hoaïch phaùt trieån toång theå kinh teá xaõ hoäi cuûa quoác gia. coâng taùc keá hoaïch hoaù ngaøy caøng ñöôïc chuù yù hôn ñeán ÑTM nhaát laø trong phaïm vi döï aùn.

lieân ngaønh vaø lieân vuøng. Naêm 1998. chuù yù ñeán caùc taùc ñoäng nhieàu chieàu. maëc duø khi cha coù phöông phaùp luaän veà Quy hoaïch moâi tröôøng. 36 Beân caïnh caùc loaïi coâng cuï chính neâu treân. Chuyeån töø phöông thöùc caân ñoái keá hoaïch theo nguoàn vieän trôï beân ngoaøi sang heä thoáng caân ñoái toång theå caùc nguoàn löïc trong ñoù nguoàn löïc beân trong coù yù nghóa quan troïng. Chuyeån töø cô cheá keá hoaïch hoaù mang tính kheùp kín trong töøng ngaønh. lieân vuøng caû beân trong vaø beân ngoaøi theo höôùng hieäu quaû hoaù caùc hoaït ñoäng kinh teá xaõ hoäi. Coâng cuï veà phöông phaùp luaän Phöông phaùp luaän laø cô sôû lyù luaän cho caùc phöông phaùp thöïc hieän cuï theå. treân toaøn lu vöïc soâng vaø töø ñoù xaùc ñònh caùc dieän tích röøng ñaàu nguoàn caàn phaûi baûo veä. ñaõ ñaùnh giaù moät caùch toång hôïp caùc taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa vieäc khai thaùc röøng ñeán moâi tröôøng ñaát nöôùc. Caùc nhaø khoa hoïc cuûa nhieàu ngaønh ñaõ phoái hôïp nghieân cöùu treân nhieàu lónh vöïc.ví duï: Quy hoaïch xaây döïng caùc vôøn quoác gia. Quan ñieåm hieäu quaû cuõng ñoøi hoûi phaûi tính toaùn hieäu quaû tröïc tieáp vaø giaùn tieáp. phaùp luaät vaø moät soá chæ tieâu vó moâ vaø mang tính phaùp leänh nhö lôïi nhuaän noäp ngaân saùch nhaø nöôùc vaø thueá.4. Chuyeån töø keá hoaïch hoaù taäp trung theo phöông thöùc "giao-nhaän" vôùi heä thoáng nhieàu chæ tieâu phaùp leänh nhaø nöôùc sang cô cheá keá hoaïch hoaù giaùn tieáp mang tính ñònh höôùng vôùi heä thoáng cô cheá chính saùch khuyeán khích. töøng vuøng laõnh thoå sang cô cheá keá hoaïch hoaù caùc khaû naêng phaùt trieån lieân ngaønh. . Taïi taát caû caùc vôøn quoác gia. Quy hoaïch caùc röøng ñaàu nguoàn. Ñoái vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng. moät trong nhöõng coâng vieäc ban ñaàu caàn thöïc hieän laø soaïn thaûo. Trong thöïc teá. vaán ñeà ñöôïc u tieân haøng ñaàu laø baûo veä caûnh quan thieân nhieân vaø heä sinh thaùi. Ñeå coù neàn taûng toát tieán haønh quy hoaïch moâi tröôøng. ban haønh phöông phaùp luaän. Nh vaäy. Ñieàu naøy cho pheùp caùc nhaø keá hoaïch ñònh keá hoaïch ñi vaøo caùc vaán ñeà mang tính chaát ñònh tính hôn laø ñònh löôïng. song moät phaàn noäi dung coâng vieäc quy hoaïch moâi tröôøng coù theå noùi ñaõ ñöôïc thöïc hieän taïi Vieät Nam vaøo thaäp nieân 60 cuûa theá kyû. nhöõng tính toaùn chi phí lôïi ích ñoøi hoûi coù söï nhìn nhaän treân taàm daøi haïn vaø tính xaõ hoäi. hieäu quaû tröôùc maét vaø laâu daøi. baûn chaát quy hoaïch röøng ñaàu nguoàn ñaõ coù moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi tröôøng. ñoái vôùi quy hoaïch moâi tröôøng coøn coù moät soá loaïi quy hoaïch mang tính ñaëc trng khaùc nhö: 2.• • • moâi tröôøng chöa ñöôïc ñöa vaøo nhö moät boä phaän caáu thaønh trong caùc keá hoaïch nhaát laø keá hoaïch ngaén haïn. Cuïc Moâi tröôøng ñaõ coù keá hoaïch xaây döïng caùc vaên baûn veà quy hoaïch moâi tröôøng trong ñoù coù phöông phaùp luaän veà quy hoaïch moâi tröôøng. söû duïng coù hieäu quaû cao nhaát caùc nguoàn löïc trong vaø ngoaøi nöôùc.

6. Haïch toaùn moâi tröôøng ña ra caàn ñöôïc xem xeùt trong quaù trình quyeát ñònh caùc muïc tieâu vaø chông trình phaùt trieån cuûa quoác gia. quoác gia. nhöõng khoù khaên thôøng gaëp phaûi laø quyeàn lôïi ñöôïc hôûng veà moâi tröôøng cuûa caùc coäng ñoàng khaùc nhau cuûa nhöõng ngöôøi gaây oâ nhieãm vaø ngöôøi phaûi gaùnh chòu oâ nhieãm. xöû lyù. Vì tính chaát vieäc baûo veä moâi tröôøng laø moät loaïi hình hoaït ñoäng cuûa chính phuû neân ñaàu t baûo veä moâi tröôøng ñöôïc xeáp trong keá hoaïch phaùt trieån kinh teá . döõ lieäu Coâng cuï naøy bao goàm heä thoáng quan traéc. 2.37 2. Caùc khoaûn thu trong quaù trình thöïc hieän baûo veä moâi tröôøng nh thueá taøi nguyeân. hoaëc caùc toå chöùc phi chính phuû). laäp ñeà công) phaûi tính ñeán ñaàu vaøo cuûa caùc nguoàn taøi chính (quyõ). caùc khoaûn vay ngaân haøng. ngöôøi daân bò aûnh hôûng oâ nhieãm moâi tröôøng neân toàn taïi tình traïng ngöôøi coâng nhaân laøm vieäc trong caùc nhaø maùy ñöôïc hôûng lôïi ích töø vieäc baùn saûn phaåm vaø boài dôõng nguy haïi trong khi ñoù coäng ñoàng soáng xung quanh nhaø maùy phaûi gaùnh chòu oâ nhieãm moâi tröôøng. töø caùc quyõ daønh rieâng cho baûo veä moâi tröôøng coù tính chaát coå phaàn hoùa. lu tröõ vaø cung caáp t lieäu veà taøi nguyeân moâi tröôøng. tính toaùn nhaèm xaùc ñònh ñònh löôïng vôùi ñoä chính xaùc nhaát ñònh veà söï gia taêng hoaëc söï suy thoaùi döï tröõ taøi nguyeân thieân nhieân cuûa moät quoác gia. cuûa caùc döï aùn phaùt trieån. . ngay töø khaâu ñaàu tieân (chuaån bò. Ví duï: Khi laäp quy hoaïch moâi tröôøng.5. Cho ñeán nay.. Söï thay ñoåi veà löôïng vaø chaát cuûa taøi nguyeân thieân nhieân do caùc hoaït ñoäng phaùt trieån kinh teá . 2. chính phuû. Coâng cuï thoâng tin. Caùc coâng cuï naøy quyeát ñònh söï ñuùng ñaén vaø ñoä chính xaùc veà nhaän ñònh tình hình hieän traïng vaø döï baùo dieãn bieán taøi nguyeân moâi tröôøng vaø cuûa caùc coâng cuï khaùc. moät ñòa phöông. tieàn phaït caùc vi phaïm caùc luaät. ôû Vieät Nam vì cha coù thueá moâi tröôøng vaø caùc chính saùch trôï giuùp.7. Coâng cuï kinh teá Laø coâng cuï coù tính ñaûm baûo cho vieäc thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng. Nguoàn taøi chính cho coâng taùc naøy thôøng töø : Ngaân saùch quoác gia.xaõ hoäi cuûa quoác gia vaø ñöôïc thöïc hieän bôûi caùc caáp chính quyeàn. quy ñònh veà moâi tröôøng. Nhöõng khoù khaên seõ xaûy ra khi gaén quy hoaïch moâi tröôøng vaøo quy hoaïch phaùt trieån. ño ñaïc caùc yeáu toá taøi nguyeân moâi tröôøng. Coâng cuï haïch toaùn moâi tröôøng Haïch toaùn moâi tröôøng laø söï phaân tích. nguoàn taøi trôï quoác teá (töø caùc toå chöùc.xaõ hoäi gaây neân.. heä thoáng thu thaäp. caùc nguoàn ñoùng goùp cuûa ñòa phöông.

"Caùc quy hoaïch toång theå phaùt trieån vuøng. Trong chông II cuûa nghò ñònh coù quy ñònh veà ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi caùc quy hoaïch. • • Trong ñieàu 3. Moät soá vaên baûn phaùp lyù vaø kyõ thuaät cuûa Vieät Nam lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng 3. nh vaäy veà thöïc chaát ñaõ coù yeâu caàu veà ÑTM khu vöïc (vuøng).. caùc quy hoaïch ñoâ thò. haïn cheá vaø thaùch thöùc.) Thò tröôøng (trong nöôùc vaø quoác teá) Phaân tích vaø ñaùnh giaù hieän traïng kinh teá xaõ hoäi Ñieåm xuaát phaùt: Nhòp ñoä taêng trôûng GDP. UBKHNN nay laø boä KH&ÑT ñaõ cho ra vaên baûn quy ñònh taïm thôøi cho quy hoaïch toång theå caáp tænh vôùi nhöõng noäi dung nh sau: • • • • • • • • • Phaân tích vaø ñaùnh giaù caùc nguoàn löïc. caùc lôïi theá. khuyeán khích vaø baûo veä quyeàn lôïi hôïp phaùp cuûa toå chöùc. thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông.3.. ví duï nh: 1. 3. Ñieàu 9 khoaûn 1 quy ñònh veà vieäc ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi. tænh. xuaát khaåu.. khu daân c.. tông quan giöõa ñoâ thò vaø noâng thoân Ñaàu t vaø xaây döïng cô sôû vaät chaát kyõ thuaät . xaây döïng tieàm löïc cho hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng ôû Trung ông vaø ñòa phöông. Vò trí ñòa lyù kinh teá Caùc ñaëc ñieåm töï nhieân vaø taøi nguyeân thieân nhieân Caùc nguoàn nhaân löïc (daân soá.. Naêm 1993. Nhaø nöôùc coù chính saùch ñaàu t. vieäc laøm vaø möùc soáng Chuyeån dòch cô caáu kinh teá (Ngaønh kinh teá. thaønh phaàn kinh teá." 2. quy hoaïch & keá hoaïch phaùt trieån ngaønh.. huy ñoäng ngaân saùch.. keá hoaïch phaùt trieån ngaønh. lao ñoäng.. aùp duïng tieán boä khoa hoïc coâng ngheä vaø baûo veä moâi tröôøng". Caùc vaên baûn phaùp lyù 38 Vì quy hoaïch moâi tröôøng ñuïng chaïm ñeán caùc phöông aùn phaùt trieån vaø taøi nguyeân moâi tröôøng cuûa khu vöïc neân noù lieân quan ñeán haàu heát caùc luaät hieän haønh. Luaät Baûo veä Moâi tröôøng ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø Xaõ hoäi Chuû nghóa Vieät Nam thoâng qua ngaøy 27 thaùng 11 naêm 1993 vaø ñöôïc Chuû tòch nöôùc kyù saéc leänh ban haønh ngaøy 10 thaùng 1 naêm 1994.. laäp quy hoaïch baûo veä moâi tröôøng. Nghò ñònh 175/CP cuûa Chính phuû ra ngaøy 18 thaùng 10 naêm 1994 veà höôùng daãn thi haønh luaät baûo veä moâi tröôøng. caù nhaân trong vaø ngoaøi nöôùc ñaàu t döôùi nhieàu hình thöùc. quy hoaïch ñoâ thò. chông I cuûa Luaät coù quy ñònh "Nhaø nöôùc thoáng nhaát quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng trong phaïm vi caû nöôùc.1..

Luaät taøi nguyeân nöôùc ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø Xaõ hoäi Chuû nghóa Vieät Nam khoaù X kyø hoïp thöù 3 thoâng qua ngaøy 20 thaùng 5 naêm 1998. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai trong ñòa phöông mình. ñieàu 11 cuûa luaät ñaát coøn coù quy ñònh roõ veà vieäc laäp quy hoaïch vaø keá hoaïch nh sau: Hoäi ñoàng boä trôûng laäp quy hoaïch. Luaät Khoaùng saûn ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam khoaù IX thoâng qua ngaøy 20 thaùng 3 naêm 1996 vaø Chuû tòch nöôùc kyù saéc leänh coâng boá ban haønh soá 472-CTN ngaøy 3 thaùng 4 naêm 1996. caùc caáp quaûn lyù nhaø nöôùc coù traùch nhieäm toå chöùc vaø quaûn lyù vieäc söû duïng ñaát trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa mình coøn coù caùc ñieàu khoaûn lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng nh: • • • • • • Vieäc quaûn lyù nhaø nöôùc ñoái vôùi ñaát ñai bao goàm: Quy hoaïch vaø keá hoaïch hoaù vieäc söû duïng ñaát ñai. ñaát laâm nghieäp. thoå nhôõng.. hieän traïng söû duïng ñaát. ñaát khu daân c.• • • • • • • • • • • • • • • • • Hieän traïng phaân boá ngaønh Hieän traïng phaùt trieån laõnh thoå Luaän chöùng phöông höùông phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi Xaùc ñònh muïc tieâu toång quaùt Muïc tieâu ñònh löôïng cho caùc thôøi kyø keá hoaïch cuûa quy hoaïch Chuyeån ñoåi caùc cô caáu kinh teá Caùc phöông aùn phaùt trieån ngaønh coâng noâng ng nghieäp. 39 4.. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai cuûa ngaønh mình. baûn ñoà quy hoaïch toång theå. Phaân boá theo laõnh thoå (Ñoâ thò. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai trong caû nöôùc Uyû ban nhaân daân caùc caáp laäp quy hoaïch. .. ngoaøi caùc quy ñònh cô baûn nh ñaát ñai laø sôû höõu cuûa toaøn daân. Caùc ngaønh laäp quy hoaïch. nhaø nöôùc quyeát ñònh veà vaán ñeà söû duïng ñaát. vaän taûi.. Khoaûn 1. caùc vuøng chuyeân moân hoaù) Xaây döïng. 6. ñaát chuyeân . (Ñieàu 9). hieän traïng kinh teá xaõ hoäi. 5. noâng thoân. bu ñieän. Luaät ñaát (quoác hoäi thoâng qua 29/12/1987 vaø söûa ñoåi 1993). phaùt trieån caùc döï aùn vaø coâng trình u tieân ñaàu t Caùc giaûi phaùp Taïo voán Nguoàn nhaân löïc Cô cheá chính saùch Kieán nghò vôùi treân (trung ông) Moãi baùo caùo quy hoaïch phaûi coù moät heä thoáng bieåu maãu vaø baûn ñoà Bieåu ñoà toång hôïp vaø chuyeân ngaønh Caùc baûn ñoà: Khí haäu. Ñieàu 8 quy ñònh: Ñaát ñai ñöôïc phaân thaønh caùc loaïi sau ñaây theo muïc ñích söû duïng: Ñaát noâng nghieäp.

3. Thoâng t höôùng daãn laäp vaø thaåm ñònh baùo caùo ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaàu t. Luaät baûo veä röøng (quoác hoäi thoâng qua 18/1/1991) coù caùc noäi dung sau lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng: Röøng vaø moïi loaïi ñaát coù phuû röøng. ñaát coâng nghieäp. soá 490/TT-BKHCNMT ra ngaøy 29 thaùng 4 naêm 1998.. Sau ñaây laø moät soá vaên baûn kyõ thuaät chính caàn lu taâm khi thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng: • • • • • • Quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . Caùc vaên baûn kyõ thuaät Ñeå thöïc hieän toát vieäc quy hoaïch moâi tröôøng cuûa baát kyø vuøng naøo cuõng caàn nhöõng taøi lieäu kyõ thuaät cô baûn .2. Caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng Taïi moãi quoác gia.xaõ hoäi cuûa vuøng. ñaát khu thông maïi. ñaát ñeå troàng röøng laø taøi saûn quoác gia. ñaát cha söû duïng (cuõng coù theå phaân thaønh ñaát noâng nghieäp. Caùc tieâu chuaån moâi tröôøng ban haønh theo quyeát ñònh soá 229-QÑ/TÑC ngaøy 25 thaùng 3 naêm 1995 cuûa Boä trôûng Boä Khoa hoïc. 10.kyõ thuaät cuûa caùc phöông aùn phaùt trieån trong vuøng Caùc baùo caùo ÑTM cuûa caùc döï aùn phaùt trieån trong vuøng Caùc taøi lieäu moâi tröôøng neàn cuûa vuøng (ñòa hình. ñaát khu baûo veä) 40 7. 8. Caáp quy hoaïch moâi tröôøng Caùc caáp quy hoaïch ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån cho thaáy caùc caùch tieáp caän khaùc nhau ñeå ña caùc nhu caàu moâi tröôøng vaøo quy hoaïch. 9.kyõ thuaät. 4. ñaát hoang hoaù. Hình 2 theå hieän sô ñoà theå hieän moái quan heä giöõa caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng vaø nhieäm vuï chuû yeáu cuûa caùc caáp. ñaát khu daân c. töï nhieân. bao goàm caû chieán löôïc phaùt trieån ngaén haïn vaø daøi haïn Quy hoaïch söû duïng ñaát Keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vuøng Caùc luaän chöùng kinh teá .duøng. ñòa phöông coù theå vaän duïng ñieàu kieän thöïc tieãn vaø cuï theå cuûa mình ñeå phaân caáp vaø loaïi quy hoaïch moâi tröôøng sao cho phuø hôïp vaø ñaûm baûo söï haøi hoaø giöõa moâi tröôøng vaø phaùt trieån. ngaøy 10 thaùng 9 naêm 1993 cuûa Boä Khoa hoïc. .. Trong ñieàu 9 cuûa luaät coù quy ñònh caùc UBND caùc caáp quaûn lyù röøng vaø ñaát troàng röøng theo keá hoaïch vaø quy hoaïch cuûa nhaø nöôùc. ñòa lyù. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng. khu vöïc.. Höôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi döï aùn phaùt trieån kinh teá . soá 1486/MTg.) vaø caùc taøi lieäu lieân quan caàn thieát khaùc. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng veà vieäc ban haønh tieâu chuaån Vieät Nam.

laäp chông trình. keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng. tieâu chuaån laø coâng cuï quan troïng trong quaûn lyù moâi tröôøng.3. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi tröôøng phaûi gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. Luaät. nh theá quy hoaïch moâi tröôøng môùi toàn taïi vaø ñaït ñöôïc muïc tieâu ñeà ra.2. moät thò xaõ. Caùc hoaït ñoäng trong quy hoaïch moâi tröôøng phaûi ñaûm baûo tính phaùp lyù. nhieàu huyeän) hay coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän.xaõ hoäi vôùi luaät baûo veä moâi tröôøng vaø caùc luaät veà söû duïng hôïp lyù töøng daïng taøi nguyeân thieân nhieân veà chaát löôïng moâi tröôøng nhaèm phaùt trieån beàn vöõng.41 4. Caáp döï aùn Quy hoaïch moâi tröôøng caáp döï aùn coù theå laø moät vuøng nhoû hoaëc cuõng coù theå laø moät khu vöïc lôùn vaø chæ trieån khai cho moät loaïi quy hoaïch moâi tröôøng chuyeân ngaønh. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh. moät thaønh phoá). 4. quy ñònh. Caáp quoác gia Caùc nghieân cöùu chieán löôïc quoác gia.1. cuûa khu vöïc. thuû tuïc ñöôïc ADB söû duïng nöôùc ñang phaùt moâi tröôøng trieån Quy hoaïc caáp Chính saùch moâi Khaùi quaùt moât tröôøng nghieân cöùu quoác gia tröôøng ñöôïc ña vaøo chieán löôïc quoác gia/Laäp chông trình quy hoaïch quoác gia quoác gia/Keá hoaïch 3 naêm lieân tuïc caäp nhaät Quy hoaïch caáp Quy hoaïch phaùt Quy hoaïch toång hôïp phaùt trieån khu khu vöïc trieån khu vöïc vaø quy vöïc/Quy hoaïch söû duïng ñaát/Quy hoaïch ña döï aùn hoaïch ña ngaønh Quy hoaïch caáp Nghieân cöùu ngaøng Höôùng daãn moâi tröôøng vaø nghieân . Quy hoaïch moâi tröôøng ôû baát kyø caáp naøo ñeàu phaûi ñaûm baûo caùc nguyeân taéc sau ñaây: Söï phuø hôïp cuûa caáu truùc vaø boá trí cô caáu phaùt trieån kinh teá . Caùc caáp quy Nhaát theå hoaù caùc Caùc kyõ thuaät quy hoaïc moâi tröôøng hoaïch ôû caùc chính saùch. 4. Caáp khu vöïc Quy hoaïch toång theå moâi tröôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. ôû caáp naøy.

phôøng: aùp duïng ÑTM cho caùc döï aùn. Cho ñeán nay. 2 quaù trình laäp keá hoaïch veà kinh teá vaø moâi tröôøng vaãn ñang ñöôïc trieån khai theo höôùng rieâng. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng trong keá hoaïch phaùt trieån cuûa quoác gia ôû Vieät Nam Quy trình vaø phöông phaùp hieän haønh nhaèm gaén keát caùc yeáu toá moâi tröôøng vaøo quùa trình laäp keá hoaïch ôû caùc caáp: Ñeå ñaït ñöôïc söï phaùt trieån beàn vöõng. Vieät nam caàn gaén keát caùc xem xeùt veà moâi tröôøng vaøo trong quaù trình laäp keá hoaïch. Caùc phöông thöùc gaén keát 2 quy trình laäp keá hoaïch: 1.42 ngaønh caùc moái lieân keát vôùi cöùu/Chieán löôïc ngaønh caùc ngaønh khaùc Quy hoaïch caáp Kieåm ñieåm veà moâi Thuû tuïc kieåm ñieåm moâi tröôøng cho döï aùn tröôøng cuûa caùc hoaït chu kyø döï aùn bao goàm ÑGTÑMT vaø ñoäng döï aùn caùc höôùng daãn moâi tröôøng Hình 2: Caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng 5. Caáp xaõ. Caùc caáp Laäp keá hoaïch phaùt Laäp keá hoaïch Laäp keá hoaïch moâi tröôøng haønh chính trieån kinh teá söû duïng ñaát toång theå Quoác gia Caùc keá hoaïch vaø chính saùch kinh teá quoác gia Caùc quy hoaïch Tænh Caùc keá hoaïch phaùt trieån tænh Phaùt trieån vuøng Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng vaø keá hoaïch haønh Caùc keá hoaïch vaø chính saách moâi tröôøng quoác gia . Caáp quoác gia: Keát hôïp caùc chæ tieâu moâi tröôøng vôùi chæ tieâu kinh teá xaõ hoäi trong keá hoaïch phaùt trieån 2. moãi beân theo ñuoåi quy trình trong khuoân khoå rieâng ít coù trao ñoåi hoaëc gaén keát vôùi nhau (Baûng 1). Caáp tænh: Ña noäi dung cuûa baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng vaøo coâng vieäc laäp keá hoaïch 3.

xöû lyù nöôùc thaûi vaø phaân raùc ñoâ thò". ngaân haøng chaâu aù. ví duï: Caùc chông trình. Cuïc Moâi tröôøng cuõng ñaõ trieån khai nhieàu nghieân cöùu ñieån hình veà quaûn lyù moâi tröôøng (xaây döïng höôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng.. Ñaây laø moät böùc tranh toång theå veà ñaëc ñieåm moâi tröôøng cuûa toaøn quoác trong naêm vôùi caùc neùt ñaëc trng nhaát. quan traéc moâi tröôøng.. keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng Theo caùc chu kyø giai ñoaïn nhieàu chông trình vaø keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc thöïc hieän ôû nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu.. keá hoaïch naâng caáp cô sôû haï . chieán löôïc. chieán löôïc quoác gia vôùi caùc noäi dung coù lieân quan. Toång quan moâi tröôøng Trong thôøi gian gaàn ñaây. Baùo caùo ñöôïc laøm cô sôû cho caùc caáp laõnh ñaïo xem xeùt ñeå soaïn thaûo ñeà ra caùc chính saùch.). ví duï chieán löôïc ñoâ thò hoaù coù neâu: "Moâi tröôøng ñoâ thò laø moâi tröôøng toång hôïp. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng laø cô quan quaûn lyù Nhaø nöôùc veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng treân phaïm vi toaøn quoác cuøng phoái hôïp vôùi caùc cô quan t vaán veà moâi tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc ñaõ vaø ñang soaïn thaûo. vöøa thieân nhieân vöøa nhaân taïo ñaûm baûo moïi hoaït ñoäng saûn xuaát . baûo toàn caùc khu phoá coå. coâng ngheä moâi tröôøng. Nguoàn kinh phí coù theå do ñeà taøi caáp nhaø nöôùc cuõng coù theå do caùc nguoàn kinh phí khaùc hoã trôï (Ngaân haøng theá giôùi. Caùc nghieân cöùu chieán löôïc quoác gia Nhieàu chieán löôïc quoác gia vôùi caùc loaïi quy hoaïch ñeàu coù loàng gheùp moät soá noäi dung lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng.. hoaøn thieän vaø trieån khai caùc chính saùch..Caùc deà aùn phaùt ôøng) trieån xaõ/phôøng Baûng 1: Caùc phöông thöùc gaén keát quy trình quy hoaïch moâi tröôøng Cuïc Moâi tröôøng... caùc quy ñònh vaø tieâu chuaån moâi tröôøng mang tính quoác gia. thuoäc Boä Khoa hoïc... Laäp chông trình. haøng naêm Vieät nam ñeàu thöïc hieän "Baùo caùo veà hieän traïng moâi tröôøng toaøn quoác".43 ñoäng moâi tröôøng tænh Caùc quy hoaïch Huyeän Keá hoaïch trieån huyeän Toång theå ñoâ thò phaùt Quy hoaïch caùc khu coâng nghieäp Ñaùnh giaù moâi tröôøng ñoái vôùi caùc ñeà aùn Xaõ (ph. sinh thaùi ñoâ thò. Coâng taùc quaûn lyù vaø baûo veä moâi tröôøng goàm caùc lónh vöïc quy hoaïch vaø kieán truùc ñoâ thò. Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng toaøn quoác ñöôïc boä KHCNMT toùm taét vaø trình leân quoác hoäi. caûnh quan thieân nhieân ñoâ thò.).

trung du.. trong ñoù coù gaén nhieàu ñeán caùc noäi dung thuoäc lónh vöïc quy hoaïch moâi tröôøng... Nhöõng thoâng tin. nhieàu cô quan t vaán vaø nhieàu yù kieán cuûa coäng ñoàng.. Quy hoaïch toång theå Quy hoaïch toång theå laø quy hoaïch chung cho moïi ngaønh kinh teá. do ñoù daãn ñeán caùc loaïi quy hoaïch toång theå tông öùng. chöùa ñöïng nhöõng u tieân cô baûn veà moâi tröôøng Theå hieän cam keát cuûa Vieät Nam vôùi coäng ñoàng quoác teá Ñieåm yeáu: • • • Cha phaân tích aûnh hôûng cuûa chính saùch quaûn lyù kinh teá moâi tröôøng Cha xeùt ñeán aûnh hôûng cuûa cô cheá thò tröôøng Cha gaén NEPSD vôùi chieán löôïc kinh teá xaõ hoäi.xaõ hoäi khaùc nhau.taàng. ñaùnh giaù toång hôïp taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa caùc döï aùn.xaõ hoäi. Sau ñaây laø nhöõng khuyeán nghò chính: Ñieåm maïnh... ví duï nh: • • • • • 44 Quy hoaïch moâi tröôøng ñoâ thò Quy hoaïch moâi tröôøng khu coâng nghieäp Quy hoaïch moâi tröôøng noâng thoân Quy hoaïch moâi tröôøng khu du lòch Quy hoaïch moâi tröôøng danh lam thaéng caûnh. boá trí baát kyø moät ñoái tôïng naøo cuõng phaûi ñaët chuùng trong moái lieân heä vôùi caùc ñoái tôïng khaùc trong vuøng Giöõa ñoâ thò. soá lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch phaûi ñoàng boä vaø töø nhieàu nguoàn khaùc nhau. danh lam thaéng caûnh vaø noâng thoân ñoàng baèng. nhieàu ngaønh kinh teá . Keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng (NEPSD) ôû Vieät nam baét ñaàu ñöôïc hình thaønh töø naêm 1981. Ñieåm maïnh cuûa taøi lieäu naøy laø: • • • Ñaõ ñöôïc chính phuû pheâ duyeät Quaù trình xaây döïng NEPSD mang tính lieân ngaønh. möùc ñoä phaùt trieån kinh teá . khu baûo toàn Trong quy hoaïch moâi tröôøng loaïi naøy. töø nhieàu lónh vöïc. chông trình baûo veä ña daïng sinh hoïc. Nhoùm quy hoaïch moâi tröôøng phaûi bao goàm nhieàu chuyeân gia thuoäc nhieàu ngaønh khoa hoïc. Tính toång theå cuûa quy hoaïch ñoøi hoûi söï saép xeáp. ñaëc ñieåm taøi nguyeân vaø chaát löôïng moâi tröôøng. 2. khaùc nhau veà quaàn c. trong chieán löôïc chung phaùt trieån kinh teá cuûa moät laõnh thoå nhaát ñònh. Chieán löôïc baûo toàn quoác gia: . mieàn nuùi coù söï khaùc bieät nhau veà chöùc naêng. ñieåm yeáu cuûa caùc keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng ôû Vieät Nam: 1. khu coâng nghieäp. cuûa caùc cô sôû saûn xuaát naèm trong khu vöïc laø heát söùc quan troïng. khu du lòch. di tích lòch söû..

Ñieåm maïnh: • • 45 Laø ñieåm khôûi ñaàu cho chieán löôïc söû duïng laâu daøi taøi nguyeân thieân nhieân vaø baûo veä moâi tröôøng Moät soá khuyeán nghò veà phaùp lyù vaø theå cheá ñaõ ñöôïc thöïc hieän. Ñieåm yeáu: • • • • • Cha ñöôïc chính phuû thoâng qua chính thöùc Chæ coù 1 trong 4 nhieäm vuï u tieân ñöôïc thöïc hieän (ban haønh luaät baûo veä moâi tröôøng). caùc khuyeán nghò veà daân soá vaø söû duïng taøi nguyeân cha ñöôïc thöïc hieän) Nhieàu khuyeán nghò thieáu tính khaû thi vì chuùng khoâng ñöôïc thaûo luaän vôùi nhöõng boä phaän seõ chòu traùch nhieäm thöïc hieän Caùc khuyeán nghò cha xem xeùt caùc theå cheá. 1995 Ñieåm maïnh: • • NEAP laø vaên baûn ñaàu tieân veà keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng ôû Vieät Nam Trong quaù trình xaây döïng ñöôïc caùc toå chöùc quoác teá hoã trôï Ñieåm yeáu: • • • Thieáu söï tham döï cuûa caùc nhaø laäp keá hoaïch vaø doanh nghieäp NEAP cha ñöôïc nhaø nöôùc thoâng qua vì vaäy chæ coù giaù trò tham khaûo Cha coù söï cam keát cuûa caùc caáp quaûn lyù. 3. laõnh ñaïo. chính saùch kinh teá maø coøn naëng tính nghieân cöùu khoa hoïc Vieäc chuaån bò chieán löôïc naøy môùi chæ thu huùt caùc nhaø khoa hoïc. Keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng (NEAP). 4. Keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc (BAP). 1993 Ñieåm maïnh: • • • Theå hieän cam keát traùch nhieäm cuûa Vieät Nam sau kyù keát coâng ôùc quoác teá veà ña daïng sinh hoïc BAP ñöôïc thuû tôùng chính phuû pheâ duyeät 12/1995 BAP laø vaên baûn ñònh höôùng cho caùc caáp trong nöôùc veà baûo veä ña daïng sinh hoïc Ñieåm yeáu: • Coøn coi nheï ña daïng noâng nghieäp vaø bieån .

quaûn lyù kinh teá vaø ñòa phöông. khoâng gaén vôùi kinh teá xaõ hoäi. Chieán löôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020 Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quyeát taâm cao cuûa laõnh ñaïo "Ñeán naêm 2020 VN veà caên baûn trôû thaønh nöôùc coâng nghieäp" Chuù yù nhieàu maët cuûa phaùt trieån. coù chuù yù ñeán caùc vaên baûn ñaõ ban haønh veà moâi tröôøng. laõnh ñaïo quan taâm. 46 5. Döï thaûo chieán löôïc moâi tröôøng (1996-2010) Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quan taâm cuûa cuïc moâi tröôøng veà chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng trong taàm trung haïn (ñeán naêm 2010) Ñoäi nguõ chuaån bò ES goàm caùc chuyeân gia veà moâi tröôøng. ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng khía caïnh chính trò xaõ hoäi Ñieåm yeáu: • • Quan taâm veà phaùt trieån beàn vöõng cha theå hieän roõ Cha ña ra caùc chæ tieâu phaùt trieån beàn vöõng trong phaùt trieån caùc lónh vöïc ñòa phöông.• • Tính khaû thi cuûa caùc khuyeán nghò coøn thaáp Cha taùc ñoäng tôùi caùc caáp laõnh ñaïo. 6. . Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng (SOER). Ñieåm yeáu: • • ES mang tính moät baùo caùo khoa hoïc. 1994 Ñieåm maïnh: • • SOER ñöôïc chuaån bò chuû yeáu do caùc chuyeân gia trong nöôùc SOER ñöôïc thöïc hieän haøng naêm. Quaù trình tieán haønh khoâng ñöôïc caùc caáp quaûn lyù. 7. trôû thaønh yeâu caàu cuûa quoác hoäi Ñieåm yeáu: • • • • • Nhöõng khuyeán nghò chæ höôùng ñeán caáp trung ông Taùc ñoäng cuûa SOER quaù chung Coøn thieáu nhöõng chæ soá phaùt trieån beàn vöõng cuûa caùc ngaønh Moái lieân heä giöõa moâi tröôøng vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá cha neâu roõ Do thieáu nhöõng soá lieäu thoáng keâ moät caùch heä thoáng veà moâi tröôøng neân traïng thaùi moâi tröôøng khoâng ñöôïc quan saùt theo thôøi gian.

Quy hoaïch khu vöïc (vuøng): Quy hoaïch toång theå moâi tröôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. Vieät Nam chia vuøng theo caùc ñaëc ñieåm veà thoå nhôõng vaø sinh thaùi noâng nghieäp: Vieät nam chia thaønh 7 vuøng sinh thaùi: Mieàn nuùi trung du baéc boä.6. nhieàu huyeän) vaø cuõng coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän. vaán ñeà moâi tröôøng khoâng chæ boù heïp trong moät khu vöïc nhoû cuõng nh moät ngaønh. Veà maët moâi tröôøng cuõng cha coù phaân vuøng trong khi vieäc phaân vuøng theo moâi tröôøng coù yù nghóa quan troïng. gaàn ñaây trong coâng taùc quy hoaïch ñaõ taïm thôøi chia ra 8 vuøng trong ñoù vuøng nuùi vaø trung du baéc boä ñöôïc chia thaønh 2 vuøng laø Taây Baéc vaø Ñoâng baéc (Vieät baéc). Ñoàng baèng soâng Hoàng. Ranh giôùi haønh chính nh ranh giôùi tænh. Caùc phaïm vi tieåu vuøng quy hoaïch ôû caùc ñòa phöông vaø caùc ñôn vò khoâng gian xung quanh nôi coù chông trình quan traéc moâi tröôøng vaø cô sôû döõ lieäu. Khu 4 cuõ. Trong toaøn boä phaïm vi nghieân cöùu caàn chia ra thaønh caùc ñôn vò dieän tích nhoû ñeå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc phaân tích caùc soá lieäu vaø xaùc ñònh caùc u tieân veà . Trong quy hoaïch moâi tröôøng cho vuøng A naøo ñoù coù ranh giôùi haønh chính ñöôïc xaùc ñònh nhng nhaän thaáy raèng coù moät hay vaøi thaønh phaàn laïi naèm ôû vuøng B khoâng phaûi laø vuøng ñöôïc quy hoaïch. quy hoaïch ranh giôùi ñòa lyù hoaëc söû duïng keát hôïp caû ranh giôùi ñòa lyù vaø haønh chính. Vieäc quy hoaïch moâi tröôøng. moät thaønh phoá). Caùc bieän phaùp baûo veä moâi rtôøng caàn ñöôïc trieån khai ñoàng boä. Veà maët quaûn lyù haønh chính cho ñeán nay vaãn cha coù cô quan chòu traùch nhieäm quaûn lyù vuøng. Beân caïnh ñoù. coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh. phaïm vi cuûa caùc hoaït ñoäng vaø caùc yeáu toá moâi tröôøng. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp tænh vaø khu vöïc ôû Vieät Nam 47 Laâu nay. taøi nguyeân chæ mang tính tông ñoái. Hôn baát cöù lónh vöïc naøo. phaïm vi quy hoaïch moâi tröôøng coøn caàn lu yù ñeán caùc yeáu toá sau: Vieäc phaân boå caùc caùch thöùc chuû yeáu veà söû duïng ñaát nh nhaø ôû cuûa ñoâ thò. cô sôû haï taàng du lòch hoaëc caùc hoaït ñoäng khuyeán noâng. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. Ñoâng nam boä. Ñoàng thôøi Ñoâng Nam Boä coù xeùt theâm phaïm vi môû roäng ñeán Laâm Ñoàng. tông töï nh quy hoaïch noùi chung. lieân keát vôùi nhau trong phaïm vi caùc vuøng laõnh thoå roäng. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi tröôøng gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. cuõng coù nhöõng giôùi haïn veà khoâng gian cuûa noù. cuûa khu vöïc. Duyeân haûi mieàn Trung. Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. ôû caáp naøy. Veà maët kinh teá. Trong quy hoaïch moâi tröôøng. Trong nhieàu tröôøng hôïp. moät thò xaõ. Taây nguyeân. thaønh phoá hoaëc huyeän lî thôøng ñöôïc caân nhaéc trong vieäc xaùc ñònh phaïm vi quy hoaïch moâi tröôøng vì chuùng theå hieän tình hình quaûn lyù haønh chính vaø luaät phaùp. Ninh Thuaän vaø Bình thuaän.

Tình hình quy hoaïch tænh vaø vuøng hieän nay: Theo quy ñònh trong heä thoáng keá hoaïch hoaù tænh vaø vuøng hieän nay. Söï phaân boå caùc nguoàn taøi thieân nhieân Caùc phöông thöùc söû duïng ñaát cho coâng nghieäp. Caùc vuøng thôøng coù nguy cô bò suy thoaùi moâi tröôøng vaø y teá coâng coäng Caùc vuøng chuû yeáu phaân theo traùch nhieäm quaûn lyù vaø thaåm quyeàn xeùt xöû. Trong noäi dung quy hoaïch coù phaàn rieâng veà vaán ñeà moâi tröôøng vaø phaùt trieån.. caùc loaøi. vaán ñeà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc quan taâm vaø trôû thaønh boä phaän höõu cô. Gaàn ñaây quoác hoäi ñaõ chia nhoû caùc tænh taùch 8 tænh lôùn thaønh 16 tænh nhoû hôn. Nh vaäy hieän nay Vieät nam coù 61 tænh vaø thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông. Caùc ñôn vò phaân tích coù dieän tích raát khaùc nhau phuï thuoäc vaøo caùc yeáu toá chính daãn ñeán vieäc phaân ñònh chuùng. Xaùc ñònh phaïm vi ñoøi hoûi phaûi xem xeùt ñeán caùc giaù trò truyeàn thoáng vaø vaên hoaù cuûa ñòa phöông trong phaïm vi vaø caùc vuøng laân caän. khí thaûi. Caùc tænh môùi ñang tieán haønh ñieàu chænh quy hoaïch. Thí duï söï lan truyeàn cuûa buïi. toác ñoä gioù. Sau ñaây laø moät soá daïng quy hoaïch moâi tröôøng vuøng ñaõ coù ôû Vieät Nam: • Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng caáp tænh haønh naêm: Döôùi söï höôùng daãn. chæ ñaïo cuûa Cuïc Moâi tröôøng. Tính ñeán cuoái naêm 1996 taát caû 53 tænh thaønh phoá theo phaân giôùi cuõ ñaõ laäp xong quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cho ñeán giai ñoaïn 2010. khi quy hoaïch moâi tröôøng vuøng phaûi xem xeùt vaø coù yù kieán vôùi vuøng laân caän (laùng gieàng). Moái quan heä vôùi vuøng laân caän Trong nhieàu tröôøng hôïp.. loaøi laø nguoàn cung caáp thöïc phaåm quan troïng. Caùc theå hieän quy hoaïch moâi tröôøng vuøng cuõng raát ña daïng. caùc tænh trong caû nöôùc ñaõ vaø ñang tieán haønh ñaùnh . khí thaûi töø caùc oáng khoùi nhaø maùy phuï thuoäc nhieàu vaøo höôùng gioù. Vieäc phaân chia caùc ñôn vò seõ phuï thuoäc vaøo: • • • • • • • 48 Cô sôû khoâng gian cho vieäc thu thaäp soá lieäu neàn vaø caùc chông trình quan traéc ñang ñöôïc tieán haønh Söï phaân boå cuûa caùc heä sinh thaùi. Khi caùc ñôn vò ñaõ ñöôïc xaùc ñònh taát caû caùc soá lieäu seõ ñöôïc "gaén chaët" vôùi töøng ñôn vò phaân tích cuï theå. khoái löôïng vaø chaát löôïng nhieân lieäu ñoát vaø hieäu suaát xöû lyù. Phaïm vi lan truyeàn cuûa vaät chaát gaây oâ nhieãm moâi tröôøng cuõng thay ñoåi theo thôøi gian vaø khoâng gian. Thí duï: vuøng quy hoaïch phaûi höùng chòu buïi. muøi hoâi thoái töø caùc nhaø maùy naèm ôû vuøng laân caän hay cuûa con soâng chaûy qua mang nhieàu vaät chaát baån do nguoàn khaùc xaû vaøo. caùc nôi c truù.maët quaûn lyù.. Beân caïnh söï lan roäng chaát thaûi coù theå xaûy ra do phaùt taùn vaøo khoâng khí hay lan roäng trong thuyû vöïc vöôït ra ngoaøi ranh giôí cuûa moät döï aùn coøn coù caùc loaïi vöôït ranh giôí khaùc nh caùc kim loaïi naëng coù theå tích ñoïng trong caùc gioáng. thông maïi vaø cho daân c.

Haûi Phoøng.1995) coù nhöõng vaán ñeà lyù luaän "quy hoaïch moâi tröôøng" vì trong chông trình naøy coù 7 ñeà taøi "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng hieäu quaû nguoàn nöôùc cho caùc vuøng khai thaùc cuûa laõnh thoå". quy hoaïch chuoãi ñoâ thò Mieáu Moân. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng Quaûng Ninh ñaõ xaây döïng döï aùn quy hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vònh Haï Long. quy hoaïch thaønh phoá Haø Noäi ñeán naêm 2020. ñaùnh giaù. Trong nhieàu tröôøng hôïp. ví duï: Song song vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . döõ lieäu khu vöïc vònh Haï Long. Cho ñeán nay. 49 Baûn thaân nhieàu loaïi quy hoaïch hieän ñang ñöôïc tieán haønh ôû caùc ñòa phöông cuõng töï mang theo tính chaát quy hoaïch moâi tröôøng nh: Caùc quy hoaïch "caáp. Sôû Khoa hoïc.• giaù hieän traïng moâi tröôøng. quy . Caùc ñeà taøi naøy khoâng chæ tieán haønh kieåm keâ ñaùnh giaù caùc nguoàn nöôùc treân töøng lónh vöïc maø coøn tieán haønh quy hoaïch caùc vuøng caân baèng söû duïng coù hieäu quaû caùc nguoàn nöôùc vöøa phuïc vuï cho phaùt trieån kinh teá vaø baûo veä nguoàn nöôùc khoûi bò hao huït vaø oâ nhieãm. baùo caùo veà caân baèng phaùt trieån kinh teá . Ñaø Naüng.xaõ hoäi cuûa tænh. Hoaø Laïc. xaây döïng chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng cuûa ñòa phöông mình döôùi söï giuùp ñôõ cuûa Nhaø nöôùc (veà maët taøi chính) vaø caùc cô quan t vaán moâi tröôøng trong nöôùc giuùp veà maët khoa hoïc. Maëc duø caùc baùo caùo naøy chuû yeáu mang tính phaân tích. quy hoaïch ñoàng baèng soâng Cöûu Long. laäp keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng. Chông trình khoa hoïc coâng ngheä mang maõ soá KC12 "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng coù hieäu quaû nguoàn nöôùc quoác gia" (Giai ñoaïn 1991 . döï baùo veà möùc ñoä oâ nhieãm cuûa tænh treân cô sôû cuûa caùc loaïi phöông phaùp trong ñoù coù phöông phaùp kieåm toaùn chaát thaûi song ôû vaøi noäi dung cuûa baùo caùo ñaõ ñeà caäp ít nhieàu ñeán vieäc quy hoaïch moâi tröôøng cuûa ñòa phöông. haàu heát caùc quy hoaïch phaùt trieån kinh teá sau giai ñoaïn 1990 ñeàu coù xem xeùt ñeán caùc yeáu toá moâi tröôøng (ñieån hình laø quy hoaïch toång theå ñoàng baèng soâng Hoàng (1994). môùi chæ coù moät soá tænh tieán haønh vieäc ña nhöõng thoâng tin vaø chæ tieâu veà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch kinh teá . Giai ñoaïn ñaàu cuûa döï aùn laø thieát laäp heä thoáng thoâng tin.xaõ hoäi vaø baûo veä moâi tröôøng ôû vònh Haï Long. Quaûng Ninh. Tham gia xaây döïng döï aùn quy hoaïch naøy beân caïnh caùc chuyeân gia moâi tröôøng Vieät Nam coøn coù caùc chuyeân gia moâi tröôøng Nhaät Baûn (nhoùm nghieân cöùu JICA). Moät soá hoaït ñoäng trong giai ñoaïn naøy ñaõ thöïc hieän nh phaân tích ñieàu kieän moâi tröôøng cuûa khu vöïc vònh Haï Long baèng aûnh veä tinh. do caùc ñaëc ñieåm cuï theå veà chöùc naêng ôû ñòa phöông maø quy hoaïch ngay trong tænh coøn chia ra caùc ñôn vò nhoû hôn: Quy ñònh tieåu vuøng. Maëc duø chaát löôïng coøn haïn cheá nhng baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ôû caùc tænh. thoaùt nöôùc vaø veä sinh moâi tröôøng" hieän ñang trieån khai ôû nhieàu thaønh phoá nöôùc ta: Haø Noäi. Toùm laïi. Xuaân Mai.xaõ hoäi thaønh phoá Haï Long.

. khai thaùc röøng. cô sôû saûn xuaát ñoùng treân ñòa phöông ñoù. Ñaùnh giaù aûnh hôûng moâi tröôøng laø moät vieäc laøm khoâng theå boû qua trong quy hoaïch moâi tröôøng chuyeân ngaønh. loûng. Caùc hoaït ñoäng khai thaùc khoaùng saûn. quy hoaïch caùc ngaønh ñaõ ñöôïc thöïc hieän. Hay coù theå noùi moät caùch khaùc. Hoaëc môùi chæ chuù troïng ñeán caùc yeáu toá phaùt trieån kinh teá. Quy hoaïch ngaønh coù quy hoaïch noâng nghieäp.) song thöïc teá cho thaáy vaán ñeà quy hoaïch moâi tröôøng cha ñöôïc xem xeùt vaø ñeà caäp ñuùng möùc ñoä vôùi vai troø cuûa noù.. giao thoâng vaän taûi . treân phaïm vi phaân boá cuï theå. vôùi caùc cô quan.. Noäi dung cô baûn cuûa quy hoaïch moâi tröôøng vuøng bao goàm caùc vaán ñeà chính nh sau: • • • • • • 50 Hieän traïng vaø vaán ñeà moâi tröôøng khu vöïc Xu theá phaùt trieån chaát löôïng moâi tröôøng khu vöïc T töôûng chæ ñaïo quy hoaïch Muïc tieâu vaø nhieäm vuï troïng taâm cuûa quy hoaïch Ñoái saùch vaø bieän phaùp Caùc döï aùn chính xaây döïng moâi tröôøng Coù theå noùi nhìn chung caùc nghieân cöùu treân môùi chæ döøng laïi moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi tröôøng (Taäp trung chuû yeáu vaøo 2 noäi dung treân). coù caùc döï aùn phaùt trieån cuï theå keøm theo ñoù laø caùc giaûi phaùp chuû yeáu veà baûo veä moâi tröôøng. haàu heát cha chuù yù ñeán vieäc ñoå thaûi chaát thaûi raén.. coù muïc tieâu cuï theå. thuyû lôïi.moâi tröôøng. ñieàu naøy seõ gaây ra nhöõng haäu quaû cho caùc theá heä mai sau. töùc laø phaûi toái u hoaù trong caùc lónh vöïc kinh teá . cha quan taâm ñeán baûo veä moâi tröôøng. Loaïi quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñoøi hoûi thoâng tin vaø soá lieäu raát cuï theå. . laïi caøng khoâng chuù yù ñeán caùc taûi löôïng cho pheùp cuûa caùc yeáu toá moâi tröôøng.. chi tieát.. vieäc thöïc hieän nghieân cöùu quy hoaïch moâi tröôøng cho ñeán nay ôû Vieät Nam vaãn cha ñöôïc thöïc hieän moät caùch hoaøn chænh.. 7. coâng nghieäp..hoaïch phaùt trieån kinh teá thaønh phoá Haï Long. phaùt trieån coâng nghieäp . phaûi xem xeùt nghieâm tuùc yù kieán coäng ñoàng. khí. laâm ng nghieäp. Moïi yù ñoà cuûa ngöôøi quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñöôïc baøn baïc vôùi chính quyeàn ñòa phöông. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá .. Trong thaäp nieân 90. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo caùc keá hoaïch phaùt trieån theo ngaønh ôû Vieät Nam Quy hoaïch ngaønh laø quy hoaïch caùc ngaønh kinh teá. Tuy nhieân caùc yeáu toá moâi tröôøng trong caùc quy hoaïch ñoù cha ñöôïc quan taâm ñuùng möùc... Söï chính xaùc veà ranh giôùi trong quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñoøi hoûi raát cao ñeå traùnh nhöõng va chaïm veà quyeàn lôïi vaø nhöõng chi phí khoâng thaät caàn thieát.xaõ hoäi.

Nhieàu yeáu toá moâi tröôøng ñaõ ñöôïc loàng gheùp trong quy hoaïch ñoâ thò nh: Trong nhieàu döï aùn quy hoaïch ñoâ thò cuï theå coøn mang tính chaát toång hôïp bao goàm caùc loaïi quy hoaïch tieåu vuøng khaùc trong ñoâ thò nh: • • • • 51 Quy hoaïch tieåu vuøng coâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng noâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng du lòch. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp ñòa phöông ôû Vieät Nam Taïi caáp tænh vaø thaønh phoá. maëc duø moät soá yeáu toá moâi tröôøng ñaõ ñöôïc xem xeùt vaø ña vaøo khi thöïc thi quy hoaïch ñoâ thò song hieäu quaû vaãn cha cao. Laâm nghieäp. Moät soá noäi dung veà quy hoaïch moâi tröôøng ñaõ ñöôïc ñeà caäp trong baùo caùo. ñaõ coù gaàn 40 ñoâ thò ñöôïc thaønh laäp quy hoaïch vaø ñöôïc duyeät trong ñoù coù Haø noäi. nhieàu quy hoaïch ñoâ thò ñaõ ñöôïc thöïc hieän song vai troø quy hoaïch moâi tröôøng vaãn cha ñöôïc ñeà caäp ñuùng möùc. caûnh quan vaø moâi tröôøng ñoâ thò.nghæ ngôi Quy hoaïch tieåu vuøng phaân boá daân c Thöïc teá cho thaáy.Töø nhöõng naêm 80. Veà maët haønh chính . Vieät Nam ñaõ trieån khai caùc hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng nhng cho tôùi naêm 1994 khi Luaät Baûo veä Moâi tröôøng ñöôïc ban haønh thì coâng taùc naøy môùi ñöôïc ñaåy maïnh töø Trung ông tôùi ñòa phöông. Naêm 1997 trong döï aùn "naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam" 4 baùo caùo ngaønh : Than. naêng löôïng. 8. Quy hoaïch xaây döïng phaùt trieån ñoâ thò coù muïc tieâu vaø nhieäm vuï cô baûn laø: xaùc ñònh hôïp lyù trong töøng giai ñoaïn vaø ñònh höôùng phaùt trieån laâu daøi cho ñoâ thò veà caùc maët toå chöùc saûn xuaát. ôû Vieät Nam coù 569 ñoâ thò. Cô quan naøy baùo caùo göûi leân boä Khoa hoïc Coâng ngheä moâi tröôøng thoâng qua Cuïc moâi tröôøng. quy hoaïch ôû ñaây theo caùc nhaø chuyeân moân nhìn nhaän thì môùi chæ chuû yeáu döïa vaøo neàn kinh teá bao caáp coù keá hoaïch. Caùc nghieân cöùu naøy do Trung taâm nghieân cöùu Quy hoaïch moâi tröôøng vaø ñoâ thò thöïc hieän vôùi 2 ñoâ thò hoaù ñöôïc ña ra laøm ví duï: Thaønh phoá Hueá vaø thaønh phoá Thaùi Nguyeân. cha ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi theo höôùng ñoåi môùi. ngaønh xaây döïng döôùi söï quaûn lyù cuûa Cuïc Moâi tröôøng böôùc ñaàu (1998-1999) tieán haønh xaây döïng höôùng daãn quy hoaïch moâi tröôøng trong quy hoaïch xaây döïng. San naêm 1958.. Hieän nay. lónh vöïc moâi tröôøng naèm trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng. toå chöùc ñôøi soáng. thöïc chaát quy hoaïch ñoâ thò naøy cha ñi vaøo cuoäc soáng.. Nhìn nhaän ñöôïc vaán ñeà ñoù.. toå chöùc khoâng gian kieán truùc. Do vaäy. tp Hoà chí Minh. Tuy nhieân. giao thoâng vaän taûi ñaõ ñöôïc ña ra xem xeùt ñaëc trng cho vieäc "hoaø nhaäp moâi tröôøng vaø chính saùch kinh teá ôû Vieät Nam".

..Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä moâi tröôøng baùo caùo tröïc tieáp leân Uyû ban Nhaân daân tænh hoaëc thaønh phoá. daân c. ñöôïc phaân chia thaønh 2 heä thoáng song song nhng taùch bieät nhau: i) Theo ñôn vò haønh chính vaø ii) theo phaân loaïi ñoâ thò (theo quyeát ñònh 132/HÑBT ngaøy 5/5/1990 caùc ñoâ thò Vieät Nam ñöôïc chia thaønh 5 loaïi. caùc thò xaõ thò traán...000 daân vaø loaïi 5 treân 4. loaïi 1 treân 1. . caùc thaønh phoá thò xaõ tröïc thuoäc tænh. thöïc hieän chöùc naêng ñaùnh giaù ôû caáp döï aùn. khu nghæ maùt.. löïc löôïng lao ñoäng phi noâng nghieäp.. Nhöõng hoaït ñoäng tieâu bieåu ôû ñòa phöông mang tính quy hoaïch tieâu bieån ñang ñöôïc thöïc hieän ôû ñòa phöông laø: • 52 • • • • • • Hieän traïng moâi tröôøng tænh : Maëc duø chaát löôïng baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng coøn haïn cheá nhng baùo caùo cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa tænh. möùc ñoä trang bò cô sôû haï taàng ... Quy hoaïch söû duïng ñaát Quy hoaïch khu coâng nghieäp .000 daân. Ngoaøi ra coøn coù caùc loaïi quy hoaïch mang tính ngaønh ôû ñòa phöông nh: Quy hoaïch laâm nghieäp. quy hoaïch ñoâ thò.000. quy hoaïch nuoâi troàng thuyû saûn. döïa treân daân soá.... keá hoaïch. vaán ñeà moâi tröôøng trong caùc döï aùn cha ñöôïc nghieân cöùu saâu trong giai ñoaïn chuaån bò vaø coøn bò coi nheï thieáu theo doõi thuùc ñaåy trong giai ñoaïn thöïc hieän caàn coù caùc bieän phaùp quaûn lyù höõu hieäu hôn. quy hoaïch thuyû lôïi. Noùi chung trong "baùo caùo taùc ñoäng moâi tröôøng " trong caùc döï aùn quy hoaïch ñoâ thò caùc chuû ñeà moâi tröôøng sau ñöôïc khuyeán nghò ñeà caäp: 1) Heä thoáng thoaùt nöôùc 2) Heä thoáng giao thoâng 3) Phuû xanh thaønh phoá 4) Moâi tröôøng xaây döïng vaên hoaù. ÑTM môùi ôû giai ñoaïn ñaàu. Chông trình haønh ñoäng moâi tröôøng Quy hoaïch khu du lòch... ôû Vieät nam. maät ñoä daân c. Tuy nhieân. lòch söû 5) Caûi thieän nhaø oå chuoät 6) Söùc khoeû moâi tröôøng 7) Kieåm soaùt oâ nhieãm nöôùc 8) Kieåm soaùt oâ nhieãm khoâng khí 9) Quy hoaïch söû duïng ñaát 10) Quaûn lyù chaát thaûi raén 11) Quaûn lyù chaát thaûi ñaëc bieät . danh lam thaéng caûnh Quy hoaïch khu daân c. ñoâ thò: Caùc ñoâ thò ôû Vieät Nam bao goàm caùc thaønh phoá thuoäc trung ông..). Moãi ñòa phöông ñeàu coù quy hoaïch toång theå veà phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi.. Veà laâu daøi ÑTM caàn ñöôïc aùp duïng ñaày ñuû ñoái vôùi caùc chính saùch. chông trình vaø döï aùn töø caáp quoác gia ñeán ñòa phöông. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng moâi tröôøng caùc döï aùn phaùt trieån (Döï aùn môùi ñaàu t vaø caùc cô sôû ñang hoaït ñoäng): Cho ñeán nay ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaõ ñöôïc aùp duïng nh laø moät coâng cuï nhaèm lieân keát caùc khía caïnh moâi tröôøng vôùi phaùt trieån.

caùc nhaø hoaït ñoäng xaõ hoäi ñaõ quan taâm nhieàu hôn ñeán taàm quan troïng cuûa coâng vieäc baûo veä moâi tröôøng trong ñoù coù caùc coâng vieäc thuoäc caùc chông trình nghieân cöùu khoa hoïc. tieáng oàn. Nhöõng vaên baûn naøy ñaõ coù taùc duïng nhaát ñònh trong thöïc teá. hoà nöôùc phuïc vuï nghæ ngôi Tuy nhieân.. Döï aùn loaïi naøy hoaøn toaøn höôùng veà moâi tröôøng nhng chæ giaûi quyeát moät hay hai yeáu toá moâi tröôøng coù tính u tieân. caùc nhaø khoa hoïc .Beân caïnh loaïi quy hoaïch ngaønh nh neâu treân. ñaïi dieän coâng nghieäp. Chính phuû Vieät Nam ñaõ theå hieän nhöõng cam keát veà baûo veä moâi tröôøng khoâng nhöõng vôùi caùc coäng ñoàng toå chöùc quoác teá maø coøn theå hieän trong caùc vaên baûn keá hoaïch moâi tröôøng ñöôïc ban haønh qua caùc naêm töø luaät baûo veä moâi tröôøng. quy ñònh. Caùc quy hoaïch moâi tröôøng thôøng trình baøy nhöõng keá hoaïch to lôùn nhng coøn toû ra thieáu roõ raøng khi ñeà caäp ñeán khía caïnh thöïc thi ñaëc bieät laø khaû naêng kinh phí .. Quy hoaïch moâi tröôøng laø moät trong nhöõng coâng vieäc ñang ñöôïc quan taâm trieån khai ôû Vieät Nam. choáng luõ luït.. nöôùc thaûi vaø heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi Quy hoaïch caùc vuøng ñeäm choáng oâ nhieãm khoâng khí. rung. chông trình haønh ñoäng quoác gia ñeán nhöõng chæ thò. nhieät... nhìn chung caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng neâu treân môùi chæ mang tính loàng gheùp coù noäi dung mang tính quy hoaïch moâi tröôøng. noåi coäm theo xaùc ñònh cuûa ñòa phöông.) Quy hoaïch coâng vieân.. kinh teá caùc caáp Caùc nhaø chieán löôïc moâi tröôøng thôøng môùi quan taâm nhieàu ñeán caùc lónh vöïc sinh thaùi maø coøn yeáu veà phaân tích kinh teá ñaëc bieät cha laøm roõ moái lieân heä giöõa thò tröôøng. quaûn lyù veà moâi tröôøng. coøn coù quy hoaïch chuyeân ngaønh. Tuy nhieân. khi xem xeùt quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi tröôøng coù theå ruùt ra nhöõng nhaän xeùt vaø khuyeán nghò sau ñaây: • • • Ñeán nay quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi tröôøng môùi chæ thu huùt nhöõng cô quan chuyeân gia nghieân cöùu khoa hoïc. Caàn coù söï tham gia cuûa ñaïi dieän coäng ñoàng daân chuùng. chính saùch kinh teá vôùi baûo veä moâi tröôøng. Quy hoaïch caùc röøng phoøng hoä (choáng caùt laán ôû vuøng Duyeân Haûi. xoùi moøn. Keát luaän Trong khoaûng 10 naêm trôû laïi ñaây ôû Vieät Nam caùc cô quan quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng. ñaïi dieän caùc toå chöùc chính trò. Ví duï ôû Vieät Nam ñaõ thöïc hieän caùc loaïi quy hoaïch mang tính chuyeân ngaønh nh sau: • • • • • 53 Quy hoaïch caùc baõi choân laáp veä sinh chaát thaûi raén Quy hoaïch heä thoáng thoaùt nöôùc ma.

1996 . Trònh thò Thanh. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. Phöông phaùp luaän quy hoaïch moâi tröôøng. 13. John Wiley & Sons. Trònh thò Thanh.Nhöõng höôùng daãn veà quy hoaïch phaùt trieån toång hôïp kinh teá vaø moâi tröôøng khu vöïc. Ecology and Environmental Planning. 1991. 1998. Chapman&Hall. Cuïc Moâi tröôøng (dòch vaø chænh bieân). 1998. 1997.Malone-Lee Lai Choo..ADB. 1996. Baùo caùo moâi tröôøng soá 3. Environmental Planning. Boä KH. 1998. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. John Wiley & Sons. National University of Singapore. 5. 1997. Moâi tröôøng "Caùc coâng trình nghieân cöùu" Taäp III. New York. Moâi tröôøng. 8/96. 1998 "Nhaát theå hoaù quy hoaïch moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån kinh teá. 1993.Leonard Ortolano.John M. ADB. (baûn dòch töø tieáng Anh). Paul Lacaze" Caùc phöông phaùp quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Ñaøo Ñình Baéc). 1997. 9. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi.3 11. Taäp I. 1984. Quy hoaïch ngaønh moâi tröôøng trong quy hoaïch phaùt trieån vuøng ñoàng baèng soâng Hoàng. Quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Toáng Quang Khaûi). 1977. Guidelines for Integrated Regional Economic and Environmental Development Planning. Döï thaûo höôùng daãn quy hoaïch moâi tröôøng vuøng. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. Pierre Merlin. Environment Paper No. 1989. New York. Nhöõng ñònh höôùng trong quy hoaïch moâi tröôøng khu vöïc Baéc Trung Boä. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. 6. Environmental Planning and Decision Making. 54 Taøi lieäu tham khaûo 1. Saùch hoùng daãn moâi tröôøng vaø phaùt trieån ñoâ thò 3.Anne Edington. Phaïm Khang. soá 5/1998. Trông Maïnh Tieán. 7.Edington & M. Haø Lan. 1997.Boä Chính quyeàn Ñòa phöông vaø Quy hoaïch Kenya vaø Khoa Quy hoaïch Caûnh quan cuûa tröôøng Ñaïi hoïc Wageningen. 1984. 10. Nguyeãn Vieát Phoå. Haø Noäi. Nguyeãn Ngoïc Sinh. Haø Noäi. Ñieåm laïi nhöõng nghieân cöùu quy hoaïch phaùt trieån moâi tröôøng khu vöïc ôû Chaâu aù. 12. 1977. 4. . 2. Chông trình phaùt trieån cuûa Lieân hôïp Quoác.CN&MT. 1998. Nguyeãn Ñaéc Hy. Naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam. Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu t. 8. Cuïc Moâi tröôøng. Tuyeån taäp nghieân cöùu. xaõ hoäi baûo veä moâi tröôøng. Nguyeãn Ngoïc Sinh.• Caùc quy hoaïch thôøng khoâng döïa treân nhöõng soá lieäu thoâng tin ñöôïc thoáng keâ moät caùch caäp nhaät vaø chính xaùc. 1997. London. 1993.

John Wiley & Sons. The role of Enviromental Impact Assessment in the Planning Process. A Guide for Local Decision Makers.C. 1988. 20. 1993 16. American Planning Association.Susan Buckingham-Hatfield & Bob Evans (Editorial Leader).UNCHS (habitat)/unep. 1996. Ecology Impact Assessment and Environmental Planning.Michael Clark and John Herington (Editor). John Wiley & Sons.1997. 19. 1996. University of California. Berkeley. Volume 1 of the Environmental Planning and Management Sourcebook. Illinois. Paths to Sustainable Communities. A Wiley Interscience Publication. Implementing the Urban Environment Agenda. 21. Ministry of Housing.Walter E.S. 1985. 1985. Washington. Washington D. 1988. 1996.United States Environmental Protection Agency (U. Environmental Planning and Sustainability.Strategic Environmental Assessment (SEA). 18. London. 17. New York. 1994.Roger Kemp. Center for Environmental Design Research. Office of Regional Operations and State/Local Relations. An Alexandrine Press Book. Chicago.14. 1990. Strategic Planning in Local Government.Westman. Spatial Planning and the Environment of The Nertherlands. Planner Press. Ecology Planning and Design. 1993. Mansell Publishing Limited.Rob Verheem & Barry Sadler .Richard L. CA. A case book. 15. EPA) Environmental Planning for Small Communities. New York.Meier. 55 .

Söï thay ñoåi cuûa töøng caù theå vaø thaùi ñoä cuûa caùc hoä gia ñình chính laø maáu choát cuûa vaán ñeà. Phaàn ñaàu baøi vieát ña ra moät giaûi thích roäng veà khaùi nieäm phaùt trieån beàn vöõng trong phaïm vi cuûa moät ñoâ thò. Ngaøy nay caùc nhaø nghieân cöùu ñoàng yù raèng chông trình nghò söï 21 ôû ñòa phông laø moät khía caïnh hieäu quaû nhaát cuûa keá hoaïch haønh ñoäng Rio. quy hoaïch vaø söï ñaùnh giaù veà phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng. laø moät khôûi nguoàn cho söï phaùt trieån treân toaøn theá giôùi veà khaùi nieäm cuûa phaùt trieån beàn vöõng. nhng caùc baïn seõ ñôïc khuyeán khích tham gia trong cuoäc thaûo luaän ñeà caäp ñeán hoaøn caûnh cuï theå cuûa Vieät Nam.trong khi cuoäc soáng dieãn ra trong giôùi haïn söùc chöùa vaø söùc choáng ñôõ cuûa caùc heä sinh thaùi vaø caùc taøi nguyeân cô baûn. Baøi vieát naøy . chæ coù hai trôøng hôïp ngoaïi leä: tieán boä trong vieäc xaây döïng khung Coâng ôùc veà thay ñoåi khí haäu vaø veà söï thi haønh chông 28 trong chông trình nghò söï 21. Baåy naêm sau Hoäi Nghò Thôïng Ñænh Toaøn Caàu Rio vaãn coøn thaáy ít nhöõng thaønh tích cuûa chông trình ñaày tham voïng veà nhöõng thay ñoåi cuûa Hoäi Nghò Thôïng Ñænh. Lôøi giôùi thieäu Hoäi nghò Lieân Hôïp Quoác veà moâi trôøng vaø phaùt trieån (UNCED). baøi vieát toùm lôïc nhöõng ñaëc tính vaø nhöõng naêng löïc maø thaønh phoá ñoù caàn coù ñeå trôû thaønh moät "ñoâ thò beàn vöõng".56 Chương 3 PHAÙT TRIEÅN ÑOÂ THÒ BEÀN VÖÕNG: ÑÒNH NGHÓA VAØ QUY HOAÏCH Walter De Lannoy Toùm taét Moät vaán ñeà quan troïng ñưôïc baøn ñeán trong Chưông trình Nghò söï 21 laø phaùt ñoäng caùc nhaø chöùc traùch ñòa phưông baét ñaàu ñoái thoaïi veà vaán ñeà phaùt trieån beàn vöõng ñoái vôùi ngưôøi daân trong nưôùc hoï. Tieáp theo baøi vieát phaùc hoaï nhöõng. laø moät lôøi keâu goïi tông ñoái ñôn giaûn ñoái vôùi "nhöõng nhaø chöùc traùch ñòa phông" ñeå baét ñaàu moät cuoäc ñaøm thoaïi veà phaùt trieån beàn vöõng vôùi daân chuùng cuûa hoï. Caùc vaán ñeà lieân quan ñeán "caùc giôùi haïn taêng trôûng"ñaõ ñôïc thaûo luaän ôû trong baûn baùo caùo noåi tieáng cuûa caâu laïc boä Rome trong nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp nieân 70 vaø chuùng ñaõ ñôïc nhaéc laïi nhieàu laàn trong suoát nhieàu naêm. Phaùt trieån beàn vöõng töùc laø vieäc gìn giöõ vaø taêng côøng chaát lôïng ñôøi soáng xaõ hoäi. tieàm löïc maø caùc thaønh phoá coù theå ñaùp öùng cho phaùt trieån moät xaõ hoäi beàn vöõng. Phaàn cuoái ña ra ví duï veà moät toå chöùc ñaõ coá gaéng taïo laïi caùc ñoâ thò beàn vöõng. Cuoái cuøng. Ngaøy nay. chông ngaén nhaát trong chông trình haønh ñoäng 40 chông cuûa trình nghò söï 21. Toâi nhaän thöùc raát roõ raèng toâi seõ trình baøy thôøng vôùi quan ñieåm cuûa nhöõng ngôøi soáng ôû moät phaàn giaàu coù cuûa theá giôùi. Trong baøi giaûng naøy toâi seõ coá gaéng ña ra moät soá yù tôûng lieân quan ñeán yù nghóa. Chông 28. Nhöõng vaán ñeà naøy cuõng laø trung taâm trong nhöõng cuoäc thaûo luaän cuûa uûy Ban Theá Giôùi veà Moâi Trôøng vaø Phaùt Trieån (uyû ban Brundtland) maø ñaõ ñôïc aán haønh vaøo naêm 1987 trong baûn baùo caùo noåi tieáng "Tông Lai Chung Cuûa Chuùng Ta". ñôïc toå chöùc ôû Rio de Janeiro vaøo thaùng 6-1992. Baøi vieát naøy toång hôïp nhieàu yù tôûng ñeà caäp ñeán caùc khaùi nieäm vaø quy hoaïch phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng. kinh teá vaø moâi trôøng . raát nhieàu nhaø nghieân cöùu cuøng ñoàng yù raèng muïc tieâu naøy laø moät khía caïnh coù hieäu quaû nhaát trong chưông trình haønh ñoäng cuûa hoäi nghò Rio.

Noùi chung. tình traïng söùc khoeû vaø dinh dôõng Coâng baèng trong khai thaùc taøI nguyeân vaø söû duïng dòch vuï Thu nhaäp treân ñaàu ngôøi Nhaän thöùc veà chaát lôïng cuûa moâi trôøng con ngôøi. Trong noäi dung naøy. nhöõng chính saùch phaûi ñôïc ñònh roõ.veà caùc khía caïnh xaõ hoäi. Coù theå tranh luaän raèng ñeå söï taêng trôûng ñôïc ñaùnh giaù laø beàn vöõng thì ba tieâu chuaån sau phaûi ñôïc thoaû maõn: • • • Xaõ hoäi: caùc nhu caàu cuûa con ngôøi ñaõ ñôïc thoaû maõn cha? Moâi trôøng: caùc giôùi haïn moâi trôøng ñaõ ñôïc toân troïng cha? Kinh teá: Noù coù theå ñöùng vöõng ñôïc hay khoâng? Khoù coù theå hieåu noåi nhöõng nhu caàu hôïp lyù cuûa nhöõng ngôøi ôû nhöõng nôùc giaøu vaø ngheøo vaø coù raát nhieàu quan ñieåm khaùc nhau veà vaán ñeà laøm theá naøo ñeå ñaït ñôïc muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng. Do vieäc quaù ñôïc phoâ baày vaø söû duïng khoâng chính xaùc. khaùi nieäm naøy coù theå bò maát ñi tính ñaùng tin caäy vaø deã daøng bò rôi vaøo söï hoaøi nghi. Raát nhieàu caùc ñònh nghiaõ coøn nhaán maïnh ñeán söï caàn thieát phaûi tieán ñeán moät moái quan heä toát ñeïp hôn giöõa caùc nôùc phaùt trieån vaø ñang phaùt trieån (Boyd 1998). Hôn theá nöõa. Uyû ban veà moâi truôøng vaø phaùt trieån theá giôùi ( Uyû ban Brundland) ña ra moät ñònh nghóa raát phoå bieán laø: "söï phaùt trieån ñaùp öùmg ñôïc nhu caàu cuûa theá heä hoâm nay maø khoâng laøm toån haïi ñeán khaû naêng cuûa theá heä tông lai thoaû maõn nhöõng nhu caàu cuûa chính hoï". phaùt trieån beàn vöõng laø veà söï duy trì vaø caûi thieän chaát lôïng cuoäc soáng cuûa con ngôøi . nhu caàu veà moâi trôøng vaø xaõ hoäi. Phaùt trieån hôùng tôùi moät xaõ hoäi beàn vöõng.57 cuûa toâi ñuùng hôn chæ laø moät choïn loïc nhöõng taøi lieäu ñôïc xuaát baûn gaàn ñaây maø coù lieân quan ñeán chuû ñeà ñôïc quan taâm naøy. Nhöõng chieán lôïc phaûi ñôïc ñeà ra. maø noù ñaûm baûo moät möùc soáng . Do vaäy. nhng ñieàu naøy coù nghiaõ chính xaùc laø gì thì luoân coù söï khaùc nhau giöõa caùc nhaø chuyeân moân vaø giöõa caùc toå chöùc. kinh teá vaø moâi trôøng. moái quan taâm ñeán khoâng chæ nhöõng nhu caàu cuûa hoâm nay maø coøn cuûa tông lai. Vieäc ñaït ñôïc söï phaùt trieån beàn vöõng caàn laø muïc tieâu cô baûn nhaát cuûa quy hoaïch . Nhng nhöõng khoù khaên trong vieäc ñaït ñôïc moät ñònh nghóa ñôïc chaáp nhaän chung veà phaùt trieån beàn vöõng khoâng ñôïc pheùp kìm haõm hay thaäm chí laøm ñình treä vieäc thi haønh nhöõng hoaït ñoäng maø ñôïc nhaän thöùc roäng raõi laø moät phaàn cuûa quaù trình naøy. Nguyeân taéc cuûa "phaùt trieån beàn vöõng " ñaõ trôû neân raát phoå bieán ôû nhöõng naêm 1990. noù coøn bao haøm caû söï caûi thieän veà: • • • • Chaát lôïng cuoäc soáng. 1. khaùi nieäm veà "phaùt trieån" laø saâu roäng hôn laø "söï taêng trôûng kinh teá" thuaàn tuyù hoaëc toång saûn phaåm quoác noäi. taát caû caùc ñònh nghiaõ veà phaùt trieån beàn vöõng keát hôïp caùc yeáu toá veà kinh teá. nhöõng keá hoaïch phaûi ñôïc phaùt trieån vaø phaûi haønh ñoäng ñeå ña loái soáng cuûa chuùng ta ñi ñeán moät hình thaùi söï phaùt trieån. Moät soá ngôøi tranh caõi raèng tính phoå thoâng cuûa khaùi nieäm coù lieân quan ñeán tính mô hoà cuûa noù. Taát caû nhöõng ngôøi bình thôøng ñeàu seõ ñoàng yù raèng söï phaùt trieån caàn phaûi beàn vöõng.trong khi soáng trong khuoân khoå söùc chöùa cuûa caùc heä sinh thaùi hoã trôï vaø nguoàn taøi nguyeân. Söï giaûi thích moät khaùi nieäm lôùn nh vaäy trong thöïc teá laø khoâng heà ñôn giaûn. Nhng laøm theá seõ laø moät loãi laàm saâu saéc.

sau ñoù taùi söû duïng hoaëc hoài phuïc thoâng qua taùi cheá. hoâm nay vaø trong tông lai. vaø caùc cöûa haøng baèng caùch ñi boä. Hams (1998) cho raèng chuùng ta khoâng ñôïc pheùp chaáp nhaän moät hoaøn caûnh maø ôû ñoù con ngôøi khoâng ñuû khaû naêng ñeå sôûi aám nôi ôû cuûa hoï moät caùch thích hôïp. Thay vaøo ñoù.58 toát (kinh teá vaø xaõ hoäi) cho toaøn theå nhaân loaïi. giaûm bôùt nhu caàu ñi laïi baèng vieäc xem xeùt xem con ngôøi soáng vaø laøm vieäc ôû ñaâu hôn laø chæ saûn xuaát oâ toâ ít gaây oâ nhieãm. Thoaû maõn caùc nhu caàu xaõ hoäi • • • • Xaây döïng hoaëc taêng côøng theâm nhieàu ñòa ñieåm. nôùc vaø caùc taøi nguyeân thieân nhieân khaùc moät caùch coù hieäu quaû vaø vôùi söï quan taâm ñuùng möùc Giaûm toái thieåu caùc chaát thaûi. uû phaân compost. Phaùt trieån beàn vöõng khoâng phaûi laø veà söï hy sinh queân mình. Raát nhieàu giaûi phaùp coù theå caûi thieän chaát lôïng cuoäc soáng. xe ñaïp hay giao thoâng coâng coäng. Phaùt trieån beàn vöõng laø veà baûo veä moâi trôøng vaø ôû ñaâu coù theå thì caûi thieän moâi trôøng. Noù bao goàm caùc muïc tieâu veà xaõ hoäi vaø kinh teá. taát caû chuùng ta phaûi cuøng laøm vieäc ñeå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu cuûa moïi ngôøi baèng nhöõng caùch ít gaây aùp löïc leân moâi trôøng. phoá xaù an toaøn vaø cho moïi ngôøi coù cô hoäi ñeå phaùt huy tieàm naêng cuûa hoï qua giaùo duïc. hoâm nay vaø cho nhöõng theá heä mai sau. tính ñaëc trng cuûa ñòa phông. taêng côøng quaàn chuùng ñòa phông vaø vaên hoùa ñaëc trng. Phaùt trieån beàn vöõng coøn laø veà söï coá gaéng thoaû maõn nhöõng nhu caàu cô baûn cuûa con ngôøi. thoâng tin söï tham gia vaø söùc khoeû toát. nhieàu khoaûng khoâng vaø caùc ngoâi nhaø xaây döïng ñeïp vaø toát trong ñoù con ngôøi laøm vieäc thoaûi maùi Taïo laäp caùc khu ñònh c " mang tính con ngôøi" trong phaïm vi vaø hình thöùc Xaùc ñònh giaù trò vaø baûo veä tính ña daïng. Baûo veä söùc khoeû vaø tieän nghi cho con ngôøi thoâng qua moâi trôøng trong saïch. Chuùng ta cuõng caàn phaûi nghó baèng caùc caùch khaùc nhau vaø tìm ra nhöõng caùch môùi ñeå tieán haønh moïi vieäc. baèng vieäc cung caáp nôi ôû toát hôn. hôn laø coù caùc muïc tieâu taùi cheá caùc chaát ñoù. Phaùt trieån beàn vöõng coù nghóa laø caân nhaéc xem laøm theá naøo ñeå giaûm ñôïc lôïng chaát pheá thaûi. nhng khoâng phaûi baèng toån thaát cuûa nhöõng loaøi khaùc hay moâi trôøng noùi chung (Boyd 1998). Baûo veä vaø caûi thieän moâi trôøng • • • • Söû duïng naêng lôïng. hoaëc ôû ñoù hoï söû duïng nôùc ít hôn nhu caàu cuûa mình vì lo ngaïi veà giaù caû. phoá xaù an toaøn hôn vaø söùc khoeû toát cho moïi ngôøi. Söï laøm taêng hieäu quaû naêng lôïng cho nhaø cuûa chuùng ta vaø giaûm söï laõng phí nôùc laø nhöõng ví duï roõ raøng. ví duï nh cung caáp nhöõng ngoâi nhaø aám cuùng. cuõng nh vieäc thay ñoåi phông tieän ñi ñeán trôøng hoïc. khoâng chæ vì lôïi ích cho rieâng moâi trôøng maø coøn bôûi vì moät moâi trôøng oâ nhieãm khoâng sôùm thì muoän seõ kìm haõm söï phaùt trieån kinh teá vaø laøm giaûm chaát lôïng cuoäc soáng. khoâng khí trong laønh hôn. Vieäc naøy ñoøi hoûi moät neàn kinh teá vöõng chaéc ñeå taïo söï giaøu coù cho pheùp ñaùp öùng nhöõng nhu caàu. Hams (1998) toùm taét nhöõng ñaëc ñieåm cuûa moät "xaõ hoäi beàn vöõng" nh sau: Moät xaõ hoäi beàn vöõng coá gaéng ñaït ñôïc nhöõng ñieàu sau: 1. an toaøn vaø deã chòu . Theo Hams (1998) phaùt trieån beàn vöõng laø veà söï ñaûm baûo moät chaát lôïng cuoäc soáng toát hôn cho moïi ngôøi. hoaëc thu hoài naêng lôïng vaø cuoái cuøng thaûi ñi nhöõng gì coøn laïi Giôùi haïn söï oâ nhieãm ôû möùc ñoä maø khoâng laøm toån haïi ñeán caùc heä töï nhieân Xaùc ñònh giaù trò vaø baûo veä tính ña daïng cuûa thieân nhieân 2.

phaù huyû moâi trôøng. Vôùi toâi dôøng nh roõ raøng laø. Thuùc ñaåy caùc thaønh töïu kinh teá • • • • Taïo ra moät neàn kinh teá ñòa phông lôùn maïnh coù theå cung öùng ñôïc nhöõng coâng vieäc vöøa yù. caùc dòch vuï. taøi nguyeân bò khai thaùc maïnh vaø treân heát laø söï aûo tôûng veà moät möùc soáng vaø toång saûn phaåm quoác daân tieáp tuïc taêng cao. thaät khoâng theå tôûng tôïng ñôïc 10 tyû ngôøi treân traùi ñaát vaøo giöõa theá kyû tôùi coù theå seõ coù möùc soáng nh haàu heát nhöõng ngôøi soáng trong nhöõng nôùc giaøu ñang coù hieän nay. Loái soáng ôû "nhöõng nôùc phaùt trieån" laø voâ cuøng ñaét tính theo tieâu thuï taøi nguyeân vaø naêng lôïng bình quaân theo ñaàu ngôøi. phaùt trieån nhöõng thieát bò naêng lôïng coù hieäu quaû vaø coù söï kieåm soaùt oâ nhieãm toát hôn. Hieän nay. Tính ñeán söï buøng noå daân soá. quy moâ nhoû nhaát. ñaëc bieät laø söï caïn kieät nguoàn taøi nguyeân. chuùng ta khoâng theå giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà lôùn veà moâi trôøng toaøn caàu neáu chuùng ta chæ quay voøng raùc thaûi. söï töï cung töï caáp ôû möùc ñoä cao cuûa vuøng vaø ñòa phông vaø söï hôïp taùc. haøng hoaù vaø vôùi nhöõng ngôøi khaùc baèng caùc caùch söû duïng ít oâ toâ vaø giaûm toái thieåu caùc taùc ñoäng ñeán moâi trôøng Taïo caùc cô hoäi cho vaên hoaù. coù moät söï taùn thaønh ngaøy caøng cao trong theá giôùi khoa hoïc vaø giöõa coäng ñoàng laø möùc soáng xa hoa vaø söï taêng trôûng khoâng ngöøng cuûa noù seõ daãn ñeán nhöõng vaán ñeà nghieâm troïng mang tính chaát toaøn caàu. Tuy nhieân. Toâi nghó raèng chuùng ta khoâng theå traùnh khoûi keát luaän laø moät xaõ hoäi beàn vöõng phaûi coù loái soáng khoâng xa hoa. giaûi trí. phi taäp trung hoaù vaø moät neàn kinh teá taêng trôûng baèng soá khoâng. nghæ ngôi coù saün cho taát caû moïi ngôøi (trích töø Hams 1998) Hams (1998) dôøng nh tin tôûng raèng moät neàn kinh teá maïnh laø caàn thieát ñeå ñaït ñôïc muïc ñính phaùt trieån beàn vöõng vaø oâng ta ñaëc bieät khoâng chæ trích loái soáng xa hoa cuûa caùc nôùc phông taây (ít nhaát laø khoâng ôû trong baøi naøy). theo lôïi nhuaän . trong khi chuùng ta vaãn duy trì moät neàn kinh teá bò ñieàu khieån bôûi caùc aùp löïc thò trôøng. nhng nôùc naøy ñaõ tieâu thuï khoaûng 27% Taøi nguyeân cuûa traùi ñaát ñeå duy trì caùi ñôïc goïi laø loái soáng Myõ. maø khoâng laøm oâ nhieãm moâi trôøng ñòa phông. Theo yù kieán caù nhaân cuûa toâi. Hôïp chuûng quoác Hoa Kyø chæ chieám 5% daân soá theá giôùi. nhaø cöûa vaø chaát ñoát vôùi giaù hôïp lyù Ñaùp öùng nhöõng nhu caàu ñòa phông baèng nguoàn ñòa phông ôû baát cöù ñaâu coù theå Taêng ñieàu kieän toái ña ñeå moïi ngôøi ñôïc trang bò kyõ naêng vaø nhaän thöùc caàn thieát ñeå ñoùng goùp moät vai troø ñaøy ñuû trong xaõ hoäi Cho pheùp taát caû caùc thaønh phaàn daân chuùng tham gia trong vieäc ra quyeát ñònh vaø caân nhaéc caùc taùc ñoäng ñeán xaõ hoäi vaø coäng ñoàng cuûa caùc quyeát ñònh 59 3. tôùc ñoaït theá giôùi thöù ba.• • • • • Chuù troïng caùc dòch vuï söùc khoeû. caùc hoaït ñoäng phoøng ngöøa vaø chaêm soùc söùc khoeû Ñaûm baûo coù ñuû thöùc aên. nôùc uoáng. Loái soáng ôû caùc nôùc ñôïc goïi laø phaùt trieån laø söï xa hoa. quoác gia vaø toaøn caàu Coi troïng coâng vieäc tình nguyeän Khuyeán khích söï tieáp xuùc caàn thieát vôùi caùc phông tieän thuaän lôïi. coù moät baèng chöùng roõ raøng laø loái soáng tieâu thuï hieän nay ôû caùc nôùc giaøu coù maø chuùng ta cho laø dó nhieân laø hoaøn toaøn khoâng beàn vöõng. caùc maâu thuaãn vaø söï suy giaûm chaát lôïng cuoäc soáng. Toâi ñoàng yù vôùi Trainer (1995) raèng nguyeân nhaân caên baûn cuûa vaán ñeà "giôùi haïn taêng trôûng" cuûa chuùng ta vaø söï phaù huyû nhanh choùng cuûa heä sinh thaùi toaøn caàu ñôn giaûn laø söï saûn xuaát vaø tieâu thuï quùa möùc. moät xaõ hoäi beàn vöõng seõ khoâng theå khoâng coù nhöõng thay ñoåi caên baûn trong loái soáng vaø neàn kinh teá cuûa chuùng ta. ñaùng laøm.

Chaát lưôïng khoâng khí • Chaát lưôïng khoâng khí keùm. saûn xuaát. 2. ñaàu t. Nhöõng vaán ñeà veà tính khoâng beàn vöõng Ngưôøi ta coù theå tieáp caän caùc khaùi nieäm "söï beàn vöõng" vaø ‘phaùt trieån beàn vöõng’ trong caùc phưông dieän moät vaán ñeà (khoâng beàn vöõng) vaø moät muïc tieâu (phaùt trieån beàn vöõng). Như vaäy " Ngaân haøng gen " toaøn caàu ñang bò laøm caïn kieät. Coù moät baèng chöùng veà thaûm hoaï sinh thaùi coù lieân quan ñeán nhieàu neàn vaên minh. Ña daïng sinh hoïc • • Toån thaát ngaøy caøng taêng veà nôi ôû cuûa ñôøi soáng hoang daõ caû ôû treân phaïm vi theá giôùi vaø caû ôû trong phaïm vi nhöõng vuøng cuï theå. tieâu thuï quaù möùc vaø "phaùt trieån quaù möùc". 1.. Ba T. Tuy nhieân. . Taây Ba Nha (trong thôøi ñaïi vaøng ). Khí haäu toaøn caàu • • Taêng khaû naêng noùng leân toaøn caàu vaø thay ñoåi khí haäu laø keát quaû cuûa söï phaùt thaûi khí nhaø kính ôû möùc ñoä cao do ñoát chaùy nhieân lieäu vaø thay ñoåi söï söû duïng ñaát (thí duï: maát röøng) Như moät keát quaû tröïc tieáp cuûa vaán ñeà treân daãn söï ruûi ro khoâng theå chaáp nhaän ñưôïc cho caùc thaønh phoá. vaø trong caùc vuøng cuï theå.60 vaø taêng trưôûng. Nh moät nhaø ñòa lyù xaõ hoäi muïc ñích cuûa toâi laø thaûo luaän vôùi caùc baïn veà vai troø cuûa caùc thaønh phoá trong quaù trình tieán ñeán moät xaõ hoäi beàn vöõng. Nhöõng vaán ñeà hieän nay veà heä sinh thaùI vuøng vaø heä sinh thaùi toaøn caàu ñôïc Barton toùm taét (1996) nh sau. chuùng ta phaûi chuyeån sang moät neàn kinh teá coù theå saûn xuaát chæ vöøa ñuû cho nhu caàu cuûa chuùng ta ñeå coù moät cuoäc soáng chaát lôïng cao. daãn ñeán caùc vaán ñeà veà söùc khoeû như taêng cao beänh hen.1. nhng toâi nghó raèng heä thoáng thò trôøng töï do seõ ít quan troïng hôn nhieàu trong moät xaõ hoäi beàn vöõng. laøm vieäc. Nhöõng ñieàu treân daãn ñeán keát quaû laø laøm hieám hoaëc maát hoaøn toaøn caùc loaøi quí hieám vaø deã bò toån thưông treân phaïm vi toaøn caàu. ñaëc bieät ôû trong caùc khu ñoâ thò laø keát quaû cuûa giao thoâng vaø coâng nghieäp. laø do taùc ñoäng cuûa phaùt trieån vaø hoaït ñoäng con ngưôøi. laøng maïc töø vieäc daâng cao möïc nưôùc bieån vì caùc ñaïi dưông ñưôïc môû roäng vaø caùc nuùi baêng ôû cöïc bò tan ra. Toâi khoâng nhìn thaáy moät söï löïa choïn saün saøng cho heä thoáng kinh teá hieän nay. Nhng chaéc chaén khoâng phaûi laø muïc ñích cuûa toâi baøn veà vaán ñeà naøy vì toâi khoâng phaûi laø moät chuyeân gia kinh teá. Caùc vaán ñeà veà söï khoâng beàn vöõng chaéc chaén laø khoâng môùi. caùc nhaø hoïc giaû ñaõ ghi cheùp veà caùc canh taùc söû duïng ñaát khoâng beàn vöõng ôû thôøi coå ñaïi cuûa Mesopotamia. ñeá quoác La Maõ. 3. toâi nghó raèng caàn phaûi chæ ra taàm quan troïng cuûa heä thoáng kinh teá ñeå ñaït ñôïc söï beàn vöõng vaø ñeå laøm roõ hôn quan ñieåm (khoâng chuyeân) cuûa toâi veà vaán ñeà naøy. Theo quan ñieåm cuûa toâi. 1. Heä thoáng kinh teá t baûn chuû nghóa cuûa chuùng ta seõ khoâng traùnh khoûi daãn ñeán saûn xuaát quaù möùc. Ñieàu naøy dôøng nh khoâng thích hôïp vôùi heä thoáng t baûn toaøn caàu nh noù ngaøy nay hoaït ñoäng. thông maïi vaø möùc soáng nh ñôïc xaùc ñònh theo caùch thoâng thôøng. vaø thi haønh caùc caùch giaûm söû duïng taøi nguyeân.

Tình traïng cuûa moâi trưôøng ñoâ thò Vieän taøi nguyeân Theá giôùi ñaõ phaùt haønh moät baûn baùo caùo raát thuù vò veà hieän traïng cuûa moâi trưôøng ñoâ thò (caùc nguoàn taøi nguyeân Theá giôùi 1996-97: Moâi trưôøng ñoâ thò). vì theá hai quan ñieåm gaàn như trôû thaønh moät: Chaát lưôïng cuûa baàu sinh quyeån vaø söùc khoeû cuûa nhaân loaïi laø khoâng theå taùch rôøi. lieân quan ñeán söï phaùt thaûi khí nhaø kính do con ngôøi gaây ra.2. caùc vaán ñeà veà oâ nhieãm ñaát hoaëc ñaát bò boû hoang 6. hieän nay con ngưôøi (Homo sapien) ñưôïc thöøa nhaän roäng raõi laø khoâng taùch rôøi khoûi thieân nhieân. oâ nhieãm nưôùc ôû caùc vuøng noâng thoân vaø thaønh thò. Phaàn sau ñaây laø moät toùm taét phaàn giôùi thieäu veà caùc Taùc ñoäng cuûa Ñoâ thò . Thí duï. Trong moät soá trôøng hôïp sinh quyeån ñaõ bò suy thoaùi nghieâm troïng-thí duï: Caùc khu moû than ôû Ñoâng aâu. Khoaùng saûn • Söï khai thaùc khoaùng saûn khoâng theå taùi taïo ñưôïc ôû tyû leä cao seõ laøm maát haún caùc nguoàn coù tieàm naêng taùo taïo. Ñaát • ôû moät soá vuøng: Maát ñaát do tyû leä xoùi moøn taêng cao. Nhaän thöùc thöù hai laáy thieân nhieân laøm trung taâm: chuùng ta phaûi toân troïng thieân nhieân. Nhaän thöùc thöù nhaát ñưôïc tham khaûo laø "xanh nhaït" trong khi ñoù nhaän thöùc thöù hai ñưôïc goïi laø " xanh ñaäm". 5. Baûn baùo caùo hoaøn chænh (400 trang) ñưôïc ña leân maïng Internet (http://www. nưôùc. Nhöõng xu hưôùng keå treân khoâng theå tieáp tuïc moät caùch voâ haïn ñònh maø khoâng laøm aûnh hưôûng ñeán söùc khoeû cuûa sinh quyeån vaø khaû naêng cuûa traùi ñaát (hoaëc cuûa caùc vuøng rieâng leû) ñeå hoã trôï cuoäc soáng con ngôøi vaø caùc kieåu soáng hieän taïi. Moät nhaän thöùc laáy con ngưôøi laø trung taâm: Chuùng ta phaûi ñoái xöû toát vôùi traùi ñaát vaø như vaäy traùi ñaát seõ ñoái xöû toát vôùi chuùng ta.• 61 OÂ nhieãm khí quyeån treân phaïm vi roäng hôn gaây ra caùc vaán ñeà veà söï caïn kieät taàng ozon vaø mưa axit. Coù hai nhaän thöùc coù giaù trò veà taàm quan troïng cuûa söï beàn vöõng. ñaát vaø khoaùng saûn. 1. vôùi haäu quaû ruûi ro veà luït loäi. söï beàn vöõng laø veà duy trì söùc khoeû cuûa sinh quyeån vaø caùc nguoàn taøi nguyeân chuû choát cuûa khoâng khí . Nưôùc • ôû moät soá vuøng: giaûm möïc nưôùc ngaàm daãn ñeán haäu quaû veà cung caáp nôùc. vaø ôû möùc ñoä toaøn caàu laø söï laøm thuûng taàng ozon trong khí quyeån. Trong cuøng moät thôøi ñieåm hai hưôùng treân coù theå daãn ñeán caùc haønh ñoäng raát khaùc nhau. toân troïng traùi ñaát vì traùi ñaát vaø nhöõng sinh vaät cuûa mình cuõng coù quyeàn toàn taïi như chuùng ta. maø laø moät phaàn hôïp nhaát cuûa theá giôùi töï nhieân.igc.org/wri/wr-96-97/). 4. ‘Söï beàn vöõng’ laø vieäc tieán ñeán moät traïng thaùi ôû ñoù caùc heä sinh thaùi toaøn caàu coù khaû naêng haáp thuï taùc ñoäng cuûa con ngôøi maø khoâng bò huyû hoaïi. maát chaát dinh dưôõng vaø ñoä phì nhieâu cuûa ñaát . caùc nhaø khoa hoïc nhaát trí ñeà xuaát laø caàn giaûm 60% khí nhaø kính khaép nôi treân theá giôùi ñeå traùnh söï khoâng oån ñònh cuûa khí haäu vaø ñaïi dưông (nguoàn: Nhoùm lieân Chính phuû veà thay ñoåi khí haäu (IPCC1990)) Noùi moät caùch ñôn giaûn hôn. taêng nưôùc chaåy ñi. Tuy nhieân.

vôùi nhöõng maät ñoä daøy ñaëc cuûa con ngưôøi vaø hoaït ñoäng kinh teá. ñònh cư ôû ñoâ thò. seõ soáng ôû thaønh phoá . vaø thaûi chaát thaûi ñoâ thò. vaø lưông thöïc. Ñaõ coù thôøi gian ngưôøi ta tranh caõi veà vaán ñeà taêng trưôûng daân soá vaø môû roäng kinh teá seõ aûnh hưôûng ñeán moâi trưôøng như theá naøo. Ñoâ thò ngheøo. Caùc khu ñoâ thò gaây aûnh hưôûng ñeán moâi trưôøng thoâng qua ba con ñưôøng: chuyeån ñoåi ñaát vaøo muïc ñích söû duïng ôû ñoâ thò. Nhöõng khaùc nhau naøy roõ neùt hôn trong theá giôùi thöù ba bôûi vì ñònh cư ôû noâng thoân vaãn laø nhöõng laøng coù nguoàn goác truyeàn thoáng. ñưôøng nhöïa. vaø khu coâng nghieäp. khai thaùc vaø laøm caïn kieät taøi nguyeân thieân nhieân. khoaûng 5 tyû ngôøi. Nhöõng ngôøi naøy seõ ñoøi hoûi ñaát. phaûn aùnh caû soá ngưôøi thöïc söï soáng trong moät dieän tích nhoû laãn nhöõng möùc tieâu thuï lôùn hôn cuûa hoï. hoï seõ tieâu thuï soá haøng hoaù vôùi lưôïng lôùn vaø ña daïng hôn daãn ñeán keát quaû laø soá lưôïng lôùn chaát thaûi ñưôïc taïo ra.moät chuyeån ñoåi coù xu hưôùng thay ñoåi thieân nhieân vaø phaïm vi taùc ñoäng cuûa loaøi ngưôøi leân moâi trưôøng. naêng lưôïng. ôû ñoù daân cư noâng thoân vaø ñoâ thò dưôøng như hưôûng lôïi như nhau töø nhöõng haøng hoaù vaø dòch vuï hieän ñaïi. như nưôùc maùy. taøi nguyeân söû duïng vaø chaát thaûi phaùt sinh treân moät ñaàu ngôøi coù xu hưôùng thaáp ôû ñoâ thò ngheøo. chaát thaûi ñoâ thò coù theå nhanh choùng vưôït quaù khaû naêng cuûa heä sinh thaùi sôû taïi ñeå ñoàng hoaù chuùng. thieáu ñòa ñieåm löïa choïn ñeå soáng. Khi thu nhaäp taêng. như vaäy thaønh phoá phaûi laáy nhöõng nguyeân lieäu caàn thieát như lưông thöïc. nhöõng thaønh phoá ngheøo coù xu hôùng gaây ñe doïa toái thieåu tôùi moâi trưôøng toaøn caàu. phaàn lôùn soá daân theá giôùi. nhưng baây giôø ñaõ coù theâm moät khía caïnh môùi. nhưng nhöõng taùc ñoäng ñòa phông cuûa hoï coù theå laø traàm troïng. ñaát noâng nghieäp vaø nhöõng nôi c truù nh ñaát ngaäp nôùc vaø röøng ñưôïc chuyeån ñoåi vaøo nhaø ôû. Moái quan heä giöõa con ngưôøi vaø hoaït ñoäng kinh teá (bao goàm saûn xuaát. Do vaäy. Nhöõng thaønh phoá gaén vôùi söï chuyeån dòch kinh teá töø xaõ hoäi ruoäng ñaát sang neàn kinh teá döïa treân saûn xuaát vaø dòch vuï trong moät caùch khoâng theå gôõ ra ñưôïc. ôû ñoù nhaø cöûa ñưôïc laøm töø nguyeân lieäu ñòa phưông vaø daân cu vaãn phuï thuoäc phaàn lôùn leân nguoàn taøi nguyeân cuûa chính hoï ñeå kieám soáng. vaø nưôùc töø nhöõng ñòa ñieåm xa. baát chaáp hoï soáng trong thaønh phoá hoaëc ôû noâng thoân. vaø vieãn thoâng.62 "Khoaûng vaøo naêm 2025. Ngưôïc laïò. Söï taäp trung chaát thaûi trong caùc thaønh phoá cao hôn raát nhieàu so vôùi ôû noâng thoân. do vaäy chaát thaûi tích luyõ laïi vaø laøm suy thoaùi ñaát vaø lu vöïc nưôùc ñòa phưông. dòch vuï vaø thưông maïi) trong nhöõng thaønh phoá ñoøi hoûi nguoàn taøi nguyeân nhieàu hôn haún möùc dieän tích sôû taïi coù theå cung caáp. caùc möùc cao nhaát cuûa söï söû duïng taøi nguyeân vaø sinh ra chaát thaûi coù xu hôùng xaûy ra trong nhöõng thaønh phoá giaøu coù nhaát vaø trong nhöõng nhoùm giaøu coù hôn trong thaønh phoá. ñưôøng. 8 tyû ngôøi seõ soáng treân haønh tinh. Nhöõng khu ñoù khoâng coù caùc heä thoáng coáng raõnh vaø thu gom raùc. Như vaäy. nưôùc. phuï thuoäc phaàn lôùn leân söï giaøu coù vaø kích thôùc cuûa thaønh phoá. Khoâng ngaïc nhieân. Khi thaønh phoá môû roäng. nhöõng thaønh phoá giaøu coù ñoùng goùp khoâng theo tyû leä vaøo nhöõng vaán ñeà moâi trưôøng toaøn caàu. Söï phaân bieät naøy ít roõ raøng hôn trong theá giôùi phaùt trieån. Möùc ñoä tieâu thuï ôû ñoâ thò vaø phaùt sinh chaát thaûi . nhieân lieäu. . thưôøng taïo ra nhöõng khu ñònh cư khoâng chính thöùc taïi nhöõng vuøng sinh thaùi moûng manh. ñaët söùc eùp leân moâi trưôøng khaùc vôùi söùc eùp gaây ra bôûi ñònh cư ôû noâng thoân. Keát quaû laø. raát khoù vaø coù leõ khoâng theå laøm gì ñưôïc ñeå traùnh taùc ñoäng taêng daân soá ñoâ thò do taêng trưôûng kinh teá vaø coâng nghieäp hoùa gaây ra. như caïn kieät taøi nguyeân thieân nhieân vaø phaùt thaûi khí nhaø kính. Như vaäy. Cho ñeán naêm 2025.vaø nhöõng taùc ñoäng tieâu cöïc gaén vôùi chuùng khaùc nhau raát nhieàu giöõa caùc thaønh phoá. ñieän. Hôn nöõa.

Caùc thaønh phoá cung caáp nhöõng cô hoäi ñeå giaùo duïc daân cư veà caùc vaán ñeà moâi trưôøng vaø huy ñoäng cư daân tham gia giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà naøy. Moät soá ít caùc thưôùc ño tuông ñưông ñưôïc toàn taïi ñeå ñaùnh giaù söùc khoûe cuûa caùc heä sinh thaùi. Ño caùc taùc ñoäng cuûa caùc khu ñoâ thò Khoù khaên khaùc nöõa trong vieäc ñaùnh giaù taùc ñoäng toaøn boä cuûa caùc khu ñoâ thò leân moâi trưôøng töï nhieân laø söï hieåu bieát vaãn coøn sô ñaúng veà quaù trình sinh thaùi phöùc taïp. Vôùi quy hoaïch thích hôïp. Maëc duø maät ñoä daân cư cao coù theå laøm taêng nhöõng vaán ñeà oâ nhieãm. Maëc duø coù raát nhieàu nghieân cöùu lieân heä söùc eùp oâ nhieãm vôùi söï huyû hoaïi cuoäc soáng ôû dưôùi nưôùc vaø treân caïn. keå caû trong khaùi nieäm tuyeät ñoái laãn tyû leä phaàn traêm cuûa saûn phaåm quoác noäi. Trong nhöõng naêm vöøa qua. do ñoù giaûm bôùt söùc eùp leân moâi trưôøng töø söï taêng daân soá. Nhieàu thaønh phoá ñoùng vai troø tích cöïc trong quaûn lyù moâi trưôøng. Tuy nhieân. töø phaùt trieån nhöõng chieán luôïc ñòa phông ñeán baûo veä ña daïng sinh hoïc vuøng vaø taøi nguyeân thieân nhieân ñeå goùp söùc trong moät noã löïc giaûm bôùt söï phaùt thaûi khí nhaø kính. caùc thaønh phoá coù theå ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån vôùi söï khai thaùc voán moâi trưôøng thaáp hôn treân moät ñaàu ngjuôøi như theá naøo. nhưng vieäc xaây döïng cô sôû haï taàng ñoøi hoûi cho quaûn lyù chaát thaûi coù theå deã daøng hôn vaø chi phí . Trong moät phaïm vi coù theå. Ñaõ coù moät soá ít thöû nghieäm ñuôïc tieán haønh ñeå xem xeùt toaøn boä caùc taùc ñoäng cuûa thaønh phoá leân moâi trưôøng.3. Theâm vaøo ñoù. Ñoâ thò hoùa cuõng coù theå giuùp caûi thieän moâi trưôøng baèng caùch giaùn tieáp. chi phí treân moät ñaàu ngưôøi cho baûo veä moâi trưôøng cao hôn ôû caùc khu ñoâ thò. nhưng nhöõng kieåu tieâu thuï cao hôn gaén vôùi caùc kieåu soáng ôû ñoâ thò -vaø nhöõng chính saùch ôû ñoâ thò coù theå ñoùng vai troø quan troïng ñeå giaûm bôùt nhöõng söï phaùt thaûi kia. taùc ñoäng moâi trưôøng laø moät saûn phaåm cuûa söï phaùt trieån trong quaù trình ñoâ thò hoùa. moät soá caùc nhaø nghieân cöùu ñaõ baét ñaàu nhìn nhaän ñeán vaán ñeà cuûa thaønh phoá vaø phaùt trieån beàn vöõng—noùi moät caùch khaùc.chöù khoâng phaûi laø yeâu caàu cuûa ñoâ thò. 1. ngưôïc vôùi söï xem xeùt nhöõng taùc ñoäng ñaëc trưng hôn cuûa moät ngaønh cuï theå như giao thoâng vaän taûi. vaø caû hai khoâng theå ñưôïc taùch rôøi. Trong cuøng moät hưôùng. chưông naøy taäp trung leân nhöõng vaán ñeà moâi trưôøng phaùt sinh tröïc tieáp töø söï ñoâ thò hoùa vaø caùc hoaït ñoäng ôû ñoâ thò hôn laø taäp trung leân taäp hôïp roäng hôn cuûa söùc eùp moâi trưôøng gaén vôùi taêng trưôûng kinh teá vaø coâng nghieäp hoùa. Tyû leä sinh trong caùc khu ñoâ thò thaáp hôn ba ñeán boán laàn so vôùi ôû noâng thoân. trong nhieàu trưôøng hôïp.ñoù laø soá lưôïng ñaát saûn xuaát caàn ñeå duy trì soá daân cuûa moät .caùc taùc ñoäng thưôøng taäp trung xung quanh hoaëc cuoái hưôùng gioù cuûa thaønh phoá. ví duï như. Moãi thaønh phoá khoâng chòu traùch nhieäm cho vieäc taêng söï phaùt thaûi khí nhaø kính.63 Vaäy maø. Taùi cheá trôû neân khaû thi hôn bôûi vì noù coù lôïi töø vieäc thu laïi soá lưôïng lôùn vaät chaát ñeå phuïc vuï cho raát nhieàu caùc ngaønh coâng nghieäp lôùn vaø nhoû. môùi ñaây caùc thöû nghieäm ñaõ ñưôïc tieán haønh ñeå tính "daáu chaân sinh thaùi" cuûa moät thaønh phoá . nhưng taùc ñoäng toång theå leân caùc heä sinh thaùi khoù coù theå ño. nhöõng thaønh phoá cuûa taát caû caùc kieåu khaùc nhau cuõng ñưa ra nhöõng cô hoäi quan troïng cho baûo veä moâi trưôøng. Maëc duø oâ nhieãm coâng nghieäp ñôïc sinh ra như moät keát quaû cuûa caùc hoaït ñoäng ñưôïc thöïc hieän ñeå thoaû maõn yeâu caàu roäng lôùn cuûa ngưôøi tieâu thuï. caùc ñieåm cuoái coù theå ñưôïc ño trong thuaät ngöõ oám vaø tyû leä cheát. Khi ưôùc lưôïng taùc ñoäng cuûa nhöõng hoaït ñoäng ôû ñoâ thò leân söùc khoûe con ngưôøi.hieäu quaû hôn trong caùc khu ñoâ thò. nhöõng kieåu maãu ñònh c daøy ñaëc coù theå giaûm bôùt söùc eùp leân ñaát töø söï taêng daân soá vaø coù theå cuõng cung caáp nhöõng cô hoäi taêng theâm hieäu quaû naêng lưôïng. vì vaäy caùc nghieân cöùu thưôøng thieân veà mieâu taû hôn laø veà soá lưôïng.

Thaønh phoá coù ñôn vò chi phí reû hôn cho nhieàu giaûi phaùp ñeå thuùc ñaåy söû duïng nhöõng coângtenô coù theå taùi söû duïng. Vieäc xuùc tieán nghieân cöùu tieáp vaøo lónh vöïc naøy caàn ñưôïc baûo ñaûm. ñôøi soáng maïnh khoeû. ñieàu naøy coù nghóa laø phaïm vi lôùn hôn vaø nhieàu khaû naêng hôn ñeå söû duïng coù hieäu quaû nguoàn taøi nguyeânthoâng qua söï caûi taïo vaät chaát töø nhöõng doøng chaát thaûi vaø taùi söû duïng hoaëc taùi cheá chuùng. Taäp trung saûn xuaát vaø daân soá coù theå laøm naûy sinh vaán ñeà thu gom vaø thaûi chaát thaûi. ñieàu naøy laøm cho thaønh phoá coù moät thuaän lôïi roõ raøng hôn so vôùi caùc vuøng noâng thoân hoaëc nhöõng ôû nhöõng nôi coù soá daân tha thôùt. Thuaän lôïi thöù nhaát laø maät ñoä cao coù nghóa laø chi phí treân moät hoä gia ñình vaø moät doanh nghieäp thaáp hôn khi cung caáp nưôùc maùy vaø xöû lyù nôùc thaûi. söû duïng taøi nguyeân vaø chaát thaûi. nhng nhöõng vaán ñeà naøy coù theå giaûi quyeát ñưôïc. Trong nhieàu thaønh phoá ôû Nam baùn caàu vaãn toàn taïi moät truyeàn thoáng laâu daøi laø taùi cheá vaø taùi söû duïng chaát thaûi. Caùc hình thöùc nhaø ôû vôùi maät ñoä cao nhaát ñònh như caùc daõy nhaø vaø khu taäp theå cuõng giaûm moät caùch ñaùng keå lưôïng nhieät bò maát. Thaønh phoá coù theå laøm cho vaät chaát hoaëc chaát thaûi ñưôïc trao ñoåi giöõa caùc ngaønh coâng nghieäp. Ñaõ coù moät soá bieän phaùp ñeå giaûm nhu caàu ñieän cho maùy ñieàu hoaø. . Thuaän lôïi thöù tư trong caùc thaønh phoá ôû nhöõng nôi coù khí haäu laïnh maø caùc gia ñình vaø nhöõng xí nghieäp caàn ñưôïc sôûi trong moät thôøi gian cuûa naêm thì söï taäp trung saûn xuaát vaø caùc khu vöïc daân cư coù nghóa laø coù tieàm naêng ñaùng keå ñeå giaûm vieäc söû duïng chaát ñoát. treân moät ñaàu ngôøi ñưôïc phuïc vuï. caùc thaønh phoá taäp trung saûn xuaát vaø daân soá. noâng nghieäp ôû ñoâ thò ñoùng goùp moät tyû leä ñaùng keå lưông thöïc do thaønh phoá tieâu thuï. Thuaän lôïi thöù ba laø söï taäp trung soá daân cao hôn trong caùc thaønh phoá coù nghóa laø giaûm yeâu caàu veà ñaát cho soá daân. Söï thaät laø. thu gom chaát thaûi gia ñình vaø chaát thaûi con ngôøi. Trong nhieàu nưôùc." 2. Trong nhieàu thaønh phoá ôû Nam baùn caàu.thí duï thoâng qua söï söû duïng quaù trình ñoát noùng chaát thaûi töø coâng nghieäp hoaëc caùc nhaø maùy nhieät ñieän ñeå cung caáp nhieät lưôïng sôûi aám cho caùc gia ñình vaø toøa nhaø thưông maïi. bôûi vì söï chuyeån sang moät theá giôùi chieám phaàn lôùn ñoâ thò theá giôùi dưôøng như laø khoâng theå traùnh ñưôïc. Caùc thaønh phoá vôùi nhöõng cô hoäi lôùn goùp phaàn vaøo phaùt trieån beàn vöõng (trích töø UNCHS (1996).trong nhöõng doanh nghieäp chuyeân moân ñeå baûo ñaûm ñieàu naøy coù theå xaûy ra an toaøn. thuù vò vôùi nhöõng möùc thaáp ñaùng keå cuûa tieâu thuï naêng lưôïng. khi so saùnh vôùi caùc nhaø ôû caùch bieät. Thuaän lôïi thöù hai maø caùc thaønh phoá cung caáp laø söï taäp trung saûn xuaát vaø tieâu thuï. ñaëc bieät ôû nôi vieäc giaûm ñeán toái thieåu chaát thaûi ñôïc ưu tieân. Noù cuõng laøm reû hôn nhieàu ñoái vôùi vieäc cung caáp caùc dòch vuï khaån caáp. vaø caùch soáng giaøu vaên hoaù. Coâng vieäc taäp hôïp caùc chaát thaûi coù theå taùi söû duïng vaø taùi cheá töø caùc hoä gia ñình vaø cô sôû kinh doanh noùi chung laø reû hôn. Hieåu bieát veà caùc taùc ñoäng moâi trưôøng cuûa caùc khu ñoâ thò coù theå cung caáp söï hieåu bieát saâu saéc veà vieäc laøm theá naøo ñeå taêng trưôûng ñoâ thò coù theå ñi theo caùch tích cöïc ñeå giuùp ñôõ giaûm bôùt söùc eùp cuûa loaøi ngưôøi leân moâi trưôøng toaøn caàu.ví duï như cöùu hoûa cöùu chöõa caùc beänh khaån hoaëc caùc veát thưông coù theå laøm giaûm raát nhieàu söùc khoûe cho ngưôøi beänh. Moät Theá giôùi Ñoâ thò hoaù: Baùo caùo Toaøn caàu veà Ñònh cư con ngưôøi) Caùc thaønh phoá coù tieàm löïc ñeå keát hôïp caùc ñieàu kieän an toaøn. vieãn thoâng cao caáp vaø nhieàu hình thöùc chaêm soùc söùc khoûe giaùo duïc.64 thaønh phoá vaø nhöõng möùc tieâu thuï cuûa noù. caùc khu ñoâ thò chieám 1% laõnh thoå cuûa caû nưôùc.

nhưng thaønh phoá vaø heä thoáng ñoâ thò cuõng ñưa ra moät khaû naêng lôùn nhaát cho pheùp caùc cư daân cuûa chuùng ñi ñeán caùc ñòa ñieåm khaùc nhau nhanh vaø reû. hoäi cha meï hoïc sinh hoã trôï caùc trưôøng hoïc ñòa phưông vaø taát caû caùc loaïi cuûa nhöõng ngưôøi laøm vieäc töï nguyeän (ñeå cung caáp dòch vuï cho nhöõng ngưôøi lôùn tuoåi. khoâng caàn söû duïng xe oâ toâ rieâng. ñeå tieát kieäm cho xaõ hoäi roäng raõi hôn. theå thao vaø caùc cô hoäi nghæ ngôi cho treû em vaø thanh nieân. khaû thi veà maët kinh teá. haáp daãn. ñưôøng phoá. Heä thoáng giao thoâng trong caùc thaønh phoá coù theå ñưôïc toå chöùc trong moät caùch maø nhieàu chuyeán ñi ñôïc thöïc hieän thoâng qua vieäc ñi boä hoaëc ñi xe ñaïp. Coù theå nhìn thaáy caùc ngheä thuaät trang trí. ñưôïc toå chöùc vaø kieåm soaùt taïi ñòa phưông vaø theo hưôùng khoâng lôïi nhuaän. Moät tyû leä ñaùng keå cuûa taêng trưôûng kinh teá trong caùc nưôùc giaøu hôn trong caùc thaäp kyû vöøa qua laø töø caùc chöùc naêng chuyeån ñoåi töø neàn kinh teá xaõ hoäi ôû ñoù giaù trò cuûa chuùng khoâng ñôïc tính trong phưông dieän kinh teá (vaø khoâng ñưôïc ghi cheùp trong thoáng keá GNP) sang neàn kinh teá thò trưôøng. nhưng thưôøng bò Chính phuû vaø caùc cô quan quoác teá boû queân. Noù bao goàm raát nhieàu caùc hoaït ñoäng khoâng ñưôïc traû lương vaø khoâng ñưôïc tính tieàn-goàm coâng vieäc cuûa caùc nhoùm coâng daân. oâ nhieãm khoâng khí vaø caùc möùc tieâu thuï taøi nguyeân cao cuûa söï söû duïng ñoù. quaûng trưôøng vaø caùc khoaûng khoâng coâng coäng khaùc. caùc caâu laïc boä thanh nieân. caâu laïc boä ñưôøng phoá. Cuõng coù theå söû duïng nhieàu hôn giao thoâng coâng coäng vaø taïo ra dòch vuï chaát lưôïng cao. Noù cuõng coù theå cung caáp caùc hưôùng daãn chính thöùc hoaëc khoâng chính thöùc hoaëc duy trì baûo quaûn caùc coâng vieân. Noù thưôøng bao goàm nhieàu saùng kieán ñeå laøm thaønh phoá an toaøn hôn vaø vui veû hôn-giuùp cung caáp khoaûng khoâng vui chôi coù giaùm saùt.bao goàm söï giaûm chaát ñoát lôùn maø chuùng caàn. phong caûnh vaø caùc khung caûnh xung quanh taïo ra moät phaàn trung taâm cuûa lòch söû vaø vaên hoaù cuûa xaõ hoäi ñoù. ngưôøi taøn taät). Nh vaäy. hieäp hoäi daân cư.65 Thuaän lôïi thöù naêm cuûa nhöõng thaønh phoá laø chuùng ña ra tieàm naêng lôùn hôn ñeå giaûm söï söû duïng xe coù ñoäng cô. bôûi vì haàu như khoâng coù theå tính giaù trò cuûa noù baèng tieàn. maëc duø caùc thaønh phoá coù xu hưôùng lieân quan tôùi söï söû duïng vaø söû duïng xe oâ toâ rieâng ôû möùc ñoä cao. Moät soá caùc theå hieän vaên hoaù quaàn chuùng raát sinh ñoäng ñưôïc nhìn thaáy trong caùc khu ngheøo hôn cuûa thaønh phoá. Neàn kinh teá xaõ hoäi trong töøng ñòa phưông taïo ra moät maïng lưôùi quan heä daøy ñaëc. Neàn kinh teá xaõ hoäi laø moät thuaät ngöõ daønh cho caùc loaïi khaùc nhau cuûa nhöõng saùng kieán vaø haønh ñoäng. Trong nhieàu thaønh phoá caùc caên nhaø.keå caû trong ngheä thuaät vaø trong aâm nhaïc. Phaùt trieån beàn vöõng: moät vaøi phưông hưôùng cho caùc quyeát ñònh keá hoaïch hoaù . Nhieàu thaønh phoá hoaëc ñaëc bieät caùc thaønh phoá nhoû ñaõ trình baøy caùch laøm theá naøo ñeå caùc thaønh phoá coù theå cung caáp moâi trưôøng khoeû maïnh. Caùc thaønh phoá cuõng laø nhöõng nôi coù "neàn kinh teá xaõ hoäi" phaùt trieån nhaát vaø ôû ñoù nguoàn lôïi khoâng chæ mang ñeán cho töøng phoá phưôøng hoaëc caùc khung caûnh xung quanh maø cuõng cho caùc chi phí kinh teá xaõ hoäi. Caùc thaønh phoá cuõng laø caùc ñòa ñieåm ngheä thuaät vaø vaên hoaù ñaùng quyù nhaát. 3. nhaø cöûa coù giaù trò cho caùc c daân cuûa chuùng maø khoâng ñaët caùc ñoøi hoûi khoâng beàn vöõng leân taøi nguyeân thieân nhieân vaø caùc heä sinh thaùi. nhaïc vaø muùa. maø coù theå cho pheùp caùc coâng daân ñòa phưông laøm vieäc cuøng vôùi nhau ñeå xaùc ñònh vaø giaûi quyeát caùc vaán ñeà ñòa phưông hoaëc baøn veà caùc saùng kieán ñòa phưông. Giaù trò naøy vôùi cuoäc soáng thaønh phoá thôøng laø raát to lôùn. nhaø haùt vaø vaên hoïc phaùt trieån ôû ñoù vaø trong caùc daïng khaùc nhau cuûa ñôøi soáng ñưôøng phoá trong phaàn lôùn caùc thaønh phoá.

thoâng qua söï thôû. noù laø moät thöù xung quanh vaø ôû trong töøng caù theå maø hoï khoâng chæ coù traùch nhieäm vôùi noù. Bưôùc ñaàu tieân tieán tôùi söï thay ñoåi ñoù laø kieán thöùc veà caùc aûnh hưôûng moâi trưôøng cuûa caùc kieåu cư xöû hieän taïi cuûa chuùng ta. Trong moät baøi baùo gaàn ñaây White (1999) vieát moät ñoaïn thuù vò veà "phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng coù theå tieán haønh nh theá naøo. trong ñoù bao giôø cuõng coù moät soá phaàn truøng laëp ñoù laø nưôùc. Maëc duø söï beàn vöõng seõ ñoøi hoûi caùc thoaû thuaän giöõa nhieàu toå chöùc ñeå coù theå hoaït ñoäng ñưôïc. Ñaàu tieân. Taát caû caùc vieäc söû duïng ñoù laø (hoaëc coù theå laø) ño ñưôïc. Nhieàu thay ñoåi coù theå xaûy ra moät caùch töï nguyeän hoaëc ít nhaát coù yù chí. uoáng v. Giaû thieát naøy loaïi ngay laäp töùc caù nhaân ñoù ra khoûi söï cam keát vôùi thaùch thöùc cuûa tính beàn vöõng. nhng noù ñaõ laø nhaân toá nguy caáp trong nhieàu phaàn ít giaøu coù hôn cuûa theá giôùi.v. Phaàn lôùn daân soá caàn hieåu caøng nhanh caøng toát raèng ’moâi trưôøng’ laø caùi ñeå cho hoï soáng. vaø thaäm chí trong nhöõng ñaát . Caùc khoaûng troáng veà kieán thöùc coù theå ñôïc toùm taét laïi như: • • • Söï hieåu bieát veà moät heä thoáng như moät toång theå Söï hieåu bieát veà taùc ñoäng cuûa töøng caù nhaân cuï theå leân heä thoáng ñoù Caùc chæ thò nhìn thaáy ñưôïc cuûa taùc ñoäng ñoù ôû möùc hoä gia ñình Nhöõng thaùch thöùc kyõ thuaät cho moät thaønh phoá sinh thaùi thuoäc ba phaïm truø roäng. töøng caù nhaân vaø hoä gia ñình caàn nhaän thöùc taùc ñoäng cuûa hoï leân moâi trưôøng thoâng qua söï ño’daáu chaân sinh thaùi’ cuûa hoï. Nhöõng ngưôøi soáng coá ñònh trong caùc nưôùc giaøu ñaõ ngaïc nhieân khi khi bieát hoï caàn soá lưôïng ñaát như vaäy. Ñieàu naøy coù theå ñaït ñôïc thoâng qua moät soá caùc keânh truyeàn thoâng lieân tuïc. chuùng ta caàn caùc chæ thò coù theå nhìn thaáy ñôïc xung quanh chuùng ta ñeå giaûm saùt söï söû duïng moät soá taøi nguyeân nhaát ñònh ôû trong nhaø như nưôùc. chính thöùc vaø khoâng chính thöùc. Thöù hai. Noù laø moät thöù maø hoï caàn coù moät moái quan taâm sôû höõu bôûi vì noù quan troïng cho cuoäc soáng haïnh phuùc cuûa hoï nh maùi nhaø treân ñaàu hoï vaø nh tieàn trong nhaø baêng cuûa hoï.66 Caùc ñieàu kieän caàn thieát ñeå phaùt trieån coäng ñoàng beàn vöõng laø söû duïng coù hieäu quaû khoaûng khoâng ñoâ thò. chuùng ta caàn laáy ‘ moâi trưôøng’ ra khoûi ñòa haït khoa hoïc vaø naïp laïi noù như moät kieán thöùc thoâng thưôøng như laø noù ñaõ töøng như vaäy ñoái vôùi toå tieân trôùc thôøi coâng nghieäp hoaù cuûa chuùng ta. Ñoù laø moät kieåu nhaän thöùc maø khuyeán khích hoï coù traùch nhieäm caù nhaân cho söï beàn vöõng. maø caàn noù moät caùch soáng coøn. giaûm tôùi möùc toái thieåu tieâu thuï voán töï nhieân thieát yeáu. chuùng cuõng coù theå bò thay ñoåi do vaäy ñôn vò chi phí taêng treân moät ngưôõng nhaát ñònh cuûa söï söû duïng coù theå chaáp nhaän ñưôïc. Nhieàu ngưôøi vaãn nhìn nhaän moâi trưôøng như moät caùi gì ñoù coù tính "kyõ thuaät" hoaëc "khoa hoïc" maø hoï khoâng theå. naêng lưôïng vaø vaät chaát. ñieåm cô baûn ñeå toàn taïi laø caùch cư xöû cuûa caùc hoä gia ñình vaø töøng caù nhaân. Maëc duø nưôùc hieám khi ñôïc xem như moät yeáu toá nguy caáp trong nhöõng ñaát nưôùc giaøu coù cuûa OECD. ñeå cung caáp caùc saùng kieán giaûm daáu chaân ñoù. Noù khoâng laø moät caùi ‘ôû ñaâu ñoù’. theo söï laõnh ñaïo coù hieäu quaû ôû caáp ñòa phưông. Veà maët kyõ thuaät?". Dấu chaân sinh thaùi ưôùc lưôïng lưôïng ñaát caàn ñeå hoã trôï caùch soáng hieän taïi cuûa hoï. nhưng caùc thưôùc ño ñoù thưôøng ñưôïc ñaët trong goùc khoâng ñưôïc chuù yù cuûa ngoâi nhaø. Thöù ba. aên. ñieän vaø khí töï nhieân. 1998). nhaân leân voán xaõ hoäi vaø huy ñoäng caùc coâng daân vaø Chính phuû cuûa hoï (Roseland. hoaëc khoâng caàn hieåu. caàn coù giaùo duïc moâi trưôøng taïi töøng caáp. Trong moät xaõ hoäi.

Caùc chaát thaûi khaùc ñôïc thaûi tröïc tieáp xuoáng ñaát. vaø nhöõng chaát dinh dưôõng. cuõng như nưôùc reû ñaõ thưôøng ñưôïc nhìn nhaän như moät thaønh phaàn chuû choát cuûa taêng trưôûng kinh teá vaø coù söï khoâng saün loøng ñeå nhìn nhaän moät caùch toaøn dieän veà caùc chi phí cuûa chính saùch naøy. nhưng thaäm chí hieän nay vaãn coù söï ñoái khaùng ñeå nhìn laïi caùc chính saùch cuûa chuùng ta ñaõ taïo ra caùi gì. Nhöõng yù tưôûng tieáp theo chæ laø gôïi yù. nưôùc chaéc chaén laø yeáu toá nguy caáp nhaát vì khoâng gì coù theå thay theá cho noù. Caùch maïng coâng nghieäp ñaõ chuyeån ñoåi söï söû duïng cuûa con ngôøi maø caùc chaát höõu cô chieám u theá sang söï söû duïng caùc chaát voâ cô. Caùc löïa choïn toát hôn coù theå ñưôïc xuaát hieän maø ngaøy nay chuùng ta thaäm chí khoâng theå tưôûng tưôïng ñôïc.67 nưôùc giaøu coù. Taïi möùc ñôn giaûn nhaát. ñieàu naøy coù nghóa laø chaát thaûi cuûa chuùng ta ñaõ khoâng coøn ñôïc vi khuaån ‘mang ñi’. vaø traû ít hôn cho caùc hoaït ñoäng . nhưng khoâng phaûi moät heä thoáng maø loaïi boû söï löïa choïn nhieät ñoä töø caùc toaø nhaø hoaëc caên hoä rieâng. noù seõ trôû neân noåi baät hôn. aûnh hưôûng cuûa oâzoân leân söùc khoeû v. vôùi caùc nhaø coù thaåm quyeàn khaùc nhau mang chaát thaûi raén ñi. thay ñoåi khí haäu. Như moät nguyeân lieäu coâng nghieäp noù caàn ñưôïc tính ôû giaù ñaày ñuû cho vieäc caáp vaø baûo quaûn cho taát caû caùc söû duïng mang tính thưông maïi trong coâng nghieäp vaø noâng nghieäp. vaøo caùc lu vöïc nôùc. thoâng qua giaù caû vaø thueá. caùc boä phaän khaùc coù traùch nhieäm hoài phuïc laïi chaát lôïng nôùc. Chuùng ta cuõng caàn thay xe oâ toâ như moät heä thoáng giao thoâng phoå bieán baèng moät heä thoáng xe buyùt vaø taøu ñieän ngaàm coâng coäng baát cöù ôû nôi naøo coù maät ñoä daân soá ñoâng. nưôùc. bôûi vì noù quaù sôùm ñeå laøm theo trong tìm kieám cuûa chuùng ta cho söï beàn vöõng. khoâng coù söï tính toaùn ñeán caùc aûnh hưôûng tieáp theo như tích luyõ axit. ñoøi hoûi söï chuyeân chôû (vaø naêng lôïng) ñeå mang chuùng ñi vaø ñaát ñeå choân chuùng. vaø vaøo khoâng khí. Caùc vi khuaån naøy phaân huyû chaát höõu cô vaø söû duïng trong caùc chu trình sinh hoïc cuûa chính chuùng. Như caây troàng coù nhöõng yeáu toá giôùi haïn söï taêng trôûng cuûa chuùng. Caùc baát hôïp lyù cuûa söï cung caáp naêng lưôïng reû ñaõ roõ raøng töø nhöõng naêm 1950. cho caùc hoaït ñoäng laøm haïi haønh tinh. ngưôïc laïi. Tuy nhieân. vaø caùc boä phaän khaùc nöõa coá gaéng hoài phuïc chaát lôïng khoâng khí. Naêng lưôïng reû. Taát caû caùc hoä gia ñình caàn phaûi ño lưôïng nưôùc caáp vaø giaù caû cao hôn caàn ñưôïc tính cho caùc söû duïng khoâng caàn thieát như röûa xe oâ toâ vaø nưôùc baûo quaûn tôùi vưôøn. laø nhaân toá giôùi haïn trong saûn xuaát lưông thöïc cuûa haàu heát caùc phaàn treân theá giôùi. như nhieät ñoä. trong khi nưôùc ñưôïc noùng leân naøy sau ñoù laïi ñưôïc thaûi vaøo caùc lưu vöïc nưôùc gaàn ñoù.v. Quaûn lyù chaát thaûi vaãn ñôïc nhìn nhaän theo moät caùch manh muùn. Hưôùng daãn chæ ñaïo cho söï thay ñoåi caáu truùc saùng kieán laø chuùng ta caàn phaûi traû nhieàu hôn. Vieäc tìm kieám söï beàn vöõng caàn bao goàm vieäc xem xeùt laïi caùc hoaït ñoäng cuûa con ngưôøi vaø söû duïng laïi caùc chaát thaûi trong moät caùch hoaøn toaøn sinh hoïc. Keát quaû laø caùc khu ñònh cư cuûa chuùng ta bao goàm haøng nghìn caùc ngoâi nhaø ñưôïc sôûi aám vaø laøm laïnh rieâng bieät ñưôïc caùc nhaø maùy ñieän ñoäc laäp cung caáp maø chuùng ñoøi hoûi moät soá lưôïng nưôùc lôùn ñeå laøm maùt. Vì maät ñoä laø ñieàu kieän chuû choát cho giao thoâng coâng coäng hoaït ñoäng coù hieäu quaû cho neân maät ñoä phaûi ñôïc duy trì nh moät ñaëc trưng thieát yeáu cuûa söï ñònh cư. Chuùng ta caàn söû duïng söï laøm noùng vaø laøm laïnh coù hieäu quaû. Thay vaøo ñoù chaát thaûi raén baét ñaàu ñôïc tích luyõ. vaø nưôùc. Naêng lưôïng cuõng ñaõ coù saün ôû giaù raát reû thoâng qua söï söû duïng roäng raõi chaát ñoát coù nguoàn goác than ñaù. Cuõng như vaäy vôùi xaõ hoäi con ngưôøi. trong nhöõng yeáu toá naøy. Nhöõng nhoùm vaø nhöõng toå chöùc naøy khoâng coù thôøi gian hoaëc saùng kieán ñeå gaëp nhau vaø xem xeùt laïi aûnh hưôûng cuûa caùc taùc ñoäng ngaøy caøng lôùn cuûa con ngưôøi leân quaù trình tuaàn hoaøn töï nhieân cuûa sinh quyeån. thuaät ngöõ ra leänh ‘caàn ‘ vaø ‘phaûi’ ñaõ ñưôïc duøng như söï kích thích tranh caõi cho ñeán khi caùc giaûi phaùp löïa choïn toát hôn ñưôïc xaùc ñònh.

68 ñoùng goùp tích cöïc. . Noù cuõng coù theå taêng chi phí giao thoâng vaän taûi vaø do vaäy laøm cho caùc saûn phaåm ñòa phưông coù thuaän lôïi hôn so vôùi thưông maïi quoác teá. Trong moät thôøi gian ngaén noù coù theå ña neàn kinh teá tieán tôùi söï söû duïng chaát ñoát goác than ñaù coù hieäu quaû hôn vaø coù theå khoâng khuyeán khích caùc söû duïng khoâng caàn thieát hoaëc söû duïng thay theá khaùc. Thueá leân cacbon laø moät giaûi phaùp chung chung maø coù theå coù haäu quaû tröïc tieáp vaø khoù ñaït ñưôïc.

Söï ña daïng cuûa thoâng tin tư lieäu cho quy hoaïch moâi trưôøng Yeâu caàu veà thoâng tin t lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø raát roäng lôùn. • • Caùc thoâng tin ñôïc phaân loaï theo 2 lónh vöïc lôùn ñoù laø: Caùc taøi lieäu nghieân cöùu ñieàu tra Caùc taøi lieäu thu thaäp maãu Trong baøi naøy taùc giaû trình baøy 4 bôùc toå chöùc thöïc ñòa thu thaäp thoâng tin phuïc vuï Quy hoaïch moâi trôøng.nhaân vaên. noù boå sung cho nhöõng t lieäu khoâng coù trong thoáng keâ. Phông phaùp thaäp thoâng tin thöïc ñòa ñôïc toùm taét theo caùc noäi dung: • • • • • Loaïi döõ lieäu caàn thu thaäp Yeâu caàu veà thoâng tin Muïc tieâu söû duïng thoâng tin Toùm taét phông phaùp söû duïng thoâng tin Nguoàn taøi lieäu caàn tham khaûo. tính chaát thôøi gian vaø khoâng gian cuûa caùc thoâng tin caàn thu thaäp.xaõ hoäi . giuùp cho quaù trình ra quyeát ñònh ôû caùc caáp quaûn lyù cao hôn. cuøng nhöõng quy luaät vaän ñoäng cuûa chuùng. döï baùo taùc ñoäng moâi trôøng vaø cho vieäc ñeà xuaát caùc keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng moät caùch phuø hôïp. laøm cô sôû khoa hoïc cho caùc ñaùnh giaù. nhöõng t lieäu maët ñaát boå sung cho thoâng tin vieãn thaùm vaø ñaëc bieät noù cung caáp nhöõng t lieäu giuùp cho nhaän thöùc moät caùch khaùch quan baûn chaát cuûa caùc moâi trôøng töï nhieân.Chương 4 69 PHƯÔNG PHAÙP THU THAÄP DÖÕ LIEÄU NGOAØI THÖÏC ÑÒA PHUÏC VUÏ QUY HOAÏCH MOÂI TRƯÔØNG Traàn Tyù Toùm taét Trong baøi vieát. Nhöõng thoâng tin t lieäu naøy phaûi ñaùp öùng ñôïc caùc yeâu caàu trong quaù trình quy hoaïch moâi trôøng ñoù laø : . Môû ñaàu Caùc döõ lieäu thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø moät phaàn quan troïng trong cô sôû döõ lieäu. kinh teá . 1. taùc gæa trình baøy söï ña daïng cuûa thoâng tin phuïc vuïc cho Quy hoaïch moâi trôøng. veà lónh vöïc nguoàn thoâng tin. theå loaïi thoâng tin.

kieán truùc. lao doäng. caùc ngheà truyeàn thoáng. caùc chính saùch quaûn lyù moâi trôøng ôû ñòa phông. möùc soáng daân c.. khai khoùang. khaûo coå. beà daøy cuûa taàng ñaát hay taàng phong hoùa.. .. ñoàng baèng ñeán ven bieån vaø ngoaøi bieån nh caùc thoâng tin veà khí haäu. ñòa hình.• • • • Nhaän thöùc ñưôïc toaøn boä hieän traïng ñieàu kieän töï nhieân. ñòa hình ñòa maïo. : Söï ña daïng thoâng tin veà khoâng gian Caùc thoâng tin ñeà caäp tôùi vaø phaûi thu nhaäp phaân boá trong khoâng gian ña daïng • Nhöõng thoâng tin roäng : Bao goàm nhöõng thoâng tin veà ñieàu kieän töï nhieân. ngaønh du lòch cuõng nh söï phaùt trieån cô sôû haï taàng. caùc di tích vaên hoùa lòch söû. hieän traïng vaø naêng löïc cuï theå trong quaûn lyù oâ nhieãm. caùc ñieåm baûo toàn thieân nhieân hay vôøn quoác gia. caûnh quan. trình ñoä phaùt trieån. bu chính vieãn thoâng. toå chöùc vaø thöïc traïng moâi trôøng vuøng nghieân cöùu.nhaân vaên. chuùng toàn taïi treân khaép laõnh thoå töø mieàn nuùi... khí haäu. laâm nghieäp. caùc cô quan quaûn lyù moâi trôøng. taøi nguyeân du lòch. vaø xu theá phaùt trieån cuûa chuùng. Caùc thoâng tin veà moâi trôøng : bao goàm caùc hoaït ñoäng quaûn lyù moâi trôøng.. caùc hang ñoäng ñaù voâi. taøi nguyeân nôùc.. ñoäng vaät. truyeàn thoáng sinh soáng cuûa coäng ñoàng. vaên hoùa. caùc ngaønh dòch vuï. phaân loaïi veà taøi nguyeân khoùang. Coù thoâng tin mang tính rôøi raïc veà khoâng gian nh caùc taøi nguyeân khoaùng. Caùc loaïi taøi nguyeân thieân nhieân : bao goàm caùc soá lieäu kieåm keâ..bao goàm thoâng tin phaân loaïi thoáng keâ veà söï phaùt trieån kinh teá chung. ñòa maïo. Caùc thoâng tin veà xaõ hoäi goàm coù daân soá. thaáy ñôïc söï ña daïng cuûa chuùng phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng. giaùo duïc. taøi nguyeân. vai troø cuûa giôùi trong söï phaùt trieån.. ñòa maïo.nhaân vaên .. sinh vaät vaø kinh teá . caùc thoâng tin coøn phaân boá theo ñai cao. Caùc ñieàu kieän kinh teá . ñòa chaát. söï phaùt trieån kinh teá caùc ngaønh noâng nghieäp.. ñòa chaát. taøi nguyeân thieân nhieân vaø nhöõng quy luaät vaän ñoäng cuûa chuùng trong thieân nhieân cuõng như trong ñieàu kieän bò taùc ñoäng bôûi söï phaùt trieån. caùc moû. khoâng khí. caùc leã hoäi truyeàn thoáng. Nhaän thöùc ñôïc ñaày ñuû hieän traïng phaùt trieån kinh teá -xaõ hoäi . thuûy vaên. hieän traïng moâi trôøng ôû ñòa phông vaø tình hình cuï theå cuûa caùc lónh vöïc moâi trôøng nôùc. Söï ña daïng veà caùc lónh vöïc coù lieân quan : Heä thoâng tin bao goàm caùc lónh vöïc • • • • Caùc ñieàu kieän ñòa lyù töï nhieân : Bao goàm caùc ñieàu kieän veà vò trí ñòa lyù. Caùc thoâng tin veà vaên hoùa bao goàm caùc taøi nguyeân vaên hoùa. caùc ngaønh y teá. Chöùng minh ñôïc moái quan heä giöõa moâi trôøng vaø söï phaùt trieån cho nhöõng yeâu caàu cuï theå cuûa vuøng nghieân cöùu veà phaùt trieån beàn vöõng. thuûy haûi vaên. Nhaän thöùc ñôïc ñaày ñuû hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng cuûa vuøng nghieân cöùu. taøi nguyeân thöïc vaät.xaõ hoäi . Nhieàu thoâng tin mang tính lieân tuïc veà maët khoâng gian nh ñaát. ñaát..xaõ hoäi . coâng nghieäp thuû coâng nghieäp.nhaân vaên cuûa vuøng nghieân cöùu. taøi nguyeân ñaát. giao thoâng vaän taûi. caùc heä sinh thaùi. 70 Töø nhöõng yeâu caàu treân ñaây ñoái vôùi heä thoâng tin. söùc khoûe coäng ñoàng. lôùp phuû thöïc vaät. thoå nhôõng vaø sinh vaät. taøi nguyeân khí haäu. bao goàm caùc vaán ñeà chính saùch. chieàu saâu cuûa bieån.

xaõ hoäi trong töøng thôøi kyø. Toùm laïi. nhaân vaên vuøng nghieân cöùu. Nh vaäy. 1994 ñaõ aùp duïng cho nghieân cöùu thöïc ñòa vôùi caùc heä sinh thaùi ven bieån ). Caùc thoâng tin veà tình hình khai thaùc taøi nguyeân khoùang saûn. ñoäng vaät khoâng xông soáng. Theo taùc giaû treân. veà chuûng loaïi. ngôïc laïi coù thoâng tin caàn caùc chuoãi ngaén haïn nh tình hình phaùt trieån kinh teá . 2. Trong ñoù.. . caùch thoâng thôøng nhaát laø phaân loaïi caùc thoâng tin t lieäu theo lónh vöïc (ví duï : töï nhieân. Tuy nhieân vieäc nghieân cöùu. mang tính caù theå ñoù laø caùc thoâng tin veà tieàm naêng taøi nguyeân. ñeán lôït mình laïi ñôïc phaân chia ra caùc thaønh phaàn thöïc vaät. veà phaân boá khoâng gian vaø veà tính chaát thôøi gian cuûa thoâng tin. xaõ hoäi. ñeå ñaùp öùng vôùi yeâu caàu cho quy hoaïch moâi trôøng chuùng toâi coù bieån ñoåi ñi ñeå coù theå bao goàm caû caùc taøi lieäu veà kinh teá xaõ hoäi nhaân vaên. thuûy vaên. caùc taøi lieäu ngoaøi thöïc ñòa coù theå phaân loaïi theo 2 lónh vöïc lôùn laø: • • Caùc taøi leäu nghieân cöùu ñieàu tra Caùc taøi lieäu nghieân cöùu laáy maãu. theo caùc cô quan quaûn lyù cuûa caùc ngaønh ôû ñòa phông. Tuaân theo nguyeân taéc naøy caùc thoâng tin t lieäu cho quy hoaïch moâi trôøng ñôïc thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa ñôïc phaân loaïi nh sau: 1.. nôùc. sinh vaät. caùc thoâng tin veà thieân tai hay söï coá moâi trưôøng. ñoäng vaät. Trong töï nhieân seõ ñôïc tieáp tuïc phaân loaïi caùc thoâng tin veà ñieàu kieän töï nhieân khoâng soáng (voâ sinh).. kinh teá . • 71 Nhöõng thoâng tin rôøi raïc.. du lòch. haûi vaên. caùc thoâng tin döõ lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø voâ cuøng ña daïng. ñaát. vaø ñieàu kieän sinh vaät (höõu sinh). trong ñoù : • • Caùc thoâng tin goàm chuoãi soá lieäu veà tình hình phaùt trieån kinh teá. Trong ñoäng vaät laïi phaân chia theo ñoäng vaät lôùn. thu thaäp thoâng tin ngoaøi thöïc ñòa chæ nhaèm thu thaäp caùc thoâng tin maø coâng taùc thoáng keâ ôû Trung ông hoaëc caùc thoâng tin vieãn thaùm khoâng theå ñaùp öùng ñôïc. caùch phaân chia naøy theo heä thoáng caùc thaønh phaàn cuûa caùc boä moân khoa hoïc. Caùc thoâng tin caàn thu thaäp theo soá lieäu thoáng keâ ôû ñòa phông.xaõ hoäi . ñoäng vaät nhoû.nhaân vaên.. theo tính chaát cuûa caùc ñoái tôïng nghieân cöùu vaø theo vò trí cuûa ñoái tôïng nghieân cöùu trong heä phaân loaïi khoa hoïc (ví duï baûng phaân loaïi lôùp phuû thöïc vaät ). Dôùi hai lónh vöïc lôùn taùc giaû phaân bieät caùc t lieäu caàn thu thaäp theo khoâng gian nghieân cöùu. Ñoái vôùi coâng taùc thöïc ñòa. Coù nhieàu caùch phaân loaïi thoâng tin. phaân bieät caùc t lieäu theo caùch thöùc thu thaäp t lieäu (theo caùch quan nieäm cuûa Stewart Thompson.Nhöõng thoâng tin ña daïng veà maët thôøi gian : Nhieàu thoâng tin caàn thu thaäp theo chuoãi soá lieäu ñeå tìm ra quy luaät nh thoâng tin veà khí tôïng. Taát caû caùc thoâng tin naøy ñeàu mang tinh heä thoáng thôøng ñôïc thu thaäp vaø lu tröõ theo thoáng keâ. Phaân loaïi caùc thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trưôøng Caùc thoâng tin phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø ña daïng nh ñaõ trình baøy.

taøi nguyeân Khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu veà ñieàu kieän moâi trôøng. Caùc thoâng tin veà söï coá moâi trôøng ñaõ xaûy ra. veà caû lónh vöïc töï nhieân. nhaân vaên. coâng nghieäp. taøi nguyeân. coâng nghieäp. ñoâ thò Maãu nôùc caáp Maãu rau. ñòa hình. o Khaûo saùt ñieàu tra veà caùc vuøng maãu (polygon) laøm khoùa giaûi ñoaùn cho t lieäu vieãn thaùm. Keát hôïp khaûo saùt vaø ñieàu tra vôùi thu thaäp soá lieäu thoáng keâ. sinh vaät. Maãu raùc thaûi : ñoâ thò. tông lai trong quaûn lyù moâi trôøng. o Khaûo saùt ñieàu tra veà hieän traïng oâ nhieãm moâi trôøng do caùc hoaït ñoäng phaùt trieån taïo neân vaø hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng trong vuøng nghieân cöùu. 72 2. beänh vieän. kinh teá vaø moâi trôøng. thuûy vaên. Khaûo saùt ñieàu tra ngoaøi thöïc ñòa : o Khaûo saùt ñieàu tra veà hieän traïng kinh teá... coâng nghieäp.. Hieän traïng veä sinh moâi trôøng vaø söùc khoûe coäng ñoàng. noâng thoân. caùc phông hôùng phaùt trieån chung vaø ngaønh. caùc quy hoaïch toång theå vaø ngaønh. bao goàm caùc thoâng tin caàn thu thaäp baèng 4 lónh vöïc khaùc nhau: • • • • • • Khaûo saùt moâ taû ngoaøi thöïc ñòa Laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa Keát hôïp caû khaûo saùt. khí haäu. nôùc gieáng khoan Maãu con vaät • Thu maãu veà ñieàu kieän moâi trôøng : Maãu nôùc thaûi : ñoâ thò. Keát hôïp khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa : • • Khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu veà ñieàu kieän töï nhieân. haûi vaên. ñieàu tra vaø laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa.). Caùc thoâng tin veà hieän traïng moâi trôøng vaø caùc hoaït ñoäng hieän taïi. Caùc thoâng tin caàn thu maãu ngoaøi thöïc ñòa o Thu maãu veà ñieàu kieän töï nhieân. nôùc ngaàm taàng noâng. . thoå nhôõng. Caùc thoâng tin caàn khaûo saùt nghieân cöùu laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa: Trong caùc thoâng tin naøy. Maãu khoâng khí : ñoâ thò.• • • Caùc thoâng tin veà phaùt trieån caùc cô sôû haï taàng vaø caùc ngaønh phuïc vuï khaùc. Caùc thoâng tin veà cô cheá. luaät phaùp. coâng nghieäp Maãu ñaát : traàm tích moû. xaõ hoäi. 3. caùc thoâng tin veà tai bieán töï nhieân trong khu vöïc. o Khaûo saùt ñieàu tra veà caùc thaønh phaàn töï nhieân cuûa lôùp voû ñòa lyù (ñòa chaát. moû. chính saùch. noâng nghieäp.. goàm : Maãu ñaát Maãu ñaù Maãu caây Maãu nôùc : nôùc maët.

taøi nguyeân. 3. . thieát bò Caùc kyõ naêng caàn thieát vaø huaán luyeän kyõ naêng chuyeân moân. nhöõng vaán ñeà vaên hoùa. Xaùc ñònh loä trình vaø lòch khaûo saùt Thaønh vieân vaø nhieäm vuï cuûa töøng thaønh vieân Phông tieän. noäi dung. khoái lôïng coâng vieäc phaûi thöïc hieän ngoaøi thöïc ñòa. Phông phaùp thu thaäp caùc thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng Thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï quy hoaïch moâi trôøng bao goàm caùc loaïi thoâng tin sau : • • Phaûi thu thaäp taïi caùc cô quan quaûn lyù ôû ñòa phông (thoâng tin khoâng coù ñôïc ôû Trung ông). Bôùc 3 : Xaùc ñònh nhieäm vuï cuûa töøng nhoùm. Bôùc 2 : Phaân loaïi nhöõng t lieäu ñaõ coù.4. noù caàn thhieát cho vieäc laäp chông trình chi tieát cho caùc nhoùm thöïc ñòa trong ñoù baûng phaân loaïi cho pheùp tieân lieäu ñôïc muïc tieâu. keá hoaïch. Phaûi thu thaäp maãu ngoaøi thöïc ñòa ñeå thieát laäp thoâng tin. veà nhöõng vaán ñeà xaõ hoäi vaø möùc soáng daân c. veà moâi trôøng vaø söùc khoûe coäng ñoàng. Bôùc 4 : Toå chöùc thöïc ñòa theo loä trình vaø lòch trình. Khaûo saùt ñieàu tra keát hôïp vôùi thu thaäp soá lieäu thoáng keâ veà tình hình thöïc hieän caùc chính saùch. chông trình trong coäng ñoàng ñòa phông. xaõ hoäi. treân cô sôû ñoù xaùc ñònh nhöõng thoâng tin caàn thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa. chuùng bao goàm caùc bôùc sau : Bôùc 1 : Phaân chia nhoùm nghieân cöùu thöïc ñòa bao goàm : • • • Nhoùm nghieân cöùu veà phaùt trieån kinh teá. Trong moãi nhoùm laïi tieáp tuïc chia nhoû thaønh caùc phaân nhoùm theo tính chaát chuyeân moân. Nhoùm nghieân cöùu veà hieän traïng moâi trôøng. nhaân vaên. Nhoùm nghieân cöùu veà caùc ñieàu kieän töï nhieân. Keát hôïp khaûo saùt ñieàu tra vôùi thu thaäp thoâng tin thoáng keâ : • 73 • Khaûo saùt ñieàu tra keát hôïp vôùi thoâng tin thoáng keâ veà : Tình hình khai thaùc taøi nguyeân. Keát quaû cuûa quaù trình thu thaäp caùc thoâng tin phuï thuoäc nhieàu vaøo quaù trình chuaån bò cho coâng taùc thöïc ñòa. Xaây döïng ñeà công nghieân cöùu thöïc ñòa goàm : • • • • • • Noäi dung nhieäm vuï coâng taùc thöïc ñòa Xaùc ñònh khoái lôïng khaûo saùt nghieân cöùu. Söï phaân loaïi caùc thoâng tin thöïc ñòa caàn thieát cho nghieân cöùu quy hoaïch moâi trôøng cho pheùp xaùc ñònh nhöõng vaán ñeà lôùn caàn chuaån bò cho keá hoaïch thöïc ñòa. söï tham gia cuûa coäng ñoàng trong caùc keá hoaïch phaùt trieån.

Vò trí trong . Tình hình phaùt trieån kinh teá coâng nghieäp döõ Yeâu caàu Muïc tieâu Phông phaùp thu thaäp Ghi chuù veà thoâng tin söû duïng thoâng tin. dôùi ñaây laø toùm taét caùc loaïi thoâng tin. coâng hoaïch Ñaàu t quy moâ nghieäp khai thaùc vaø cheá .Cô caáu thu nhaäp bieán khoaùng . ruùt kinh nghieäm vaø ghi cheùp nhaät kyù thöïc ñòa sau moät ngaøy khaûo saùt (nhaät kyù chæ ñôïc gaïch khoâng taåy).Thoâng tin thoáng keâ .• Coâng taùc ngoaøi thöïc ñòa : o Laøm theo nhoùm coù söï chæ ñaïo cuûa trôûng nhoùm o Ghi nhaät kyù thöïc ñòa theo yeâu caàu chuyeân moân. nghieäp.Baûn ñoà phaân boá + Tình hình . . döõ lieäu nguoàn taøi lieäu caàn tham khaûo.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : neàn kinh teá. xöû lyù. . Noùi chung khi caàn nghieân cöùu saâu caàn coù nhaø chuyeân moân huaán luyeän trôùc khi ra thöïc ñòa. (2) (3) (4) (5) .Vò trí trong .Döï baùo . hieän traïng. (Keå caû .Ñoùng goùp GDP . muïc tieâu söû duïng. yeâu caàu cuûa noù.John Glasson. Toaøn boä keát quaû cuûa vieäc thu thaäp thoâng tin phuï thuoäc moät phaàn raát quan troïng vaøo Ñeà công chi tieát cuûa ñeà aùn quy hoaïch moâi trôøng. . 1994.Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng. sô lôïc veà caùch thu thaäp vaø ghi chuù theâm veà caùc taùc giaû vieát veà phông phaùp (xem baûng sau). Andrew Chadwick. 1994. o Laäp baùo caùo thöïc ñòa.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : phaùt trieån neàn kinh teá .Thoâng tin Sôû Keá coâng nghieäp. Phông phaùp thu thaäp döõ lieäu ngoaøi thöïc ñòa Loaïi lieäu (1) I1. o Sô boä phaân tích. 1998.Thoâng tin ngaønh coâng ngaønh taùc ñoäng. thoâng tin. ñaùnh giaù keát quaû. hieän traïng.Caùc cô sôû .Nhòp ñoä saûn) phaùt trieån . Cuïc Moâi trôøng Vieät Nam. 74 Thu thaäp t lieäu. . maãu ngoaøi thöïc ñòa laø caû moät vaán ñeà roäng lôùn.Thoâng tin thoáng keâ noâng .Cô caáu .

Döï baùo .Vò trí trong phaùt trieån neàn kinh teá.Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån noâng nghieäp.Nhòp ñieäu ñaàu t phaùt trieån .Thoâng tin sôû keá hoaïch . .Baûn ñoà hieän traïng röøng. .Baûn ñoà hieän traïng söû duïng ñaát.Hieän traïng .Cô caáu thu noâng thoân. + Tình hình phaùt trieån giao thoâng vaän taûi. taùc ñoäng.Thoâng tin ngaønh noâng taùc ñoäng.Thoâng tin thoáng keâ .Döï baùo thoâng. . . . ngaønh giao .Cô ngaønh.Thoâng tin Sôû Keá hoaïch ñaàu t. .Nhòp ñieäu phaùt trieån .Thoâng tin ngaønh thoáng keâ.Döï baùo .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng. .Cô caáu nghieäp.Ñoùng goùp GDP . nghieäp vaø phaùt trieån .75 nghieäp .Ñoùng goùp GDP . Thoâng tin ngaønh giao Phaïm Ngoïc Ñaêng (1997).Cô caáu thu nhaäp . laâm . . ngaønh .Caùc cô sôû haï taàng giao + Thu thaäp : . nghieäp vaø phaùt trieån noâng thoân.Thoâng tin ngaønh noâng taùc ñoäng. nhaäp. caáu . + Tình hình .Ñaùnh giaù phaùt trieån hieän traïng.

. .Döï baùo .Soá lôïng giôøng beänh .Ñaàu phông tieän caùc loaïi. giaùo duïc. ñieän.Naêng löïc hieän taïi cuûa ngaønh. y teá. .Naêng löïc vaän chuyeån . . . . giaùo duïc.Caùc cô sôû phuïc vuï. giaùo duïc . ngaønh. y teá.Soá lôïng hoïc sinh . y teá. giaùo duïc .Tình hình baûo veä söùc khoûe coäng ñoàng.Thoâng tin ngaønh thoáng keâ .Thoâng tin Sôû keá hoaïch ñaàu t + Thu thaäp : . y teá. .Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån giao thoâng + Tình hình phaùt trieån ngaønh bu ñieän.Tình hình thoâng vaän taûi.Thoâng tin ngaønh bu ñieän. .Caùc cô sôû bu taùc ñoäng.Soá lôïng nhaân vieân bu ñieän.Hieän traïng .Ñaùnh giaù phaùt trieån hieän traïng. .76 thoâng.Thoâng tin Sôû keá hoaïch Ñaàu t .

Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Hieän traïng phaùt trieån phaùt trieån ngaønh vaên .Ñaøo taïo ngaønh ngheà.Caùc di tích vaên hoùa lòch söû. cheá bieán.Nhòp ñieäu taêng trôûng .Taøi lieäu ngaønh thuûy taùc ñoäng.Döï baùo .Taøi lieäu Sôû Keá hoaïch Ñaàu t.Taøi lieäu thoáng keâ .Taøi lieäu ngaønh vaên taùc ñoäng. .Taøi lieäu thoáng keâ .Döï baùo .Caùc hình thöùc vaên hoùa . .Ñoùng goùp GDP .Hieän traïng phaùt trieån phaùt trieån ngaønh thuûy . hoùa .Caùc cô sôû hoùa hoaït ñoäng vaên hoùa. .77 phoå caäp giaùo duïc .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng. . . + Tình hình . khaûo coå . .Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån thuûy saûn.Caùc leã hoäi truyeàn thoáng.Taøi lieäu sôû keá hoaïch ñaàu t . . + Tình hình . saûn .Naêng löïc hieän taïi cuûa caùc cô sôû.Caùc cô sôû saûn ñaùnh baét nuoâi troàng.

+ Phaùt . dòch vuï dòch vuï trong .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t . .Ñaùnh giaù trieån ngaønh kinh doanh hieän traïng.Tình hình lu chuyeån haøng + Thu thaäp : .Thoâng tin thoáng keâ . lòch söû.Toác ñoä taêng trôûng .Döï baùo nôùc taùc ñoäng. .Caùc cô sôû kinh doanh xuaát nhaäp khaåu .Thoâng tin ngaønh du .Caùc cô sôû du taùc ñoäng. khaûo coå.Thoâng tin ngaønh thông maïi .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : du hieän traïng.Caùc trieån du nguyeân lòch lòch taøi .Caùc cô sôû .Baûn ñoà caùc di tích vaên hoùa.Baûn ñoà hieän traïng vaø tieàm naêng du lòch + Phaùt .Tình hình kinh doanh du lòch .Thoâng tin thoáng keâ .Ñoùng goùp GDP .Döï baùo . naêng löïc) .78 truyeàn thoáng.Soá khaùch lôïng .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t . . lòch lòch (quy moâ.Thoâng tin ngaønh vaên hoùa .

Taøi lieäu thoáng keâ daân c.Nhaø ôû . daân c .Thieát bò .Tyû leä cheát taùc ñoäng.Cô caáu daân c theo tuoåi. .Ñaùnh giaù Taøi lieäu thoáng keâ möùc soáng.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : .Phaân loaïi giaøu . . .Maät ñoä daân c . thu thaäp hieän traïng.Tình hình .Ñaùnh giaù .Veä sinh moâi trôøng .Tyû leä taêng cô hoïc .Daân soá .Döï baùo keá hoaïch hoùa gia ñình.Tyû leä sinh .Taøi lieäu uûy ban daân soá toäc töï nhieân .Baûn ñoà phaân boá daân c + Tình hình .ngheøo + Tình hình .Daân toäc .Soá lao ñoäng .Ñoùng goùp GDP + Tình hình .Tyû leä taêng .Tyû leä caùc daân toäc . daân hieän traïng.Döï baùo . phaùt trieån . theo ngaønh .Döï baùo taùc ñoäng.79 hoùa .

Thoâng tin sôû keá hoaïch ngaønh ñaàu t .Naêng löïc lao ñoäng theo ñaøo taïo . Tình hình khai thaùc taøi nguyeân khoaùng .Nhöõng teä taùc ñoäng.Thoâng tin thoáng keâ .Baûn ñoà hieän .Caùc moû. .Cô caáu lao .Döï baùo .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t Xem phuï luïc + Söû duïng .. tröõ lôïng.Tình hình .Thoâng tin ngaønh lao ñoäng.Döï baùo .Thoâng tin ngaønh noâng traïng söû duïng taùc ñoäng. moâ. . nghieäp vaø phaùt trieån ñaát noâng thoân . .Ñaùnh giaù ñeà xaõ hoäi ôïng trôï caáp hieän traïng.Nhöõng ñoái t.Döï baùo .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Hieän traïng .Thoâng tin ngaønh lao ñoäng thông binh xaõ hoäi .Thoâng tin ngaønh moû taùc ñoäng. . saûn xuaát .Soá lôïng khai thaùc haøng naêm . quy . 2. .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Naêng löïc .Thoâng tin ngaønh coâng an.Thoâng tin thoáng keâ . khaùc xaõ hoäi.Döï baùo ñoäng theo caùc taùc ñoäng. thông binh xaõ hoäi .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : ñaát söû duïng ñaát hieän traïng.Thoâng tin thoáng keâ .Thaát nghieäp + Caùc vaán .Baûn ñoà phaân boá caùc moû .Thoâng tin thoáng keâ .80 lao ñoäng trong ñoä tuoåi hieän traïng. t phaùp. naïn xaõ hoäi + Thu thaäp : .

. . .Thoâng tin thoáng keâ . nôùc ngaàm) .Nguoàn nôùc . + Khai thaùc .Thoâng tin ngaønh coâng nghieäp vaø caùc cô quan quaûn lyù nôùc. .Thoâng tin caùc khu baûo toàn vaø vôøn quoác gia.Naêng löïc caáp nôùc . caây laøm caûnh. . .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .81 hieän traïng söû duïng ñaát trong caùc ngaønh noâng nghieäp. laâm nghieäp vaø caùc baûn ñoà khaùc. caây thuoác. + Khai thaùc .Khai thaùc caùc loaøi ñoäng vaät hoang giaõ.Quaûn lyù taøi nguyeân nôùc. noâng nghieäp vaø cho ñôøi soáng (nôùc maët. caây thöïc phaåm.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t + Thu thaäp : .Ñaùnh giaù nôùc hieän traïng.Chaát lôïng nôùc .Caùc coâng trình veà nôùc vaø quy moâ. .Thoâng tin ngaønh noâng nghieäp vaø phaùt trieån noâng thoân.Khaû naêng cung öùng nôùc cho coâng nghieäp.Döï baùo taùc ñoäng. .Khai thaùc taøi nguyeân caùc taøi sinh vaät nguyeân caây goã.Döï baùo maïi taùc ñoäng.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng. .Thoâng tin ngaønh thông . naêng löïc. .

Quy hoaïch söû duïng ñaát .Caùc coâng taùc ñoäng. .Quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi.xaõ hoäi. hieän traïng söû duïng 3. haï taàng ôøng .Ñaùnh giaù trieån cô sôû sôû haï taàng ñ. döï aùn ñaàu t. vôøn quoác gia. .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng. .hieän traïng. Thoâng . Phaùt .Caùc chông trình.Döï baùo .Thoâng tin sôû keá hoaïch .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Heä thoáng cô .Quy hoaïch phaùt trieån caùc ngaønh . trình coâng coäng .Thoâng tin thoáng keâ .Thoâng tin caùc ngaønh lieân quan.Caùc khu baûo toàn.Thu mua cheá bieán xuaát khaåu .Döï baùo ñaàu t taùc ñoäng. . + Thu thaäp : .Tình traïng caùc cô sôû haï taàng 4.Phông hôùng luaät phaùp phaùt trieån chung cho kinh teá .82 . .Cô caáu quaûn tin veà lyù Nhaø nôùc chính saùch .

coâng nghieäp. ñaùnh giaù coâng nghieäp.Söû duïng caùc loaïi phieáu ñieàu tra xaõ hoäi.Hieän traïng . Thoâng .Ñaùnh giaù tin moâi tr.moâi trôøng hieän traïng. II1. khai hieän traïng khoùang.Hieän traïng caùc taùc .Vò trí ñòa lyù.Hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng .Döï baùo . lòch söû + Ñieàu tra : .Caùc ñieåm du lòch .Thoâng tin thoáng keâ .Boå sung t + Khaûo saùt moâ taû : Phuï luïc (moät soá lieäu cho loaïi phieáu ñieàu .Caùc vuøng nuoâi troàng. xaõ hoäi.Caùc di tích vaên hoùa.Döï baùo .Ñaát : Loaïi Treân thöïc ñòa veà caáu vuøng maãu .Hieän traïng caùc cô sôû saûn xuaát.2.Thoâng tin sôû khoa hoïc coâng ngheä moâi trôøng . . laâm. ng ñaùnh baét thuûy haûi saûn nghieäp . . phoûng vaán).Xaây döïng + Khaûo saùt moâ taû : Caàn coù nhoùm saùt ñieàu tra khoùa giaûi chuyeân gia. taùc doäng chính .83 5. khai khoùang + Thu thaäp . vaên hoùa.Caùc nguoàn taùc ñoäng.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Hieän traïng hoaït ñoäng du lòch .1.Hieän traïng vaên hoùa xaõ hoäi . . nhaân vaên .Caùc chính saùch quaûn lyù moâi trôøng .Caùc keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng II1. kinh teá. Khaûo . .Caùc cô sôû saûn xuaát tra.Caùc vuøng canh taùc noâng nghieäp caùc vuøng saûn ñoäng xuaát noâng. Khaûo saùt ñieàu tra veà kinh teá. ôøng hieän taïi .

Caùc ñoái tôïng söû duïng ñaát. giai ñoaïn phaùt trieån.Caùc cô sôû haï taàng . ñoàng thôøi moâ taû maøu saéc. hoaëc caùc heä soá phoå phaûn xaï treân baêng t lieäu vieãn thaùm ñoái vôùi töøng ñoái tôïng ñaõ khaûo saùt treân thöïc ñòa. maøu saéc.Caùc ñieåm daân c . . .Loaïi hình canh taùc: loaïi caây troàng. . tin vieãn ñaát .. naêng suaát.Ñòa maïo : phaân loaïi .Ñoä aåm : ñaát döõ lieäu töø (polygon) aûnh .Caùc daáu hieäu veà oâ nhieãm moâi trôøng.84 cho thoâng ñaát.Caùc cô sôû saûn xuaát .Caùc quaù trình ngoaïi sinh .Thaûm thöïc vaät: ñoä che phuû.. thôøi kyø phaùt trieån caây troàng.. .Xaây döïng thaùm . . tình traïng ñoaùn aûnh. . caáu truùc treân aûnh.Caàn coù t lieäu vieãn thaùm keøm theo ngoaøi thöïc ñòa.Caùc daáu hieäu veà lôùp phuû ñaát truùc. nh noäi dung ôû coät 2.. chieàu cao caây.

Nghieân cöùu caùc thung luõng soâng vôùi caùc daïng ñòa maïo khaùc nhau.Moâ taû caùc thaønh phaàn töï nhieân khaùc.Xaây döïng + Ñieàu tra moâ taû : Spriridonov. .Haûi vaên .Sinh vaät .Phaân tích quaù caùc quaù trình caùc trình ñòa ñòa maïo maïo ngoaïi .Phaùt hieän sinh caùc dò thôøng veà ñòa maïo (caùc ñöùt gaõy.Moâ taû caùc dò thôøng veà cöùu sô thaïch hoïc (keát quaû cuûa ñoäng ñaát) thaùm .3.85 (landcover) Ñòa maïo . . .Ñòa hình töï nhieân .Phaùt hieän caùc ñöùt gaõy vaø daáu hieäu ñòa chaán .Boå sung + Khaûo saùt moâ taû ngoaøi Caàn nhoùm döõ lieäu thöïc ñòa. .Khí haäu . chuyeân gia . caùc daïng ñòa baûn ñoà ñòa .Moâ taû caùc dò thôøng veà ñòa maïo cuûa caùc caáu truùc ñoàng nhaát .Moâ taû caùc ñoå vôõ do ñoäng ñaát .Phaùt hieän caùc dò thôøng veà caáu taïo lôùp traàm tích.Ñòa chaát thaønh phaàn .Xaây döïng baûn ñoà ñòa maïo vôùi .Thuûy vaên . .Moâ taû caùc veát xôùc treân beà maët ñaù ôû caùc veát loä).Nghieân cöùu caáu taïo cuûa caùc lôùp traàm tích bôû rôøi. maïo maïo. caùc saäp lôû vaø nguyeân nhaân). .Phaân loaïi .Ñaát .Phaùt hieän . . caùc doøng chaûy taïm thôøi. röûa luõa. II1.Söû duïng cho nghieân . Caùc .Hieåu roõ hôn veà baûn chaát töï nhieân vuøng nghieân cöùu. khaùc nhau .Caùc daïng ñòa maïo 1965.nghieân cöùu caùc quaù trình xoùi moøn.

Hieän . moâi trôøng ñoâ thò.Mulsell. + Ñieàu tra : Söû duïng phieáu ñieàu tra Phuï luïc veà maãu ñieàu tra . noâng thoân.Xaây döïng .Boå sung traïng moâi ôùc döõ lieäu trôøng . döõ lieäu môùi .Ñoä chaët cuûa ñaát. ñoä veà ñaát aåm cuûa ñaát (söû duïng Penetrometer) . caáu .Maãu caùc ñaát + Khaûo saùt moâ taû : taàng .Phaân loaïi ñaát + Khaûo saùt moâ taû : Moâi trôøng nôùc. .Xaây döïng .86 caùc quaù trình ngoaïi sinh II1. ñaát. 1994.Ñaát Hieåu theâm veà ..Khoâng khí baûn chaát cuûa hieän t.Söû duïng khoan laáy maãu truùc ñaát .Ñòa ñieåm . Maãu . And ñaát laáy maãu döõ lieäu vaø ngaãu nhieân : Hodson.Ñoä daøy caùc .Caùc chaát ôïng thaûi raén coâng nghieäp.Moâ taû maøu baûn ñoà taàng ñaát saéc caùc taàng .Raùc thaûi.Söùc khoûe coäng ñoàng vaø veä sinh moâi trôøng II2. phaân loaïi .Xaây döïng moû. khai . nôùc thaûi ñoâ thò .Maøu saéc töï nhieân töøng . .Xaây döïng + Thu maãu theo tuyeán .Matin J.Ñaøo phaãu dieãn.OÂ nhieãm n.Ñoä aåm töøng taàng khoùa giaûi ñoùan aûnh . 1994.Xaây döïng taàng döõ lieäu veà .2. khoâng khí.Thôøi gian ñaát.3. veä sinh moâi trôøng chung.Laáy maãu rieâng theo chaát lôïng töøng taàng daát .

theo thôøi gian ñuû. Moore and corbet 1990 Pollanrd 1975.Phaân loaïi baãy.Thu nhieàu maãu (cuûa thò.87 Maãu ñaù . Brook 1993 Bees Wards and Morris .Danh luïc .Ñaùnh giaù .Xaây döïng + Thu maãu : danh luïc loaøi ñaày .Taäp trung vaøo caùc loaøi quyù hieám sinh theå. quanh naêm.Maãu ñaù ôû .Thu theo nôi cuï theå moät caây .Xaùc ñònh Thu maãu theo tuyeán caùc veát loä tính chaát thaïch hoïc .Danh luïc caùc loaøi chæ .Thu theo muøa.Thu maãu theo thôøi gian trong ngaøy vôùi töøng loaïi .Ñaàu muøa thu tính ña daïng sinh hoïc cuûa heä thöïc vaät .Maãu theo tuyeán . soáng hieám . vôùi caùc caùch sau : caùc quaàn Tröïc tieáp xaùc ñònh theå ñoäng vaät khoâng .Thu maãu vaät khoâng theo muøa ñoái xông soáng vôùi töøng loaøi ôû caïn .Tröïc tieáp thu ngoaøi Peter maãu loaøi quyù thöïc ñòa 1994. Maãu ñoäng .Thu giaùn tieáp baèng treân . hoaït ñoäng trong ngaøy . Brook. Peter Morris et al 1994.Thu theo caûnh . ñaïi moät loaøi) dieän cho maãu töøng quaàn .Xaây döïng döõ lieäu veà thaønh phaàn hoùa hoïc cuûa ñaù Maãu vaät thöïc .Maãu caây coù .Ñaàu muøa haï sinh thaùi khaùc thöïc vaät nhau .Nghieân cöùu caùc chæ thò moâi trôøng.Xaây döïng Thu maãu vaøo hai muøa hoa ôû caùc heä danh luïc . 1993.

Tính toaùn soá lôïng caù . aám aùp . boø .Xaây döïng chöùng danh saùch .Chaêng lôùi loaøi Peter Morris et al 1994 Swan and .88 xông soáng Ñi boä thu theo maët caét baèng caùc loaøi chæ thò Chaêng lôùi Huùt maãu. ñeøn. thu maãu danh luïc ..Xaây döïng loaøi.Vôùi boø saùt thu vaøo luùc theå.Vôùi lôõng c thu vaøo muøa sinh saûn . ñaùnh daáu treân baûn soá lôïng caù ñoà theo lôùi oâ vuoâng. loaøi phaân bieät thaønh phaàn . loaøi quyù .Daáu veát .Nghieân cöùu soá lôïng . Caùc loaïi baãy : Baãy (Pitall.Tröùng .Maãu tôi saùt . nghe tieáng : Bibby danh luïc 1992 . ñaùnh maãu. 1994. Sticky.Ñaët baãy al.Xaây döïng + Quan saùt.Xaây döïng + Khaûo saùt..Xaây döïng baûn ñoà laõnh hieám thoå xaùc ñònh baèng tieáng . et al .Keát hôïp caùc phông phaùp Chim . nôùc. maãu ñaát.Ñi boä theo maët caét.) Lôõng c. hieám .Xaùc voû loät loaøi ñaëc trng chæ thò .Soi ñeøn . laõnh thoå cuûa caùc danh luïc caù theå.Thieát laäp hoùt. Maise.Xaây döïng Odham 1993 danh saùch Jeremi Biggs et loaøi quy .

oå .Soá lôïng caây caù theå. caøo treân daáu veát .Nghieân cöùu ôû trung taâm caùc loaøi löïa choïn (quyù hieám) Thuù lôùn .Kieåm keâ ñieåm (ngaãu nhieân.Soá lôïng .Ñaùnh baét . maät ñoä baèng nghe.Tieáng ruùc .Danh luïc Thuù nhoû . thu maãu .Baãy saäp .Daáu veát ñôøng ñi .Baãy dính Peter 1994 Morris .Nghieân cöùu hang. .Nghieân cöùu daáu veát . thu maãu Peter Morris thaønh phaàn 1994 .Nghieân cöùu daáu chaân kieåm keâ moâ Begon 1979. .Caàn lu yù nghieân cöùu theo muøa .Nghieân cöùu ôû caùc ñieåm ñaëc bieät nh nguoàn uoáng nôùc.Keát quaû moâ loaøi chuoät) taû ñieàu tra . ñaàu coøn lu ôû ñòa phông .Maãu (caùc loaøi thaønh phaàn .Danh luïc taû loaøi quyù .Keát quaû loaøi . thu maãu.Nghieân cöùuphaân .Maãu .Nghieân cöùu da. quan saùt. .Danh luïc + Khaûo saùt. theo caùc nôi .Caùc maãu hieám gaëm treân quaû.Laäp baûn soáng laø caùc kieåu thaûm ñoà phaân boá thöïc vaät khaùc nhau) goàm kieåm keâ thaønh phaàn loaøi.89 theå . .Danh luïc loaøi quyù hieám + Khaûo saùt.

oâ toâ. maãu vôùi caùc nhoùm sinh vaät . hieám . . ra ôû nôi soáng. Heä thaùi ngoït sinh .Keát quaû .Traàn toøa nhaø. ao.Chim . ñieàu tra Hutson 1993 danh luïc khaûo saùt theo nôi soáng : . ñaàm.Keát quaû thaønh phaàn ñieàu tra khaûo loaøi . khaûo saùt : Pha 1 : nghieân cöùu sô lôïc nôi soáng ôû nôùc ngoït : soâng.Thieát laäp + Thu maãu.Keát quaû thu taùc ñoäng.Xaùc ñònh caùc chæ thò moâi trôøng.Phaân tích caùc quaàn theå . . .Döï baùo . .Maãu .Laäp danh luïc thaønh : phaàn loaøi . taàng saùt caây.Ñaùnh giaù nôùc ñieàu tra thu heä sinh thaùi maãu. hoà. haàm tuy nen.Thöïc vaät.90 caù theå Giôi .Danh luïc Peter Morris et loaøi quyù .Caù .Tieáng oàn do giôi phaùt al 1994. suoái. xe ñaïp.Tính sinh khoái soáng .Phaân ôû nôi soáng . Pha 2 : Thu maãu Pha 3 : Thu maãu chi tieát Thuû tuïc thu maãu ôû pha 2 keát hôïp ñieàu tra theo caùc thaønh phaàn Jeremy Biggs et al 1994.Xaùc coân truøng vaø hoa quaû ôû nôi soáng + Ñieàu tra theo ñôøng bay + Ñieàu tra theo maët caét baèng ñi boä. . moû.Ñoäng vaät khoâng xông .Ñaùnh giaù giaù trò baûo + Ñieàu tra.Thuù .

saäy quaàn theå (Phragmites karta).Keát quaû ôùc ngoït) nghieân cöùu ñieàu tra quaàn theå .Danh luïc . Naêng suaát : ñieàu tra nghieân cöùu baèng ño.Ñaùnh giaù giaù trò cuûa caùc ñieåm nghieân cöùu Chim. danh .Söû duïng caùc loaïi baãy luïc caùc loaøi .Phaân tích leucadendron). .Maãu khoâng xông soáng .Thu maãu thöïc vaät coù thaønh phaàn hoa vaøo ñaàu haï vaø ñaàu thu ôû ao. . ñeám. ñoä cao. ñoäng vaät coù vuù vaø giôi . sinh khoái. . hoà. . .Thaønh laäp + Thu maãu : Jeremy Biggs baûn danh et al 1994. Ñoäng vaät . thöïc vaät quyù hieám ngaäp nôùc ngoït: chaøm (Melaleuca .Bình 10 lít nôùc Palmer 1992 et al Palmer 1989 Holmer 1983 Alcock et Palmer 1985. ôû soâng.Maãu caây coù vuøng ñaát ôùt hoa noäi ñòa (n.91 toàn cho quaàn theå.Vôït tay ñaëc trng.Söû duïng lôùi 3 phuùt . caáu truùc.Söû duïng lôùi luïc thaønh phaàn loaøi . . Gioáng nh phaàn nghieân cöùu khaûo saùt ñoäng vaät ôû caùc heä sinh thaùi ñaát noåi ñaõ trình baøy ôû treân. ôû loaøi mông maùng.Thöïc vaät .Danh luïc caùc loaøi ôû Vieät Nam.Thaønh laäp (three minutes hand net danh luïc method) loaøi quyù hieám.Ñieàu tra nghieân cöùu quaàn theå maät ñoä.

vuøng dôùi trieàu vaø . Thöïc vaät .92 Nghieân cöùu laáy maãu. theå loaøi .Thaønh laäp Thuû tuïc thu maãu gioáng baûng danh nh ôû vuøng ñaát noåi luïc thaønh phaàn loaøi .Döï baùo chuaån.Laáy maãu theo oâ ôû lôùp ông soáng .Danh luïc loaøi quyù hieám .Danh luïc + Thu maãu : Wollf 1987 khoâng x.Caùc loaøi ranh giôùi ñaát bieån.Thu maãu chæ thò cho vuøng ñaát maën Baker.Thu maãu theo ñôøng . vaät coù hoa ñuïn caùt ñôn ñoäc . Nhöõng thuû tuïc ñaëc bieät seõ trình baøy ôû phaàn .Lôïng caù vuøng giöõa trieàu. phaàn loaøi laáy maãu theo oâ tieâu .Maãu ñoäng khoâng x.vaät ông soáng vuøng bôø ñaù -Thaønh + Thu maãu : laäp danh luïc thaønh . loaøi quyù hieám + Nghieân cöùu vuøng treân trieàu.Phaân loaïi nôi soáng Stewart Thompson 1994 Hiscock 1990 Earll 1992.Maãu thöïc ngaäp maën.vaät thaønh phaàn . taùc ñoäng .Döï baùo taùc ñoäng Ñoäng vaät .Nghieân cöùu nôi soáng .Danh luïc + Thöïc hieän 3 pha nh ôû thaønh phaàn caùc heä sinh thaùi nôùc loaøi ngoït.Caùc ñoäng vaät khoâng di ñoäng ôû vuøng trieàu thaáp. khaûo saùt caùc heä sinh thaùi ven bieån .Maãu ñoäng . Crother 1987 Sneddom and Randall 1993 Dalby 1987 Ñoäng vaät . chæ thò .Danh luïc dôùi ñaây.

Blowerc et al 1981.Taøi lieäu keát phaàn loaøi quaû ñieàu tra .Danh muïc .Söùc khoûe .Khaûo saùt caùc ñaàm hieám theo ñieåm .Tính toaùn .5 .Tham khaûo theâm phaàn soá lôïng khaûo saùt chim ñaát lieàn Hockin 1992 Chim Phuø du . .Naêng suaát .Laäp danh + Thu maãu baèng lôùi loïc Tett 1987 luïc thaønh : .ôû caùc ñoä saâu khaùc .Theo muøa di truù loaøi quyù .Caâu löùa tuoåi .Lôùi keùo cuûa caù .93 lôùn ôû saùt maët ñaát loaøi traàm tích.Lôùi caém .Caáu truùc .2 l) + Khaûo saùt thoâng qua veä tinh theå hieän Clorophyll vaø theå hieän huyønh quanh.Duøng caøo maät ñoä .Laäp danh + Thu maãu : luïc thaønh . Caù bieån Maãu .Tính sinh nhau khoái + Thu maãu baèng bình (0.Lôùi caøo caù Begenal 1978. Hardisty and Huhhins 1975.Danh muïc + Thu maãu : thaønh phaàn quaû loaøi . Pitcher and Hart 1982. Potts and Reay 1987.Duøng gaàu . Begon 1979.Maãu chim .Theo muøa sinh saûn .Keát khaûo saùt .Öôùc lôïng .Lôùi tay phaàn loaøi . .Maãu phuø du .

. ôïng nôùc Tham khaûo chi tieát trong TCVN (taäp I.Ñieàu tra baèng thuyeàn hoaëc maùy bay trong caù theå thôøi kyø ñeû hoaëc thay loâng .Maãu loaït : theo chieàu giaù chaát l.Ñieàu tra baèng maùy bay. .Phaân tích nhaát ñònh (vôùi doøng nôùc ñoä ñuïc khoâng ñoàng nhaát) coù theå laáy töï ñoäng .Ñieàu tra soá lôïng baèng baét. baét laïi.Danh luïc + Baét maãu : thaønh phaàn .Phaân tích .Maãu ñôn .Phaân tích + Laáy maãu : cho chaát lôïng caùc chæ tieâu .Ñieàu tra baèng maùy töï ñoäng doø tìm. taøu thuûy vôùi caùc ñaøn caù heo. ñaøo baét .Phaân tích chaát oâ . Nôùc . coâng theo töøng ñoä saâu .Daáu chaân ñeå laïi hieám + Keát quaû ñieàu tra .Vuøng baõi loaøi boài vaø ñaát ngaäp maën .94 .vaø ñoä saâu khaùc nhau. ñaùnh daáu. . raùi caù) loaøi . Hammond and Thompson 1991.Maãu lieân tuïc ôû caùc lu vi sinh vaät lôïng ñònh trôùc hay lieân tuïc ôû lu lôïng thay ñoåi. . .Baãy. 1995) Thompson and Hard et al 1988.Huùt choïn loïc Ñoäng coù vuù vaät + Maãu . Hiby and Hammond 1989.Maãu nôùc .Söû duïng cho ñaùnh .Maãu giaùn ñoaïn : ñònh nhieãm trôùc thôøi gian (chu kyø).laáy thuû nôùc chaát lôïng.Danh luïc + Ñieàu tra nghieân cöùu quyù (choàn.Soá lôïng .Voù keùo .

Khoâng khí .. veà lu lôïng khoâng khí oâ .. vò trí thu maãu. nôùc . coâng nghieäp. nôùc. .Laáy maãu phaân taàng nôùc baèng thieát bò coät nôùc (bình ñieàu khieån töø xa) . ..Maãu khoâng + Phaân tích khí chaát lôïng khoâng khí . O3. .Ño baèng caùc sensor vôùi caùc chaát oâ nhieãm nh CO. Pb. voâ .Ñoàng hoà baám giaây .Haøm lôïng nhieãm nhieãm Amoniac.Phuï luïc maãu . . . . . caùc taàng thu maãu vaøo gian .Laáy maãu töï ñoäng .Maãu dieän tích : Laáy thaûi.Caàn lu yù chaát lôïng bình chöùa.Maùy huùt khoâng khí . heïp mieäng.95 caáp.Duøng bình ñaäy nuùt.Khí thaûi khí thaûi..Keát quaû ño theo baûng taïi choã veà tieâu chuaån haøm lôïng caùc : chaát oâ nhieãm.Caùc chaát laáy maãu. möùc nhieàu ñieåm ôû moät ñoä ñoä oâ nhieãm saâu xaùc ñònh. NO2. ña xuoáng ñoä saâu quy ñònh roài môû naép ..Maãu ñaëc bieät : duøng bình choáng saùng. phaùt trieån.Haøm lôïng . SO2.Caùc thieát bò laáy maãu cô vaø ño ñaëc bieät ñoái vôùi .CO.Ñaàu laáy maãu .. theo tieâu . höõu cô.Keát quaû ño buïi.Tieâu chuaån Vieät Nam taäp II 1995.Lu yù veà soá ñieåm laáy maãu.Lu lôïng keá .

xaõ hoäi. ñòa chæ thu thaäp.96 chuaån.laäp hoà sô baøn giao keát quaû. Baøn giao cho chuû nhieäm. caùc noäi dung ñaõ moâ taû. .Baèng caùc maùy ño 1995. ñaù. Coâng taùc sau khi ñieàu tra thöïc ñòa: goàm caùc coâng vieäc chính sau ñaây Phaân loaïi vaø ñaùnh giaù keát quaû thöïc ñòa theo yeâu caàu chuyeân moân bao goàm: • • • • Caùc taøi lieäu ñaõ thu thaäp ñôïc. kinh teá. khoâng khí. moät soá yeâu caàu cha ñaït ñôïc thì nguyeân nhaân taïi sao. noäi dung ñaõ ñaït ñôïc khi thu thaäp. Boä lu giöõ soá lieäu ñeå laáy maãu lieân tuïc möùc aùp xuaát aâm theo ñaëc tính A khi söû duïng ñaëc tính thôøi gian S. maùy ño aâm tieáp suùc vôùi ñaëc tính aâm rôøi raïc. phông hôùng boå khuyeát. coù theå xaùc ñònh ñòa chæ ñeå tieáp tuïc thu thaäp caùc taøi lieäu coøn thieáu.Nguoàn gaây tieáng oàn . 4. Laäp hoà sô baøn giao caùc phoøng thí nghieäm phaân tích. Maùy phaân tích phaân boá theo thoáng keâ ñeå laáy maãu giaù trò lieân tuïc. tieán haønh phaân tích keát quaû döïa vaøo yeâu caàu chuyeân moân ñeå thaønh laäp döõ lieäu . . ñaùnh giaù vaø quy hoaïch moâi trôøng Keát luaän Thoâng tin caàn thieát cho quy hoaïch moâi trôøng raát ña daïng veà maët caùc lónh vöïc coù lieân quan. chuùng bao goàm caû caùc lónh vöïc töï nhieân. Chuaån hoùa heä thoâng tin döõ lieäu. Caùc maãu thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa : phaân loaïi caùc loaïi maãu ñaát. söû duïng thoâng tin cho phaân tích. .Thoâng soá ño . nhaân vaên vaø moâi trôøng. nhöõng taøi lieäu coøn thieáu. Laäp hoà sô. Caùc thoâng tin ñieàu tra moâ taû ngoaøi thöïc ñòa. nôùc. laäp hoà sô taøi lieäu.Döï baùo tieáng oàn (maùy ño aâm ttaùc ñoäng ông ñông trung bình theo ñaëc tính taàn oá A. chuùng ñaõ ñaùp öùng yeâu caàu veà chuyeân moân cha.Ñieàu kieän tieán haønh khi ño . baøn giao cho chuû nhieäm. sinh vaät. Tieáng oàn . Maùy ño aâm theo ñaëc tính taán soá A vaø ñaëc tính thôøi gian S.Ñaùnh giaù Ño Tieâu chuaån hieän traïng Vieät Nam 5964.Kyõ thuaät duøng ñeå ño .

sô lôïc veà phông phaùp vaø teân caùc taùc giaû ñaõ coâng boá caùc phông phaùp treân. Caùc tieâu chuaån Nhaø nôùc Vieät Nam veà moâi trôøng. Larry W. Noù chæ cho nhöõng gôïi yù cô baûn ñeå ngôøi tham gia thöïc ñòa môøng tôïng ñôïc coâng vieäc phaûi tieán haønh. Center 1996. Peter Morris. Faculty of Science National University of Singapore.Chaát lôïng. Taøi lieäu tham khaûo 1. Environmental management in Southeast Asia. 3. Coâng taùc sau khi thöïc ñòa cuõng khaùc nhau ñoái vôùi töøng nhoùm chuyeân moân. döïa vaøo ñoù caùc trôûng nhoùm khaùc nhau caàn coù nhöõng cuï theå hoùa ñeå phuø hôïp vôùi chuyeân moân cuûa mình. 6. Caùc toùm taét phông phaùp thu thaäp thoâng tin ñôïc trình baøy ôû ñaây chæ bao goàm loaïi thoâng tin. caùc thoâng tin caàn thu thaäp maãu vaø söï phoái hôïp giöõa caùc yeâu caàu treân. Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1998 . Chia lin Sien 1987. Mc Graw . yeâu caàu cuûa noù vaø muïc tieâu söû duïng. Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng. Bôûi vaäy nhöõng nguyeân taéc ña ra chæ laø nhöõng gôïi yù cô baûn. 5. caùc thoâng tin caàn ñieàu tra moâ taû ngoaøi thöïc ñòa. moãi nhoùm thöïc ñòa caàn coù nhaø chuyeân moân phuï traùch. 4. 97 . Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1998. Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1995.Hill Inc.ña daïng veà phaân boá khoâng gian cuûa caùc thoâng tin vaø ña daïng caû veà ngôõng thôøi gian trong caùc thoâng tin. 2. UBC Press Canada. Coù theå phaân loaïi thoâng tin thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa theo yeâu caàu caàn thu thaäp ñoù laø : caùc loaïi thoâng tin caàn thu thaäp theo soá lieäu thoáng keâ.Phông phaùp luaän quy hoaïch moâi trôøng. taäp I vaø taäp II. Riki therivel 1995. Environmental Impact Assessment. Bôûi vaäy. Trung taâm Tieâu chuaån . Method of Environmental Impact Assessment.

moãi beân theo ñuoåi quy trình trong khuoân khoå rieâng ít coù trao ñoåi hoaëc gaén keát vôùi nhau (Baûng 1). Caáp tænh: Ña noäi dung cuûa baùo caùo hieän traïng moâi trôøng vaøo coâng vieäc laäp keá hoaïch 3. Caùc phông thöùc gaén keát 2 quy trình laäp keá hoaïch: 1. Caáp xaõ. Vieät nam caàn gaén keát caùc xem xeùt veà moâi trôøng vaøo trong quaù trình laäp keá hoaïch. phôøng: aùp duïng ÑTM cho caùc döï aùn. Cho ñeán nay. 2 quaù trình laäp keá hoaïch veà kinh teá vaø moâi trôøng vaãn ñang ñôïc trieån khai theo hôùng rieâng. Caùc caáp haønh chính Quoác gia Laäp keá hoaïch phaùt trieån kinh teá Caùc keá hoaïch vaø chính saùch kinh teá quoác gia Caùc quy hoaïch Tænh Caùc keá hoaïch phaùt trieån tænh Caùc quy hoaïch Huyeän Keá hoaïch phaùt trieån huyeän Toång theå ñoâ thò Quy hoaïch caùc khu coâng nghieäp Phaùt trieån vuøng Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng vaø keá hoaïch haønh ñoäng moâi trôøng tænh Laäp keá hoaïch söû duïng ñaát toång theå Laäp keá hoaïch moâi trôøng Caùc keá hoaïch vaø chính saách moâi trôøng quoác gia . Caáp quoác gia: Keát hôïp caùc chæ tieâu moâi trôøng vôùi chæ tieâu kinh teá xaõ hoäi trong keá hoaïch phaùt trieån 2.98 Chương 5 SÖÏ KEÁT HÔÏP CAÙC VAÁN ÑEÀ MOÂI TRƯÔØNG TRONG KEÁ HOAÏCH PHAÙT TRIEÅN CUÛA QUOÁC GIA ÔÛ VIEÄT NAM Quy trình vaø phông phaùp hieän haønh nhaèm gaén keát caùc yeáu toá moâi trôøng vaøo quùa trình laäp keá hoaïch ôû caùc caáp: Ñeå ñaït ñôïc söï phaùt trieån beàn vöõng.

xöû lyù nôùc thaûi vaø phaân raùc ñoâ thò".. vöøa thieân nhieân vöøa nhaân taïo ñaûm baûo moïi hoaït ñoäng saûn xuaát . ngaân haøng chaâu aù. trong ñoù coù gaén nhieàu ñeán caùc noäi dung thuoäc lónh vöïc quy hoaïch moâi trôøng.. chông trình baûo veä ña daïng sinh hoïc... chieán lôïc quoác gia vôùi caùc noäi dung coù lieân quan. caûnh quan thieân nhieân ñoâ thò. keá hoaïch naâng caáp cô sôû haï taàng. chieán lôïc.. Coâng taùc quaûn lyù vaø baûo veä moâi trôøng goàm caùc lónh vöïc quy hoaïch vaø kieán truùc ñoâ thò..). Laäp chông trình. Caùc nghieân cöùu chieán lôïc quoác gia Nhieàu chieán lôïc quoác gia vôùi caùc loaïi quy hoaïch ñeàu coù loàng gheùp moät soá noäi dung lieân quan ñeán quy hoaïch moâi trôøng. Coâng ngheä vaø Moâi trôøng laø cô quan quaûn lyù Nhaø nôùc veà taøi nguyeân vaø moâi trôøng treân phaïm vi toaøn quoác cuøng phoái hôïp vôùi caùc cô quan t vaán veà moâi trôøng trong vaø ngoaøi nôùc ñaõ vaø ñang soaïn thaûo... caùc quy ñònh vaø tieâu chuaån moâi trôøng mang tính quoác gia. trong chieán lôïc chung phaùt trieån kinh teá cuûa moät laõnh thoå nhaát ñònh.. hoaøn thieän vaø trieån khai caùc chính saùch. quan traéc moâi trôøng. ví duï: Caùc chông trình. Quy hoaïch toång theå Quy hoaïch toång theå laø quy hoaïch chung cho moïi ngaønh kinh teá. thuoäc Boä Khoa hoïc. Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng toaøn quoác ñôïc boä KHCNMT toùm taét vaø trình leân quoác hoäi.99 Xaõ (phôøng) Caùc deà aùn phaùt trieån xaõ/phôøng Ñaùnh giaù moâi trôøng ñoái vôùi caùc ñeà aùn Baûng 1: Caùc phông thöùc gaén keát quy trình quy hoaïch moâi trôøng Cuïc Moâi trôøng.. baûo toàn caùc khu phoá coå. Nguoàn kinh phí coù theå do ñeà taøi caáp nhaø nôùc cuõng coù theå do caùc nguoàn kinh phí khaùc hoã trôï (Ngaân haøng theá giôùi.). boá trí baát kyø moät ñoái tôïng naøo cuõng phaûi ñaët chuùng trong moái lieân heä vôùi caùc ñoái tôïng khaùc trong vuøng . Toång quan moâi trôøng Trong thôøi gian gaàn ñaây. Ñaây laø moät böùc tranh toång theå veà ñaëc ñieåm moâi trôøng cuûa toaøn quoác trong naêm vôùi caùc neùt ñaëc trng nhaát. keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi trôøng Theo caùc chu kyø giai ñoaïn nhieàu chông trình vaø keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng ñaõ ñôïc thöïc hieän ôû nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu. ví duï chieán lôïc ñoâ thò hoaù coù neâu: "Moâi trôøng ñoâ thò laø moâi trôøng toång hôïp. Tính toång theå cuûa quy hoaïch ñoøi hoûi söï saép xeáp... sinh thaùi ñoâ thò. coâng ngheä moâi trôøng. Baùo caùo ñôïc laøm cô sôû cho caùc caáp laõnh ñaïo xem xeùt ñeå soaïn thaûo ñeà ra caùc chính saùch. Cuïc Moâi trôøng cuõng ñaõ trieån khai nhieàu nghieân cöùu ñieån hình veà quaûn lyù moâi trôøng (xaây döïng hôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi trôøng. haøng naêm Vieät nam ñeàu thöïc hieän "Baùo caùo veà hieän traïng moâi trôøng toaøn quoác".

Nhöõng thoâng tin. ñieåm yeáu cuûa caùc keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng ôû Vieät Nam: 1. cuûa caùc cô sôû saûn xuaát naèm trong khu vöïc laø heát söùc quan troïng. töø nhieàu lónh vöïc. nhieàu ngaønh kinh teá . ñaùnh giaù toång hôïp taùc ñoäng moâi trôøng cuûa caùc döï aùn. khaùc nhau veà quaàn c. di tích lòch söû. caùc khuyeán nghò veà daân soá vaø söû duïng taøi nguyeân cha ñôïc thöïc hieän) Nhieàu khuyeán nghò thieáu tính khaû thi vì chuùng khoâng ñôïc thaûo luaän vôùi nhöõng boä phaän seõ chòu traùch nhieäm thöïc hieän . khu coâng nghieäp.. danh lam thaéng caûnh vaø noâng thoân ñoàng baèng. Ñieåm yeáu: • • • Cha ñôïc chính phuû thoâng qua chính thöùc Chæ coù 1 trong 4 nhieäm vuï u tieân ñôïc thöïc hieän (ban haønh luaät baûo veä moâi trôøng).xaõ hoäi. Nhoùm quy hoaïch moâi trôøng phaûi bao goàm nhieàu chuyeân gia thuoäc nhieàu ngaønh khoa hoïc. chöùa ñöïng nhöõng u tieân cô baûn veà moâi trôøng Theå hieän cam keát cuûa Vieät Nam vôùi coäng ñoàng quoác teá Ñieåm yeáu: • • • Cha phaân tích aûnh hôûng cuûa chính saùch quaûn lyù kinh teá moâi trôøng Cha xeùt ñeán aûnh hôûng cuûa cô cheá thò trôøng Cha gaén NEPSD vôùi chieán lôïc kinh teá xaõ hoäi. möùc ñoä phaùt trieån kinh teá . do ñoù daãn ñeán caùc loaïi quy hoaïch toång theå tông öùng. soá lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch phaûi ñoàng boä vaø töø nhieàu nguoàn khaùc nhau. nhieàu cô quan t vaán vaø nhieàu yù kieán cuûa coäng ñoàng. Keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng (NEPSD) ôû Vieät nam baét ñaàu ñôïc hình thaønh töø naêm 1981. ñaëc ñieåm taøi nguyeân vaø chaát lôïng moâi trôøng..xaõ hoäi khaùc nhau.. Ñieåm maïnh cuûa taøi lieäu naøy laø: • • • Ñaõ ñôïc chính phuû pheâ duyeät Quaù trình xaây döïng NEPSD mang tính lieân ngaønh. khu baûo toàn Trong quy hoaïch moâi trôøng loaïi naøy.100 Giöõa ñoâ thò.. 2. mieàn nuùi coù söï khaùc bieät nhau veà chöùc naêng. trung du. ví duï nh: • • • • • Quy hoaïch moâi trôøng ñoâ thò Quy hoaïch moâi trôøng khu coâng nghieäp Quy hoaïch moâi trôøng noâng thoân Quy hoaïch moâi trôøng khu du lòch Quy hoaïch moâi trôøng danh lam thaéng caûnh. khu du lòch. Sau ñaây laø nhöõng khuyeán nghò chính: Ñieåm maïnh. Chieán lôïc baûo toàn quoác gia: Ñieåm maïnh: • • Laø ñieåm khôûi ñaàu cho chieán lôïc söû duïng laâu daøi taøi nguyeân thieân nhieân vaø baûo veä moâi trôøng Moät soá khuyeán nghò veà phaùp lyù vaø theå cheá ñaõ ñôïc thöïc hieän.

Döï thaûo chieán lôïc moâi trôøng (1996-2010) . Keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc (BAP). 1993 Ñieåm maïnh: • • • Theå hieän cam keát traùch nhieäm cuûa Vieät Nam sau kyù keát coâng ôùc quoác teá veà ña daïng sinh hoïc BAP ñôïc thuû tôùng chính phuû pheâ duyeät 12/1995 BAP laø vaên baûn ñònh hôùng cho caùc caáp trong nôùc veà baûo veä ña daïng sinh hoïc Ñieåm yeáu: • • • Coøn coi nheï ña daïng noâng nghieäp vaø bieån Tính khaû thi cuûa caùc khuyeán nghò coøn thaáp Cha taùc ñoäng tôùi caùc caáp laõnh ñaïo. trôû thaønh yeâu caàu cuûa quoác hoäi Ñieåm yeáu: • • • • • Nhöõng khuyeán nghò chæ hôùng ñeán caáp trung ông Taùc ñoäng cuûa SOER quaù chung Coøn thieáu nhöõng chæ soá phaùt trieån beàn vöõng cuûa caùc ngaønh Moái lieân heä giöõa moâi trôøng vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá cha neâu roõ Do thieáu nhöõng soá lieäu thoáng keâ moät caùch heä thoáng veà moâi trôøng neân traïng thaùi moâi trôøng khoâng ñôïc quan saùt theo thôøi gian. 1995 Ñieåm maïnh: • • NEAP laø vaên baûn ñaàu tieân veà keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi trôøng ôû Vieät Nam Trong quaù trình xaây döïng ñôïc caùc toå chöùc quoác teá hoã trôï Ñieåm yeáu: • • • Thieáu söï tham döï cuûa caùc nhaø laäp keá hoaïch vaø doanh nghieäp NEAP cha ñôïc nhaø nôùc thoâng qua vì vaäy chæ coù giaù trò tham khaûo Cha coù söï cam keát cuûa caùc caáp quaûn lyù. 1994 Ñieåm maïnh: • • SOER ñôïc chuaån bò chuû yeáu do caùc chuyeân gia trong nôùc SOER ñôïc thöïc hieän haøng naêm. Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng (SOER). 4. 5. 3.• • 101 Caùc khuyeán nghò cha xem xeùt caùc theå cheá. laõnh ñaïo. quaûn lyù kinh teá vaø ñòa phông. chính saùch kinh teá maø coøn naëng tính nghieân cöùu khoa hoïc Vieäc chuaån bò chieán lôïc naøy môùi chæ thu huùt caùc nhaø khoa hoïc. 6. Keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi trôøng (NEAP).

Ñoâng nam boä. Chieán lôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020 Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quyeát taâm cao cuûa laõnh ñaïo "Ñeán naêm 2020 VN veà caên baûn trôû thaønh nôùc coâng nghieäp" Chuù yù nhieàu maët cuûa phaùt trieån. moät thò xaõ. Vieäc quy hoaïch moâi trôøng. khoâng gaén vôùi kinh teá xaõ hoäi. Veà maët kinh teá. ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng khía caïnh chính trò xaõ hoäi Ñieåm yeáu: • • Quan taâm veà phaùt trieån beàn vöõng cha theå hieän roõ Cha ña ra caùc chæ tieâu phaùt trieån beàn vöõng trong phaùt trieån caùc lónh vöïc ñòa phông. ôû caáp naøy. . Caùc bieän phaùp baûo veä moâi rtôøng caàn ñôïc trieån khai ñoàng boä.Ñieåm maïnh: • • 102 Theå hieän quan taâm cuûa cuïc moâi trôøng veà chieán lôïc baûo veä moâi trôøng trong taàm trung haïn (ñeán naêm 2010) Ñoäi nguõ chuaån bò ES goàm caùc chuyeân gia veà moâi trôøng. Veà maët quaûn lyù haønh chính cho ñeán nay vaãn cha coù cô quan chòu traùch nhieäm quaûn lyù vuøng. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. Ñieåm yeáu: • • ES mang tính moät baùo caùo khoa hoïc. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp tænh vaø khu vöïc ôû Vieät Nam Laâu nay. gaàn ñaây trong coâng taùc quy hoaïch ñaõ taïm thôøi chia ra 8 vuøng trong ñoù vuøng nuùi vaø trung du baéc boä ñôïc chia thaønh 2 vuøng laø Taây Baéc vaø Ñoâng baéc (Vieät baéc). Khu 4 cuõ. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi trôøng gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. Ñoàng thôøi Ñoâng Nam Boä coù xeùt theâm phaïm vi môû roäng ñeán Laâm Ñoàng. 6. moät thaønh phoá). cuõng coù nhöõng giôùi haïn veà khoâng gian cuûa noù. laõnh ñaïo quan taâm. Quaù trình tieán haønh khoâng ñôïc caùc caáp quaûn lyù. lieân keát vôùi nhau trong phaïm vi caùc vuøng laõnh thoå roäng. nhieàu huyeän) vaø cuõng coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän. Quy hoaïch khu vöïc (vuøng): Quy hoaïch toång theå moâi trôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. tông töï nh quy hoaïch noùi chung. vaán ñeà moâi trôøng khoâng chæ boù heïp trong moät khu vöïc nhoû cuõng nh moät ngaønh. cuûa khu vöïc. Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. coù chuù yù ñeán caùc vaên baûn ñaõ ban haønh veà moâi trôøng. Duyeân haûi mieàn Trung. coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh. Ñoàng baèng soâng Hoàng. Vieät Nam chia vuøng theo caùc ñaëc ñieåm veà thoå nhôõng vaø sinh thaùi noâng nghieäp: Vieät nam chia thaønh 7 vuøng sinh thaùi: Mieàn nuùi trung du baéc boä. Ninh Thuaän vaø Bình thuaän. Hôn baát cöù lónh vöïc naøo. 7. Veà maët moâi trôøng cuõng cha coù phaân vuøng trong khi vieäc phaân vuøng theo moâi trôøng coù yù nghóa quan troïng. Taây nguyeân.

khí thaûi. muøi hoâi thoái töø caùc nhaø maùy naèm ôû vuøng laân caän hay cuûa con soâng chaûy qua mang nhieàu vaät chaát baån do nguoàn khaùc xaû vaøo. Trong quy hoaïch moâi trôøng cho vuøng A naøo ñoù coù ranh giôùi haønh chính ñôïc xaùc ñònh nhng nhaän thaáy raèng coù moät hay vaøi thaønh phaàn laïi naèm ôû vuøng B khoâng phaûi laø vuøng ñôïc quy hoaïch. Phaïm vi lan truyeàn cuûa vaät chaát gaây oâ nhieãm moâi trôøng cuõng thay ñoåi theo thôøi gian vaø khoâng gian. Tình hình quy hoaïch tænh vaø vuøng hieän nay: . khí thaûi töø caùc oáng khoùi nhaø maùy phuï thuoäc nhieàu vaøo hôùng gioù. khoái lôïng vaø chaát lôïng nhieân lieäu ñoát vaø hieäu suaát xöû lyù. Thí duï söï lan truyeàn cuûa buïi. quy hoaïch ranh giôùi ñòa lyù hoaëc söû duïng keát hôïp caû ranh giôùi ñòa lyù vaø haønh chính. Khi caùc ñôn vò ñaõ ñôïc xaùc ñònh taát caû caùc soá lieäu seõ ñôïc "gaén chaët" vôùi töøng ñôn vò phaân tích cuï theå. Caùc ñôn vò phaân tích coù dieän tích raát khaùc nhau phuï thuoäc vaøo caùc yeáu toá chính daãn ñeán vieäc phaân ñònh chuùng. phaïm vi cuûa caùc hoaït ñoäng vaø caùc yeáu toá moâi trôøng. khi quy hoaïch moâi trôøng vuøng phaûi xem xeùt vaø coù yù kieán vôùi vuøng laân caän (laùng gieàng). Ranh giôùi haønh chính nh ranh giôùi tænh.. thông maïi vaø cho daân c. Vieäc phaân chia caùc ñôn vò seõ phuï thuoäc vaøo: • • • • • • • Cô sôû khoâng gian cho vieäc thu thaäp soá lieäu neàn vaø caùc chông trình quan traéc ñang ñôïc tieán haønh Söï phaân boå cuûa caùc heä sinh thaùi. taøi nguyeân chæ mang tính tông ñoái. Beân caïnh ñoù. cô sôû haï taàng du lòch hoaëc caùc hoaït ñoäng khuyeán noâng. caùc nôi c truù. Trong nhieàu trôøng hôïp. Trong toaøn boä phaïm vi nghieân cöùu caàn chia ra thaønh caùc ñôn vò dieän tích nhoû ñeå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc phaân tích caùc soá lieäu vaø xaùc ñònh caùc u tieân veà maët quaûn lyù.. Moái quan heä vôùi vuøng laân caän Trong nhieàu trôøng hôïp. loaøi laø nguoàn cung caáp thöïc phaåm quan troïng. Caùc theå hieän quy hoaïch moâi trôøng vuøng cuõng raát ña daïng.103 Trong quy hoaïch moâi trôøng. Beân caïnh söï lan roäng chaát thaûi coù theå xaûy ra do phaùt taùn vaøo khoâng khí hay lan roäng trong thuyû vöïc vôït ra ngoaøi ranh giôí cuûa moät döï aùn coøn coù caùc loaïi vôït ranh giôí khaùc nh caùc kim loaïi naëng coù theå tích ñoïng trong caùc gioáng. phaïm vi quy hoaïch moâi trôøng coøn caàn lu yù ñeán caùc yeáu toá sau: Vieäc phaân boå caùc caùch thöùc chuû yeáu veà söû duïng ñaát nh nhaø ôû cuûa ñoâ thò. Söï phaân boå caùc nguoàn taøi thieân nhieân Caùc phông thöùc söû duïng ñaát cho coâng nghieäp. Thí duï: vuøng quy hoaïch phaûi höùng chòu buïi. toác ñoä gioù. Caùc phaïm vi tieåu vuøng quy hoaïch ôû caùc ñòa phông vaø caùc ñôn vò khoâng gian xung quanh nôi coù chông trình quan traéc moâi trôøng vaø cô sôû döõ lieäu. Caùc vuøng thôøng coù nguy cô bò suy thoaùi moâi trôøng vaø y teá coâng coäng Caùc vuøng chuû yeáu phaân theo traùch nhieäm quaûn lyù vaø thaåm quyeàn xeùt xöû. Xaùc ñònh phaïm vi ñoøi hoûi phaûi xem xeùt ñeán caùc giaù trò truyeàn thoáng vaø vaên hoaù cuûa ñòa phông trong phaïm vi vaø caùc vuøng laân caän. caùc loaøi.. thaønh phoá hoaëc huyeän lî thôøng ñôïc caân nhaéc trong vieäc xaùc ñònh phaïm vi quy hoaïch moâi trôøng vì chuùng theå hieän tình hình quaûn lyù haønh chính vaø luaät phaùp.

döõ lieäu khu vöïc vònh Haï Long. do caùc ñaëc ñieåm cuï theå veà chöùc naêng ôû ñòa phông maø quy hoaïch ngay trong tænh coøn chia ra caùc ñôn vò nhoû hôn: Quy ñònh tieåu vuøng. quy hoaïch ñoàng baèng soâng Cöûu Long. ví duï: Song song vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . döï baùo veà möùc ñoä oâ nhieãm cuûa tænh treân cô sôû cuûa caùc loaïi phông phaùp trong ñoù coù phông phaùp kieåm toaùn chaát thaûi song ôû vaøi noäi dung cuûa baùo caùo ñaõ ñeà caäp ít nhieàu ñeán vieäc quy hoaïch moâi trôøng cuûa ñòa phông. Hoaø Laïc. haàu heát caùc quy hoaïch phaùt trieån kinh teá sau giai ñoaïn 1990 ñeàu coù xem xeùt ñeán caùc yeáu toá moâi trôøng (ñieån hình laø quy hoaïch toång theå ñoàng baèng soâng Hoàng (1994). Moät soá hoaït ñoäng trong giai ñoaïn naøy ñaõ thöïc hieän nh phaân tích ñieàu kieän moâi trôøng cuûa khu vöïc vònh Haï Long baèng aûnh veä tinh. quy hoaïch chuoãi ñoâ thò Mieáu Moân. caùc tænh trong caû nôùc ñaõ vaø ñang tieán haønh ñaùnh giaù hieän traïng moâi trôøng. thoaùt nôùc vaø veä sinh moâi trôøng" hieän ñang trieån khai ôû nhieàu thaønh phoá nôùc ta: Haø Noäi.. Giai ñoaïn ñaàu cuûa döï aùn laø thieát laäp heä thoáng thoâng tin. Coâng ngheä vaø Moâi trôøng Quaûng Ninh ñaõ xaây döïng döï aùn quy hoaïch quaûn lyù moâi trôøng vònh Haï Long. baùo caùo veà caân baèng phaùt trieån kinh teá . Trong noäi dung quy hoaïch coù phaàn rieâng veà vaán ñeà moâi trôøng vaø phaùt trieån. Gaàn ñaây quoác hoäi ñaõ chia nhoû caùc tænh taùch 8 tænh lôùn thaønh 16 tænh nhoû hôn. Baûn thaân nhieàu loaïi quy hoaïch hieän ñang ñôïc tieán haønh ôû caùc ñòa phông cuõng töï mang theo tính chaát quy hoaïch moâi trôøng nh: Caùc quy hoaïch "caáp.1995) coù nhöõng vaán ñeà lyù luaän "quy hoaïch moâi trôøng" vì trong chông trình naøy coù 7 ñeà taøi "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng hieäu quaû nguoàn nôùc cho caùc vuøng khai thaùc cuûa laõnh thoå". Nh vaäy hieän nay Vieät nam coù 61 tænh vaø thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông. chæ ñaïo cuûa Cuïc Moâi trôøng. Tham gia xaây döïng döï aùn quy hoaïch naøy beân caïnh caùc chuyeân gia moâi trôøng Vieät Nam coøn coù caùc chuyeân gia moâi trôøng Nhaät Baûn (nhoùm nghieân cöùu JICA). Chông trình khoa hoïc coâng ngheä mang maõ soá KC12 "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng coù hieäu quaû nguoàn nôùc quoác gia" (Giai ñoaïn 1991 ..xaõ hoäi vaø baûo veä moâi trôøng ôû vònh Haï Long. xaây döïng chieán lôïc baûo veä moâi trôøng cuûa ñòa phông mình dôùi söï giuùp ñôõ cuûa Nhaø nôùc (veà maët taøi chính) vaø caùc cô quan t vaán moâi trôøng trong nôùc giuùp veà maët khoa hoïc. laäp keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng. Maëc duø caùc baùo caùo naøy chuû yeáu mang tính phaân tích. Xuaân Mai. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá thaønh phoá Haï Long. Trong nhieàu trôøng hôïp. Toùm laïi. .xaõ hoäi thaønh phoá Haï Long.xaõ hoäi cuûa tænh. Cho ñeán nay. môùi chæ coù moät soá tænh tieán haønh vieäc ña nhöõng thoâng tin vaø chæ tieâu veà moâi trôøng vaøo keá hoaïch kinh teá . Quaûng Ninh. Sôû Khoa hoïc. Maëc duø chaát lôïng coøn haïn cheá nhng baùo caùo hieän traïng moâi trôøng cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ôû caùc tænh. Ñaø Naüng. quy hoaïch thaønh phoá Haø Noäi ñeán naêm 2020. Caùc ñeà taøi naøy khoâng chæ tieán haønh kieåm keâ ñaùnh giaù caùc nguoàn nôùc treân töøng lónh vöïc maø coøn tieán haønh quy hoaïch caùc vuøng caân baèng söû duïng coù hieäu quaû caùc nguoàn nôùc vöøa phuïc vuï cho phaùt trieån kinh teá vaø baûo veä nguoàn nôùc khoûi bò hao huït vaø oâ nhieãm.104 Theo quy ñònh trong heä thoáng keá hoaïch hoaù tænh vaø vuøng hieän nay. ñaùnh giaù. Tính ñeán cuoái naêm 1996 taát caû 53 tænh thaønh phoá theo phaân giôùi cuõ ñaõ laäp xong quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cho ñeán giai ñoaïn 2010. Caùc tænh môùi ñang tieán haønh ñieàu chænh quy hoaïch. vaán ñeà moâi trôøng ñaõ ñôïc quan taâm vaø trôû thaønh boä phaän höõu cô.) song thöïc teá cho thaáy vaán ñeà quy hoaïch moâi trôøng cha ñôïc xem xeùt vaø ñeà caäp ñuùng möùc ñoä vôùi vai troø cuûa noù. Sau ñaây laø moät soá daïng quy hoaïch moâi trôøng vuøng ñaõ coù ôû Vieät Nam: • • Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng caáp tænh haønh naêm: Dôùi söï hôùng daãn. Haûi Phoøng.

. laïi caøng khoâng chuù yù ñeán caùc taûi lôïng cho pheùp cuûa caùc yeáu toá moâi trôøng. coù caùc döï aùn phaùt trieån cuï theå keøm theo ñoù laø caùc giaûi phaùp chuû yeáu veà baûo veä moâi trôøng.. chi tieát. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo caùc keá hoaïch phaùt trieån theo ngaønh ôû Vieät Nam Quy hoaïch ngaønh laø quy hoaïch caùc ngaønh kinh teá. ñieàu naøy seõ gaây ra nhöõng haäu quaû cho caùc theá heä mai sau. Loaïi quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñoøi hoûi thoâng tin vaø soá lieäu raát cuï theå. khí. coù muïc tieâu cuï theå. vôùi caùc cô quan.. coâng nghieäp. Tuy nhieân caùc yeáu toá moâi trôøng trong caùc quy hoaïch ñoù cha ñôïc quan taâm ñuùng möùc. phaûi xem xeùt nghieâm tuùc yù kieán coäng ñoàng. cô sôû saûn xuaát ñoùng treân ñòa phông ñoù. Laâm nghieäp.. giao thoâng vaän taûi . laâm ng nghieäp. Moïi yù ñoà cuûa ngôøi quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñôïc baøn baïc vôùi chính quyeàn ñòa phông. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . Ñaùnh giaù aûnh hôûng moâi trôøng laø moät vieäc laøm khoâng theå boû qua trong quy hoaïch moâi trôøng chuyeân ngaønh. Töø nhöõng naêm 80.. khai thaùc röøng.Noäi dung cô baûn cuûa quy hoaïch moâi trôøng vuøng bao goàm caùc vaán ñeà chính nh sau: • • • • • • 105 Hieän traïng vaø vaán ñeà moâi trôøng khu vöïc Xu theá phaùt trieån chaát lôïng moâi trôøng khu vöïc T tôûng chæ ñaïo quy hoaïch Muïc tieâu vaø nhieäm vuï troïng taâm cuûa quy hoaïch Ñoái saùch vaø bieän phaùp Caùc döï aùn chính xaây döïng moâi trôøng Coù theå noùi nhìn chung caùc nghieân cöùu treân môùi chæ döøng laïi moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi trôøng (Taäp trung chuû yeáu vaøo 2 noäi dung treân). naêng lôïng.moâi trôøng. treân phaïm vi phaân boá cuï theå. Trong thaäp nieân 90. töùc laø phaûi toái u hoaù trong caùc lónh vöïc kinh teá . Hay coù theå noùi moät caùch khaùc. cha quan taâm ñeán baûo veä moâi trôøng. 7. Moät soá noäi dung veà quy hoaïch moâi trôøng ñaõ ñôïc ñeà caäp trong baùo caùo.xaõ hoäi. Söï chính xaùc veà ranh giôùi trong quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñoøi hoûi raát cao ñeå traùnh nhöõng va chaïm veà quyeàn lôïi vaø nhöõng chi phí khoâng thaät caàn thieát. vieäc thöïc hieän nghieân cöùu quy hoaïch moâi trôøng cho ñeán nay ôû Vieät Nam vaãn cha ñôïc thöïc hieän moät caùch hoaøn chænh. phaùt trieån coâng nghieäp .. thuyû lôïi.. Caùc hoaït ñoäng khai thaùc khoaùng saûn.. Vieät Nam ñaõ trieån khai caùc hoaït ñoäng baûo veä moâi trôøng nhng cho tôùi naêm 1994 khi Luaät Baûo veä Moâi trôøng ñôïc ban haønh thì coâng taùc naøy môùi ñôïc ñaåy maïnh töø Trung ông tôùi ñòa phông.. Quy hoaïch ngaønh coù quy hoaïch noâng nghieäp. . giao thoâng vaän taûi ñaõ ñôïc ña ra xem xeùt ñaëc trng cho vieäc "hoaø nhaäp moâi trôøng vaø chính saùch kinh teá ôû Vieät Nam". Naêm 1997 trong döï aùn "naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam" 4 baùo caùo ngaønh : Than. loûng. Hoaëc môùi chæ chuù troïng ñeán caùc yeáu toá phaùt trieån kinh teá. quy hoaïch caùc ngaønh ñaõ ñôïc thöïc hieän. haàu heát cha chuù yù ñeán vieäc ñoå thaûi chaát thaûi raén.

toå chöùc ñôøi soáng. quy hoaïch ñoâ thò. cha ñaùp öùng ñôïc nhu caàu cuûa söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi theo hôùng ñoåi môùi. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi trôøng moâi trôøng caùc döï aùn phaùt trieån (Döï aùn môùi ñaàu t vaø caùc cô sôû ñang hoaït ñoäng): Cho ñeán nay ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaõ ñôïc aùp duïng nh laø moät . Hieän nay... quy hoaïch thuyû lôïi. San naêm 1958.. Ngoaøi ra coøn coù caùc loaïi quy hoaïch mang tính ngaønh ôû ñòa phông nh: Quy hoaïch laâm nghieäp.. Caùc nghieân cöùu naøy do Trung taâm nghieân cöùu Quy hoaïch moâi trôøng vaø ñoâ thò thöïc hieän vôùi 2 ñoâ thò hoaù ñôïc ña ra laøm ví duï: Thaønh phoá Hueá vaø thaønh phoá Thaùi Nguyeân. ngaønh xaây döïng dôùi söï quaûn lyù cuûa Cuïc Moâi trôøng bôùc ñaàu (1998-1999) tieán haønh xaây döïng hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng trong quy hoaïch xaây döïng. Nhìn nhaän ñôïc vaán ñeà ñoù.nghæ ngôi Quy hoaïch tieåu vuøng phaân boá daân c Thöïc teá cho thaáy. Moãi ñòa phông ñeàu coù quy hoaïch toång theå veà phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi. tp Hoà chí Minh. Do vaäy.. lónh vöïc moâi trôøng naèm trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng. Nhöõng hoaït ñoäng tieâu bieåu ôû ñòa phông mang tính quy hoaïch tieâu bieån ñang ñôïc thöïc hieän ôû ñòa phông laø: • • Hieän traïng moâi trôøng tænh : Maëc duø chaát lôïng baùo caùo hieän traïng moâi trôøng coøn haïn cheá nhng baùo caùo cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa tænh.. ñaõ coù gaàn 40 ñoâ thò ñôïc thaønh laäp quy hoaïch vaø ñôïc duyeät trong ñoù coù Haø noäi. daân c. thöïc chaát quy hoaïch ñoâ thò naøy cha ñi vaøo cuoäc soáng. quy hoaïch nuoâi troàng thuyû saûn.. toå chöùc khoâng gian kieán truùc. Tuy nhieân. Veà maët haønh chính Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä moâi trôøng baùo caùo tröïc tieáp leân Uyû ban Nhaân daân tænh hoaëc thaønh phoá. Cô quan naøy baùo caùo göûi leân boä Khoa hoïc Coâng ngheä moâi trôøng thoâng qua Cuïc moâi trôøng. quy hoaïch ôû ñaây theo caùc nhaø chuyeân moân nhìn nhaän thì môùi chæ chuû yeáu döïa vaøo neàn kinh teá bao caáp coù keá hoaïch. ôû Vieät Nam coù 569 ñoâ thò.. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp ñòa phông ôû Vieät Nam Taïi caáp tænh vaø thaønh phoá. Nhieàu yeáu toá moâi trôøng ñaõ ñôïc loàng gheùp trong quy hoaïch ñoâ thò nh: Trong nhieàu döï aùn quy hoaïch ñoâ thò cuï theå coøn mang tính chaát toång hôïp bao goàm caùc loaïi quy hoaïch tieåu vuøng khaùc trong ñoâ thò nh: • • • • Quy hoaïch tieåu vuøng coâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng noâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng du lòch. nhieàu quy hoaïch ñoâ thò ñaõ ñôïc thöïc hieän song vai troø quy hoaïch moâi trôøng vaãn cha ñôïc ñeà caäp ñuùng möùc. caûnh quan vaø moâi trôøng ñoâ thò. 8.. maëc duø moät soá yeáu toá moâi trôøng ñaõ ñôïc xem xeùt vaø ña vaøo khi thöïc thi quy hoaïch ñoâ thò song hieäu quaû vaãn cha cao..106 Quy hoaïch xaây döïng phaùt trieån ñoâ thò coù muïc tieâu vaø nhieäm vuï cô baûn laø: xaùc ñònh hôïp lyù trong töøng giai ñoaïn vaø ñònh hôùng phaùt trieån laâu daøi cho ñoâ thò veà caùc maët toå chöùc saûn xuaát.

Ví duï ôû Vieät Nam ñaõ thöïc hieän caùc loaïi quy hoaïch mang tính chuyeân ngaønh nh sau: • • • • • Quy hoaïch caùc baõi choân laáp veä sinh chaát thaûi raén Quy hoaïch heä thoáng thoaùt nôùc ma... chông trình haønh ñoäng quoác gia ñeán nhöõng chæ thò.000. quy ñònh. caùc nhaø khoa hoïc . ñôïc phaân chia thaønh 2 heä thoáng song song nhng taùch bieät nhau: i) Theo ñôn vò haønh chính vaø ii) theo phaân loaïi ñoâ thò (theo quyeát ñònh 132/HÑBT ngaøy 5/5/1990 caùc ñoâ thò Vieät Nam ñôïc chia thaønh 5 loaïi. Quy hoaïch caùc röøng phoøng hoä (choáng caùt laán ôû vuøng Duyeân Haûi. tieáng oàn. ôû Vieät nam. rung. loaïi 1 treân 1..) Quy hoaïch coâng vieân. maät ñoä daân c. Nhöõng vaên baûn naøy ñaõ coù taùc duïng nhaát ñònh trong thöïc teá....000 daân vaø loaïi 5 treân 4. ÑTM môùi ôû giai ñoaïn ñaàu. . noåi coäm theo xaùc ñònh cuûa ñòa phông. caùc nhaø hoaït ñoäng xaõ hoäi ñaõ quan taâm nhieàu hôn ñeán taàm quan troïng cuûa coâng vieäc baûo veä moâi trôøng trong ñoù coù caùc coâng vieäc thuoäc caùc chông trình nghieân cöùu khoa hoïc. Tuy nhieân.. Chính phuû Vieät Nam ñaõ theå hieän nhöõng cam keát veà baûo veä moâi trôøng khoâng nhöõng vôùi caùc coäng ñoàng toå chöùc quoác teá maø coøn theå hieän trong caùc vaên baûn keá hoaïch moâi trôøng ñôïc ban haønh qua caùc naêm töø luaät baûo veä moâi trôøng. Beân caïnh loaïi quy hoaïch ngaønh nh neâu treân. coøn coù quy hoaïch chuyeân ngaønh. möùc ñoä trang bò cô sôû haï taàng .. khu nghæ maùt. döïa treân daân soá. danh lam thaéng caûnh Quy hoaïch khu daân c.. Chông trình haønh ñoäng moâi trôøng Quy hoaïch khu du lòch. Noùi chung trong "baùo caùo taùc ñoäng moâi trôøng " trong caùc döï aùn quy hoaïch ñoâ thò caùc chuû ñeà moâi trôøng sau ñôïc khuyeán nghò ñeà caäp: 1) Heä thoáng thoaùt nôùc 2) Heä thoáng giao thoâng 3) Phuû xanh thaønh phoá 4) Moâi trôøng xaây döïng vaên hoaù. vaán ñeà moâi trôøng trong caùc döï aùn cha ñôïc nghieân cöùu saâu trong giai ñoaïn chuaån bò vaø coøn bò coi nheï thieáu theo doõi thuùc ñaåy trong giai ñoaïn thöïc hieän caàn coù caùc bieän phaùp quaûn lyù höõu hieäu hôn. Veà laâu daøi ÑTM caàn ñôïc aùp duïng ñaày ñuû ñoái vôùi caùc chính saùch. caùc thaønh phoá thò xaõ tröïc thuoäc tænh.). nôùc thaûi vaø heä thoáng xöû lyù nôùc thaûi Quy hoaïch caùc vuøng ñeäm choáng oâ nhieãm khoâng khí. caùc thò xaõ thò traán. löïc lôïng lao ñoäng phi noâng nghieäp. nhieät. choáng luõ luït. lòch söû 5) Caûi thieän nhaø oå chuoät 6) Söùc khoeû moâi trôøng 7) Kieåm soaùt oâ nhieãm nôùc 8) Kieåm soaùt oâ nhieãm khoâng khí 9) Quy hoaïch söû duïng ñaát 10) Quaûn lyù chaát thaûi raén 11) Quaûn lyù chaát thaûi ñaëc bieät . chông trình vaø döï aùn töø caáp quoác gia ñeán ñòa phông. Keát luaän Trong khoaûng 10 naêm trôû laïi ñaây ôû Vieät Nam caùc cô quan quaûn lyù baûo veä moâi trôøng.. Döï aùn loaïi naøy hoaøn toaøn hôùng veà moâi trôøng nhng chæ giaûi quyeát moät hay hai yeáu toá moâi trôøng coù tính u tieân. ñoâ thò: Caùc ñoâ thò ôû Vieät Nam bao goàm caùc thaønh phoá thuoäc trung ông.• • • • • 107 coâng cuï nhaèm lieân keát caùc khía caïnh moâi trôøng vôùi phaùt trieån.. xoùi moøn.000 daân. keá hoaïch. hoà nôùc phuïc vuï nghæ ngôi Tuy nhieân... thöïc hieän chöùc naêng ñaùnh giaù ôû caáp döï aùn. nhìn chung caùc hoaït ñoäng moâi trôøng neâu treân môùi chæ mang tính loàng gheùp coù noäi dung mang tính quy hoaïch moâi trôøng. Quy hoaïch söû duïng ñaát Quy hoaïch khu coâng nghieäp ..

1993. Caùc quy hoaïch moâi trôøng thôøng trình baøy nhöõng keá hoaïch to lôùn nhng coøn toû ra thieáu roõ raøng khi ñeà caäp ñeán khía caïnh thöïc thi ñaëc bieät laø khaû naêng kinh phí Caùc quy hoaïch thôøng khoâng döïa treân nhöõng soá lieäu thoâng tin ñôïc thoáng keâ moät caùch caäp nhaät vaø chính xaùc. Environmental Planning and Decision Making. John Wiley & Sons. 8. Naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam. Trònh thò Thanh. 2. Paul Lacaze" Caùc phông phaùp quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Ñaøo Ñình Baéc). John Wiley & Sons. 7. 1998 "Nhaát theå hoaù quy hoaïch moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån kinh teá. Saùch hoùng daãn moâi trôøng vaø phaùt trieån ñoâ thò 3. Leonard Ortolano. 10. Quy hoaïch ngaønh moâi trôøng trong quy hoaïch phaùt trieån vuøng ñoàng baèng soâng Hoàng. ADB. Boä KH. New York. 1977. quaûn lyù veà moâi trôøng. ñaïi dieän caùc toå chöùc chính trò. 1997. Phông phaùp luaän quy hoaïch moâi trôøng. 1977. chính saùch kinh teá vôùi baûo veä moâi trôøng. 12. 4. 5. 1998. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. Chông trình phaùt trieån cuûa Lieân hôïp Quoác. Nguyeãn Ngoïc Sinh. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. ñaïi dieän coâng nghieäp. Tuyeån taäp nghieân cöùu. Nguyeãn Vieát Phoå.108 Quy hoaïch moâi trôøng laø moät trong nhöõng coâng vieäc ñang ñôïc quan taâm trieån khai ôû Vieät Nam. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. 1997. 1993. Phaïm Khang. Environment Paper No. Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng vuøng. Tuy nhieân. Nguyeãn Ñaéc Hy. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. Cuïc Moâi trôøng (dòch vaø chænh bieân). 1998. 1984. soá 5/1998. London.Boä Chính quyeàn Ñòa phông vaø Quy hoaïch Kenya vaø Khoa Quy hoaïch Caûnh quan cuûa trôøng Ñaïi hoïc Wageningen. xaõ hoäi baûo veä moâi trôøng. John M. Nguyeãn Ngoïc Sinh. 1996 . kinh teá caùc caáp Caùc nhaø chieán lôïc moâi trôøng thôøng môùi quan taâm nhieàu ñeán caùc lónh vöïc sinh thaùi maø coøn yeáu veà phaân tích kinh teá ñaëc bieät cha laøm roõ moái lieân heä giöõa thò trôøng. 9. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. Quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Toáng Quang Khaûi). Taäp I. Haø Noäi. Nhöõng ñònh hôùng trong quy hoaïch moâi trôøng khu vöïc Baéc Trung Boä. 6. Trònh thò Thanh. Baùo caùo moâi trôøng soá 3. Moâi trôøng. . Pierre Merlin. 1998. 1991. ADB. Trông Maïnh Tieán. New York. Taøi lieäu tham khaûo 1. Guidelines for Integrated Regional Economic and Environmental Development Planning. (baûn dòch töø tieáng Anh). Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi..3 11. Haø Noäi. 1989.Anne Edington. Ecology and Environmental Planning.Nhöõng hôùng daãn veà quy hoaïch phaùt trieån toång hôïp kinh teá vaø moâi trôøng khu vöïc. 1996. Caàn coù söï tham gia cuûa ñaïi dieän coäng ñoàng daân chuùng.CN&MT. Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu t. Chapman&Hall. Haø Lan. khi xem xeùt quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi trôøng coù theå ruùt ra nhöõng nhaän xeùt vaø khuyeán nghò sau ñaây: • • • • Ñeán nay quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi trôøng môùi chæ thu huùt nhöõng cô quan chuyeân gia nghieân cöùu khoa hoïc.Edington & M. 8/96. 1998. Cuïc Moâi trôøng. 1984. Moâi trôøng "Caùc coâng trình nghieân cöùu" Taäp III. 1997. Ñieåm laïi nhöõng nghieân cöùu quy hoaïch phaùt trieån moâi trôøng khu vöïc ôû Chaâu aù.

C. 1993 16. Ecology Impact Assessment and Environmental Planning. 1993. 15. EPA) Environmental Planning for Small Communities. 21. John Wiley & Sons. 1988. London. Environmental Planning and Sustainability.109 13. Michael Clark and John Herington (Editor). Walter E. 19. . 17. National University of Singapore. Planner Press. 1985. Center for Environmental Design Research. Susan Buckingham-Hatfield & Bob Evans (Editorial Leader). 18. CA. 1994. Berkeley. Illinois. 1990. Ministry of Housing. Implementing the Urban Environment Agenda. 1988. A case book. A Wiley Interscience Publication. A Guide for Local Decision Makers. United States Environmental Protection Agency (U. American Planning Association. 1985.S. The role of Enviromental Impact Assessment in the Planning Process. Malone-Lee Lai Choo. Volume 1 of the Environmental Planning and Management Sourcebook. Mansell Publishing Limited. Chicago. 20. Environmental Planning.Meier.1997. New York. Washington. UNCHS (habitat)/unep. 1996. Rob Verheem & Barry Sadler . John Wiley & Sons. Washington D. 1996. University of California. 1997.Westman. An Alexandrine Press Book. Office of Regional Operations and State/Local Relations. Richard L. Ecology Planning and Design. Paths to Sustainable Communities.Strategic Environmental Assessment (SEA). 1996. Strategic Planning in Local Government. 1997. New York. Roger Kemp. 14. Spatial Planning and the Environment of The Nertherlands.