1

CHÖÔNG 1

QUY HOAÏCH MOÂI TRÖÔØNG
Toùm taét Caûi thieän chaát löôïng soáng cuûa nhaân daân laø chính saùch muïc tieâu chính cuûa phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi trong taát caû caùc nöôùc treân theá giôùi. Cho ñeán nay phaàn lôùn caùc nöôùc ñaõ thöû nghieäm ñeå ñaït ñieàu naøy baèng vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch phaùt trieån nhöng khoâng vôùi baát kyø moät noã löïc nghieâm tuùc naøo ñeå loàng gheùp caùc caân nhaéc moâi tröôøng vaøo trong quaù trình naøy. Tuy nhieân, ñeå ñaûm baûo raèng caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi chæ can thieäp ñeán ñoä chaáp nhaän ñöôïc ñeán chöùc naêng cuûa caùc heä thoáng hoã trôï cuoäc soáng hoaëc caùc quaù trình sinh thaùi töï nhieân, quy hoaïch moâi tröôøng hieän nay ñang trôû neân moät ñoøi hoûi ngaøy caøng quan troïng trong neàn kinh teá theá giôùi töï do vaø lôùn maïnh khoâng ngöøng. Chöông naøy chöùa ñöïng moät toång quan caùc taøi lieäu veà chuû ñeà ñang noåi coäm naøy vaø quan ñieåm ñeå khai thaùc chuû ñeà naøy coù yù nghóa thöïc söï nhö theá naøo, cuøng vôùi toång quan veà phaïm vi vaø öùng duïng cuûa quaûn lyù moâi tröôøng. Nhöõng vaán ñeà cô baûn lieân quan ñeán söùc khoeû moâi tröôøng vaø quy hoaïch moâi tröôøng ñöôïc xaùc ñònh ñaàu tieân. Sau ñoù, quan nieäm phöùc taïp veà moâi tröôøng ñöôïc giaûi thích vaø tieáp ñeán laø xem xeùt ñaùnh giaù caùc xu höôùng trong quy hoaïch moâi tröuôøng. Sau cuøng, chuyeån vaán ñeà troïng taâm laø quy hoaïch moâi tröôøng, vôùi thaûo luaän veà quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc. Muïc tieâu khoa hoïc Sau khi ñoïc xong chương naøy, ngöôøi ñoïc coù theå: Hieåu khaùi nieäm moâi tröôøng, hieåu roõ caùc vaán ñeà moâi tröôøng phaùt trieån nhanh nhö theá naøo vaø cuøng vôùi nhaän thöùc vaø quan taâm cuûa coâng chuùng cao hôn ñeå thuùc ñaåy chính phuû thaûo ra caùc heä thoáng quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng thích hôïp hôn. Trang bò moät caùch nhìn toång theå veà keá hoaïch hoaù phaùt trieån vaø quy hoaïch moâi tröôøng, Thieát laäp moät moái lieân keát giöõa phaùt trieån, quy hoaïch moâi tröôøng vaø quaûn lyù moâi tröôøng, Hieåu söï tham gia cuûa caùc nhaø hoaït ñoäng vaø coâng chuùng trong quy hoaïch moâi tröôøng vaø quaûn lyù söùc khoeû moâi tröôøng laø caàn thieát; vaø nhaän thöùc saâu saéc vai troø töông öùng cuûa hoï trong quaù trình tham gia cuûa coäng ñoàng. Giôùi thieäu Maëc duø caùc nhaø khai thaùc nhöõng nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân khaùc nhau coù quan ñieåm khaùc nhau ñeå bieän hoä cho haønh ñoäng cuûa hoï, vieäc taêng toác ñoä caïn kieät taøi nguyeân

thieân nhieân cuûa traùi ñaát ñang laø moät vaán ñeà cô baûn vaø ngaøy caøng traàm troïng. Caùc nhaø khai thaùc vaø söû duïng taøi nguyeân thöôøng coù caùi nhìn thieån caän veà heä thoáng moâi tröôøng vaø chæ nhìn thaáy nhöõng phaàn trong phaïm vi hoaït ñoäng hoaëc quan taâm cuûa hoï. Thaät vaäy, vì caùch nhìn thieån caän ñoù maø söï can thieäp cuûa con ngöôøi vaøo moâi tröôøng thöôøng coù xu höôùng choáng laïi nhau. Vì caùc vaán ñeà moâi tröôøng laø phöùc taïp, khoâng chaéc chaén vaø coù baûn chaát chính trò cao (Bardwell, 1991), do ñoù caàn söï quan taâm, hôn laø töø tröôùc ñeán nay, ñeán vieäc quy hoaïch vaø thöïc hieän caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi ñeå baûo ñaûm tieán ñeán phaùt trieån beàn vöõng. Vieäc ñöa caùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng vaøo caáp quoác gia trong nhieàu nöôùc vaø ñoøi hoûi caùc heä thoáng ñoù phaûi phuïc hoài laïi caùc huyû hoaïi moâi tröôøng ñeå giaûm vaø loaïi boû oâ nhieãm ñaõ chæ ra roõ taàm quan troïng cuûa quy hoaïch moâi tröôøng trong vieäc chaën tröôùc caùc huyû hoaïi tieáp theo ñeán moâi tröôøng töï nhieân. Khoâng coù gì laø ngaïc nhieân khi nhöõng chính saùch kinh teá khoâng loàng gheùp vôùi quy hoaïch moâi tröôøng, hoaëc khoâng ñeà caäp ñeán caùc vaán ñeà baûo veä moâi tröôøng moät caùch ñaày ñuû, seõ coù xu höôùng gaây oâ nhieãm moâi tröôøng. Söï huyû hoaïi moâi tröôøng traàm troïng gaây ra do vieäc khai thaùc caùc saûn phaåm röøng, khoaùng saûn, ñaát noâng nghieäp vaø caùc nguoàn nöôùc laø trieäu chöùng thieáu quy hoaïch moâi tröôøng. Hôn theá nöõa, quy hoaïch cho phaùt trieån kinh teá-xaõ hoäi vaø söùc khoeû moâi tröôøng lieân keát chaët cheõ vôùi nhau. Thí duï, neáu ñaát ñai bò maát söùc saûn xuaát, möùc soáng cuûa daân lieân quan ñeán noù cuõng bò giaûm; vaø khi caûnh quan bò maát tính thaåm myõ, giaù trò cuûa noù cuõng bò giaûm xuoáng. Vì vaäy, roõ raøng laø caàn phaûi tieán haønh vaø thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng trong moät phöông thöùc toång hôïp taïi caáp coäng ñoàng ñòa phöông, cuõng nhö taïi caùc caáp vuøng, quoác gia vaø quoác teá. Rosenbaum (1973) ñaõ xaùc ñònh moät soá caùc trôû ngaïi ngaên caûn vieäc quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû: ...trong quaù khöù, caùc Chính phuû ñaõ laø nhöõng ngöôøi huyû hoaïi moâi tröôøng chính vì caùc nhaø hoaïch ñònh cuûa hoï thöôøng xöû lyù caùc haäu quaû moâi tröôøng cuûa chính saùch nhö moät -haäu quaû thöù caáp- khoâng ñöôïc nhaän bieát, khoâng ñöôïc quy hoaïch vaø hieám khi ñöôïc nhaán maïnh....hoaëc thoâng qua söï khoâng khaùc nhau, thôø ô, hoaëc tính thích hôïp chính trò, caùc coâng chöùc, baèng vieäc loaïi boû caùc giaù trò sinh thaùi, thieát laäp quaù trình chính trò khoâng chính thöùc hoaëc chính thöùc oån ñònh cao ñeå che ñaäy caùc vaán ñeà moâi tröôøng do hoï gaây ra.. Ngaøy nay theá giôùi ñang phaûi ñoái maët vôùi moät vaán ñeà ngaøy caøng traàm troïng khaùc laø oâ nhieãm moâi tröôøng khoâng coù bieân giôùi. Soá nöôùc vöøa laø ngöôøi taïo ra vaø vöøa laø naïn nhaân cuûa oâ nhieãm do nöôùc khaùc gaây ra ngaøy caøng taêng vaø haäu quaû laø caùc nöôùc khoâng theå baûo veä moâi tröôøng rieâng cuûa mình maø khoâng coù söï hôïp taùc vuøng hoaëc quoác teá. Moät vaán ñeà chính trò chuû choát khaùc cho phaàn lôùn caùc Chính phuû, ñaëc bieät laø ôû trong theá giôùi thöù ba, laø chi phí cao maø caùc cô quan Chính phuû phaûi chòu cho vieäc ñaàu tö trong quaûn lyù moâi tröôøng. Rosenbaum (1973) cung caáp moät thí duï chöùng minh laø: ...Nhaø Traéng vaø Nghò vieän nhìn nhaän baát kyø moät ñeà xuaát naøo veà quy hoaïch moâi tröôøng nhö moät vaán ñeà chính trò chính, hoaëc nhö voâ soá caùc quan taâm caù nhaân lieân quan ñeán vieäc quy hoaïch ñoù caàn ñöôïc caân nhaéc, quyeàn lôïi cuûa hoï trong chính saùch hieän taïi vaø töông lai ñöôïc ñaùnh giaù thaän troïng. Caùc chi phí baàu cöû cuûa vieäc hoã trôï hoaëc laøm thaát baïi ñeå hoã trôï cho caùc keá hoaïch toaøn dieän phaûi ñöôïc caân nhaéc.

2

Hôn theá nöõa, nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån ñang coù baát lôïi nghieâm troïng do caáu truùc haønh chính vaø quy hoaïch haïn cheá. Khaû naêng quy hoaïch hieäu quaû cuûa hoï thöôøng bò haïn cheá bôûi söï ngheøo ñoùi (thænh thoaûng bôûi söï quaù ngheøo ñoùi), nhaän thöùc coâng coäng thaáp, söï tham gia cuûa coäng ñoàng yeáu hoaëc khoâng coù vaø söï thôø ô cuûa daân chuùng (OECD, 1995a). Moät trôû ngaïi khaùc cho quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng laø söï thieáu caùc quy trình haønh chính vaø phaùp lyù coù hieäu quaû ñeå loàng gheùp soá lieäu sinh thaùi vaøo quaù trình ra quyeát ñònh. Theo Stohr vaø Taylor (1981), bôûi vì caùc nguyeân nhaân chính ñoù, nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån cho ñeán nay ñaõ thaát baïi trong noã löïc quy hoaïch cuûa hoï nhaèm ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu döï tính phaùt trieån ñöôïc ñeà ra trong chính saùch. Caùch tieáp caän quy hoaïch phaùt trieån ôû phaàn lôùn caùc nöôùc naøy laø "töø treân xuoáng"; vaø ñieàu naøy daãn ñeán: söï quaù taäp trung cuûa boä maùy quy hoaïch hoaù; taäp trung noã löïc phaùt trieån leân caùc ngaønh löïa choïn cuûa neàn kinh teá maø khoâng coù moái lieân keát thích hôïp giöõa caùc ngaønh hoaëc vôùi phaàn coøn laïi cuûa neàn kinh teá; vaø taäp trung hoaït ñoäng kinh teá xaõ hoäi vaøo moät soá ít caùc trung taâm ñoâ thò. Slocombe (1993) boå xung theâm raèng trong khi caùc taùc ñoäng xaõ hoäi vaø moâi tröôøng tieâu cöïc cuûa caùc döï aùn sieâu lôùn, caùc khu ngoaïi oâ vaø taêng tröôûng ñoâ thò ñaõ ñöôïc bieát töø laâu, nhng chæ môùi ñaây caùc vaán ñeà moâi tröôøng môùi ñöôïc ñöa vaøo caùc ñieàu khoaûn quy hoaïch. Devuyst (1983) nhaán maïnh moät caùch ñuùng ñaén raèng "Moái quan taâm moâi tröôøng trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån caàn ñöôïc nhaán maïnh bôûi söï xaùc ñònh ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng trong moät phöông thöùc hôïp vôùi moâi tröôøng". Nhöõng trôû ngaïi chính trò vaø toå chöùc ñaõ haïn cheá khaû naêng cuûa Chính phuû trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån hình thaønh caùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng thích hôïp (Carley vaø Christie, 1992). Cuõng vaäy, kyõ naêng quaûn lyù baûn ñòa bò thieáu traàm troïng taïi gaàn nh taát caû caùc caáp ñaõ taïo ra trôû ngaïi chính ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån kinh teá-xaõ hoäi. Söï khoâng coù khaû naêng cuûa caùc heä thoáng quy hoaïch vaø quaûn lyù hieän haønh ñeå hoaëc ñoái maët vôùi caùc thay ñoåi maïnh meõ hoaëc vôùi moái keát hôïp giöõa caùc toå chöùc, nhaø doanh nghieäp vaø moâi tröôøng, goïi laø "haïn cheá laõnh ñaïo". Moái taùc ñoäng qua laïi giöõa caùc nhaø haønh ñoäng gaây ra moái xaùo troän maïnh meõ trong moâi tröôøng, maø tieáp tuïc laøm xoùi moøn khaû naêng cuûa Chính phuû vaø caùc toå chöùc ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. Hai vaán ñeà caáp thieát caûn trôû quy hoaïch moâi tröôøng beàn vöõng coù hieäu quaû trong caû caùc nöôùc phaùt trieån vaø ñang phaùt trieån laø söï rôøi raïc cuûa chính saùch vaø caùc toå chöùc vaø moái caêng thaúng coù theå xuaát hieän giöõa caùc caáp chính quyeàn Trung öông, vuøng vaø ñòa phöông. Chính phuû thöôøng theo ñuoåi caùc chính saùch maâu thuaãn nhau. Caùc nhaø chính trò vaø coâng chuùng döôøng nhö thieáu yù chí vaø ñoäng löïc caàn thieát ñeå thuùc ñaåy thöïc hieän caùc nhieäm vuï khoù khaên ñeå trung hoaø caùc muïc ñích moâi tröôøng kinh teá xaõ hoäi cho vieäc baûo veä moâi tröôøng. Moät khoù khaên tieáp theo trong quy hoaïch moâi tröôøng bò gaây ra bôûi söï caïnh tranh quoác teá. Noù taïo ra caêng thaúng trong caùc moái quan heä quoác teá vaø laøm söï hôïp taùc giöõa caùc quoác gia khoù ñaït ñöôïc. Moät ví duï ñieån hình veà lónh vöïc naøy laø söï cheânh leäch taêng tröôûng kinh teá xaõ hoäi roäng lôùn giöõa caùc quoác gia giaøu vaø ngheøo maø thöôøng laø moät vaán ñeà caáp thieát trong taát caû caùc cuoäc thaûo luaän veà quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng ôû caáp quoác teá. Thöïc teá laø, caùc nöôùc ñang phaùt trieån ñaõ nhaän ra moät soá vaán ñeà, maø hoï tuyeân

3

vieäc truyeàn ñaït kieán thöùc ñöôïc chuù troïng veà khaùi nieäm phöùc taïp cuûa moâi tröôøng. Coäng ñoàng ñòa phöông. cuõng nhö caùc thaønh phaàn trong khí quyeån. hieäp hoäi chuyeân moân. caùc nhaø phaùt trieån taøi saûn. Moái lo sôï ‘Töï veä". Moái lo sôï caùc nöôùc taøi trôï coù theå gaén vieäc thöïc thi caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng coù theå chaáp nhaän ñöôïc ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån nhö laø moät ñieàu kieän caàn thieát cho vieäc nhaän vieän trôï. toå chöùc vaø quaûn lyù trong xaõ hoäi hieän ñaïi. nhö ôû caùc caáp quoác teá vaø quoác gia. nghóa laø caùc quoác gia giaøu coù coù theå phaân bieät choáng laïi caùc saûn phaåm cuûa caùc nöôùc ñang phaùt trieån trong thöông maïi quoác teá bôûi vì hoï khoâng thöïc hieän caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng coù theå chaáp nhaän ñöôïc. caàn phaûi coù söï hieåu bieát hoaøn toaøn veà toaøn boä heä thoáng moâi tröôøng cuõng nhö caùc chöùc naêng chính trò. caùc hoaït ñoäng vaø caùc quaù trình. Hieåu bieát moâi tröôøng Trong böôùc naøy. roõ raøng laø ñeå baûo ñaûm moät moâi tröôøng toát vaø tieán tôùi phaùt trieån beàn vöõng. ñöôïc lieät keâ döôùi ñaây: • • 4 Moái lo sôï veà keùm phaùt trieån ôû caùc nöôùc phía Nam ñang taêng leân. Daneke (1982) minh hoaï tình huoáng nhö sau: Ñaõ coù khích leä cho caùc nhaø quy hoaïch ñeå phaân tích moái taùc ñoäng qua laïi laãn nhau giöõa chính saùch moâi tröôøng vaø xaõ hoäi nhaèm giaûm ñieàu khoâng chaéc chaén trong ñaàu tö. vieän trôï vaø chuyeån giao coâng ngheä ñeán caùc nöôùc ñang phaùt trieån. vieäc hoïc ñeå hieåu moái taùc ñoäng laãn nhau giöõa moâi tröôøng vaø xaõ hoäi laø yeâu caàu quan troïng ñaàu tieân cho vieäc quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng hieäu quaû. nöôùc) taát caû caùc thaønh phaàn treân maët töï nhieân vaø nhaân taïo. • • • • Caùc vaán ñeà töông töï cuûa caû quy hoaïch moâi tröôøng vaø quy hoaïch phaùt trieån cuõng xaûy ra ôû caáp toå chöùc. caùc chuû taøi saûn vaø daân chuùng noùi chung laø caùc nhaø hoaït ñoäng chính trong quaù trình ra quyeát ñònh moâi tröôøng. Nhö vaäy. Moâi tröôøng bao goàm nhieàu heä thoáng phuï. . Moái lo sôï caùc quan taâm moâi tröôøng hieän haønh ôû caùc nöôùc phaùt trieån seõ aûnh höôûng baát lôïi veà thöông maïi.boá laø ngaên caûn söï hôïp taùc quoác teá trong vieäc quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. Noùi caùch khaùc. vaø Moái lo sôï caùc coâng ngheä khoâng ñöôïc mong muoán bò ñaåy sang caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Moái lo sôï caùc nöôùc phaùt trieån coù theå chuyeån ngaân quyõ vieän trôï nöôùc ngoaøi cho caùc döï aùn sinh thaùi cuûa chính hoï. Caùc heä thoáng phuï naøy goàm taát caû caùc thaønh phaàn döôùi maët (ñaát. nhöng söï hôïp taùc laãn nhau ñeå ñaït ñöôïc ñöôïc söï löïa choïn öu tieân giöõa nhöõng moái quan taâm moâi tröôøng vaø kinh teá khoù coù theå ñaït ñöôïc. 1. toå chöùc coâng coäng.

bò quy traùch nhieäm cho söï thay ñoåi khí haäu toaøn caàu. Suy thoaùi taàng oâzoân. caàn coù phöông phaùp cho pheùp laøm ñôn giaûn hoaù vaø loaïi tröø söï nhaân leân hoaëc truøng laëp trong heä thoáng hieän haønh. Quy hoaïch ñöôïc baøn luaän coù theå laø taát caû caùc vieäc cho taát caû moïi ngöôøi hoaëc khaû naêng kieåm tra töông lai baèng caùc haønh ñoäng hieän taïi. 1993. Ñieàu naøy daãn ñeán moái nguy hieåm cho vieäc hoaït ñoäng toát cuûa caùc heä sinh thaùi toaøn caàu.Vieäc ra quyeát ñònh moâi tröôøng thöôøng bò aûnh höôûng raát nhieàu bôûi caùc phöông dieän cö xöû hoaëc vaên hoaù vaø döïa vaøo boái caûnh ñoù caùc quyeát ñònh coù theå laø ñaëc bieät rieâng cho vuøng hoaëc quoác gia. Ñònh nghóa vaø taàm quan troïng cuûa quy hoaïch Baûn chaát khoù naém baét cuûa quy hoaïch ñöôïc trình baøy trong caùc taøi lieäu (Smith. chæ coù theå giaûi quyeát caùc vaán ñeà moâi tröôøng toaøn caàu nghieâm troïng ngaøy caøng taêng thoâng qua hôïp taùc vaø phoái hôïp quoác teá. hieäu öùng nhaø kính. söï öùng duïng kieán thöùc haäu quûa. suy giaûm ña daïng sinh hoïc laø caùc vaán ñeà moâi tröôøng toaøn caàu chính hieän nay (Field. Benveniste (1989) nhìn nhaän quy hoaïch nhö "soaïn thaûo moät taäp hôïp caùc chöông trình 5 . keát quaû cuoái cuøng cuûa quaù trình ra quyeát ñònh moâi tröôøng phuï thuoäc vaøo caùc giaù trò maø coäng ñoàng gaén vôùi moâi tröôøng. cho vieäc ra quyeát ñònh vaø giaûm ñeán möùc toái thieåu caùc raéc roái vaø maâu thuaãn giöõa caùc nhaø hoaït ñoäng. laøm heä thoáng khoâng linh hoaït vaø laøm yeáu khaû naêng ñaùp öùng vôùi thay ñoåi. Theâm vaøo ñoù. Ñieàu naøy coù nghóa laø caàn chaáp nhaän caùc hình thöùc cho pheùp tranh luaän khoâng chuyeân moân. do ñoù caàn phaûi döïa leân caùc phaân tích moái quan heä nguyeân nhaân haäu quaû giöõa caùc phaàn caáu taïo khaùc nhau cuõng nhö giöõa nhöõng ngöôøi tham gia. Maët khaùc. 1973). Do vaäy. maø ñoù laø vieäc soáng coøn cho caû moâi tröôøng laønh maïnh vaø haïnh phuùc con ngöôøi. vaø thay ñoåi khí haäu traùi ñaát gaây ra moät loaït caùc taùc ñoäng xaáu. Traùi ñaát giaàu ña daïng sinh hoïc ñang bò taøn phaù ôû möùc ñoä baùo ñoäng. 1994). cuøng vôùi moái taùc ñoäng qua laïi giöõa heä thoáng phuï. trong khi söï ñoàng nhaát sinh hoïc do thieáu (hoaëc giaûm) ña daïng sinh hoïc. Vì tính phöùc taïp cuûa moâi tröôøng. moät hình thöùc cuûa quyeàn löïc chính trò vaø moät haønh ñoäng chaân thöïc. Tính ñoàng nhaát cuûa töøng coäng ñoàng do ñoù caàn laø moät yeáu toá xaùc ñònh chính veà moâi tröôøng cuûa hoï caàn ñöôïc baûo toàn vaø thay ñoåi nhö theá naøo. Caùc xu höôùng trong quy hoaïch 2. Hieäu öùng nhaø kính laøm taêng nhieät ñoä traùi ñaát. Wildavsky. caàn ghi nhaän töøng coäng ñoàng laø moät theå thoáng nhaát vôùi taäp hôïp caùc giaù trò thoáng nhaát phaùt sinh töø moät nhaän thöùc vaø thaùi ñoä vôùi moâi tröôøng thoáng nhaát. Trong boái caûnh naøy. Moät soá caùc vaán ñeà lieân quan ñeán söùc khoeû con ngöôøi vaø huyû hoaïi muøa maøng noâng nghieäp coù nguoàn goác töø möùc taêng suy thoaùi cuûa taàng oâ zoân. Caàn coù caùch tieáp caän ñeå hieåu moâi tröôøng nhö moät heä thoáng. neân söï phöùc taïp vaø moái taùc ñoäng laãn nhau cho ñeán nay vaãn chöa ñöôïc bieát giöõa raát nhieàu heä thoáng phuï cuûa moâi tröôøng vaø caùc vaán ñeà moâi tröôøng ñang taêng do hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi. Bôûi vì. Tuy nhieân caàn nhaän bieát raèng. hieåu bieát veà caùc heä thoáng phuï cuûa moâi tröôøng vaø caùc nhaân toá töông öùng cuûa chuùng caàn ñöôïc caáu truùc trong moät caùch ñeå caùc nhaø hoaït ñoäng vaø caùc beân coù lieân quan tham gia coù theå deã daøng giao tieáp vaø hieåu chuùng.1. Roõ raøng laø caùch tieáp caän thöïc teá caàn ñöôïc tieán haønh ñeå nghieân cöùu vaø hieåu noù. 2. ña daïng sinh hoïc cung caáp cho heä thoáng caùc phöông tieän ñeå thích öùng vôùi thay ñoåi.

Maët khaùc. Moät khuoân khoå quy hoaïch caàn ñöôïc xaây döïng ñeå taát caû caùc boä phaän coâng coäng. Nhöng khoâng ñeà caäp ñeán caùc keá hoaïch cho phaùt trieån noâng nghieäp ôû noâng thoân. Söï phaùt trieån baûn thaân noù ñöôïc giôùi haïn nhieàu trong caùc ñieàu khoaûn xaõ hoäi vaø moâi tröôøng. Noù bao goàm vieäc ñònh ra moät vaán ñeà caàn ñöôïc giaûi quyeát. Daân chuùng vôùi nhöõng nguoàn goác vaên hoaù khaùc nhau coù caùc yù töôûng khaùc nhau veà moät moâi tröôøng hoaøn haûo. 1973. 6 2. keá hoaïch du lòch. coâng nghieäp. keá hoaïch röøng. Taát caû caùc keá hoaïch vaø noã löïc phaùt trieån naøy taùc ñoäng laãn nhau. caùc nhaø quy hoaïch caàn hieåu roõ daân chuùng ñoái xöû vôùi moâi tröôøng cuûa hoï nhö theá naøo. goàm quy hoaïch chuû theå vaø quy hoaïch thuû tuïc. Cayer vaø Weschler. vaø choïn moät haønh ñoäng cuï theå ñöôïc thöïc hieän (Compton.. quy hoaïch laø quaù trình thu thaäp. noù laø phöông tieän thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá thoâng qua vieäc öùng . dòch vuï. hoaëc quy hoaïch khaùch quan. phaân phoái vaø xaép xeáp nguoàn taøi nguyeân. sinh thaùi vaø xaõ hoäi".2. giaùo duïc.. xaùc ñònh caùc giaû thieát maø quy hoaïch caàn döïa vaøo. 1993). Quy hoaïch thuû tuïc cuõng goïi laø maãu coå ñieån cuûa quaù trình quy hoaïch (Faludi. Caùc tieáp caän quy hoaïch Coù nhieàu caùch tieáp caän quy hoaïch. maâu thuaãn vôùi nhau.. Quy hoaïch coù theå ñöôïc coi nhö moät phöông phaùp thích hôïp ñeå tieán tôùi töông lai. neáu khoâng.. nöôùc saïch.. khoâng khí saïch vaø nôi cö truù laø cô sôû cho söï toàn taïi cuûa con ngöôøi.lieân quan ñöôïc thieát keá ñeå ñaït caùc muïc ñích nhaát ñònh . chaên nuoâi v.vv. 1988). Carley vaø Christie (1992) cuõng ghi nhaän öu theá vaø taàm quan troïng cuûa quy hoaïch phaùt trieån: Phaàn lôùn caùc nöôùc ñeàu coù caùc keá hoaïch kinh teá. vôùi söï phaù vôõ ít nhaát caùc quaù trình vaät lyù. khu vöïc tö nhaân vaø caùc caù nhaân coù theå döïa vaøo ñoù ñeå hoaït ñoäng. Quy hoaïch chuû theå lieân quan ñeán quy hoaïch vaät chaát. phaân tích thoâng tin ñeå phuïc vuï lôïi ích coâng coäng baèng vieäc thöïc thi haøng loaït caùc hoaït ñoäng kinh teá cuûa con ngöôøi vaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån khaùc. caùc chi phí xaõ hoäi khoâng caàn thieát coù theå naåy sinh do vieäc taïo ra moâi tröôøng ñoái ñòch vôùi daân chuùng. Vieäc coù theå quan troïng hôn laø söï thaät raèng phaùt trieån hoaëc haïnh phuùc cuûa con ngöôøi laø moái quan taâm ñaàu tieân veà quy hoaïch.. Do vaäy. Söï xem xeùt quy hoaïch ñaát söû duïng laø caàn thieát. [vaø] quaù trình quy hoaïch caùc can thieäp vaø caùc haønh ñoäng ñöôïc thöïc hieän trong quaù trình soaïn thaûo moät keá hoaïch". Baldwin (1985) öu tieân caân nhaéc quy hoaïch hoaù trong moät phaïm vi quaûn lyù moâi tröôøng roäng hôn nhö "khôûi ñaàu. chuyeån tieáp. söùc khoeû vaø moâi tröôøng trong saïch vaø an toaøn ñaõ ñöôïc quan saùt.. Moät xu höôùng quan troïng khaùc trong quy hoaïch laø söï caàn thieát duy trì ña daïng vaên hoaù trong khi ñoàng thôøi cung caáp cho daân chuùng moâi tröôøng hoã trôï caùch soáng cuûa rieâng hoï. trong moät coá gaéng ñeå hoaø hôïp phaùt trieån kinh teá vôùi caùc muïc tieâu cuûa ngaønh. Söï taêng nhieàu caùc löïa choïn cuûa con ngöôøi goàm khaû naêng coù cô hoäi thu nhaäp vaø vieäc laøm. Beer (1990) boå sung raèng söï caàn thieát veà löông thöïc. thieát laäp caùc muïc tieâu quy hoaïch. tìm kieám vaø ñaùnh giaù caùc bieän phaùp haønh ñoäng thay theá. theo Slocombe (1993).

Tuy nhieân vai troø cuûa nhaø nöôùc nhö moät taùc nhaân thay ñoåi khoâng ñöôïc tính ñeán trong quy hoaïch thuû tuïc. Thoâng thöôøng keá hoaïch ñöôïc xaùc ñònh nhö laø chieán löôïc. Do ñoù. 1988): • • • • • 7 Xaùc ñònh caùc nhu caàu Cuï theå hoaù caùc muïc ñích vaø muïc tieâu . Noùi caùch khaùc laø thieát laäp moät soá caùc haønh ñoäng ñònh tröôùc trong khuoân khoå chính saùch ñaõ thoaû thuaän. ñeå phaân boå traùch nhieäm cho töøng boä phaän. OÂng tranh luaän raèng lyù thuyeát quy hoaïch thuû tuïc chæ laø moät caùch tieáp caän khoâng ñaày ñuû cho vieäc giaûi thích quy hoaïch bôûi vì noù giôùi haïn trong moät trieát lyù chính trò baûo thuû maø nhìn nhaän haønh ñoäng xaõ hoäi töø moät caùch nhìn nhaän chöùc naêng nghieâm khaéc. Quy hoaïch thuû tuïc goàm caùc böôùc lieân quan chaët cheõ sau: (Cayer vaø Weschler. Quy hoaïch bieän hoä. Tieáp caän tích cöïc ñeán quy hoaïch. ñöôïc chæ ra laø caùc thaønh phaàn cuûa quy hoaïch khoâng ñöôïc chia caét khoûi quaù trình quy hoaïch. Faludi chæ ra raèng quaù trình quy hoaïch caàn ñöôïc taùch rieâng ra khoûi noäi dung chuû theå cuûa baûn thaân quy hoaïch. coù theå ôû . vaø Quy hoaïch nhaùnh Steiner vaø Miner (1977) ñaõ xaùc ñònh 4 caùch tieáp caän khaùc nhau cho keá hoaïch hoaù chính thöùc: tieáp caän töø treân xuoáng.duïng caùc qui trình nhaän thöùc vaø haønh ñoäng thích hôïp. Taïi caáp vó moâ keá hoaïch noùi chung goàm vieäc thieát laäp caùc muïc tieâu doanh nghieäp vaø thieát laäp caùc chính saùch. OÂng xaùc ñònh 5 baøi hoïc yù töôûng quy hoaïch lieät keâ sau: • • • • • Quy hoaïch khaùi quaùt. Caùc lyù thuyeát quy hoaïch thuû tuïc cuõng coù cô sôû phöông phaùp luaän haïn cheá vaø bò haïn heïp bôûi söï gaén keát cuûa noù ñeán tính thöïc tieãn. Theo oâng quy hoaïch laø "nhìn tröuôùc vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc chöuông trình vaø chính saùch". saùch löôïc hoaëc chöùc naêng. Öôùc tính caùc chi phí cho töøng phöông tieän thay theá. Xaây döïng caùc phöông tieän thay theá ñeå ñaït töøng muïc tieâu. Moâ hình quy hoaïch lôùn. tieáp caän töø döôùi leân vaø hoãn hôïp cuûa hai caùch tieáp caän töø treân xuoáng vaø döôùi leân. do ai laøm vaø cho ñeán khi naøo. vaø tieáp caän nhoùm. Darke (1983) neâu ra söï loàng gheùp cuûa quy hoaïch chuû theå vôùi quy hoaïch thuû tuïc. thuû tuïc vaø chöông trình ñeå thöïc teá hoaù muïc tieâu. Noù bao goàm vieäc xaùc ñònh caùi gì caàn phaûi laøm. caû nhö moät phaân tích döïa treân giai caáp. vaø Löïa choïn caùc phöông tieän thay theá höùa heïn nhaát. Söï yeáu keùm cuûa caùch tieáp caän naøy ngaên caûn noù giaûi quyeát moät caùch thoaû ñaùng caùc vaán ñeà xaõ hoäi lôùn hôn cuûa noã löïc quy hoaïch. Hudson (1979) ñaõ ñeà xuaát moät caùch tieáp caän quy hoaïch khaùc döïa treân 5 baøi hoïc yù töôûng quy hoaïch. giôùi hoaëc yù töôûng chính trò.

chuaån bò ñoái phoù vôùi nhöõng ñieàu seõ xaåy ra trong töông lai. Moái quan taâm veà chaát luôïng moâi tröôøng ngaøy caøng taêng. Vôùi moät soá ngöôøi khaùc keá hoaïch laø veà söï kieåm soaùt töông lai hoaëc khoâng chæ nghó veà noù nhöng haønh ñoäng veà noù hoaëc laøm cho noù coù hieäu löïc. 1993). Faludi (1987) nhìn nhaän quy hoaïch moâi tröôøng nhö ‘toång cuûa taát caû caùc bieän phaùp moâi tröôøng coâng coäng maø caáp coù thaåm quyeàn veà moâi tröôøng coù theå söû duïng". Mintzberg (1994) ñaõ ñöa ra moät toång quan xuaát saéc veà caùc ñònh nghóa khaùc nhau cuûa keá hoaïch hoaù vaø söï giaûi thích chuùng. Coù raát nhieàu nguyeân nhaân taïi sao caùc toå chöùc caàn coù keá hoaïch. khi suy nghó roäng hôn veà vieäc moâi tröôøng coù theå ñöôïc duy trì hoaëc taïo ra nh theá naøo ñeå baûo ñaûm phuùc lôïi con ngöôøi trong nhöõng haïn cheá kinh teá xaõ hoäi. keá hoaïch laø laøm ra quyeát ñònh hoaëc xaùc ñònh caùc haønh ñoäng ñaët ra ñeå hoaøn thaønh caùc muïc tieâu hoaëc thuû tuïc ñaët ra cho vieäc ñöa caùc keát quaû roõ raøng vaøo trong moät heä thoáng toång hôïp caùc quyeát ñònh. Quy hoaïch moâi tröôøng nhaán maïnh söï caàn thieát toång hôïp caû hai khía caïnh moâi tröôøng vaø söùc khoeû vaøo trong quùa trình ra quyeát ñònh cuûa quy hoaïch quoác gia. 8 . Deã hieåu hôn. Cho moät soá ngöôøi nghó veà töông lai. hoaëc ñôn giaûn tính ñeán töông lai. nhieäm vuï vaø caùc traùch nhieäm rieâng leû. Noùi caùch khaùc caùc nhaø quy hoaïch caàn chuyeån ñoåi caùc moái quan taâm cuûa coäng ñoàng veà nôi cö truù tröïc tieáp cuûa hoï vaøo trong caùc chieán löôïc vaø chính saùch ñeå höôùng daãn quaù trình quy hoaïch. ôû caáp caù theå. ôû caáp nhoùm laøm vieäc hoaëc ôû caáp chöùc naêng cuûa moät toå chöùc. loaïi boû nhöõng ñieàu khoâng mong ñôïi vaø kieåm tra nhöõng ñieàu coù theå kieåm tra ñöôïc. Caùc toå chöùc phaûi leân keá hoaïch cho phuø hôïp. caùc ñieàu kieän cuûa coäng ñoàng lieân quan vaø nhaän thöùc cuûa hoï veà moâi tröôøng. Vì keá hoaïch baûo ñaûm söï ñieàu phoái caùc hoaït ñoäng. nhaø sinh thaùi hoïc vaø caùc nhaø quaûn lyù cuûa caùc loaïi nguoàn taøi nguyeân khaùc nhau. Khaùi nieäm veà quy hoaïch moâi tröôøng Coù moät ñieàu khoâng may maén laø trong khi quy hoaïch phaùt trieån laø phaàn lôùn coâng vieäc cuûa caùc nhaø kinh teá vaø caùc nhaø chuû choát quy hoaïch ñoâ thò vaø vuøng. Quy hoaïch trôû thaønh moät truïc trung taâm taïo ra nhieàu maâu thuaãn rieâng reõ veà caùc khoù khaên moâi tröôøng cuï theå.caáp caù theå. quy hoaïch moâi tröôøng vaãn laø vaán ñeà bò loaïi tröø vaø rieâng reõ cho caùc nhaø moâi tröôøng. vaø do vaäy vieäc baûo toàn vaø duy trì thieân nhieân laø muïc ñích cô baûn cuûa quy hoaïch moâi tröôøng. Quaù trình keá hoaïch hoaù cuõng ñònh ra vò trí cuûa ngöôøi quy hoaïch hoaù vaø chæ ra coäng ñoàng coù theå tham gia nhö theá naøo vaø möùc ñoä naøo (Slocombe.1. Theo oâng. 3. Rosenbaum (1973) chæ ra vai troø trung taâm cuûa quy hoaïch moâi tröôøng nh sau: Khoâng muïc tieâu naøo laø trung taâm vôùi söï bieán ñoåi moâi tröôøng hoaëc laø tranh chaáp coù tính chính trò hôn laø quy hoaïch moâi tröôøng toaøn dieän. ñieàu phoái caùc hoaït ñoäng. taêng cam keát cho muïc tieâu nhoùm vaø trao ñoåi thoâng tin giöõa caùc beân... Khaùi nieäm vaø caùch tieáp caän 3. Beer (1990) nhìn nhaän vai troø cuûa nhaø quy hoaïch. keá hoaïch ñöôïc ñoøi hoûi ñeå chuyeån caùc nhieäm vuï ñöôïc giao trong khi ôû caáp nhoùm laøm vieäc hoaëc chöùc naêng noù phaûi goàm thoaû thuaän veà muïc ñích.

moät quy hoaïch moâi tröôøng hoaëc laø moät taøi lieäu söû duïng (caùc taøi lieäu) ñeå höôùng daãn vieäc ra quyeát ñònh veà caùc bieän phaùp moâi tröôøng coâng coäng uûng hoä söï khoâng töï do trong quy hoaïch moâi tröôøng. thì khoa hoïc moâi tröôøng vaø coâng ngheä caàn phaûi nhanh choùng trôû neân moät vai troø chuû choát trong vieäc thieát keá caáu truùc coâng nghieäp vaø xaõ hoäi cuûa chuùng ta trong töông lai. Caùc daân toäc khoâng chæ chòu ñöïng caùc chi phí moâi tröôøng naëng neà trong vieäc trì hoaõn caùc quy hoaïch nhö vaäy maø cuõng seõ naûy sinh caùc chi phí kinh teá vaø chính trò cao. ñöôïc ñeà caäp ñeán ôû muïc khaùc trong saùch naøy. Döï ñoaùn taùc ñoäng coù theå taïo thaønh moät phaàn cuûa caùc nhieäm vuï trong quy hoaïch vaø thieát keá moâi tröôøng. moät soá khoâng theå bieát tröôùc. phaûi tính toaùn vaø taïo ra caùc löïa choïn öu tieân giöõa baûo veä moâi tröôøng vaø caùc muïc tieâu quoác gia khaùc vaø phaûi quy hoaïch söû duïng vaø baûo veä taøi nguyeân cho nhieàu theá heä. Ngay ban ñaàu nhaø quy hoaïch moâi tröôøng caàn hieåu söï khaùc nhau giöõa ‘ñaùnh giaù’ (assessment) vaø 'xaùc ñònh giaù trò' (‘evaluation’) moâi tröôøng. Vieäc thieát keá vaø thöïc hieän caùc quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû vaø thích hôïp phuï thuoäc vaøo khaû naêng chuaån bò Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng (EIA) chính xaùc. Quaù trình quy hoaïch moâi tröôøng cuõng thuùc ñaåy caùc quan chöùc nhaø nöôùc khaúng ñònh moät caùch tích cöïc quyeàn löïc cuûa Chính phuû trong caùc lónh vöïc kinh teá roäng lôùn thuoäc sôû höõu tö nhaân. Westman (1978) xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng veà phöông dieän ño giaù trò cuûa taøi nguyeân traùi ñaát vaø döï ñoaùn caùc thay ñoåi do caùc bieán ñoäng gaây ra. Westman nhaán maïnh söï quan troïng cuûa quy hoaïch moâi tröôøng trong caùc töø sau: Döôøng nhö roõ raøng raèng neáu chuùng ta muoán baûo toàn cho theá heä töông lai moät toång theå sinh vaät cuûa theá giôùi trong quùa khöù vaø hy voïng caûi thieän caùc tieâu chuaån suy thoaùi cuûa söùc khoeû coäng ñoàng ñoâ thò.2. Rosenbaum (1973) quaû quyeát raèng Chính phuû quoác gia phaûi thieát laäp caùc öu tieân cho baûo veä moâi tröôøng. Caùc tieáp caän cho quy hoaïch moâi tröôøng Tieáp caän cho quy hoaïch moâi tröôøng caàn roäng. döïa treân caùc caân nhaéc vaø lieân quan ñeán taøi chính vaø khoâng taøi chính. Do vaäy caùc muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng bao goàm caùc bieän phaùp caàn ñöôïc thöïc hieän trong caùc hoaøn caûnh khaùc nhau. Coù hai muïc ñích . Ñieàu naøy lieân quan ñeán vieäc phaân tích caùc moái quan heä xaõ hoäi. Moät ñieàu raát quan troïng laø Chính phuû phaûi nhaïy caûm hôn vôùi caùc taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa caùc chính saùch cuûa hoï vaø saün saøng hy sinh caùc muïc tieâu khaùc cho baûo veä moâi tröôøng khi coù neàn sinh thaùi laønh maïnh laø raát caàn thieát. noù cuõng daãn ñeán caùc tình traïng gaàn nhö khuûng hoaûng do vieäc quaûn lyù chuùng coù theå seõ phaùt sinh caùc chi phí xaõ hoäi cao hoaëc raát cao. quaûn lyù taøi nguyeân vaø sinh thaùi öùng duïng. kinh teá vaø moâi tröôøng do caùc hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi gaây ra vaø lieân quan ñeán thieát keá chöông trình vaø caùc keá hoaïch haønh ñoäng ñeå caûi thieän phuùc lôïi con ngöôøi vaø söùc khoeû moâi tröôøng. 9 3. Theâm vaøo ñoù qua trình quy hoaïch caàn nhaán maïnh caû phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa ñaát nöôùc vaø chaát löôïng moâi tröôøng... Vieäc trì hoaõn quy hoaïch moâi tröôøng coù theå daãn ñeán caùc chi phí moâi tröôøng nghieâm troïng. Caùc kyõ naêng lieân ngaønh toát vaø caàn thieát trong tieáp caän quy hoaïch toång hôïp.

cuûa ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng: thöù nhaát, noù thöû nghieäm xaùc ñònh caùc chöùc naêng naøo cuûa nguoàn taøi nguyeân bò aûnh höôûng caàn ñöôïc thay ñoåi baèng töøng ñeà xuaát thay theá; vaø thöù hai laø thöû nghieäm döï ñoaùn höôùng vaø möùc ñoä cuûa baát kyø söï thay ñoåi naøo coù theå laø keát quaû töø töøng quyeát ñònh hoaëc haønh ñoäng thay theá so vôùi khi haønh ñoäng ñoù khoâng ñöôïc tieán haønh. Maët khaùc ‘xaùc ñònh giaù trò’ laø söï kieåm tra tieáp theo cuûa caû hai khuoân maãu thay ñoåi do caùc haønh ñoäng vaø caùc haäu quaû sau ñoù gaây ra. Faludi (1987) gôïi yù raèng quy hoaïch caàn phuï thuoäc vaøo boái caûnh trong ñoù quy hoaïch moâi tröôøng ñöôïc tieán haønh; trong khi Ryding (1994) ñeà xuaát hai caùch tieáp caän ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch moâi tröôøng khaùc nhau nhöng lieân quan chaët cheõ vôùi nhau:

10

Tieáp caän theå cheá, söû duïng trong quaù trình quy hoaïch xaõ hoäi (bao goàm caùc khu vöïc noâng nghieäp, laâm nghieäp, ñoâ thò vaø giao thoâng), trong ñoù caùc bieän phaùp giaûm nheï thöôøng laø döôùi daïng phaùp lyù, quy ñònh, thueá vaø phí; vaø Tieáp caän thöông maïi, söû duïng cho quy hoaïch khu vöïc (bao goàm saûn xuaát naêng löôïng vaø caùc khu vöïc coâng nghieäp, thöông maïi vaø baùn leû), trong ñoù caùc bieän phaùp giaûm nheï coù theå ôû trong hình thöùc caùc khuyeán khích cho vieäc caûi thieän cho caùc quaù trình xöû lyù hieän haønh, cho phaùt trieån caùc quaù trình vaø saûn phaåm môùi hôïp vôùi moâi tröôøng, cho giaûm thieåu chaát thaûi thoâng qua caùc chöông trình giaûm tôùi möùc toái thieåu chaát thaûi, vaø/hoaëc cho vieäc caûi thieän caùc cô sôû haï taàng cuûa giao thoâng, kho chöùa vaø baùn saûn phaåm.

Moät moâ hình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch chung cho taát caû caùc khía caïnh baûo veä moâi tröôøng, do Ryding (1994) xaây döïng, ñöôïc trình baøy trong Hình 1. Ba ñaëc tröng thích hôïp cuûa quy hoaïch moâi tröôøng coù theå ñöôïc suy ra töø hình naøy. Ñaàu tieân laø baûn chaát ña lónh vöïc cuûa quy hoaïch, noù bao goàm caùc caân nhaéc thí duï nhö kinh teá, xaõ hoäi, sinh thaùi, söû duïng ñaát vaø kyõ thuaät. Ñaëc tröng thöù hai vaø thöù ba lieân quan ñeán söï tham gia coâng coäng trong quaù trình quy hoaïch vaø lieân quan ñeán caùch tieáp caän coù heä thoáng cuûa quaù trình baét ñaàu töø thieát laäp caùc muïc tieâu ñeán thöïc hieän caùc chöông trình giaûm nheï, ñaùnh giaù keát quaû vaø cô cheá phaûn hoài laâu daøi.

11

Hình 1: Trình töï chung cuûa caùc khía caïnh ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch trong vieäc thöïc hieän caùc chöông trình giaûm nheï, Nguoàn: Ryding, (1994) Quaûn lyù moâi tröôøng, Quyeån I, Chöông 2.1, Boon Ñaàu vaøo cho moâ hình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch chung ñöôïc daãn daét töø caùc öu tieân rieâng reõ vaø laäp ra trong caùc tieáp caän theå cheá vaø thöông maïi, cuõng nhö töø keát quaû phaân tích caùc haäu quaû tieàm naêng döïa treân caùc nhaân toá chi phí/lôïi ích vaø ngöôøi söû duïng. Caùc vaán ñeà sau caàn ñöôïc caân nhaéc trong quaù trình quy hoaïch:

• •

Caùc vaán ñeà coù höôùng aûnh höôûng moâi tröôøng caàn taäp trung leân vieäc giaûm tôùi möùc toái thieåu caùc ñe doaï sinh thaùi gaây ra bôûi ñaàu vaøo cuûa hoãn hôïp caùc chaát gaây oâ nhieãm thaûi ra; Caùc vaán ñeà coù höôùng kyõ thuaät caàn taäp trung leân taát caû caùc nöôùc coù coâng ngheä coù saün toát nhaát; Caùc vaán ñeà coù höôùng kinh teá caàn taäp trung leân caùc haäu quaû taøi chính tieàm naêng tröôùc khi ra quyeát ñònh; cuõng vaäy caû chöông trình vieän trôï taøi chính vaø caùc phöông thöùc chuyeån giao coâng ngheä caàn thieát cuõng caàn ñöôïc quyeát ñònh, vaø

Caùc vaán ñeà coù höôùng ngöôøi söû duïng caàn taäp trung leân caùc chieán dòch thoâng tin ñeå baùo ñoäng cho taát caû nhöõng ngöôøi coù theå bò quyeát ñònh laøm aûnh höôûng.

12

Caùch tieáp caän ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch caàn döïa treân:
• • • • •

Ñaùnh giaù khôûi ñaàu caùc lónh vöïc moâi tröôøng bò ñe doaï Danh saùch caùc haønh ñoäng öu tieân; Keá hoaïch haønh ñoäng; Quy trình caùc haønh ñoäng giaûm nheï; vaø Kieåm toaùn thöôøng xuyeân

Ñeå baûo ñaûm raèng taát caû caùc vaán ñeà khaùc nhau ñöôïc giaûi quyeát thoaû ñaùng vaø khoâng moät vaán ñeà quan troïng naøo bò boû queân hoaëc boû soùt, töøng böôùc trong vieäc xaây döïng chieán löôïc chung caàn ñöôïc ñaùnh giaù toaøn dieän vaø kieåm tra theo luaät leä. Töø vieát taét ACTION, ñöôïc giaûi thích döôùi ñaây, cung caáp caùc luaät leä thích hôïp cho ñieàu naøy:

A

Tính tröôùc söï tham gia/loâi cuoán cuûa taát caû caùc beân lieân quan vaø quaàn chuùng trong quaù trình ra quyeát ñònh vaø quy hoaïch moâi tröôøng cuõng nhö trong caùc keát quaû kinh teá, kyõ thuaät vaø moâi tröôøng khaùc nhau; Choïn caùch phaùt trieån moâi tröôøng vaø kinh teá hôïp lyù nhaát; Laäp ra caùc thuaän lôïi vaø khoâng thuaän lôïi coù theå cuûa taát caû caùc quyeát ñònh chính; Baét ñaàu ñaùnh giaù caùc thuaän lôïi vaø khoâng thuaän lôïi cuûa caùc quyeát ñònh thay theá; Loaïi boû caùc giaûi phaùp thay theá ít coù lôïi vaø nhaán maïnh nhöõng bieän phaùp ñöôïc öu tieân; Ñaøm phaùn vôùi caùc beân thích öùng ñeå chaáp nhaän haønh ñoäng löïa choïn

C T I O N

Noùi chung, nhöõng ñieàu sau ñaây ñaëc tröng cho moät quy hoaïch moâi tröôøng:
• • •

Taát caû caùc beân lieân quan vaø coâng chuùng caàn tham gia trong vieäc laäp ra vaø thaûo luaän caùc öu tieân moâi tröôøng; Quy hoaïch caàn thích hôïp vaø coù khaû naêng ñaùp öùng caùc muïc tieâu moâi tröôøng ñeà ra; Quy hoaïch caàn hoaït ñoäng toát vaø coù chi phí hieäu quaû toát caû ôû phaïm vi vuøng vaø toaøn caàu (ñieàu naøy yeâu caàu phaân boå caùc ñaàu tö moâi tröôøng treân ñöôøng bieân giôùi quoác gia vaø vuøng); vaø Quy hoaïch caàn thöïc teá vaø linh hoaït.

bôûi vì caùc muïc tieâu giuùp vieäc xaùc ñònh caùc haønh ñoäng vaø chính saùch cuï theå caàn ñöôïc xaây döïng nh theá naøo ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. Muïc tieâu moâi tröôøng coù theå laø taäp hôïp caùc muïc tieâu veà löôïng chính xaùc. chuùng caàn hình thaønh cô sôû cuûa caùc quyeát ñònh hieän taïi nhö theá naøo. Quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc 13 Vieäc öùng duïng khaùi nieäm keá hoaïch hoaù vaø quaûn lyù chieán löôïc cho quy hoaïch moâi tröôøng. Kieåm tra caùc haønh ñoäng thay theá coù theå ñöôïc tieán haønh trong töông lai vaø khi ñaõ ñöôïc choïn. Caân nhaéc caùc cô hoäi vaø ñe doaï cuøng vôùi soá lieäu thích hôïp khaùc. Trong boái caûnh naøy caùc thaønh phaàn töông öùng cuûa quaûn lyù vaø keá hoaïch hoaù chieán löôïc bao goàm: laäp caùc muïc tieâu moâi tröôøng roõ raøng vaø xaùc ñònh caùc chính saùch vaø chöông trình thích hôïp ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. giaùm saùt vaø kieåm soaùt. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng hieäu quaû. söï tham gia cuûa coäng ñoàng. 4. hoaëc theå hieän nhö nguoàn gaây caûm höùng roäng. Keá hoaïch hoaù chieán löôïc laø moät coâng cuï hieäu quaû maø caùc toå chöùc vaø caùc quoác gia coù theå söû duïng ñeå öôùc tính möùc ñoä ruûi ro cuûa caùc chính saùch vaø caùc haønh ñoäng cuûa hoï.1. Tuy nhieân caùc nhaø quaûn lyù caáp cao cuûa moät toå chöùc phaûi hieåu khaùi nieäm keá hoaïch hoaù daøi haïn thích hôïp ñeå coù theå aùp duïng coâng cuï naøy moät caùch coù hieäu quaû. vieäc laäp ra caùc muïc tieâu moâi tröôøng roõ raøng laø quan troïng. Kieåm tra moái quan heä nguyeân nhaân vaø haäu quaû cuûa quyeát ñònh vaø haønh ñoäng döï tính hoaëc ñaõ coù qua thôøi gian. do ñoù taïo ra moät cheá ñoä quaûn lyù ñeå caûi thieän nhöõng quyeát ñònh hieän haønh cho vieäc khai thaùc caùc cô hoäi vaø traùnh caùc ñe doaï trong töông lai. vaø thieát keá caùc kòch baûn thay theá hoaëc "caùc baûn ñoà ñöôøng ñi" maø coù theå laø cô sôû cho caùc löïa choïn taäp theå coù yù nghiaõ’: Theo Steiner vaø Miner (1977) caùc ñaëc tröng caàn thieát cuûa keá hoaïch hoaù chieán löôïc laø: • • • • Giaûi quyeát taùc ñoäng trong töông lai cuûa nhöõng quyeát ñònh vaø haønh ñoäng.1. 1993).4. Caùc muïc tieâu quy hoaïch vaø quaûn lyù Trong qua trình quy hoaïch hoaù. ñöôïc thaûo luaän trong phaàn naøy. vaø bao goàm söï xaùc ñònh caùc muïc tieâu vaø choïn caùc phöông tieän ñeå ñaït ñöôïc chuùng. quy hoaïch hoaù laø trung taâm cho baát kyø thöû nghieäm quaûn lyù moâi tröôøng hieäu quaû naøo. Daneke (1982) nhìn nhaän keá hoaïch hoaù chieán löôïc nhö ‘moät quaù trình chieát xuaát caùc muïc ñích vaø muïc tieâu xaõ hoäi. cuøng vôùi vieäc laøm theá naøo ñeå baûo ñaûm söï thaønh coâng laâu daøi cuûa caùc quy hoaïch naøy. Nhö chæ ra trong phaàn 3. hôïp taùc vaø ñieàu phoái. Faludi (1987) vaø Wyatt (1989) ñeà nghò raèng vieäc thöïc haønh quy hoaïch hoaù caàn coù khaû naêng thích öùng vôùi caû söï thay ñoåi chính trò vaø vôùi söï taêng möùc ñoä khoâng chaéc chaén. . phaùt trieån toå chöùc vaø theå cheá. Quaûn lyù moâi tröôøng laø ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc ñích moâi tröôøng cuï theå vaø muïc tieâu coù theå ñöôïc giôùi haïn roäng hôn trong phöông dieän baûo veä hoaëc caûi thieän chaát löôïng moâi tröôøng (Compton. do ñoù giuùp ñeå taïo ñieàu kieän deã daøng cho vieäc thöïc teá hoaù caùc muïc ñích vaø muïc tieâu moâi tröôøng. söï hoaø hôïp cuûa caùc chính saùch vaø cuoái cuøng ñaùnh giaù.

chieán löôïc hoaëc keá hoaïch haønh ñoäng nhö moät taøi lieäu) hôn laø leân quaù trình thöïc hieän. vaø thieáu söï sôû höõu hoaëc quaù trình thöïc hieän. Noù laø moät trieát lyù. khi naøo caàn phaûi laøm. Ñöôïc hieåu raèng keá hoaïch hoùa ñoøi hoûi haønh ñoäng thích hôïp döïa treân döï tính ñeán töông lai.• • • • Noù laø moät quaù trình baét ñaàu baèng vieäc thieát laäp caùc muïc tieâu vaø xaùc ñònh caùc chieán löôïc vaø chính saùch ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñoù. Quaù trình ñöôïc chæ ñaïo töø beân ngoaøi. maø caû hai coù theå phaùt sinh töø thò tröôøng trong nöôùc vaø quoác teá cuûa haõng. caàn xaây döïng caùc keá hoaïch chi tieát ñeå baûo ñaûm raèng caùc chieán löôïc thích hôïp ñöôïc thöïc hieän ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu ñeà ra. caùc keá hoaïch haønh ñoäng moâi tröôøng quoác gia vaø chöông trình nghò söï 21 cuûa quoác gia ñaõ tieát loä caùc yeáu keùm sau ñaây: • • • • • • Chieán löôïc khoâng phaûi laø öu tieân caû ôû caáp Chính phuû laãn ôû caáp ñòa phöông. vaø Noù coù theå ñöôïc giôùi haïn nhö moät caáu truùc keá hoaïch hoaëc caáu truùc loàng gheùp caùc keá hoaïch chieán löôïc vôùi caùc keá hoaïch hoaït ñoäng ngaén haïn. Trong boái caûnh naøy Ansoff (1977) ñònh nghóa quaûn lyù nhö " hoaït ñoäng saùng taïo vaø söûa chöõa thieáu soùt ñeå haõng coù theå ñaït ñöôïc muïc ñích. Noù laø moät quùa trình lieân tuïc ñeå quyeát ñònh tröôùc caùi gì caàn phaûi laøm. Thieáu söï tham gia cuûa caùc beân lieân quan. Do vaäy quaûn lyù chieán löôïc ñöôïc coi laø vieäc xaùc ñònh coù heä thoáng vaø söï ñaùp öùng vôùi caùc cô hoäi vaø caùc moái ñe doaï. Heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc hieäu quaû caàn phuïc vuï nhö moät cô sôû ñeå khaéc phuïc caùc thieáu soùt treân. nhö vaäy quaûn lyù chieán löôïc taäp trung leân chieán löôïc hieän taïi cuûa haõng. Maët khaùc chieán löôïc ñöôïc coi laø moät taäp hôïp caùc chöông trình haønh ñoäng ñöôïc ñieàu phoái nhòp nhaøng nhaèm baûo ñaûm söï thuaän lôïi beàn vöõng daøi haïn. Söï phaân tích ñieåm maïnh. thaùi ñoä vaø moät caùch soáng. 14 Raát nhieàu nöôùc ñaëc bieät laø caùc nöôùc ñang phaùt trieån phaûi ñoái maët vôùi caùc chi phí xaõ hoäi lôùn trong thôøi gian daøi haïn vì thieáu quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng toaøn dieän. Phaân tích naøy thöôøng bao truøm caû moâi tröôøng trong vaø ngoaøi haõng. Thieáu kyõ naêng quaûn lyù coù saün ôû ñòa phöông. khoâng coù thu thaäp thoâng tin vaø ghi cheùp trình töï theo thôøi gian ñeå coù theå taïo ñieàu kieän deã daøng cho coâng vieäc tieáp theo. . vaø ñöôïc hoã trôï bôûi caùc nguoàn löïc vaø ñieåm maïnh ñaõ coù trong quaù khöù. khoâng coù nguoàn löïc trong nöôùc vaø öu tieân hoaù. Nhaán maïnh leân saûn phaåm (thí duï. cô hoäi vaø moái ñe doaï ñöôïc goïi laø phaân tích SWOT. söï keát gaén. nhö theá naøo vaø ai seõ laøm. vaø baûo ñaûm thu hoài voán ñaàu tö moät caùch thoaû ñaùng". thænh thoaûng chæ laø hình thöùc. 1992). ñieåm yeáu. Noù cuõng taäp trung leân thieát keá vaø thöïc hieän moät chieán löôïc maø seõ mang laïi thaønh coâng trong töông lai (Stahl vaø Grigsby. khoâng coù moái lieân keát. Nhö moät quaù trình thích hôïp lieân tuïc ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng thöïc teá cuûa vieäc thöïc haønh quaûn lyù toát. Töøng baùo caùo hoaëc chieán löôïc ñöôïc thöïc hieän rieâng reõ. UNDP (1995) nghieân cöùu kinh nghieäm cuûa moät soá caùc nöôùc ñang phaùt trieån veà vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän caùc chieán löôïc baûo toàn quoác gia. xaùc ñònh laäp keá hoaïch lieân tuïc vaø heä thoáng nhö moät phaàn quaûn lyù toång hôïp.

Boon 4.2. quaûn lyù chieán löôïc bao goàm vieäc hình thaønh. Tuy nhieân ñieàu naøy chæ coù theå ñaït ñöôïc neáu toå chöùc ñoù tieán haønh ñaùnh giaù thoaû ñaùng moâi tröôøng trong vaø ngoaøi cuûa noù. Thöïc söï nhö vaäy. taêng cöôøng nhaän thöùc coâng coäng veà caùc vaán ñeà moâi tröôøng laø moät moái quan taâm caáp thieát trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng thaønh coâng (Buckley. muïc tieâu. Ñeå coù ñieàu naøy. Moâ hình naøy phaân chia caùc hoaït ñoäng khaùc nhau maø phaûi lieân keát vôùi nhau trong vieäc ra quyeát ñònh chieán löôïc cho moät toå chöùc. Giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng Nhieäm vuï coù theå ñöôïc yeâu caàu nhieàu nhaát trong quaûn lyù moâi tröôøng laø giaùo duïc vaø ñaøo taïo nhaân söï veà kyõ naêng döï ñoaùn haäu quaû coù theå xaûy ra cuûa caùc hoaït ñoäng con ngöôøi leân xaõ hoäi vaø moâi tröôøng. muïc ñích thaønh keát quaû.1.Wheelen vaø Hunger (1995) ñaõ ñeà xuaát moät moâ hình quaûn lyù chieán löôïc. Chöông 2. phaûi ñöôïc loàng gheùp vaøo trong caùc chöông trình giaùo duïc moâi tröôøng (EE). nhieäm vuï. khaùi nieäm veà quaûn lyù moâi tröôøng chieán löôïc. Quaûn lyù chieán löôïc cuõng quan taâm ñeán vieäc toå chöùc ñoù laøm theá naøo ñeå bieán caùc chính saùch. Nhö ñöôïc nhìn thaáy töø hình veõ. 15 Hình 2: Moâ hình quaûn lyù chieán löôïc Nguoàn: Wheelen vaø Hunger (1995) Quaûn lyù moâi tröôøng. thöïc hieän. ñaùnh giaù vaø kieåm soaùt caùc keá hoaïch chieán löôïc cuûa toå chöùc ñöôïc ñeà caäp. nhö ñaõ thaûo luaän ôû phaàn tröôùc. 1991): . trình baøy ôû hình 2. Quyeån I.

ñaëc bieät laø ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng cuõng seõ trang bò cho caùc nhaø khoa hoïc moâi tröôøng. giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng laø thích hôïp nhaát ñeå trang bò cho caùc quan chöùc ñoù vaø caùc nhaø hoaït ñoäng moâi tröôøng khaùc kyõ naêng caàn thieát trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. 1993). Ñieàu naøy ñoøi hoûi söï trang bò kieán thöùc veà moâi tröôøng roäng hôn vaø saâu hôn. caùch tieáp caän seõ phaûi laø ñöa phöông dieän. cuõng nhö veà phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc thoâng qua nghieân cöùu haønh ñoäng. Caàn caáp thieát phaûi coù caùc phöông tieän hieäu quaû hôn ñeå tuyeân truyeàn söï quan troïng cuûa caùc moái quan taâm moâi tröôøng ñeán caùc moái quan taâm trong thöông maïi. 1978. cho taát caû caùc khu vöïc xaõ hoäi lieân quan.Veà laâu daøi ñieàu naøy coù theå ñöôïc thoâng qua heä thoáng giaùo duïc tröôøng hoïc bình thöôøng. nhö chæ ra ôû hình 3. 1989. Cuï theå laø giaùo duïc moâi tröôøng seõ giuùp caùc nhaø moâi tröôøng trong caùc nöôùc ñang phaùt trieån coù ñöôïc caùc kyõ naêng caàn thieát ñeå hieåu vaø söû duïng caùc kyõ thuaät phaân tích cô baûn vaø caùc coâng cuï nhö Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng (EIA). 16 . Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Xaõ hoäi (SIA) vaø Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Kinh teá (EcIA) (Clark. Caùc vaán ñeà rieâng reõ caàn ñöôïc phaân tích trong khuoân khoå moâi tröôøng roäng hôn. ñeán Chính phuû vaø toaøn boä nhaân daân. caùc kyõ naêng veà caùc kieåu quaûn lyù moâi tröôøng toång hôïp vaø thích hôïp. Jain vaø Hutchings. Ngoaøi vieäc giuùp ñôõ ñeå khaéc phuïc söï thieáu kyõ naêng nhö ñeà caäp ôû treân. Tuy nhieân caùc caûi thieän laâu daøi seõ laø quaù muoän tröø phi nhaän thöùc moâi tröôøng coâng coäng ñöôïc caûi thieän trong thôøi gian naøy. ñöôïc laøm thaønh taøi lieäu vaø phoå bieán trong phöông thöùc ñôn giaûn nhöng hieäu quaû. 1973). Vieäc phoå bieán thoâng tin seõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå thieát laäp caùc öu tieân moâi tröôøng vaø hôïp taùc quoác teá trong quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. roõ raøng laø baát cöù noã löïc naøo ñeå phaùt trrieån vaø ñoåi môùi heä thoáng quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû seõ khoâng thaønh coâng neáu caùc quan chöùc Chính phuû chòu traùch nhieäm quaûn lyù moâi tröôøng cuûa ñaát nöôùc khoâng naâng cao moái quan taâm sinh thaùi cuûa chính hoï (Rosenbaum. Do vaäy. Tuy nhieân. Nhö ñaõ baøn ñeán ôû phaàn khaùc trong saùch naøy. Welford vaø Gouldson.

17

Hình 3: Tieáp Nguoàn: Ryding, 1994

caän

ña

phöông

dieän

ñeán

quy

hoaïch

4.3. Phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc Phaùt trieån theå cheá vaø toå chöùc cuõng quan troïng cho quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû. Phaùt trieån theå cheá ñeà caäp ñeán caùc haïn cheá phaùp lyù, toå chöùc vaø caùc haïn cheá veà nguoàn nhaân löïc, trong khi caùc cô quan phaùp lyù ñaët neàn taûng cho moät cô caáu phaùt trieån vaø kieåm soaùt moâi tröôøng (Carley vaø Christie, 1992). Thí duï, heä thoáng sôû höõu vaø kieåm soaùt quy hoaïch söû duïng ñaát laø nhöõng nhaân toá raát quan troïng trong baát kyø quaù trình phaùt trieån noâng thoân hoaëc noâng nghieäp hoaëc saùng kieán baûo toàn naøo; nhöng caùc chöông trình thöôøng baét ñaàu maø khoâng coù söï phaân tích caùc heä thoáng cô baûn ñoù. Heä thoáng phaùp lyù goàm caùc boä luaät caàn thieát, quy ñònh, tieâu chuaån moâi tröôøng vaø khung laøm vieäc cuûa Chính phuû ñeå thöïc hieän chuùng. Heä thoáng phaùp lyù cuõng bao goàm caùc saép xeáp taäp trung hoaù hoaëc phaân caáp quy hoaïch vaø thöïc hieän, cuõng nhö caùc saép xeáp theå cheá cuûa Chính phuû. Trong moät soá nöôùc, caùc quy hoaïch moâi tröôøng thöôøng ñöôïc nhieàu cô quan thaûo ra. Nhöõng cô quan quy hoaïch ña ngaønh ñoù laø taäp hôïp caùc toå chöùc quy hoaïch lieân quan ñeán nhau, cho pheùp coù moät ñaàu vaøo chuyeân ngaønh roäng hôn cuõng nhö ñieàu phoái caùc nhieäm vuï toát hôn (Faludi, 1987). Muïc ñích cuûa söï phaùt trieån lieân toå chöùc laø ñeå taïo ra nhöõng moái lieân keát môùi, chính thöùc vaø khoâng chính thöùc giöõa caùc cô quan Chính phuû, vaø treân Chính phuû vôùi caùc khu vöïc thöông maïi, töï nguyeän vaø coäng ñoàng. Hieän nay, vieäc xaây döïng naêng löïc theå cheá cho phaùt trieån beàn vöõng laø ñieàu caáp thieát trong phaàn lôùn caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù, caùc coâng cuï chính saùch moâi tröôøng ñöôïc ñeà xuaát löïa choïn laø nhaân toá quan troïng ñeå taêng cöôøng caùc cô caáu theå cheá vaø phaùp cheá (Buckley, 1991). Coù ba kieåu coâng cuï chính ñeå laøm cho caùc chính saùch

moâi tröôøng coù hieäu quaû, ñoù laø coâng ngheä, quy ñònh vaø kinh teá. Ñaøo taïo caùc nhaø chuyeân moân vaø taêng cöôøng caáu truùc theå cheá laø hai lónh vöïc caáp thieát maø caùc nhaø taøi trôï coù theå trôï giuùp caùc nöôùc ñang phaùt trieån (Buckley, 1991). Thí duï, OECD (1995a), nhìn nhaän söï ñieàu phoái vaø hoaø hôïp caùc caùch tieáp caän cuûa nhaø taøi trôï trong vieäc hình thaønh vaø thöïc hieän nhöõng hoaït ñoäng phaùt trieån beàn vöõng laø caùc nhaân toá chuû choát ñeå caûi thieän tính hieäu löïc, hieäu quaû vaø chaát löôïng cuûa söï hôïp taùc phaùt trieån. Nhöõng bieän phaùp ñöôïc ñeà xuaát ñeå caûi thieän söï ñieàu phoái bao goàm: laäp caùc muïc tieâu thöïc teá; maïng löôùi thoâng tin toát hôn; söï nhaän bieát "vieäc ñeám ngöôøi"; ñaøo taïo nhaø taøi trôï vaø nhaân söï tieáp nhaän thích hôïp; vaø ñaùnh giaù caùc hoaït ñoäng ñieàu phoái laø moät phaàn trong quaù trình ñaùnh giaù chuyeân moân. Moät thaùch thöùc chuû choát trong vieäc hoaø hôïp caùc keá hoaïch moâi tröôøng vaø caùc ñoøi hoûi quy hoaïch laø tìm caùc caùch thöøa nhaän tính coù giaù trò cuûa caùc keá hoaïch vaø chieán löôïc, hoaëc thaäm chí caùc ñieåm hoaëc lónh vöïc chung cuûa caùc keá hoaïch khaùc nhau. Caàn xaây döïng moät hieåu bieát toát hôn veà vieäc laøm theá naøo ñeå lieân keát caùc chieán löôïc ngaønh vôùi khung quy hoaïch toång theå. Söï "phieân dòch"caùc keá hoaïch cho phuø hôïp vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa caùc quoác gia khaùc nhau döïa treân cô sôû kinh nghieäm laø moät bieän phaùp quan troïng ñeå taêng tính hoaø hôïp. Thí duï, caùc nhaø taøi trôï, hoaëc song phöông hoaëc ña phöông, caàn phaûi thaän troïng ñeå khoâng nhaán maïnh ñeán caùc vaán ñeà toàn taïi cuûa nöôùc nhaän vieän trôï. Vieäc phaùt trieån lieân toå chöùc vaø caùc maïng löôùi taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc trao ñoåi thoâng tin vaø caùc nguoàn caàn thieát ñeå giaûi quyeát vaán ñeà moâi tröôøng. Caùc maïng löôùi ñoùng vai troø nhö heä thoáng xaõ hoäi khoâng ñaúng caáp ñaõ cho pheùp hôïp taùc vaø phoái hôïp trong vieäc thöïc hieän caùc döï aùn moâi tröôøng beàn vöõng. Thí duï, nghieân cöùu cuûa Lee (1994) veà söï tham gia cuûa coäng ñoàng trong quaù trình quy hoaïch chæ ra raèng, vôùi hoã trôï caàn thieát, caùc coâng daân taïi ngoaïi oâ hoaëc laøng xaõ coù theå quaûn lyù ngoõ xoùm, nguoàn nöôùc, thu gom chaát thaûi vaø heä thoáng thaûi; vaø hoï coù theå xaây döïng vaø côõng böùc tuaân thuû luaät leä vaø caùc ñieàu baét buoäc giöõa caùc thaønh vieân cuûa coäng ñoàng. Theo Carley vaø Christie (1992) coù boán kieåu maïng löôùi laøm vieäc phuïc vuï caùc chöùc naêng khaùc nhau. Chuùng goàm maïng löôùi chính saùch, döïa treân nhöõng quan taâm chöùc naêng chính cuûa Chính phuû. Maïng löôùi naøy ñöôïc ñaëc tröng bôûi caùc moái quan heä oån ñònh, söï lieân tuïc cuûa soá thaønh vieân haïn cheá, chia seû traùch nhieäm thöïc hieän dòch vuï, vaø söï coâ laäp vôùi nhöõng maïng löôùi laøm vieäc khaùc. Maïng löôùi chuû ñeà ít lieân keát hôn nhieàu so vôùi maïng chính trò treân. Nhöõng maïng löôùi chuû ñeà naøy coù moät soá löôïng lôùn thaønh vieân nhng möùc ñoä phuï thuoäc laãn nhau ít. Moät soá döïa treân söï caàn thieát chia seû thoâng tin kyõ thuaät, trong khi moät soá khaùc döïa treân moái quan taâm chia seû veà vaán ñeà nh baûo toàn röøng ma. Maïng löôùi chuyeân moân laø keát hôïp cuûa hai maïng löôùi chính trò vaø chuû ñeà, trong khi maïng löôùi ngöôøi saûn xuaát quan taâm ñeán caùc chöùc naêng kinh teá vaø moái quan heä giöõa khu vöïc tö nhaân vaø nhaø nöôùc. Moät trong nhöõng chìa khoaù cho ñoåi môùi toå chöùc ñeå caûi thieän quaù trình quaûn lyù laø ñaàu tö trong kyõ naêng caù nhaân vaø nhoùm, khoâng chæ veà phöông dieän phaùt trieån nhaân söï vaø chuyeân moân, maø coøn ñeå naâng caáp taát caû caùc caáu truùc hoã trôï toå chöùc theå cheá vaø phaùp lyù khaùc. Caùc khuyeán khích laø nhöõng phöông tieän quan troïng ñeå taïo cam keát. Taïi caùc caáp

18

cao hôn, maïng löôùi laøm vieäc vaø vieäc xaây döïng söï ñoàng loøng laø caàn thieát vaø caàn ñöôïc thöïc hieän ñeå kính thích vieäc ra quyeát ñònh toát, do vaäy caùc quan chöùc cao caáp khoâng coù theå bò boû qua trong quaù trình naøy.

19

4.4. Taêng söï tham gia Vôùi Stohr vaø Taylor (1981) caùch tieáp caän thích hôïp nhaát ñeán quy hoaïch moâi tröôøng laø quy hoaïch "töø döôùi"; ñoù laø quy hoaïch hoaù cho moïi ngöôøi vaø vôùi moïi ngöôøi. Nhö Carley vaø Christie (1992) chæ ra, caùc vaán ñeà moâi tröôøng phaûi loàng gheùp hoaøn toaøn vaøo keá hoaïch hoaù kinh teá-xaõ hoäi vaø loâi cuoán söï tham gia coâng coäng taïi taát caû caùc caáp hoaëc caù nhaân, coäng ñoàng vaø toaøn caàu. Faludi (1987) cuõng ñeà caäp ñeán vieäc quy hoaïch nhö moät nhoùm laøm vieäc trong ñoù caùc thaûo luaän khoâng chæ ñöôïc giôùi haïn giöõa caùc nhaø quy hoaïch vaø nhaø chính trò, maø cuõng phaûi loâi cuoán taát caû caùc thaønh phaàn cuûa coäng ñoàng. OÂng nhìn nhaän söï tham gia nhö moät phöông tieän goùp yù theâm, do ñoù coù theå môû roäng caùc löïa choïn caân nhaéc. Ryding (1994) cuõng ñeà xuaát raèng taïi caáp caù theå, moïi ngöôøi caàn ñöôïc trôï giuùp trong vieäc baûo veä moâi tröôøng thoâng qua söï tham gia vaøo caùc toå chöùc moâi tröôøng. Taïi caáp coäng ñoàng, caùc caân nhaéc moâi tröôøng caàn ñöôïc loàng gheùp vaøo trong taát caû caùc khu vöïc cuûa xaõ hoäi, trong khi traùch nhieäm baûo veä moâi tröôøng taïi caáp toaøn caàu caàn ñöôïc chia seû bôûi taát caû caùc nöôùc caû giaøu laãn ngheøo. Quy hoaïch hoaù khoâng coù söï tham gia cuûa coäng ñoàng laø khoâng hieäu quaû, khoâng daân chuû, gia tröôûng vaø daãn ñeán thaát baïi.

4.5. Hôïp taùc, ñieàu phoái vaø hoaø hôïp caùc chính saùch vaø chöông trình Chechile vaø Carlisle (1991) lieät keâ moät soá caùc thaùch thöùc moâi tröôøng môùi, thuùc eùp caùc beân lieân quan khaùc nhau veà moâi tröôøng thay ñoåi thaùi ñoä cuûa hoï vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng. Nhöõng thaùch thöùc naøy goàm: söï khoâng chaéc chaén ôû möùc ñoä cao trong thôøi gian laâu daøi; caùc moái quan heä noäi boä phöùc taïp cuûa raát nhieàu bieán soá vaø haïn cheá thôøi gian; ruùt ngaén khoaûng caùch; môû roäng phaïm vi; vaø ña daïng vaên hoaù. Söï phöùc taïp cuûa caùc thaùch thöùc chæ ra raèng nhöõng chính saùch, keá hoaïch vaø chöông trình cuûa töøng nöôùc caàn phaûi ñieàu phoái vaø hoaø hôïp moät caùch hieäu quaû. OECD (1995b) cuõng nhaän thaáy raèng quy hoaïch moâi tröôøng caàn ñöôïc ñieàu phoái coù hieäu quaû taïi caáp quoác teá, bôûi vì caùc ñoøi hoûi quy hoaïch ñang phaùt trieån vaø trôû neân ngaøy caøng phöùc taïp. Cuõng vaäy, vì caùc keá hoaïch moâi tröôøng ñöôïc thaûo ôû caùc caáp ñòa phöông, vuøng, quoác gia, quoác teá, do ñoù quaù trình quy hoaïch thöôøng loâi cuoán moät soá caùc toå chöùc tham gia, ñieàu naøy chæ ra roõ raøng raèng vieäc hôïp taùc giöõa caùc toå chöùc khaùc nhau laø heát söùc caàn thieát. Veà ñieåm naøy Morell (1995) ñeà xuaát raèng quaù trình quy hoaïch phaûi coù hai maët ñaëc tröng: thöù nhaát, moät cô caáu phoå bieán roäng raõi caùc quyeát ñònh vaø thoâng tin; vaø thöù hai, thieát laäp caùc caáu truùc laøm cho hoaït ñoäng lieân chöùc naêng coù hieäu löïc. Caùc phöông thöùc truyeàn thoâng coù hieäu quaû laø caáp thieát cho caû hai ñaëc tröng treân vaø caàn ñöôïc phaùt trieån ñeå ñaûm baûo caùc thoâng tin thích hôïp ñeå phoå bieán roäng raõi. Thí duï, video vaø caùc

(OECD. UNEP. taàm nhìn vaø neàn taûng vaên hoaù khaùc nhau. Khung 1 ñöa ra thí duï ñieån hình cuûa söï hôïp taùc trong chính saùch vaø quy hoaïch moâi tröôøng cuûa maïng löôùi laøm vieäc quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh (INGP).). OECD. Giöõa caùc nhaø hoaït ñoäng beân ngoaøi khaùc nhau nhö caùc cô quan Lieân hôïp quoác. vaø Boä Moâi tröôøng cuûa Canada vaø Haø Lan (INGP. Moät soá thöû nghieäm hieän taïi ñeå caûi thieän vieäc ñieàu phoái • • • • • • • Maïng löôùi thoâng tin toát hôn. baûo veä vaø khoâi phuïc söùc khoeû vaø söï toaøn veïn cuûa heä sinh thaùi Traùi ñaát. Ñaøo taïo chuyeân gia trong quy hoaïch vaø thöïc thi ña ngaønh.. 1994).ñang noåi leân cuûa caùc nhaø thöïc haønh moâi tröôøng. Cuõng vaäy. Caùc chæ soá beàn vöõng.vv.phöông tieän hoäi thaûo vieãn thoâng coù theå giuùp ñeå giaûm chi phí giao tieáp vaø ñoàng thôøi taêng taàn soá giao tieáp giöõa caùc coá vaán. Maïng löôùi quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh ñöôïc thaønh laäp vaøo thaùng 12. Chính phuû quoác gia phaûi laø ôû vò trí trung taâm cuûa söï ñieàu phoái taïi caùc caáp sau ñaây: • • • 20 Giöõa caùc Boä ngaønh vaø caùc toå chöùc lieân quan cuûa hoï. raát nhieàu nöôùc coù moät daïng chính saùch moâi tröôøng/muïc tieâu-phaùp lyù quaûn lyù taøi nguyeân ñeå thieát laäp moät quaù trình xaây . 1992 höôûng öùng keâu goïi caùc nöôùc taïi UNCED hôïp taùc treân tinh thaàn coäng taùc toaøn caàu ñeå baûo toàn. The INGP ñöôïc thieát laäp ñeå höôûng öùng vôùi "chuyeân moân môùi. caùc chæ soá ñöôïc thoâng qua ñeå ño caùc thay ñoåi trong caû moâi tröôøng töï nhieân vaø xaõ hoäi nhaèm xaùc ñònh tính beàn vöõng cuûa caùc hoaït ñoäng coù ñaït ñöôïc hay khoâng. Vieäc thöïc hieän thaønh coâng caùc quy hoaïch moâi tröôøng ñoøi hoûi söï ñieàu phoái ôû taát caû caùc caáp. Trong tröôøng hôïp caùc nöôùc ñang phaùt trieån caàn coù söï hôïp taùc ôû möùc ñoä cao giöõa caùc nhaø taøi trôï vaø nöôùc nhaän vieän trôï ñeå baûo ñaûm raèng hoï hieåu nhau vaø khoâng laøm vieäc choáng laïi nhau. Caû Chính phuû vaø caùc nhoùm moâi tröôøng thöôøng ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc baûo ñaûm raèng caùc chính saùch. Söï nhaïy caûm ñeán caùc ñaëc tröng daân toäc (vaên hoaù. Lieân bang Ma lai-xi-a. caùc nhaø taøi trôï song phöông vaø caùc toå chöùc quoác teá. daân chuùng tham gia tích cöïc trong phaùt trieån vaø thöïc thi chính saùch moâi tröôøng vôùi muïc tieâu laâu daøi ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. xaây döïng theå cheá vaø coâng cuï. 1995c). Ñieàu phoái taïi caáp ngaønh nhö moät ñieåm khôûi ñaàu thöïc haønh. caùc maïng löôùi laøm vieäc caàn ñöôïc phaùt trieån ñeå hieåu vaø xaây döïng söï ñoàng loøng moät caùch deã daøng giöõa nhöõng ngöôøi vôùi caùc kieán thöùc. chöông trình vaø haønh ñoäng moâi tröôøng ñöôïc ñieàu phoái hoaø hôïp. Ña caùc khuyeán khích ñieàu phoái ôû caáp rieâng leû. ñoù laø. Maastricht. Hieän nay. truyeàn thoáng v. Ñieàu phoái ña taàng. ñòa phöông vaø vuøng. Giöõa caùc caáp thaåm quyeàn. INGP ñöôïc thieát laäp bôûi moät soá caùc coá vaán chính saùch moâi tröôøng töø UNDP.

cuøng vôùi vieäc ñieàu phoái caùc muïc tieâu ñeå ñaït ñöôïc phaùt trieån beàn vöõng. Caùc chieán löôïc thay ñoåi nhieàu trong phaïm vi. Söï tham gia cuûa coäng ñoàng laø quan troïng. caùc keá hoaïch vaø quy trình caàn phaûi ñôn giaûn. INGP laø moät maïng löôùi laøm vieäc khoâng chính thöùc. caùc khía caïnh cuï theå laø: quy hoaïch vaø thöïc hieän phaûi ñi song song. . do vaäy chuùng coù theå ñöôïc so saùnh deã daøng vôùi nhau. vaø hoïc hoûi theâm kinh nghieäm töø caùc thaønh vieân khaùc. Giaùm saùt vaø xem xeùt laïi keá hoaïch moâi tröôøng: giaùm saùt naêng löïc. quaù trình chieán löôïc moâi tröôøng caàn ñöôïc chæ ñaïo trong toaøn ñaát nöôùc. nhöng caùc tieáp caän phaûi phuï thuoäc vaøo caùc hoaøn caûnh ñaát nöôùc. chia seû thoâng tin vaø kinh nghieäm. Caùc baùo caùo hieän traïng laø coù giaù trò. vaø Caàn laõnh ñaïo chính trò ñeå thuùc ñaåy caû phaùt trieån vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch moâi tröôøng laãn phaùt trieån beàn vöõng. quaù trình phaùt trieån caàn côûi môû vaø linh hoaït. vieäc nghe ‘caùc yù töôûng ngöôïc laïi’ laø coù ích. Caùc chính saùch moâi tröôøng vaø heä thoáng giaùm saùt phaûi ñöôïc thieát keá trong thôøi gian daøi nhaát coù theå. caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch moâi tröôøng khoâng ñöôïc pheùp quaù chuyeân moân. Caùc moái quan taâm chuû choát cuûa INGP ñöôïc chieåu theo caùc vaán ñeà sau: • • • • • • • • Caùc muïc ñích vaø quaù trình laø caùc nhaân toá quan troïng trong quy hoaïch moâi tröôøng. INGP tin raèng nhieàu vaán ñeà maø caùc nhaø quy hoaïch xanh ñoái maët vôùi laø phoå bieán duø laø vôùi söï khaùc nhau trong töøng nöôùc.. Noù nhaän ra söï quan troïng cuûa quaù trình quy hoaïch moâi tröôøng. quy trình vaø caùc ñieåm kieåm tra caàn ña vaøo quùa trình chính saùch ngay töø ñaàu.21 döïng muïc tieâu moâi tröôøng daøi haïn. vaø caùc thay ñoåi khaùc nhau naøy ñöôïc ñaùp öùng bôûi nhieàu caùc nhaø thöïc haønh khaùc nhau. Söï laøm vieäc thoâng qua caùc nhaø hoaït ñoäng chính vaø caùc nhoùm trong Chính phuû vaø xaõ hoäi khaùc laø raát quan troïng Muoán chính saùch moâi tröôøng thaønh coâng phaûi tính ñeán nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm thöïc hieän ñeå cho chính saùch moâi tröôøng thaønh coâng. INGP keâu goïi vieäc chính saùch caàn toång hôïp nhieàu caùc lónh vöïc hôn. hoaëc keá hoaïch phaùt trieån toaøn dieän hôn bao goàm thaønh phaàn moâi tröôøng maïnh. Maïng löôùi naøy söû duïng caùch tieáp caän ña lónh vöïc vaø môû roäng caùc thaønh vieân cuõng nh chuû ñieåm ñeán caû kinh teá vaø khoa hoïc xaõ hoäi. Caùc toå chöùc taøi trôï caàn tính toaùn kyõ hôn caùc hoaøn caûnh vaø öu tieân quoác gia. INGP phaùt trieån khaùi nieäm vaø cung caáp hoã trôï thöïc teá cho caùc thaønh vieân coù traùch nhieäm xaây döïng vaø thöïc thi chính saùch moâi tröôøng daøi haïn. muïc ñích cuûa noù laø cung caáp moät dieãn ñaøn cho caùc nhaø xaây döïng chính saùch moâi tröôøng treân theá giôùi ñeå trao ñoåi yù töôûng. caàn phaûi thieát laäp caùc u tieân vaø caàn söï roõ raøng vaø saùng suoát hôn ñeå ra quyeát ñònh veà caùc öu tieân. caùch tieáp caän vaø muïc tieâu cuûa chuùng.

McAllister (1986) ñaõ chæ ra quaù trình ñaùnh giaù vaø giaùm saùt caùc haønh ñoäng moâi tröôøng coù theå khoâng ñaày ñuû nh theá naøo. Noùi ngaén goïn.6. oâng ña ra raèng "raát thaát voïng laø chæ coù moät phaàn nhoû caùc quyeát ñònh do caùc Chính phuû ñòa phöông ban haønh laø döïa treân cô sôû ñaùnh giaù coù heä thoáng caùc giaûi phaùp thay theá. Giaùm saùt vaø Kieåm soaùt laø caùc nhaân toá quan troïng trong vieäc phaùt trieån vaø thöïc hieän caùc keá hoaïch moâi tröôøng. Ñaùnh giaù.Khung 1: Thí duï veà söï hôïp taùc trong quy hoaïch moâi tröôøng: Maïng löôùi quoác teá cuûa caùc nhaø quy hoaïch xanh 4. Nhöõng ñaùnh giaù thöôøng ñöôïc döï tính tröôùc. nhanh vaø gaây aán töôïng". Giaùm saùt vaø Kieåm soaùt 22 Ñaùnh giaù. Chuùng cho pheùp caùc nhaø quy hoaïch coù theå theo doõi nhöõng haønh ñoäng trong keá hoaïch vaø ñeå giaùm saùt vaø so saùnh vieäc thöïc thi thöïc teá caùc keá hoaïch ñoù vôùi vieäc thöïc thi döï tính tröôùc. Hình 4: Nguoàn: McAllister. . quaù trình quy hoaïch caàn goàm caùc böôùc lieân quan ñeán nhau nhö sau: • Xaùc ñònh vaán ñeà caàn giaûi quyeát. Quaù trình naøy cho pheùp thöïc hieän caùc bieän phaùp söûa chöõa khi caàn thieát thí duï trong tröôøng hôïp ôû Myõ. 1986 Caùc giai ñoaïn ñaùnh giaù Vieäc giaùm saùt vaø ñaùnh giaù phaûi ñöôïc tieán haønh trong caû quaù trình quy hoaïch laø ñieàu quan troïng.

vaø baát kyø caùc vaán ñeà khaùc ngaãu nhieân xaûy ra. Caùc ñieàu khoaûn tham chieáu cuûa Uyû ban laø ñeå xaùc ñònh caùc ñieàu sau: hoaøn caûnh trong ñoù Coâng ty Metalloplastica(Ghana. thaùng4. Uyû ban Naêng löôïng Haït nhaân Ghana (GAEC). lieäu coù caùc xeùt nghieäm sau khi chuyeån giao haøng veà tính ñoäc haïi hoaëc caùc chaát khaùc cuûa nguyeân lieäu coù ñöôïc thöïc hieän khoâng. Khoa hoïc. Maëc duø keát 23 . Ban Tieâu chuaån Ghana (GSB). noù saûn xuaát haøng nhöïa töø vaät lieäu thoâ nhaäp khaåu. Myõ. Toå chöùc Baûo veä Moâi tröôøng (EPA) cuûa Ghana. Coâng ty Metalloplastic (Ghana) ñaõ laäp th tín duïng khoâng huyû ngang taïi Ngaân haøng Ghana thoâng qua Ngaân haøng Ñaàu t Quoác gia ñeå traû cho "nguyeân lieäu thoâ-. Coâng ty ñöôïc coi laø ñaõ nhaäp laäu vaøo Ghana moät soá löôïng vaät lieäu ñoäc haïi töø coâng ty Myõ. taïi sao Ban tieâu chuaån Ghana khoâng tham gia trong vieäc kieåm tra trong phoøng thí nghieäm chaát thaûi nhöïa naøy. lieäu laàn chuyeån caùc chaát thaûi nhöïa laàn thöù hai laø do Metalloplastica (Ghana) nhaäp khaåu coù xuaát traû laïi cho ngöôøi cung caáp khoâng vaø neáu coù. Ñieàu naøy noùi leân raèng 90% haøng hoùa khoâng phaûi laø vaät lieäu ñeå saûn xuaát saûn phaåm nhöïa.) nhaäp khaåu chaát thaûi nhöïa vaøo trong ñaát nöôùc vaø hoaøn thaønh thuû tuïc haûi quan töø caûng Tema. ñeå choân vuøi ôû Ghana. Haøng hoaù ñöôïc chuyeån ñeán caûng Tema. Khi nhaän ñöôïc thoâng baùo töø nhaø cung caáp. vaøo ngaøy 9 thaùng 3. Söï nhaäp khaåu cuûa caùc chaát thaûi naøy ñaõ gaây ra moät söï xaùo ñoäng trong ñaát nöôùc vaø ñöôïc chuyeån ñeán Uyû ban Nghò vieän veà Moâi tröôøng. 1992. trong hoaøn caûnh naøo. vaø thöïc hieän caùc haønh ñoäng ñoù. Coâng ty Metalloplastic (Ghana) laø moät coâng ty ñöôïc ñaêng kyù ôû Ghana. Ñaùnh giaù caùc thay theá. coù chöùng minh naøo veà tính ñoäc haïi tröôùc khi thaûi vaät lieäu ñoù khoâng. Ghana. Giaùm saùt caùc keát quaû. Petroco Americas Uniondale ôû New York. ngaøy 15. Cuïc Caûnh saùt Ghana. Haûi quan. Vieäc thanh tra haøng hoaù caát giöõ trong kho cuûa coâng ty ñaõ tieát loä raèng chæ 1063 tuùi (10%) trong toång soá 9334 chöùa vaät lieäu nhaäp khaåu. Cuïc Thueá Ghana (CEPS). taïi sao laàn chuyeån vaät lieäu chaát thaûi nhöïa ñaàu khoâng bò xuaát traû laïi cho ngöôøi cung caáp. ai xeùt duyeät vieäc thaûi chaát thaûi taïi ñòa phöông vaø trong hoaøn caûnh naøo. vaø ñaõ hoaøn thaønh thuû tuïc haûi quan theo -chöùng nhaän khaån caáp-. Toång hoäi thanh tra (Ghana) (SGS). vaø Boä Ngoaïi giao Ghana. Boán möôi ba nhaân chöùng cung caáp caùc chöùng côù cho Uyû ban.• • • • Thieát keá caùc giaûi phaùp thay theá cho vaán ñeà ñoù. Quyeát ñònh veà caùc haønh ñoäng caàn ñöôïc thöïc hieän thoâng qua quaù trình chính trò thích hôïp. 1992. hoï töø Coâng ty Metalloplastica (Ghana). Theâm vaøo caùc chöùng côù treân Uyû ban ñaõ ñi thaêm baõi thaûi cuûa phoøng Quaûn lyù chaát thaûi Thuû ñoâ Accra ñeå kieåm tra xem Coâng ty Metropolitan choân chaát thaûi ñoù ôû ñaâu. Toång hoäi Thanh tra tham gia (SGS) khaúng ñònh söï thanh tra cuûa hoï veà caùc haøng hoaù tröôùc khi chuyeån theo taøu töø Houston. Hoäi ñoàng Thaønh phoá Accra (AMA). vaø Coâng ngheä ñeå ñieàu tra.

Laàn chuyeån thöù hai chaát thaûi nhöïa caäp beán caûng Tema vaøo ngaøy 10. ñoäi ñaëc nhieäm chaát thaûi ñoäc haïi quoác gia kieán nghò taùi xuaát chaát thaûi cho ngöôøi cung caáp. laø caùc coá gaéng ñeå traû noù cho beân xuaát khaåu ôû Myõ thoâng qua Ñaïi söù quaùn Myõ ôû Ghana vaø Hoäi Quoác teá Hoaø bình Xanh khoâng coù keát quaû. Moät caâu hoûi töông öùng ñöôïc ñaët ra ôû ñaây laø. ñöôïc nhaän thaáy raèng Ghana khoâng caàn caùc chaát thaûi nhö vaäy vaø noù cuõng khoâng coù moät phöông tieän naøo ñeå xöû lyù chaát thaûi ñoù. 1992. Thí duï. thaùng 6. nhöng vaät lieäu ñöôïc tìm thaáy coù chöùa caùc kim loaïi naëng nhö chì vaø ñoàng. 1992. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä khoâng cho pheùp laøm nhö vaäy. trong khi caùc cuoäc ñieàu tra ñöôïc tieán haønh ôû Ghana veà hoaøn caûnh daãn ñeán vieäc nhaäp laäu chaát thaûi. Tuy nhieân. Moät phaàn cuûa haøng hoaù laø coù chöùa ñoäc toá ñoái vôùi teá baøo. nhng EPA ñaõ caáp giaáy pheùp cho Coâng ty Metalloplastica (Ghana) choân chaát thaûi trong baõi thaûi cuûa AMA.Tröôøng hôïp naøy chæ ra roõ raøng vaø tieâu bieåu laø söï ñaùnh giaù. vaø Boä Moâi tröôøng. Chính phuû Ghana khoâng coù söï öng thuaän tröôùc cho vieäc tieáp nhaän caùc chaát thaûi loaïi ñoù. giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng ôû Ghana. thaùng 5. Moät nguyeân nhaân phaûi choân chaát thaûi ôû Ghana. Thaät vaäy. giaùm saùt vaø kieåm soaùt nhöõng haønh ñoäng moâi tröôøng trong Ghana vaø trong nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån laø raát khoâng hieäu quaû. vieäc Ngaân haøng Ñaàu tö Quoác gia vaø Ngaân haøng Ghana ñoàng yù phaùt haønh thö tín duïng khoâng huyû ngang cho Coâng ty Metalloplastic (Ghana) ñeå nhaäp khaåu laø moät chöùng côù roõ raøng cuûa söï yeáu keùm trong vieäc ñaùnh giaù. Maëc duø coù nhöõng keát quaû treân. Ban Tieâu chuaån Ghana khoâng ñöôïc thoâng baùo veà vieäc nguyeân lieäu ñoù ñeán ñaát nöôùc. raát ngaïc nhieân laø coâng ty khoâng theå cung caáp cho Uyû ban baát kyø moät chöùng côù naøo ñeå chöùng minh raèng chaát thaûi thöïc söï ñöôïc thaûi taïi baõi thaûi ñoù. laø töông ñoái yeáu keùm. Söï ñieàu phoái caùc vai troø cuûa caùc toå chöùc khaùc nhau trong ñaát nöôùc chòu traùch nhieäm baûo veä moâi tröôøng. Cuõng vaäy.24 quaû xeùt nghieäm trong phoøng thí nghieäm khoâng ñöa ra söï coù maët cuûa chaát phoùng xaï. maâu thuaãn vôùi caùc chæ thò. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä ñaõ chæ thò raèng vaät lieäu naøy khoâng ñöôïc thaûi ôû Ghana. Bôûi vì khoâng coù kinh nghieäm xaùc ñònh chaát ñoäc haïi hoaëc caùc tính chaát khaùc cuûa vaät lieäu. Vieäc EPA ban haønh chæ thò cho pheùp Coâng ty Metalloplastica (Ghana) tieán haønh thaûi chaát thaûi maëc duø ñaõ coù caùc quy ñònh töø Boä Moâi tröôøng. thì khoâng theå lieân laïc ñöôïc vôùi Petroco Americas Uniondale ôû Myõ. Nhng Coâng ty Metalloplastica ñaõ boû qua vaø thaûi chaát thaûi taïi baõi thaûi cuûa AMA ôû Accra. cuõng khoâng ñöôïc yeâu caàu laáy maãu ñeå xaùc ñònh. Hôn theá nöõa. Nhaân toá ñoùng goùp chính trong quaù trình treân laø söï thieáu truyeàn thoâng hieäu quaû giöõa caùc toå chöùc tham gia khaùc nhau. nhöng bò taùi xuaát cho beân cung caáp vaøo ngaøy 4. nhö ñoøi hoûi trong Coâng öôùc Basel. laø moät . taïi sao laàn chuyeån haøng ñaàu tieân khoâng bò taùi xuaát cho beân cung caáp maëc duø 90% trong soá ñoù khoâng tuaân thuû caùc ñieàu khoaûn cuûa quy ñònh nhaäp khaåu? Hôn theá nöõa.

25 trieäu chöùng cuûa vieäc phaù vôõ hoaøn toaøn quaù trình ra quyeát ñònh. hoaëc thoâng qua caùc dòch vuï tö vaán ñeå coù caùch nhìn ñoäc laäp. Giai ñoaïn 2 laø toång hôïp cô baûn ñeå thöû nghieäm giaûi quyeát khoù khaên treân baèng vieäc toång hôïp caùc taùc ñoäng vaøo trong moät caùch nhìn toång theå. Giai ñoaïn 1 goàm söï phaân tích maø noù giôùi haïn vaø döï tính nhöõng taùc ñoäng khaùc nhau cuûa haønh ñoäng ñeà xuaát. cuûa Chính phuû Ghana veà vieäc nhaäp traùi pheùp nhöõng chaát thaûi nhöïa ñoäc haïi vaøo trong nöôùc nhö moät thí duï. giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc haønh ñoäng moâi tröôøng. Boä Moâi tröôøng (hoaëc cô quan töông ñông vôùi noù) vaø caùc cô quan lieân quan chòu traùch nhieäm giaùm saùt vaø ñaùnh giaù caùc keá hoaïch moâi tröôøng. vaø phaân tích chi phílôïi ích ñeå so saùnh caùc döï aùn thay theá veà phöông dieän chi phí vaø lôïi ích (Bamberger vaø Hewitt. Giai ñoaïn naøy taïo ñieàu kieän deã daøng ñeå hieåu toát hôn caùc haäu quaû cuûa haønh ñoäng. giaùm saùt quaù trình ñeå ñaùnh giaù hieäu quaû vaø hieäu suaát cuûa vieäc thöïc hieän keá hoaïch. ñieàu ñoù cuõng minh hoaï raát roõ neùt söï thieáu hôïp taùc. Hôn theá nöõa. Vieän Nghieân cöùu y hoïc Nogouchi taïi Tröôøng Ñaïi hoïc Toång hôïp Ghana vaø Ban Tieâu chuaån Ghana. Ñeå quaù trình ñaùnh giaù hoaït ñoäng coù ích. do vaäy coù theå phaùn xeùt haønh ñoäng ñoù caàn hoaëc khoâng caàn thöïc hieän. giaùm saùt vaø kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng. ñoäi ñaëc nhieäm chaát thaûi ñoäc haïi quoác gia khoâng coù kieán thöùc ñeå dieãn giaûi caùc keát quaû thöû nghieäm trong phoøng thí ngheäm ñöôïc göûi töø Bæ. khung 2 nhaán maïnh taàm quan troïng cuûa vieäc ñaùnh giaù. Hình 4 chæ ra moät hoaït ñoäng ñeà xuaát coù theå ñöôïc ñaùnh giaù trong 2 giai ñoaïn nhö theá naøo (McAllister. Caùc keá hoaïch naøy coù theå ñöôïc ñaùnh giaù taïi choã. naêng löïc cuûa caùc cô quan vaø caùn boä cuûa hoï ñeå baûo ñaûm quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû laø moät caâu hoûi. noù cuõng cung caáp moät caùi nhìn saâu saéc veà caùc vaán ñeà cô baûn maø caùc nhaø coù thaåm quyeàn moâi tröôøng phaûi ñoái maët trong quaù trình naøy. 1986). Giaùm saùt. Khung 2: Ñaùnh giaù. Quaù trình ñaùnh giaù phaûi bao goàm caùc ñieåm sau: giaùm saùt thöïc hieän ñeå kieåm soaùt söï söû duïng ñaàu vaøo vaø saûn xuaát caùc ñaàu ra. Thí duï. Nhöng ñoàng thôøi noù coù moät khoù khaên lieân quan ñeán vieäc ñaït ñöôïc söï gaén keát nhieàu phaàn khaùc nhau cuûa chöông trình haønh ñoäng moâi tröôøng. Cuoái cuøng. Keát luaän . Cuõng vaäy caùc keát quaû thöû nghieäm trong phoøng thí nghieäm coù caùc caùch giaûi thích khaùc nhau bôûi SGS. Ñieàu naøy chæ ra söï thieáu ñoàng nhaát trong caùc tieâu chuaån moâi tröôøng quoác teá. ñaùnh giaù taùc ñoäng ñeå öôùc tính aûnh höôûng veà löôïng cuûa döï aùn leân ñieàu kieän kinh teá xaõ hoäi cuûa nhoùm daân cö muïc tieâu. Kieåm soaùt vaø Ñieàu tra veà vieäc choân vuøi caùc chaát thaûi nhöïa ôû Ghana cuûa coâng ty TNHH Metalloplastic (Ghana). Laáy vieäc ñieàu tra cuûa Uyû ban Quoác hoäi. phoái hôïp vaø ñieàu phoái hieäu quaû giöõa caùc cô quan Moâi tröôøng trong ñaát nöôùc. heä thoáng quaûn lyù cao caáp caàn phaûi tham gia tích cöïc trong vieäc leân keá hoaïch vaø xem xeùt laïi chöông trình ñaùnh giaù. söï töø choái cuûa Söù quaùn Myõ ôû Accra vaø Toå chöùc Quoác teá Hoaø bình Xanh ñeå giuùp taùi xuaát soá chaát thaûi cuûa chuyeán vaän chuyeån ñaàu cho beân cung caáp US laøm noåi baät vaán ñeà trong hôïp taùc vaø ñieàu phoái quoác teá veà caùc vaán ñeà baûo veä moâi tröôøng. 1986). cuõng nh thieáu naêng löïc ôû Ghana ñeå ñaùnh giaù.

taïi D.Chöông naøy nhaán maïnh söï caàn thieát ñeå loàng gheùp moâi tröôøng vaøo trong quy hoaïch phaùt trieån baèng moät phöông thöùc thöïc teá. 26 . caùch hình thaønh caùc giaû thieát vaø caùc ñieàu khoâng chaéc chaén gaén vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng. Ñeå baûo ñaûm ñieàu ñoù. nhöõng phöông phaùp luaän cô baûn vaø caùc coâng cuï quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng thích hôïp. trang. Khung khaùi nieäm bao goàm giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng. caùc keá hoaïch moâi tröôøng chæ trôû neân coâng cuï hieäu quaû ñeå caûi thieän moâi tröôøng. Ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù coù hieäu quaû. taïo ñieàu kieän hôïp taùc vaø ñieàu phoái hieäu quaû giöõa caùc nöôùc treân theá giôùi. vieäc öùng duïng quaûn lyù vaø quy hoaïch hoaù chieán löôïc cho quaûn lyù vaø quy hoaïch hoaù moâi tröôøng ñöôïc ñeà xuaát nhö moät khung khaùi nieäm thích hôïp ñeå taêng cöôøng thöïc haønh quaûn lyù moâi tröôøng. Caùch tieáp caän nhö vaäy ñöôïc coâng boá laø seõ giuùp kìm laïi söï suy giaûm nhanh nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân traùi ñaát vaø khoâi phuïc laïi moâi tröôøng laønh maïnh trong thôøi gian laâu daøi. 30. Ansoff. nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm quy hoaïch phaûi ñöôïc tieáp caän vôùi giaùo duïc vaø ñaøo taïo moâi tröôøng hieäu quaû ñeå ñöôïc trang bò caùc kyõ naêng. giaùm saùt quaù trình. Hofer (eds) Quaûn lyù chieán löôïc: Moät caùch nhìn veà chính saùch vaø quy hoaïch thöông maïi. Quaù trình quy hoaïch hoaù caàn baûo ñaûm quyeàn tham gia cuûa taát caû moïi ngöôøi. Thoâng tin moâi tröôøng caàn ñöôïc giaûm ñeán hình thöùc deã hieåu vaø deã tieáp caän. Hoï cuõng phaûi phaùt trieån naêng löïc cuûa hoï ñeå toång hôïp caùc ñoùng goùp khaùc nhau vaøo quaù trình quy hoaïch veà phöông dieän ñieåm xuaát phaùt chung. Nhö vaäy quy hoaïch moâi tröôøng hieäu quaû. vaø hoaø hôïp caùc chính saùch vaø keá hoaïch ôû taát caû caùc caáp. Taøi lieäu tham khaûo 1.I.E. Co. khoaûng thôøi gian. Quy hoaïch moâi tröôøng chieán löôïc laø moät coâng cuï phaân tích raát quan troïng trong phöông dieän naøy. (1985) Quaûn lyù vaø quy hoaïch moâi tröôøng. vuøng vaø toaøn caàu. "Thay ñoåi hình daïng cuûa vaán ñeà chieán löôïc". Caùc keá hoaïch moâi tröôøng trong töông lai caàn ñöôïc thaûo ra thích hôïp hôn vaø tính ñeán chi phí hieäu quaû trong phaïm vi quoác gia. ñaëc bieät ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà xuyeân bieân giôùi caàn ñoøi hoûi ñaàu tö veà moâi tröôøng vöôït treân bieân giôùi quoác gia vaø vuøng. trang. Khaû naêng trình baøy keát luaän cuûa caùc keá hoaïch moät caùch ñôn giaûn vaø roõ raøng ñeå thu huùt söï chuù yù vaø söï xem xeùt kyõ lôõng cuûa coâng chuùng vaø caùc nhaø ra quyeát ñònh laø cuõng ñieàu quan troïng vôùi hoï. (1977). Boston: Little Brown. giaùm saùt vaø kieåm soaùt lieân tuïc vaø coù heä thoáng. J. Baldwin. Quaù trình naøy caàn bao goàm vieäc giaùm saùt thi haønh. ñaùnh giaù taùc ñoäng vaø phaân tích chi phí-lôïi ích. 4. Theâm vaøo ñoù. Schendel vaø C. H. caàn phaûi hieåu saâu saéc moâi tröôøng nh moät heä thoáng cuøng vôùi vieäc coù ñöôïc caùc thoâng tin caàn thieát.. Boulder: Westview. söï tham gia tích cöïc hôn cuûa caùc nhaø hoaït ñoäng chuû choát vaø quaàn chuùng coâng coäng trong caùc quaù trình quaûn lyù vaø keá hoaïch hoaù. neáu chuùng ñöôïc ñaùnh giaù. khoa hoïc vaø ña lónh vöïc caàn thieát. Cuoái cuøng. Caùc nhaø quy hoaïch moâi tröôøng phaûi coù kyõ naêng trong vieäc toång hôïp caùc lónh vöïc moâi tröôøng môùi vaøo quaù trình quy hoaïch.H.H. 2.

(1993) "Giôùi thieäu". A. Field. Quyeån 1: Tieáp caän phaàn Döï luaät. Chechile. 18. 169. 21. Hampshire: Gower. 53. 10. toå chöùc taïi Abidjan. töø 9-22 thaùng 7. Compton. London: Chapman vaø Hall. Coäng hoaø CÙte d'Ivoire. Bardwell.D. (1991) Trieån voïng veà Quaûn lyù Moâi tröôøng . A.. 16. 7. 11. trang. 4. trang. Clark. G. Cayer. Quyeån 1: Tieáp caän moät phaàn Döï luaät.A. (eds) (1997) Quaûn lyù Moâi tröôøng Taây Phi. (1987) Moät Quan ñieåm Quyeát ñònh Taäp trung veà Quy hoaïch Moâi tröôøng. San Francisco: Jossey-Bass. New York: St. 94.3. taïi B. 188. Martin’s Press. Boon.M. 179. taïi I.J.A. trang. 150. Thay ñoåi Xaõ hoäi vaø Quaûn lyù Thích öùng. Moät Quyeån höôùng daãn cho caùc Nhaø quaûn lyù vaø Nghieân cöùu Washington. trang. (1983) "Lyù thuyeát Quy hoaïch Quy trình". B. pp. 127. Washington. Faludi. Inc. 6. 9. R. 422--442. Carley. (1982) Naêng löôïng. 57. 193.) Ñaùnh giaù Noã löïc Quy hoaïch Ñoâ thò Aldershot. 13. Scotland. Devuyst. vaø Christie. G. 16--35. 24.R. L. D. (1992) Quaûn lyù Phaùt trieån Beàn vöõng. E. Hudson. töø ngaøy 24 thaùng 7 ñeán ngaøy 7 thaùng 8. (1993) "Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng".C. trang. London: Earthscan Publications Ltd. A. trang. L. L. xxiii--xxiv. D. D. P. B. S. 18. Daneke. Devuyst (eds) Quaûn lyù Moâi tröôøng. (1989) Söû duïng thoâng thaïo caùc Chính saùch Quy hoaïch. Hens vaø D. (1990) Quy hoaïch Moâi tröôøng cho Phaùt trieån Vò trí. (1991) "Khung vaán ñeà: Moät Trieån voïng veà giaûi quyeát Vaán ñeà Moâi tröôøng" Quaûn lyù Moâi tröôøng 15. Nath.B. trang. (1989) "Ñaùnh giaù Moâi tröôøng vaø Quaûn lyù Moâi tröôøng". M. Berlin: Springer-Verlag. trang. Bæ: VUBPress. R. 22. 1989. N. Faludi. vaø Weschler. Taïp chí cuûa Hieäp hoäi Quy hoaïch Myõ 45: 387--398.V. Trong Kyû hieáu cuûa Hoäi thaûo Quoác teá laàn thöù 10 veà Quaûn lyù vaø Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Moâi tröôøng.. Devuyst (eds) Quaûn lyù Moâi tröôøng. Beer. (1988) Höôùng daãn Thöïc haønh veà Quaûn lyù Moâi tröôøng. Buckley. 20036: Vieän Luaät Moâi tröôøng. (1986) Giaùm saùt vaø Ñaùnh giaù caùc Chöông trình Phaùt trieån Ñoâ thò. L.. L. vaø Hens. Darke. 165. 19. 5. Benveniste.C. 15. 21. Bæ: VUBPress. New York: Van Nostrand Reinhold. Oxford: Pergamon Press. Brussels. (1988) Haønh chính Coâng coäng.C. 26. Nath. 17. (1994) Kinh teá Moâi tröôøng: Giôùi thieäu. 182. saép xuaát baûn. (1991) Ra Quyeát ñònh Moâi tröôøng: Moät Trieån voïng Ña Lónh vöïc 12. R. in B. I. M. 149. Kyû hieáu cuûa xemina veà Quaûn lyù Moâi tröôøng cho döôùi vuøng Taây phi. trang. (1979) "So saùnh caùc Lyù thuyeát Quy hoaïch Hieän haønh: Caùc Ñoái taùc vaø söï Maâu thuaãn". 151. trang. Masser (ed. Oxford: Pergamon Press. Bamberger. (1973) Lyù thuyeát Quy hoaïch. trang. trang. 8. 29. 20. Kinh teá vaø Moâi tröôøng : Tieán ñeán moät Trieån voïng Toaøn dieän. 14. 52. 270--272. New York: McGraw-Hill. 58--59. 27 . Söùc khoeû vaø Coâng ty. 188. Friedman. Brussels. F. USA: Ngaân haøng Theá giôùi. B. DC.F. vaø Carlisle. Hens vaø D. vaø Hewitt. 5: 603. E. 20. UK: Tröôøng ñaïi hoïc Aberdeen.

1995. 66. New York: Macmillan Publishing Co. New York: Praeger Publishers. OECD (1995c) Phoøng taøi lieäu Soá. Rosenbaum (1973) Caùc Ñöôøng loái cuûa Quan taâm Moâi tröôøng.K. Thaùng 11. cho Toång hôïp Moâi tröôøng vaø Phaùt trieån . 1995. 22. Boston: PWS-Kent Publishing Company. Jain.G. (1992) Quaûn lyù Chieán löôïc cho vieäc Ra Quyeát ñònh. 65. 1994. (1995) "Loàng gheùp Thay ñoåi Coâng ngheä vaøo Quy hoaïch: Caùc Tröôøng hôïp veà moät Trieån voïng Lieân ngaønh trong Khoa hoïc Quy hoaïch Kinh teá Xaõ hoäi". D. trang. 25. Caùc Chieán löôïc vaø Quy hoaïch Phaùt trieån Beàn vöõng Quoác gia . (1978) Phaân tích Taùc ñoäng Moâi tröôøng: caùc vaán ñeà noåi leân veà Quy hoaïch. (1977) Chieán löôïc vaø Chính saùch Quaûn lyù. Muøa thu. Haø lan: IOS Press. 3. trang. OECD Uyû ban Trôï giuùp Phaùt trieån. trang. 103. vaø Grisby W. 28. Stahl. 24. trang 17. (1994) Saùch Höôùng daãn veà Quaûn lyù Moâi tröôøng. vaø Miner. 36.A. S. UK: Longman Group UK Ltd.. Mintzberg (1994) Söï Taêng vaø Giaûm cuûa Quy hoaïch Chieán löôïc. 28 . Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. (1993) Ñaùnh giaù Taùc ñoäng vaø Quaûn lyù nguoàn Taøi nguyeân Beàn vöõng. D. 31. 164.B. 33. Quy hoaïch Moâi tröôøng. 73. Accra. Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. OECD (1995a) Phoøng taøi lieäu Soá. 631. Steiner. Quaûn lyù Moâi tröôøng 17. Tröôøng ñaïi hoïc of Illinois Press. Baùo caùo cuûa Uyû ban Löïa choïn veà Moâi tröôøng. trang. trang. 32. J. 1994. Haø lan. B. Slocombe.23. Ryding. (1993). 7. 280. trang. töø ngaøy 30 thaùng 3 ñeán ngaøy 1 thaùng 4. 38. Inc. 224--225. McAllister. Baùo caùo veà cuoäc hoïp ñaàu tieân cuûa maïng löôùi ñöïôïc toå chöùc taïi Maastricht.M.. 26. Lee. M. 5. 34. 27. 3: 289. Xaõ hoäi vaø Chính trò Cambridge: The MIT Press. 1994. trang 253--256. Urban. trang. töø 27--28 thaùng 4. 30. Kinh teá. Hemel Hempstead: Prentice Hall International Ltd. R.O.L. 1.. veà ñieàu tra trong nhaäp khaåu vaø thaûi caùc chaát thaûi nhöïa cuûa coâng ty TNHH Metalloplastica (Ghana) . Nhaø Quoác hoäi. Morell. 4. Paris. OECD uûy ban Trôï giuùp Phaùt trieån. Khoa hoïc vaø Coâng ngheä. 35. Yok Shui F. 95. vaø Hutchings. Maïng löôùi laøm vieäc Quoác teá cuûa caùc Nhaø Keá hoaïch Xanh. L. (1994) "Quaûn lyù Moâi tröôøng Ñoâ thò döïa treân Coäng ñoàng: Caùc NGO ñòa phöông nh laø chaát kích thích" Ñoái thoaïi Phaùt trieån Vuøng 15.Thoâng tin cuûa UNDP. 37. Khoa hoïc Heä Sinh thaùi vaø tieáp caän Heä Sinh thaùi. Paris ngaøy 26 thaùng 10. trang. Phieân hoïp Ñaëc bieät veà Quy hoaïch Quoác gia cho Phaùt trieån Beàn vöõng. Britain: Elsevier Science Ltd. Taïp chí Quoác teá cuûa vieäc ra Quyeát ñònh Lónh vöïc Coâng coäng. J. 5. 290. Löïa choïn u tieân cuûa Moâi tröôøng. G. 105. 29. Hoäi thaûo veà Quy hoaïch Quoác gia cho Phaùt trieån Beàn vöõng: Söï Ñieàu phoái vaø Hoaø hôïp caùc Nhaø taøi trôï. 289.. trang. Smith. OECD (1995b) Phoøng taøi lieäu Soá. 93. Phieân hoïp thöù 12. (1986) Ñaùnh giaù Quy hoaïch Moâi tröôøng: Ñaùnh giaù. 29. trang 4--7. 2.S.

Welford. (1986) Ñaùnh giaù Quy hoaïch Moâi tröôøng: Ñaùnh giaù caùc Laï choïn u tieân cuûa Moâi tröôøng. 3. (1978) Ñaùnh giaù Taùc ñoäng Sinh thaùi vaø Quy hoaïch Moâi tröôøng John Wiley & Sons.H.1995. W. R. 42.v.B. (1989) Quy hoaïch Thoâng minh. UNDP (1995) Caùc Chieán löôïc vaø Quy hoaïch Phaùt trieån Beàn vöõng Quoác gia. 31. 40.. 4.F. John Wiley vaø Sons Ltd. Thoâng tin cuûa UNDP. Baldwin. 114. 5. S. Addison Wesley. 29 . vaø Taylor. (1987) Moät Quan ñieåm Quyeát ñònh Taäp trung veà Quy hoaïch Moâi tröôøng. (1981) Phaùt trieån töø treân xuoáng hoaëc töø döôùi leân? Bieän chöùng Quy hoaïch Vuøng taïi caùc nöôùc Ñang Phaùt trieån. T. Boulder. 43. J. 2.R. p. Westman. Wheelen.O. (1985) Quaûn lyù vaø Quy hoaïch Moâi tröôøng. Westview. (1993) Quaûn lyù Moâi tröôøng vaø Chieán löôïc Thöông maïi. Co. 193. (1994) Saùch Höôùng daãn Quaûn lyù Moâi tröôøng. (1973) "Neáu Quy hoaïch laø moïi thöù.39. 127--53. Ryding. 283.. Kinh teá vaø Chính trò. Xaõ hoäi. töø 27-28 thaùng 4. A. London: Unwin Hyman. Faludi. Saùch ñoïc gôïi yù 1. W. (1995) Quaûn lyù Chieán löôïc vaø Chính saùch Thöông maïi. coù theå noù khoâng laø caùi gì". Wyatt. J. 45. vaø Gouldson. vaø Hunger. R. D. Cambridge: The MIT Press. Stohr. trang. 44. McAllister. 41. trang. Mintzberg (1994) Söï Taêng vaø Giaûm cuûa Quy hoaïch Chieán löôïc Hemel Hempstead: Prentice Hall International Ltd. A.M. Haø lan: IOS Press. OECD/DAC Tieäc laøm vieäc veà Moâi tröôøng vaø Trôï giuùp Phaùt trieån. D. Wildavsky. trang. Oxford: Pergamon Press. 3. London: Pitman Publishing. Khoa hoïc Chính saùch 4. A. trang. Inc.

döï thaûo chieán löôïc moâi tröôøng. caùc coâng trình nghieân cöùu lieân quan ñeán moâi tröôøng cuõng ñaõ ít nhieàu ñeà caäp vaø xem xeùt ñeán quy hoaïch moâi tröôøng. Quy hoaïch Moâi tröôøng laø coâng cuï höõu hieäu ñeå quaûn lyù moâi tröôøng coù hieäu quaû. theå cheá. luaät söû duïng ñaát ñai. chính saùch. Caùc caáp vaø möùc tieán haønh quy hoaïch moâi tröôøng ôû Vieät nam cuõng ñaõ ñöôïc tieán haønh nhö: Keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. vieäc xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng khi thöïc hieän keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø ñieàu caàn thieát..30 CHƯƠNG 2 MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ QUY HOAÏCH MOÂI TRÖÔØNG ÔÛ VIEÄT NAM Toùm taét Ñeå ñaït muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. xaõ hoäi. chieán löôïc baûo toàn quoác gia... chieán löôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020. kyõ thuaät nhö luaät BVMT. xaõ hoäi. Caùc ñeà aùn PTKT-XH. ôû Vieät Nam. kinh teá. keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc. Quy hoaïch moâi tröôøng khoâng phaûi laø quy hoaïch ñoäc laäp vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá hay quy hoaïch phaùt trieån ngaønh bôûi vì quy hoaïch moâi tröôøng lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khaùc nhau: töï nhieân. lónh vöïc naøy ñaõ ñöôïc ñeà caäp thoâng qua caùc vaên baûn phaùp lyù. luaät nöôùc. keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng. caùc baùo caùo ÑTM. Do vaäy. Quy hoaïch moâi tröôøng laø söï coá gaéng nhaèm laøm cho caân . Söï caàn thieát phaûi khoâi phuïc laïi moái quan heä toân troïng vaø phuï thuoäc laãn nhau giöõa con ngöôøi vaø thieân nhieân ñoøi hoûi phaûi coù caùc bieän phaùp maïnh meõ veà quaûn lyù moâi tröôøng. vieäc xem xeùt quy hoaïch moâi tröôøng khi thöïc hieän keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø ñieàu caàn thieát. Môû ñaàu Trong quaù trình coâng nghieäp hoaù. maëc duø ñaây laø vaán ñeà môùi song hieän ñang ñöôïc quan taâm ôû nhieàu quoác gia trong ñoù coù Vieät Nam. kinh teá. khoâng nhöõng chæ coù taøi nguyeân moâi tröôøng bò khai thaùc lieân tuïc maø ngay chính baûn thaân moâi tröôøng laïi trôû thaønh nôi chöùa ñöïng chaát thaûi. baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng.. Quy hoaïch moâi tröôøng khoâng phaûi laø quy hoaïch ñoäc laäp vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá hay quy hoaïch phaùt trieån ngaønh bôûi vì quy hoaïch moâi tröôøng lieân quan ñeán nhieàu lónh vöïc khaùc nhau: töï nhieân. theå cheá. gaây ra nhöõng taùc ñoäng xaáu nghieâm troïng nhieàu khi khoâng theå khaéc phuïc noåi. chính saùch. Ñeå ñaït muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng. Quy hoaïch moâi tröôøng laø söï coá gaéng nhaèm laøm cho caân baèng haøi hoaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån maø con ngöôøi vì lôïi ích cuûa mình ñaõ aùp ñaët quaù möùc leân moâi tröôøng xung quanh.

vaên hoaù xaõ hoäi vaø söùc khoeû coäng ñoàng.1. 1999 Cuïc Moâi tröôøng. noäi dung vaø phöông phaùp nghieân cöùu. Trong nöôùc.baèng haøi hoaø caùc hoaït ñoäng phaùt trieån maø con ngöôøi vì lôïi ích cuûa mình ñaõ aùp ñaët quaù möùc leân moâi tröôøng xung quanh. Maëc duø hình thaønh muoän song trong nhöõng naêm gaàn ñaây. Xaây döïng caùc bieän phaùp giaûm thieåu nhöõng taùc ñoäng xaáu. ÑTM coøn phaùt hieän caùc vaán ñeà chuû yeáu. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng giuùp cho vieäc ra quyeát ñònh cho hay khoâng cho döï aùn. naêm 1998. Nhieàu nöôùc trong khu vöïc Ñoâng Nam aù cuõng ñaõ tieán haønh Quy hoaïch Moâi törôøng cho caùc döï aùn phaùt trieån kinh teá vuøng nhö: Trung quoác. tieâu cöïc cuûa döï aùn. Cô sôû cuûa Quy hoaïch moâi tröôøng (QHMT) vôùi vieäc Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng (ÑTM) caùc ñeà aùn vaø caùc chính saùch phaùt trieån 1. hoaït ñoäng veà Quy hoaïch Moâi tröôøng ñaõ coù nhöõng böôùc phaùt trieån môùi. 1. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi törôøng laø ñaùnh giaù nhöõng taùc ñoäng tích cöïc. 31 . beân caïnh moät soá hoaït ñoäng mang tính quy hoaïch moâi tröôøng ñaõ ñöôïc thöïc hieän loàng gheùp trong nhieàu nghieân cöùu. coøn coù raát nhieàu vaán ñeà. noù laø muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng vaø laø cô sôû cuûa thi coâng coâng trình. cung caáp nhöõng caên cöù cho coâng taùc quy hoaïch vaø quaûn lyù moâi tröôøng. hoaøn thieän laøm cô sôû cho vieäc ña Quy hoaïch Moâi tröôøng vaøo coâng taùc quaûn lyù moâi tröôøng ôû Vieät nam. boä Khoa hoïc vaø Coâng ngheä Moâi tröôøng ñaõ böôùc ñaàu tieán haønh xaây döïng phöông phaùp luaän. Quy hoaïch Moâi tröôøng laø lónh vöïc raát môùi khoâng nhöõng ôû trong nöôùc maø ngay caû ôû nöôùc ngoaøi vaø do ñoù. Tuy nhieân. chöông trình phaùt trieån kinh teá . quan nieäm vaø yù kieán khaùc nhau veà phöông phaùp luaän. Tuy nhieân. cho ñeán nay ñaõ coù moät soá coâng trình nghieân cöùu veà Quy hoaïch Moâi tröôøng.xaõ hoäi ñeán taøi nguyeân vaø moâi tröôøng. söï sai khaùc veà chaát löôïng moâi tröôøng cuûa caùc vuøng khaùc nhau. Trong thôøi gian qua.. xaùc ñònh caùc loaïi möùc ñoä nghieâm troïng cuûa caùc loaïi moâi tröôøng. chöông trình thöïc thi. cuõng coù yù kieán cho raèng Quy hoaïch Moâi tröôøng coù theå ñöôïc thöïc hieän moät caùch rieâng bieät vaø caàn ñöôïc xaây döïng törôùc nhaèm ñònh höôùng cho caùc hoaït ñoäng phaùt trieån. Muïc ñích cuûa ÑTM: Phaân tích vaø ñaùnh giaù hieän traïng moâi tröôøng khu vöïc. nghieân cöùu môùi chæ ñeà caäp tôùi nhöõng khía caïnh khaùc nhau veà Quy hoaïch Moâi tröôøng vaø thaáy söï caàn thieát phaûi nhaát theå hoaù Quy hoaïch Moâi tröôøng vôùi Quy hoaïch Phaùt trieån Kinh teá. keát quaû nghieân cöùu naøy chæ laø böôùc ñaàu caàn ñöôïc tieáp tuïc nghieân cöùu. moät soá taøi lieäu. phöông phaùp nghieân cöùu vaø döï thaûo höôùng daãn Quy hoaïch Moâi tröôøng vuøng . döï baùo vaø ñaùnh giaù aûnh höôûng cuûa söï phaùt trieån vuøng hoaëc caùc coâng trình ñoái vôùi moâi tröôøng. tìm ra caùc nguoàn gaây oâ nhieãm moâi tröôøng chuû yeáu.

trong ñoù moái quan taâm veà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc gaén keát vaøo tieán trình quy hoaïch ngay töø ñaàu. hình thaønh daïng ÑTM ôû möùc cao hôn: ÑTM xaây döïng chính saùch quy hoaïch vaø chöông trình phaùt trieån daøi haïn (ÑTM chieán löôïc). Baûn thaân ÑTM laø moät caáp cuûa quy hoaïch moâi tröôøng . Muïc tieâu cuûa quy hoaïch moâi tröôøng phaûi phuø hôïp vôùi muïc tieâu chung cuûa quoác gia. quy ñònh veà baûo veä moâi törôøng. Beân caïnh quy hoaïch moâi tröôøng caáp döï aùn coøn caùc daïng quy hoaïch moâi tröôøng ôû caáp cao hôn. quy hoaïch phaùt trieån vuøng (ñaùnh giaù vuøng). Nhöõng hình thöùc phoå bieán nhaát veà ñaùnh giaù chieán löôïc laø nhöõng hình thöùc ñaõ coù caân nhaéc veà moâi tröôøng trong vieäc : Hình thaønh caùc chính saùch ôû caáp cao veà kinh teá vaø xaõ hoäi (ñaùnh giaù chính saùch). Ñaây laø moät caùch tieáp caän veà quy hoaïch phaùt trieån kinh teá vuøng ñaõ ñöôïc caûi bieân.2. thieát laäp caùc chieán löôïc ngaønh (ñaùnh giaù ngaønh).Caáp döï aùn (Hình 1). cuûa ñòa phöông veà phaùt trieån beàn vöõng. Quaù trình 2 giai ñoaïn ñöôïc xaây döïng: Xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån moâi tröôøng vuøng vaø tieáp theo laø soaïn thaûo moät keá hoaïch toång hôïp phaùt trieån kinh teá moâi tuöôøng vuøng. Theo Ngaân haøng chaâu aù. Quy hoaïch moâi tröôøng Muïc ñích cuûa QHMT: Ñieàu hoaø moái quan heä giöõa phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi vaø moâi tröôøng taøi nguyeân. Tö töôûng chæ ñaïo: Vöôn tôùi söï phaùt trieån haøi hoaø giöõa kinh teá xaõ hoäi vaø taøi nguyeân moâi tröôøng. ÑTM ôû möùc döï aùn ñaõ ña laïi nhöõng hieäu quaû nhaát ñònh ngaên chaën ñöôïc söï suy thoaùi moâi tröôøng. Quy hoaïch moâi tröôøng laø moät coâng cuï quan troïng vaø coù quan heä khaêng khít vôùi caùc coâng cuï khaùc trong heä thoáng quaûn lyù Nhaø nöôùc veà baûo veä moâi tröôøng. Phaùt trieån kinh teá ñoàng thôøi phaûi caûi thieän moâi tröôøng vaø trong caûi thieän moâi tröôøng phaûi thuùc ñaåy kinh teá phaùt trieån.1. Phöông phaùp vaø caùc hoaït ñoäng trieån khai quy hoaïch moâi tröôøng phaûi döïa vaøo luaät phaùp. baûo veä söùc khoeû cuûa nhaân daân. tuy nhieân hieäu quaû baûo veä tính beàn vöõng cuûa moâi tröôøng cha cao. Loaïi ñieàu hoaø naøy coù 2 maët: Ñaûm baûo cho vieäc phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi khoâng vöôït quaù khaû naêng chòu ñöïng cuûa moâi tröôøng taøi nguyeân. thuùc ñaåy söï phaùt trieån beàn vöõng cuûa söùc saûn xuaát xaõ hoäi vaø söû duïng laâu beàn taøi nguyeân moâi tröôøng. Keá hoaïch toång hôïp bao goàm 3 keá hoaïch caân baèng nhau: • • • 32 Keá hoaïch phaùt trieån kinh teá Keá hoaïch quaûn lyù taøi nguyeân thieân nhieân Keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng Kinh nghieäm theá giôùi cho thaáy vieäc öùng duïng caùc nguyeân taéc ÑTM vaøo quy hoaïch vuøng coù nhieàu öu ñieåm: Naâng cao hieäu quaû vaø hieäu suaát cuûa quaù trình . Beân caïnh loaïi ÑTM phoå caäp thöïc hieän ñoái vôùi caùc döï aùn. laøm cho söï phaùt trieån cuûa taøi nguyeân moâi tröôøng coù theå thích öùng vôùi söï phaùt trieån cuûa kinh teá xaõ hoäi. ÑTM vuøng ñöôïc hieåu ñoàng nghiaõ vôùi Quy hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi moâi tröôøng vuøng.

1. ôû Vieät Nam. Coâng cuï veà chính saùch.. Chính saùch cuï theå hoaù chieán löôïc ôû moät möùc ñoä nhaát ñònh. taøi nguyeân thieân nhieân vaø chaát löôïng moâi tröôøng. ÑTMPTV seõ thuùc ñaåy söï hôïp taùc giöõa caùc cô quan then choát phuï traùch veà quy hoaïch phaùt trieån kinh teá vôùi nhöõng cô quan chòu traùch nhieäm veà baûo veä moâi tröôøng. chính saùch giao ñaát giao röøng (1994). caûi tieán vieäc baûo veä vaø quaûn lyù daøi haïn veà moâi tröôøng. Cho ñeán nay. chieán löôïc xem xeùt moái quan heä giöõa caùc muïc tieâu do chính saùch xaùc ñònh vaø nguoàn löïc coù theå coù ñeå thöïc hieän caùc muïc tieâu naøy. Chính saùch xaùc ñònh muïc tieâu baûo veä moâi tröôøng. ôû Vieät Nam nghieân cöùu veà chính saùch lieân quan ñeán nhöõng khía caïnh theå cheá cuûa coâng taùc laäp keá hoaïch phaùt trieån vaø ñaëc bieät laø vieäc gaén keát . Ñoái vôùi luaät phaùp ôû Vieät Nam. trong moät khoaûng thôøi gian daøi. do ñoù seõ phoái hôïp toát hôn giöõa caùc chính saùch coù lieân quan. Khi so saùnh caùc kòch baûn phaùt trieån theo quy hoaïch vaø keá hoaïch. Sau ñaây laø moät soá loaïi coâng cuï chính: 2. Moät soá loaïi coâng cuï chính quaûn lyù ñaùnh giaù moâi tröôøng cuûa caùc chöông trình vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá Nhaø nöôùc thöïc hieän nhieäm vuï baûo veä moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng baèng caùc coâng cuï quaûn lyù moâi tröôøng. chính saùch caûi caùch doanh nghieäp nhaø nöôùc (1990) . ÑTMPTV seõ thuùc ñaåy vieäc xem xeùt vaø phaân tích toaøn dieän hôn caùc löïa choïn ñaàu tö thay vì vieäc chæ tieán haønh chuùng. chieán löôïc Chính saùch moâi tröôøng phaùt trieån beàn vöõng laø coâng cuï ñeå chæ ñaïo toaøn boä hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng. phaùt trieån beàn vöõng vaø caùc ñònh höôùng lôùn ñeå thöïc hieän muïc tieâu. Nhö vaäy. chöông II ñaõ coù quy ñònh veà ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi caùc quy hoaïch. quy hoaïch ñoâ thò. keá hoaïch phaùt trieån ngaønh. caùc chính saùch phaùt trieån kinh teá vaø taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa chuùng ñaõ ñöôïc ñeà caäp tôùi trong nhieàu lónh vöïc. chính saùch thöông maïi trong laâm nghieäp (1989-1993). qua ñoù giuùp chính quyeàn ñòa phöông trong vieäc quy hoaïch daøi haïn moät vuøng. ví duï: • 33 • Lónh vöïc naêng löôïng: Chính saùch ñaàu tö (1994). phaùt trieån beàn vöõng treân moät phaïm vi laõnh thoå lôùn. chính saùch giaù trong ngaønh naêng löôïng (1996).. Lónh vöïc laâm nghieäp: Chính saùch quaûn lyù vaø baûo veä röøng (1990).quaûn lyù moâi tröôøng vaø ngöôïc laïi. 2. theo nghò ñònh 175/CP. chính saùch coâng ngheä trong ngaønh naêng löôïng (1991). veà thöïc chaát ñaõ coù yeâu caàu veà ÑTMPTV. Chính saùch phaûi hôïp lyù döïa treân cô sôû vöõng chaéc veà khoa hoïc vaø thöïc tieãn.

Nhöõng nghieân cöùu tröôùc ñaây chuû yeáu taäp trung vaøo khía caïnh quaûn lyù trong boái caûnh moät neàn kinh teá taäp trung vaø haàu nhö chöa hình thaønh vieäc quan taâm ñeán moâi tröôøng trong caùc quyeát ñònh ñaàu tö. quy ñònh. moái quan heä giöõa caùc hoaït ñoäng vaø thôøi gian bieåu cuûa caùc hoaït ñoäng ñoù. thôøi gian daøi quan heä ñeán moïi ngaønh. baûo veä chaát löôïng moâi tröôøng.3. Coâng cuï veà luaät phaùp. Caùc noäi dung chính cuûa keá hoaïch baûo veä moâi tröôøng: • Xaùc ñònh vaán ñeà vaø xeáp haïng öu tieân.2. Trong coâng cuï keá hoaïch hoaù thôøng bao goàm caùc quy ñònh xem xeùt ñeán caùc vaán ñeà taøi nguyeân moâi tröôøng moät caùch khaùi quaùt. Quy ñònh . daøi haïn.Caùc quy ñònh veà cheá ñoä.Vaên baûn phaùp cheá döôùi luaät nhaèm cuï theå hoaù caùc noäi dung trong luaät Cheá ñònh . Keá hoaïch phaûi ñaûm baûo söï ñoàng boä. 2. cheá ñònh. moïi ngöôøi trong xaõ hoäi. . tieâu chuaån Trong heä thoáng luaät baûo veä moâi tröôøng cuûa moät quoác gia thöôøng bao goàm: • • • 34 Luaät chung veà baûo veä moâi tröôøng vaø caùc luaät veà söû duïng töøng daïng taøi nguyeân thieân nhieân. Trong keá hoaïch moâi tröôøng. toå chöùc. caân ñoái giöõa muïc tieâu vaø nguoàn löïc. caùc muïc tieâu phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ñöôïc xem xeùt moät caùch toång hôïp cuøng vôùi caùc muïc tieâu cuï theå veà moâi tröôøng nhaèm ñaûm baûo khaû naêng thöïc teá cho vieäc phaùt trieån beàn vöõng. Coâng cuï keá hoaïch hoaù Maëc duø 2 thuaät ngöõ keá hoaïch vaø quy hoaïch ñeàu dòch chung töø tieáng Anh laø planning (plan) song trong tieáng vieät coù söï khaùc bieät khi söû duïng 2 thuaät ngöõ naøy (hình 1). vì vaäy chæ coù theå thöïc hieän toát khi ñöôïc keá hoaïch hoaù. 2.caùc xem xeùt veà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch laäp chính saùch vaø keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi laø raát môùi. Hình 1: Söï khaùc bieät giöõa 2 thuaät ngöõ quy hoaïch vaø keá hoaïch Baûo veä moâi tröôøng ñöôïc thöïc hieän treân quy moâ laõnh thoå lôùn. quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng phaùt trieån beàn vöõng.

Trong phaïm vi caùc tænh. böu chính vieãn thoâng. thaønh phoá vaø caû nöôùc coâng taùc keá hoaïch hoaù moâi tröôøng ñaõ ñöôïc chuù yù. Tuy vaäy. du lòch. quy hoaïch phaùt trieån caùc tænh. Ngoaøi ra caùc quy hoaïch phaùt trieån daøi haïn cho caùc ngaønh nh naêng löôïng. toå chöùc thöïc hieân. trong ñoù ñeà caäp caùc khía caïnh kinh teá. huyeän vaø xaõ) Phaân theo thôøi gian: • • • Keá hoaïch daøi haïn (10-15 naêm): Vieät Nam ñaõ xaây döïng chieán löôïc 10 naêm veà oån ñònh kinh teá xaõ hoäi. Theå cheá hoaù vieäc thi haønh chieán löôïc vaø keá hoaïch hoaù haønh ñoäng.3. nhaát laø trong caùc quy hoaïch döôùi daïng caùc chuyeân ñeà rieâng.• • • Xaây döïng chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng khu vöïc. Keá hoaïch trung haïn (5 naêm) laø loaïi keá hoaïch ñònh höôùng laøm tieàn ñeà cho vieäc xaây döïng vaø thoâng qua caùc keá hoaïch haøng naêm.1. trong ñoù: Caáp trung öông: • • Keá hoaïch phaùt trieån toång theå kinh teá xaõ hoäi cuûa quoác gia. Trong lónh vöïc moâi tröôøng. xaõ hoäi vaø moâi triôøng cuûa phaùt trieån. keá hoaïch . Keá hoaïch phaùt trieån caùc ngaønh kinh teá xaõ hoäi Caáp ñòa phöông: • • Keá hoaïch phaùt trieån caùc vuøng laõnh thoå Keá hoaïch phaùt trieån ñòa phöông (Tænh. giao thoâng vaän taûi. 35 Coâng cuï keá hoaïch hoaù ñöôïc gaén chaët vôùi heä thoáng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi. 2. Heä thoáng keá hoaïch naøy ñöôïc phaân theo caùc caáp quaûn lyù haønh chính nhaø nöôùc trung ông vaø ñòa phöông. thaønh phoá vaø quy hoaïch caùc vuøng kinh teá. Keá hoaïch ngaén haïn (1 naêm): Keá hoaïch haøng naêm ñöôïc xaây döïng aên khôùp vôùi muïc tieâu vaø nhieäm vuï cuûa keá hoaïch 5 naêm vaø ñöôïc giao vaøo cuoái naêm tröôùc. Nhöõng xu höôùng ñoåi môùi trong keá hoaïch hoaù phaùt trieån quoác gia ôû Vieät Nam • • Chuyeån töø keá hoaïch hoaù phaân boå caùc nguoàn löïc phaùt trieån trong 2 thaønh phaàn kinh teá cô baûn (quoác doanh vaø taäp theå) sang cô cheá keá hoaïch hoaù khai thaùc caùc nguoàn löïc phaùt trieån vaø ñònh höôùng söû duïng chuùng cho moïi thaønh phaàn kinh teá moät caùch hôïp lyù. Xaây döïng keá hoaïch haønh ñoäng. coâng taùc keá hoaïch hoaù ngaøy caøng ñöôïc chuù yù hôn ñeán ÑTM nhaát laø trong phaïm vi döï aùn.

lieân ngaønh vaø lieân vuøng. Nh vaäy. nhöõng tính toaùn chi phí lôïi ích ñoøi hoûi coù söï nhìn nhaän treân taàm daøi haïn vaø tính xaõ hoäi. töøng vuøng laõnh thoå sang cô cheá keá hoaïch hoaù caùc khaû naêng phaùt trieån lieân ngaønh. Chuyeån töø cô cheá keá hoaïch hoaù mang tính kheùp kín trong töøng ngaønh. lieân vuøng caû beân trong vaø beân ngoaøi theo höôùng hieäu quaû hoaù caùc hoaït ñoäng kinh teá xaõ hoäi.4. Ñoái vôùi caùc vaán ñeà moâi tröôøng.ví duï: Quy hoaïch xaây döïng caùc vôøn quoác gia. Ñeå coù neàn taûng toát tieán haønh quy hoaïch moâi tröôøng. ban haønh phöông phaùp luaän. vaán ñeà ñöôïc u tieân haøng ñaàu laø baûo veä caûnh quan thieân nhieân vaø heä sinh thaùi. ñoái vôùi quy hoaïch moâi tröôøng coøn coù moät soá loaïi quy hoaïch mang tính ñaëc trng khaùc nhö: 2.• • • moâi tröôøng chöa ñöôïc ñöa vaøo nhö moät boä phaän caáu thaønh trong caùc keá hoaïch nhaát laø keá hoaïch ngaén haïn. Taïi taát caû caùc vôøn quoác gia. Chuyeån töø keá hoaïch hoaù taäp trung theo phöông thöùc "giao-nhaän" vôùi heä thoáng nhieàu chæ tieâu phaùp leänh nhaø nöôùc sang cô cheá keá hoaïch hoaù giaùn tieáp mang tính ñònh höôùng vôùi heä thoáng cô cheá chính saùch khuyeán khích. chuù yù ñeán caùc taùc ñoäng nhieàu chieàu. Trong thöïc teá. ñaõ ñaùnh giaù moät caùch toång hôïp caùc taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa vieäc khai thaùc röøng ñeán moâi tröôøng ñaát nöôùc. Chuyeån töø phöông thöùc caân ñoái keá hoaïch theo nguoàn vieän trôï beân ngoaøi sang heä thoáng caân ñoái toång theå caùc nguoàn löïc trong ñoù nguoàn löïc beân trong coù yù nghóa quan troïng. maëc duø khi cha coù phöông phaùp luaän veà Quy hoaïch moâi tröôøng. phaùp luaät vaø moät soá chæ tieâu vó moâ vaø mang tính phaùp leänh nhö lôïi nhuaän noäp ngaân saùch nhaø nöôùc vaø thueá. Ñieàu naøy cho pheùp caùc nhaø keá hoaïch ñònh keá hoaïch ñi vaøo caùc vaán ñeà mang tính chaát ñònh tính hôn laø ñònh löôïng. hieäu quaû tröôùc maét vaø laâu daøi. Caùc nhaø khoa hoïc cuûa nhieàu ngaønh ñaõ phoái hôïp nghieân cöùu treân nhieàu lónh vöïc. . Quy hoaïch caùc röøng ñaàu nguoàn. treân toaøn lu vöïc soâng vaø töø ñoù xaùc ñònh caùc dieän tích röøng ñaàu nguoàn caàn phaûi baûo veä. 36 Beân caïnh caùc loaïi coâng cuï chính neâu treân. Naêm 1998. song moät phaàn noäi dung coâng vieäc quy hoaïch moâi tröôøng coù theå noùi ñaõ ñöôïc thöïc hieän taïi Vieät Nam vaøo thaäp nieân 60 cuûa theá kyû. Cuïc Moâi tröôøng ñaõ coù keá hoaïch xaây döïng caùc vaên baûn veà quy hoaïch moâi tröôøng trong ñoù coù phöông phaùp luaän veà quy hoaïch moâi tröôøng. Coâng cuï veà phöông phaùp luaän Phöông phaùp luaän laø cô sôû lyù luaän cho caùc phöông phaùp thöïc hieän cuï theå. moät trong nhöõng coâng vieäc ban ñaàu caàn thöïc hieän laø soaïn thaûo. baûn chaát quy hoaïch röøng ñaàu nguoàn ñaõ coù moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi tröôøng. Quan ñieåm hieäu quaû cuõng ñoøi hoûi phaûi tính toaùn hieäu quaû tröïc tieáp vaø giaùn tieáp. söû duïng coù hieäu quaû cao nhaát caùc nguoàn löïc trong vaø ngoaøi nöôùc.

heä thoáng thu thaäp. Caùc khoaûn thu trong quaù trình thöïc hieän baûo veä moâi tröôøng nh thueá taøi nguyeân.7.5. Coâng cuï thoâng tin. xöû lyù. Haïch toaùn moâi tröôøng ña ra caàn ñöôïc xem xeùt trong quaù trình quyeát ñònh caùc muïc tieâu vaø chông trình phaùt trieån cuûa quoác gia. caùc nguoàn ñoùng goùp cuûa ñòa phöông. döõ lieäu Coâng cuï naøy bao goàm heä thoáng quan traéc. ño ñaïc caùc yeáu toá taøi nguyeân moâi tröôøng. Caùc coâng cuï naøy quyeát ñònh söï ñuùng ñaén vaø ñoä chính xaùc veà nhaän ñònh tình hình hieän traïng vaø döï baùo dieãn bieán taøi nguyeân moâi tröôøng vaø cuûa caùc coâng cuï khaùc. moät ñòa phöông. 2. Vì tính chaát vieäc baûo veä moâi tröôøng laø moät loaïi hình hoaït ñoäng cuûa chính phuû neân ñaàu t baûo veä moâi tröôøng ñöôïc xeáp trong keá hoaïch phaùt trieån kinh teá . hoaëc caùc toå chöùc phi chính phuû). Coâng cuï haïch toaùn moâi tröôøng Haïch toaùn moâi tröôøng laø söï phaân tích. quoác gia. Cho ñeán nay.. Coâng cuï kinh teá Laø coâng cuï coù tính ñaûm baûo cho vieäc thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng. caùc khoaûn vay ngaân haøng. Nhöõng khoù khaên seõ xaûy ra khi gaén quy hoaïch moâi tröôøng vaøo quy hoaïch phaùt trieån.xaõ hoäi gaây neân. ngöôøi daân bò aûnh hôûng oâ nhieãm moâi tröôøng neân toàn taïi tình traïng ngöôøi coâng nhaân laøm vieäc trong caùc nhaø maùy ñöôïc hôûng lôïi ích töø vieäc baùn saûn phaåm vaø boài dôõng nguy haïi trong khi ñoù coäng ñoàng soáng xung quanh nhaø maùy phaûi gaùnh chòu oâ nhieãm moâi tröôøng. chính phuû. töø caùc quyõ daønh rieâng cho baûo veä moâi tröôøng coù tính chaát coå phaàn hoùa. cuûa caùc döï aùn phaùt trieån. 2. Nguoàn taøi chính cho coâng taùc naøy thôøng töø : Ngaân saùch quoác gia.6.. lu tröõ vaø cung caáp t lieäu veà taøi nguyeân moâi tröôøng. tieàn phaït caùc vi phaïm caùc luaät. nguoàn taøi trôï quoác teá (töø caùc toå chöùc. Ví duï: Khi laäp quy hoaïch moâi tröôøng. ôû Vieät Nam vì cha coù thueá moâi tröôøng vaø caùc chính saùch trôï giuùp. ngay töø khaâu ñaàu tieân (chuaån bò.xaõ hoäi cuûa quoác gia vaø ñöôïc thöïc hieän bôûi caùc caáp chính quyeàn. laäp ñeà công) phaûi tính ñeán ñaàu vaøo cuûa caùc nguoàn taøi chính (quyõ). tính toaùn nhaèm xaùc ñònh ñònh löôïng vôùi ñoä chính xaùc nhaát ñònh veà söï gia taêng hoaëc söï suy thoaùi döï tröõ taøi nguyeân thieân nhieân cuûa moät quoác gia. nhöõng khoù khaên thôøng gaëp phaûi laø quyeàn lôïi ñöôïc hôûng veà moâi tröôøng cuûa caùc coäng ñoàng khaùc nhau cuûa nhöõng ngöôøi gaây oâ nhieãm vaø ngöôøi phaûi gaùnh chòu oâ nhieãm. quy ñònh veà moâi tröôøng. .37 2. Söï thay ñoåi veà löôïng vaø chaát cuûa taøi nguyeân thieân nhieân do caùc hoaït ñoäng phaùt trieån kinh teá .

Trong chông II cuûa nghò ñònh coù quy ñònh veà ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi caùc quy hoaïch. tông quan giöõa ñoâ thò vaø noâng thoân Ñaàu t vaø xaây döïng cô sôû vaät chaát kyõ thuaät ." 2. 3. xuaát khaåu. khu daân c. caùc quy hoaïch ñoâ thò. keá hoaïch phaùt trieån ngaønh. caùc lôïi theá. caù nhaân trong vaø ngoaøi nöôùc ñaàu t döôùi nhieàu hình thöùc. chông I cuûa Luaät coù quy ñònh "Nhaø nöôùc thoáng nhaát quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng trong phaïm vi caû nöôùc.. quy hoaïch & keá hoaïch phaùt trieån ngaønh. Nhaø nöôùc coù chính saùch ñaàu t. thaønh phaàn kinh teá.3. ví duï nh: 1. Luaät Baûo veä Moâi tröôøng ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø Xaõ hoäi Chuû nghóa Vieät Nam thoâng qua ngaøy 27 thaùng 11 naêm 1993 vaø ñöôïc Chuû tòch nöôùc kyù saéc leänh ban haønh ngaøy 10 thaùng 1 naêm 1994. tænh. xaây döïng tieàm löïc cho hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng ôû Trung ông vaø ñòa phöông.. Ñieàu 9 khoaûn 1 quy ñònh veà vieäc ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi. huy ñoäng ngaân saùch.. thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông.) Thò tröôøng (trong nöôùc vaø quoác teá) Phaân tích vaø ñaùnh giaù hieän traïng kinh teá xaõ hoäi Ñieåm xuaát phaùt: Nhòp ñoä taêng trôûng GDP.. Nghò ñònh 175/CP cuûa Chính phuû ra ngaøy 18 thaùng 10 naêm 1994 veà höôùng daãn thi haønh luaät baûo veä moâi tröôøng. aùp duïng tieán boä khoa hoïc coâng ngheä vaø baûo veä moâi tröôøng". UBKHNN nay laø boä KH&ÑT ñaõ cho ra vaên baûn quy ñònh taïm thôøi cho quy hoaïch toång theå caáp tænh vôùi nhöõng noäi dung nh sau: • • • • • • • • • Phaân tích vaø ñaùnh giaù caùc nguoàn löïc. Moät soá vaên baûn phaùp lyù vaø kyõ thuaät cuûa Vieät Nam lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng 3.... Naêm 1993. vieäc laøm vaø möùc soáng Chuyeån dòch cô caáu kinh teá (Ngaønh kinh teá.... lao ñoäng.1. khuyeán khích vaø baûo veä quyeàn lôïi hôïp phaùp cuûa toå chöùc."Caùc quy hoaïch toång theå phaùt trieån vuøng. haïn cheá vaø thaùch thöùc. nh vaäy veà thöïc chaát ñaõ coù yeâu caàu veà ÑTM khu vöïc (vuøng). Caùc vaên baûn phaùp lyù 38 Vì quy hoaïch moâi tröôøng ñuïng chaïm ñeán caùc phöông aùn phaùt trieån vaø taøi nguyeân moâi tröôøng cuûa khu vöïc neân noù lieân quan ñeán haàu heát caùc luaät hieän haønh. Vò trí ñòa lyù kinh teá Caùc ñaëc ñieåm töï nhieân vaø taøi nguyeân thieân nhieân Caùc nguoàn nhaân löïc (daân soá. quy hoaïch ñoâ thò. • • Trong ñieàu 3. laäp quy hoaïch baûo veä moâi tröôøng.

vaän taûi. Ñieàu 8 quy ñònh: Ñaát ñai ñöôïc phaân thaønh caùc loaïi sau ñaây theo muïc ñích söû duïng: Ñaát noâng nghieäp.• • • • • • • • • • • • • • • • • Hieän traïng phaân boá ngaønh Hieän traïng phaùt trieån laõnh thoå Luaän chöùng phöông höùông phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi Xaùc ñònh muïc tieâu toång quaùt Muïc tieâu ñònh löôïng cho caùc thôøi kyø keá hoaïch cuûa quy hoaïch Chuyeån ñoåi caùc cô caáu kinh teá Caùc phöông aùn phaùt trieån ngaønh coâng noâng ng nghieäp. ñaát laâm nghieäp. caùc vuøng chuyeân moân hoaù) Xaây döïng. (Ñieàu 9). 39 4. ñaát khu daân c.. 5. nhaø nöôùc quyeát ñònh veà vaán ñeà söû duïng ñaát. ñieàu 11 cuûa luaät ñaát coøn coù quy ñònh roõ veà vieäc laäp quy hoaïch vaø keá hoaïch nh sau: Hoäi ñoàng boä trôûng laäp quy hoaïch. Luaät ñaát (quoác hoäi thoâng qua 29/12/1987 vaø söûa ñoåi 1993). hieän traïng söû duïng ñaát. Caùc ngaønh laäp quy hoaïch.. 6. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai trong ñòa phöông mình. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai cuûa ngaønh mình. thoå nhôõng. ñaát chuyeân . . Phaân boá theo laõnh thoå (Ñoâ thò. hieän traïng kinh teá xaõ hoäi. bu ñieän... caùc caáp quaûn lyù nhaø nöôùc coù traùch nhieäm toå chöùc vaø quaûn lyù vieäc söû duïng ñaát trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa mình coøn coù caùc ñieàu khoaûn lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng nh: • • • • • • Vieäc quaûn lyù nhaø nöôùc ñoái vôùi ñaát ñai bao goàm: Quy hoaïch vaø keá hoaïch hoaù vieäc söû duïng ñaát ñai. Luaät taøi nguyeân nöôùc ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø Xaõ hoäi Chuû nghóa Vieät Nam khoaù X kyø hoïp thöù 3 thoâng qua ngaøy 20 thaùng 5 naêm 1998. keá hoaïch söû duïng ñaát ñai trong caû nöôùc Uyû ban nhaân daân caùc caáp laäp quy hoaïch. ngoaøi caùc quy ñònh cô baûn nh ñaát ñai laø sôû höõu cuûa toaøn daân. phaùt trieån caùc döï aùn vaø coâng trình u tieân ñaàu t Caùc giaûi phaùp Taïo voán Nguoàn nhaân löïc Cô cheá chính saùch Kieán nghò vôùi treân (trung ông) Moãi baùo caùo quy hoaïch phaûi coù moät heä thoáng bieåu maãu vaø baûn ñoà Bieåu ñoà toång hôïp vaø chuyeân ngaønh Caùc baûn ñoà: Khí haäu. Luaät Khoaùng saûn ñöôïc Quoác hoäi nöôùc Coäng hoaø xaõ hoäi chuû nghóa Vieät Nam khoaù IX thoâng qua ngaøy 20 thaùng 3 naêm 1996 vaø Chuû tòch nöôùc kyù saéc leänh coâng boá ban haønh soá 472-CTN ngaøy 3 thaùng 4 naêm 1996. noâng thoân. baûn ñoà quy hoaïch toång theå. Khoaûn 1.

kyõ thuaät. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng. ñaát coâng nghieäp. 3. Luaät baûo veä röøng (quoác hoäi thoâng qua 18/1/1991) coù caùc noäi dung sau lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng: Röøng vaø moïi loaïi ñaát coù phuû röøng. 9.xaõ hoäi cuûa vuøng. 10. ngaøy 10 thaùng 9 naêm 1993 cuûa Boä Khoa hoïc. soá 1486/MTg. ñaát khu baûo veä) 40 7. Hình 2 theå hieän sô ñoà theå hieän moái quan heä giöõa caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng vaø nhieäm vuï chuû yeáu cuûa caùc caáp. ñòa lyù.kyõ thuaät cuûa caùc phöông aùn phaùt trieån trong vuøng Caùc baùo caùo ÑTM cuûa caùc döï aùn phaùt trieån trong vuøng Caùc taøi lieäu moâi tröôøng neàn cuûa vuøng (ñòa hình. ñaát khu thông maïi. Thoâng t höôùng daãn laäp vaø thaåm ñònh baùo caùo ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaàu t. Caáp quy hoaïch moâi tröôøng Caùc caáp quy hoaïch ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån cho thaáy caùc caùch tieáp caän khaùc nhau ñeå ña caùc nhu caàu moâi tröôøng vaøo quy hoaïch. Trong ñieàu 9 cuûa luaät coù quy ñònh caùc UBND caùc caáp quaûn lyù röøng vaø ñaát troàng röøng theo keá hoaïch vaø quy hoaïch cuûa nhaø nöôùc. Caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng Taïi moãi quoác gia. soá 490/TT-BKHCNMT ra ngaøy 29 thaùng 4 naêm 1998. 8.. ñòa phöông coù theå vaän duïng ñieàu kieän thöïc tieãn vaø cuï theå cuûa mình ñeå phaân caáp vaø loaïi quy hoaïch moâi tröôøng sao cho phuø hôïp vaø ñaûm baûo söï haøi hoaø giöõa moâi tröôøng vaø phaùt trieån. ñaát hoang hoaù.duøng. 4. ñaát ñeå troàng röøng laø taøi saûn quoác gia. ñaát khu daân c. .) vaø caùc taøi lieäu lieân quan caàn thieát khaùc. töï nhieân. bao goàm caû chieán löôïc phaùt trieån ngaén haïn vaø daøi haïn Quy hoaïch söû duïng ñaát Keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vuøng Caùc luaän chöùng kinh teá .2. ñaát cha söû duïng (cuõng coù theå phaân thaønh ñaát noâng nghieäp. Höôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng ñoái vôùi döï aùn phaùt trieån kinh teá . Caùc vaên baûn kyõ thuaät Ñeå thöïc hieän toát vieäc quy hoaïch moâi tröôøng cuûa baát kyø vuøng naøo cuõng caàn nhöõng taøi lieäu kyõ thuaät cô baûn . khu vöïc.. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng veà vieäc ban haønh tieâu chuaån Vieät Nam. Caùc tieâu chuaån moâi tröôøng ban haønh theo quyeát ñònh soá 229-QÑ/TÑC ngaøy 25 thaùng 3 naêm 1995 cuûa Boä trôûng Boä Khoa hoïc.. Sau ñaây laø moät soá vaên baûn kyõ thuaät chính caàn lu taâm khi thöïc hieän quy hoaïch moâi tröôøng: • • • • • • Quy hoaïch phaùt trieån kinh teá .

Luaät.2. moät thò xaõ.41 4. moät thaønh phoá). nhieàu huyeän) hay coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän.xaõ hoäi vôùi luaät baûo veä moâi tröôøng vaø caùc luaät veà söû duïng hôïp lyù töøng daïng taøi nguyeân thieân nhieân veà chaát löôïng moâi tröôøng nhaèm phaùt trieån beàn vöõng. keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng. nh theá quy hoaïch moâi tröôøng môùi toàn taïi vaø ñaït ñöôïc muïc tieâu ñeà ra.3. coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh. laäp chông trình. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi tröôøng phaûi gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. 4. thuû tuïc ñöôïc ADB söû duïng nöôùc ñang phaùt moâi tröôøng trieån Quy hoaïc caáp Chính saùch moâi Khaùi quaùt moât tröôøng nghieân cöùu quoác gia tröôøng ñöôïc ña vaøo chieán löôïc quoác gia/Laäp chông trình quy hoaïch quoác gia quoác gia/Keá hoaïch 3 naêm lieân tuïc caäp nhaät Quy hoaïch caáp Quy hoaïch phaùt Quy hoaïch toång hôïp phaùt trieån khu khu vöïc trieån khu vöïc vaø quy vöïc/Quy hoaïch söû duïng ñaát/Quy hoaïch ña döï aùn hoaïch ña ngaønh Quy hoaïch caáp Nghieân cöùu ngaøng Höôùng daãn moâi tröôøng vaø nghieân . Caáp khu vöïc Quy hoaïch toång theå moâi tröôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. tieâu chuaån laø coâng cuï quan troïng trong quaûn lyù moâi tröôøng. ôû caáp naøy. Caáp döï aùn Quy hoaïch moâi tröôøng caáp döï aùn coù theå laø moät vuøng nhoû hoaëc cuõng coù theå laø moät khu vöïc lôùn vaø chæ trieån khai cho moät loaïi quy hoaïch moâi tröôøng chuyeân ngaønh. Caùc caáp quy Nhaát theå hoaù caùc Caùc kyõ thuaät quy hoaïc moâi tröôøng hoaïch ôû caùc chính saùch. 4. cuûa khu vöïc. Caáp quoác gia Caùc nghieân cöùu chieán löôïc quoác gia.1. Caùc hoaït ñoäng trong quy hoaïch moâi tröôøng phaûi ñaûm baûo tính phaùp lyù. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. quy ñònh. Quy hoaïch moâi tröôøng ôû baát kyø caáp naøo ñeàu phaûi ñaûm baûo caùc nguyeân taéc sau ñaây: Söï phuø hôïp cuûa caáu truùc vaø boá trí cô caáu phaùt trieån kinh teá .

2 quaù trình laäp keá hoaïch veà kinh teá vaø moâi tröôøng vaãn ñang ñöôïc trieån khai theo höôùng rieâng. Caáp quoác gia: Keát hôïp caùc chæ tieâu moâi tröôøng vôùi chæ tieâu kinh teá xaõ hoäi trong keá hoaïch phaùt trieån 2. Vieät nam caàn gaén keát caùc xem xeùt veà moâi tröôøng vaøo trong quaù trình laäp keá hoaïch. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng trong keá hoaïch phaùt trieån cuûa quoác gia ôû Vieät Nam Quy trình vaø phöông phaùp hieän haønh nhaèm gaén keát caùc yeáu toá moâi tröôøng vaøo quùa trình laäp keá hoaïch ôû caùc caáp: Ñeå ñaït ñöôïc söï phaùt trieån beàn vöõng. phôøng: aùp duïng ÑTM cho caùc döï aùn. Caùc phöông thöùc gaén keát 2 quy trình laäp keá hoaïch: 1. Caáp tænh: Ña noäi dung cuûa baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng vaøo coâng vieäc laäp keá hoaïch 3. Caáp xaõ. Cho ñeán nay. moãi beân theo ñuoåi quy trình trong khuoân khoå rieâng ít coù trao ñoåi hoaëc gaén keát vôùi nhau (Baûng 1).42 ngaønh caùc moái lieân keát vôùi cöùu/Chieán löôïc ngaønh caùc ngaønh khaùc Quy hoaïch caáp Kieåm ñieåm veà moâi Thuû tuïc kieåm ñieåm moâi tröôøng cho döï aùn tröôøng cuûa caùc hoaït chu kyø döï aùn bao goàm ÑGTÑMT vaø ñoäng döï aùn caùc höôùng daãn moâi tröôøng Hình 2: Caùc caáp quy hoaïch moâi tröôøng 5. Caùc caáp Laäp keá hoaïch phaùt Laäp keá hoaïch Laäp keá hoaïch moâi tröôøng haønh chính trieån kinh teá söû duïng ñaát toång theå Quoác gia Caùc keá hoaïch vaø chính saùch kinh teá quoác gia Caùc quy hoaïch Tænh Caùc keá hoaïch phaùt trieån tænh Phaùt trieån vuøng Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng vaø keá hoaïch haønh Caùc keá hoaïch vaø chính saách moâi tröôøng quoác gia .

. Cuïc Moâi tröôøng cuõng ñaõ trieån khai nhieàu nghieân cöùu ñieån hình veà quaûn lyù moâi tröôøng (xaây döïng höôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng. ví duï: Caùc chông trình. coâng ngheä moâi tröôøng.. vöøa thieân nhieân vöøa nhaân taïo ñaûm baûo moïi hoaït ñoäng saûn xuaát . Ñaây laø moät böùc tranh toång theå veà ñaëc ñieåm moâi tröôøng cuûa toaøn quoác trong naêm vôùi caùc neùt ñaëc trng nhaát. keá hoaïch naâng caáp cô sôû haï .Caùc deà aùn phaùt ôøng) trieån xaõ/phôøng Baûng 1: Caùc phöông thöùc gaén keát quy trình quy hoaïch moâi tröôøng Cuïc Moâi tröôøng.. haøng naêm Vieät nam ñeàu thöïc hieän "Baùo caùo veà hieän traïng moâi tröôøng toaøn quoác". Toång quan moâi tröôøng Trong thôøi gian gaàn ñaây.). chieán löôïc quoác gia vôùi caùc noäi dung coù lieân quan.). keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng Theo caùc chu kyø giai ñoaïn nhieàu chông trình vaø keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc thöïc hieän ôû nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu. Baùo caùo ñöôïc laøm cô sôû cho caùc caáp laõnh ñaïo xem xeùt ñeå soaïn thaûo ñeà ra caùc chính saùch. ví duï chieán löôïc ñoâ thò hoaù coù neâu: "Moâi tröôøng ñoâ thò laø moâi tröôøng toång hôïp. chieán löôïc... Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng toaøn quoác ñöôïc boä KHCNMT toùm taét vaø trình leân quoác hoäi. thuoäc Boä Khoa hoïc. Nguoàn kinh phí coù theå do ñeà taøi caáp nhaø nöôùc cuõng coù theå do caùc nguoàn kinh phí khaùc hoã trôï (Ngaân haøng theá giôùi. baûo toàn caùc khu phoá coå.. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng laø cô quan quaûn lyù Nhaø nöôùc veà taøi nguyeân vaø moâi tröôøng treân phaïm vi toaøn quoác cuøng phoái hôïp vôùi caùc cô quan t vaán veà moâi tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc ñaõ vaø ñang soaïn thaûo.. Laäp chông trình. sinh thaùi ñoâ thò. Caùc nghieân cöùu chieán löôïc quoác gia Nhieàu chieán löôïc quoác gia vôùi caùc loaïi quy hoaïch ñeàu coù loàng gheùp moät soá noäi dung lieân quan ñeán quy hoaïch moâi tröôøng. quan traéc moâi tröôøng.. caûnh quan thieân nhieân ñoâ thò. xöû lyù nöôùc thaûi vaø phaân raùc ñoâ thò". caùc quy ñònh vaø tieâu chuaån moâi tröôøng mang tính quoác gia. ngaân haøng chaâu aù. hoaøn thieän vaø trieån khai caùc chính saùch.43 ñoäng moâi tröôøng tænh Caùc quy hoaïch Huyeän Keá hoaïch trieån huyeän Toång theå ñoâ thò phaùt Quy hoaïch caùc khu coâng nghieäp Ñaùnh giaù moâi tröôøng ñoái vôùi caùc ñeà aùn Xaõ (ph.. Coâng taùc quaûn lyù vaø baûo veä moâi tröôøng goàm caùc lónh vöïc quy hoaïch vaø kieán truùc ñoâ thò.

möùc ñoä phaùt trieån kinh teá . Chieán löôïc baûo toàn quoác gia: .. Tính toång theå cuûa quy hoaïch ñoøi hoûi söï saép xeáp. soá lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch phaûi ñoàng boä vaø töø nhieàu nguoàn khaùc nhau.. mieàn nuùi coù söï khaùc bieät nhau veà chöùc naêng. ñaëc ñieåm taøi nguyeân vaø chaát löôïng moâi tröôøng. ví duï nh: • • • • • 44 Quy hoaïch moâi tröôøng ñoâ thò Quy hoaïch moâi tröôøng khu coâng nghieäp Quy hoaïch moâi tröôøng noâng thoân Quy hoaïch moâi tröôøng khu du lòch Quy hoaïch moâi tröôøng danh lam thaéng caûnh. danh lam thaéng caûnh vaø noâng thoân ñoàng baèng. Keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng (NEPSD) ôû Vieät nam baét ñaàu ñöôïc hình thaønh töø naêm 1981. nhieàu ngaønh kinh teá ... Ñieåm maïnh cuûa taøi lieäu naøy laø: • • • Ñaõ ñöôïc chính phuû pheâ duyeät Quaù trình xaây döïng NEPSD mang tính lieân ngaønh. trong ñoù coù gaén nhieàu ñeán caùc noäi dung thuoäc lónh vöïc quy hoaïch moâi tröôøng. Sau ñaây laø nhöõng khuyeán nghò chính: Ñieåm maïnh.xaõ hoäi khaùc nhau.. trung du. Nhoùm quy hoaïch moâi tröôøng phaûi bao goàm nhieàu chuyeân gia thuoäc nhieàu ngaønh khoa hoïc. di tích lòch söû. chöùa ñöïng nhöõng u tieân cô baûn veà moâi tröôøng Theå hieän cam keát cuûa Vieät Nam vôùi coäng ñoàng quoác teá Ñieåm yeáu: • • • Cha phaân tích aûnh hôûng cuûa chính saùch quaûn lyù kinh teá moâi tröôøng Cha xeùt ñeán aûnh hôûng cuûa cô cheá thò tröôøng Cha gaén NEPSD vôùi chieán löôïc kinh teá xaõ hoäi. ñaùnh giaù toång hôïp taùc ñoäng moâi tröôøng cuûa caùc döï aùn.. do ñoù daãn ñeán caùc loaïi quy hoaïch toång theå tông öùng. khaùc nhau veà quaàn c. trong chieán löôïc chung phaùt trieån kinh teá cuûa moät laõnh thoå nhaát ñònh. Quy hoaïch toång theå Quy hoaïch toång theå laø quy hoaïch chung cho moïi ngaønh kinh teá. nhieàu cô quan t vaán vaø nhieàu yù kieán cuûa coäng ñoàng. töø nhieàu lónh vöïc. khu coâng nghieäp. chông trình baûo veä ña daïng sinh hoïc. cuûa caùc cô sôû saûn xuaát naèm trong khu vöïc laø heát söùc quan troïng. boá trí baát kyø moät ñoái tôïng naøo cuõng phaûi ñaët chuùng trong moái lieân heä vôùi caùc ñoái tôïng khaùc trong vuøng Giöõa ñoâ thò..xaõ hoäi.taàng. Nhöõng thoâng tin. khu du lòch. 2. khu baûo toàn Trong quy hoaïch moâi tröôøng loaïi naøy. ñieåm yeáu cuûa caùc keá hoaïch quoác gia veà moâi tröôøng ôû Vieät Nam: 1.

Keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng (NEAP). chính saùch kinh teá maø coøn naëng tính nghieân cöùu khoa hoïc Vieäc chuaån bò chieán löôïc naøy môùi chæ thu huùt caùc nhaø khoa hoïc. Ñieåm yeáu: • • • • • Cha ñöôïc chính phuû thoâng qua chính thöùc Chæ coù 1 trong 4 nhieäm vuï u tieân ñöôïc thöïc hieän (ban haønh luaät baûo veä moâi tröôøng).Ñieåm maïnh: • • 45 Laø ñieåm khôûi ñaàu cho chieán löôïc söû duïng laâu daøi taøi nguyeân thieân nhieân vaø baûo veä moâi tröôøng Moät soá khuyeán nghò veà phaùp lyù vaø theå cheá ñaõ ñöôïc thöïc hieän. 4. laõnh ñaïo. caùc khuyeán nghò veà daân soá vaø söû duïng taøi nguyeân cha ñöôïc thöïc hieän) Nhieàu khuyeán nghò thieáu tính khaû thi vì chuùng khoâng ñöôïc thaûo luaän vôùi nhöõng boä phaän seõ chòu traùch nhieäm thöïc hieän Caùc khuyeán nghò cha xem xeùt caùc theå cheá. 1993 Ñieåm maïnh: • • • Theå hieän cam keát traùch nhieäm cuûa Vieät Nam sau kyù keát coâng ôùc quoác teá veà ña daïng sinh hoïc BAP ñöôïc thuû tôùng chính phuû pheâ duyeät 12/1995 BAP laø vaên baûn ñònh höôùng cho caùc caáp trong nöôùc veà baûo veä ña daïng sinh hoïc Ñieåm yeáu: • Coøn coi nheï ña daïng noâng nghieäp vaø bieån . 3. 1995 Ñieåm maïnh: • • NEAP laø vaên baûn ñaàu tieân veà keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi tröôøng ôû Vieät Nam Trong quaù trình xaây döïng ñöôïc caùc toå chöùc quoác teá hoã trôï Ñieåm yeáu: • • • Thieáu söï tham döï cuûa caùc nhaø laäp keá hoaïch vaø doanh nghieäp NEAP cha ñöôïc nhaø nöôùc thoâng qua vì vaäy chæ coù giaù trò tham khaûo Cha coù söï cam keát cuûa caùc caáp quaûn lyù. Keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc (BAP).

Ñieåm yeáu: • • ES mang tính moät baùo caùo khoa hoïc. 6. 46 5. coù chuù yù ñeán caùc vaên baûn ñaõ ban haønh veà moâi tröôøng. laõnh ñaïo quan taâm. 1994 Ñieåm maïnh: • • SOER ñöôïc chuaån bò chuû yeáu do caùc chuyeân gia trong nöôùc SOER ñöôïc thöïc hieän haøng naêm.• • Tính khaû thi cuûa caùc khuyeán nghò coøn thaáp Cha taùc ñoäng tôùi caùc caáp laõnh ñaïo. Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng (SOER). Quaù trình tieán haønh khoâng ñöôïc caùc caáp quaûn lyù. khoâng gaén vôùi kinh teá xaõ hoäi. 7. . quaûn lyù kinh teá vaø ñòa phöông. trôû thaønh yeâu caàu cuûa quoác hoäi Ñieåm yeáu: • • • • • Nhöõng khuyeán nghò chæ höôùng ñeán caáp trung ông Taùc ñoäng cuûa SOER quaù chung Coøn thieáu nhöõng chæ soá phaùt trieån beàn vöõng cuûa caùc ngaønh Moái lieân heä giöõa moâi tröôøng vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá cha neâu roõ Do thieáu nhöõng soá lieäu thoáng keâ moät caùch heä thoáng veà moâi tröôøng neân traïng thaùi moâi tröôøng khoâng ñöôïc quan saùt theo thôøi gian. Chieán löôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020 Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quyeát taâm cao cuûa laõnh ñaïo "Ñeán naêm 2020 VN veà caên baûn trôû thaønh nöôùc coâng nghieäp" Chuù yù nhieàu maët cuûa phaùt trieån. Döï thaûo chieán löôïc moâi tröôøng (1996-2010) Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quan taâm cuûa cuïc moâi tröôøng veà chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng trong taàm trung haïn (ñeán naêm 2010) Ñoäi nguõ chuaån bò ES goàm caùc chuyeân gia veà moâi tröôøng. ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng khía caïnh chính trò xaõ hoäi Ñieåm yeáu: • • Quan taâm veà phaùt trieån beàn vöõng cha theå hieän roõ Cha ña ra caùc chæ tieâu phaùt trieån beàn vöõng trong phaùt trieån caùc lónh vöïc ñòa phöông.

cuõng coù nhöõng giôùi haïn veà khoâng gian cuûa noù. Vieät Nam chia vuøng theo caùc ñaëc ñieåm veà thoå nhôõng vaø sinh thaùi noâng nghieäp: Vieät nam chia thaønh 7 vuøng sinh thaùi: Mieàn nuùi trung du baéc boä. Trong quy hoaïch moâi tröôøng cho vuøng A naøo ñoù coù ranh giôùi haønh chính ñöôïc xaùc ñònh nhng nhaän thaáy raèng coù moät hay vaøi thaønh phaàn laïi naèm ôû vuøng B khoâng phaûi laø vuøng ñöôïc quy hoaïch. Caùc bieän phaùp baûo veä moâi rtôøng caàn ñöôïc trieån khai ñoàng boä. Vieäc quy hoaïch moâi tröôøng. cuûa khu vöïc. tông töï nh quy hoaïch noùi chung. Veà maët moâi tröôøng cuõng cha coù phaân vuøng trong khi vieäc phaân vuøng theo moâi tröôøng coù yù nghóa quan troïng. phaïm vi quy hoaïch moâi tröôøng coøn caàn lu yù ñeán caùc yeáu toá sau: Vieäc phaân boå caùc caùch thöùc chuû yeáu veà söû duïng ñaát nh nhaø ôû cuûa ñoâ thò. thaønh phoá hoaëc huyeän lî thôøng ñöôïc caân nhaéc trong vieäc xaùc ñònh phaïm vi quy hoaïch moâi tröôøng vì chuùng theå hieän tình hình quaûn lyù haønh chính vaø luaät phaùp.6. Trong nhieàu tröôøng hôïp. nhieàu huyeän) vaø cuõng coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. Duyeân haûi mieàn Trung. gaàn ñaây trong coâng taùc quy hoaïch ñaõ taïm thôøi chia ra 8 vuøng trong ñoù vuøng nuùi vaø trung du baéc boä ñöôïc chia thaønh 2 vuøng laø Taây Baéc vaø Ñoâng baéc (Vieät baéc). moät thò xaõ. Hôn baát cöù lónh vöïc naøo. Taây nguyeân. taøi nguyeân chæ mang tính tông ñoái. Trong quy hoaïch moâi tröôøng. coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh. moät thaønh phoá). Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Quy hoaïch khu vöïc (vuøng): Quy hoaïch toång theå moâi tröôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. ôû caáp naøy. Ñoâng nam boä. Ñoàng baèng soâng Hoàng. Trong toaøn boä phaïm vi nghieân cöùu caàn chia ra thaønh caùc ñôn vò dieän tích nhoû ñeå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc phaân tích caùc soá lieäu vaø xaùc ñònh caùc u tieân veà . phaïm vi cuûa caùc hoaït ñoäng vaø caùc yeáu toá moâi tröôøng. quy hoaïch ranh giôùi ñòa lyù hoaëc söû duïng keát hôïp caû ranh giôùi ñòa lyù vaø haønh chính. Khu 4 cuõ. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi tröôøng gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. vaán ñeà moâi tröôøng khoâng chæ boù heïp trong moät khu vöïc nhoû cuõng nh moät ngaønh. Veà maët kinh teá. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp tænh vaø khu vöïc ôû Vieät Nam 47 Laâu nay. Beân caïnh ñoù. Ñoàng thôøi Ñoâng Nam Boä coù xeùt theâm phaïm vi môû roäng ñeán Laâm Ñoàng. cô sôû haï taàng du lòch hoaëc caùc hoaït ñoäng khuyeán noâng. Ranh giôùi haønh chính nh ranh giôùi tænh. Ninh Thuaän vaø Bình thuaän. lieân keát vôùi nhau trong phaïm vi caùc vuøng laõnh thoå roäng. Caùc phaïm vi tieåu vuøng quy hoaïch ôû caùc ñòa phöông vaø caùc ñôn vò khoâng gian xung quanh nôi coù chông trình quan traéc moâi tröôøng vaø cô sôû döõ lieäu. Veà maët quaûn lyù haønh chính cho ñeán nay vaãn cha coù cô quan chòu traùch nhieäm quaûn lyù vuøng.

khi quy hoaïch moâi tröôøng vuøng phaûi xem xeùt vaø coù yù kieán vôùi vuøng laân caän (laùng gieàng). Moái quan heä vôùi vuøng laân caän Trong nhieàu tröôøng hôïp. muøi hoâi thoái töø caùc nhaø maùy naèm ôû vuøng laân caän hay cuûa con soâng chaûy qua mang nhieàu vaät chaát baån do nguoàn khaùc xaû vaøo. khoái löôïng vaø chaát löôïng nhieân lieäu ñoát vaø hieäu suaát xöû lyù.maët quaûn lyù. Tính ñeán cuoái naêm 1996 taát caû 53 tænh thaønh phoá theo phaân giôùi cuõ ñaõ laäp xong quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cho ñeán giai ñoaïn 2010. chæ ñaïo cuûa Cuïc Moâi tröôøng. vaán ñeà moâi tröôøng ñaõ ñöôïc quan taâm vaø trôû thaønh boä phaän höõu cô. Beân caïnh söï lan roäng chaát thaûi coù theå xaûy ra do phaùt taùn vaøo khoâng khí hay lan roäng trong thuyû vöïc vöôït ra ngoaøi ranh giôí cuûa moät döï aùn coøn coù caùc loaïi vöôït ranh giôí khaùc nh caùc kim loaïi naëng coù theå tích ñoïng trong caùc gioáng. Caùc ñôn vò phaân tích coù dieän tích raát khaùc nhau phuï thuoäc vaøo caùc yeáu toá chính daãn ñeán vieäc phaân ñònh chuùng. thông maïi vaø cho daân c. Söï phaân boå caùc nguoàn taøi thieân nhieân Caùc phöông thöùc söû duïng ñaát cho coâng nghieäp. Nh vaäy hieän nay Vieät nam coù 61 tænh vaø thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông... toác ñoä gioù.. Sau ñaây laø moät soá daïng quy hoaïch moâi tröôøng vuøng ñaõ coù ôû Vieät Nam: • Baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng caáp tænh haønh naêm: Döôùi söï höôùng daãn. caùc loaøi. caùc tænh trong caû nöôùc ñaõ vaø ñang tieán haønh ñaùnh . Gaàn ñaây quoác hoäi ñaõ chia nhoû caùc tænh taùch 8 tænh lôùn thaønh 16 tænh nhoû hôn. Trong noäi dung quy hoaïch coù phaàn rieâng veà vaán ñeà moâi tröôøng vaø phaùt trieån. Vieäc phaân chia caùc ñôn vò seõ phuï thuoäc vaøo: • • • • • • • 48 Cô sôû khoâng gian cho vieäc thu thaäp soá lieäu neàn vaø caùc chông trình quan traéc ñang ñöôïc tieán haønh Söï phaân boå cuûa caùc heä sinh thaùi. Caùc vuøng thôøng coù nguy cô bò suy thoaùi moâi tröôøng vaø y teá coâng coäng Caùc vuøng chuû yeáu phaân theo traùch nhieäm quaûn lyù vaø thaåm quyeàn xeùt xöû. khí thaûi. loaøi laø nguoàn cung caáp thöïc phaåm quan troïng. caùc nôi c truù. khí thaûi töø caùc oáng khoùi nhaø maùy phuï thuoäc nhieàu vaøo höôùng gioù. Xaùc ñònh phaïm vi ñoøi hoûi phaûi xem xeùt ñeán caùc giaù trò truyeàn thoáng vaø vaên hoaù cuûa ñòa phöông trong phaïm vi vaø caùc vuøng laân caän. Phaïm vi lan truyeàn cuûa vaät chaát gaây oâ nhieãm moâi tröôøng cuõng thay ñoåi theo thôøi gian vaø khoâng gian. Thí duï: vuøng quy hoaïch phaûi höùng chòu buïi. Thí duï söï lan truyeàn cuûa buïi. Khi caùc ñôn vò ñaõ ñöôïc xaùc ñònh taát caû caùc soá lieäu seõ ñöôïc "gaén chaët" vôùi töøng ñôn vò phaân tích cuï theå. Caùc tænh môùi ñang tieán haønh ñieàu chænh quy hoaïch. Caùc theå hieän quy hoaïch moâi tröôøng vuøng cuõng raát ña daïng. Tình hình quy hoaïch tænh vaø vuøng hieän nay: Theo quy ñònh trong heä thoáng keá hoaïch hoaù tænh vaø vuøng hieän nay.

môùi chæ coù moät soá tænh tieán haønh vieäc ña nhöõng thoâng tin vaø chæ tieâu veà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch kinh teá . Giai ñoaïn ñaàu cuûa döï aùn laø thieát laäp heä thoáng thoâng tin. quy hoaïch ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Sôû Khoa hoïc.xaõ hoäi thaønh phoá Haï Long. döï baùo veà möùc ñoä oâ nhieãm cuûa tænh treân cô sôû cuûa caùc loaïi phöông phaùp trong ñoù coù phöông phaùp kieåm toaùn chaát thaûi song ôû vaøi noäi dung cuûa baùo caùo ñaõ ñeà caäp ít nhieàu ñeán vieäc quy hoaïch moâi tröôøng cuûa ñòa phöông. Xuaân Mai. 49 Baûn thaân nhieàu loaïi quy hoaïch hieän ñang ñöôïc tieán haønh ôû caùc ñòa phöông cuõng töï mang theo tính chaát quy hoaïch moâi tröôøng nh: Caùc quy hoaïch "caáp. quy hoaïch chuoãi ñoâ thò Mieáu Moân. Moät soá hoaït ñoäng trong giai ñoaïn naøy ñaõ thöïc hieän nh phaân tích ñieàu kieän moâi tröôøng cuûa khu vöïc vònh Haï Long baèng aûnh veä tinh.xaõ hoäi cuûa tænh. haàu heát caùc quy hoaïch phaùt trieån kinh teá sau giai ñoaïn 1990 ñeàu coù xem xeùt ñeán caùc yeáu toá moâi tröôøng (ñieån hình laø quy hoaïch toång theå ñoàng baèng soâng Hoàng (1994).xaõ hoäi vaø baûo veä moâi tröôøng ôû vònh Haï Long.• giaù hieän traïng moâi tröôøng. baùo caùo veà caân baèng phaùt trieån kinh teá . Chông trình khoa hoïc coâng ngheä mang maõ soá KC12 "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng coù hieäu quaû nguoàn nöôùc quoác gia" (Giai ñoaïn 1991 . do caùc ñaëc ñieåm cuï theå veà chöùc naêng ôû ñòa phöông maø quy hoaïch ngay trong tænh coøn chia ra caùc ñôn vò nhoû hôn: Quy ñònh tieåu vuøng. Cho ñeán nay. ví duï: Song song vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . thoaùt nöôùc vaø veä sinh moâi tröôøng" hieän ñang trieån khai ôû nhieàu thaønh phoá nöôùc ta: Haø Noäi. Maëc duø chaát löôïng coøn haïn cheá nhng baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ôû caùc tænh. Toùm laïi. quy . ñaùnh giaù. Caùc ñeà taøi naøy khoâng chæ tieán haønh kieåm keâ ñaùnh giaù caùc nguoàn nöôùc treân töøng lónh vöïc maø coøn tieán haønh quy hoaïch caùc vuøng caân baèng söû duïng coù hieäu quaû caùc nguoàn nöôùc vöøa phuïc vuï cho phaùt trieån kinh teá vaø baûo veä nguoàn nöôùc khoûi bò hao huït vaø oâ nhieãm. Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng Quaûng Ninh ñaõ xaây döïng döï aùn quy hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vònh Haï Long. quy hoaïch thaønh phoá Haø Noäi ñeán naêm 2020. Trong nhieàu tröôøng hôïp. xaây döïng chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng cuûa ñòa phöông mình döôùi söï giuùp ñôõ cuûa Nhaø nöôùc (veà maët taøi chính) vaø caùc cô quan t vaán moâi tröôøng trong nöôùc giuùp veà maët khoa hoïc. Ñaø Naüng. Hoaø Laïc. Haûi Phoøng. Tham gia xaây döïng döï aùn quy hoaïch naøy beân caïnh caùc chuyeân gia moâi tröôøng Vieät Nam coøn coù caùc chuyeân gia moâi tröôøng Nhaät Baûn (nhoùm nghieân cöùu JICA). Maëc duø caùc baùo caùo naøy chuû yeáu mang tính phaân tích. laäp keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng.1995) coù nhöõng vaán ñeà lyù luaän "quy hoaïch moâi tröôøng" vì trong chông trình naøy coù 7 ñeà taøi "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng hieäu quaû nguoàn nöôùc cho caùc vuøng khai thaùc cuûa laõnh thoå". Quaûng Ninh. döõ lieäu khu vöïc vònh Haï Long.

Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo caùc keá hoaïch phaùt trieån theo ngaønh ôû Vieät Nam Quy hoaïch ngaønh laø quy hoaïch caùc ngaønh kinh teá. Hoaëc môùi chæ chuù troïng ñeán caùc yeáu toá phaùt trieån kinh teá. Ñaùnh giaù aûnh hôûng moâi tröôøng laø moät vieäc laøm khoâng theå boû qua trong quy hoaïch moâi tröôøng chuyeân ngaønh. quy hoaïch caùc ngaønh ñaõ ñöôïc thöïc hieän.. Noäi dung cô baûn cuûa quy hoaïch moâi tröôøng vuøng bao goàm caùc vaán ñeà chính nh sau: • • • • • • 50 Hieän traïng vaø vaán ñeà moâi tröôøng khu vöïc Xu theá phaùt trieån chaát löôïng moâi tröôøng khu vöïc T töôûng chæ ñaïo quy hoaïch Muïc tieâu vaø nhieäm vuï troïng taâm cuûa quy hoaïch Ñoái saùch vaø bieän phaùp Caùc döï aùn chính xaây döïng moâi tröôøng Coù theå noùi nhìn chung caùc nghieân cöùu treân môùi chæ döøng laïi moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi tröôøng (Taäp trung chuû yeáu vaøo 2 noäi dung treân).. Caùc hoaït ñoäng khai thaùc khoaùng saûn.. laâm ng nghieäp.hoaïch phaùt trieån kinh teá thaønh phoá Haï Long. coâng nghieäp. töùc laø phaûi toái u hoaù trong caùc lónh vöïc kinh teá . khí. giao thoâng vaän taûi .xaõ hoäi. Tuy nhieân caùc yeáu toá moâi tröôøng trong caùc quy hoaïch ñoù cha ñöôïc quan taâm ñuùng möùc. chi tieát. vieäc thöïc hieän nghieân cöùu quy hoaïch moâi tröôøng cho ñeán nay ôû Vieät Nam vaãn cha ñöôïc thöïc hieän moät caùch hoaøn chænh. Moïi yù ñoà cuûa ngöôøi quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñöôïc baøn baïc vôùi chính quyeàn ñòa phöông. 7. cha quan taâm ñeán baûo veä moâi tröôøng. khai thaùc röøng. cô sôû saûn xuaát ñoùng treân ñòa phöông ñoù. Trong thaäp nieân 90.. laïi caøng khoâng chuù yù ñeán caùc taûi löôïng cho pheùp cuûa caùc yeáu toá moâi tröôøng. loûng. phaùt trieån coâng nghieäp . Söï chính xaùc veà ranh giôùi trong quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñoøi hoûi raát cao ñeå traùnh nhöõng va chaïm veà quyeàn lôïi vaø nhöõng chi phí khoâng thaät caàn thieát. Quy hoaïch ngaønh coù quy hoaïch noâng nghieäp. . ñieàu naøy seõ gaây ra nhöõng haäu quaû cho caùc theá heä mai sau.) song thöïc teá cho thaáy vaán ñeà quy hoaïch moâi tröôøng cha ñöôïc xem xeùt vaø ñeà caäp ñuùng möùc ñoä vôùi vai troø cuûa noù. thuyû lôïi. coù muïc tieâu cuï theå... haàu heát cha chuù yù ñeán vieäc ñoå thaûi chaát thaûi raén. coù caùc döï aùn phaùt trieån cuï theå keøm theo ñoù laø caùc giaûi phaùp chuû yeáu veà baûo veä moâi tröôøng.. phaûi xem xeùt nghieâm tuùc yù kieán coäng ñoàng. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá .. Hay coù theå noùi moät caùch khaùc... vôùi caùc cô quan. treân phaïm vi phaân boá cuï theå. Loaïi quy hoaïch moâi tröôøng ngaønh ñoøi hoûi thoâng tin vaø soá lieäu raát cuï theå.moâi tröôøng..

nghæ ngôi Quy hoaïch tieåu vuøng phaân boá daân c Thöïc teá cho thaáy. Moät soá noäi dung veà quy hoaïch moâi tröôøng ñaõ ñöôïc ñeà caäp trong baùo caùo. maëc duø moät soá yeáu toá moâi tröôøng ñaõ ñöôïc xem xeùt vaø ña vaøo khi thöïc thi quy hoaïch ñoâ thò song hieäu quaû vaãn cha cao. toå chöùc ñôøi soáng. ôû Vieät Nam coù 569 ñoâ thò. Caùc nghieân cöùu naøy do Trung taâm nghieân cöùu Quy hoaïch moâi tröôøng vaø ñoâ thò thöïc hieän vôùi 2 ñoâ thò hoaù ñöôïc ña ra laøm ví duï: Thaønh phoá Hueá vaø thaønh phoá Thaùi Nguyeân. tp Hoà chí Minh. lónh vöïc moâi tröôøng naèm trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi tröôøng. Hieän nay. San naêm 1958. Tuy nhieân. Veà maët haønh chính . naêng löôïng. cha ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu cuûa söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi theo höôùng ñoåi môùi. Quy hoaïch xaây döïng phaùt trieån ñoâ thò coù muïc tieâu vaø nhieäm vuï cô baûn laø: xaùc ñònh hôïp lyù trong töøng giai ñoaïn vaø ñònh höôùng phaùt trieån laâu daøi cho ñoâ thò veà caùc maët toå chöùc saûn xuaát. 8. caûnh quan vaø moâi tröôøng ñoâ thò. Vieät Nam ñaõ trieån khai caùc hoaït ñoäng baûo veä moâi tröôøng nhng cho tôùi naêm 1994 khi Luaät Baûo veä Moâi tröôøng ñöôïc ban haønh thì coâng taùc naøy môùi ñöôïc ñaåy maïnh töø Trung ông tôùi ñòa phöông. toå chöùc khoâng gian kieán truùc.Töø nhöõng naêm 80. ñaõ coù gaàn 40 ñoâ thò ñöôïc thaønh laäp quy hoaïch vaø ñöôïc duyeät trong ñoù coù Haø noäi. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp ñòa phöông ôû Vieät Nam Taïi caáp tænh vaø thaønh phoá. ngaønh xaây döïng döôùi söï quaûn lyù cuûa Cuïc Moâi tröôøng böôùc ñaàu (1998-1999) tieán haønh xaây döïng höôùng daãn quy hoaïch moâi tröôøng trong quy hoaïch xaây döïng. Laâm nghieäp.. Do vaäy.. Nhìn nhaän ñöôïc vaán ñeà ñoù. Naêm 1997 trong döï aùn "naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam" 4 baùo caùo ngaønh : Than. quy hoaïch ôû ñaây theo caùc nhaø chuyeân moân nhìn nhaän thì môùi chæ chuû yeáu döïa vaøo neàn kinh teá bao caáp coù keá hoaïch. thöïc chaát quy hoaïch ñoâ thò naøy cha ñi vaøo cuoäc soáng. Cô quan naøy baùo caùo göûi leân boä Khoa hoïc Coâng ngheä moâi tröôøng thoâng qua Cuïc moâi tröôøng. nhieàu quy hoaïch ñoâ thò ñaõ ñöôïc thöïc hieän song vai troø quy hoaïch moâi tröôøng vaãn cha ñöôïc ñeà caäp ñuùng möùc.. Nhieàu yeáu toá moâi tröôøng ñaõ ñöôïc loàng gheùp trong quy hoaïch ñoâ thò nh: Trong nhieàu döï aùn quy hoaïch ñoâ thò cuï theå coøn mang tính chaát toång hôïp bao goàm caùc loaïi quy hoaïch tieåu vuøng khaùc trong ñoâ thò nh: • • • • 51 Quy hoaïch tieåu vuøng coâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng noâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng du lòch. giao thoâng vaän taûi ñaõ ñöôïc ña ra xem xeùt ñaëc trng cho vieäc "hoaø nhaäp moâi tröôøng vaø chính saùch kinh teá ôû Vieät Nam".

Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä moâi tröôøng baùo caùo tröïc tieáp leân Uyû ban Nhaân daân tænh hoaëc thaønh phoá. ÑTM môùi ôû giai ñoaïn ñaàu.. quy hoaïch ñoâ thò.... loaïi 1 treân 1.000. caùc thaønh phoá thò xaõ tröïc thuoäc tænh. daân c. Noùi chung trong "baùo caùo taùc ñoäng moâi tröôøng " trong caùc döï aùn quy hoaïch ñoâ thò caùc chuû ñeà moâi tröôøng sau ñöôïc khuyeán nghò ñeà caäp: 1) Heä thoáng thoaùt nöôùc 2) Heä thoáng giao thoâng 3) Phuû xanh thaønh phoá 4) Moâi tröôøng xaây döïng vaên hoaù. keá hoaïch. ñöôïc phaân chia thaønh 2 heä thoáng song song nhng taùch bieät nhau: i) Theo ñôn vò haønh chính vaø ii) theo phaân loaïi ñoâ thò (theo quyeát ñònh 132/HÑBT ngaøy 5/5/1990 caùc ñoâ thò Vieät Nam ñöôïc chia thaønh 5 loaïi. quy hoaïch thuyû lôïi. caùc thò xaõ thò traán. Ngoaøi ra coøn coù caùc loaïi quy hoaïch mang tính ngaønh ôû ñòa phöông nh: Quy hoaïch laâm nghieäp. maät ñoä daân c.. danh lam thaéng caûnh Quy hoaïch khu daân c.. Veà laâu daøi ÑTM caàn ñöôïc aùp duïng ñaày ñuû ñoái vôùi caùc chính saùch. thöïc hieän chöùc naêng ñaùnh giaù ôû caáp döï aùn.). Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng moâi tröôøng caùc döï aùn phaùt trieån (Döï aùn môùi ñaàu t vaø caùc cô sôû ñang hoaït ñoäng): Cho ñeán nay ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaõ ñöôïc aùp duïng nh laø moät coâng cuï nhaèm lieân keát caùc khía caïnh moâi tröôøng vôùi phaùt trieån. vaán ñeà moâi tröôøng trong caùc döï aùn cha ñöôïc nghieân cöùu saâu trong giai ñoaïn chuaån bò vaø coøn bò coi nheï thieáu theo doõi thuùc ñaåy trong giai ñoaïn thöïc hieän caàn coù caùc bieän phaùp quaûn lyù höõu hieäu hôn. Moãi ñòa phöông ñeàu coù quy hoaïch toång theå veà phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi.. lòch söû 5) Caûi thieän nhaø oå chuoät 6) Söùc khoeû moâi tröôøng 7) Kieåm soaùt oâ nhieãm nöôùc 8) Kieåm soaùt oâ nhieãm khoâng khí 9) Quy hoaïch söû duïng ñaát 10) Quaûn lyù chaát thaûi raén 11) Quaûn lyù chaát thaûi ñaëc bieät .. Quy hoaïch söû duïng ñaát Quy hoaïch khu coâng nghieäp .000 daân vaø loaïi 5 treân 4. khu nghæ maùt. döïa treân daân soá. löïc löôïng lao ñoäng phi noâng nghieäp. quy hoaïch nuoâi troàng thuyû saûn. Chông trình haønh ñoäng moâi tröôøng Quy hoaïch khu du lòch...000 daân. ñoâ thò: Caùc ñoâ thò ôû Vieät Nam bao goàm caùc thaønh phoá thuoäc trung ông. Tuy nhieân. möùc ñoä trang bò cô sôû haï taàng .. ôû Vieät nam. .. Nhöõng hoaït ñoäng tieâu bieåu ôû ñòa phöông mang tính quy hoaïch tieâu bieån ñang ñöôïc thöïc hieän ôû ñòa phöông laø: • 52 • • • • • • Hieän traïng moâi tröôøng tænh : Maëc duø chaát löôïng baùo caùo hieän traïng moâi tröôøng coøn haïn cheá nhng baùo caùo cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa tænh.. chông trình vaø döï aùn töø caáp quoác gia ñeán ñòa phöông...

coøn coù quy hoaïch chuyeân ngaønh. chông trình haønh ñoäng quoác gia ñeán nhöõng chæ thò.. Tuy nhieân. Nhöõng vaên baûn naøy ñaõ coù taùc duïng nhaát ñònh trong thöïc teá. nhìn chung caùc hoaït ñoäng moâi tröôøng neâu treân môùi chæ mang tính loàng gheùp coù noäi dung mang tính quy hoaïch moâi tröôøng. Quy hoaïch caùc röøng phoøng hoä (choáng caùt laán ôû vuøng Duyeân Haûi. quy ñònh. Döï aùn loaïi naøy hoaøn toaøn höôùng veà moâi tröôøng nhng chæ giaûi quyeát moät hay hai yeáu toá moâi tröôøng coù tính u tieân. noåi coäm theo xaùc ñònh cuûa ñòa phöông. nhieät.Beân caïnh loaïi quy hoaïch ngaønh nh neâu treân.. Keát luaän Trong khoaûng 10 naêm trôû laïi ñaây ôû Vieät Nam caùc cô quan quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng. quaûn lyù veà moâi tröôøng. choáng luõ luït. caùc nhaø hoaït ñoäng xaõ hoäi ñaõ quan taâm nhieàu hôn ñeán taàm quan troïng cuûa coâng vieäc baûo veä moâi tröôøng trong ñoù coù caùc coâng vieäc thuoäc caùc chông trình nghieân cöùu khoa hoïc.) Quy hoaïch coâng vieân. Caùc quy hoaïch moâi tröôøng thôøng trình baøy nhöõng keá hoaïch to lôùn nhng coøn toû ra thieáu roõ raøng khi ñeà caäp ñeán khía caïnh thöïc thi ñaëc bieät laø khaû naêng kinh phí . Caàn coù söï tham gia cuûa ñaïi dieän coäng ñoàng daân chuùng. kinh teá caùc caáp Caùc nhaø chieán löôïc moâi tröôøng thôøng môùi quan taâm nhieàu ñeán caùc lónh vöïc sinh thaùi maø coøn yeáu veà phaân tích kinh teá ñaëc bieät cha laøm roõ moái lieân heä giöõa thò tröôøng. caùc nhaø khoa hoïc .. khi xem xeùt quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi tröôøng coù theå ruùt ra nhöõng nhaän xeùt vaø khuyeán nghò sau ñaây: • • • Ñeán nay quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi tröôøng môùi chæ thu huùt nhöõng cô quan chuyeân gia nghieân cöùu khoa hoïc. Chính phuû Vieät Nam ñaõ theå hieän nhöõng cam keát veà baûo veä moâi tröôøng khoâng nhöõng vôùi caùc coäng ñoàng toå chöùc quoác teá maø coøn theå hieän trong caùc vaên baûn keá hoaïch moâi tröôøng ñöôïc ban haønh qua caùc naêm töø luaät baûo veä moâi tröôøng.. tieáng oàn. hoà nöôùc phuïc vuï nghæ ngôi Tuy nhieân. ñaïi dieän coâng nghieäp.. ñaïi dieän caùc toå chöùc chính trò. rung. xoùi moøn. nöôùc thaûi vaø heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi Quy hoaïch caùc vuøng ñeäm choáng oâ nhieãm khoâng khí.. Quy hoaïch moâi tröôøng laø moät trong nhöõng coâng vieäc ñang ñöôïc quan taâm trieån khai ôû Vieät Nam. Ví duï ôû Vieät Nam ñaõ thöïc hieän caùc loaïi quy hoaïch mang tính chuyeân ngaønh nh sau: • • • • • 53 Quy hoaïch caùc baõi choân laáp veä sinh chaát thaûi raén Quy hoaïch heä thoáng thoaùt nöôùc ma. chính saùch kinh teá vôùi baûo veä moâi tröôøng.

Quy hoaïch ngaønh moâi tröôøng trong quy hoaïch phaùt trieån vuøng ñoàng baèng soâng Hoàng. 1996. Baùo caùo moâi tröôøng soá 3. Environment Paper No. Chapman&Hall. 1998.Anne Edington. National University of Singapore. 8.CN&MT. 1977. 1984.. London. Phaïm Khang.ADB. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. Trông Maïnh Tieán. 1997. 54 Taøi lieäu tham khaûo 1. New York. Tuyeån taäp nghieân cöùu. Paul Lacaze" Caùc phöông phaùp quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Ñaøo Ñình Baéc). Haø Lan. ADB. New York.Edington & M. 1997. Nguyeãn Ngoïc Sinh. 5. . Taäp I. Guidelines for Integrated Regional Economic and Environmental Development Planning. soá 5/1998. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. Ñieåm laïi nhöõng nghieân cöùu quy hoaïch phaùt trieån moâi tröôøng khu vöïc ôû Chaâu aù. Haø Noäi. Pierre Merlin. 12. 13. 1984. Nhöõng ñònh höôùng trong quy hoaïch moâi tröôøng khu vöïc Baéc Trung Boä. Quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Toáng Quang Khaûi). Moâi tröôøng "Caùc coâng trình nghieân cöùu" Taäp III. Saùch hoùng daãn moâi tröôøng vaø phaùt trieån ñoâ thò 3. 1991.Leonard Ortolano. Nguyeãn Ngoïc Sinh. Cuïc Moâi tröôøng. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. 1997. 10. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. 1997. 4.Malone-Lee Lai Choo. Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu t. 1998. 9. Ecology and Environmental Planning.Boä Chính quyeàn Ñòa phöông vaø Quy hoaïch Kenya vaø Khoa Quy hoaïch Caûnh quan cuûa tröôøng Ñaïi hoïc Wageningen. Nguyeãn Ñaéc Hy. John Wiley & Sons.• Caùc quy hoaïch thôøng khoâng döïa treân nhöõng soá lieäu thoâng tin ñöôïc thoáng keâ moät caùch caäp nhaät vaø chính xaùc. Cuïc Moâi tröôøng (dòch vaø chænh bieân). Moâi tröôøng. Haø Noäi. 1998. 8/96. Environmental Planning and Decision Making. 6. 1997. 1998. xaõ hoäi baûo veä moâi tröôøng. Naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam. 1989. (baûn dòch töø tieáng Anh).3 11. 1998 "Nhaát theå hoaù quy hoaïch moâi tröôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån kinh teá. Trònh thò Thanh. Trònh thò Thanh. John Wiley & Sons. Döï thaûo höôùng daãn quy hoaïch moâi tröôøng vuøng. Boä KH. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. 2. 7.Nhöõng höôùng daãn veà quy hoaïch phaùt trieån toång hôïp kinh teá vaø moâi tröôøng khu vöïc.John M. 1996 . 1993. Environmental Planning. Chông trình phaùt trieån cuûa Lieân hôïp Quoác. Phöông phaùp luaän quy hoaïch moâi tröôøng. 1993. Nguyeãn Vieát Phoå. 1977.

1997.Walter E. The role of Enviromental Impact Assessment in the Planning Process. 21. An Alexandrine Press Book. Volume 1 of the Environmental Planning and Management Sourcebook. 18. University of California. New York. 1990. Paths to Sustainable Communities. A Guide for Local Decision Makers. CA.C. 20.Michael Clark and John Herington (Editor). 19. John Wiley & Sons. London.Susan Buckingham-Hatfield & Bob Evans (Editorial Leader). 1988.Roger Kemp.S. Berkeley. 1985.UNCHS (habitat)/unep. Office of Regional Operations and State/Local Relations. A Wiley Interscience Publication. 1996.Strategic Environmental Assessment (SEA). Washington. A case book. 1985. Ecology Impact Assessment and Environmental Planning. Strategic Planning in Local Government.14. John Wiley & Sons. Planner Press. New York.Westman.Meier. Mansell Publishing Limited. 1988. Illinois. Environmental Planning and Sustainability. 1996.Richard L. 15. 1994. 17. Spatial Planning and the Environment of The Nertherlands. 55 . Washington D. Chicago. 1993. Ministry of Housing. 1993 16.Rob Verheem & Barry Sadler . EPA) Environmental Planning for Small Communities. Implementing the Urban Environment Agenda. American Planning Association. 1996. Ecology Planning and Design.United States Environmental Protection Agency (U. Center for Environmental Design Research.

Lôøi giôùi thieäu Hoäi nghò Lieân Hôïp Quoác veà moâi trôøng vaø phaùt trieån (UNCED). Ngaøy nay caùc nhaø nghieân cöùu ñoàng yù raèng chông trình nghò söï 21 ôû ñòa phông laø moät khía caïnh hieäu quaû nhaát cuûa keá hoaïch haønh ñoäng Rio. Trong baøi giaûng naøy toâi seõ coá gaéng ña ra moät soá yù tôûng lieân quan ñeán yù nghóa.56 Chương 3 PHAÙT TRIEÅN ÑOÂ THÒ BEÀN VÖÕNG: ÑÒNH NGHÓA VAØ QUY HOAÏCH Walter De Lannoy Toùm taét Moät vaán ñeà quan troïng ñưôïc baøn ñeán trong Chưông trình Nghò söï 21 laø phaùt ñoäng caùc nhaø chöùc traùch ñòa phưông baét ñaàu ñoái thoaïi veà vaán ñeà phaùt trieån beàn vöõng ñoái vôùi ngưôøi daân trong nưôùc hoï. Caùc vaán ñeà lieân quan ñeán "caùc giôùi haïn taêng trôûng"ñaõ ñôïc thaûo luaän ôû trong baûn baùo caùo noåi tieáng cuûa caâu laïc boä Rome trong nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp nieân 70 vaø chuùng ñaõ ñôïc nhaéc laïi nhieàu laàn trong suoát nhieàu naêm. baøi vieát toùm lôïc nhöõng ñaëc tính vaø nhöõng naêng löïc maø thaønh phoá ñoù caàn coù ñeå trôû thaønh moät "ñoâ thò beàn vöõng". Baåy naêm sau Hoäi Nghò Thôïng Ñænh Toaøn Caàu Rio vaãn coøn thaáy ít nhöõng thaønh tích cuûa chông trình ñaày tham voïng veà nhöõng thay ñoåi cuûa Hoäi Nghò Thôïng Ñænh. Söï thay ñoåi cuûa töøng caù theå vaø thaùi ñoä cuûa caùc hoä gia ñình chính laø maáu choát cuûa vaán ñeà. nhng caùc baïn seõ ñôïc khuyeán khích tham gia trong cuoäc thaûo luaän ñeà caäp ñeán hoaøn caûnh cuï theå cuûa Vieät Nam. Toâi nhaän thöùc raát roõ raèng toâi seõ trình baøy thôøng vôùi quan ñieåm cuûa nhöõng ngôøi soáng ôû moät phaàn giaàu coù cuûa theá giôùi. laø moät lôøi keâu goïi tông ñoái ñôn giaûn ñoái vôùi "nhöõng nhaø chöùc traùch ñòa phông" ñeå baét ñaàu moät cuoäc ñaøm thoaïi veà phaùt trieån beàn vöõng vôùi daân chuùng cuûa hoï. tieàm löïc maø caùc thaønh phoá coù theå ñaùp öùng cho phaùt trieån moät xaõ hoäi beàn vöõng. Chông 28. kinh teá vaø moâi trôøng . chông ngaén nhaát trong chông trình haønh ñoäng 40 chông cuûa trình nghò söï 21. quy hoaïch vaø söï ñaùnh giaù veà phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng.trong khi cuoäc soáng dieãn ra trong giôùi haïn söùc chöùa vaø söùc choáng ñôõ cuûa caùc heä sinh thaùi vaø caùc taøi nguyeân cô baûn. Cuoái cuøng. chæ coù hai trôøng hôïp ngoaïi leä: tieán boä trong vieäc xaây döïng khung Coâng ôùc veà thay ñoåi khí haäu vaø veà söï thi haønh chông 28 trong chông trình nghò söï 21. Phaùt trieån beàn vöõng töùc laø vieäc gìn giöõ vaø taêng côøng chaát lôïng ñôøi soáng xaõ hoäi. Nhöõng vaán ñeà naøy cuõng laø trung taâm trong nhöõng cuoäc thaûo luaän cuûa uûy Ban Theá Giôùi veà Moâi Trôøng vaø Phaùt Trieån (uyû ban Brundtland) maø ñaõ ñôïc aán haønh vaøo naêm 1987 trong baûn baùo caùo noåi tieáng "Tông Lai Chung Cuûa Chuùng Ta". ñôïc toå chöùc ôû Rio de Janeiro vaøo thaùng 6-1992. Ngaøy nay. Baøi vieát naøy . Baøi vieát naøy toång hôïp nhieàu yù tôûng ñeà caäp ñeán caùc khaùi nieäm vaø quy hoaïch phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng. Tieáp theo baøi vieát phaùc hoaï nhöõng. laø moät khôûi nguoàn cho söï phaùt trieån treân toaøn theá giôùi veà khaùi nieäm cuûa phaùt trieån beàn vöõng. Phaàn cuoái ña ra ví duï veà moät toå chöùc ñaõ coá gaéng taïo laïi caùc ñoâ thò beàn vöõng. Phaàn ñaàu baøi vieát ña ra moät giaûi thích roäng veà khaùi nieäm phaùt trieån beàn vöõng trong phaïm vi cuûa moät ñoâ thò. raát nhieàu nhaø nghieân cöùu cuøng ñoàng yù raèng muïc tieâu naøy laø moät khía caïnh coù hieäu quaû nhaát trong chưông trình haønh ñoäng cuûa hoäi nghò Rio.

Coù theå tranh luaän raèng ñeå söï taêng trôûng ñôïc ñaùnh giaù laø beàn vöõng thì ba tieâu chuaån sau phaûi ñôïc thoaû maõn: • • • Xaõ hoäi: caùc nhu caàu cuûa con ngôøi ñaõ ñôïc thoaû maõn cha? Moâi trôøng: caùc giôùi haïn moâi trôøng ñaõ ñôïc toân troïng cha? Kinh teá: Noù coù theå ñöùng vöõng ñôïc hay khoâng? Khoù coù theå hieåu noåi nhöõng nhu caàu hôïp lyù cuûa nhöõng ngôøi ôû nhöõng nôùc giaøu vaø ngheøo vaø coù raát nhieàu quan ñieåm khaùc nhau veà vaán ñeà laøm theá naøo ñeå ñaït ñôïc muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng. nhng ñieàu naøy coù nghiaõ chính xaùc laø gì thì luoân coù söï khaùc nhau giöõa caùc nhaø chuyeân moân vaø giöõa caùc toå chöùc. Vieäc ñaït ñôïc söï phaùt trieån beàn vöõng caàn laø muïc tieâu cô baûn nhaát cuûa quy hoaïch . Uyû ban veà moâi truôøng vaø phaùt trieån theá giôùi ( Uyû ban Brundland) ña ra moät ñònh nghóa raát phoå bieán laø: "söï phaùt trieån ñaùp öùmg ñôïc nhu caàu cuûa theá heä hoâm nay maø khoâng laøm toån haïi ñeán khaû naêng cuûa theá heä tông lai thoaû maõn nhöõng nhu caàu cuûa chính hoï". Raát nhieàu caùc ñònh nghiaõ coøn nhaán maïnh ñeán söï caàn thieát phaûi tieán ñeán moät moái quan heä toát ñeïp hôn giöõa caùc nôùc phaùt trieån vaø ñang phaùt trieån (Boyd 1998). Nhng nhöõng khoù khaên trong vieäc ñaït ñôïc moät ñònh nghóa ñôïc chaáp nhaän chung veà phaùt trieån beàn vöõng khoâng ñôïc pheùp kìm haõm hay thaäm chí laøm ñình treä vieäc thi haønh nhöõng hoaït ñoäng maø ñôïc nhaän thöùc roäng raõi laø moät phaàn cuûa quaù trình naøy. Do vieäc quaù ñôïc phoâ baày vaø söû duïng khoâng chính xaùc.57 cuûa toâi ñuùng hôn chæ laø moät choïn loïc nhöõng taøi lieäu ñôïc xuaát baûn gaàn ñaây maø coù lieân quan ñeán chuû ñeà ñôïc quan taâm naøy. taát caû caùc ñònh nghiaõ veà phaùt trieån beàn vöõng keát hôïp caùc yeáu toá veà kinh teá. kinh teá vaø moâi trôøng. Nhöõng chieán lôïc phaûi ñôïc ñeà ra. Hôn theá nöõa. Söï giaûi thích moät khaùi nieäm lôùn nh vaäy trong thöïc teá laø khoâng heà ñôn giaûn.veà caùc khía caïnh xaõ hoäi. 1. moái quan taâm ñeán khoâng chæ nhöõng nhu caàu cuûa hoâm nay maø coøn cuûa tông lai. nhöõng chính saùch phaûi ñôïc ñònh roõ. Moät soá ngôøi tranh caõi raèng tính phoå thoâng cuûa khaùi nieäm coù lieân quan ñeán tính mô hoà cuûa noù. nhöõng keá hoaïch phaûi ñôïc phaùt trieån vaø phaûi haønh ñoäng ñeå ña loái soáng cuûa chuùng ta ñi ñeán moät hình thaùi söï phaùt trieån. khaùi nieäm veà "phaùt trieån" laø saâu roäng hôn laø "söï taêng trôûng kinh teá" thuaàn tuyù hoaëc toång saûn phaåm quoác noäi. Nhng laøm theá seõ laø moät loãi laàm saâu saéc. tình traïng söùc khoeû vaø dinh dôõng Coâng baèng trong khai thaùc taøI nguyeân vaø söû duïng dòch vuï Thu nhaäp treân ñaàu ngôøi Nhaän thöùc veà chaát lôïng cuûa moâi trôøng con ngôøi. Trong noäi dung naøy. noù coøn bao haøm caû söï caûi thieän veà: • • • • Chaát lôïng cuoäc soáng. Phaùt trieån hôùng tôùi moät xaõ hoäi beàn vöõng. maø noù ñaûm baûo moät möùc soáng . khaùi nieäm naøy coù theå bò maát ñi tính ñaùng tin caäy vaø deã daøng bò rôi vaøo söï hoaøi nghi. Noùi chung.trong khi soáng trong khuoân khoå söùc chöùa cuûa caùc heä sinh thaùi hoã trôï vaø nguoàn taøi nguyeân. phaùt trieån beàn vöõng laø veà söï duy trì vaø caûi thieän chaát lôïng cuoäc soáng cuûa con ngôøi . nhu caàu veà moâi trôøng vaø xaõ hoäi. Taát caû nhöõng ngôøi bình thôøng ñeàu seõ ñoàng yù raèng söï phaùt trieån caàn phaûi beàn vöõng. Do vaäy. Nguyeân taéc cuûa "phaùt trieån beàn vöõng " ñaõ trôû neân raát phoå bieán ôû nhöõng naêm 1990.

ví duï nh cung caáp nhöõng ngoâi nhaø aám cuùng. Raát nhieàu giaûi phaùp coù theå caûi thieän chaát lôïng cuoäc soáng. Phaùt trieån beàn vöõng coù nghóa laø caân nhaéc xem laøm theá naøo ñeå giaûm ñôïc lôïng chaát pheá thaûi. Phaùt trieån beàn vöõng khoâng phaûi laø veà söï hy sinh queân mình. Thoaû maõn caùc nhu caàu xaõ hoäi • • • • Xaây döïng hoaëc taêng côøng theâm nhieàu ñòa ñieåm. phoá xaù an toaøn hôn vaø söùc khoeû toát cho moïi ngôøi. hoâm nay vaø cho nhöõng theá heä mai sau. Baûo veä söùc khoeû vaø tieän nghi cho con ngôøi thoâng qua moâi trôøng trong saïch. sau ñoù taùi söû duïng hoaëc hoài phuïc thoâng qua taùi cheá. Thay vaøo ñoù.58 toát (kinh teá vaø xaõ hoäi) cho toaøn theå nhaân loaïi. uû phaân compost. Phaùt trieån beàn vöõng laø veà baûo veä moâi trôøng vaø ôû ñaâu coù theå thì caûi thieän moâi trôøng. xe ñaïp hay giao thoâng coâng coäng. giaûm bôùt nhu caàu ñi laïi baèng vieäc xem xeùt xem con ngôøi soáng vaø laøm vieäc ôû ñaâu hôn laø chæ saûn xuaát oâ toâ ít gaây oâ nhieãm. Chuùng ta cuõng caàn phaûi nghó baèng caùc caùch khaùc nhau vaø tìm ra nhöõng caùch môùi ñeå tieán haønh moïi vieäc. nhng khoâng phaûi baèng toån thaát cuûa nhöõng loaøi khaùc hay moâi trôøng noùi chung (Boyd 1998). hoaëc ôû ñoù hoï söû duïng nôùc ít hôn nhu caàu cuûa mình vì lo ngaïi veà giaù caû. taêng côøng quaàn chuùng ñòa phông vaø vaên hoùa ñaëc trng. Phaùt trieån beàn vöõng coøn laø veà söï coá gaéng thoaû maõn nhöõng nhu caàu cô baûn cuûa con ngôøi. Hams (1998) cho raèng chuùng ta khoâng ñôïc pheùp chaáp nhaän moät hoaøn caûnh maø ôû ñoù con ngôøi khoâng ñuû khaû naêng ñeå sôûi aám nôi ôû cuûa hoï moät caùch thích hôïp. Söï laøm taêng hieäu quaû naêng lôïng cho nhaø cuûa chuùng ta vaø giaûm söï laõng phí nôùc laø nhöõng ví duï roõ raøng. taát caû chuùng ta phaûi cuøng laøm vieäc ñeå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu cuûa moïi ngôøi baèng nhöõng caùch ít gaây aùp löïc leân moâi trôøng. hoâm nay vaø trong tông lai. tính ñaëc trng cuûa ñòa phông. baèng vieäc cung caáp nôi ôû toát hôn. khoâng khí trong laønh hôn. nhieàu khoaûng khoâng vaø caùc ngoâi nhaø xaây döïng ñeïp vaø toát trong ñoù con ngôøi laøm vieäc thoaûi maùi Taïo laäp caùc khu ñònh c " mang tính con ngôøi" trong phaïm vi vaø hình thöùc Xaùc ñònh giaù trò vaø baûo veä tính ña daïng. Noù bao goàm caùc muïc tieâu veà xaõ hoäi vaø kinh teá. Vieäc naøy ñoøi hoûi moät neàn kinh teá vöõng chaéc ñeå taïo söï giaøu coù cho pheùp ñaùp öùng nhöõng nhu caàu. Theo Hams (1998) phaùt trieån beàn vöõng laø veà söï ñaûm baûo moät chaát lôïng cuoäc soáng toát hôn cho moïi ngôøi. an toaøn vaø deã chòu . cuõng nh vieäc thay ñoåi phông tieän ñi ñeán trôøng hoïc. phoá xaù an toaøn vaø cho moïi ngôøi coù cô hoäi ñeå phaùt huy tieàm naêng cuûa hoï qua giaùo duïc. Baûo veä vaø caûi thieän moâi trôøng • • • • Söû duïng naêng lôïng. nôùc vaø caùc taøi nguyeân thieân nhieân khaùc moät caùch coù hieäu quaû vaø vôùi söï quan taâm ñuùng möùc Giaûm toái thieåu caùc chaát thaûi. hôn laø coù caùc muïc tieâu taùi cheá caùc chaát ñoù. hoaëc thu hoài naêng lôïng vaø cuoái cuøng thaûi ñi nhöõng gì coøn laïi Giôùi haïn söï oâ nhieãm ôû möùc ñoä maø khoâng laøm toån haïi ñeán caùc heä töï nhieân Xaùc ñònh giaù trò vaø baûo veä tính ña daïng cuûa thieân nhieân 2. thoâng tin söï tham gia vaø söùc khoeû toát. khoâng chæ vì lôïi ích cho rieâng moâi trôøng maø coøn bôûi vì moät moâi trôøng oâ nhieãm khoâng sôùm thì muoän seõ kìm haõm söï phaùt trieån kinh teá vaø laøm giaûm chaát lôïng cuoäc soáng. Hams (1998) toùm taét nhöõng ñaëc ñieåm cuûa moät "xaõ hoäi beàn vöõng" nh sau: Moät xaõ hoäi beàn vöõng coá gaéng ñaït ñôïc nhöõng ñieàu sau: 1. vaø caùc cöûa haøng baèng caùch ñi boä.

nhng nôùc naøy ñaõ tieâu thuï khoaûng 27% Taøi nguyeân cuûa traùi ñaát ñeå duy trì caùi ñôïc goïi laø loái soáng Myõ. Toâi nghó raèng chuùng ta khoâng theå traùnh khoûi keát luaän laø moät xaõ hoäi beàn vöõng phaûi coù loái soáng khoâng xa hoa. söï töï cung töï caáp ôû möùc ñoä cao cuûa vuøng vaø ñòa phông vaø söï hôïp taùc. Loái soáng ôû "nhöõng nôùc phaùt trieån" laø voâ cuøng ñaét tính theo tieâu thuï taøi nguyeân vaø naêng lôïng bình quaân theo ñaàu ngôøi. Hôïp chuûng quoác Hoa Kyø chæ chieám 5% daân soá theá giôùi. Thuùc ñaåy caùc thaønh töïu kinh teá • • • • Taïo ra moät neàn kinh teá ñòa phông lôùn maïnh coù theå cung öùng ñôïc nhöõng coâng vieäc vöøa yù. phi taäp trung hoaù vaø moät neàn kinh teá taêng trôûng baèng soá khoâng. nôùc uoáng. caùc maâu thuaãn vaø söï suy giaûm chaát lôïng cuoäc soáng. nhaø cöûa vaø chaát ñoát vôùi giaù hôïp lyù Ñaùp öùng nhöõng nhu caàu ñòa phông baèng nguoàn ñòa phông ôû baát cöù ñaâu coù theå Taêng ñieàu kieän toái ña ñeå moïi ngôøi ñôïc trang bò kyõ naêng vaø nhaän thöùc caàn thieát ñeå ñoùng goùp moät vai troø ñaøy ñuû trong xaõ hoäi Cho pheùp taát caû caùc thaønh phaàn daân chuùng tham gia trong vieäc ra quyeát ñònh vaø caân nhaéc caùc taùc ñoäng ñeán xaõ hoäi vaø coäng ñoàng cuûa caùc quyeát ñònh 59 3. Vôùi toâi dôøng nh roõ raøng laø.• • • • • Chuù troïng caùc dòch vuï söùc khoeû. Tính ñeán söï buøng noå daân soá. thaät khoâng theå tôûng tôïng ñôïc 10 tyû ngôøi treân traùi ñaát vaøo giöõa theá kyû tôùi coù theå seõ coù möùc soáng nh haàu heát nhöõng ngôøi soáng trong nhöõng nôùc giaøu ñang coù hieän nay. nghæ ngôi coù saün cho taát caû moïi ngôøi (trích töø Hams 1998) Hams (1998) dôøng nh tin tôûng raèng moät neàn kinh teá maïnh laø caàn thieát ñeå ñaït ñôïc muïc ñính phaùt trieån beàn vöõng vaø oâng ta ñaëc bieät khoâng chæ trích loái soáng xa hoa cuûa caùc nôùc phông taây (ít nhaát laø khoâng ôû trong baøi naøy). quoác gia vaø toaøn caàu Coi troïng coâng vieäc tình nguyeän Khuyeán khích söï tieáp xuùc caàn thieát vôùi caùc phông tieän thuaän lôïi. caùc hoaït ñoäng phoøng ngöøa vaø chaêm soùc söùc khoeû Ñaûm baûo coù ñuû thöùc aên. tôùc ñoaït theá giôùi thöù ba. Toâi ñoàng yù vôùi Trainer (1995) raèng nguyeân nhaân caên baûn cuûa vaán ñeà "giôùi haïn taêng trôûng" cuûa chuùng ta vaø söï phaù huyû nhanh choùng cuûa heä sinh thaùi toaøn caàu ñôn giaûn laø söï saûn xuaát vaø tieâu thuï quùa möùc. haøng hoaù vaø vôùi nhöõng ngôøi khaùc baèng caùc caùch söû duïng ít oâ toâ vaø giaûm toái thieåu caùc taùc ñoäng ñeán moâi trôøng Taïo caùc cô hoäi cho vaên hoaù. coù moät söï taùn thaønh ngaøy caøng cao trong theá giôùi khoa hoïc vaø giöõa coäng ñoàng laø möùc soáng xa hoa vaø söï taêng trôûng khoâng ngöøng cuûa noù seõ daãn ñeán nhöõng vaán ñeà nghieâm troïng mang tính chaát toaøn caàu. quy moâ nhoû nhaát. trong khi chuùng ta vaãn duy trì moät neàn kinh teá bò ñieàu khieån bôûi caùc aùp löïc thò trôøng. Theo yù kieán caù nhaân cuûa toâi. Hieän nay. moät xaõ hoäi beàn vöõng seõ khoâng theå khoâng coù nhöõng thay ñoåi caên baûn trong loái soáng vaø neàn kinh teá cuûa chuùng ta. ñaùng laøm. caùc dòch vuï. maø khoâng laøm oâ nhieãm moâi trôøng ñòa phông. Tuy nhieân. coù moät baèng chöùng roõ raøng laø loái soáng tieâu thuï hieän nay ôû caùc nôùc giaøu coù maø chuùng ta cho laø dó nhieân laø hoaøn toaøn khoâng beàn vöõng. phaùt trieån nhöõng thieát bò naêng lôïng coù hieäu quaû vaø coù söï kieåm soaùt oâ nhieãm toát hôn. phaù huyû moâi trôøng. ñaëc bieät laø söï caïn kieät nguoàn taøi nguyeân. Loái soáng ôû caùc nôùc ñôïc goïi laø phaùt trieån laø söï xa hoa. taøi nguyeân bò khai thaùc maïnh vaø treân heát laø söï aûo tôûng veà moät möùc soáng vaø toång saûn phaåm quoác daân tieáp tuïc taêng cao. chuùng ta khoâng theå giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà lôùn veà moâi trôøng toaøn caàu neáu chuùng ta chæ quay voøng raùc thaûi. giaûi trí. theo lôïi nhuaän .

Coù moät baèng chöùng veà thaûm hoaï sinh thaùi coù lieân quan ñeán nhieàu neàn vaên minh. ñeá quoác La Maõ. Ña daïng sinh hoïc • • Toån thaát ngaøy caøng taêng veà nôi ôû cuûa ñôøi soáng hoang daõ caû ôû treân phaïm vi theá giôùi vaø caû ôû trong phaïm vi nhöõng vuøng cuï theå. ñaàu t. laø do taùc ñoäng cuûa phaùt trieån vaø hoaït ñoäng con ngưôøi. daãn ñeán caùc vaán ñeà veà söùc khoeû như taêng cao beänh hen. saûn xuaát. Heä thoáng kinh teá t baûn chuû nghóa cuûa chuùng ta seõ khoâng traùnh khoûi daãn ñeán saûn xuaát quaù möùc. Tuy nhieân. Toâi khoâng nhìn thaáy moät söï löïa choïn saün saøng cho heä thoáng kinh teá hieän nay. Ba T.60 vaø taêng trưôûng. tieâu thuï quaù möùc vaø "phaùt trieån quaù möùc". Nh moät nhaø ñòa lyù xaõ hoäi muïc ñích cuûa toâi laø thaûo luaän vôùi caùc baïn veà vai troø cuûa caùc thaønh phoá trong quaù trình tieán ñeán moät xaõ hoäi beàn vöõng. ñaëc bieät ôû trong caùc khu ñoâ thò laø keát quaû cuûa giao thoâng vaø coâng nghieäp. caùc nhaø hoïc giaû ñaõ ghi cheùp veà caùc canh taùc söû duïng ñaát khoâng beàn vöõng ôû thôøi coå ñaïi cuûa Mesopotamia. Nhöõng ñieàu treân daãn ñeán keát quaû laø laøm hieám hoaëc maát hoaøn toaøn caùc loaøi quí hieám vaø deã bò toån thưông treân phaïm vi toaøn caàu. 1. 1.1. nhng toâi nghó raèng heä thoáng thò trôøng töï do seõ ít quan troïng hôn nhieàu trong moät xaõ hoäi beàn vöõng. 3. Khí haäu toaøn caàu • • Taêng khaû naêng noùng leân toaøn caàu vaø thay ñoåi khí haäu laø keát quaû cuûa söï phaùt thaûi khí nhaø kính ôû möùc ñoä cao do ñoát chaùy nhieân lieäu vaø thay ñoåi söï söû duïng ñaát (thí duï: maát röøng) Như moät keát quaû tröïc tieáp cuûa vaán ñeà treân daãn söï ruûi ro khoâng theå chaáp nhaän ñưôïc cho caùc thaønh phoá. Như vaäy " Ngaân haøng gen " toaøn caàu ñang bò laøm caïn kieät. vaø thi haønh caùc caùch giaûm söû duïng taøi nguyeân. laøng maïc töø vieäc daâng cao möïc nưôùc bieån vì caùc ñaïi dưông ñưôïc môû roäng vaø caùc nuùi baêng ôû cöïc bò tan ra. toâi nghó raèng caàn phaûi chæ ra taàm quan troïng cuûa heä thoáng kinh teá ñeå ñaït ñôïc söï beàn vöõng vaø ñeå laøm roõ hôn quan ñieåm (khoâng chuyeân) cuûa toâi veà vaán ñeà naøy. thông maïi vaø möùc soáng nh ñôïc xaùc ñònh theo caùch thoâng thôøng. Nhöõng vaán ñeà veà tính khoâng beàn vöõng Ngưôøi ta coù theå tieáp caän caùc khaùi nieäm "söï beàn vöõng" vaø ‘phaùt trieån beàn vöõng’ trong caùc phưông dieän moät vaán ñeà (khoâng beàn vöõng) vaø moät muïc tieâu (phaùt trieån beàn vöõng). Taây Ba Nha (trong thôøi ñaïi vaøng ). chuùng ta phaûi chuyeån sang moät neàn kinh teá coù theå saûn xuaát chæ vöøa ñuû cho nhu caàu cuûa chuùng ta ñeå coù moät cuoäc soáng chaát lôïng cao. Chaát lưôïng khoâng khí • Chaát lưôïng khoâng khí keùm. 2. Nhng chaéc chaén khoâng phaûi laø muïc ñích cuûa toâi baøn veà vaán ñeà naøy vì toâi khoâng phaûi laø moät chuyeân gia kinh teá. Ñieàu naøy dôøng nh khoâng thích hôïp vôùi heä thoáng t baûn toaøn caàu nh noù ngaøy nay hoaït ñoäng.. . Nhöõng vaán ñeà hieän nay veà heä sinh thaùI vuøng vaø heä sinh thaùi toaøn caàu ñôïc Barton toùm taét (1996) nh sau. Caùc vaán ñeà veà söï khoâng beàn vöõng chaéc chaén laø khoâng môùi. laøm vieäc. vaø trong caùc vuøng cuï theå. Theo quan ñieåm cuûa toâi.

hieän nay con ngưôøi (Homo sapien) ñưôïc thöøa nhaän roäng raõi laø khoâng taùch rôøi khoûi thieân nhieân. Moät nhaän thöùc laáy con ngưôøi laø trung taâm: Chuùng ta phaûi ñoái xöû toát vôùi traùi ñaát vaø như vaäy traùi ñaát seõ ñoái xöû toát vôùi chuùng ta. maø laø moät phaàn hôïp nhaát cuûa theá giôùi töï nhieân. Ñaát • ôû moät soá vuøng: Maát ñaát do tyû leä xoùi moøn taêng cao.• 61 OÂ nhieãm khí quyeån treân phaïm vi roäng hôn gaây ra caùc vaán ñeà veà söï caïn kieät taàng ozon vaø mưa axit. Thí duï. taêng nưôùc chaåy ñi.org/wri/wr-96-97/). Nưôùc • ôû moät soá vuøng: giaûm möïc nưôùc ngaàm daãn ñeán haäu quaû veà cung caáp nôùc. caùc nhaø khoa hoïc nhaát trí ñeà xuaát laø caàn giaûm 60% khí nhaø kính khaép nôi treân theá giôùi ñeå traùnh söï khoâng oån ñònh cuûa khí haäu vaø ñaïi dưông (nguoàn: Nhoùm lieân Chính phuû veà thay ñoåi khí haäu (IPCC1990)) Noùi moät caùch ñôn giaûn hôn. toân troïng traùi ñaát vì traùi ñaát vaø nhöõng sinh vaät cuûa mình cuõng coù quyeàn toàn taïi như chuùng ta. ‘Söï beàn vöõng’ laø vieäc tieán ñeán moät traïng thaùi ôû ñoù caùc heä sinh thaùi toaøn caàu coù khaû naêng haáp thuï taùc ñoäng cuûa con ngôøi maø khoâng bò huyû hoaïi. ñaát vaø khoaùng saûn. söï beàn vöõng laø veà duy trì söùc khoeû cuûa sinh quyeån vaø caùc nguoàn taøi nguyeân chuû choát cuûa khoâng khí . Trong cuøng moät thôøi ñieåm hai hưôùng treân coù theå daãn ñeán caùc haønh ñoäng raát khaùc nhau. oâ nhieãm nưôùc ôû caùc vuøng noâng thoân vaø thaønh thò.igc. Nhaän thöùc thöù hai laáy thieân nhieân laøm trung taâm: chuùng ta phaûi toân troïng thieân nhieân. Khoaùng saûn • Söï khai thaùc khoaùng saûn khoâng theå taùi taïo ñưôïc ôû tyû leä cao seõ laøm maát haún caùc nguoàn coù tieàm naêng taùo taïo. Coù hai nhaän thöùc coù giaù trò veà taàm quan troïng cuûa söï beàn vöõng. maát chaát dinh dưôõng vaø ñoä phì nhieâu cuûa ñaát . Phaàn sau ñaây laø moät toùm taét phaàn giôùi thieäu veà caùc Taùc ñoäng cuûa Ñoâ thò . 1. Nhaän thöùc thöù nhaát ñưôïc tham khaûo laø "xanh nhaït" trong khi ñoù nhaän thöùc thöù hai ñưôïc goïi laø " xanh ñaäm". 5.2. 4. Nhöõng xu hưôùng keå treân khoâng theå tieáp tuïc moät caùch voâ haïn ñònh maø khoâng laøm aûnh hưôûng ñeán söùc khoeû cuûa sinh quyeån vaø khaû naêng cuûa traùi ñaát (hoaëc cuûa caùc vuøng rieâng leû) ñeå hoã trôï cuoäc soáng con ngôøi vaø caùc kieåu soáng hieän taïi. caùc vaán ñeà veà oâ nhieãm ñaát hoaëc ñaát bò boû hoang 6. Tuy nhieân. Trong moät soá trôøng hôïp sinh quyeån ñaõ bò suy thoaùi nghieâm troïng-thí duï: Caùc khu moû than ôû Ñoâng aâu. nưôùc. Tình traïng cuûa moâi trưôøng ñoâ thò Vieän taøi nguyeân Theá giôùi ñaõ phaùt haønh moät baûn baùo caùo raát thuù vò veà hieän traïng cuûa moâi trưôøng ñoâ thò (caùc nguoàn taøi nguyeân Theá giôùi 1996-97: Moâi trưôøng ñoâ thò). vì theá hai quan ñieåm gaàn như trôû thaønh moät: Chaát lưôïng cuûa baàu sinh quyeån vaø söùc khoeû cuûa nhaân loaïi laø khoâng theå taùch rôøi. lieân quan ñeán söï phaùt thaûi khí nhaø kính do con ngôøi gaây ra. vaø ôû möùc ñoä toaøn caàu laø söï laøm thuûng taàng ozon trong khí quyeån. vôùi haäu quaû ruûi ro veà luït loäi. Baûn baùo caùo hoaøn chænh (400 trang) ñưôïc ña leân maïng Internet (http://www.

naêng lưôïng. Söï phaân bieät naøy ít roõ raøng hôn trong theá giôùi phaùt trieån. vaø thaûi chaát thaûi ñoâ thò. khai thaùc vaø laøm caïn kieät taøi nguyeân thieân nhieân. như caïn kieät taøi nguyeân thieân nhieân vaø phaùt thaûi khí nhaø kính. Ngưôïc laïò. Do vaäy. ñưôøng nhöïa. ôû ñoù daân cư noâng thoân vaø ñoâ thò dưôøng như hưôûng lôïi như nhau töø nhöõng haøng hoaù vaø dòch vuï hieän ñaïi. Nhöõng ngôøi naøy seõ ñoøi hoûi ñaát. baát chaáp hoï soáng trong thaønh phoá hoaëc ôû noâng thoân.62 "Khoaûng vaøo naêm 2025. ñưôøng. Như vaäy.moät chuyeån ñoåi coù xu hưôùng thay ñoåi thieân nhieân vaø phaïm vi taùc ñoäng cuûa loaøi ngưôøi leân moâi trưôøng. Khi thu nhaäp taêng. vaø khu coâng nghieäp. ñònh cư ôû ñoâ thò. ôû ñoù nhaø cöûa ñưôïc laøm töø nguyeân lieäu ñòa phưông vaø daân cu vaãn phuï thuoäc phaàn lôùn leân nguoàn taøi nguyeân cuûa chính hoï ñeå kieám soáng. thưôøng taïo ra nhöõng khu ñònh cư khoâng chính thöùc taïi nhöõng vuøng sinh thaùi moûng manh. Moái quan heä giöõa con ngưôøi vaø hoaït ñoäng kinh teá (bao goàm saûn xuaát. raát khoù vaø coù leõ khoâng theå laøm gì ñưôïc ñeå traùnh taùc ñoäng taêng daân soá ñoâ thò do taêng trưôûng kinh teá vaø coâng nghieäp hoùa gaây ra. . dòch vuï vaø thưông maïi) trong nhöõng thaønh phoá ñoøi hoûi nguoàn taøi nguyeân nhieàu hôn haún möùc dieän tích sôû taïi coù theå cung caáp. Như vaäy. Ñoâ thò ngheøo. Möùc ñoä tieâu thuï ôû ñoâ thò vaø phaùt sinh chaát thaûi . Cho ñeán naêm 2025. ñaát noâng nghieäp vaø nhöõng nôi c truù nh ñaát ngaäp nôùc vaø röøng ñưôïc chuyeån ñoåi vaøo nhaø ôû. nưôùc. vaø vieãn thoâng. do vaäy chaát thaûi tích luyõ laïi vaø laøm suy thoaùi ñaát vaø lu vöïc nưôùc ñòa phưông. nhöõng thaønh phoá giaøu coù ñoùng goùp khoâng theo tyû leä vaøo nhöõng vaán ñeà moâi trưôøng toaøn caàu. như nưôùc maùy. phaûn aùnh caû soá ngưôøi thöïc söï soáng trong moät dieän tích nhoû laãn nhöõng möùc tieâu thuï lôùn hôn cuûa hoï. Caùc khu ñoâ thò gaây aûnh hưôûng ñeán moâi trưôøng thoâng qua ba con ñưôøng: chuyeån ñoåi ñaát vaøo muïc ñích söû duïng ôû ñoâ thò. ñieän. khoaûng 5 tyû ngôøi. Söï taäp trung chaát thaûi trong caùc thaønh phoá cao hôn raát nhieàu so vôùi ôû noâng thoân. caùc möùc cao nhaát cuûa söï söû duïng taøi nguyeân vaø sinh ra chaát thaûi coù xu hôùng xaûy ra trong nhöõng thaønh phoá giaøu coù nhaát vaø trong nhöõng nhoùm giaøu coù hôn trong thaønh phoá. thieáu ñòa ñieåm löïa choïn ñeå soáng. nhưng nhöõng taùc ñoäng ñòa phông cuûa hoï coù theå laø traàm troïng. seõ soáng ôû thaønh phoá . Khi thaønh phoá môû roäng. 8 tyû ngôøi seõ soáng treân haønh tinh. chaát thaûi ñoâ thò coù theå nhanh choùng vưôït quaù khaû naêng cuûa heä sinh thaùi sôû taïi ñeå ñoàng hoaù chuùng. nhưng baây giôø ñaõ coù theâm moät khía caïnh môùi. phaàn lôùn soá daân theá giôùi. vaø nưôùc töø nhöõng ñòa ñieåm xa. nhöõng thaønh phoá ngheøo coù xu hôùng gaây ñe doïa toái thieåu tôùi moâi trưôøng toaøn caàu. vaø lưông thöïc. Khoâng ngaïc nhieân. ñaët söùc eùp leân moâi trưôøng khaùc vôùi söùc eùp gaây ra bôûi ñònh cư ôû noâng thoân. Nhöõng khu ñoù khoâng coù caùc heä thoáng coáng raõnh vaø thu gom raùc. như vaäy thaønh phoá phaûi laáy nhöõng nguyeân lieäu caàn thieát như lưông thöïc. hoï seõ tieâu thuï soá haøng hoaù vôùi lưôïng lôùn vaø ña daïng hôn daãn ñeán keát quaû laø soá lưôïng lôùn chaát thaûi ñưôïc taïo ra. Keát quaû laø.vaø nhöõng taùc ñoäng tieâu cöïc gaén vôùi chuùng khaùc nhau raát nhieàu giöõa caùc thaønh phoá. vôùi nhöõng maät ñoä daøy ñaëc cuûa con ngưôøi vaø hoaït ñoäng kinh teá. Ñaõ coù thôøi gian ngưôøi ta tranh caõi veà vaán ñeà taêng trưôûng daân soá vaø môû roäng kinh teá seõ aûnh hưôûng ñeán moâi trưôøng như theá naøo. taøi nguyeân söû duïng vaø chaát thaûi phaùt sinh treân moät ñaàu ngôøi coù xu hưôùng thaáp ôû ñoâ thò ngheøo. nhieân lieäu. phuï thuoäc phaàn lôùn leân söï giaøu coù vaø kích thôùc cuûa thaønh phoá. Hôn nöõa. Nhöõng khaùc nhau naøy roõ neùt hôn trong theá giôùi thöù ba bôûi vì ñònh cư ôû noâng thoân vaãn laø nhöõng laøng coù nguoàn goác truyeàn thoáng. Nhöõng thaønh phoá gaén vôùi söï chuyeån dòch kinh teá töø xaõ hoäi ruoäng ñaát sang neàn kinh teá döïa treân saûn xuaát vaø dòch vuï trong moät caùch khoâng theå gôõ ra ñưôïc.

moät soá caùc nhaø nghieân cöùu ñaõ baét ñaàu nhìn nhaän ñeán vaán ñeà cuûa thaønh phoá vaø phaùt trieån beàn vöõng—noùi moät caùch khaùc. caùc ñieåm cuoái coù theå ñưôïc ño trong thuaät ngöõ oám vaø tyû leä cheát. chi phí treân moät ñaàu ngưôøi cho baûo veä moâi trưôøng cao hôn ôû caùc khu ñoâ thò.3. chưông naøy taäp trung leân nhöõng vaán ñeà moâi trưôøng phaùt sinh tröïc tieáp töø söï ñoâ thò hoùa vaø caùc hoaït ñoäng ôû ñoâ thò hôn laø taäp trung leân taäp hôïp roäng hôn cuûa söùc eùp moâi trưôøng gaén vôùi taêng trưôûng kinh teá vaø coâng nghieäp hoùa. Trong cuøng moät hưôùng. nhưng vieäc xaây döïng cô sôû haï taàng ñoøi hoûi cho quaûn lyù chaát thaûi coù theå deã daøng hôn vaø chi phí . Caùc thaønh phoá cung caáp nhöõng cô hoäi ñeå giaùo duïc daân cư veà caùc vaán ñeà moâi trưôøng vaø huy ñoäng cư daân tham gia giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà naøy. môùi ñaây caùc thöû nghieäm ñaõ ñưôïc tieán haønh ñeå tính "daáu chaân sinh thaùi" cuûa moät thaønh phoá . taùc ñoäng moâi trưôøng laø moät saûn phaåm cuûa söï phaùt trieån trong quaù trình ñoâ thò hoùa. nhöõng kieåu maãu ñònh c daøy ñaëc coù theå giaûm bôùt söùc eùp leân ñaát töø söï taêng daân soá vaø coù theå cuõng cung caáp nhöõng cô hoäi taêng theâm hieäu quaû naêng lưôïng. Theâm vaøo ñoù. Ñoâ thò hoùa cuõng coù theå giuùp caûi thieän moâi trưôøng baèng caùch giaùn tieáp. ngưôïc vôùi söï xem xeùt nhöõng taùc ñoäng ñaëc trưng hôn cuûa moät ngaønh cuï theå như giao thoâng vaän taûi. Maëc duø maät ñoä daân cư cao coù theå laøm taêng nhöõng vaán ñeà oâ nhieãm. Tuy nhieân. Trong nhöõng naêm vöøa qua. Vôùi quy hoaïch thích hôïp. nhöõng thaønh phoá cuûa taát caû caùc kieåu khaùc nhau cuõng ñưa ra nhöõng cô hoäi quan troïng cho baûo veä moâi trưôøng.chöù khoâng phaûi laø yeâu caàu cuûa ñoâ thò. nhưng nhöõng kieåu tieâu thuï cao hôn gaén vôùi caùc kieåu soáng ôû ñoâ thò -vaø nhöõng chính saùch ôû ñoâ thò coù theå ñoùng vai troø quan troïng ñeå giaûm bôùt nhöõng söï phaùt thaûi kia. ví duï như. Taùi cheá trôû neân khaû thi hôn bôûi vì noù coù lôïi töø vieäc thu laïi soá lưôïng lôùn vaät chaát ñeå phuïc vuï cho raát nhieàu caùc ngaønh coâng nghieäp lôùn vaø nhoû. caùc thaønh phoá coù theå ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån vôùi söï khai thaùc voán moâi trưôøng thaáp hôn treân moät ñaàu ngjuôøi như theá naøo. Maëc duø coù raát nhieàu nghieân cöùu lieân heä söùc eùp oâ nhieãm vôùi söï huyû hoaïi cuoäc soáng ôû dưôùi nưôùc vaø treân caïn. töø phaùt trieån nhöõng chieán luôïc ñòa phông ñeán baûo veä ña daïng sinh hoïc vuøng vaø taøi nguyeân thieân nhieân ñeå goùp söùc trong moät noã löïc giaûm bôùt söï phaùt thaûi khí nhaø kính. Nhieàu thaønh phoá ñoùng vai troø tích cöïc trong quaûn lyù moâi trưôøng. Moãi thaønh phoá khoâng chòu traùch nhieäm cho vieäc taêng söï phaùt thaûi khí nhaø kính. Maëc duø oâ nhieãm coâng nghieäp ñôïc sinh ra như moät keát quaû cuûa caùc hoaït ñoäng ñưôïc thöïc hieän ñeå thoaû maõn yeâu caàu roäng lôùn cuûa ngưôøi tieâu thuï. nhưng taùc ñoäng toång theå leân caùc heä sinh thaùi khoù coù theå ño.hieäu quaû hôn trong caùc khu ñoâ thò. Trong moät phaïm vi coù theå. vaø caû hai khoâng theå ñưôïc taùch rôøi.caùc taùc ñoäng thưôøng taäp trung xung quanh hoaëc cuoái hưôùng gioù cuûa thaønh phoá. Khi ưôùc lưôïng taùc ñoäng cuûa nhöõng hoaït ñoäng ôû ñoâ thò leân söùc khoûe con ngưôøi. keå caû trong khaùi nieäm tuyeät ñoái laãn tyû leä phaàn traêm cuûa saûn phaåm quoác noäi. 1. Ñaõ coù moät soá ít thöû nghieäm ñuôïc tieán haønh ñeå xem xeùt toaøn boä caùc taùc ñoäng cuûa thaønh phoá leân moâi trưôøng. vì vaäy caùc nghieân cöùu thưôøng thieân veà mieâu taû hôn laø veà soá lưôïng. do ñoù giaûm bôùt söùc eùp leân moâi trưôøng töø söï taêng daân soá.ñoù laø soá lưôïng ñaát saûn xuaát caàn ñeå duy trì soá daân cuûa moät . Moät soá ít caùc thưôùc ño tuông ñưông ñưôïc toàn taïi ñeå ñaùnh giaù söùc khoûe cuûa caùc heä sinh thaùi.63 Vaäy maø. trong nhieàu trưôøng hôïp. Tyû leä sinh trong caùc khu ñoâ thò thaáp hôn ba ñeán boán laàn so vôùi ôû noâng thoân. Ño caùc taùc ñoäng cuûa caùc khu ñoâ thò Khoù khaên khaùc nöõa trong vieäc ñaùnh giaù taùc ñoäng toaøn boä cuûa caùc khu ñoâ thò leân moâi trưôøng töï nhieân laø söï hieåu bieát vaãn coøn sô ñaúng veà quaù trình sinh thaùi phöùc taïp.

ñieàu naøy laøm cho thaønh phoá coù moät thuaän lôïi roõ raøng hôn so vôùi caùc vuøng noâng thoân hoaëc nhöõng ôû nhöõng nôi coù soá daân tha thôùt. ñaëc bieät ôû nôi vieäc giaûm ñeán toái thieåu chaát thaûi ñôïc ưu tieân. Trong nhieàu thaønh phoá ôû Nam baùn caàu. söû duïng taøi nguyeân vaø chaát thaûi. Caùc thaønh phoá vôùi nhöõng cô hoäi lôùn goùp phaàn vaøo phaùt trieån beàn vöõng (trích töø UNCHS (1996). . Thuaän lôïi thöù tư trong caùc thaønh phoá ôû nhöõng nôi coù khí haäu laïnh maø caùc gia ñình vaø nhöõng xí nghieäp caàn ñưôïc sôûi trong moät thôøi gian cuûa naêm thì söï taäp trung saûn xuaát vaø caùc khu vöïc daân cư coù nghóa laø coù tieàm naêng ñaùng keå ñeå giaûm vieäc söû duïng chaát ñoát. ñieàu naøy coù nghóa laø phaïm vi lôùn hôn vaø nhieàu khaû naêng hôn ñeå söû duïng coù hieäu quaû nguoàn taøi nguyeânthoâng qua söï caûi taïo vaät chaát töø nhöõng doøng chaát thaûi vaø taùi söû duïng hoaëc taùi cheá chuùng. caùc khu ñoâ thò chieám 1% laõnh thoå cuûa caû nưôùc. Noù cuõng laøm reû hôn nhieàu ñoái vôùi vieäc cung caáp caùc dòch vuï khaån caáp. Thaønh phoá coù theå laøm cho vaät chaát hoaëc chaát thaûi ñưôïc trao ñoåi giöõa caùc ngaønh coâng nghieäp. thu gom chaát thaûi gia ñình vaø chaát thaûi con ngôøi. vaø caùch soáng giaøu vaên hoaù. Trong nhieàu thaønh phoá ôû Nam baùn caàu vaãn toàn taïi moät truyeàn thoáng laâu daøi laø taùi cheá vaø taùi söû duïng chaát thaûi.trong nhöõng doanh nghieäp chuyeân moân ñeå baûo ñaûm ñieàu naøy coù theå xaûy ra an toaøn. Trong nhieàu nưôùc." 2. Moät Theá giôùi Ñoâ thò hoaù: Baùo caùo Toaøn caàu veà Ñònh cư con ngưôøi) Caùc thaønh phoá coù tieàm löïc ñeå keát hôïp caùc ñieàu kieän an toaøn. Vieäc xuùc tieán nghieân cöùu tieáp vaøo lónh vöïc naøy caàn ñưôïc baûo ñaûm.ví duï như cöùu hoûa cöùu chöõa caùc beänh khaån hoaëc caùc veát thưông coù theå laøm giaûm raát nhieàu söùc khoûe cho ngưôøi beänh. Coâng vieäc taäp hôïp caùc chaát thaûi coù theå taùi söû duïng vaø taùi cheá töø caùc hoä gia ñình vaø cô sôû kinh doanh noùi chung laø reû hôn. treân moät ñaàu ngôøi ñưôïc phuïc vuï. Thuaän lôïi thöù hai maø caùc thaønh phoá cung caáp laø söï taäp trung saûn xuaát vaø tieâu thuï. khi so saùnh vôùi caùc nhaø ôû caùch bieät. noâng nghieäp ôû ñoâ thò ñoùng goùp moät tyû leä ñaùng keå lưông thöïc do thaønh phoá tieâu thuï. Hieåu bieát veà caùc taùc ñoäng moâi trưôøng cuûa caùc khu ñoâ thò coù theå cung caáp söï hieåu bieát saâu saéc veà vieäc laøm theá naøo ñeå taêng trưôûng ñoâ thò coù theå ñi theo caùch tích cöïc ñeå giuùp ñôõ giaûm bôùt söùc eùp cuûa loaøi ngưôøi leân moâi trưôøng toaøn caàu. ñôøi soáng maïnh khoeû. Taäp trung saûn xuaát vaø daân soá coù theå laøm naûy sinh vaán ñeà thu gom vaø thaûi chaát thaûi. nhng nhöõng vaán ñeà naøy coù theå giaûi quyeát ñưôïc. caùc thaønh phoá taäp trung saûn xuaát vaø daân soá. Thuaän lôïi thöù nhaát laø maät ñoä cao coù nghóa laø chi phí treân moät hoä gia ñình vaø moät doanh nghieäp thaáp hôn khi cung caáp nưôùc maùy vaø xöû lyù nôùc thaûi. Thuaän lôïi thöù ba laø söï taäp trung soá daân cao hôn trong caùc thaønh phoá coù nghóa laø giaûm yeâu caàu veà ñaát cho soá daân. thuù vò vôùi nhöõng möùc thaáp ñaùng keå cuûa tieâu thuï naêng lưôïng.thí duï thoâng qua söï söû duïng quaù trình ñoát noùng chaát thaûi töø coâng nghieäp hoaëc caùc nhaø maùy nhieät ñieän ñeå cung caáp nhieät lưôïng sôûi aám cho caùc gia ñình vaø toøa nhaø thưông maïi. Caùc hình thöùc nhaø ôû vôùi maät ñoä cao nhaát ñònh như caùc daõy nhaø vaø khu taäp theå cuõng giaûm moät caùch ñaùng keå lưôïng nhieät bò maát. bôûi vì söï chuyeån sang moät theá giôùi chieám phaàn lôùn ñoâ thò theá giôùi dưôøng như laø khoâng theå traùnh ñưôïc. vieãn thoâng cao caáp vaø nhieàu hình thöùc chaêm soùc söùc khoûe giaùo duïc. Ñaõ coù moät soá bieän phaùp ñeå giaûm nhu caàu ñieän cho maùy ñieàu hoaø.64 thaønh phoá vaø nhöõng möùc tieâu thuï cuûa noù. Söï thaät laø. Thaønh phoá coù ñôn vò chi phí reû hôn cho nhieàu giaûi phaùp ñeå thuùc ñaåy söû duïng nhöõng coângtenô coù theå taùi söû duïng.

nhaïc vaø muùa. 3. Nh vaäy. Giaù trò naøy vôùi cuoäc soáng thaønh phoá thôøng laø raát to lôùn. ñưôïc toå chöùc vaø kieåm soaùt taïi ñòa phưông vaø theo hưôùng khoâng lôïi nhuaän. phong caûnh vaø caùc khung caûnh xung quanh taïo ra moät phaàn trung taâm cuûa lòch söû vaø vaên hoaù cuûa xaõ hoäi ñoù. Caùc thaønh phoá cuõng laø nhöõng nôi coù "neàn kinh teá xaõ hoäi" phaùt trieån nhaát vaø ôû ñoù nguoàn lôïi khoâng chæ mang ñeán cho töøng phoá phưôøng hoaëc caùc khung caûnh xung quanh maø cuõng cho caùc chi phí kinh teá xaõ hoäi. nhaø haùt vaø vaên hoïc phaùt trieån ôû ñoù vaø trong caùc daïng khaùc nhau cuûa ñôøi soáng ñưôøng phoá trong phaàn lôùn caùc thaønh phoá. khaû thi veà maët kinh teá. ñeå tieát kieäm cho xaõ hoäi roäng raõi hôn. Trong nhieàu thaønh phoá caùc caên nhaø. caùc caâu laïc boä thanh nieân. Coù theå nhìn thaáy caùc ngheä thuaät trang trí.bao goàm söï giaûm chaát ñoát lôùn maø chuùng caàn. Cuõng coù theå söû duïng nhieàu hôn giao thoâng coâng coäng vaø taïo ra dòch vuï chaát lưôïng cao. Moät soá caùc theå hieän vaên hoaù quaàn chuùng raát sinh ñoäng ñưôïc nhìn thaáy trong caùc khu ngheøo hôn cuûa thaønh phoá. haáp daãn. khoâng caàn söû duïng xe oâ toâ rieâng. caâu laïc boä ñưôøng phoá. Phaùt trieån beàn vöõng: moät vaøi phưông hưôùng cho caùc quyeát ñònh keá hoaïch hoaù . ngưôøi taøn taät). Nhieàu thaønh phoá hoaëc ñaëc bieät caùc thaønh phoá nhoû ñaõ trình baøy caùch laøm theá naøo ñeå caùc thaønh phoá coù theå cung caáp moâi trưôøng khoeû maïnh. oâ nhieãm khoâng khí vaø caùc möùc tieâu thuï taøi nguyeân cao cuûa söï söû duïng ñoù. ñưôøng phoá. maø coù theå cho pheùp caùc coâng daân ñòa phưông laøm vieäc cuøng vôùi nhau ñeå xaùc ñònh vaø giaûi quyeát caùc vaán ñeà ñòa phưông hoaëc baøn veà caùc saùng kieán ñòa phưông. Caùc thaønh phoá cuõng laø caùc ñòa ñieåm ngheä thuaät vaø vaên hoaù ñaùng quyù nhaát. bôûi vì haàu như khoâng coù theå tính giaù trò cuûa noù baèng tieàn. Noù cuõng coù theå cung caáp caùc hưôùng daãn chính thöùc hoaëc khoâng chính thöùc hoaëc duy trì baûo quaûn caùc coâng vieân. Moät tyû leä ñaùng keå cuûa taêng trưôûng kinh teá trong caùc nưôùc giaøu hôn trong caùc thaäp kyû vöøa qua laø töø caùc chöùc naêng chuyeån ñoåi töø neàn kinh teá xaõ hoäi ôû ñoù giaù trò cuûa chuùng khoâng ñôïc tính trong phưông dieän kinh teá (vaø khoâng ñưôïc ghi cheùp trong thoáng keá GNP) sang neàn kinh teá thò trưôøng. hieäp hoäi daân cư.65 Thuaän lôïi thöù naêm cuûa nhöõng thaønh phoá laø chuùng ña ra tieàm naêng lôùn hôn ñeå giaûm söï söû duïng xe coù ñoäng cô. hoäi cha meï hoïc sinh hoã trôï caùc trưôøng hoïc ñòa phưông vaø taát caû caùc loaïi cuûa nhöõng ngưôøi laøm vieäc töï nguyeän (ñeå cung caáp dòch vuï cho nhöõng ngưôøi lôùn tuoåi. nhưng thưôøng bò Chính phuû vaø caùc cô quan quoác teá boû queân. maëc duø caùc thaønh phoá coù xu hưôùng lieân quan tôùi söï söû duïng vaø söû duïng xe oâ toâ rieâng ôû möùc ñoä cao. Neàn kinh teá xaõ hoäi trong töøng ñòa phưông taïo ra moät maïng lưôùi quan heä daøy ñaëc. Neàn kinh teá xaõ hoäi laø moät thuaät ngöõ daønh cho caùc loaïi khaùc nhau cuûa nhöõng saùng kieán vaø haønh ñoäng. Heä thoáng giao thoâng trong caùc thaønh phoá coù theå ñưôïc toå chöùc trong moät caùch maø nhieàu chuyeán ñi ñôïc thöïc hieän thoâng qua vieäc ñi boä hoaëc ñi xe ñaïp. theå thao vaø caùc cô hoäi nghæ ngôi cho treû em vaø thanh nieân. nhaø cöûa coù giaù trò cho caùc c daân cuûa chuùng maø khoâng ñaët caùc ñoøi hoûi khoâng beàn vöõng leân taøi nguyeân thieân nhieân vaø caùc heä sinh thaùi. Noù thưôøng bao goàm nhieàu saùng kieán ñeå laøm thaønh phoá an toaøn hôn vaø vui veû hôn-giuùp cung caáp khoaûng khoâng vui chôi coù giaùm saùt. nhưng thaønh phoá vaø heä thoáng ñoâ thò cuõng ñưa ra moät khaû naêng lôùn nhaát cho pheùp caùc cư daân cuûa chuùng ñi ñeán caùc ñòa ñieåm khaùc nhau nhanh vaø reû. Noù bao goàm raát nhieàu caùc hoaït ñoäng khoâng ñưôïc traû lương vaø khoâng ñưôïc tính tieàn-goàm coâng vieäc cuûa caùc nhoùm coâng daân.keå caû trong ngheä thuaät vaø trong aâm nhaïc. quaûng trưôøng vaø caùc khoaûng khoâng coâng coäng khaùc.

Ñaàu tieân. naêng lưôïng vaø vaät chaát. Nhöõng ngưôøi soáng coá ñònh trong caùc nưôùc giaøu ñaõ ngaïc nhieân khi khi bieát hoï caàn soá lưôïng ñaát như vaäy. ñieän vaø khí töï nhieân. nhaân leân voán xaõ hoäi vaø huy ñoäng caùc coâng daân vaø Chính phuû cuûa hoï (Roseland. Veà maët kyõ thuaät?". uoáng v. Thöù ba. vaø thaäm chí trong nhöõng ñaát . Taát caû caùc vieäc söû duïng ñoù laø (hoaëc coù theå laø) ño ñưôïc. Maëc duø nưôùc hieám khi ñôïc xem như moät yeáu toá nguy caáp trong nhöõng ñaát nưôùc giaøu coù cuûa OECD. töøng caù nhaân vaø hoä gia ñình caàn nhaän thöùc taùc ñoäng cuûa hoï leân moâi trưôøng thoâng qua söï ño’daáu chaân sinh thaùi’ cuûa hoï. 1998). Noù khoâng laø moät caùi ‘ôû ñaâu ñoù’. giaûm tôùi möùc toái thieåu tieâu thuï voán töï nhieân thieát yeáu. chuùng cuõng coù theå bò thay ñoåi do vaäy ñôn vò chi phí taêng treân moät ngưôõng nhaát ñònh cuûa söï söû duïng coù theå chaáp nhaän ñưôïc. ñeå cung caáp caùc saùng kieán giaûm daáu chaân ñoù. theo söï laõnh ñaïo coù hieäu quaû ôû caáp ñòa phưông. chính thöùc vaø khoâng chính thöùc. Trong moät baøi baùo gaàn ñaây White (1999) vieát moät ñoaïn thuù vò veà "phaùt trieån ñoâ thò beàn vöõng coù theå tieán haønh nh theá naøo. trong ñoù bao giôø cuõng coù moät soá phaàn truøng laëp ñoù laø nưôùc. Caùc khoaûng troáng veà kieán thöùc coù theå ñôïc toùm taét laïi như: • • • Söï hieåu bieát veà moät heä thoáng như moät toång theå Söï hieåu bieát veà taùc ñoäng cuûa töøng caù nhaân cuï theå leân heä thoáng ñoù Caùc chæ thò nhìn thaáy ñưôïc cuûa taùc ñoäng ñoù ôû möùc hoä gia ñình Nhöõng thaùch thöùc kyõ thuaät cho moät thaønh phoá sinh thaùi thuoäc ba phaïm truø roäng. nhng noù ñaõ laø nhaân toá nguy caáp trong nhieàu phaàn ít giaøu coù hôn cuûa theá giôùi. thoâng qua söï thôû. nhưng caùc thưôùc ño ñoù thưôøng ñưôïc ñaët trong goùc khoâng ñưôïc chuù yù cuûa ngoâi nhaø. aên. chuùng ta caàn laáy ‘ moâi trưôøng’ ra khoûi ñòa haït khoa hoïc vaø naïp laïi noù như moät kieán thöùc thoâng thưôøng như laø noù ñaõ töøng như vaäy ñoái vôùi toå tieân trôùc thôøi coâng nghieäp hoaù cuûa chuùng ta. Maëc duø söï beàn vöõng seõ ñoøi hoûi caùc thoaû thuaän giöõa nhieàu toå chöùc ñeå coù theå hoaït ñoäng ñưôïc. Nhieàu ngưôøi vaãn nhìn nhaän moâi trưôøng như moät caùi gì ñoù coù tính "kyõ thuaät" hoaëc "khoa hoïc" maø hoï khoâng theå. Bưôùc ñaàu tieân tieán tôùi söï thay ñoåi ñoù laø kieán thöùc veà caùc aûnh hưôûng moâi trưôøng cuûa caùc kieåu cư xöû hieän taïi cuûa chuùng ta.v. chuùng ta caàn caùc chæ thò coù theå nhìn thaáy ñôïc xung quanh chuùng ta ñeå giaûm saùt söï söû duïng moät soá taøi nguyeân nhaát ñònh ôû trong nhaø như nưôùc. maø caàn noù moät caùch soáng coøn. Thöù hai. caàn coù giaùo duïc moâi trưôøng taïi töøng caáp. Trong moät xaõ hoäi. Ñieàu naøy coù theå ñaït ñôïc thoâng qua moät soá caùc keânh truyeàn thoâng lieân tuïc. Noù laø moät thöù maø hoï caàn coù moät moái quan taâm sôû höõu bôûi vì noù quan troïng cho cuoäc soáng haïnh phuùc cuûa hoï nh maùi nhaø treân ñaàu hoï vaø nh tieàn trong nhaø baêng cuûa hoï. Ñoù laø moät kieåu nhaän thöùc maø khuyeán khích hoï coù traùch nhieäm caù nhaân cho söï beàn vöõng. Giaû thieát naøy loaïi ngay laäp töùc caù nhaân ñoù ra khoûi söï cam keát vôùi thaùch thöùc cuûa tính beàn vöõng. noù laø moät thöù xung quanh vaø ôû trong töøng caù theå maø hoï khoâng chæ coù traùch nhieäm vôùi noù. ñieåm cô baûn ñeå toàn taïi laø caùch cư xöû cuûa caùc hoä gia ñình vaø töøng caù nhaân. Nhieàu thay ñoåi coù theå xaûy ra moät caùch töï nguyeän hoaëc ít nhaát coù yù chí.66 Caùc ñieàu kieän caàn thieát ñeå phaùt trieån coäng ñoàng beàn vöõng laø söû duïng coù hieäu quaû khoaûng khoâng ñoâ thò. Phaàn lôùn daân soá caàn hieåu caøng nhanh caøng toát raèng ’moâi trưôøng’ laø caùi ñeå cho hoï soáng. hoaëc khoâng caàn hieåu. Dấu chaân sinh thaùi ưôùc lưôïng lưôïng ñaát caàn ñeå hoã trôï caùch soáng hieän taïi cuûa hoï.

cho caùc hoaït ñoäng laøm haïi haønh tinh.v. nhưng thaäm chí hieän nay vaãn coù söï ñoái khaùng ñeå nhìn laïi caùc chính saùch cuûa chuùng ta ñaõ taïo ra caùi gì. thuaät ngöõ ra leänh ‘caàn ‘ vaø ‘phaûi’ ñaõ ñưôïc duøng như söï kích thích tranh caõi cho ñeán khi caùc giaûi phaùp löïa choïn toát hôn ñưôïc xaùc ñònh. Nhöõng nhoùm vaø nhöõng toå chöùc naøy khoâng coù thôøi gian hoaëc saùng kieán ñeå gaëp nhau vaø xem xeùt laïi aûnh hưôûng cuûa caùc taùc ñoäng ngaøy caøng lôùn cuûa con ngưôøi leân quaù trình tuaàn hoaøn töï nhieân cuûa sinh quyeån. như nhieät ñoä. Caùc vi khuaån naøy phaân huyû chaát höõu cô vaø söû duïng trong caùc chu trình sinh hoïc cuûa chính chuùng. vaø nhöõng chaát dinh dưôõng. Cuõng như vaäy vôùi xaõ hoäi con ngưôøi. khoâng coù söï tính toaùn ñeán caùc aûnh hưôûng tieáp theo như tích luyõ axit. vôùi caùc nhaø coù thaåm quyeàn khaùc nhau mang chaát thaûi raén ñi. ñieàu naøy coù nghóa laø chaát thaûi cuûa chuùng ta ñaõ khoâng coøn ñôïc vi khuaån ‘mang ñi’. Caùc löïa choïn toát hôn coù theå ñưôïc xuaát hieän maø ngaøy nay chuùng ta thaäm chí khoâng theå tưôûng tưôïng ñôïc. thay ñoåi khí haäu. trong nhöõng yeáu toá naøy. Keát quaû laø caùc khu ñònh cư cuûa chuùng ta bao goàm haøng nghìn caùc ngoâi nhaø ñưôïc sôûi aám vaø laøm laïnh rieâng bieät ñưôïc caùc nhaø maùy ñieän ñoäc laäp cung caáp maø chuùng ñoøi hoûi moät soá lưôïng nưôùc lôùn ñeå laøm maùt. cuõng như nưôùc reû ñaõ thưôøng ñưôïc nhìn nhaän như moät thaønh phaàn chuû choát cuûa taêng trưôûng kinh teá vaø coù söï khoâng saün loøng ñeå nhìn nhaän moät caùch toaøn dieän veà caùc chi phí cuûa chính saùch naøy. thoâng qua giaù caû vaø thueá. Vieäc tìm kieám söï beàn vöõng caàn bao goàm vieäc xem xeùt laïi caùc hoaït ñoäng cuûa con ngưôøi vaø söû duïng laïi caùc chaát thaûi trong moät caùch hoaøn toaøn sinh hoïc. Caùc chaát thaûi khaùc ñôïc thaûi tröïc tieáp xuoáng ñaát. Caùc baát hôïp lyù cuûa söï cung caáp naêng lưôïng reû ñaõ roõ raøng töø nhöõng naêm 1950. ngưôïc laïi. laø nhaân toá giôùi haïn trong saûn xuaát lưông thöïc cuûa haàu heát caùc phaàn treân theá giôùi. vaø vaøo khoâng khí. Quaûn lyù chaát thaûi vaãn ñôïc nhìn nhaän theo moät caùch manh muùn. Như moät nguyeân lieäu coâng nghieäp noù caàn ñưôïc tính ôû giaù ñaày ñuû cho vieäc caáp vaø baûo quaûn cho taát caû caùc söû duïng mang tính thưông maïi trong coâng nghieäp vaø noâng nghieäp. Như caây troàng coù nhöõng yeáu toá giôùi haïn söï taêng trôûng cuûa chuùng. Tuy nhieân. Nhöõng yù tưôûng tieáp theo chæ laø gôïi yù. Chuùng ta caàn söû duïng söï laøm noùng vaø laøm laïnh coù hieäu quaû.67 nưôùc giaøu coù. nưôùc chaéc chaén laø yeáu toá nguy caáp nhaát vì khoâng gì coù theå thay theá cho noù. aûnh hưôûng cuûa oâzoân leân söùc khoeû v. Vì maät ñoä laø ñieàu kieän chuû choát cho giao thoâng coâng coäng hoaït ñoäng coù hieäu quaû cho neân maät ñoä phaûi ñôïc duy trì nh moät ñaëc trưng thieát yeáu cuûa söï ñònh cư. Naêng lưôïng reû. Chuùng ta cuõng caàn thay xe oâ toâ như moät heä thoáng giao thoâng phoå bieán baèng moät heä thoáng xe buyùt vaø taøu ñieän ngaàm coâng coäng baát cöù ôû nôi naøo coù maät ñoä daân soá ñoâng. vaø caùc boä phaän khaùc nöõa coá gaéng hoài phuïc chaát lôïng khoâng khí. Hưôùng daãn chæ ñaïo cho söï thay ñoåi caáu truùc saùng kieán laø chuùng ta caàn phaûi traû nhieàu hôn. bôûi vì noù quaù sôùm ñeå laøm theo trong tìm kieám cuûa chuùng ta cho söï beàn vöõng. Caùch maïng coâng nghieäp ñaõ chuyeån ñoåi söï söû duïng cuûa con ngôøi maø caùc chaát höõu cô chieám u theá sang söï söû duïng caùc chaát voâ cô. ñoøi hoûi söï chuyeân chôû (vaø naêng lôïng) ñeå mang chuùng ñi vaø ñaát ñeå choân chuùng. caùc boä phaän khaùc coù traùch nhieäm hoài phuïc laïi chaát lôïng nôùc. Taïi möùc ñôn giaûn nhaát. vaøo caùc lu vöïc nôùc. Thay vaøo ñoù chaát thaûi raén baét ñaàu ñôïc tích luyõ. vaø traû ít hôn cho caùc hoaït ñoäng . vaø nưôùc. noù seõ trôû neân noåi baät hôn. trong khi nưôùc ñưôïc noùng leân naøy sau ñoù laïi ñưôïc thaûi vaøo caùc lưu vöïc nưôùc gaàn ñoù. Naêng lưôïng cuõng ñaõ coù saün ôû giaù raát reû thoâng qua söï söû duïng roäng raõi chaát ñoát coù nguoàn goác than ñaù. Taát caû caùc hoä gia ñình caàn phaûi ño lưôïng nưôùc caáp vaø giaù caû cao hôn caàn ñưôïc tính cho caùc söû duïng khoâng caàn thieát như röûa xe oâ toâ vaø nưôùc baûo quaûn tôùi vưôøn. nhưng khoâng phaûi moät heä thoáng maø loaïi boû söï löïa choïn nhieät ñoä töø caùc toaø nhaø hoaëc caên hoä rieâng. nưôùc.

68 ñoùng goùp tích cöïc. Trong moät thôøi gian ngaén noù coù theå ña neàn kinh teá tieán tôùi söï söû duïng chaát ñoát goác than ñaù coù hieäu quaû hôn vaø coù theå khoâng khuyeán khích caùc söû duïng khoâng caàn thieát hoaëc söû duïng thay theá khaùc. Thueá leân cacbon laø moät giaûi phaùp chung chung maø coù theå coù haäu quaû tröïc tieáp vaø khoù ñaït ñưôïc. . Noù cuõng coù theå taêng chi phí giao thoâng vaän taûi vaø do vaäy laøm cho caùc saûn phaåm ñòa phưông coù thuaän lôïi hôn so vôùi thưông maïi quoác teá.

Phông phaùp thaäp thoâng tin thöïc ñòa ñôïc toùm taét theo caùc noäi dung: • • • • • Loaïi döõ lieäu caàn thu thaäp Yeâu caàu veà thoâng tin Muïc tieâu söû duïng thoâng tin Toùm taét phông phaùp söû duïng thoâng tin Nguoàn taøi lieäu caàn tham khaûo. kinh teá . tính chaát thôøi gian vaø khoâng gian cuûa caùc thoâng tin caàn thu thaäp. giuùp cho quaù trình ra quyeát ñònh ôû caùc caáp quaûn lyù cao hôn. döï baùo taùc ñoäng moâi trôøng vaø cho vieäc ñeà xuaát caùc keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng moät caùch phuø hôïp. taùc gæa trình baøy söï ña daïng cuûa thoâng tin phuïc vuïc cho Quy hoaïch moâi trôøng. laøm cô sôû khoa hoïc cho caùc ñaùnh giaù. • • Caùc thoâng tin ñôïc phaân loaï theo 2 lónh vöïc lôùn ñoù laø: Caùc taøi lieäu nghieân cöùu ñieàu tra Caùc taøi lieäu thu thaäp maãu Trong baøi naøy taùc giaû trình baøy 4 bôùc toå chöùc thöïc ñòa thu thaäp thoâng tin phuïc vuï Quy hoaïch moâi trôøng. cuøng nhöõng quy luaät vaän ñoäng cuûa chuùng. Nhöõng thoâng tin t lieäu naøy phaûi ñaùp öùng ñôïc caùc yeâu caàu trong quaù trình quy hoaïch moâi trôøng ñoù laø : . 1. Söï ña daïng cuûa thoâng tin tư lieäu cho quy hoaïch moâi trưôøng Yeâu caàu veà thoâng tin t lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø raát roäng lôùn.nhaân vaên. theå loaïi thoâng tin.xaõ hoäi . nhöõng t lieäu maët ñaát boå sung cho thoâng tin vieãn thaùm vaø ñaëc bieät noù cung caáp nhöõng t lieäu giuùp cho nhaän thöùc moät caùch khaùch quan baûn chaát cuûa caùc moâi trôøng töï nhieân.Chương 4 69 PHƯÔNG PHAÙP THU THAÄP DÖÕ LIEÄU NGOAØI THÖÏC ÑÒA PHUÏC VUÏ QUY HOAÏCH MOÂI TRƯÔØNG Traàn Tyù Toùm taét Trong baøi vieát. Môû ñaàu Caùc döõ lieäu thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø moät phaàn quan troïng trong cô sôû döõ lieäu. veà lónh vöïc nguoàn thoâng tin. noù boå sung cho nhöõng t lieäu khoâng coù trong thoáng keâ.

phaân loaïi veà taøi nguyeân khoùang. taøi nguyeân khí haäu. ñòa hình ñòa maïo. bao goàm caùc vaán ñeà chính saùch. beà daøy cuûa taàng ñaát hay taàng phong hoùa. khaûo coå. taøi nguyeân du lòch.. lôùp phuû thöïc vaät. caùc cô quan quaûn lyù moâi trôøng. taøi nguyeân nôùc.. ngaønh du lòch cuõng nh söï phaùt trieån cô sôû haï taàng.. toå chöùc vaø thöïc traïng moâi trôøng vuøng nghieân cöùu. lao doäng. caùc ñieåm baûo toàn thieân nhieân hay vôøn quoác gia. möùc soáng daân c.. ñòa chaát. thaáy ñôïc söï ña daïng cuûa chuùng phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng. Nhaän thöùc ñôïc ñaày ñuû hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng cuûa vuøng nghieân cöùu. taøi nguyeân thieân nhieân vaø nhöõng quy luaät vaän ñoäng cuûa chuùng trong thieân nhieân cuõng như trong ñieàu kieän bò taùc ñoäng bôûi söï phaùt trieån. ñòa maïo.nhaân vaên. ñòa chaát. hieän traïng moâi trôøng ôû ñòa phông vaø tình hình cuï theå cuûa caùc lónh vöïc moâi trôøng nôùc. thuûy vaên. hieän traïng vaø naêng löïc cuï theå trong quaûn lyù oâ nhieãm..bao goàm thoâng tin phaân loaïi thoáng keâ veà söï phaùt trieån kinh teá chung. Chöùng minh ñôïc moái quan heä giöõa moâi trôøng vaø söï phaùt trieån cho nhöõng yeâu caàu cuï theå cuûa vuøng nghieân cöùu veà phaùt trieån beàn vöõng. ñaát. Coù thoâng tin mang tính rôøi raïc veà khoâng gian nh caùc taøi nguyeân khoaùng. laâm nghieäp.nhaân vaên cuûa vuøng nghieân cöùu. trình ñoä phaùt trieån. chuùng toàn taïi treân khaép laõnh thoå töø mieàn nuùi.xaõ hoäi . 70 Töø nhöõng yeâu caàu treân ñaây ñoái vôùi heä thoâng tin. caùc di tích vaên hoùa lòch söû. caùc hang ñoäng ñaù voâi.. Caùc loaïi taøi nguyeân thieân nhieân : bao goàm caùc soá lieäu kieåm keâ. giaùo duïc. taøi nguyeân. bu chính vieãn thoâng. ñoàng baèng ñeán ven bieån vaø ngoaøi bieån nh caùc thoâng tin veà khí haäu. khí haäu.. söï phaùt trieån kinh teá caùc ngaønh noâng nghieäp.. caùc ngaønh y teá. giao thoâng vaän taûi. Caùc thoâng tin veà moâi trôøng : bao goàm caùc hoaït ñoäng quaûn lyù moâi trôøng. thuûy haûi vaên. caùc thoâng tin coøn phaân boá theo ñai cao.. ñòa hình. khoâng khí. Caùc ñieàu kieän kinh teá . khai khoùang. caùc ngheà truyeàn thoáng.. Caùc thoâng tin veà xaõ hoäi goàm coù daân soá. vai troø cuûa giôùi trong söï phaùt trieån. Nhaän thöùc ñôïc ñaày ñuû hieän traïng phaùt trieån kinh teá -xaõ hoäi . Söï ña daïng veà caùc lónh vöïc coù lieân quan : Heä thoâng tin bao goàm caùc lónh vöïc • • • • Caùc ñieàu kieän ñòa lyù töï nhieân : Bao goàm caùc ñieàu kieän veà vò trí ñòa lyù. Nhieàu thoâng tin mang tính lieân tuïc veà maët khoâng gian nh ñaát.xaõ hoäi . sinh vaät vaø kinh teá . caûnh quan. : Söï ña daïng thoâng tin veà khoâng gian Caùc thoâng tin ñeà caäp tôùi vaø phaûi thu nhaäp phaân boá trong khoâng gian ña daïng • Nhöõng thoâng tin roäng : Bao goàm nhöõng thoâng tin veà ñieàu kieän töï nhieân. vaø xu theá phaùt trieån cuûa chuùng.. caùc ngaønh dòch vuï.• • • • Nhaän thöùc ñưôïc toaøn boä hieän traïng ñieàu kieän töï nhieân. caùc heä sinh thaùi.nhaân vaên . Caùc thoâng tin veà vaên hoùa bao goàm caùc taøi nguyeân vaên hoùa. ñoäng vaät. caùc moû. . chieàu saâu cuûa bieån. taøi nguyeân ñaát. truyeàn thoáng sinh soáng cuûa coäng ñoàng. kieán truùc. caùc leã hoäi truyeàn thoáng. thoå nhôõng vaø sinh vaät. söùc khoûe coäng ñoàng. caùc chính saùch quaûn lyù moâi trôøng ôû ñòa phông.. vaên hoùa. ñòa maïo. taøi nguyeân thöïc vaät. coâng nghieäp thuû coâng nghieäp.

Tuy nhieân vieäc nghieân cöùu. ñaát. ñeå ñaùp öùng vôùi yeâu caàu cho quy hoaïch moâi trôøng chuùng toâi coù bieån ñoåi ñi ñeå coù theå bao goàm caû caùc taøi lieäu veà kinh teá xaõ hoäi nhaân vaên. mang tính caù theå ñoù laø caùc thoâng tin veà tieàm naêng taøi nguyeân. caùc thoâng tin veà thieân tai hay söï coá moâi trưôøng. ñeán lôït mình laïi ñôïc phaân chia ra caùc thaønh phaàn thöïc vaät.xaõ hoäi . Caùc thoâng tin veà tình hình khai thaùc taøi nguyeân khoùang saûn. thuûy vaên. haûi vaên. 2. vaø ñieàu kieän sinh vaät (höõu sinh)..Nhöõng thoâng tin ña daïng veà maët thôøi gian : Nhieàu thoâng tin caàn thu thaäp theo chuoãi soá lieäu ñeå tìm ra quy luaät nh thoâng tin veà khí tôïng. theo tính chaát cuûa caùc ñoái tôïng nghieân cöùu vaø theo vò trí cuûa ñoái tôïng nghieân cöùu trong heä phaân loaïi khoa hoïc (ví duï baûng phaân loaïi lôùp phuû thöïc vaät ). 1994 ñaõ aùp duïng cho nghieân cöùu thöïc ñòa vôùi caùc heä sinh thaùi ven bieån )..xaõ hoäi trong töøng thôøi kyø. caùc taøi lieäu ngoaøi thöïc ñòa coù theå phaân loaïi theo 2 lónh vöïc lôùn laø: • • Caùc taøi leäu nghieân cöùu ñieàu tra Caùc taøi lieäu nghieân cöùu laáy maãu. ngôïc laïi coù thoâng tin caàn caùc chuoãi ngaén haïn nh tình hình phaùt trieån kinh teá . xaõ hoäi. trong ñoù : • • Caùc thoâng tin goàm chuoãi soá lieäu veà tình hình phaùt trieån kinh teá. du lòch. caùch thoâng thôøng nhaát laø phaân loaïi caùc thoâng tin t lieäu theo lónh vöïc (ví duï : töï nhieân. ñoäng vaät. • 71 Nhöõng thoâng tin rôøi raïc. nhaân vaên vuøng nghieân cöùu. . Caùc thoâng tin caàn thu thaäp theo soá lieäu thoáng keâ ôû ñòa phông. nôùc. veà phaân boá khoâng gian vaø veà tính chaát thôøi gian cuûa thoâng tin. theo caùc cô quan quaûn lyù cuûa caùc ngaønh ôû ñòa phông. Taát caû caùc thoâng tin naøy ñeàu mang tinh heä thoáng thôøng ñôïc thu thaäp vaø lu tröõ theo thoáng keâ. ñoäng vaät khoâng xông soáng. Trong töï nhieân seõ ñôïc tieáp tuïc phaân loaïi caùc thoâng tin veà ñieàu kieän töï nhieân khoâng soáng (voâ sinh). Tuaân theo nguyeân taéc naøy caùc thoâng tin t lieäu cho quy hoaïch moâi trôøng ñôïc thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa ñôïc phaân loaïi nh sau: 1. Ñoái vôùi coâng taùc thöïc ñòa. Nh vaäy. thu thaäp thoâng tin ngoaøi thöïc ñòa chæ nhaèm thu thaäp caùc thoâng tin maø coâng taùc thoáng keâ ôû Trung ông hoaëc caùc thoâng tin vieãn thaùm khoâng theå ñaùp öùng ñôïc. caùch phaân chia naøy theo heä thoáng caùc thaønh phaàn cuûa caùc boä moân khoa hoïc. sinh vaät. kinh teá . Phaân loaïi caùc thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trưôøng Caùc thoâng tin phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø ña daïng nh ñaõ trình baøy.nhaân vaên. caùc thoâng tin döõ lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng laø voâ cuøng ña daïng. Trong ñoù. Toùm laïi. Theo taùc giaû treân.. phaân bieät caùc t lieäu theo caùch thöùc thu thaäp t lieäu (theo caùch quan nieäm cuûa Stewart Thompson.. Dôùi hai lónh vöïc lôùn taùc giaû phaân bieät caùc t lieäu caàn thu thaäp theo khoâng gian nghieân cöùu.. Coù nhieàu caùch phaân loaïi thoâng tin. veà chuûng loaïi. ñoäng vaät nhoû. Trong ñoäng vaät laïi phaân chia theo ñoäng vaät lôùn.

Keát hôïp khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa : • • Khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu veà ñieàu kieän töï nhieân. o Khaûo saùt ñieàu tra veà hieän traïng oâ nhieãm moâi trôøng do caùc hoaït ñoäng phaùt trieån taïo neân vaø hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng trong vuøng nghieân cöùu. haûi vaên. khí haäu. kinh teá vaø moâi trôøng. o Khaûo saùt ñieàu tra veà caùc vuøng maãu (polygon) laøm khoùa giaûi ñoaùn cho t lieäu vieãn thaùm. Maãu khoâng khí : ñoâ thò. . Caùc thoâng tin caàn thu maãu ngoaøi thöïc ñòa o Thu maãu veà ñieàu kieän töï nhieân. Caùc thoâng tin caàn khaûo saùt nghieân cöùu laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa: Trong caùc thoâng tin naøy. o Khaûo saùt ñieàu tra veà caùc thaønh phaàn töï nhieân cuûa lôùp voû ñòa lyù (ñòa chaát.. Caùc thoâng tin veà hieän traïng moâi trôøng vaø caùc hoaït ñoäng hieän taïi. Hieän traïng veä sinh moâi trôøng vaø söùc khoûe coäng ñoàng. caùc thoâng tin veà tai bieán töï nhieân trong khu vöïc. 3. coâng nghieäp Maãu ñaát : traàm tích moû. goàm : Maãu ñaát Maãu ñaù Maãu caây Maãu nôùc : nôùc maët. taøi nguyeân. tông lai trong quaûn lyù moâi trôøng. caùc quy hoaïch toång theå vaø ngaønh. beänh vieän. thuûy vaên. coâng nghieäp. coâng nghieäp. ñieàu tra vaø laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa.).. taøi nguyeân Khaûo saùt ñieàu tra vaø laáy maãu veà ñieàu kieän moâi trôøng. sinh vaät. coâng nghieäp.. Khaûo saùt ñieàu tra ngoaøi thöïc ñòa : o Khaûo saùt ñieàu tra veà hieän traïng kinh teá. ñoâ thò Maãu nôùc caáp Maãu rau. ñòa hình. Maãu raùc thaûi : ñoâ thò. nôùc gieáng khoan Maãu con vaät • Thu maãu veà ñieàu kieän moâi trôøng : Maãu nôùc thaûi : ñoâ thò. thoå nhôõng. 72 2. Caùc thoâng tin veà söï coá moâi trôøng ñaõ xaûy ra.• • • Caùc thoâng tin veà phaùt trieån caùc cô sôû haï taàng vaø caùc ngaønh phuïc vuï khaùc. Caùc thoâng tin veà cô cheá. luaät phaùp. xaõ hoäi. noâng thoân.. nôùc ngaàm taàng noâng. Keát hôïp khaûo saùt vaø ñieàu tra vôùi thu thaäp soá lieäu thoáng keâ. bao goàm caùc thoâng tin caàn thu thaäp baèng 4 lónh vöïc khaùc nhau: • • • • • • Khaûo saùt moâ taû ngoaøi thöïc ñòa Laáy maãu ngoaøi thöïc ñòa Keát hôïp caû khaûo saùt. chính saùch. veà caû lónh vöïc töï nhieân. moû. nhaân vaên. noâng nghieäp. caùc phông hôùng phaùt trieån chung vaø ngaønh.

Keát quaû cuûa quaù trình thu thaäp caùc thoâng tin phuï thuoäc nhieàu vaøo quaù trình chuaån bò cho coâng taùc thöïc ñòa. söï tham gia cuûa coäng ñoàng trong caùc keá hoaïch phaùt trieån. Phông phaùp thu thaäp caùc thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï cho quy hoaïch moâi trôøng Thoâng tin thöïc ñòa phuïc vuï quy hoaïch moâi trôøng bao goàm caùc loaïi thoâng tin sau : • • Phaûi thu thaäp taïi caùc cô quan quaûn lyù ôû ñòa phông (thoâng tin khoâng coù ñôïc ôû Trung ông). Keát hôïp khaûo saùt ñieàu tra vôùi thu thaäp thoâng tin thoáng keâ : • 73 • Khaûo saùt ñieàu tra keát hôïp vôùi thoâng tin thoáng keâ veà : Tình hình khai thaùc taøi nguyeân. Khaûo saùt ñieàu tra keát hôïp vôùi thu thaäp soá lieäu thoáng keâ veà tình hình thöïc hieän caùc chính saùch. keá hoaïch. treân cô sôû ñoù xaùc ñònh nhöõng thoâng tin caàn thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa. veà nhöõng vaán ñeà xaõ hoäi vaø möùc soáng daân c. thieát bò Caùc kyõ naêng caàn thieát vaø huaán luyeän kyõ naêng chuyeân moân. Bôùc 3 : Xaùc ñònh nhieäm vuï cuûa töøng nhoùm. veà moâi trôøng vaø söùc khoûe coäng ñoàng. Xaùc ñònh loä trình vaø lòch khaûo saùt Thaønh vieân vaø nhieäm vuï cuûa töøng thaønh vieân Phông tieän. Phaûi thu thaäp maãu ngoaøi thöïc ñòa ñeå thieát laäp thoâng tin. Bôùc 2 : Phaân loaïi nhöõng t lieäu ñaõ coù. xaõ hoäi.4. nhöõng vaán ñeà vaên hoùa. khoái lôïng coâng vieäc phaûi thöïc hieän ngoaøi thöïc ñòa. nhaân vaên. . chuùng bao goàm caùc bôùc sau : Bôùc 1 : Phaân chia nhoùm nghieân cöùu thöïc ñòa bao goàm : • • • Nhoùm nghieân cöùu veà phaùt trieån kinh teá. noäi dung. taøi nguyeân. 3. Xaây döïng ñeà công nghieân cöùu thöïc ñòa goàm : • • • • • • Noäi dung nhieäm vuï coâng taùc thöïc ñòa Xaùc ñònh khoái lôïng khaûo saùt nghieân cöùu. Nhoùm nghieân cöùu veà hieän traïng moâi trôøng. Trong moãi nhoùm laïi tieáp tuïc chia nhoû thaønh caùc phaân nhoùm theo tính chaát chuyeân moân. chông trình trong coäng ñoàng ñòa phông. Söï phaân loaïi caùc thoâng tin thöïc ñòa caàn thieát cho nghieân cöùu quy hoaïch moâi trôøng cho pheùp xaùc ñònh nhöõng vaán ñeà lôùn caàn chuaån bò cho keá hoaïch thöïc ñòa. Nhoùm nghieân cöùu veà caùc ñieàu kieän töï nhieân. noù caàn thhieát cho vieäc laäp chông trình chi tieát cho caùc nhoùm thöïc ñòa trong ñoù baûng phaân loaïi cho pheùp tieân lieäu ñôïc muïc tieâu. Bôùc 4 : Toå chöùc thöïc ñòa theo loä trình vaø lòch trình.

nghieäp.Döï baùo . dôùi ñaây laø toùm taét caùc loaïi thoâng tin. o Sô boä phaân tích. 1994.• Coâng taùc ngoaøi thöïc ñòa : o Laøm theo nhoùm coù söï chæ ñaïo cuûa trôûng nhoùm o Ghi nhaät kyù thöïc ñòa theo yeâu caàu chuyeân moân. . ruùt kinh nghieäm vaø ghi cheùp nhaät kyù thöïc ñòa sau moät ngaøy khaûo saùt (nhaät kyù chæ ñôïc gaïch khoâng taåy). o Laäp baùo caùo thöïc ñòa. 74 Thu thaäp t lieäu. hieän traïng. 1994.Cô caáu .Cô caáu thu nhaäp bieán khoaùng . xöû lyù. döõ lieäu nguoàn taøi lieäu caàn tham khaûo. Toaøn boä keát quaû cuûa vieäc thu thaäp thoâng tin phuï thuoäc moät phaàn raát quan troïng vaøo Ñeà công chi tieát cuûa ñeà aùn quy hoaïch moâi trôøng. Andrew Chadwick. Phông phaùp thu thaäp döõ lieäu ngoaøi thöïc ñòa Loaïi lieäu (1) I1. ñaùnh giaù keát quaû. 1998.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : phaùt trieån neàn kinh teá .Thoâng tin thoáng keâ noâng . Noùi chung khi caàn nghieân cöùu saâu caàn coù nhaø chuyeân moân huaán luyeän trôùc khi ra thöïc ñòa. . (2) (3) (4) (5) . maãu ngoaøi thöïc ñòa laø caû moät vaán ñeà roäng lôùn. sô lôïc veà caùch thu thaäp vaø ghi chuù theâm veà caùc taùc giaû vieát veà phông phaùp (xem baûng sau).Ñaùnh giaù + Thu thaäp : neàn kinh teá. coâng hoaïch Ñaàu t quy moâ nghieäp khai thaùc vaø cheá . . yeâu caàu cuûa noù.John Glasson.Thoâng tin Sôû Keá coâng nghieäp.Nhòp ñoä saûn) phaùt trieån .Thoâng tin thoáng keâ .Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng.Caùc cô sôû . thoâng tin. Tình hình phaùt trieån kinh teá coâng nghieäp döõ Yeâu caàu Muïc tieâu Phông phaùp thu thaäp Ghi chuù veà thoâng tin söû duïng thoâng tin.Ñoùng goùp GDP . . Cuïc Moâi trôøng Vieät Nam.Thoâng tin ngaønh coâng ngaønh taùc ñoäng. (Keå caû .Baûn ñoà phaân boá + Tình hình . hieän traïng.Vò trí trong . muïc tieâu söû duïng.Vò trí trong .

Thoâng tin thoáng keâ . ngaønh giao .Thoâng tin ngaønh thoáng keâ. ngaønh .Nhòp ñieäu phaùt trieån .Thoâng tin Sôû Keá hoaïch ñaàu t. laâm . taùc ñoäng. . nghieäp vaø phaùt trieån .Nhòp ñieäu ñaàu t phaùt trieån .Thoâng tin ngaønh noâng taùc ñoäng. .Baûn ñoà hieän traïng röøng.Caùc cô sôû haï taàng giao + Thu thaäp : . . + Tình hình .Cô caáu nghieäp.Cô caáu thu noâng thoân. Thoâng tin ngaønh giao Phaïm Ngoïc Ñaêng (1997). .Döï baùo thoâng.Döï baùo . nhaäp.Döï baùo .Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån noâng nghieäp. nghieäp vaø phaùt trieån noâng thoân. + Tình hình phaùt trieån giao thoâng vaän taûi.Ñoùng goùp GDP .Cô ngaønh.75 nghieäp .Thoâng tin ngaønh noâng taùc ñoäng.Ñaùnh giaù phaùt trieån hieän traïng. .Vò trí trong phaùt trieån neàn kinh teá.Hieän traïng .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Thoâng tin sôû keá hoaïch .Ñoùng goùp GDP . . caáu . .Baûn ñoà hieän traïng söû duïng ñaát.Cô caáu thu nhaäp . .

Döï baùo .Thoâng tin Sôû keá hoaïch ñaàu t + Thu thaäp : . ñieän.Caùc cô sôû phuïc vuï.Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån giao thoâng + Tình hình phaùt trieån ngaønh bu ñieän.76 thoâng. y teá. . . giaùo duïc. y teá.Tình hình thoâng vaän taûi. y teá.Naêng löïc vaän chuyeån .Caùc cô sôû bu taùc ñoäng.Tình hình baûo veä söùc khoûe coäng ñoàng. . . giaùo duïc.Hieän traïng .Naêng löïc hieän taïi cuûa ngaønh.Soá lôïng hoïc sinh .Soá lôïng giôøng beänh . . .Thoâng tin ngaønh bu ñieän. . . giaùo duïc .Thoâng tin ngaønh thoáng keâ . . ngaønh.Thoâng tin Sôû keá hoaïch Ñaàu t . giaùo duïc .Soá lôïng nhaân vieân bu ñieän.Ñaùnh giaù phaùt trieån hieän traïng. y teá.Ñaàu phông tieän caùc loaïi.

77 phoå caäp giaùo duïc .Caùc di tích vaên hoùa lòch söû.Döï baùo . .Taøi lieäu thoáng keâ . . . .Taøi lieäu ngaønh vaên taùc ñoäng.Caùc cô sôû hoùa hoaït ñoäng vaên hoùa.Taøi lieäu Sôû Keá hoaïch Ñaàu t.Caùc hình thöùc vaên hoùa .Hieän traïng phaùt trieån phaùt trieån ngaønh thuûy . + Tình hình . .Döï baùo . hoùa .Ñaøo taïo ngaønh ngheà.Caùc cô sôû saûn ñaùnh baét nuoâi troàng.Nhòp ñieäu taêng trôûng . cheá bieán. khaûo coå .Taøi lieäu thoáng keâ . .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Naêng löïc hieän taïi cuûa caùc cô sôû.Caùc leã hoäi truyeàn thoáng.Taøi lieäu ngaønh thuûy taùc ñoäng. saûn .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Taøi lieäu sôû keá hoaïch ñaàu t .Ñoùng goùp GDP . + Tình hình . .Baûn ñoà hieän traïng phaùt trieån thuûy saûn.Hieän traïng phaùt trieån phaùt trieån ngaønh vaên .

lòch söû.Thoâng tin ngaønh du .Baûn ñoà hieän traïng vaø tieàm naêng du lòch + Phaùt .Baûn ñoà caùc di tích vaên hoùa. khaûo coå.Döï baùo nôùc taùc ñoäng.Tình hình kinh doanh du lòch .78 truyeàn thoáng.Caùc cô sôû . naêng löïc) .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Thoâng tin thoáng keâ .Ñoùng goùp GDP .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : du hieän traïng. + Phaùt .Soá khaùch lôïng .Caùc trieån du nguyeân lòch lòch taøi .Caùc cô sôû kinh doanh xuaát nhaäp khaåu . . . lòch lòch (quy moâ.Thoâng tin thoáng keâ .Thoâng tin ngaønh vaên hoùa .Thoâng tin ngaønh thông maïi .Tình hình lu chuyeån haøng + Thu thaäp : .Toác ñoä taêng trôûng . dòch vuï dòch vuï trong .Ñaùnh giaù trieån ngaønh kinh doanh hieän traïng.Caùc cô sôû du taùc ñoäng.Döï baùo .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t . .

Tyû leä sinh .Döï baùo taùc ñoäng.Taøi lieäu thoáng keâ daân c.Veä sinh moâi trôøng . .Thieát bò .Taøi lieäu uûy ban daân soá toäc töï nhieân . daân c .Nhaø ôû . .Tyû leä taêng .Tình hình . theo ngaønh .Baûn ñoà phaân boá daân c + Tình hình .Cô caáu daân c theo tuoåi.Phaân loaïi giaøu .Ñaùnh giaù Taøi lieäu thoáng keâ möùc soáng.Maät ñoä daân c .ngheøo + Tình hình .Döï baùo keá hoaïch hoùa gia ñình. thu thaäp hieän traïng.Tyû leä taêng cô hoïc . daân hieän traïng. .Ñaùnh giaù .Ñoùng goùp GDP + Tình hình . phaùt trieån .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : .79 hoùa .Soá lao ñoäng .Daân soá .Tyû leä caùc daân toäc .Tyû leä cheát taùc ñoäng.Daân toäc .Döï baùo .

Thoâng tin ngaønh noâng traïng söû duïng taùc ñoäng.Nhöõng teä taùc ñoäng. Tình hình khai thaùc taøi nguyeân khoaùng . . 2.Hieän traïng . .Thoâng tin thoáng keâ .Caùc moû.Ñaùnh giaù ñeà xaõ hoäi ôïng trôï caáp hieän traïng. t phaùp.Döï baùo .Döï baùo .80 lao ñoäng trong ñoä tuoåi hieän traïng. moâ.Thoâng tin thoáng keâ .Tình hình .Döï baùo .Nhöõng ñoái t.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Thoâng tin ngaønh moû taùc ñoäng.Thoâng tin ngaønh lao ñoäng thông binh xaõ hoäi .Naêng löïc . .Cô caáu lao .Soá lôïng khai thaùc haøng naêm . naïn xaõ hoäi + Thu thaäp : .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : ñaát söû duïng ñaát hieän traïng.Thoâng tin thoáng keâ . tröõ lôïng. thông binh xaõ hoäi . saûn xuaát .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t ..Thaát nghieäp + Caùc vaán .Baûn ñoà phaân boá caùc moû .Thoâng tin thoáng keâ . . khaùc xaõ hoäi. . nghieäp vaø phaùt trieån ñaát noâng thoân .Naêng löïc lao ñoäng theo ñaøo taïo .Thoâng tin ngaønh coâng an.Baûn ñoà hieän .Döï baùo ñoäng theo caùc taùc ñoäng.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t Xem phuï luïc + Söû duïng . quy .Thoâng tin sôû keá hoaïch ngaønh ñaàu t .Thoâng tin ngaønh lao ñoäng.

+ Khai thaùc .Naêng löïc caáp nôùc .81 hieän traïng söû duïng ñaát trong caùc ngaønh noâng nghieäp.Döï baùo taùc ñoäng. .Quaûn lyù taøi nguyeân nôùc. caây thöïc phaåm.Khaû naêng cung öùng nôùc cho coâng nghieäp. .Nguoàn nôùc .Ñaùnh giaù nôùc hieän traïng. .Thoâng tin thoáng keâ . . noâng nghieäp vaø cho ñôøi soáng (nôùc maët. .Thoâng tin ngaønh thông . .Thoâng tin caùc khu baûo toàn vaø vôøn quoác gia.Döï baùo maïi taùc ñoäng.Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng. naêng löïc.Khai thaùc caùc loaøi ñoäng vaät hoang giaõ.Caùc coâng trình veà nôùc vaø quy moâ. caây thuoác. laâm nghieäp vaø caùc baûn ñoà khaùc. .Thoâng tin ngaønh coâng nghieäp vaø caùc cô quan quaûn lyù nôùc.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t + Thu thaäp : . nôùc ngaàm) . + Khai thaùc .Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Khai thaùc taøi nguyeân caùc taøi sinh vaät nguyeân caây goã. . caây laøm caûnh.Chaát lôïng nôùc . .Thoâng tin ngaønh noâng nghieäp vaø phaùt trieån noâng thoân. .

Quy hoaïch phaùt trieån caùc ngaønh .Döï baùo . vôøn quoác gia.Phông hôùng luaät phaùp phaùt trieån chung cho kinh teá . .Tình traïng caùc cô sôû haï taàng 4. .Caùc coâng taùc ñoäng. trình coâng coäng .Döï baùo ñaàu t taùc ñoäng. . hieän traïng söû duïng 3. .Heä thoáng cô .Caùc chông trình.82 .Cô caáu quaûn tin veà lyù Nhaø nôùc chính saùch . Thoâng .Quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t .Thoâng tin sôû keá hoaïch .Ñaùnh giaù + Thu thaäp : hieän traïng.Thu mua cheá bieán xuaát khaåu .Caùc khu baûo toàn. döï aùn ñaàu t.xaõ hoäi.Ñaùnh giaù trieån cô sôû sôû haï taàng ñ. haï taàng ôøng .Thoâng tin thoáng keâ .Thoâng tin caùc ngaønh lieân quan.Quy hoaïch söû duïng ñaát . Phaùt . . + Thu thaäp : .hieän traïng.

Caùc chính saùch quaûn lyù moâi trôøng . coâng nghieäp.Xaây döïng + Khaûo saùt moâ taû : Caàn coù nhoùm saùt ñieàu tra khoùa giaûi chuyeân gia. khai khoùang + Thu thaäp .Boå sung t + Khaûo saùt moâ taû : Phuï luïc (moät soá lieäu cho loaïi phieáu ñieàu .Döï baùo .Caùc nguoàn taùc ñoäng. khai hieän traïng khoùang.Hieän traïng . kinh teá. Thoâng .Caùc keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng II1.83 5.2.Thoâng tin sôû keá hoaïch ñaàu t . taùc doäng chính .Caùc ñieåm du lòch .Ñaát : Loaïi Treân thöïc ñòa veà caáu vuøng maãu . ñaùnh giaù coâng nghieäp. vaên hoùa. .Hieän traïng hoaït ñoäng du lòch .Vò trí ñòa lyù.Hieän traïng caùc cô sôû saûn xuaát.Caùc vuøng nuoâi troàng. Khaûo saùt ñieàu tra veà kinh teá.Döï baùo . lòch söû + Ñieàu tra : . laâm.Hieän traïng quaûn lyù moâi trôøng . II1.Thoâng tin sôû khoa hoïc coâng ngheä moâi trôøng . nhaân vaên .Thoâng tin thoáng keâ .Caùc cô sôû saûn xuaát tra.Hieän traïng caùc taùc . . .Caùc vuøng canh taùc noâng nghieäp caùc vuøng saûn ñoäng xuaát noâng.Caùc di tích vaên hoùa.Söû duïng caùc loaïi phieáu ñieàu tra xaõ hoäi.moâi trôøng hieän traïng.Hieän traïng vaên hoùa xaõ hoäi . xaõ hoäi. ng ñaùnh baét thuûy haûi saûn nghieäp . ôøng hieän taïi . Khaûo .1. . phoûng vaán).Ñaùnh giaù tin moâi tr.

naêng suaát. caáu truùc treân aûnh. . . . maøu saéc.Xaây döïng thaùm . tin vieãn ñaát . .Caùc quaù trình ngoaïi sinh .Ñòa maïo : phaân loaïi .Caùc ñieåm daân c .Caùc ñoái tôïng söû duïng ñaát.Caùc daáu hieäu veà oâ nhieãm moâi trôøng.Caùc cô sôû saûn xuaát .84 cho thoâng ñaát. giai ñoaïn phaùt trieån..Loaïi hình canh taùc: loaïi caây troàng. chieàu cao caây.Caàn coù t lieäu vieãn thaùm keøm theo ngoaøi thöïc ñòa.. tình traïng ñoaùn aûnh. . hoaëc caùc heä soá phoå phaûn xaï treân baêng t lieäu vieãn thaùm ñoái vôùi töøng ñoái tôïng ñaõ khaûo saùt treân thöïc ñòa..Thaûm thöïc vaät: ñoä che phuû.Ñoä aåm : ñaát döõ lieäu töø (polygon) aûnh .Caùc daáu hieäu veà lôùp phuû ñaát truùc. ñoàng thôøi moâ taû maøu saéc. nh noäi dung ôû coät 2..Caùc cô sôû haï taàng . . thôøi kyø phaùt trieån caây troàng.

85 (landcover) Ñòa maïo .Nghieân cöùu caùc thung luõng soâng vôùi caùc daïng ñòa maïo khaùc nhau.Moâ taû caùc dò thôøng veà cöùu sô thaïch hoïc (keát quaû cuûa ñoäng ñaát) thaùm . . chuyeân gia . Caùc .Sinh vaät .Khí haäu .Ñòa chaát thaønh phaàn . . caùc daïng ñòa baûn ñoà ñòa . caùc doøng chaûy taïm thôøi.Caùc daïng ñòa maïo 1965.Phaùt hieän caùc dò thôøng veà caáu taïo lôùp traàm tích. khaùc nhau .Xaây döïng + Ñieàu tra moâ taû : Spriridonov. . röûa luõa.3.nghieân cöùu caùc quaù trình xoùi moøn.Moâ taû caùc veát xôùc treân beà maët ñaù ôû caùc veát loä).Thuûy vaên .Phaân loaïi .Moâ taû caùc ñoå vôõ do ñoäng ñaát .Ñaát .Moâ taû caùc thaønh phaàn töï nhieân khaùc.Phaùt hieän sinh caùc dò thôøng veà ñòa maïo (caùc ñöùt gaõy.Hieåu roõ hôn veà baûn chaát töï nhieân vuøng nghieân cöùu.Phaùt hieän . maïo maïo.Ñòa hình töï nhieân . . caùc saäp lôû vaø nguyeân nhaân).Moâ taû caùc dò thôøng veà ñòa maïo cuûa caùc caáu truùc ñoàng nhaát . II1.Boå sung + Khaûo saùt moâ taû ngoaøi Caàn nhoùm döõ lieäu thöïc ñòa.Söû duïng cho nghieân . .Nghieân cöùu caáu taïo cuûa caùc lôùp traàm tích bôû rôøi.Phaùt hieän caùc ñöùt gaõy vaø daáu hieäu ñòa chaán . .Haûi vaên .Phaân tích quaù caùc quaù trình caùc trình ñòa ñòa maïo maïo ngoaïi .Xaây döïng baûn ñoà ñòa maïo vôùi . .

Ñoä chaët cuûa ñaát.Caùc chaát ôïng thaûi raén coâng nghieäp. . nôùc thaûi ñoâ thò . veä sinh moâi trôøng chung. 1994.Mulsell.3. caáu .Xaây döïng + Thu maãu theo tuyeán .Söû duïng khoan laáy maãu truùc ñaát . moâi trôøng ñoâ thò. khai .Ñòa ñieåm .Khoâng khí baûn chaát cuûa hieän t.Ñaøo phaãu dieãn.Matin J. And ñaát laáy maãu döõ lieäu vaø ngaãu nhieân : Hodson.Xaây döïng moû. ñaát.Maãu caùc ñaát + Khaûo saùt moâ taû : taàng .Moâ taû maøu baûn ñoà taàng ñaát saéc caùc taàng . ñoä veà ñaát aåm cuûa ñaát (söû duïng Penetrometer) .Phaân loaïi ñaát + Khaûo saùt moâ taû : Moâi trôøng nôùc.Ñoä daøy caùc . Hieän .2. Maãu .Laáy maãu rieâng theo chaát lôïng töøng taàng daát .Söùc khoûe coäng ñoàng vaø veä sinh moâi trôøng II2. khoâng khí.Xaây döïng taàng döõ lieäu veà . .Boå sung traïng moâi ôùc döõ lieäu trôøng .Ñaát Hieåu theâm veà .OÂ nhieãm n.86 caùc quaù trình ngoaïi sinh II1. + Ñieàu tra : Söû duïng phieáu ñieàu tra Phuï luïc veà maãu ñieàu tra .Raùc thaûi. phaân loaïi .Xaây döïng .Thôøi gian ñaát.Xaây döïng .Maøu saéc töï nhieân töøng . 1994. noâng thoân. döõ lieäu môùi .Ñoä aåm töøng taàng khoùa giaûi ñoùan aûnh ..

Thu maãu vaät khoâng theo muøa ñoái xông soáng vôùi töøng loaøi ôû caïn .Thu theo muøa.Ñaùnh giaù .87 Maãu ñaù .Danh luïc .Maãu theo tuyeán . Maãu ñoäng .Danh luïc caùc loaøi chæ .Taäp trung vaøo caùc loaøi quyù hieám sinh theå. ñaïi moät loaøi) dieän cho maãu töøng quaàn . vôùi caùc caùch sau : caùc quaàn Tröïc tieáp xaùc ñònh theå ñoäng vaät khoâng .Xaây döïng + Thu maãu : danh luïc loaøi ñaày .Xaùc ñònh Thu maãu theo tuyeán caùc veát loä tính chaát thaïch hoïc .Thu theo caûnh .Thu nhieàu maãu (cuûa thò. theo thôøi gian ñuû.Maãu caây coù .Xaây döïng Thu maãu vaøo hai muøa hoa ôû caùc heä danh luïc .Thu giaùn tieáp baèng treân .Maãu ñaù ôû .Ñaàu muøa haï sinh thaùi khaùc thöïc vaät nhau .Thu maãu theo thôøi gian trong ngaøy vôùi töøng loaïi . 1993. Brook 1993 Bees Wards and Morris .Thu theo nôi cuï theå moät caây . quanh naêm. Peter Morris et al 1994.Xaây döïng döõ lieäu veà thaønh phaàn hoùa hoïc cuûa ñaù Maãu vaät thöïc . soáng hieám .Ñaàu muøa thu tính ña daïng sinh hoïc cuûa heä thöïc vaät . Brook. Moore and corbet 1990 Pollanrd 1975. hoaït ñoäng trong ngaøy .Nghieân cöùu caùc chæ thò moâi trôøng.Phaân loaïi baãy.Tröïc tieáp thu ngoaøi Peter maãu loaøi quyù thöïc ñòa 1994.

88 xông soáng Ñi boä thu theo maët caét baèng caùc loaøi chæ thò Chaêng lôùi Huùt maãu.Tröùng . et al .Vôùi lôõng c thu vaøo muøa sinh saûn . ñaùnh daáu treân baûn soá lôïng caù ñoà theo lôùi oâ vuoâng. aám aùp . 1994. loaøi phaân bieät thaønh phaàn .Tính toaùn soá lôïng caù . ñaùnh maãu.) Lôõng c.Thieát laäp hoùt.Xaây döïng Odham 1993 danh saùch Jeremi Biggs et loaøi quy . thu maãu danh luïc . boø .. Sticky. nôùc.Maãu tôi saùt . Caùc loaïi baãy : Baãy (Pitall.Keát hôïp caùc phông phaùp Chim . hieám .Soi ñeøn .Xaây döïng baûn ñoà laõnh hieám thoå xaùc ñònh baèng tieáng .Vôùi boø saùt thu vaøo luùc theå.Xaây döïng chöùng danh saùch .Xaây döïng + Quan saùt.Daáu veát . Maise.Xaây döïng + Khaûo saùt. laõnh thoå cuûa caùc danh luïc caù theå.Ñaët baãy al. maãu ñaát.Ñi boä theo maët caét.Chaêng lôùi loaøi Peter Morris et al 1994 Swan and .Xaây döïng loaøi.Nghieân cöùu soá lôïng ..Xaùc voû loät loaøi ñaëc trng chæ thò . ñeøn. loaøi quyù . nghe tieáng : Bibby danh luïc 1992 .

Baãy saäp .Nghieân cöùu hang.Danh luïc taû loaøi quyù .Nghieân cöùu ôû caùc ñieåm ñaëc bieät nh nguoàn uoáng nôùc. quan saùt. thu maãu. thu maãu Peter Morris thaønh phaàn 1994 . oå .89 theå .Danh luïc + Khaûo saùt.Maãu .Laäp baûn soáng laø caùc kieåu thaûm ñoà phaân boá thöïc vaät khaùc nhau) goàm kieåm keâ thaønh phaàn loaøi. thu maãu . ñaàu coøn lu ôû ñòa phông .Daáu veát ñôøng ñi . theo caùc nôi .Danh luïc loaøi quyù hieám + Khaûo saùt.Baãy dính Peter 1994 Morris .Nghieân cöùu daáu chaân kieåm keâ moâ Begon 1979.Maãu (caùc loaøi thaønh phaàn . .Nghieân cöùuphaân . .Keát quaû moâ loaøi chuoät) taû ñieàu tra .Nghieân cöùu ôû trung taâm caùc loaøi löïa choïn (quyù hieám) Thuù lôùn .Caàn lu yù nghieân cöùu theo muøa .Ñaùnh baét .Tieáng ruùc .Soá lôïng .Keát quaû loaøi .Kieåm keâ ñieåm (ngaãu nhieân.Danh luïc Thuù nhoû .Nghieân cöùu daáu veát . caøo treân daáu veát .Nghieân cöùu da.Soá lôïng caây caù theå. maät ñoä baèng nghe.Caùc maãu hieám gaëm treân quaû. . .

Traàn toøa nhaø.Ñaùnh giaù giaù trò baûo + Ñieàu tra.Thöïc vaät.Thieát laäp + Thu maãu.Maãu . Heä thaùi ngoït sinh . . Pha 2 : Thu maãu Pha 3 : Thu maãu chi tieát Thuû tuïc thu maãu ôû pha 2 keát hôïp ñieàu tra theo caùc thaønh phaàn Jeremy Biggs et al 1994. ñaàm. maãu vôùi caùc nhoùm sinh vaät . . ao. hoà.Phaân ôû nôi soáng .Xaùc coân truøng vaø hoa quaû ôû nôi soáng + Ñieàu tra theo ñôøng bay + Ñieàu tra theo maët caét baèng ñi boä.Keát quaû .Ñoäng vaät khoâng xông . . xe ñaïp.Laäp danh luïc thaønh : phaàn loaøi .Thuù .Tieáng oàn do giôi phaùt al 1994. ra ôû nôi soáng.Chim . ñieàu tra Hutson 1993 danh luïc khaûo saùt theo nôi soáng : . oâ toâ.Tính sinh khoái soáng .Phaân tích caùc quaàn theå .Döï baùo . moû. .Keát quaû thaønh phaàn ñieàu tra khaûo loaøi . suoái.90 caù theå Giôi .Caù . haàm tuy nen. . hieám . khaûo saùt : Pha 1 : nghieân cöùu sô lôïc nôi soáng ôû nôùc ngoït : soâng.Ñaùnh giaù nôùc ñieàu tra thu heä sinh thaùi maãu.Xaùc ñònh caùc chæ thò moâi trôøng.Keát quaû thu taùc ñoäng. taàng saùt caây.Danh luïc Peter Morris et loaøi quyù .

91 toàn cho quaàn theå.Keát quaû ôùc ngoït) nghieân cöùu ñieàu tra quaàn theå . .Danh luïc . ñoä cao. .Thaønh laäp (three minutes hand net danh luïc method) loaøi quyù hieám.Thu maãu thöïc vaät coù thaønh phaàn hoa vaøo ñaàu haï vaø ñaàu thu ôû ao.Danh luïc caùc loaøi ôû Vieät Nam. Naêng suaát : ñieàu tra nghieân cöùu baèng ño.Ñieàu tra nghieân cöùu quaàn theå maät ñoä.Maãu caây coù vuøng ñaát ôùt hoa noäi ñòa (n.Vôït tay ñaëc trng. ñoäng vaät coù vuù vaø giôi .Söû duïng lôùi 3 phuùt . ñeám. sinh khoái.Phaân tích leucadendron). . hoà.Söû duïng caùc loaïi baãy luïc caùc loaøi . Ñoäng vaät .Maãu khoâng xông soáng .Thöïc vaät . Gioáng nh phaàn nghieân cöùu khaûo saùt ñoäng vaät ôû caùc heä sinh thaùi ñaát noåi ñaõ trình baøy ôû treân.Bình 10 lít nôùc Palmer 1992 et al Palmer 1989 Holmer 1983 Alcock et Palmer 1985. thöïc vaät quyù hieám ngaäp nôùc ngoït: chaøm (Melaleuca .Ñaùnh giaù giaù trò cuûa caùc ñieåm nghieân cöùu Chim. caáu truùc. . saäy quaàn theå (Phragmites karta). ôû soâng.Thaønh laäp + Thu maãu : Jeremy Biggs baûn danh et al 1994. . ôû loaøi mông maùng. danh . .Söû duïng lôùi luïc thaønh phaàn loaøi .

vaät coù hoa ñuïn caùt ñôn ñoäc .Lôïng caù vuøng giöõa trieàu.92 Nghieân cöùu laáy maãu.Danh luïc + Thu maãu : Wollf 1987 khoâng x.Thu maãu theo ñôøng .Caùc ñoäng vaät khoâng di ñoäng ôû vuøng trieàu thaáp. Thöïc vaät .Caùc loaøi ranh giôùi ñaát bieån. Nhöõng thuû tuïc ñaëc bieät seõ trình baøy ôû phaàn .Phaân loaïi nôi soáng Stewart Thompson 1994 Hiscock 1990 Earll 1992.vaät ông soáng vuøng bôø ñaù -Thaønh + Thu maãu : laäp danh luïc thaønh .vaät thaønh phaàn .Danh luïc dôùi ñaây. taùc ñoäng .Maãu ñoäng . chæ thò .Danh luïc loaøi quyù hieám .Döï baùo chuaån.Danh luïc + Thöïc hieän 3 pha nh ôû thaønh phaàn caùc heä sinh thaùi nôùc loaøi ngoït.Laáy maãu theo oâ ôû lôùp ông soáng . vuøng dôùi trieàu vaø . phaàn loaøi laáy maãu theo oâ tieâu . khaûo saùt caùc heä sinh thaùi ven bieån . Crother 1987 Sneddom and Randall 1993 Dalby 1987 Ñoäng vaät .Thaønh laäp Thuû tuïc thu maãu gioáng baûng danh nh ôû vuøng ñaát noåi luïc thaønh phaàn loaøi . theå loaøi .Thu maãu chæ thò cho vuøng ñaát maën Baker.Nghieân cöùu nôi soáng .Maãu ñoäng khoâng x.Döï baùo taùc ñoäng Ñoäng vaät . loaøi quyù hieám + Nghieân cöùu vuøng treân trieàu.Maãu thöïc ngaäp maën.

Caâu löùa tuoåi .Duøng gaàu .ôû caùc ñoä saâu khaùc .Khaûo saùt caùc ñaàm hieám theo ñieåm .Danh muïc + Thu maãu : thaønh phaàn quaû loaøi . .Duøng caøo maät ñoä .Lôùi caøo caù Begenal 1978.2 l) + Khaûo saùt thoâng qua veä tinh theå hieän Clorophyll vaø theå hieän huyønh quanh. .Caáu truùc .Öôùc lôïng .Maãu chim . Blowerc et al 1981.5 .Theo muøa sinh saûn .Tham khaûo theâm phaàn soá lôïng khaûo saùt chim ñaát lieàn Hockin 1992 Chim Phuø du .Tính sinh nhau khoái + Thu maãu baèng bình (0. Caù bieån Maãu .Naêng suaát .Lôùi caém .Söùc khoûe .Lôùi tay phaàn loaøi . Hardisty and Huhhins 1975.Taøi lieäu keát phaàn loaøi quaû ñieàu tra .Lôùi keùo cuûa caù .Theo muøa di truù loaøi quyù .Keát khaûo saùt .Laäp danh + Thu maãu baèng lôùi loïc Tett 1987 luïc thaønh : .Tính toaùn .Danh muïc .Maãu phuø du .93 lôùn ôû saùt maët ñaát loaøi traàm tích.Laäp danh + Thu maãu : luïc thaønh . Pitcher and Hart 1982. Potts and Reay 1987. Begon 1979.

Daáu chaân ñeå laïi hieám + Keát quaû ñieàu tra .Söû duïng cho ñaùnh . 1995) Thompson and Hard et al 1988.Maãu ñôn .Danh luïc + Ñieàu tra nghieân cöùu quyù (choàn.Soá lôïng .Ñieàu tra soá lôïng baèng baét. raùi caù) loaøi .Phaân tích .Phaân tích nhaát ñònh (vôùi doøng nôùc ñoä ñuïc khoâng ñoàng nhaát) coù theå laáy töï ñoäng . . baét laïi. ñaøo baét . .laáy thuû nôùc chaát lôïng. ñaùnh daáu.Maãu loaït : theo chieàu giaù chaát l. .Baãy.94 .Maãu nôùc . Nôùc .Phaân tích + Laáy maãu : cho chaát lôïng caùc chæ tieâu .Maãu giaùn ñoaïn : ñònh nhieãm trôùc thôøi gian (chu kyø).Voù keùo . Hammond and Thompson 1991.Danh luïc + Baét maãu : thaønh phaàn .Phaân tích chaát oâ . .Ñieàu tra baèng maùy bay.Ñieàu tra baèng thuyeàn hoaëc maùy bay trong caù theå thôøi kyø ñeû hoaëc thay loâng . Hiby and Hammond 1989. taøu thuûy vôùi caùc ñaøn caù heo. coâng theo töøng ñoä saâu .vaø ñoä saâu khaùc nhau.Huùt choïn loïc Ñoäng coù vuù vaät + Maãu .Maãu lieân tuïc ôû caùc lu vi sinh vaät lôïng ñònh trôùc hay lieân tuïc ôû lu lôïng thay ñoåi.Ñieàu tra baèng maùy töï ñoäng doø tìm.Vuøng baõi loaøi boài vaø ñaát ngaäp maën . . ôïng nôùc Tham khaûo chi tieát trong TCVN (taäp I.

NO2.Caùc chaát laáy maãu. . .. höõu cô.Maùy huùt khoâng khí .Keát quaû ño buïi.Ño baèng caùc sensor vôùi caùc chaát oâ nhieãm nh CO.Maãu khoâng + Phaân tích khí chaát lôïng khoâng khí .. caùc taàng thu maãu vaøo gian .. .Haøm lôïng nhieãm nhieãm Amoniac. vò trí thu maãu. voâ . O3.Haøm lôïng .Phuï luïc maãu .Duøng bình ñaäy nuùt. .Caàn lu yù chaát lôïng bình chöùa.Ñaàu laáy maãu .CO. ña xuoáng ñoä saâu quy ñònh roài môû naép . . .Laáy maãu phaân taàng nôùc baèng thieát bò coät nôùc (bình ñieàu khieån töø xa) ..Lu lôïng keá . . möùc nhieàu ñieåm ôû moät ñoä ñoä oâ nhieãm saâu xaùc ñònh. Pb. SO2..Lu yù veà soá ñieåm laáy maãu. coâng nghieäp. nôùc .Khí thaûi khí thaûi.Laáy maãu töï ñoäng .Maãu ñaëc bieät : duøng bình choáng saùng. phaùt trieån..Keát quaû ño theo baûng taïi choã veà tieâu chuaån haøm lôïng caùc : chaát oâ nhieãm.Tieâu chuaån Vieät Nam taäp II 1995. nôùc. heïp mieäng. Khoâng khí .Ñoàng hoà baám giaây .Caùc thieát bò laáy maãu cô vaø ño ñaëc bieät ñoái vôùi . veà lu lôïng khoâng khí oâ .95 caáp. theo tieâu .Maãu dieän tích : Laáy thaûi.

nôùc. khoâng khí. söû duïng thoâng tin cho phaân tích. ñaù. moät soá yeâu caàu cha ñaït ñôïc thì nguyeân nhaân taïi sao. 4. chuùng ñaõ ñaùp öùng yeâu caàu veà chuyeân moân cha. Baøn giao cho chuû nhieäm.Kyõ thuaät duøng ñeå ño .Ñaùnh giaù Ño Tieâu chuaån hieän traïng Vieät Nam 5964.Ñieàu kieän tieán haønh khi ño .Thoâng soá ño . nhaân vaên vaø moâi trôøng. coù theå xaùc ñònh ñòa chæ ñeå tieáp tuïc thu thaäp caùc taøi lieäu coøn thieáu.Nguoàn gaây tieáng oàn . laäp hoà sô taøi lieäu. Coâng taùc sau khi ñieàu tra thöïc ñòa: goàm caùc coâng vieäc chính sau ñaây Phaân loaïi vaø ñaùnh giaù keát quaû thöïc ñòa theo yeâu caàu chuyeân moân bao goàm: • • • • Caùc taøi lieäu ñaõ thu thaäp ñôïc. noäi dung ñaõ ñaït ñôïc khi thu thaäp.Baèng caùc maùy ño 1995. tieán haønh phaân tích keát quaû döïa vaøo yeâu caàu chuyeân moân ñeå thaønh laäp döõ lieäu . . maùy ño aâm tieáp suùc vôùi ñaëc tính aâm rôøi raïc. kinh teá. Chuaån hoùa heä thoâng tin döõ lieäu. phông hôùng boå khuyeát. nhöõng taøi lieäu coøn thieáu. Maùy phaân tích phaân boá theo thoáng keâ ñeå laáy maãu giaù trò lieân tuïc. Laäp hoà sô baøn giao caùc phoøng thí nghieäm phaân tích.laäp hoà sô baøn giao keát quaû. Tieáng oàn .96 chuaån. Caùc thoâng tin ñieàu tra moâ taû ngoaøi thöïc ñòa. caùc noäi dung ñaõ moâ taû. . ñòa chæ thu thaäp. sinh vaät.Döï baùo tieáng oàn (maùy ño aâm ttaùc ñoäng ông ñông trung bình theo ñaëc tính taàn oá A. Boä lu giöõ soá lieäu ñeå laáy maãu lieân tuïc möùc aùp xuaát aâm theo ñaëc tính A khi söû duïng ñaëc tính thôøi gian S. baøn giao cho chuû nhieäm. Maùy ño aâm theo ñaëc tính taán soá A vaø ñaëc tính thôøi gian S. Laäp hoà sô. xaõ hoäi. . ñaùnh giaù vaø quy hoaïch moâi trôøng Keát luaän Thoâng tin caàn thieát cho quy hoaïch moâi trôøng raát ña daïng veà maët caùc lónh vöïc coù lieân quan. chuùng bao goàm caû caùc lónh vöïc töï nhieân. Caùc maãu thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa : phaân loaïi caùc loaïi maãu ñaát.

97 . Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng. UBC Press Canada. Bôûi vaäy. Peter Morris. Chia lin Sien 1987. 3. Center 1996. Noù chæ cho nhöõng gôïi yù cô baûn ñeå ngôøi tham gia thöïc ñòa môøng tôïng ñôïc coâng vieäc phaûi tieán haønh. Trung taâm Tieâu chuaån . Coù theå phaân loaïi thoâng tin thu thaäp ngoaøi thöïc ñòa theo yeâu caàu caàn thu thaäp ñoù laø : caùc loaïi thoâng tin caàn thu thaäp theo soá lieäu thoáng keâ. Larry W. caùc thoâng tin caàn ñieàu tra moâ taû ngoaøi thöïc ñòa. Bôûi vaäy nhöõng nguyeân taéc ña ra chæ laø nhöõng gôïi yù cô baûn. Environmental management in Southeast Asia. Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1998 . Environmental Impact Assessment. Caùc tieâu chuaån Nhaø nôùc Vieät Nam veà moâi trôøng. 6.ña daïng veà phaân boá khoâng gian cuûa caùc thoâng tin vaø ña daïng caû veà ngôõng thôøi gian trong caùc thoâng tin. moãi nhoùm thöïc ñòa caàn coù nhaø chuyeân moân phuï traùch. döïa vaøo ñoù caùc trôûng nhoùm khaùc nhau caàn coù nhöõng cuï theå hoùa ñeå phuø hôïp vôùi chuyeân moân cuûa mình. Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1998. 4. 5. Coâng taùc sau khi thöïc ñòa cuõng khaùc nhau ñoái vôùi töøng nhoùm chuyeân moân. Mc Graw . Taøi lieäu tham khaûo 1. Caùc toùm taét phông phaùp thu thaäp thoâng tin ñôïc trình baøy ôû ñaây chæ bao goàm loaïi thoâng tin. Faculty of Science National University of Singapore. 2.Hill Inc. sô lôïc veà phông phaùp vaø teân caùc taùc giaû ñaõ coâng boá caùc phông phaùp treân. Method of Environmental Impact Assessment. Riki therivel 1995. yeâu caàu cuûa noù vaø muïc tieâu söû duïng. caùc thoâng tin caàn thu thaäp maãu vaø söï phoái hôïp giöõa caùc yeâu caàu treân. Boä Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng 1995.Phông phaùp luaän quy hoaïch moâi trôøng. taäp I vaø taäp II.Chaát lôïng.

2 quaù trình laäp keá hoaïch veà kinh teá vaø moâi trôøng vaãn ñang ñôïc trieån khai theo hôùng rieâng. Caùc phông thöùc gaén keát 2 quy trình laäp keá hoaïch: 1. Caùc caáp haønh chính Quoác gia Laäp keá hoaïch phaùt trieån kinh teá Caùc keá hoaïch vaø chính saùch kinh teá quoác gia Caùc quy hoaïch Tænh Caùc keá hoaïch phaùt trieån tænh Caùc quy hoaïch Huyeän Keá hoaïch phaùt trieån huyeän Toång theå ñoâ thò Quy hoaïch caùc khu coâng nghieäp Phaùt trieån vuøng Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng vaø keá hoaïch haønh ñoäng moâi trôøng tænh Laäp keá hoaïch söû duïng ñaát toång theå Laäp keá hoaïch moâi trôøng Caùc keá hoaïch vaø chính saách moâi trôøng quoác gia . Caáp tænh: Ña noäi dung cuûa baùo caùo hieän traïng moâi trôøng vaøo coâng vieäc laäp keá hoaïch 3.98 Chương 5 SÖÏ KEÁT HÔÏP CAÙC VAÁN ÑEÀ MOÂI TRƯÔØNG TRONG KEÁ HOAÏCH PHAÙT TRIEÅN CUÛA QUOÁC GIA ÔÛ VIEÄT NAM Quy trình vaø phông phaùp hieän haønh nhaèm gaén keát caùc yeáu toá moâi trôøng vaøo quùa trình laäp keá hoaïch ôû caùc caáp: Ñeå ñaït ñôïc söï phaùt trieån beàn vöõng. Caáp xaõ. Vieät nam caàn gaén keát caùc xem xeùt veà moâi trôøng vaøo trong quaù trình laäp keá hoaïch. Caáp quoác gia: Keát hôïp caùc chæ tieâu moâi trôøng vôùi chæ tieâu kinh teá xaõ hoäi trong keá hoaïch phaùt trieån 2. moãi beân theo ñuoåi quy trình trong khuoân khoå rieâng ít coù trao ñoåi hoaëc gaén keát vôùi nhau (Baûng 1). Cho ñeán nay. phôøng: aùp duïng ÑTM cho caùc döï aùn.

ví duï chieán lôïc ñoâ thò hoaù coù neâu: "Moâi trôøng ñoâ thò laø moâi trôøng toång hôïp. vöøa thieân nhieân vöøa nhaân taïo ñaûm baûo moïi hoaït ñoäng saûn xuaát . keá hoaïch quoác gia veà taøi nguyeân vaø moâi trôøng Theo caùc chu kyø giai ñoaïn nhieàu chông trình vaø keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng ñaõ ñôïc thöïc hieän ôû nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu.. trong chieán lôïc chung phaùt trieån kinh teá cuûa moät laõnh thoå nhaát ñònh. ví duï: Caùc chông trình. ngaân haøng chaâu aù.. Coâng ngheä vaø Moâi trôøng laø cô quan quaûn lyù Nhaø nôùc veà taøi nguyeân vaø moâi trôøng treân phaïm vi toaøn quoác cuøng phoái hôïp vôùi caùc cô quan t vaán veà moâi trôøng trong vaø ngoaøi nôùc ñaõ vaø ñang soaïn thaûo. hoaøn thieän vaø trieån khai caùc chính saùch. Ñaây laø moät böùc tranh toång theå veà ñaëc ñieåm moâi trôøng cuûa toaøn quoác trong naêm vôùi caùc neùt ñaëc trng nhaát. Baùo caùo ñôïc laøm cô sôû cho caùc caáp laõnh ñaïo xem xeùt ñeå soaïn thaûo ñeà ra caùc chính saùch. Quy hoaïch toång theå Quy hoaïch toång theå laø quy hoaïch chung cho moïi ngaønh kinh teá.. Nguoàn kinh phí coù theå do ñeà taøi caáp nhaø nôùc cuõng coù theå do caùc nguoàn kinh phí khaùc hoã trôï (Ngaân haøng theá giôùi. Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng toaøn quoác ñôïc boä KHCNMT toùm taét vaø trình leân quoác hoäi. keá hoaïch naâng caáp cô sôû haï taàng. caûnh quan thieân nhieân ñoâ thò....99 Xaõ (phôøng) Caùc deà aùn phaùt trieån xaõ/phôøng Ñaùnh giaù moâi trôøng ñoái vôùi caùc ñeà aùn Baûng 1: Caùc phông thöùc gaén keát quy trình quy hoaïch moâi trôøng Cuïc Moâi trôøng. Caùc nghieân cöùu chieán lôïc quoác gia Nhieàu chieán lôïc quoác gia vôùi caùc loaïi quy hoaïch ñeàu coù loàng gheùp moät soá noäi dung lieân quan ñeán quy hoaïch moâi trôøng. Laäp chông trình... thuoäc Boä Khoa hoïc.. haøng naêm Vieät nam ñeàu thöïc hieän "Baùo caùo veà hieän traïng moâi trôøng toaøn quoác".). boá trí baát kyø moät ñoái tôïng naøo cuõng phaûi ñaët chuùng trong moái lieân heä vôùi caùc ñoái tôïng khaùc trong vuøng . xöû lyù nôùc thaûi vaø phaân raùc ñoâ thò". caùc quy ñònh vaø tieâu chuaån moâi trôøng mang tính quoác gia. chieán lôïc. Tính toång theå cuûa quy hoaïch ñoøi hoûi söï saép xeáp. Toång quan moâi trôøng Trong thôøi gian gaàn ñaây. sinh thaùi ñoâ thò.).. baûo toàn caùc khu phoá coå. chieán lôïc quoác gia vôùi caùc noäi dung coù lieân quan. chông trình baûo veä ña daïng sinh hoïc.. trong ñoù coù gaén nhieàu ñeán caùc noäi dung thuoäc lónh vöïc quy hoaïch moâi trôøng. Coâng taùc quaûn lyù vaø baûo veä moâi trôøng goàm caùc lónh vöïc quy hoaïch vaø kieán truùc ñoâ thò. Cuïc Moâi trôøng cuõng ñaõ trieån khai nhieàu nghieân cöùu ñieån hình veà quaûn lyù moâi trôøng (xaây döïng hôùng daãn ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi trôøng. coâng ngheä moâi trôøng. quan traéc moâi trôøng..

nhieàu ngaønh kinh teá . cuûa caùc cô sôû saûn xuaát naèm trong khu vöïc laø heát söùc quan troïng. nhieàu cô quan t vaán vaø nhieàu yù kieán cuûa coäng ñoàng. khu du lòch.xaõ hoäi khaùc nhau.. khaùc nhau veà quaàn c. do ñoù daãn ñeán caùc loaïi quy hoaïch toång theå tông öùng. khu baûo toàn Trong quy hoaïch moâi trôøng loaïi naøy. Nhoùm quy hoaïch moâi trôøng phaûi bao goàm nhieàu chuyeân gia thuoäc nhieàu ngaønh khoa hoïc. Sau ñaây laø nhöõng khuyeán nghò chính: Ñieåm maïnh.100 Giöõa ñoâ thò. ñieåm yeáu cuûa caùc keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng ôû Vieät Nam: 1. Ñieåm yeáu: • • • Cha ñôïc chính phuû thoâng qua chính thöùc Chæ coù 1 trong 4 nhieäm vuï u tieân ñôïc thöïc hieän (ban haønh luaät baûo veä moâi trôøng). 2... Ñieåm maïnh cuûa taøi lieäu naøy laø: • • • Ñaõ ñôïc chính phuû pheâ duyeät Quaù trình xaây döïng NEPSD mang tính lieân ngaønh. chöùa ñöïng nhöõng u tieân cô baûn veà moâi trôøng Theå hieän cam keát cuûa Vieät Nam vôùi coäng ñoàng quoác teá Ñieåm yeáu: • • • Cha phaân tích aûnh hôûng cuûa chính saùch quaûn lyù kinh teá moâi trôøng Cha xeùt ñeán aûnh hôûng cuûa cô cheá thò trôøng Cha gaén NEPSD vôùi chieán lôïc kinh teá xaõ hoäi. danh lam thaéng caûnh vaø noâng thoân ñoàng baèng. trung du. caùc khuyeán nghò veà daân soá vaø söû duïng taøi nguyeân cha ñôïc thöïc hieän) Nhieàu khuyeán nghò thieáu tính khaû thi vì chuùng khoâng ñôïc thaûo luaän vôùi nhöõng boä phaän seõ chòu traùch nhieäm thöïc hieän . Nhöõng thoâng tin. di tích lòch söû. ñaëc ñieåm taøi nguyeân vaø chaát lôïng moâi trôøng. möùc ñoä phaùt trieån kinh teá ..xaõ hoäi. khu coâng nghieäp. mieàn nuùi coù söï khaùc bieät nhau veà chöùc naêng. ví duï nh: • • • • • Quy hoaïch moâi trôøng ñoâ thò Quy hoaïch moâi trôøng khu coâng nghieäp Quy hoaïch moâi trôøng noâng thoân Quy hoaïch moâi trôøng khu du lòch Quy hoaïch moâi trôøng danh lam thaéng caûnh. soá lieäu phuïc vuï cho quy hoaïch phaûi ñoàng boä vaø töø nhieàu nguoàn khaùc nhau. Keá hoaïch quoác gia veà moâi trôøng vaø phaùt trieån beàn vöõng (NEPSD) ôû Vieät nam baét ñaàu ñôïc hình thaønh töø naêm 1981. Chieán lôïc baûo toàn quoác gia: Ñieåm maïnh: • • Laø ñieåm khôûi ñaàu cho chieán lôïc söû duïng laâu daøi taøi nguyeân thieân nhieân vaø baûo veä moâi trôøng Moät soá khuyeán nghò veà phaùp lyù vaø theå cheá ñaõ ñôïc thöïc hieän. ñaùnh giaù toång hôïp taùc ñoäng moâi trôøng cuûa caùc döï aùn. töø nhieàu lónh vöïc.

Keá hoaïch haønh ñoäng ña daïng sinh hoïc (BAP). laõnh ñaïo. Keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi trôøng (NEAP). 6. Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng (SOER).• • 101 Caùc khuyeán nghò cha xem xeùt caùc theå cheá. 1995 Ñieåm maïnh: • • NEAP laø vaên baûn ñaàu tieân veà keá hoaïch haønh ñoäng quoác gia veà moâi trôøng ôû Vieät Nam Trong quaù trình xaây döïng ñôïc caùc toå chöùc quoác teá hoã trôï Ñieåm yeáu: • • • Thieáu söï tham döï cuûa caùc nhaø laäp keá hoaïch vaø doanh nghieäp NEAP cha ñôïc nhaø nôùc thoâng qua vì vaäy chæ coù giaù trò tham khaûo Cha coù söï cam keát cuûa caùc caáp quaûn lyù. 1993 Ñieåm maïnh: • • • Theå hieän cam keát traùch nhieäm cuûa Vieät Nam sau kyù keát coâng ôùc quoác teá veà ña daïng sinh hoïc BAP ñôïc thuû tôùng chính phuû pheâ duyeät 12/1995 BAP laø vaên baûn ñònh hôùng cho caùc caáp trong nôùc veà baûo veä ña daïng sinh hoïc Ñieåm yeáu: • • • Coøn coi nheï ña daïng noâng nghieäp vaø bieån Tính khaû thi cuûa caùc khuyeán nghò coøn thaáp Cha taùc ñoäng tôùi caùc caáp laõnh ñaïo. 4. quaûn lyù kinh teá vaø ñòa phông. chính saùch kinh teá maø coøn naëng tính nghieân cöùu khoa hoïc Vieäc chuaån bò chieán lôïc naøy môùi chæ thu huùt caùc nhaø khoa hoïc. trôû thaønh yeâu caàu cuûa quoác hoäi Ñieåm yeáu: • • • • • Nhöõng khuyeán nghò chæ hôùng ñeán caáp trung ông Taùc ñoäng cuûa SOER quaù chung Coøn thieáu nhöõng chæ soá phaùt trieån beàn vöõng cuûa caùc ngaønh Moái lieân heä giöõa moâi trôøng vaø chính saùch phaùt trieån kinh teá cha neâu roõ Do thieáu nhöõng soá lieäu thoáng keâ moät caùch heä thoáng veà moâi trôøng neân traïng thaùi moâi trôøng khoâng ñôïc quan saùt theo thôøi gian. 3. Döï thaûo chieán lôïc moâi trôøng (1996-2010) . 1994 Ñieåm maïnh: • • SOER ñôïc chuaån bò chuû yeáu do caùc chuyeân gia trong nôùc SOER ñôïc thöïc hieän haøng naêm. 5.

coù theå laø khu vöïc roäng lôùn (bao goàm 1-2 tænh.Ñieåm maïnh: • • 102 Theå hieän quan taâm cuûa cuïc moâi trôøng veà chieán lôïc baûo veä moâi trôøng trong taàm trung haïn (ñeán naêm 2010) Ñoäi nguõ chuaån bò ES goàm caùc chuyeân gia veà moâi trôøng. Ninh Thuaän vaø Bình thuaän. Ñieåm yeáu: • • ES mang tính moät baùo caùo khoa hoïc. cuõng coù nhöõng giôùi haïn veà khoâng gian cuûa noù. moät thaønh phoá). Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp tænh vaø khu vöïc ôû Vieät Nam Laâu nay. khoâng gaén vôùi kinh teá xaõ hoäi. cuûa khu vöïc. Veà maët kinh teá. Hôn baát cöù lónh vöïc naøo. tông töï nh quy hoaïch noùi chung. gaàn ñaây trong coâng taùc quy hoaïch ñaõ taïm thôøi chia ra 8 vuøng trong ñoù vuøng nuùi vaø trung du baéc boä ñôïc chia thaønh 2 vuøng laø Taây Baéc vaø Ñoâng baéc (Vieät baéc). vaán ñeà moâi trôøng khoâng chæ boù heïp trong moät khu vöïc nhoû cuõng nh moät ngaønh. 6. Chieán lôïc phaùt trieån quoác gia ñeán naêm 2020 Ñieåm maïnh: • • Theå hieän quyeát taâm cao cuûa laõnh ñaïo "Ñeán naêm 2020 VN veà caên baûn trôû thaønh nôùc coâng nghieäp" Chuù yù nhieàu maët cuûa phaùt trieån. Vieäc quy hoaïch moâi trôøng. nhieàu huyeän) vaø cuõng coù theå laø vuøng nhoû (chæ coù moät huyeän. 7. Veà maët quaûn lyù haønh chính cho ñeán nay vaãn cha coù cô quan chòu traùch nhieäm quaûn lyù vuøng. Veà maët moâi trôøng cuõng cha coù phaân vuøng trong khi vieäc phaân vuøng theo moâi trôøng coù yù nghóa quan troïng. Khu 4 cuõ. Quaù trình tieán haønh khoâng ñôïc caùc caáp quaûn lyù. Duyeân haûi mieàn Trung. caùc muïc tieâu quy hoaïch moâi trôøng gaén vôùi muïc tieâu phaùt trieån beàn vöõng chung cuûa quoác gia. Ñoàng thôøi Ñoâng Nam Boä coù xeùt theâm phaïm vi môû roäng ñeán Laâm Ñoàng. laõnh ñaïo quan taâm. Caùc bieän phaùp baûo veä moâi rtôøng caàn ñôïc trieån khai ñoàng boä. ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng khía caïnh chính trò xaõ hoäi Ñieåm yeáu: • • Quan taâm veà phaùt trieån beàn vöõng cha theå hieän roõ Cha ña ra caùc chæ tieâu phaùt trieån beàn vöõng trong phaùt trieån caùc lónh vöïc ñòa phông. Ñoàng baèng soâng Hoàng. ôû caáp naøy. . Quy hoaïch khu vöïc (vuøng): Quy hoaïch toång theå moâi trôøng gaén vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá khu vöïc. coù chuù yù ñeán caùc vaên baûn ñaõ ban haønh veà moâi trôøng. Ñoâng nam boä. Vieät Nam chia vuøng theo caùc ñaëc ñieåm veà thoå nhôõng vaø sinh thaùi noâng nghieäp: Vieät nam chia thaønh 7 vuøng sinh thaùi: Mieàn nuùi trung du baéc boä. Taây nguyeân. Khoâng gian quy hoaïch phuï thuoäc vaøo tính chaát vaø noäi dung quy hoaïch. Ñoàng baèng soâng Cöûu Long. moät thò xaõ. lieân keát vôùi nhau trong phaïm vi caùc vuøng laõnh thoå roäng.

Ranh giôùi haønh chính nh ranh giôùi tænh. Söï phaân boå caùc nguoàn taøi thieân nhieân Caùc phông thöùc söû duïng ñaát cho coâng nghieäp. khí thaûi. caùc loaøi. Phaïm vi lan truyeàn cuûa vaät chaát gaây oâ nhieãm moâi trôøng cuõng thay ñoåi theo thôøi gian vaø khoâng gian. phaïm vi cuûa caùc hoaït ñoäng vaø caùc yeáu toá moâi trôøng. toác ñoä gioù. cô sôû haï taàng du lòch hoaëc caùc hoaït ñoäng khuyeán noâng. Trong toaøn boä phaïm vi nghieân cöùu caàn chia ra thaønh caùc ñôn vò dieän tích nhoû ñeå taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho vieäc phaân tích caùc soá lieäu vaø xaùc ñònh caùc u tieân veà maët quaûn lyù.. khí thaûi töø caùc oáng khoùi nhaø maùy phuï thuoäc nhieàu vaøo hôùng gioù. phaïm vi quy hoaïch moâi trôøng coøn caàn lu yù ñeán caùc yeáu toá sau: Vieäc phaân boå caùc caùch thöùc chuû yeáu veà söû duïng ñaát nh nhaø ôû cuûa ñoâ thò. Xaùc ñònh phaïm vi ñoøi hoûi phaûi xem xeùt ñeán caùc giaù trò truyeàn thoáng vaø vaên hoaù cuûa ñòa phông trong phaïm vi vaø caùc vuøng laân caän.103 Trong quy hoaïch moâi trôøng. Vieäc phaân chia caùc ñôn vò seõ phuï thuoäc vaøo: • • • • • • • Cô sôû khoâng gian cho vieäc thu thaäp soá lieäu neàn vaø caùc chông trình quan traéc ñang ñôïc tieán haønh Söï phaân boå cuûa caùc heä sinh thaùi. Caùc phaïm vi tieåu vuøng quy hoaïch ôû caùc ñòa phông vaø caùc ñôn vò khoâng gian xung quanh nôi coù chông trình quan traéc moâi trôøng vaø cô sôû döõ lieäu. Trong quy hoaïch moâi trôøng cho vuøng A naøo ñoù coù ranh giôùi haønh chính ñôïc xaùc ñònh nhng nhaän thaáy raèng coù moät hay vaøi thaønh phaàn laïi naèm ôû vuøng B khoâng phaûi laø vuøng ñôïc quy hoaïch. Beân caïnh ñoù. Caùc theå hieän quy hoaïch moâi trôøng vuøng cuõng raát ña daïng. Caùc ñôn vò phaân tích coù dieän tích raát khaùc nhau phuï thuoäc vaøo caùc yeáu toá chính daãn ñeán vieäc phaân ñònh chuùng. thông maïi vaø cho daân c. Trong nhieàu trôøng hôïp. Khi caùc ñôn vò ñaõ ñôïc xaùc ñònh taát caû caùc soá lieäu seõ ñôïc "gaén chaët" vôùi töøng ñôn vò phaân tích cuï theå. Beân caïnh söï lan roäng chaát thaûi coù theå xaûy ra do phaùt taùn vaøo khoâng khí hay lan roäng trong thuyû vöïc vôït ra ngoaøi ranh giôí cuûa moät döï aùn coøn coù caùc loaïi vôït ranh giôí khaùc nh caùc kim loaïi naëng coù theå tích ñoïng trong caùc gioáng. Caùc vuøng thôøng coù nguy cô bò suy thoaùi moâi trôøng vaø y teá coâng coäng Caùc vuøng chuû yeáu phaân theo traùch nhieäm quaûn lyù vaø thaåm quyeàn xeùt xöû. khoái lôïng vaø chaát lôïng nhieân lieäu ñoát vaø hieäu suaát xöû lyù. Moái quan heä vôùi vuøng laân caän Trong nhieàu trôøng hôïp. Thí duï söï lan truyeàn cuûa buïi. Tình hình quy hoaïch tænh vaø vuøng hieän nay: . thaønh phoá hoaëc huyeän lî thôøng ñôïc caân nhaéc trong vieäc xaùc ñònh phaïm vi quy hoaïch moâi trôøng vì chuùng theå hieän tình hình quaûn lyù haønh chính vaø luaät phaùp. muøi hoâi thoái töø caùc nhaø maùy naèm ôû vuøng laân caän hay cuûa con soâng chaûy qua mang nhieàu vaät chaát baån do nguoàn khaùc xaû vaøo. Thí duï: vuøng quy hoaïch phaûi höùng chòu buïi.. khi quy hoaïch moâi trôøng vuøng phaûi xem xeùt vaø coù yù kieán vôùi vuøng laân caän (laùng gieàng). quy hoaïch ranh giôùi ñòa lyù hoaëc söû duïng keát hôïp caû ranh giôùi ñòa lyù vaø haønh chính. loaøi laø nguoàn cung caáp thöïc phaåm quan troïng. taøi nguyeân chæ mang tính tông ñoái. caùc nôi c truù..

Cho ñeán nay. Baûn thaân nhieàu loaïi quy hoaïch hieän ñang ñôïc tieán haønh ôû caùc ñòa phông cuõng töï mang theo tính chaát quy hoaïch moâi trôøng nh: Caùc quy hoaïch "caáp. ñaùnh giaù. vaán ñeà moâi trôøng ñaõ ñôïc quan taâm vaø trôû thaønh boä phaän höõu cô.. Gaàn ñaây quoác hoäi ñaõ chia nhoû caùc tænh taùch 8 tænh lôùn thaønh 16 tænh nhoû hôn. Chông trình khoa hoïc coâng ngheä mang maõ soá KC12 "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng coù hieäu quaû nguoàn nôùc quoác gia" (Giai ñoaïn 1991 . caùc tænh trong caû nôùc ñaõ vaø ñang tieán haønh ñaùnh giaù hieän traïng moâi trôøng. Ñaø Naüng. Caùc tænh môùi ñang tieán haønh ñieàu chænh quy hoaïch. Tham gia xaây döïng döï aùn quy hoaïch naøy beân caïnh caùc chuyeân gia moâi trôøng Vieät Nam coøn coù caùc chuyeân gia moâi trôøng Nhaät Baûn (nhoùm nghieân cöùu JICA). ví duï: Song song vôùi quy hoaïch phaùt trieån kinh teá .1995) coù nhöõng vaán ñeà lyù luaän "quy hoaïch moâi trôøng" vì trong chông trình naøy coù 7 ñeà taøi "Caân baèng baûo veä vaø söû duïng hieäu quaû nguoàn nôùc cho caùc vuøng khai thaùc cuûa laõnh thoå". môùi chæ coù moät soá tænh tieán haønh vieäc ña nhöõng thoâng tin vaø chæ tieâu veà moâi trôøng vaøo keá hoaïch kinh teá . Tính ñeán cuoái naêm 1996 taát caû 53 tænh thaønh phoá theo phaân giôùi cuõ ñaõ laäp xong quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cho ñeán giai ñoaïn 2010. Sôû Khoa hoïc. quy hoaïch chuoãi ñoâ thò Mieáu Moân. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá thaønh phoá Haï Long. Nh vaäy hieän nay Vieät nam coù 61 tænh vaø thaønh phoá tröïc thuoäc trung ông.xaõ hoäi cuûa tænh. chæ ñaïo cuûa Cuïc Moâi trôøng. quy hoaïch ñoàng baèng soâng Cöûu Long. Quaûng Ninh. haàu heát caùc quy hoaïch phaùt trieån kinh teá sau giai ñoaïn 1990 ñeàu coù xem xeùt ñeán caùc yeáu toá moâi trôøng (ñieån hình laø quy hoaïch toång theå ñoàng baèng soâng Hoàng (1994).104 Theo quy ñònh trong heä thoáng keá hoaïch hoaù tænh vaø vuøng hieän nay. Trong nhieàu trôøng hôïp. Trong noäi dung quy hoaïch coù phaàn rieâng veà vaán ñeà moâi trôøng vaø phaùt trieån. Maëc duø chaát lôïng coøn haïn cheá nhng baùo caùo hieän traïng moâi trôøng cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi ôû caùc tænh. Coâng ngheä vaø Moâi trôøng Quaûng Ninh ñaõ xaây döïng döï aùn quy hoaïch quaûn lyù moâi trôøng vònh Haï Long. . döï baùo veà möùc ñoä oâ nhieãm cuûa tænh treân cô sôû cuûa caùc loaïi phông phaùp trong ñoù coù phông phaùp kieåm toaùn chaát thaûi song ôû vaøi noäi dung cuûa baùo caùo ñaõ ñeà caäp ít nhieàu ñeán vieäc quy hoaïch moâi trôøng cuûa ñòa phông.xaõ hoäi vaø baûo veä moâi trôøng ôû vònh Haï Long. Xuaân Mai.xaõ hoäi thaønh phoá Haï Long. xaây döïng chieán lôïc baûo veä moâi trôøng cuûa ñòa phông mình dôùi söï giuùp ñôõ cuûa Nhaø nôùc (veà maët taøi chính) vaø caùc cô quan t vaán moâi trôøng trong nôùc giuùp veà maët khoa hoïc. Toùm laïi. Hoaø Laïc. Moät soá hoaït ñoäng trong giai ñoaïn naøy ñaõ thöïc hieän nh phaân tích ñieàu kieän moâi trôøng cuûa khu vöïc vònh Haï Long baèng aûnh veä tinh. Caùc ñeà taøi naøy khoâng chæ tieán haønh kieåm keâ ñaùnh giaù caùc nguoàn nôùc treân töøng lónh vöïc maø coøn tieán haønh quy hoaïch caùc vuøng caân baèng söû duïng coù hieäu quaû caùc nguoàn nôùc vöøa phuïc vuï cho phaùt trieån kinh teá vaø baûo veä nguoàn nôùc khoûi bò hao huït vaø oâ nhieãm. baùo caùo veà caân baèng phaùt trieån kinh teá .) song thöïc teá cho thaáy vaán ñeà quy hoaïch moâi trôøng cha ñôïc xem xeùt vaø ñeà caäp ñuùng möùc ñoä vôùi vai troø cuûa noù. laäp keá hoaïch quaûn lyù moâi trôøng. döõ lieäu khu vöïc vònh Haï Long. Haûi Phoøng. Giai ñoaïn ñaàu cuûa döï aùn laø thieát laäp heä thoáng thoâng tin. thoaùt nôùc vaø veä sinh moâi trôøng" hieän ñang trieån khai ôû nhieàu thaønh phoá nôùc ta: Haø Noäi.. do caùc ñaëc ñieåm cuï theå veà chöùc naêng ôû ñòa phông maø quy hoaïch ngay trong tænh coøn chia ra caùc ñôn vò nhoû hôn: Quy ñònh tieåu vuøng. Sau ñaây laø moät soá daïng quy hoaïch moâi trôøng vuøng ñaõ coù ôû Vieät Nam: • • Baùo caùo hieän traïng moâi trôøng caáp tænh haønh naêm: Dôùi söï hôùng daãn. quy hoaïch thaønh phoá Haø Noäi ñeán naêm 2020. Maëc duø caùc baùo caùo naøy chuû yeáu mang tính phaân tích.

khai thaùc röøng. vieäc thöïc hieän nghieân cöùu quy hoaïch moâi trôøng cho ñeán nay ôû Vieät Nam vaãn cha ñôïc thöïc hieän moät caùch hoaøn chænh. quy hoaïch caùc ngaønh ñaõ ñôïc thöïc hieän.. khí. loûng.. Trong thaäp nieân 90. treân phaïm vi phaân boá cuï theå. coù caùc döï aùn phaùt trieån cuï theå keøm theo ñoù laø caùc giaûi phaùp chuû yeáu veà baûo veä moâi trôøng.. naêng lôïng.. Caùc hoaït ñoäng khai thaùc khoaùng saûn. Hoaëc môùi chæ chuù troïng ñeán caùc yeáu toá phaùt trieån kinh teá. phaûi xem xeùt nghieâm tuùc yù kieán coäng ñoàng.. thuyû lôïi.. Vieät Nam ñaõ trieån khai caùc hoaït ñoäng baûo veä moâi trôøng nhng cho tôùi naêm 1994 khi Luaät Baûo veä Moâi trôøng ñôïc ban haønh thì coâng taùc naøy môùi ñôïc ñaåy maïnh töø Trung ông tôùi ñòa phông.. Naêm 1997 trong döï aùn "naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam" 4 baùo caùo ngaønh : Than. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo caùc keá hoaïch phaùt trieån theo ngaønh ôû Vieät Nam Quy hoaïch ngaønh laø quy hoaïch caùc ngaønh kinh teá. Söï chính xaùc veà ranh giôùi trong quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñoøi hoûi raát cao ñeå traùnh nhöõng va chaïm veà quyeàn lôïi vaø nhöõng chi phí khoâng thaät caàn thieát. Tuy nhieân caùc yeáu toá moâi trôøng trong caùc quy hoaïch ñoù cha ñôïc quan taâm ñuùng möùc. 7.xaõ hoäi. laâm ng nghieäp.Noäi dung cô baûn cuûa quy hoaïch moâi trôøng vuøng bao goàm caùc vaán ñeà chính nh sau: • • • • • • 105 Hieän traïng vaø vaán ñeà moâi trôøng khu vöïc Xu theá phaùt trieån chaát lôïng moâi trôøng khu vöïc T tôûng chæ ñaïo quy hoaïch Muïc tieâu vaø nhieäm vuï troïng taâm cuûa quy hoaïch Ñoái saùch vaø bieän phaùp Caùc döï aùn chính xaây döïng moâi trôøng Coù theå noùi nhìn chung caùc nghieân cöùu treân môùi chæ döøng laïi moät phaàn noäi dung cuûa quy hoaïch moâi trôøng (Taäp trung chuû yeáu vaøo 2 noäi dung treân).. haàu heát cha chuù yù ñeán vieäc ñoå thaûi chaát thaûi raén. . cha quan taâm ñeán baûo veä moâi trôøng. giao thoâng vaän taûi . cô sôû saûn xuaát ñoùng treân ñòa phông ñoù. Quy hoaïch ngaønh coù quy hoaïch noâng nghieäp. quy hoaïch phaùt trieån kinh teá . coù muïc tieâu cuï theå. phaùt trieån coâng nghieäp . töùc laø phaûi toái u hoaù trong caùc lónh vöïc kinh teá . chi tieát.. Hay coù theå noùi moät caùch khaùc. giao thoâng vaän taûi ñaõ ñôïc ña ra xem xeùt ñaëc trng cho vieäc "hoaø nhaäp moâi trôøng vaø chính saùch kinh teá ôû Vieät Nam". Töø nhöõng naêm 80. Laâm nghieäp. ñieàu naøy seõ gaây ra nhöõng haäu quaû cho caùc theá heä mai sau. Loaïi quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñoøi hoûi thoâng tin vaø soá lieäu raát cuï theå. coâng nghieäp. Moïi yù ñoà cuûa ngôøi quy hoaïch moâi trôøng ngaønh ñôïc baøn baïc vôùi chính quyeàn ñòa phông. Ñaùnh giaù aûnh hôûng moâi trôøng laø moät vieäc laøm khoâng theå boû qua trong quy hoaïch moâi trôøng chuyeân ngaønh. Moät soá noäi dung veà quy hoaïch moâi trôøng ñaõ ñôïc ñeà caäp trong baùo caùo.moâi trôøng. laïi caøng khoâng chuù yù ñeán caùc taûi lôïng cho pheùp cuûa caùc yeáu toá moâi trôøng. vôùi caùc cô quan.

. Hieän nay... toå chöùc ñôøi soáng. Nhieàu yeáu toá moâi trôøng ñaõ ñôïc loàng gheùp trong quy hoaïch ñoâ thò nh: Trong nhieàu döï aùn quy hoaïch ñoâ thò cuï theå coøn mang tính chaát toång hôïp bao goàm caùc loaïi quy hoaïch tieåu vuøng khaùc trong ñoâ thò nh: • • • • Quy hoaïch tieåu vuøng coâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng noâng nghieäp Quy hoaïch tieåu vuøng du lòch. Nhìn nhaän ñôïc vaán ñeà ñoù. Söï keát hôïp caùc vaán ñeà moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån caáp ñòa phông ôû Vieät Nam Taïi caáp tænh vaø thaønh phoá. daân c. quy hoaïch ôû ñaây theo caùc nhaø chuyeân moân nhìn nhaän thì môùi chæ chuû yeáu döïa vaøo neàn kinh teá bao caáp coù keá hoaïch.. tp Hoà chí Minh. maëc duø moät soá yeáu toá moâi trôøng ñaõ ñôïc xem xeùt vaø ña vaøo khi thöïc thi quy hoaïch ñoâ thò song hieäu quaû vaãn cha cao.nghæ ngôi Quy hoaïch tieåu vuøng phaân boá daân c Thöïc teá cho thaáy. 8. cha ñaùp öùng ñôïc nhu caàu cuûa söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi theo hôùng ñoåi môùi.. Cô quan naøy baùo caùo göûi leân boä Khoa hoïc Coâng ngheä moâi trôøng thoâng qua Cuïc moâi trôøng. quy hoaïch ñoâ thò. toå chöùc khoâng gian kieán truùc. Nhöõng hoaït ñoäng tieâu bieåu ôû ñòa phông mang tính quy hoaïch tieâu bieån ñang ñôïc thöïc hieän ôû ñòa phông laø: • • Hieän traïng moâi trôøng tænh : Maëc duø chaát lôïng baùo caùo hieän traïng moâi trôøng coøn haïn cheá nhng baùo caùo cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo vieäc xaây döïng keá hoaïch phaùt trieån phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa tænh.. San naêm 1958. lónh vöïc moâi trôøng naèm trong phaïm vi quyeàn haïn cuûa Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä vaø Moâi trôøng. Do vaäy.. Veà maët haønh chính Sôû Khoa hoïc Coâng ngheä moâi trôøng baùo caùo tröïc tieáp leân Uyû ban Nhaân daân tænh hoaëc thaønh phoá. Ngoaøi ra coøn coù caùc loaïi quy hoaïch mang tính ngaønh ôû ñòa phông nh: Quy hoaïch laâm nghieäp.. Tuy nhieân. caûnh quan vaø moâi trôøng ñoâ thò. nhieàu quy hoaïch ñoâ thò ñaõ ñôïc thöïc hieän song vai troø quy hoaïch moâi trôøng vaãn cha ñôïc ñeà caäp ñuùng möùc. Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi trôøng moâi trôøng caùc döï aùn phaùt trieån (Döï aùn môùi ñaàu t vaø caùc cô sôû ñang hoaït ñoäng): Cho ñeán nay ÑTM ñoái vôùi caùc döï aùn ñaõ ñôïc aùp duïng nh laø moät . ngaønh xaây döïng dôùi söï quaûn lyù cuûa Cuïc Moâi trôøng bôùc ñaàu (1998-1999) tieán haønh xaây döïng hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng trong quy hoaïch xaây döïng.106 Quy hoaïch xaây döïng phaùt trieån ñoâ thò coù muïc tieâu vaø nhieäm vuï cô baûn laø: xaùc ñònh hôïp lyù trong töøng giai ñoaïn vaø ñònh hôùng phaùt trieån laâu daøi cho ñoâ thò veà caùc maët toå chöùc saûn xuaát.. Caùc nghieân cöùu naøy do Trung taâm nghieân cöùu Quy hoaïch moâi trôøng vaø ñoâ thò thöïc hieän vôùi 2 ñoâ thò hoaù ñôïc ña ra laøm ví duï: Thaønh phoá Hueá vaø thaønh phoá Thaùi Nguyeân.. ñaõ coù gaàn 40 ñoâ thò ñôïc thaønh laäp quy hoaïch vaø ñôïc duyeät trong ñoù coù Haø noäi. Moãi ñòa phông ñeàu coù quy hoaïch toång theå veà phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi. thöïc chaát quy hoaïch ñoâ thò naøy cha ñi vaøo cuoäc soáng. ôû Vieät Nam coù 569 ñoâ thò. quy hoaïch nuoâi troàng thuyû saûn. quy hoaïch thuyû lôïi.

lòch söû 5) Caûi thieän nhaø oå chuoät 6) Söùc khoeû moâi trôøng 7) Kieåm soaùt oâ nhieãm nôùc 8) Kieåm soaùt oâ nhieãm khoâng khí 9) Quy hoaïch söû duïng ñaát 10) Quaûn lyù chaát thaûi raén 11) Quaûn lyù chaát thaûi ñaëc bieät . thöïc hieän chöùc naêng ñaùnh giaù ôû caáp döï aùn. möùc ñoä trang bò cô sôû haï taàng . ÑTM môùi ôû giai ñoaïn ñaàu. noåi coäm theo xaùc ñònh cuûa ñòa phông. chông trình vaø döï aùn töø caáp quoác gia ñeán ñòa phông.. nôùc thaûi vaø heä thoáng xöû lyù nôùc thaûi Quy hoaïch caùc vuøng ñeäm choáng oâ nhieãm khoâng khí. ôû Vieät nam. nhìn chung caùc hoaït ñoäng moâi trôøng neâu treân môùi chæ mang tính loàng gheùp coù noäi dung mang tính quy hoaïch moâi trôøng... döïa treân daân soá.. maät ñoä daân c. tieáng oàn. Nhöõng vaên baûn naøy ñaõ coù taùc duïng nhaát ñònh trong thöïc teá. caùc thaønh phoá thò xaõ tröïc thuoäc tænh. Keát luaän Trong khoaûng 10 naêm trôû laïi ñaây ôû Vieät Nam caùc cô quan quaûn lyù baûo veä moâi trôøng... ñoâ thò: Caùc ñoâ thò ôû Vieät Nam bao goàm caùc thaønh phoá thuoäc trung ông.• • • • • 107 coâng cuï nhaèm lieân keát caùc khía caïnh moâi trôøng vôùi phaùt trieån. rung. Quy hoaïch söû duïng ñaát Quy hoaïch khu coâng nghieäp . hoà nôùc phuïc vuï nghæ ngôi Tuy nhieân. caùc nhaø khoa hoïc . . keá hoaïch..000 daân vaø loaïi 5 treân 4.... Noùi chung trong "baùo caùo taùc ñoäng moâi trôøng " trong caùc döï aùn quy hoaïch ñoâ thò caùc chuû ñeà moâi trôøng sau ñôïc khuyeán nghò ñeà caäp: 1) Heä thoáng thoaùt nôùc 2) Heä thoáng giao thoâng 3) Phuû xanh thaønh phoá 4) Moâi trôøng xaây döïng vaên hoaù. Quy hoaïch caùc röøng phoøng hoä (choáng caùt laán ôû vuøng Duyeân Haûi. Tuy nhieân. khu nghæ maùt. Veà laâu daøi ÑTM caàn ñôïc aùp duïng ñaày ñuû ñoái vôùi caùc chính saùch. löïc lôïng lao ñoäng phi noâng nghieäp. Ví duï ôû Vieät Nam ñaõ thöïc hieän caùc loaïi quy hoaïch mang tính chuyeân ngaønh nh sau: • • • • • Quy hoaïch caùc baõi choân laáp veä sinh chaát thaûi raén Quy hoaïch heä thoáng thoaùt nôùc ma. Chính phuû Vieät Nam ñaõ theå hieän nhöõng cam keát veà baûo veä moâi trôøng khoâng nhöõng vôùi caùc coäng ñoàng toå chöùc quoác teá maø coøn theå hieän trong caùc vaên baûn keá hoaïch moâi trôøng ñôïc ban haønh qua caùc naêm töø luaät baûo veä moâi trôøng. Chông trình haønh ñoäng moâi trôøng Quy hoaïch khu du lòch. choáng luõ luït.000. Beân caïnh loaïi quy hoaïch ngaønh nh neâu treân.. ñôïc phaân chia thaønh 2 heä thoáng song song nhng taùch bieät nhau: i) Theo ñôn vò haønh chính vaø ii) theo phaân loaïi ñoâ thò (theo quyeát ñònh 132/HÑBT ngaøy 5/5/1990 caùc ñoâ thò Vieät Nam ñôïc chia thaønh 5 loaïi. coøn coù quy hoaïch chuyeân ngaønh. nhieät. caùc nhaø hoaït ñoäng xaõ hoäi ñaõ quan taâm nhieàu hôn ñeán taàm quan troïng cuûa coâng vieäc baûo veä moâi trôøng trong ñoù coù caùc coâng vieäc thuoäc caùc chông trình nghieân cöùu khoa hoïc. loaïi 1 treân 1. caùc thò xaõ thò traán. vaán ñeà moâi trôøng trong caùc döï aùn cha ñôïc nghieân cöùu saâu trong giai ñoaïn chuaån bò vaø coøn bò coi nheï thieáu theo doõi thuùc ñaåy trong giai ñoaïn thöïc hieän caàn coù caùc bieän phaùp quaûn lyù höõu hieäu hôn. chông trình haønh ñoäng quoác gia ñeán nhöõng chæ thò. Döï aùn loaïi naøy hoaøn toaøn hôùng veà moâi trôøng nhng chæ giaûi quyeát moät hay hai yeáu toá moâi trôøng coù tính u tieân.000 daân.) Quy hoaïch coâng vieân.. quy ñònh.. xoùi moøn. danh lam thaéng caûnh Quy hoaïch khu daân c.)..

Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu t. 8/96. soá 5/1998. 7. Chapman&Hall. Ecology and Environmental Planning. Trònh thò Thanh. Trònh thò Thanh.3 11. Environmental Planning and Decision Making. Cuïc Moâi trôøng. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk. khi xem xeùt quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi trôøng coù theå ruùt ra nhöõng nhaän xeùt vaø khuyeán nghò sau ñaây: • • • • Ñeán nay quaù trình xaây döïng quy hoaïch moâi trôøng môùi chæ thu huùt nhöõng cô quan chuyeân gia nghieân cöùu khoa hoïc. . 1996. Haø Noäi. Tuy nhieân. 4. 1997. Taäp I. 1991. 1996 . Haø Noäi. 9. Vuõ quyeát Thaéng vaø nnk.Anne Edington. New York. Pierre Merlin. (baûn dòch töø tieáng Anh). Nguyeãn Ngoïc Sinh. Nguyeãn Ngoïc Sinh. Moâi trôøng. Taøi lieäu tham khaûo 1. Environment Paper No. 1997. Leonard Ortolano. Nhöõng ñònh hôùng trong quy hoaïch moâi trôøng khu vöïc Baéc Trung Boä. Haø Lan. 1984. Phaïm Khang. 1993. 1998.Nhöõng hôùng daãn veà quy hoaïch phaùt trieån toång hôïp kinh teá vaø moâi trôøng khu vöïc. Guidelines for Integrated Regional Economic and Environmental Development Planning.Edington & M. Cuïc Moâi trôøng (dòch vaø chænh bieân). Boä KH. 5. Chông trình phaùt trieån cuûa Lieân hôïp Quoác. Ñieåm laïi nhöõng nghieân cöùu quy hoaïch phaùt trieån moâi trôøng khu vöïc ôû Chaâu aù. Caàn coù söï tham gia cuûa ñaïi dieän coäng ñoàng daân chuùng. Phông phaùp luaän quy hoaïch moâi trôøng. John Wiley & Sons. Trông Maïnh Tieán. ADB. 1997. 1998. chính saùch kinh teá vôùi baûo veä moâi trôøng.108 Quy hoaïch moâi trôøng laø moät trong nhöõng coâng vieäc ñang ñôïc quan taâm trieån khai ôû Vieät Nam. 1998. New York. xaõ hoäi baûo veä moâi trôøng. London. Quy hoaïch ngaønh moâi trôøng trong quy hoaïch phaùt trieån vuøng ñoàng baèng soâng Hoàng. Caùc quy hoaïch moâi trôøng thôøng trình baøy nhöõng keá hoaïch to lôùn nhng coøn toû ra thieáu roõ raøng khi ñeà caäp ñeán khía caïnh thöïc thi ñaëc bieät laø khaû naêng kinh phí Caùc quy hoaïch thôøng khoâng döïa treân nhöõng soá lieäu thoâng tin ñôïc thoáng keâ moät caùch caäp nhaät vaø chính xaùc. 1984. Moâi trôøng "Caùc coâng trình nghieân cöùu" Taäp III. Saùch hoùng daãn moâi trôøng vaø phaùt trieån ñoâ thò 3. John M. 8. John Wiley & Sons. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. Nhaø Xuaát baûn Theá giôùi. Baùo caùo moâi trôøng soá 3. 10. 1989. quaûn lyù veà moâi trôøng. 1977..CN&MT. Tuyeån taäp nghieân cöùu. 1977. 6. 12. 1993. Nguyeãn Ñaéc Hy. Nguyeãn Vieát Phoå. NXB Khoa hoïc Kyõ thuaät. ADB. Döï thaûo hôùng daãn quy hoaïch moâi trôøng vuøng.Boä Chính quyeàn Ñòa phông vaø Quy hoaïch Kenya vaø Khoa Quy hoaïch Caûnh quan cuûa trôøng Ñaïi hoïc Wageningen. Paul Lacaze" Caùc phông phaùp quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Ñaøo Ñình Baéc). 1998 "Nhaát theå hoaù quy hoaïch moâi trôøng vaøo keá hoaïch phaùt trieån kinh teá. 2. Quy hoaïch ñoâ thò (baûn dòch töø Phaùp ngöõ cuûa Toáng Quang Khaûi). Naêng löïc theá kyû 21 cuûa Vieät Nam. ñaïi dieän coâng nghieäp. ñaïi dieän caùc toå chöùc chính trò. 1998. kinh teá caùc caáp Caùc nhaø chieán lôïc moâi trôøng thôøng môùi quan taâm nhieàu ñeán caùc lónh vöïc sinh thaùi maø coøn yeáu veà phaân tích kinh teá ñaëc bieät cha laøm roõ moái lieân heä giöõa thò trôøng.

Mansell Publishing Limited. American Planning Association. Roger Kemp. 1985. A case book. Washington D. 1997. 17. Spatial Planning and the Environment of The Nertherlands. Ecology Planning and Design. A Wiley Interscience Publication. 21. John Wiley & Sons. 1997.109 13.Meier. 1996. Susan Buckingham-Hatfield & Bob Evans (Editorial Leader). 1988. 15.S. CA. Strategic Planning in Local Government. Environmental Planning and Sustainability. New York. Environmental Planning. EPA) Environmental Planning for Small Communities. 1988.1997. Illinois. Malone-Lee Lai Choo. UNCHS (habitat)/unep. New York. An Alexandrine Press Book. 20. A Guide for Local Decision Makers.Strategic Environmental Assessment (SEA). Office of Regional Operations and State/Local Relations. Michael Clark and John Herington (Editor). Implementing the Urban Environment Agenda. University of California. Planner Press. London. Chicago. Walter E. 1993. 19. .Westman. Center for Environmental Design Research. National University of Singapore. Rob Verheem & Barry Sadler . Volume 1 of the Environmental Planning and Management Sourcebook. 14. Paths to Sustainable Communities. 1996. Washington. John Wiley & Sons. United States Environmental Protection Agency (U. Richard L. Berkeley. Ecology Impact Assessment and Environmental Planning. 1993 16. The role of Enviromental Impact Assessment in the Planning Process. 1985.C. 1990. 1994. 1996. 18. Ministry of Housing.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful