Você está na página 1de 48

ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ Óåë ßò

01. ] Ç ] ÅëëÜäá äÝí ðåèáßíåé ìüíï \ïôáí ôáõôßæåôáé ìÝ


×ñéóôü! (ð. Â. Å. Â.
ôüí ×ñéóôü Â.)) 91
02. ] Ç 25ç Ìáñôßïõ: Ôü ìÞíõìÜ ôçò (([[ Áñ÷éì. Êáë. ËõñÜêçò
ËõñÜêçò)) 93
03. ] Ï <Å[õñùðáúóôÞò> Êáðïäßóôñéáò ((ð. ð. Ã. Ìåôáëëçíüò
Ìåôáëëçíüò)) 96
04. ×ñéóôéáíüò êáß Ðáôñéþôçò ( ð. Ãåþñã. ×Üáò
×Üáò)) 107
0 5. ] Ç å[ íïñßá ìáò ãéüñôáóå ôÞí ] Áãßá ÖéëïèÝç ((Ó.
Ó. ÊáìÜìç
ÊáìÜìç)) 111
0 6. [ Åîïõóßá: ÄéÜêïíïò {ç ÄõíÜóôçò
ÄõíÜóôçò; (Íßêïò Ôóéñþíçò
Ôóéñþíçò)) 110
07. ] Áã. ËïõêJ [ Åðéóêüðïõ Êñéìáßáò <\ Ïðïéïò èÝëåé íÜ
å8íáé ðñ&ôïò, íÜ å8íáé \ïëùí ]õðçñÝôçò> 113
0 8. ] Ç Å[õëïãßá ôï~õ Äéáëüãïõ óôÞí “êïõöÞ” [åðï÷Þ ìáò 115
0 9. [ Áëëçëïãñáößá ìÝ [åíóôÜóåéò 118
10 . Ôü ÷Üóìá [ Ïñèïäïîßáò êáß Êáðéôáëéóìï~õ (Ä. Íßêáò Íßêáò)) 127
11
11.. [ ÅðéóôïëÝò ðïý ì~áò óôçñßæïõí 130
12
12.. [ ÁðïóôÜãìáôá ] ï ìéëé&í-óõæçôÞóåùí (({{ Áííá ÌáíùëÜêç
ÌáíùëÜêç)) 132
13
13.. ] Ç ÈåáôñéêÞ [ ÁðïêñéÜ ô~çò Íåïëáßáò ìáò (Í. Ôóéñþíçò
Ôóéñþíçò)) 134

[åíïñéáê`ç ÅÕ ËÏÃÉÁ
ÅÕËÏÃÉÁ
ÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ É. Í. ÁÃ. ÍÉÊÏËÁÏÕ ÐÅÕÊÁÊÉÙÍ
(] É. [ Áñ÷éåðéóêïð~çò [ Áèçí~ùí)
[ Áóêëçðéï~õ 38 ([ ÁèÞíá) Ô.Ê.106.80106.80
2103612449 - Fax:2103627037 - e-mail: vasvolou@otenet.gr
Ôçë.:2103612449
www.agnikolaos.gr
ÉÄÉÏÊÔÇÔÇÓ: ] É. Íáüò ] Áã. ÍéêïëÜïõ Ðåõêáêßùí
ÅÊÄÏÔÇÓ — ÄéåõèõíôÞò ÓõíôÜîåùò: π. Βασίλειος Ε. Βολουδάκης

ÄÉÁÍÅÌÅÔÁÉ ÄÙÑÅÁÍ - ÐÑÏÓÖÏÑÅÓ ÄÅÊÔÅÓ


[ ÅðéôñÝðåôáé ç ] ìÝ ï
] ðïéïíäÞðïôå ôñüðï á [ íáäçìïóßåõóç ô&í á { ñèñùí
ôï~õ ôåý÷ïõò á[õôï~õ ìÝ ôÞí á[ ðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç íÜ á [ íáãñÜöåôáé
óôÞí á [ íáäçìïóßåõóç ç] ðçãÞ ðñïåëåýóåþò ôïõò êáèþò êáß ï ] ëüêëçñï
ôü ï { íïìá ôï~õ óõíôÜêôïõ ôïõò êáß ï { ÷é ìüíï ôÜ á[ ñ÷éêÜ ôïõ, ìÝ ôÜ
ï
] ðï0á ôõ÷üí äçìïóéåýïíôáé ôÜ á { ñèñá óôü ðåñéïäéêü ìáò.
Êáëëéôå÷íéêÞ [ ÅðéìÝëåéá: Óáðöþ Íßíïõ
ÔõðïãñáöéêÞ [ Åðåîåñãáóßá: Óðtñïò ÊñïíôÞñçò & ÄÝóðïéíá Êáñæb

×ÏÑÇÃÏÉ ÔÅÕ×ÏÕÓ:
Á1êáôåñßíç ×áñßóç
Å1ò ìíÞìçí ôï~õ óõæýãïõ ôçò
ÍéêïëÜïõ ×áñßóç
Ç ÅËËÁÄÁ ÄÅÍ ÐÅÈÁÉÍÅÉ
ÌÏÍÏ ÏÔÁÍ ÔÁÕÔÉÆÅÔÁÉ ÌÅ ÔÏÍ ×ÑÉÓÔÏ!

Ô
ü ôå~õ÷ïò á[õôü ôï~õ ðåñéïäéêï~õ ìáò, ìÝ ôÞí å[ ðéêáéñüôçôá ô~çò
ìåãÜëçò ç ] ìÝñáò ôï~õ Å[õáããåëéóìï~õ ô~çò Èåïôüêïõ êáß ô~çò á [ ðå-
ëåõèåñþóåùò ôï~õ ÃÝíïõò ìáò èÝëåé íÜ âñïíôïöùíÞóç ôÞí
á
[ ëÞèåéá ô~çò ] Éåñ~çò ] Éóôïñßáò ôï~õ Ëáï~õ ìáò. Á[õôÞí ôÞí á [ ëÞèåéá, ðïý
å[ êäéþêåôáé êÜèå ìÝñá êáß ðåñéóóüôåñï á [ ðü ôÞí Ðáôñßäá ìáò ìáæß
ìÝ ôÞí Á[õôïáëÞèåéá ×ñéóôüò!
Å8íáé ðéÜ êáôÜäçëï ï \ ôé ç] ìåèïäåõìÝíç ðáñá÷Üñáîç ô~çò 2óôïñéê~çò
ðñáãìáôéêüôçôïò ô~çò ðåñéüäïõ á [ ðü ôÞí \ Áëùóç ô~çò Âáóéëåýïõóáò
ìÝ÷ñé ôÞí Ðáëéããåíåóßá ôï~õ 1821, ìÝ ôÜ÷á 2óôïñéêÜ å[ ðé÷åéñÞìáôá
“âáèýôáôçò å[ ñåýíçò”(!), á [ ðïóêïðå0 á [ ðïêëåéóôéêÜ êáß ìüíï óôü íÜ
ðåßóç ôïýò \ Åëëçíåò ðþò ç ] [ Åêêëçóßá êáè’ ï \ ëç ôÞ äéÜñêåéá ô~çò
Ôïõñêïêñáôßáò Zôáí óýììá÷ïò ìÝ ôüí ...Ôï~õñêï êáôáêôçôÞ(!) êáß ãé’
á[õôü, vò êáôÜðôõóôç êáß C÷ñçóôç, äÝí N÷åé ðëÝïí êáììéÜ èÝóç óôÞ
äçìüóéá æùÞ!
Å[õôõ÷~ùò, ï\ ìùò, <êáß ï2 ëßèïé êåêñÜîïíôáé> óôÞí á2ìáôïâáììÝíç
Ðáôñßäá ìáò, á [ öï~õ ôÜ á [ ðïôõðþìáôá ô~ùí ìáñôõñéê~ùí êáôïñèùìÜôùí
ô~ùí êëçñéê~ùí ìáò å8íáé á [ íåîßôçëá, ï \ ðùò á [ íåîßôçëï å8íáé êáß ôü á9ìá,
ãéáôß å{ ÷ïõí ìÝóá ôïõò æùÞ êáß ç] ÆùÞ ðïôÝ äÝí å[ îáëåßöåôáé!
{ Å÷ïõìå ôüóåò öïñÝò ôïíßóåé ï \ ôé, Uäç á [ ðü ôÞí á [ ñ÷áéüôçôá, ï ]
á { ññçêôïò äåóìüò ô~çò êáèçìåñéí~çò æù~çò ìÝ ôÞí ðíåõìáôéêÞ æùÞ
êáß èñçóêåõôéêüôçôá ç @ ôáí ôü óõóôáôéêü óôïé÷å0ï ôï~õ \ Åëëçíá
êáß ç ] å1äïðïéüò ôïõ äéáöïñÜ á [ ðü ï \ ëá ôÜ á { ëëá å{ èíç. Á[õôü, ï { ÷é
ìüíï äéáôçñÞèçêå óôïýò á1&íåò, á [ ëëÜ êáß ãéãáíôþèçêå ìÝ ôÞí <å1ò
×ñéóôüí Ðßóôéí> ôüóï, ù \ óôå ç] å1ò ×ñéóôüí Ðßóôç íÜ ãßíç, ìÝ ôÞí Á´
[ ÅèíïóõíÝëåõóç ôï~õ å[ ëåýèåñïõ ÊñÜôïõò ìáò, ôü ìïíáäéêü êñéôÞñéï
ðñïêåéìÝíïõ íÜ ëÜâç êÜðïéïò ôÞí 1èáãÝíåéá ôï~õ \ Åëëçíá!
Á[õôÜ å8íáé 2óôïñéêÜ óôïé÷å0á á [ ìåôáêßíçôá, ãéáôß ç@ ôáí êáß å8íáé
á [ äéáíüçôï óôüí \ Åëëçíá íÜ 1ä~ç íüçìá êáß óêïðü óÝ ìéÜ æùÞ å[ ðßðåäç,
]õëéóôéêÞ, ðåñéïñéóìÝíç êáß [åîáíôëçìÝíç ìüíï óôÞ âéïëïãéêÞ ôçò
ëåéôïõñãßá, ÷ùñßò á1ùíéüôçôá.
] Ç ] ÅëëçíéêÞ øõ÷Þ ìÝ ôüí ðüèï ô~ùí ðñïãüíùí ìáò ãéÜ <ôüí
{ Áãíùóôïí Èåüí> <êáôÝâáóå>, ÷ùñßò íÜ Ôüí ãíùñßæç, ôüí <Ìüíïí
[ Áëçèéíüí Èåüí> óôÞ ã~ç êáß Ôüí êñÜôçóå öõëáãìÝíï óöéêôÜ óôÞí
92

á
[ ãêáëéÜ ô~çò ] Õðåñáãßáò Èåïôüêïõ, Á[õôüí ôüí ÓáñêùèÝíôá Èåüí, ãéÜ
íÜ å8íáé âÝâáéï ôü Nèíïò ìáò ðþò äÝí èÜ Ôüí ÷Üóç ðïôÝ.
Á[õôüò ï ] Èåüò ìáò å{ ãéíå ç] Øõ÷Þ ô~çò øõ÷~çò ôï~õ \ Åëëçíá. Ãé’ á[õôü
ðáéáíßæáìå êáß ðáéáíßæïõìå ìÝ âåâáéüôçôá ðþò <]ç ] ÅëëÜäá ðïôÝ äÝí
ðåèáßíåé>. Ãéáôß å{ ÷åé ãéÜ øõ÷Þ ôçò ôüí ×ñéóôü ðïý å8íáé [ ÁèÜíáôïò!
Á[õôÞ ç] á] ãßá êëçñïíïìéêüôçôá, ôü íÜ ôáõôßæç ï ] \ Åëëçíáò ôÞ æùÞ
ôïõ êáß ôÞí øõ÷Þ ôïõ ìÝ ôüí ×ñéóôü óõíå÷ßæåôáé, äüîá ô^ Èå^, ìÝ÷ñé
óÞìåñá êáß öëÝãåé êáß æùïðïéå0 ðïëëïýò óõìðáôñé~ùôåò ìáò, êëçñéêïýò
êáß ëáúêïýò.
Á[õôïß å8íáé ï2 ãíÞóéïé \ Åëëçíåò, ï \ óïé êé’ á
{ í å8íáé, ðïëëïß ç {
ëßãïé. Á[õôïß ìüíï èÜ óõíå÷ßóïõí íÜ õ ] ðÜñ÷ïõí ìÝ÷ñé ôÞ óõíôÝëåéá
ôï~õ êüóìïõ, ãéáôß <]ç Ñùìçïóýíç èÜ ÷áè~ç ï { íôáò ï] êüóìïò ëåßøç>!
Ï2 á{ ëëïé, ï2 ðáñá÷áñÜêôåò, å8íáé á [ ðü ôþñá ÷áìÝíïé...!
ð. Â. Å. Â.

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Å[õôõ÷&ò ðïý ðñüëáâå ï ] Ãýæçò êáß æùãñÜöéóå ôü Êñõöü Ó÷ïëåéü ôü


1885! ÓÞìåñá èÜ ôï~õ ôü å8÷áí á
1885 [ ðáãïñåýóåé ï2 ôçëåïðôéêïß... 2óôïñéêïß...!
Á{õñéï, äéüëïõ á
[ ðßèáíï, íÜ èåùñå0ôáé á
[ íýðáñêôïò êáß ï] ...Ãýæçò!

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


] Ç 25ç Ìáñôßïõ: Ôü ìÞíõìÜ Ôçò
25ç Ìáñôßïõ å8íáé TìÝñá Lëåõèåñßáò ðíåõìáôéêbò êáß Lèíéêbò.

H Ãé’ ákôü ðáíçãõñéêÜ êôõðïtí ï2 êáìðÜíåò Að’ Cêñïõ ó’ Cêñï ôbò


ãáëáíbò Ðáôñßäáò ìáò. Óçìá0åò MëëçíéêÝò N÷ïõí îåäéðëùèå0 óôïýò
Lî&óôåò ô&í óðéôé&í êáß óôüí êõìáôéóìü ôïõò ðñïâÜëëåé e ôßìéïò Óôáõñüò,
ôü Nìâëçìá ôït { Åèíïõò$ ôñáãïõäïtí äÝ ôÞí Lëåõèåñßá. Èïýñéá ðáéáíßæïõí
êáèþò ðáñåëáýíïõí ôÜ AãÞìáôá ôït óôñáôït, óÝ åmôáêôïõò ó÷çìáôéóìïýò
êáß ðñïâÜëëïõí ôÞí íåüôçôá ôït ÃÝíïõò, ôÞí íÝá ãåíåÜ, Cëêéìç êáß åkóôáëÞ,
íÜ âáäßæåé óôÜ 3÷íç ô&í ðáëáéïôÝñùí, ô&í Tñþùí, AíôÜîéÜ ôïõò êáß Lëðé-
äïöüñá.
] Ç 25ç Ìáñôßïõ å8íáé TìÝñá êáß ãéïñôÞ, êáôÜ ôÞí eðïßá ìÝ ôÞí
AðïóôïëÞ ôït [ Áñ÷áããÝëïõ ÃáâñéÞë ðñüò ôÞí Ðáíáãßá ÐáñèÝíï, óôÞ
ÍáæáñÝô, e Ðáíôïäýíáìïò Èåüò åkáããåëßæåôáé óôüí êüóìï ôÞ ìåãÜëç âïõëÞ
Ôïõ: ÈÜ Lëåõèåñþóåé ôü Aíèñþðéíï ÃÝíïò Aðü ôÞ äïõëåßá ôbò Bìáñôßáò êáß
ôït á1ùíßïõ èáíÜôïõ. Ãé’ ákôü êáß T ] Áãßá ìáò [ Åêêëçóßá øÜëëåé ìÝ ÷áñÜ
êáß Aãáëëßáóç: «ÓÞìåñïí ôbò óùôçñßáò Tì&í ôü êåöÜëáéïí» (Añ÷Þ...). Êáß
hëïé ï2 ÷ñéóôéáíïß ðáíçãõñßæïõí ôü ÷áñìüóõíï ákôü ãåãïíüò ãéÜ ôÞí
Aíèñùðüôçôá. ] Ï ÌÝãáò [ ÅëåõèåñùôÞò ô&í øõ÷&í Tì&í, «e Õ2üò ôït
Èåït õ2üò ôbò ÐáñèÝíïõ ãßíåôáé», ãéÜ íÜ óðÜóåé ôßò Bëõóßäåò ôbò Bìáñôßáò
êáß íÜ ÷áñßóåé óôïýò Aíèñþðïõò, «ôÞí Lëåõèåñßáí ôbò äüîçò ô&í ôÝêíùí
ôït Èåït» (Ñùì. Ç´ 21).
ÌÝãéóôï ãåãïíüò! Äéüôé T Bìáñôßá Aðïôåëå0 ôÞ ÷åéñüôåñç äïõëåßá ôït
Cíèñùðïõ, Aöït lðïäïõëþíåé ôÞí øõ÷Þ, ôÞí AëçèéíÞ äüîá ôïõ, êáß ôüí
êáèéóôJ Pñìáéï ôït êáêït êáß Aíßêáíï ãéÜ ìåãÜëá Nñãá, êáß ôåëéêÜ ôüí
eäçãå0 óôü èÜíáôï.
Äßêáéá ëïéðüí ðñÝðåé íÜ ðáíçãõñßóïõìå êáôÜ ôÞ ãéïñôÞ ôït
Åkáããåëéóìït ôbò Èåïôüêïõ. Êáß äßêáéá döåßëïõìå íÜ äïîÜóïõìå ôüí Êýñéï
êáß [ ÅëåõèåñùôÞ ìáò, LêöñÜæïíôåò ôÞí åkãíùìïóýíç ìáò ãéÜ ôÞí AãÜðç
Ôïõ, Lî á1ôßáò ôbò eðïßáò AðÝóôåéëå ôüí Õ2ü Ôïõ «Óùôbñá ôït êüóìïõ».
Á
[ ëë’ hðùò å3ðáìå, T 25ç Ìáñôßïõ å8íáé êáß TìÝñá Lëåõèåñßáò Lèíéêbò.
- ] ÇìÝñá 2åñÞ, êáôÜ ôÞí eðïßá ï2 ðñïãïíïß ìáò ôü 1821 êÞñõîáí ôÞ äßêáéç
LðáíÜóôáóç ôïõò êáôÜ ô&í Aðßóôùí Ôïýñêùí êáß LëåõèÝñùóáí ôÞí Ðáôñßäá
Aðü ôÞ öïâåñÞ äïõëåßá ôåóóÜñùí á1þíùí!

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


94

Å8íáé 1äéáßôåñá Aîéïðñüóåêôï hôé ï2 \ Åëëçíåò ôït 1821 ôÞí LèíéêÞ


Lëåõèåñßá, ãéÜ ôÞí eðïßá Lîåãåßñïíôáé, óðåýäïõí íÜ ôÞ èåìåëéþóïõí ðÜíù
óôÞí Ðßóôç ôït ×ñßóôïõ, óôÞí Lëåõèåñßá ðïý e ×ñéóôüò ÷áñßæåé. ÓõíäÝïõí
ôüí Aãþíá ôïõò ìÝ ôÞ ãéïñôÞ ôït Åkáããåëéóìït, êáß ôüí èÝôïõí êÜôù Aðü
ôÞí óêÝðç ôït ×ñéóôït, ôbò Ðáíáãßáò êáß ôït Óôáõñït.
Ôü ìåãÜëï óýíèçìá ôït 1821, ðïý ðõñðïëå0 ôßò êáñäéÝò hëùí, öùíÜæåé
ôÞí AëÞèåéá ákôÞ: «ÃéÜ ôït ×ñßóôïõ ôÞí ðßóôç ôÞí Bãßá êáß ôbò Ðáôñßäïò
ôÞí Lëåõèåñßá»! Êáß T êÞñõîç ôbò [ ÅðáíáóôÜóåùò óôßò äéÜöïñåò ðåñéï÷Ýò
ôbò ] ÅëëÜäáò ãßíåôáé ìÝ AíáöïñÜ hëùí óôüí ×ñéóôü!
ÓôÞí Bãßá Ëáýñá ëÜâáñï ôbò [ ÅðáíáóôÜóåùò ãßíåôáé ôü ðáñáðÝôáóìá
ôbò vñáßáò Ðýëçò ìÝ ôÞí å1êüíá ôbò ÊïéìÞóåùò ôbò ] Õðåñáãßáò Èåïôüêïõ!
Êáß óôÞí ÐÜôñá e Añ÷éåðßóêïðïò Ãåñìáíüò Óôáõñü løþíåé óôÞí ðëáôåßá
ôït Bãßïõ Ãåùñãßïõ. Êáß ðáñÜ ôüí Óôáõñü «ôåëÝóèçêå äïîïëïãßá êáß ôñéóÜãéï
êáß ìåôÜ ôïtôï äüèçêå e hñêïò ôbò [ ÅðáíáóôÜóåùò». ] Ï Ãåñìáíüò, âñé-
óêüìåíïò ðáñÜ ôüí Óôáõñü, AðÞããåéëå ôüí hñêï êáß ï2 eñêéæüìåíïé Nöåñáí
ôü ÷Ýñé óôü Óôáõñü, ôüí AóðÜæïíôáí êáß Nëåãáí vò hñêï ôÜ ëüãéá ákôÜ ôÜ
äñáìáôéêÜ: «[ Åëåõèåñßá U èÜíáôïò».
ÔÞí 3äéá TìÝñá êáß ó÷åäüí ôÞí 3äéá yñá «e Ðåôñüìðåçò Ìáõñïìé÷Üëçò,
vò óôñáôÜñ÷çò ôbò ÌÜíçò, ôÝëåóå äïîïëïãßá ðáñÜ ôüí ÍÝäùíá» ãéÜ ôÞí
óùôçñßá ôbò Ðáôñßäáò– «ôÜ ðëÞèç ôbò ðüëåùò å8÷áí óõññåýóåé êáß ìÝ ôïýò
Líüðëïõò LðáíáóôÜôåò Cêïõóáí ôÞí êáôáíõêôéêÞ äÝçóç, T eðïßá ôåëÝóèçêå
Aðü 2åñå0ò ôbò ðüëåùò...».
[ Áðü ôÞí Cëëç Cêñç ôït ] Åëëçíéóìït—ôßò ÐáñáäïõíÜâéåò$ ] Çãåìïíßåò–
e [ ÁëÝîáíäñïò e ] ÕøçëÜíôçò, vò Cëëïò ÌÝãáò Êùíóôáíô0íïò, å8÷å ðñü
dëßãùí Tìåñ&í äéáêçñýîåé: «Å8íáé êáéñüò íÜ AðïôéíÜîùìåí ôüí Aöüñçôïí
æõãüí, íÜ Lëåõèåñþóùìåí ôÞí Ðáôñßäá, íÜ êñçìíßóùìåí Aðü ôÜ íÝöç ôÞí
TìéóÝëçíïí, äéÜ íÜ løþóùìåí ôü óçìå0ïí äéÜ ôït eðïßïõ ðÜíôïôå íéê&ìåí,
ëÝãù ôüí Óôáõñü, êáß ïoôù íÜ LêäéêÞóùìåí ôÞí Ðáôñßäá Aðü ôÞí Aóåâb
êáôáöñüíçóéí».
Êáß ôÜ ] Åëëçíüðïõëá ôït ] Éåñït Ëü÷ïõ, ìÝ ôÞí öëüãá ôbò íåáíéêbò
ôïõò øõ÷bò, ðåñéÝëáâáí óôüí hñêï ôïõò lðüó÷åóç öïâåñÞ Aóöáë&ò, T
eðïßá hìùò Näåé÷íå óáö&ò ôÞ âáèéÜ ôïõò åkëÜâåéá ðñüò ôüí ×ñéóôü:
«] Ïñêßæïìáé ôÝëïò ðÜíôùí å1ò ôü ôbò Èåßáò ÌåôáëÞøåùò öïâåñüí ÌõóôÞñéïí
hôé èÜ lóôåñçè& ôbò ] Áãßáò Êïéíùíßáò å1ò ôÞí ôåëåõôáßáí ìïõ Lêåßíç yñá,
LÜí äÝí LêôåëÝóù BðÜóáò ôÜò lðïó÷Ýóåéò, ôÜò eðïßáò Näùóá Líþðéïí ôbò
å1êüíïò ôït Êõñßïõ ìáò [ Éçóït ×ñéóôït»!...
Å8íáé 2êáíÝò ákôÝò ï2 ëßãåò 2óôïñéêÝò ìáñôõñßåò ãéÜ íÜ ìJò äåßîïõí hôé

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


95

ôü 21, ôü [ Åèíïò êÞñõîå ôÞí [ ÅðáíÜóôáóç ðñáãìáôéêÜ «ãéÜ ôït ×ñéóôït


ôÞí ðßóôç ôÞí Bãßá, êáß ôbò Ðáôñßäïò ôÞí Lëåõèåñßá». Êáß óôçñéæüôáí Lî
eëïêëÞñïõ óôÞ èåßá âïÞèåéá.

***
ÊáôÜ ôÞ öåôéíÞ 25ç Ìáñôßïõ ôü { Åèíïò ìáò âñßóêåôáé êáß ðÜëé ðñü
íÝùí Aðåéë&í. Óôçñßæåôáé hìùò Cñáãå «óôït ×ñéóôït ôÞí ðßóôç» êáß
á1óèÜíåôáé êáôÜ ôÞ óçìåñéíÞ Bãßá TìÝñá hôé ðñÝðåé íÜ óõíäõÜóåé ôüí
Åkáããåëéóìü ôbò Èåïôüêïõ ìÝ ôÞ äéêÞ ôïõ Lëåõèåñßá, hðùò êáß ôü 1821;
ÌÝ däýíç øõ÷bò, AëëÜ êáß óõíáßóèçóç åkèýíçò, ðñÝðåé íÜ ðïtìå hôé
äõóôõ÷&ò ôüóï ôü Lðßóçìï ÊñÜôïò, hóï êáß ìÝñïò ôït ëáït ìáò å8íáé îÝíï
ðñüò ôüí ðáëìü ðïý äïíïtóå ôü { Åèíïò êáôÜ ôü 1821. ] Ç ðßóôç ðñüò ôüí
×ñéóôü êáß ôÞí Lëåõèåñßá ðïý ÷áñßæåé e ×ñéóôüò, ðáñáèåùñïtíôáé vò äõíÜìåéò
ôbò Lèíéêbò øõ÷bò, êÜðïôå êáß ÷ëåõÜæïíôáé U lâñßæïíôáé! Êáß ìåñéêïß íÝïé
ìáò å8íáé ôåëåßùò îÝíïé ðñüò ôÞí öëïãåñÞ øõ÷Þ ô&í ] Éåñïëï÷éô&í ôït
] ÕøçëÜíôç.
Ãé’ ákôü å8íáé AíÜãêç íÜ lðåíèõìßóïõìå ôü óõìðÝñáóìá ôït Lèíéêït
ìáò 2óôïñéêït Ê. Ðáðáññçãüðïõëïõ: «Ï2 \ Åëëçíåò äÝí äéåóþèçóáí ðáñÜ
äéÜ ôbò ìåôÜ ôït ×ñéóôéáíéóìït óõììá÷ßáò»! Êáß íÜ ôïíßóïõìå êáôÜ ôÞí
Lðßóçìç ákôÞ TìÝñá hôé LÜí ôÞ èÝëïõìå êáß óÞìåñá ôÞ äüîá ãéÜ ôü { Åèíïò
ìáò, å8íáé Aðáñáßôçôï íÜ AöÞóïõìå ôÞ ìßìçóç äéáöüñùí åkñùðáßùí êáß íÜ
LðéóôñÝøïõìå, Cñ÷ïíôåò êáß ëáüò, ìÝ ìåôÜíïéá óôüí ÌÝãá [ ÅëåõèåñùôÞ
ôüí Êýñéü ìáò [ Éçóït ×ñéóôü. ÍÜ èÝóïõìå êÜôù Aðü ôÞ óêÝðç Ôïõ êáß ôbò
Ðáíáãßáò ÌçôÝñáò Ôïõ «Máõôïýò êáß AëëÞëïõò» êáß íÜ AíáðåôÜóïõìå vò
ëÜâáñï ôüí Óôáõñü Ôïõ. Ìüíï Nôóé èÜ å3ìáóôå ô&í Aãùíéóô&í ôït 1821
ãíÞóéïé Aðüãïíïé. Êáß ìüíï Nôóé èÜ äåé÷èïtìå Cîéïé ôbò Lëåõèåñßáò êáß ôbò
äüîáò ðïý ìJò L÷Üñéóáí.
Ákôü å8íáé êáß ôü ìÞíõìá ôbò ÌåãÜëçò ] ÇìÝñáò ôbò 25çò Ìáñôßïõ ðñüò
ôïýò [ Ïñèüäïîïõò \ Åëëçíåò ôït 2011.

[ Áñ÷éì. Êáëëßóôñáôïò Í. ËõñÜêçò


ô. ] ÉåñïêÞñõêáò
] ÉåñJò [ Áñ÷éåðéóêïðbò [ Áèçí&í

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


Ï <ÅÕÑÙÐÁÚÓÔÇÓ> ÊÁÐÏÄÉÓÔÑÉÁÓ
ìåãÜëïò Êåñêõñá0ïò ÄéðëùìÜôçò êáß Ðïëéôéêüò [ É. Êáðïäßóôñéáò (1776

Ï
á
- 1831) ìðïñå0 íÜ á
÷ñüíùí>; ] Ç á
[ ðïêëçèå0 <êïñõöá0ïò å[õñùðáúóôÞò ô&í íåùôÝñùí
[ ðÜíôçóç óôü å[ ñþôçìá á[õôü ðñïûðïèÝôåé á
[ êïëïýèùí õ] ðïåñùôçìÜôùí: ÐïéÜ ç @ ôáí ç
[ ðïóáöÞíéóç ô&í
] Å[õñþðç óôÞí å[ ðï÷Þ ôï~õ Êáðïäßóôñéá$
ð&ò å{ âëåðå ï] Êáðïäßóôñéáò ôÞí Å[õñþðç êáß ðï~õ å] äñáéùíüôáí ç ] äñÜóç ôïõ
ìÝóá ó’ á[õôÞí. Ðï~õ äçëáäÞ å[ íôïðéæüôáí ôü á [ öåôçñéáêü óçìå0ï ô&í äéðëùìáôéê&í
êáß ðïëéôéê&í å[ íåñãåé&í ôïõ.

1. ] Ï ìåãáëåéþäçò ñüëïò ôïõ óôüí Å[õñùðáúêü ÷&ñï


Å8íáé á
[ íáìöéóâÞôçôïò ï ] ìåãáëåéþäçò ñüëïò, ðïý á [ íÝðôõîå ï ] Êáðïäßóôñéáò
óôüí å[õñùðáúêü ÷&ñï , êõñßùò ù
(1)
] ò ôü 1822, ï { ÷é ìüíï ù] ò å[ íôåôáëìÝíïò õ] ðïõñãüò
ôï~õ ôóÜñïõ, á [ ëëÜ êáß ìÝ ðñïóùðéêÞ ôïõ ðñùôïâïõëßá, ãéÜ ôÞí ï ] ðïßá óõ÷íÜ
÷ñåéáæüôáí íÜ á [ ðïëïãå0ôáé. Á[õôü äåß÷íåé êÜôé ðåñéóóüôåñï á [ ðü å[ êôÝëåóç å[ íôïë&í
êáß å[ öáñìïãÞ îÝíùí ó÷åäßùí. Ìðïñå0 á [ íåðéöýëáêôá íÜ êëçèå0 ìÝãáò å[õåñãÝôçò
ô~çò Å[õñþðçò, äéüôé ÷Üñáîå ôÞí ðñïïðôéêÞ ãéÜ ìéÜ <ðñïïäåõôéêÞ ôÜîç ðñáãìÜôùí>(2)
óôüí å[õñùðáúêü ÷&ñï. ÄÝí å8íáé õ] ðåñâïëÞ, á { í ëå÷èå0, ï \ ôé <[ùñãÜíùóå ôÞí
Å[õñþðç ]ïëüêëçñç>(3). [ Áðü ôü óõíÝäñéï ôï~õ { Áá÷åí (1818) [áíáäåéêíýåôáé
õ] ðåñáóðéóôÞò ô&í ìéêñ&í å[ èí&í êáß á [ ãùíéóôÞò ãéÜ ôÞí á [ ðïåîÜñôçóÞ ôïõò á [ ðü
ôßò ÌåãÜëåò ÄõíÜìåéò. Óôü 3äéï óõíÝäñéï (18.10.1818) ðñïóöÝñåé <ðñïó÷Ýäéï
ãéÜ ìéÜ ðáíåõñùðáúêÞ óõíåñãáóßá> ãéÜ ôÞí å1ñÞíåõóç êáß ôÞí ðïëéôéêÞ å] íüôçôá
ô~çò Å[õñþðçò. ] Ç öéëïäïîßá ôïõ ç @ ôáí íÜ óõìâÜëåé óôÞ äçìéïõñãßá ìé~áò íÝáò
ôÜîåùò ðñáãìÜôùí, ï \ ðùò ï
] 3äéïò <êáõ÷~áôáé>(4), äçëþíïíôáò ï \ ôé ìåôÝó÷å <å1ò ôü
ìÝãá å{ ñãïí ô~çò á [ íïñèþóåùò ôï~õ å[õñùðáúêï~õ óõóôÞìáôïò>. Ôü ìÞíõìÜ ôïõ ç @ ôáí,
ï \ ôé õ] ðÜñ÷åé <ìßá êïéíÞ ðáôñßäá, ç ] Å[õñþðç>. ] Ç óõíåßäçóç á[õôÞ ôïðïèåôå0 ôüí
Êáðïäßóôñéá á [ óôáóßáóôá óôÞí å[ ðï÷Þ ìáò.

2. ] Ç Å[õñþðç ô~çò å[ ðï÷~çò ôï~õ Êáðïäßóôñéá


ÐïéÜ ç @ ôáí ï\ ìùò ðïëéôéóôéêÜ ç ] Å[õñþðç ô~çò å[ ðï÷~çò ôï~õ Êáðïäßóôñéá; ] Ç
Å[õñþðç, êáß ôüôå êáß óÞìåñá, å8íáé å{ ííïéá ðíåõìáôéêÞ êáß ðïëéôéóôéêÞ, ðñßí íÜ
å8íáé å{ ííïéá ðïëéôéêÞ êáß ãåùãñáöéêÞ. Ôü ðñüâëçìá ô~çò å] íïðïéÞóåùò ôï~õ
å[õñùðáúêï~õ ÷þñïõ ç @ ôáí êáß ôüôå, ï\ ðùò êáß óÞìåñá, ðíåõìáôéêü êáß ðïëéôéóôéêü
ðåñéóóüôåñï, á [ ð’ ï\ óï ðïëéôéêü êáß ï1êïíïìéêü. ] Ç Å[õñþðç, ù ] ò óõãêåêñéìÝíç
ðïëéôéóôéêÞ öáíÝñùóç, ôáõôßæåôáé ìÝ á[õôü ðïý å[ êöñÜæåé óôÞí ðíåõìáôéêÞ ôïõ
äéÜóôáóç ï \ ñïò <Äýóç>(5). ÓôÞ óõíåßäçóç ôï~õ á
] ï [ íèñþðïõ ô~çò êáè’ ç ] ì~áò [ Áíáôïë~çò
ï
] ï \ ñïò á[õôüò å[ íóáñêþíåé ìéÜí á { ëëç á[ öåôçñéáêÞ óôÜóç æù~çò á [ ðÝíáíôé óôüí

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


97

êüóìï, ôüí á { íèñùðï, ôÞí êïéíùíßá,


ôÞí 2óôïñßá. \ Åíá ôñüðï õ] ðÜñîåùò,
ðïý äéáìïñöþèçêå ìÝóá á [ ðü å[ ðáíá-
óôáôéêÜ ñÞãìáôá êáß [ïîå0åò äéáëå-
êôéêÝò äéáäéêáóßåò ([ ÁíáãÝííçóç-
Ìåôáññýèìéóç-Äéáöùôéóìüò ìÝ êï-
ñýöùóç ôÞ ÃáëëéêÞ [ ÅðáíÜóôáóç).
[ Áíôßèåôá ðñüò ôÞí ðïëéôéóôéêÞ å] íüôç-
ôá ô~çò [ Áíáôïë~çò, ï
] å[õñùðáúêüò ÷&-
ñïò æï~õóå (êáß æå0) óÝ ìéÜ ðïëõäéÜ-
óðáóç, ðïý å[ êöñáæüôáí ù ] ò á
[ ãåöý-
ñùôï ÷Üóìá [áíÜìåóá óôÞ ìåôÜ ôü
1789 íÝá ôÜîç ðñáãìÜôùí êáß ôüí
êüóìï ô~çò <2åñ~áò Óõììá÷ßáò>, ðïý
äéáéþíéæå ôÞí ðáëáéÜ ìåóáéùíéêÞ êáß
ñáôóéóôéêÞ êïéíùíßá, ôÜ êáôÜëïéðá
ô~çò ]ïðïßáò [åðéâéþíïõí \ùò óÞìåñá
óôÞí Å[õñþðç (êëçñïíïìéêÞ äéáäï÷Þ
óôÞ êåöáëÞ ô~ ç ò Ðïëéôåßáò êáß ] ï
ðáðéêüò èåóìüò ] ù ò ìåôáöõóéêÞ
êáôáîßùóç ôï~õ á [ ëÜèçôïõ á[ íèñþðïõ êáß ô~çò á [ ðïëõôáñ÷ßáò(6)). ] Ç á [ íôáñóßá ôï~õ
å[õñùðáßïõ á [ íèñþðïõ å[ íÜíôéá óôü õ] ðåñâáôéêü, êéíïõìÝíç ðñïïäåõôéêÜ á [ ðü ôï
äåúóìü (Deismus) êáß ôÞ <öõóéêÞ èñçóêåßá> óôÞ èåïëïãßá <ôï~õ èáíÜôïõ ôï~õ
Èåï~õ>(7), âñßóêåôáé óôïýò á [ íôßðïäåò ôï~õ ñùìáßúêïõ ([ïñèüäïîïõ) ðïëéôéóìï~õ,
ðïý ìðïñå0 íÜ ÷áñáêôçñéóèå0 ðïëéôéóìüò èåþóåùò, äéüôé ðñïóöÝñåé ôÞ
äõíáôüôçôá å[ íôÜîåùò óÝ å\ íá ôñüðï æù~çò, ðïý ï ] äçãå0 óôÞ èÝùóç. ÔÜ êåßìåíá ôï~õ
ÌáêñõãéÜííç êáß ôï~õ ÐáðáäéáìÜíôç ðáñïõóéÜæïõí ôÞí å] íéáßá á[õôÞ óõíåßäçóç
ôï~õ å] ëëçíïñèüäïîïõ êüóìïõ, ðïý äéÝóùæå ç ] êïéíùíßá ô~çò å[ ðï÷~çò ôï~õ Êáðïäßóôñéá
(êáß óôÞí ] ÅðôÜíçóï êáß óôÞ Ñùóßá) ðïëý ðåñéóóüôåñï á [ ðü ôÞ äéêÞ ìáò.

3.
3.] Ç ç
] óõ÷áóôéêÞ óõíåßäçóç ôï~õ Êáðïäßóôñéá
] Ç ðíåõìáôéêÞ ó÷Ýóç ôï~õ Êáðïäßóôñéá ìÝ ôÞí ðïëéôéóôéêÞ á[õôÞ äéÜóôáóç
ô~çò Å[õñþðçò ìðïñå0 íÜ á [ íé÷íåõèå0 ìÝ ôüí êñéôéêü å{ ëåã÷ï ôï~õ öñïíÞìáôüò ôïõ.
Ôü öñüíçìÜ ôïõ, ] ù ò óõíéóôáìÝíç ô~ ç ò óõíåéäçóéáê~ ç ò ôïõ ôáõôüôçôáò,
äéáìïñöþèçêå êïíôÜ óôÞí ç [ ðåéñþôéóóá ìçôÝñá ôïõ ([ Áäáìáíôßá ÃïíÝìç) êáß
ðñüóùðá, ï \ ðùò ï
] ðáðá-[ ÁíäñÝáò [ ÉäñùìÝíïò (1764-1842)(8) êáß ï2 ìïíá÷ïß ô~çò
Ìïí~çò ÐëáôõôÝñáò (ÊÝñêõñá), ðïý á [ ðïôÝëåóáí óôÞ íåüôçôÜ ôïõ ôÜ ðíåõìáôéêÜ
á
[ íôéóþìáôá ãéÜ ôÞ ìáèçôåßá ôïõ óôü ëáôéíéêü ðåñéâÜëëïí ô~çò Ìïí~çò ô~çò á ] ãßáò
[ Éïõóôßíçò êáß óôÞí ÐÜäïâá. ] Ç á [ ëëçëïãñáößá ôïõ - êáß ìÜëéóôá ç ] 1äéùôéêÞ -
ðñïóöÝñåé ó÷åôéêÝò å[ ðéâåâáéþóåéò ðïý ôüí äéáöïñïðïéï~õí ôåëåßùò á [ ðü ôüí

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


98

å[õñùðá0ï - ç { êáß ôüí \ Åëëçíá - äéáöùôéóìÝíï á { íèñùðï ô~çò å[ ðï÷~çò ôïõ.


Ôü 1819 ë.÷. ãñÜöåé óôüí ðáôÝñá ôïõ: <Å8íáé {åñãïí ìïíáäéêüí ô~çò
ðñïóôáóßáò ôï~õ Èåï~õ êáß ô&í èáõìáôïõñã&í ] Áãßùí, ðïý á [ íáîßùò å[ ðåêáëÝóèçí
ìÝ äÜêñõá å1ëéêñéíï~õò êáñäßáò êáß á [ öùóéùìÝíçò>, ðñïóèÝôïíôáò ôÞ öñÜóç:
<ðßðôùí å1ò ôïýò ðüäáò ôï~õ èáõìáôïõñãï~õ ] Áãßïõ ìáò êáß ô~çò á [ åéðáñèÝíïõ
ÐëáôõôÝñáò (äçë. ô~çò Èåïôüêïõ)> . Å8íáé å{ êäçëç ç (9)
] ç
] óõ÷áóôéêÞ ôïõ óõíåßäçóç
(ðñâë. ôßò õ] ðïãñáììßóåéò ìáò) óÝ å\ íá 1äéùôéêü ãñÜììá, ðïý ôï~õ å[ ðéôñÝðåé íÜ
á [ ðïêáëýøåé ôÜ ìý÷éá ô~çò êáñäé~áò ôïõ. Å8íáé äÝ ãåãïíüò, ï \ ôé å{ âëåðå ôÞí 2óôïñéêÞ
õ\ ðáñîç ôï~õ ÃÝíïõò æõìùìÝíç ìÝ ôÞí ðßóôç. <] Ç ÷ñéóôéáíéêÞ èñçóêåßá - ãñÜöåé
ó’ á { ëëç ðåñßðôùóç - å[ óõíôÞñçóåí å1ò ôïýò \ Åëëçíáò êáß ãë&óóáí êáß ðáôñßäá
êáß á [ ñ÷áßáò å[ íäüîïõò á [ íáìíÞóåéò êáß å[ îáíá÷Üñéóåí å1ò á[õôïýò ôÞí ðïëéôéêÞí
õ\ ðáñîéí, ô~çò ï ] ðïßáò å8íáé óôýëïò êáß å] äñáßùìá>(10) (ðñâë. Á´ Ôéì. 3,13). Óõíåäýáæå
äçëáäÞ ï ] Êáðïäßóôñéáò ôÞí á [ íÜóôáóç êáß 2óôïñéêÞ óõíÝ÷åéá ôï~õ { Åèíïõò ï { ÷é ìÝ
ôÞí Å[õñþðç êáß ôÞí ï ] ðïéáäÞðïôå âïÞèåéÜ ôçò, á [ ëëÜ ìÝ ôÞí ðáñÜäïóç ôï~õ ÃÝíïõò
êáß ôÜ ðíåõìáôéêÜ á [ ðïèÝìáôÜ ôïõ. [ ÁíÜëïãá èÜ äçëþóåé óôüí J. B. Georges
Bory de Saint-Vincent(11): <Ðñ&ôá å8ìáé \ Åëëçíáò ... ãéáôß ãåííÞèçêá ó’ á[õôÞ ôÞ
÷þñá... Å8ìáé \ Åëëçíáò á [ ðü ðáôÝñá êáß ìçôÝñá$ å8ìáé ìÝ ôÞ ÷Üñç ôï~õ Èåï~õ, ðïý
ìï~õ á [ íÝèåóå ôÞí êõâÝñíçóéí á[õôï~õ ôï~õ ðôù÷ï~õ ëáï~õ... Å8ìáé \ Åëëçíáò å[ ê
ãåíåô~çò, á [ ðü êáèáñÞ á [ ãÜðç, á [ ðü á3óèçìá, á [ ðü êáè~çêïí êáß á [ ðü èñçóêåßá>(12).
[ Áðü ôü 3äéï ]åíéá0ï êáß [áäéÜðôùôï á[õôü öñüíçìá [åðÞãáóå êáß á[õôü, ðïý
å{ ãñáöå óôßò 20.2.1811 óôü Ìçôñïðïëßôç Ï[õããñïâëá÷ßáò [ ÉãíÜôéï: <{ Áò ðáýó?ç ç ]
á [ íôáðüêñéóéò ìáò å1ò ôÞí ãáëëéêÞí äéÜëåêôïí. Êáéñüò ìåôáíïßáò ç @ ëèåí... \ Ïóôéò
Ãñáéêüò ðñüò Ãñáéêüí ãñÜø?ç å1ò äéÜëåêôïí á [ ëëïãåí&í êçñýôôåôáé á [ ëëïãåíÞò>(13).
] Ç á [ ðïóôáóéïðïßçóÞ ôïõ äÝ á [ ðü ôü öñáãêéêü ðåñéâÜëëïí ô~çò ãåíÝôåéñÜò ôïõ
å8íáé ôüóï å[ ìöáíÞò ôü 1815, ù \ óôå íÜ äéêáéþíåôáé ï ] ÷áñáêôçñéóìüò ôïõ á [ ðü
ôüí óõíÜäåëöï Ð. ×ñéóôüðïõëï ù ] ò <ôáîéêï~õ á[ ðïóôÜôïõ> : <] Ç å[ íåôéêÞ ðïëéôåßá-
(14)

ðáñáôçñå0 ï ] Êáðïäßóôñéáò- å[ êõâÝñíá ôÜò [ Éïíßïõò ÍÞóïõò ìÝ ôü óýóôçìá ô~çò


äéáöèïñ~áò. Ï2 á [ íôéðñüóùðïé å[ êëÝãïíôï, å[ ê ô~çò êëÜóåùò (=ôÜîåùò) ô&í å[õãåí&í
á [ ñ÷üíôùí, ç \ ôéò ç
@ ôï ç] å[õêáôáöñïíåóôÝñá, á [ ìáèåóôÝñá êáß ç ] ì~áëëïí äéåöèáñìÝíç
äé’ á [ íçèéêüôçôá êáß å[ ëååéíüôçôá... ] Ç ðïëéôåßá ô~çò Âåíåôßáò å[ öïâå0ôï ôü å\ îï÷ïí
ô~çò öõóéê~çò ìåãáëïöõÀáò ô&í ] ÅëëÞíùí êáß å[ ðñïóðÜèåé íÜ ôü êáôáâÜë?ç ìÝ ôÞí
á [ ìÜèåéáí>(15). @ Çôáí å[õãåíÞò óôÞí êáôáãùãÞ, á [ ëëÜ Ñùìçüò óôÞí êáñäéÜ!
Ôü äçìïêñáôéêü 1äå&äåò ôï~õ [ É. Êáðïäßóôñéá äÝí ãåííÞèçêå á [ ðü ôÞ ó÷Ýóç
ôïõ ìÝ ôÞí Å[õñþðç, á [ ëë’ ç @ ôáí å{ êöñáóç å[ óùôåñéê~çò ðíåõìáôéê~çò ðåñéïõóßáò.
<Ãíùñßæåôå -ãñÜöåé ôü 1818- ï \ ôé ôü ðñüóùðïí ôï~õ äçìïêñÜôïõ äýíáìáé íÜ ôü
õ] ðïäõè& å[õêïëþôåñïí. Ôü ðñüóùðïí ôï~õôï å8íáé ôü 1äéêüí ìïõ>(16). Äéáôçñþíôáò
ôÞí á [ ñ÷áßá å] ëëçíéêÞ á [ ñåôÞ, ðïý äéáôõðþíåé ï ] ÐëÜôùí óôÞí [ Åðéíïìßäá ôïõ(17)
<\ï,ôé ðåñ {áí \ Åëëçíåò âáñâÜñùí ðáñáëÜâùóé, êÜëëéïí ôï~õôï å1ò ôÝëïò
[ á ðåñãÜæïíôáé>, ðñïóÝëáâå [ å ðéëåêôéêÜ óôïé÷å0á [ á ðü ôÞí å[ õ ñùðáúêÞ
ðñáãìáôéêüôçôá, á [ ëë’ ï { ÷é ôÞí Å[õñþðç óôü óýíïëü ôçò.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


99

4. ] Ï Êáðïäßóôñéáò ãíþñéæå ôßò á [ ññþóôéåò ô~çò Å[õñþðçò


] Ï Êáðïäßóôñéáò å[ ãíþñéæå êáß ôßò á [ ññþóôéåò ô~çò Å[õñþðçò, êÜôé ðïý èÜ ôü
å[ êöñÜóåé óáöÝóôåñá êáß óõ÷íüôåñá êáôÜ ôÞí ðïëéôéêÞí ôïõ äñÜóç óôÞí ] ÅëëÜäá.
Óôü ðñüóùðï ôï~õ ÌÝôôåñíé÷ á [ íôéìåôþðéóå ôÞ ìåóáéùíéêÞ å[õñùðáúêÞ ôõñáííßá,
ðïý ðñïóðáèï~õóå íÜ [åðéâéþóåé. Óôü ðñüóùðï ôï~õ ÂïíáðÜñôç êáß ô~çò
ìåôåðáíáóôáôéê~çò Ãáëëßáò ðïëÝìçóå ôÞí á [ ëëïôñéùìÝíç äçìïêñáôßá, ðïý ù ] ò
á [ óôéóìüò õ] ðïêáôÝóôçóå ôÞí êëçñïíïìéêÞ ï ] ëéãáñ÷ßá ìÝ ôÞí ï1êïíïìéêÞ. Á[õôü
å[ êöñÜæåé ôü 1815: <{ Å÷ïìåí ç { äç ôÞí á [ ðüäåéîéí ôïýôïõ å1ò ôÜò ôá÷åßáò å[ ðéôõ÷ßáò
ô~çò êáêïçèåßáò êáß ô~çò äïëéüôçôïò ô&í ÃÜëëùí. ÄÝí å8íáé å9ò ìüíïí á [ íÞñ, ôüí
ï ] ðï0ïí ç ] Å[õñþðç å8íáé á [ ðïöáóéóìÝíç íÜ ðïëåìÞóç$ å8íáé ìßá ãåíåÜ á [ íèñþðùí
÷ùñßò èñçóêåßáí, ÷ùñßò ôéìÞí, ÷ùñßò ðáôñßäá, ÷ùñßò á [ ñ÷Üò, ìßá ãåíåÜ, ôÞí
ï ] ðïßáí ðñÝðåé íÜ ôéìùñÞóùìåí êáß äéïñèþóùìåí> . Ãé’ á[õôü èÜ å[ ðéäéþêåé, ç (18)
]
íåïëáßá, ðïý ìÝ ôÞ óõíäñïìÞ ôïõ óðïýäáæå óôÞí ] Åëâåôßá, <íÜ ó÷çìáôéóè~ç ?
ðñ&ôïí å] ëëçíéóôß å1ò ôÞí ] ÅëëÜäá ðáñÜ ô&í ] ÅëëÞíùí êáß ï { ÷é å] ëâåôéóôß ç {
ãáëëéóôß. ] Ç ] ÅëëÜò ðñÝðåé ðñ&ôïí íÜ ìïñöþí?ç å] ëëçíéê&ò ôÞí á ] ðáëÞí øõ÷Þí
ô&í ôÝêíùí ôçò. ] Ç äÝ Å[õñþðç íÜ ôåëåéïðïé~ç ? õ\ óôåñïí ôïýò ç { äç å[ ó÷çìáôéóìÝíïõò
íÝïõò>. ] Ç á1ôßá äçëþíåôáé óôÞí å] ðüìåíç öñÜóç: <Ï\õôù ôü { Åèíïò öõëÜôôåé ôüí
å[ èíéêüí ÷áñáêô~çñÜ ôïõ, äÝí íïèåýåôáé>(19). { Áí äÝí ãíùñßæáìå ï \ ôé ôü ãñÜììá
á[õôü á [ íÞêåé óôüí Êáðïäßóôñéá, èÜ ìðïñï~õóå á [ âßáóôá íÜ á[ ðïäïèå0 óÝ êÜðïéïí
á [ ðü ôïýò ÊïëõâÜäåò.
Ôü öñüíçìá á[õôü ç @ ôáí ç ] êéíçôÞñéá äýíáìç ô~çò äéðëùìáôéê~çò êáß ðïëéôéê~çò
äñÜóåùò ôï~õ Êáðïäßóôñéá, óôÞí ]ïðïßá ðáñáìÝíåé ìüíéìá ]åëëçíïêåíôñéêüò,
ï \ ðùò èÜ äçëþóåé êáß á[õôüò ï ] 1äåïëïãéêÜ á [ íôßðáëüò ôïõ Óðõñßäùí Ôñéêïýðçò.
<] ÕðÝñ ô~çò ] ÅëëÜäïò ìåô~çëèå ôÞí ñùóóéêÞí å[ ðéññïÞí ôïõ êáß ï { ÷é õ] ðÝñ ô~çò
Ñùóóßáò ôÞí å] ëëçíéêÞí á [ ñ÷Þí ôïõ>(20). ] Ç å[õñùðáúêÞ äñÜóç ôï~õ Êáðïäßóôñéá
á [ íáðôõóóüôáí ðáñÜëëçëá ìÝ ôÞí å] ëëçíéêÞ ðïëéôéêÞ ôïõ. Ôü 1811, å[ í& å[ ðéëýåé
ôÜ ðñïâëÞìáôá ô~çò ] Åëâåôßáò, óðïõäÜæåé \ Åëëçíåò íÝïõò ìÝ å{ îïäÜ ôïõ (ôïýò
<èåôïýò õ2ïýò ôïõ>, ï \ ðùò ôïýò ï [ íüìáæå). Ôü 1814 óôü óõíÝäñéï ô~çò ÂéÝííçò,
å[ í& ìÜ÷åôáé å[ íáíôßïí ôï~õ ÌÝôôåñíé÷, 2äñýåé ôÞ <Öéëüìïõóï ] Åôáéñåßá>(21) ãéÜ
ôÞí ðñïþèçóç ô&í å] ëëçíéê&í ó÷åäßùí êáß ðñïâïëÞ ô~çò ÷þñáò ôïõ. ÓôÞí êïñýöùóç
ô~çò êáññéÝñáò ôïõ, å[ î á { ëëïõ, äÝí èÜ äéóôÜóåé íÜ äéáöùíÞóåé ìÝ ôüí ÔóÜñï ãéÜ
ôü å] ëëçíéêü æÞôçìá êáß íÜ ðáñáéôçèå0 (1822). ÌÝ ôßò å[ íÝñãåéåò á[õôÝò, ï \ ðùò êáß
ðïëëÝò á { ëëåò á
[ íÜëïãåò, äßíåé ôü ìÝôñï ôï~õ \ Åëëçíá ðïëéôéêï~õ óôÞí å[ ðï÷Þ ìáò.
ÈÜ ìðïñï~õóå íÜ ëå÷èå0, ï \ ôé á
[ ãùíéæüìåíïò íÜ å[õåñãåôÞóåé ôßò ìéêñÝò å[õñùðáúêÝò
å[ èíüôçôåò, äÝí å{ ðñáôôå ôßðïôå ðåñéóóüôåñï á [ ðü á[õôü, ðïý ôü 3äéï å] ëëçíïñèüäïîï
öñüíçìÜ ôïõ ôüí ]ïäÞãçóå íÜ ðñÜîåé ãéÜ ôÞí ðáôñßäá ôïõ (] ÅðôÜíçóï êáß
å[ ëåýèåñç ] ÅëëÜäá).
[ Áêüìç êáß ï \ ôáí á [ íáãêÜæåôáé íÜ ðñïóöýãåé óôÞí å[õñùðáúêÞ õ] ðïóôÞñéîç,
äÝí ðáýåé íÜ êéíå0ôáé ìÝ ôü ñåáëéóìü ôï~õ ï [ îõäåñêï~õò äéðëùìÜôç, 2åñáñ÷þíôáò
êáôÜ ðåñßðôùóç ôßò å] ëëçíïêåíôñéêÝò å[ ðéëïãÝò ôïõ. ÌÝóá ó’ á[õôÞ ôÞí ðñïïðôéêÞ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


100
[åðÝëåãå ]ùò ëýóç ãéÜ ôÜ ] ÅðôÜíçóá ôÞ âñåôáííéêÞ Ðñïóôáóßá (<ô~çò ìüíçò
äõíáìÝíçò, êáôÜ ôü ðáñüí óýóôçìá ôï~õ ðïëéôéêï~õ êüóìïõ, íÜ ì~áò ðáñÜó÷?ç,
å[ ðùöåë&ò ôÞí ðñïóôáóßáí ôáýôçí> 1815). ] Ç å[ ðéëïãÞ ô~çò Âñåôáííßáò ï { öåéëå íÜ
ãßíåé <ìÝ äåäïìÝíïõò äéêáßïõò êáß óõìöÝñïíôáò ï \ ñïõò>, ãéÜ íÜ ðñïóôáôåõèï~õí
<ôÜ äßêáéá óõìöÝñïíôá ô~çò ðáôñßäïò>(22). Ôüí [ Éïýëéï ôï~õ 1825 ï \ ìùò èÜ á [ íôéôá÷èå0
óôÞí á [ ðüöáóç ô~çò å[ ðáíáóôáôçìÝíçò ] ÅëëÜäïò íÜ ðáñáäïèå0 óôÞí á [ ðïêëåéóôéêÞ
ðñïóôáóßá ô~çò Âñåôáííßáò. Á[õôÜ óçìáßíïõí ï \ ôé êáß ù] ò Å[õñùðá0ïò äÝí å{ ðáõå íÜ
å8íáé ðñþôéóôá \ Åëëçíáò. ] Ùò êõâåñíÞôçò äÝ ô~çò ] ÅëëÜäïò èÜ ï ] ìïëïãÞóåé, ï \ ôé
ï2 { Áããëïé å8íáé <ðÜíôá ï2 ðéü öïâåñïß óôÜ ìÜôéá> ôïõ å[ ÷èñïß, óõãêñéíüìåíïé
ìÝ ôüí á { ëëïí <öõóéêüí å[ ÷èñüí> ô~çò ] ÅëëÜäïò, ôïýò ÌïõóïõëìÜíïõò(23) - êñßóç
ðïý äåß÷íåé ôÞí ðíåõìáôéêÞ óõããÝíåéÜ ôïõ ìÝ ôüí á \ ãéï Êïóì~á ôüí Á1ôùëü êáß
ôïýò ] Çóõ÷áóôÝò ô~çò Ñùìçïóýíçò.
[ Áðü ôü 1822, êáß êõñßùò á [ ðü ôü 1828, ç ] äõóðéóôßá ôï~õ Êáðïäßóôñéá
å{ íáíôé ô&í å[õñùðáúê&í ÄõíÜìåùí èÜ å[ ðéôáèå0. Ìåôáîý ô&í á [ íôéðÜëùí ôïõ
êáôáëÝãåé íÝïõò, <ðïý å[ âã~çêáí á [ ðü ôÜò ìõóôéêÜò å] ôáéñåßáò ô~çò Ãáëëßáò êáß ô~çò
Ãåñìáíßáò>(24). Ï2 Äõôéêïß, á { ëëùóôå, ôüí å{ êáíáí íÜ ðÝöôåé óÝ êáôÜèëéøç êáß íÜ
èÝëåé íÜ á[õôïêôïíÞóåé(25). ÌÝóá ó’ á[õôü ôü ðëáßóéï êáôáíïï~õìå ìßá äÞëùóÞ ôïõ
óôüí Ã. Ìáõñïìé÷Üëç: <] Ï öéëÞêïïò ô&í îÝíùí å8íáé ðñïäüôçò>(26). ] Ç óôÜóç
ôïõ, å[ î á { ëëïõ å[ íáíôßïí ô&í äõôéê&í ìéóóéïíáñßùí õ] ðïóôáóéþíåé ôÞ äõóðéóôßá
êáß å[ ðéöõëáêôéêüôçôÜ ôïõ å[ íáíôßïí ô&í äõôéê&í ðñïðáãáíä&í, ðïý å[ ðåäßùêáí
ôüí á [ öåëëçíéóìü êáß å[ êäõôéêéóìü ô~çò ×þñáò ôïõ. Ï2 å[ ðß êåöáë~çò á[õô~çò ô~çò
êéíÞóåùò å8÷áí óõíåéäçôïðïéÞóåé, \ïôé ]ï Êáðïäßóôñéáò, [åöáñìüæïíôáò ôÞ
äéðëùìáôéêÞ ôïõ ðåßñá, ôïýò öåñüôáí ìÝí öéëéêÜ, ãéÜ íÜ äéáóêåäÜóåé ôÞ
äõôéêÞ ñùóïöïâßá, óôÞí ï[õóßá ï \ ìùò ðñïóðáèï~õóå íÜ á [ ðïôñÝøåé ôÞí ðñüïäï
êáß å[ ðéôõ÷ßá ô&í å[ ðéäéþîåþí ôïõò(27).

5. ] Ï öéëåëåõèåñéóìüò ôï~õ Êáðïäßóôñéá


Ðáñ’ ï \ ëá á[õôÜ, å{ ÷åé äéáôõðùèå0 ç ] á{ ðïøç, ï \ ôé<]ï öéëåëåõèåñéóìüò> ôï~õ
Êáðïäßóôñéá <å8÷å ðáôñßäá ôÞí [ Áããëßá> êáß ï \ ôé å[ ðåäßùêå <íÜ ìåôáâÜëç ðñ&ôá
á
[ ð’ ï\ ëá ôïýò Ñùìéïýò óÝ \ Åëëçíåò ðïëßôåò> êáß <íÜ å] íþóç ôÞí ] ÅëëÜäá ìÝ ôÞí
Å[õñþðç - ï { ÷é íÜ ôÞí å[ ðéóôñÝø?ç óôü ÂõæÜíôéï>(28). Ôü êåßìåíï á[õôü ù \ ò å\ íá
óçìå0ï ìüíï á [ íôáðïêñßíåôáé óôÜ ðñÜãìáôá. ÄÝí èÜ á [ ó÷ïëçèï~õìå, âÝâáéá å[ ä&
ìÝ ôü, ï \ ðùò á
[ ðïäåéêíýåôáé, ðáíôïäýíáìï <Vorvestandnis> óôÞí 2óôïñéêÞ å] ñìçíåßá.
ÈÜ á [ ñêåóèï~õìå óôÞí êáôÜäåéîç ô~çò ðñïóðÜèåéáò ôï~õ Êáðïäßóôñéá íÜ ï [ ñãáíþóåé
ìÝí, ìÝ âÜóç ôÜ å[õñùðáúêÜ äåäïìÝíá ôü íåüôåõêôï ] Åëëçíéêü êñÜôïò, á [ ëëÜ
äéáôçñþíôáò á [ íÝðáöç ôÞ ó÷Ýóç ôïõ ìÝ ôÞ ñùìáßúêç, äçëáäÞ ôÞí ï [ ñèüäïîç,
ðáñÜäïóç.
{ Çäç óôü ãíùóôü ] ÕðüìíçìÜ ôïõ ô~çò 18çò [ Áðñéëßïõ 1819, öáßíåôáé ç ]
âïýëçóÞ ôïõ íÜ èåìåëéùèå0 ç ] ÖéëéêÞ ] Åôáéñåßá (êáôÜ ôüí 2óôïñéêü ×ñõóüóôïìï
Ðáðáäüðïõëï) <ï[õ÷ß å[ ðß ô~çò å[ èíüôçôïò, á [ ëë’ å[ ðß ô~çò å[õñåßáò êáß æþóçò ï [ ñèïäüîïõ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


101
[ Åêêëçóßáò>(29). Ôüí [ Áðñßëéï ôï~õ 1828 ìéÜ å[ íÝñãåéÜ ôïõ öáíåñþíåé ôü å[ íäéáöÝñïí
ôïõ ãéÜ ñùìáßúêç ëýóç ôï~õ [ Áíáôïëéêï~õ æçôÞìáôïò. ] ÕðïâÜëëåé óôüí ôóÜñï
Íéêüëáï ó÷Ýäéü ôïõ, ðïý ðñïÝâëåðå ôÞí á [ íáäéïñãÜíùóç ô~çò [ Ïèùìáíéê~çò
Ñïýìåëçò (ô~çò Âáëêáíéê~çò) óÝ ] Ïìïóðïíäßá ðÝíôå á[õôüíïìùí êñáô&í (] ÅëëÜäïò,
[ Çðåßñïõ, Ìáêåäïíßáò, Óåñâßáò êáß Äáêßáò) ìÝ [ å ëåýèåñç ðüëç ôÞí
Êùíóôáíôéíïýðïëç. ] Ç ðñïóðÜèåéá á[õôÞ óõíéóô~á ï [ öèáëìïöáí&ò ðáñáëëáãÞ
ôï~õ âáëêáíéêï~õ ó÷åäßïõ ôï~õ ÑÞãá. Ôü êáðïäéóôñéáêü ó÷Ýäéï, âÝâáéá, á [ ðïñ-
ñßöèçêå ìÝ ôÞ óõíèÞêç ô~çò [ Áäñéáíïõðüëåùò (14.9.1829) , á (30)
[ ëëÜ å{ ãéíå ôü
èåìÝëéï ô~çò Ñùóïåõñùðáúê~çò êáß [ Áìåñéêáíéê~çò ðïëéôéê~çò ô~çò <âáëêáíïðïé-
Þóåùò>, å[ í& ï ] Êáðïäßóôñéáò å[ ñãáæüôáí ãéÜ ôÞí á [ ðåëåõèÝñùóç êáß ðñïïäåõôéêÞ
å] íïðïßçóç ô&í å[õñùðáúê&í å[ ðáñ÷é&í ô~çò Á[õôïêñáôïñßáò ô~çò ÍÝáò Ñþìçò. { Åôóé
êáôáíïå0ôáé ç ] ìáñôõñßá ôï~õ Í. ÓðçëéÜäç ãéÜ ôÞí å[ ðéèõìßá ôï~õ Êáðïäßóôñéá íÜ
å[ ðéôý÷åé ôÞí 5äñõóç <Íåïñùìáúê~çò á[õôïêñáôïñßáò>(31), äçëáäÞ á [ íÜóôáóç ô~çò
á[õôïêñáôïñßáò ô~çò <ÍÝáò Ñþìçò>/<Âõæáíôßïõ>.
Ð&ò ìðïñå0, å[ î á { ëëïõ, íÜ å] ñìçíåõèå0 ç ] å[ ðéìïíÞ ôï~õ Êáðïäßóôñéá íÜ
ðáñáäå÷èå0 ï ] å[ ðßäïîïò âáóéëåýò ô~çò ] ÅëëÜäïò Ëåïðüëäïò ôï~õ ÓÜî-Êïâïýñãïõ
ôÞí ï [ ñèüîïîï ðßóôç, óõíáíôþìåíïò ó’ á[õôü ìÝ ôüí Óôñáôçãü ÌáêñõãéÜííç, ðïý
å{ âëåðå ôü á { ñèñï 40 ôï~õ ÓõíôÜãìáôïò (1844) ù ] ò ôü <âáããÝëéïí ôï~õ Èåï~õ>; ÄÝí
ç @ ôáí ðáñÜ ç] á [ íôßèåóÞ ôïõ <óôüí å[ êôåëùíéóìü îÝíùí êáß á [ ëëüèñçóêùí á [ íÞëéêùí
ðñéãêÞðùí ù ] ò å[ ëÝ?ù Èåï~õ (=êëçñïíïìéê&í) ìïíáñ÷&í ô~çò ðáôñßäïò ôïõ>(32). Ôü
ðñüâëçìá ô~çò âáóéëåßáò óôÞí ] ÅëëÜäá ìåôÜ ôüí Êáðïäßóôñéá äÝí èÜ å8íáé ç ]
(ðÜíôá äõôéêï~õ ôýðïõ) á [ íôßèåóç <âáóéëåõïìÝíçò äçìïêñáôßáò> êáß <ðñïåäñåõ-
ïìÝíçò äçìïêñáôßáò>, [áëëÜ ]ç öýóç ôï~õ âáóéëéêï~õ èåóìï~õ: êëçñïíïìéêüò
(ñáôóéóôéêüò) ç { á2ñåôüò (äçìïêñáôéêüò).

6. ] Ç å[ êêëçóéáóôéêÞ ðïëéôéêÞ ôï~õ Êáðïäßóôñéá


Ëõäßá ëßèïò ï\ ìùò ãéÜ ôÞí êñéôéêÞ á [ ðïôßìçóç ô&í ðïëéôéê&í å[ íåñãåé&í ôï~õ
Êáðïäßóôñéá å8íáé ç ] å[ êêëçóéáóôéêÞ ðïëéôéêÞ ôïõ(33), âáóéêþôáôï êåöÜëáéï óôÞí
ï \ ëç äñáóôçñéüôçôÜ ôïõ, ðïý äõóôõ÷&ò ç ] profan 2óôïñéïãñáößá äÝí öáßíåôáé íÜ
ëáìâÜíåé óïâáñÜ õ] ðüøç, ÷Üíïíôáò å{ ôóé ôÞ âáóéêüôåñç 3óùò ðñïïðôéêÞ ãéÜ ôÞí
ðñïóÝããéóç êáß êáôáíüçóç ôï~õ Êáðïäßóôñéá ]ùò äéðëùìÜôç êáß ðïëéôéêï~õ.
] Ç óýíäåóç ôï~õ å[ êêëçóéáóôéêï~õ ÷þñïõ ìÝ ôÞí ðáéäåßá óôÞ <Ãñáììáôåßá ô&í
[ Åêêëçóéáóôéê&í êáß ô~çò Äçìïóßïõ Ðáéäåßáò>, ÷ùñßò ðñïçãïýìåíï ç { êáß å] ðüìåíï
óôÞí å[õñùðáúêÞ ðïëéôéêÞ óêçíÞ, óõíéóô~á ï { ÷é ìüíï å[ íóõíåßäçôç å[ ììïíÞ ôï~õ
Êáðïäßóôñéá óôü ðíå~õìá ô~çò ðáñáäüóåùò, ðïý èÝëåé ôïýò äýï á[õôïýò ÷þñïõò
á
[ äéÜóðáóôá å] íùìÝíïõò (êáß ï ] Êáðïäßóôñéáò ôïýò èåùñï~õóå <[á÷ùñßóôïõò> êáß
<ðñüò å\ íá óõíôñÝ÷ïíôáò óêïðüí, ôÞí ç [ èéêÞí ô&í ðïëéô&í ìüñöùóéí>(34)), á [ ëëÜ
êáß ôÞí [áíôßèåóÞ ôïõ ðñüò ôü ðíå~õìá ôï~õ ÷ùñßò å1óáãùãéêÜ å[õñùðáúóô~ç
[ Áäáìáíôßïõ Êïñá~ç, ï ] ï] ðï0ïò ìÝ ôßò êáëâéíßæïõóåò ðñïûðïèÝóåéò ôïõò, å[ íÝôáóóå
óôü å{ ñãï ôï~õ <Ëåéôïõñãï~õ ô~çò Äçìïóßïõ Ðáéäåßáò> ôÞí <öñïíôßäá ô~çò [ Áóôõíïìßáò,

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


102

ôï~õ Äéêáßïõ êáß ô~çò Èñçóêåßáò>(35). ] Ç ï [ ñãÜíùóç, å[ î á


{ ëëïõ, ô&í êáðïäéóôñéáê&í
ó÷ïëåßùí ìÝ ìåëÝôç ðáôåñéê&í {åñãùí êáß êáôÜ ôü ìïíáóôçñéáêü óýóôçìá,
öáíåñþíåé ôÞ èÝëçóÞ ôïõ ãéÜ ôÞ óõíôÞñçóç á[õô~çò ô~çò ó÷Ýóçò(36). Ôü 3äéï
á [ ðïäåéêíýåé ï \ ìùò êáß ç ] á
[ íôéìåôþðéóç á [ ðü ôüí Êáðïäßóôñéá ôï~õ æçôÞìáôïò ô~çò
å[ êêëçóéáóôéê~çò ðåñéïõóßáò ãéÜ ôÞí á [ îéïðïßçóç êáß ï { ÷é ôÞ äéáñðáãÞ ôçò, êÜôé
ðïý äõóôõ÷&ò äÝí âñ~çêå óõíÝ÷åéá . (37)

] Ç ðåñßðôùóç ï \ ìùò å[ êåßíç, ðïý ôåêìçñéþíåé á [ íáíôßññçôá ôÞí ðáñáäï-


óéáêüôçôá ôï~õ Êáðïäßóôñéá êáß ôü ñùìáßúêï öñüíçìÜ ôïõ, å8íáé ç ] ðñïóðÜèåéÜ

ôïõ íÜ ëõèå0 êáôÜ ðáñáäïóéáêü ôñüðï, äçëáäÞ ï [ ñèüäïîï, ôü ðñüâëçìá ô~çò


ó÷Ýóåùò ô~çò ] ÅëëÜäïò ìÝ ôü Ï1êïõìåíéêü Ðáôñéáñ÷å0ï, ôü å[ èíáñ÷éêü, äçëáäÞ
ðïëéôéêü, êÝíôñï ôï~õ ] Åëëçíéóìï~õ óôÞí å[ ðï÷Þ ôïõ. [ ÁðïâëÝðïíôáò óôÞí å] íüôçôá
ôï~õ õ] ðïäïýëïõ ìÝ ôü å[ ëåýèåñï ÃÝíïò, á
{ íïéîå á
[ ëëçëïãñáößá ìÝ ôüí Ï1êïõìåíéêü
ÐáôñéÜñ÷ç ÊùíóôÜíôéï Á´ (1830-1834), ìåèïäåýïíôáò ëýóç ôï~õ æçôÞìáôïò ìÝóá
óÝ ðëáßóéï óýìðíïéáò êáß ðíåõìáôéê~çò êáß å[ èíéê~çò å] íüôçôáò(38). Ìßá äÝ 1äéáßôåñá
óçìáíôéêÞ á [ ðüöáóÞ ôïõ ôüí Á{õãïõóôï ôï~õ 1831 öùôßæåé êáèïñéóôéêÜ ï { ÷é ìüíï
ôü öñüíçìÜ ôïõ, á [ ëëÜ êáß ôü ìáñôõñéêü ôÝëïò ôïõ, ðïý ðñïâÜëëåôáé óÝ ìéÜ á { ëëç
ðñïïðôéêÞ.
ÊáôÜ ðëçñïöïñßá, ðïý ì~áò ðñïóöÝñåé ôü [ Áñ÷å0ï ôï~õ ] Åëëçíéêï~õ
] Õðïõñãåßïõ ô&í [ Åîùôåñéê&í (ãñÜììá Êùí. Ï1êïíüìïõ ðñüò ôüí ðñÝóâç ô~çò
Ñùóßáò óôÞí Ðüëç Ôéôþö, [áðü 16.2.1850)(39) ]ï Êáðïäßóôñéáò âéáæüôáí íÜ
á
[ ðïêáôáóôáèå0 ç ] ó÷Ýóç ìÝ ôü Ï1êïõìåíéêü Ðáôñéáñ÷å0ï êáôÜ ôÞ äÞëùóÞ ôïõ,

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


103
<5íá ìÞ ðÝó?ç ç ] õ] ðüèåóéò å1ò ÖñÜãêùí ÷å0ñáò, êáß ôüôå å[ ÷Üèçìåí>! ] Ï Ï1êïíüìïò
ìíçìïíåýåé äÞëùóç ðñüò á[õôüí ôï~õ á [ ðü ÑÝïíôïò êáß Ðñáóôï~õ êáß ìåôÝðåéôá
Êõíïõñßáò Äéïíõóßïõ, ôüí ï ] ðï0ïí <ìåôáêáëÝóáò> ï ] Êáðïäßóôñéáò, <äéþñéóå äéÜ
ôÞí Êùíóôáíôéíïýðïëéí>, <5íá ãÝíçôáé ç ] êáíïíéêÞ á [ íáãíþñéóéò ô~çò å[ í ] ÅëëÜäé
[ Åêêëçóßáò>. Ðáñáôçñå0 äÝ ï ] Ï1êïíüìïò: <Ðüóïí ðïëéôéê&ò êáß ï [ ñèïäüîùò
á \ ìá ðñïå0äå êáß ôïýôïõ ôï~õ ðñÜãìáôïò ôÞí á [ íÜãêçí ï ] á
[ åßìíçóôïò å[ êå0íïò>!
[ ÁëëÜ, ï \ ðùò óõíå÷ßæåé ï ] Ï1êïíüìïò, <[åí& á [ ð~çëèåí ï#õôïò (]ï Êõíïõñßáò) å1ò ôÞí
å[ ðáñ÷ßáí á[õôï~õ ðñüò å] ôïéìáóßáí, ìåô’ ï ] ëßãáò ç ] ìÝñáò óõíÝâç êáß ç ] ôï~õ ÊõâåñíÞôïõ
ôåëåõôÞ> (ãñ. äïëïöïíßá).
Ôü óùæüìåíï á [ ñ÷åéáêü õ] ëéêü ãéÜ ôÞí [ Éüíéï [ Áêáäçìßá ô&í á [ äåëö&í
ÔõðÜëäùí [ ÉáêùâÜôùí (Ëçîïýñé) äßíåé á [ ðÜíôçóç óôü å[ ñþôçìá ãéÜ ôÞ óðïõäÞ
ôï~õ Êáðïäßóôñéá ôÞ óõãêåêñéìÝíç á[õôÞ óôéãìÞ. [ Áðü ] Õðüìíçìá ôï~õ Êùí.
ÔõðÜëäïõ-[ ÉáêùâÜôïõ, êáèçãçôï~õ ô~çò [ Éïíßïõ [ Áêáäçìßáò (Á{õãïõóôïò 1831)(40),
ðëçñïöïñïýìåèá ãéÜ ôßò å[ íÝñãåéåò óôüí êýêëï ô~çò ] Áñìïóôåßáò ô~çò ] ÅðôáíÞóïõ
ãéÜ å[ íåñãïðïßçóç ôï~õ ìç÷áíéóìï~õ ô~çò á[õôïíïìÞóåùò äéÜ ô~çò á[õôïêåöáëßáò ô&í
å[ êêëçóéáóôéê&í å[ ðáñ÷é&í ô~çò Ñùìáßúêçò [ Åèíáñ÷ßáò. \ Ïðùò á [ ðÝäåéîå ç ] óõíÝ÷åéá
(] Åëëáäéêü á[õôïêÝöáëï ôï~õ 1833, ÂïõëãáñéêÞ [ Åèíáñ÷ßá 1870), ç ] äõôéêÞ
ðïëéôéêÞ å[ ðåäßùêå ôÞ âßáéç á [ ðüóðáóç ô&í å[ ðáñ÷é&í ô~çò [ Åèíáñ÷ßáò êáß ôÞí
á[õôïíüìçóÞ ôïõò ãéÜ ôÞí ï ] ñéóôéêÞ äéÜëõóç ô~çò [ Åèíáñ÷ßáò, ù ] ò óõíÝ÷åéáò ô~çò
<Âõæáíôéí~çò> á[õôïêñáôïñßáò. Á[õôü, á { ëëùóôå, ãñÜöåé ï ] ] Õðïõñãüò [ Åîùôåñéê&í
[ Áíáóô. Ëüíôïò óôüí [ ÅðéôåôñáììÝíï ô~çò ] ÅëëÜäïò óôÞí Ðüëç ÐÝôñï ÄåëçãéÜííç
óôßò 6 Öåâñïõáñßïõ 1850 (ìÝ ôÞí å{ íáñîç ô&í ðñïóðáèåé&í ãéÜ ôÞ ëýóç ôï~õ
] Åëëáäéêï~õ [åêêëçóéáóôéêï~õ æçôÞìáôïò): <Á2 ÊõâåñíÞóåéò ô~çò [ Áããëßáò êáß
Ãáëëßáò å[ íäéáöÝñïíôáé ï[õ÷ß ìéêñüí å1ò ôü æÞôçìá ôï~õôï êáß å[ ðéèõìï~õóé äéÜ
ðïëéôéêïýò ëüãïõò íÜ 3äùóé ôÞí ] ÅëëçíéêÞ [ Åêêëçóßáí å[ íôåë&ò á [ íåîÜñôçôïí ôï~õ
å[ í Êùíóôáíôéíïõðüëåé Ðáôñéáñ÷åßïõ>(41). ] Ï Ñùìçüò [ É. Êáðïäßóôñéáò å{ óðåõäå
íÜ å[ ðéôý÷åé ëýóç ìÝóá óôü ðíå~õìá ô~çò 2óôïñéêïêáíïíéê~çò ðáñáäüóåùò ô~çò
[ Ïñèïäïîßáò, ðïý äéáöïñïðïéüôáí äéáìåôñéêÜ á [ ðü ôÜ ó÷Ýäéá ô~çò Å[õñþðçò ãéÜ
ôÞí [ Ïñèüäïîç [ ÁíáôïëÞ. Êáß ìüíï ç ] å[ íÝñãåéÜ ôïõ á[õôÞ å8íáé 2êáíÞ íÜ äåßîåé
ôÞí á [ ëçèéíÞ öýóç ôï~õ å[õñùðáúóìï~õ ôïõ. ] Ç ðåñßðôùóç, ìÜëéóôá, á[õôÞ å[ íôÜóóåé
óÝ å\ íá á { ëëï ðëáßóéï êáß ôÞ äïëïöïíßá ôï~õ ÊõâåñíÞôç ìåôÜ á [ ðü ëßãåò ìÝñåò.
Äéüôé ìÝ ôÞí á [ ðïóôïëÞ ôï~õ Êõíïõñßáò, ðïý ðñÝðåé ï ] ðùóäÞðïôå íÜ å[ ãíþñéæáí ï2
äõôéêÝò ÊõâåñíÞóåéò, å[ ÷Üñáæå ãéÜ ôü ] Åëëçíéêü êñÜôïò ìßá ðñïïðôéêÞ ðïý
å[ ñ÷üôáí óÝ ðëÞñç á [ íôßèåóç ìÝ ôÜ óõìöÝñïíôá êáß ôÜ ó÷ÝäéÜ ôïõò ãé’ á[õôÞí.

7. Ðñüäñïìïò ô&í óçìåñéí&í å[õñùðáúê&í ó÷Ýóåùí


] Ï [ É. Êáðïäßóôñéáò å[ ñãÜóèçêå êáß êéíÞèçêå óôÞí Å[õñþðç ìÝ á [ êìá0ï ôü
öñüíçìÜ ôïõ êáß á [ êÝñáéç ôÞí å] ëëçíïñèüäïîç óõíåßäçóÞ ôïõ. @ Çôáí å] íéáßá êáß
á
[ äéÜôìçôç ðñïóùðéêüôçôá. Ìðïñå0 íÜ èåùñå0ôáé êáß å] ñìçíåýåôáé ìÝóá á [ ðü
äéÜöïñá ðñßóìáôá, á [ ñêå0 ï
\ ìùò íÜ ìÞ ÷Üíåôáé ôü ï
\ ëï. ] Ùò ðñïóùðéêüôçôá, êáôÜ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


104

ôÞ äéêÞ ìáò êñßóç, äÝí õ] ð~çñîå ìéÜ <Compesitio oppositorum>, á [ ëëÜ ìéÜ å] ëëçíéêÞ
<[åê ô&í äéáöåñüíôùí êáëëßóôç á ] ñìïíßç> ([ ÇñÜêëåéôïò).
ÄÝí á
[ ñêï~õí, óõíåð&ò, ôÜ äéðëùìáôéêÜ å[ ðéôåýãìáôÜ ôïõ, ãéÜ íÜ ï [ íïìáóèå0
å[õñùðáúóôÞò, ÷ùñßò å1óáãùãéêÜ. ÐïôÝ äÝí á [ í~çêå ðíåõìáôéêÜ ç { ðïëéôéóôéêÜ
óôÞí öñáãêïãåííçìÝíç Å[õñþðç, ðáñáìÝíïíôáò ðñ&ô’ á [ ð’ ï
\ ëá \ Åëëçíáò. ] Õð~çñîå
õ] ðïóôçñéêôÞò ô~çò å[õñùðáúê~çò å] íüôçôáò, á
[ ëëÜ ÷ùñßò óôü å[ ëÜ÷éóôï ôÜóç õ] ðïôéìÞóåùò
ç{ á [ ëëïéþóåùò ô~çò äéê~çò ôïõ ðáñáäüóåùò. ÓÞìåñá èÜ ëÝãáìå, ï \ ôé å[ ñãáæüôáí
ãéÜ ìéÜ Å[õñþðç <ô&í ëá&í êáß ô&í ðïëéôéóì&í>. Ó’ á[õôü ìðïñå0 á [ âßáóôá íÜ
èåùñçèå0 ðñüäñïìïò ô&í óçìåñéí&í å[õñùðáúê&í ó÷Ýóåùí, å[ ö’ ï \ óïí âÝâáéá
êáß ç] óçìåñéíÞ Å[õñþðç êéíå0ôáé ìÝóá óôÞí ðñïïðôéêÞ ôï~õ Êáðïäßóôñéá.
ð. Ãåþñãéïò Ä. Ìåôáëëçíüò
Ðñùôïðñåóâýôåñïò

Σημ. Συντάξεως: ] Ç á [ ñßèìçóç ô&í å] íïôÞôùí å{ ãéíå á


[ ðü ôüí óõããñáöÝá êáß ï2 ôßôëïé ôÝèçêáí
á
[ ðü Lì~áò, âÜóåé ôï~õ ðåñéå÷ïìÝíïõ ô&í å] íïôÞôùí.
] Õðïóçìåéþóåéò
1) Âë. Ð. Ðåôñßäç, ] Ç äéðëùìáôéêÞ äñ~áóéò ôï~õ [ ÉùÜííïõ Êáðïäßóôñéá õ] ðÝñ ô&í ] ÅëëÞíùí,
1814-1831, Èåóóáëïíßêç 1974. Ôï~õ [ Éäßïõ, ] Ç å[õñùðáúêÞ ðïëéôéêÞ ôï~õ [ Éù. Êáðïäßóôñéá
(èÝóåéò êáß ðñïôÜóåéò ãéÜ ìéÜ ðñïïäåõôéêüôåñç ôÜîç ðñáãìÜôùí óôÞí Å[õñþðç, 1814-1821),
[ ÁèÞíá 1988. P. Kennedy Grimted, Kapodistrias and a <New Order> for Restoration of
Europe: The <liberal ideas> of a Russian Foreign Minister, 1814-1822, στό: The Journal of
Modern History 40 (1968) 166-192. ] Åë. Êïýêïõ, [ Éù. Êáðïäßóôñéáò. ] Ï á { íèñùðïò-]ï äéðëùìÜôçò
1800-1828, [ Áè~çíáé 1978.
2) Âë. ôü ðáñáðÜíù å{ ñãï ôï~õ êáèçã. Ð. Ðåôñßäç.
3) Ðáí. Ö. ×ñéóôïðïýëïõ, ÓðçëéÜäçò êáß Êáðïäßóôñéáò, [ Áè~çíáé 1979 (=[áíáô. [áðü ôÜ
ðñáêôéêÜ Á´ Óõíåäñßïõ [ Áñãïëéê&í Óðïõä&í), óåë. 254.
4) Á[õôïâéïãñáößá [ ÉùÜííïõ Êáðïäßóôñéá, Å1óáãùãÞ-ÌåôÜöñáóéò êáß ó÷üëéá Ìé÷áÞë ËÜóêáñé,
[ Áè~çíáé 1940 σ. 39
5) ÃéÜ ôÞ äéáìüñöùóç ôï~õ ðïëéôéóôéêï~õ ìåãÝèïõò <Äýóç> âë. ×ñ. Ãéáííáñ~á, [ Ïñèïäïîßá êáß
Äýóç óôÞ Íåþôåñç ] ÅëëÜäá, [ ÁèÞíá 1992. Ôï~õ [ Éäßïõ, [ Ïñèïäïîßá êáß Äýóç. ] Ç Èåïëïãßá óôÞí
] ÅëëÜäá óÞìåñá, [ ÁèÞíá 1972. Ëáõñåíôßïõ ÃêåìåñÝû, ] Ç äýóç ô~çò Äýóçò -]ç á [ ðïìõèïðïßçóç
ô~çò Å[õñþðçò êáß ï ] ] Åëëçíéóìüò, ÷.ô.÷ñ.
6) Âë. óðïõäáßá á [ íÜëõóç óôï~õ ×ñ. Ãéáííáñ~á, [ ÁëÞèåéá êáß ] Åíüôçôá ô~çò [ Åêêëçóßáò, [ ÁèÞíá
1977.
7) ÃéÜ ôÜ ñåýìáôá á[õôÜ âë. óôï~õ ÌÝãá ÖáñÜíôïõ, ÄïãìáôéêÞ ÉÉ, 1. Ôü ðåñß Èåï~õ å[ ñþôçìá,
[ Áè~çíáé 1977, σ. 277 å] .]å., 363 å] .]å., 806.
8) Âë. á { ñèñï ôï~õ Ô. [ Áè. Ãñéôóïðïýëïõ, óôÞ È.Ç.Å. ô. 6 (1965), σ. 743-44, Γ.∆. Ìåôáëëçíï~õ,
Ðñïâëçìáôéóìïß Èåïëüãùí ô~çò [ Éüíéáò [ Áêáäçìßáò, óôü <Äåëôßïí> ô~çò [ Áíáãíùóôéê~çò ] Åôáé-
ñåßáò Êåñêýñáò, á [ ñ. 17, Κέρκυρα 1980, σ. 33-52.
9) Ðïëõ÷ñ. Ê. [ Åíåðåêßäç, [ ÉùÜííçò Êáðïäßóôñéáò. 176 Γράμματα πρός τόν πατέρα του (1809-
1920), [ Áè~çíáé 1972, σ. 273-74.
10) Ε. Ã. ÐñùôïøÜëôç, ] Ï Êáðïäßóôñéáò ù ] ò èñçóêåõôéêÞ ðñïóùðéêüôçò, ÁÍÁÐËÁÓÉÓ, á [ ñ.
248/∆εκέμβριος 1976, σ. 4
11) [ Áð. Å. Âáêáëïðïýëïõ, ] Éóôïñßá ôï~õ ÍÝïõ ] Åëëçíéóìï~õ, ô. Ç´: [ ÉùÜííçò Êáðïäßóôñéáò ç {
] Ç å[ ðþäõíç ãÝíåóç ôï~õ Íåïåëëçíéêï~õ ÊñÜôïõò, Èåóóáëïíßêç 1988, σ. 407.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


105
12) ÃéÜ ôÞ èñçóêåõôéêüôçôá êáß å[õóÝâåéá ôï~õ Êáðïäßóôñéá âë. ] Åë. Å. Êïýêïõ, [ ÉùÜííçò Êáðï-
äßóôñéáò. ] Ï á { íèñùðïò. ] Ï á [ ãùíéóôÞò, [ Áè~çíáé 1962 Ã.Ä. Ìåôáëëçíï~õ, [ ÉùÜííçò Êáðïäßóôñéáò.
] Ï ðïëéôéêüò-ÌÜñôõñáò ô~çò Ñùìçïóýíçò, óôüí ôüìï ôï~õ [ Éäßïõ, [ Ïñèïäïîßá êáß ] Åëëçíéêüôçôá,
[ ÁèÞíá 1992, σ. 247 å] .]å.
13) Σπ. Θεοτόκη, ] Ç å[ èíéêÞ óõíåßäçóéò ôï~õ Êáðïäéóôñßïõ êáß ç ] ] ÅëëçíéêÞ Ãë~ùóóá, ÐñáêôéêÜ
[ Áêáäçìßáò [ Áèçí&í, τ. 7, 1932, σ.137.
14) Ð. ×ñéóôïðïýëïõ, ÓðçëéÜäçò... ï \ ð. ð.
15) Ê. Äáöí~ç, ] ÉóôïñéêÜ êåßìåíá. [ Áñ÷å0ïí [ ÉùÜííïõ Êáðïäßóôñéá, ôüì. ´ ÊÝñêõñá 1978, σ.
22-23.
16) Óôü é{ äéï, ó. 28
17) [ Åðéíïìßò Χ (987 de).
18) Ðïë. [ Åíåðåêßäç, [ É. Êáðïäßóôñéáò, ï \ ð. ð. ó. 196.
19) [ Áð. Å. Âáêáëïðïýëïõ, ] Éóôïñßá ôï~õ ÍÝïõ ] Åëëçíéóìï~õ, ï \ ð. ð. ó. 188. ([ ÅðéóôïëÞ Ãåùñãßïõ
ÔõðÜëäïõ 6/18 Á[õãïýóôïõ 1827). Ðñâë. ó. 190 ãéÜ ôïýò öüâïõò ôï~õ Êáðïäßóôñéá ëüã?ù ô&í
îÝíùí å[ ðéäñÜóåùí. (<Ì~áò îáíáãõñßæïõí ôüóï á [ ðïîåíùìÝíá á [ ðü ôÜ ç { èç, ôÞ ãëþóóá, ôÞ èñçóêåßá
ô&í ðáôÝñùí ôïõò, ù \ óôå, ï
] ðïéåóäÞðïôå êáß á { í å8íáé ï2 ãíþóåéò ðïý á [ ðÝêôçóáí, äïêéìÜæïõí
á[ êáôáíßêçôåò äõóêïëßåò óôü íÜ å[ ãêëéìáôéóèï~õí ðÜëé óôÞí ðáôñßäá ôïõò>).
20) [ Áð. Å. Âáêáëïðïýëïõ, ] Éóôïñßá..., ï \ ð. ð., ó. 690
21) ] Åë. Êïýêïõ. ] Ï Êáðïäßóôñéáò êáß ç ] ðáéäåßá. Á´ ] Ç Öéëüìïõóïò ] Åôáéñåßá ô~çò ÂéÝííçò,
[ Áè~çíáé 1958.
22) Ðïë. [ Åíåðåêßäç, [ Éù. Êáðïäßóôñéáò..., ï \ ð. ð., ó. 211-212
23) [ Áð. Å. Âáêáëïðïýëïõ, ] Éóôïñßá..., ï \ ð. ð., ó. 408
24) Ê. Äáöí~ç, ] ÉóôïñéêÜ êåßìåíá, ï \ ð. ð., ó. 71.
25) [ Áð. Å. Âáêáëïðïýëïõ, ] Éóôïñßá..., ï \ ð. ð., ó. 372.
26) Íôßíïõ Êïíüìïõ, ] Ï Ãåþñãéïò ÔóåñôóÝôçò êáß ôÜ ålñéóêüìåíá å{ ñãá ôïõ, [ ÁèÞíá 1964, σ.
796.
27) Ã. Ä. Ìåôáëëçíï~õ, [ Éù. Êáðïäßóôñéáò..., ï \ ð. ð., ó. 251 å] .
28) Ðïë. [ Åíåðåêßäçò, ï \ ð. ð., ó. 39-40
29) ×ñõó. Ðáðáäïðïýëïõ, ] Ç [ Åêêëçóßá Êùíóôáíôéíïõðüëåùò êáß ç ] ÌåãÜëç [ ÅðáíÜóôáóéò ôï~õ
1821, ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑ΄ (1950), σ. 316.
30) M.S. Anderson, The Eastern Question, London 1966, σ. 71.
31) [ ÁíÝêäïôç ìáñôõñßá, ðïý á [ íáêïéíþèçêå óôü Óõìðüóéï á [ ðü ôüí ê. Ðáí. ×ñéóôüðïõëï.
32) ] Ç öñÜóç á [ íÞêåé óôüí äñá Íïì. ê. Êþóôá ÆçëåìÝíï.
33) Âë. [ Åìì. [ É. Êùíóôáíôéíßäïõ, ] Ç å[ í ] ÅëëÜäé [ Åêêëçóßá êáôÜ ôÞí å[ ðáíáóôáôéêÞí êáß ôÞí
ìÝ÷ñé ô~çò á[ ößîåùò ôï~õ { Ïèùíïò ìåôáâáôéêÞí å[ ðï÷Þí (1821-1833), [ Åí [ ÁèÞíáéò 1970, σ. 53
å] .]å. Ôï~õ [ Éäßïõ, [ É. Êáðïäßóôñéáò êáß ç ] å[ êêëçóéáóôéêÞ ôïõ ðïëéôéêÞ, [ Áè~çíáé 1977. Ðñâë. Ã.Ä.
Ìåôáëëçíï~õ, [ Éù. Êáðïäßóôñéáò..., ï \ ð. ð., ó. 253 å] .]å.
34) Ãåí. [ Åöçì. ô~çò ] ÅëëÜäïò, 1829, á [ ñ. 73, 74.
35) Σημειώσεις ε1ò ôü Ðñïóùñéíüí Ðïëßôåõìá ô~çò ] ÅëëÜäïò ôï~õ 1822 å{ ôïõò, óôï~õ Ã. ÂáëÝôá,
Êïñá~ç \ Áðáíôá, ôüì. Á´ , [ ÁèÞíá, ó. 399.
36) Ôñ. Å[õáããåëßäïõ, ] Ç ðáéäåßá å[ ðß Ôïõñêïêñáôßáò, ôüì. Á´, [ Áè~çíáé 1936, σ. CXXXIII.
37) Ã. Ä. Ìåôáëëçíï~õ, [ Åîùåõñùðáúóìüò êáß ] Åëëáäéêüò Ìïíá÷éóìüò, óôüí ôüìï ôï~õ [ Éäßïõ,
] Åëëçíéóìüò ìåôÝùñïò, [ ÁèÞíá 1992, σ. 97.
38) [ Åìì. Êùíóôáíôéíßäïõ, ] Ç å[ í ] ÅëëÜäé [ Åêêëçóßá..., ï \ ð. ð., ó. 70 å] .]å. Ôï~õ [ Éäßïõ, [ Éù.
Êáðïäßóôñéáò êáß ç ] [ ÅêêëçóéáóôéêÞ ôïõ ðïëéôéêÞ, ï \ ð. ð., ó. 73 å] .]å.
39) π. Γ. ∆. Μεταλληνο~õ, Êùí. Ï1êïíüìïò ðñüò Ôéôþö ... âë. ðáñáêÜôù.
40) Ã.Ä. Ìåôáëëçíï~õ, ] Åëëáäéêï~õ Á[õôïêåöÜëïõ Ðáñáëåéðüìåíá, [ ÁèÞíá 1989, σ. 33 å] .]å.
41) Στό 3äéï, ó. 299.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


×ÑÉÓÔÉÁÍÏÓ ÊÁÉ ÐÁÔÑÉÙÔÇÓ
ÄÕÏ ÎÅ×ÁÓÌÅÍÅÓ ÅÍÍÏÉÅÓ
å{ ëëåéøç ôï~õ á ] ëçèéíï~õ ðüèïõ íÜ ãíùñßóç ï [ á
{ íèñùðïò ôüí ×ñéóôü

Ç
æùÞ ô~ùí á
êáß íÜ ôüí á
å] î ï
] ãáðÞóç å] î ï \ ëçò ô~çò é] ó÷ýïò, å] î ï \ ëçò ô~çò êáñäßáò êáß
\ ëçò ô~çò äéáíïßáò ôïõ óôÜèçêå ó’\ïëåò ôßò å] ðï÷Ýò å] ìðüäéï óôÞ
] íèñþðùí.
ÌÝ ôÞí ðÜñïäï ôï~õ ÷ñüíïõ ç [ å]õáããåëéêÞ å]éêüíá ôï~õ êáëï~õ ÐïéìÝíïò
êáß ô~çò ðïßìíçò ôïõ ðñïêáëå~é óÝ ðïëëïýò ]áíôßäñáóç. ÂáñÝèçêáí ï[é
{áíèñùðïé íÜ å@éíáé ôÜ ëïãéêÜ ðñüâáôá ô~çò ðïßìíçò ôï~õ ×ñéóôï~õ êáß
ðñïôßìçóáí íÜ ãßíïõí á ] ãñéïêÜôóéêá. ÓôÞí å] ðï÷Þ ìáò êïñõöþíåôáé á]õôÞ
ç
[ óôÜóç, ìÝ á ] ðïôÝëåóìá íÜ ÷Üóïõí á ] êüìá êáß ï[é ëÝîåéò ôÞí å{ ííïéÜ ôïõò,
êáß ï[é á { íèñùðïé ôÞí õ[ ðáñîÞ ôïõò. ÌÝ ôÞ öáéíïìåíéêÞ ôïõò á]õôïíüìçóç
êáé á ] ñ÷ïìáíßá, å{ ðáøáí ï[é á { íèñùðïé íÜ õ[ ðÜñ÷ïõí êÜôù á ] ðü ôÞ óêÝðç
ôï~õ Äçìéïõñãï~õ ôïõò.
Óõíåð~ùò ðñüêåéôáé ãéÜ å\ íá ðñüâëçìá ÷áñáêôçñéóôéêü ô~ùí øåýôéêùí
èñçóêåé~ùí êáß á[éñÝóåùí, äéüôé ï \ óï á ] ðïìáêñýíåôáé ï [ á { íèñùðïò á ] ðü ôÞí
] ÁëÞèåéá, ôüóï ÷Üíåé ôÞí õ\[ ðáñîÞ ôïõ. Êáß ï \ óï ôÞí ÷Üíåé, ôüóï ðñïóðáèå~é
íÜ æ~ç ìÝóù á { ëëùí. Ôï~õ å] ãåßñåôáé ç [ á] íÜãêç “êáê~ùí”, á ] íôéöñïíïýíôùí êáß
]å÷èñ~ùí. ÓÜí ôüí Öáñéóá~éï ô~çò Å]õáããåëéê~çò ðåñéêïð~çò á]éóèÜíåôáé
äéêáéùìÝíïò, ï \ ôáí å{ ñ÷åôáé á ] íôéìÝôùðïò ìÝ å\ íáí ÷åéñüôåñï êáß êáôþôåñü
ôïõ. \ Ïðïõ äÝ äÝí õ[ ðÜñ÷åé ôÝôïéïò å] ÷èñüò, äÝí äéóôÜæåé íÜ ôüí öáíôÜ-
æåôáé.
{ Åôóé ï[é Ñùìá~éïé á]õôïêñÜôïñåò öáíôÜæïíôáí ôïýò ×ñéóôéáíïýò ô~ùí
ðñþôùí á]éþíùí ù [ ò å] ÷èñïýò ôïõò, ï[é á[éñåóéÜñ÷åò ôïýò ðéóôïýò óôÜ äüãìáôá
ô~çò å] êêëçóßáò, ï[é å]éêïíïìÜ÷ïé á]õôïýò ðïý ðñïóêõíï~õíôåò êáß ôéì~ùíôåò
ôßò é[ åñÝò å]éêüíåò. \ Ïëïé ðïëåìï~õóáí ìÝ ëýóóá ôïýò ï { íôùò ×ñéóôéáíïýò
÷ùñßò íÜ õ[ ðÜñ÷åé ç [ ðáñáìéêñÞ á ] ðåéëÞ å] ê ìÝñïõò ô~ùí ×ñéóôéáí~ùí.
Óô`ç óõíÝ÷åéá èåùñÞèçêå ç [ èáíÜôùóç ×ñéóôéáíï~õ ù [ ò ðñÜîç “å]õëïãç-
ìÝíç” ðïý å@é÷å ù [ òá ] ðïôÝëåóìá ôÞí á { öåóç á [ ìáñôé~ùí, ï \ ðùò óõíÝâç óôïýò
ó÷éóìáôéêïýò Ðáðéêïýò êáôÜ ôßò Óôáõñïöïñßåò, {ç [ùò êëåéäß ãéÜ ôüí
ðáñÜäåéóï ãéÜ ôïýò ÌïõóïõëìÜíïõò. ÄçëáäÞ ç [ äéáóôñïöÞ óôü õ\ øéóôï
óçìå~éï: ç [ ðëáóìáôéêÞ å] ÷èñüôçôá ôï~õ á { ëëïõ ù [ ò ðñïûðüèåóç ãéÜ ôÞ äéêáß-
ùóç ôï~õ á ] íèñþðïõ. \ Åíáò ôÝôïéïò á { íèñùðïò æå~é; { Ï÷é âÝâáéá.
ÐáñÜ ôá~õôá {å÷åé äéáðïôéóè~ç ìÝ á]õôÞ ôÞ íïïôñïðßá ]éäéáßôåñá [ï

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


107

Å]õñùðá~éïò, êõñßùò êáôÜ ôßò ôåëåõôá~éåò ôñå~éò å[ êáôïíôáåôßåò. Ôüôå á { ñ÷éóáí


ï[é é[ äñýóåéò “]åèíéê~ùí” êñáô~ùí óôÞí å]õñþðç, êõñßùò äÝ ìåôÜ ôÞ ÃáëëéêÞ
å] ðáíÜóôáóç. Ð~ùò ìðïñï~õóå ôþñá ï [ á{ íèñùðïò å[ íüò êñÜôïõò íÜ äå÷è~ç
ï
\ ôé å@é÷å á ] ðïêïð~ç á ] ðü ôüí ìÝ÷ñé ÷èÝò óõìðïëßôç ôïõ, óÞìåñá õ[ ðÞêïï
á{ ëëïõ êñÜôïõò, á { í ï { ÷é ìüíï ìÝ ôÞ âïÞèåéá ôå÷íéô~ùí é] äåïëïãé~ùí, âáóé-
óìÝíùí óôÞí å]éêüíá ôï~õ å] ÷èñï~õ - êéíäýíïõ ãéÜ ôüí ðïëéôéóìü, ôÞí á ] íÜðôõîç
ç{ á ] êüìá êáß ãéÜ ôÞí å] äáöéêÞ á ] êåñáéüôçôá;
Ôüí 19ï êáß 20ï á]é~ùíá ]åíéó÷ýèçêáí á]õôÝò ï[é ]éäåïëïãßåò êáß
“]åðéóôçìïíéêÜ”, ìÝ ðñùôáãùíéóôÞ ôüí öáñìáêïðïéü êáß óôñáôéþôéêü
ãéáôñü ôï~õ ÍáðïëÝïíôïò Julien-Joseph Virey, ï [ ï [ ðï~éïò êáß å] ðùíïìÜóôçêå
“ðáôÝñáò ôï~õ ]åðéóôçìïíéêï~õ ñáôóéóìï~õ”. [ Ï Virey êõêëïöüñçóå ôÞí
<[ Éóôïñßá ôï~õ á ] íèñùðßíïõ ãÝíïõò> óÝ äýï å] êäüóåéò, ôü 1801 êáß ôü 1824,
ï\ ðïõ õ[ ðïóôÞñéîå ï \ ôé ï [ Èåüò äçìéïýñãçóå ôïýò á ] íèñþðïõò óÝ äýï äüóåéò,
ðñ~ùôá ôüí ìá~õñï ù [ ò å\ íá å] íäéÜìåóï óôÜäéï ìåôáîý ðéèÞêïõ êáß á ] íèñþðïõ,
êáß å{ ðåéôá á ] ðü êÜðïéï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôüí ëåõêü, ôüí ðñáãìáôéêü
á{ íèñùðï. ÓôÞí äÝ äåýôåñç å{ êäïóç õ[ ðïóôÞñéîå ï \ ôé ï
[ á{ íèñùðïò ðïý æå~é
óÝ èåñìÜ êëßìáôá ðáèáßíåé ÷áëÜñùóç ô~ùí äéáíïçôéê~ùí é[ êáíïôÞôùí ôïõ,
ìÝ á { ëëá ëüãéá, ôï~õ îçñáßíåôáé ôü ìõáëü, ìÝ á ] ðïôÝëåóìá å\ íáí <êáôþôåñï
ðïëéôéóìü, ëéãþôåñï ãíÞóéï è~áññïò, ëéãüôåñç å] ñãáôéêüôçôá êáß äåîéï-
ôå÷íßá. Å@éíáé ðåñéóóüôåñï äïóìÝíïò óôßò ]áðïëáýóåéò ô~ùí á]éóèÞóåùí
ðáñÜ óôÞí á{éóèçóç ôï~õ ç ] èéêï~õ>. Ôü óõìðÝñáóìá ôï~õ Virey: <[ ÕðÜñ÷ïõí
á] íéóüôçôåò å] ê öýóåùò, á { ñá ÷ñåéÜæïíôáé êáß ôå÷íçôÝò á ] íéóüôçôåò ãéÜ íÜ
ëåéôïõñã~ç ç [ êïéíùíßá ìÝ ôüí é{ äéï á [ ñìïíéêü ôñüðï óÜí ôÞ öýóç>.
ÌéÜ “[ïìáëÞ” å] îÝëéîç îåêßíçóå á ] ð’ á]õôÞ ôÞ èåùñßá äéÜ ìÝóïõ ô~ùí
ìåôñÞóåùí ô~çò êñáíéê~çò äéáìÝôñïõ ðïý äéåîÞãáãáí ï [ Marx êáß ï [ Bis-
marck ãéÜ äéáðßóôùóç öõëåôéê~çò ãíçóéüôçôïò ìÝ÷ñé ôßò èåùñßåò ðåñß ô~çò
“] Áñåßáò” öõë~çò ôï~õ ×éôëåñéêï~õ ] Åèíéêïóïóéáëéóìï~õ.
Á]õôÝò ï[é ]åèíéêéóôéê´åò ]áíôéëÞøåéò ðïý óôçñßæïíôáé ]áðïêëåéóôéêÜ
óôÞí [õðåñï÷Þ ôï~õ \åíüò {åèíïõò {åíáíôé ô~ùí {áëëùí {å÷ïõí ]åîïñßóåé ôÞí
å{ ííïéá ôï~õ Ðáôñéùôéóìï~õ á ] ðü ôÞí Å]õñþðç.
] Áëëé~ùò ï \ ìùò å@é÷áí ôÜ ðñÜãìáôá óôüí ôüðï ìáò. ÄÝí ç @ ôáí ï [ å] ÷èñüò
ðñïúüí ô~çò öáíôáóßáò êáß é] äåïëïãßáò, á ] ëëÜ õ[ ðáñêôüò êáôáêôçôÞò. ÄÝí
ôáéñéÜæåé ï [ ï \ ñïò <]åðáíÜóôáóç> ìÝ ôÞí å{ ííïéá ô~ùí å] ðáíáóôÜóåùí óôüí
Å]õñùðáúêü ÷~ùñï, á ] ëëÜ å] ðñüêåéôï ãéÜ á ] ðåëåõèåñùôéêü á ] ã~ùíá, ãéÜ á ] ðï-
ôßíáîç ôï~õ îÝíïõ æõãï~õ êáß ãéÜ å] ðéóôñïöÞ –\ïóï âÝâáéá ç @ ôáí äõíáôü–
óôÞí ðñïçãïýìåíç êáôÜóôáóç.
Ï[é \ Áãéïé êáëëéåñãçôÝò ôï~õ ðíåýìáôïò ô~ùí õ[ ðïäïýëùí [ ÅëëÞíùí,

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


{
{

108

ï\ ðùò ï [ \ Áã. Êïóì~áò ï [ Á]éôùëüò, ï [ \ Áã. Íéêüäçìïò ï [ [ Áãéïñåßôçò, ï [ \ Áã.


ÌáêÜñéïò Êïñßíèïõ êáß ï [ \ Áã. ] ÁèáíÜóéïò ï [ ÐÜñéïò äÝí ðñïóðÜèçóáí
íÜ óõóðåßñïõí ôï`õò \ Åëëçíåò å] ðéäåéêíýïíôáò óõíå÷~ùò ôüí å] ÷èñü, á ] ëëÜ
å] íéó÷ýïíôáò ôÞí á ] ãÜðç ãéÜ ôüí ×ñéóôü êáß ôüí óõíÜíèñùðï êáß äéäÜ- {
óêïíôáò å] í å{ ñã?ù êáß ëüã?ù ôÜ äüãìáôá êáß ôü ç @ èïò ô~çò ] Åêêëçóßáò.
] Áêñéâ~ùò ôü ]áíôßèåôï óõíÝâç êáß óõìâáßíåé ]áêüìá óôÞí ðñïôå-
óôáíôéêÞ Äýóç. ] Åêå~é ï[é é] èýíïíôåò ðñïóðáèï~õí íÜ óõãêñáôÞóïõí ôü ëáü
êïíôÜ ôïõò ìÝ êéíäõíïëïãßåò êáß å] êöïâéóìïýò.
ÔÜ á ] ðïôåëÝóìáôá á]õô~çò ô~çò óõã÷ýóåùò ô~ùí ðñáãìÜôùí êáß ô~çò íÝáò
íïïôñïðßáò ôÜ âéþíïõìå å{ íôïíá ôüí ôåëåõôá~éï êáéñü: \ Ïðùò ÷Üèçêå ç [
å{ ííïéá ôï~õ ðáôñéþôïõ êáß ð~çñå ôÞ èÝóç ôïõ ç [ å{ ííïéá ôï~õ å] èíéêéóôï~õ, äçë.
å] êåßíïõ ãéÜ ôüí ï [ ðï~éï ç [ ðáôñßäá å{ ÷åé á ] îßá ìüíï ï \ ôáí êáß å] ö’\ïóïí õ[ ðÜñ÷ïõí
å] ÷èñïß, å{ ôóé ÷Üèçêå êáß ç [ å{ ííïéá ôï~õ ×ñéóôéáíï~õ, ôÞí èÝóç ôï~õ ï [ ðïßïõ
ð~çñå ç [ å{ ííïéá ôï~õ èñçóêïëÞðôïõ, äçë. å] êåßíïõ ãéÜ ôüí ï [ ðï~éï ï
[ ×ñéóôüò
å{ ÷åé á] îßá ìüíï ï \ ôáí êáß å] ö’ ï \ óïí õ[ ðÜñ÷ïõí á ] íôß÷ñéóôïé.
Äõóôõ÷~ùò êé’ å] ìå~éò å{ ÷ïõìå å] ðåéñåáóèå~é á ] ð’ á]õôü ôü ðíå~õìá, êé’
å] ìå~éò îå÷í~áìå êáôÜ êáéñïýò ï \ ôé å{éìáóôå ðáéäéÜ ôï~õ Èåï~õ, êáß å] íßïôå ì~áò
å[ íþíåé ç [ öïâßá êáß ï [ ôñüìïò.
{ Áò ãßíç ç [ å] ðÝôåéïò ô~çò Ðáëéããåíåóßáò ìéÜ á ] öïñìÞ íÜ ðÜøïõìå íÜ
ðáñéóôÜíïõìå ôÜ á ] ãñéêÜôóéêá, íÜ å] íôá÷èï~õìå óôÞ ìßá ðïßìíç õ[ ðü å\ íá
ÐïéìÝíá. Ôüôå èÜ å{ ÷ïõìå êáß èÜ íéþèïõìå ôÞ ÷áñÜ íÜ õ[ ðÜñ÷ïõìå êáß íÜ
æï~õìå å] í ×ñéóô~ù ? .
ÃéÜ íÜ å] îåôÜóïõìå ðüóï ðëçóéÜæïõìå á]õôÞ ôÞí é] äáíéêÞ êáôÜóôáóç,
÷ñåéÜæåôáé [áðëÜ íÜ ]áðáíôÞóïõìå ìÝ å]éëéêñßíåéá óôü ]åñþôçìá: Ì~áò
÷ñåéÜæïíôáé ï[é å] ÷èñïß ãéÜ íÜ á ] ãáðÞóïõìå ôÞí ðáôñßäá ìáò; Ì~áò ÷ñåéÜæåôáé
ï[ ] Áíôß÷ñéóôïò ãéÜ íÜ á ] ãáðÞóïõìå ôüí ×ñéóôü;
{ Áí íáß, ðñÝðåé íÜ øá÷èï~õìå óô`çí å] íôáôéêÞ.
{ Áí ï { ÷é, á
{ òá ] øçöÞóïõìå ôÜ óçìå~éá ô~ùí êáéñ~ùí êáß á { ò ðñï÷ùñÞóïõìå
å[ íùìÝíïé. Ìðïñï~õìå íÜ öÝñïõìå êáß íÝá ðáëéããåíåóßá, á { ñ÷åé êáß óÞìåñá
ï[ ×ñéóôüò, õ[ ðÜñ÷ïõí êáß óÞìåñá á { íèñùðïé ôï~õ Èåï~õ ðïý ìðïñï~õí íÜ
ì~áò öÝñïõí ôüí ×ñéóôü êïíôÜ ìáò. [ Ï Óôáõñüò ôï~õ ×ñéóôï~õ äÝí ç @ ôáí
ìüíï óôÞí å] ðï÷Þ ôï~õ ÌåãÜëïõ Êùíóôáíôßíïõ ëÜâáñï êáß ôñüðáéï. Å@éíáé
êáß óÞìåñá êáß èÜ å@éíáé å\ ùò ô~çò óõíôåëåßáò ôï~õ êüóìïõ <öñéêôüí> èÝáìá
óôÜ ìÜôéá ô~ùí (]á)äõíÜìåùí ôï~õ óêüôïõò!

ð. Ãåþñãéïò ×Üáò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105

{
Ç ÅÍÏÑÉÁ ÌÁÓ ÃÉÏÑÔÁÓÅ
ÔÇÍ ÄÉÁÊÏÍÉÓÁ ÔÏÕ ËÁÏÕ ÁÃÉÁ ÖÉËÏÈÅÇ
ü [ å íïñéáêü ìáò öéëüðôù÷ï ôßìçóå ôÞí ðñïóôÜôéäÜ ôïõ êáß

Ô ðñïóôÜôéäá ôïõ öéëáíèñùðéêï~õ å{ ñãïõ ô~çò [ Åêêëçóßáò ô&í [ Áèçí&í


] Áãßá ÖéëïèÝç ìÝ ôüí ðáíçãõñéêü å] ïñôáóìü ô~çò ìíÞìçò Ôçò óôßò
18 êáß 19 Öåâñïõáñßïõ.
ÔÞí ðáñáìïíÞ ôåëÝóôçêå ï ] å] ïñôáóôéêüò å] óðåñéíüò ìÝ ôÞ ëéôÜíåõóç
ô~çò å1êüíáò ô~çò ] Áãßáò ìÝóá óôüí 2åñü íáü êáß ìÝ á [ ñôïêëáóßá.
ÔÞí å] ðüìåíç ôåëÝóôçêáí ï ] ï { ñèñïò êáß ç ] ðáíçãõñéêÞ È. Ëåéôïõñãßá.
ÌåãÜëïò [ á ñéèìüò [ á ðü ôïýò [ å èåëïíôÝò óõíåñãÜôåò ôï~ õ [ å íïñéáêï~ õ
öéëáíèñùðéêï~õ å{ ñãïõ ðáñáêïëïýèçóáí ôÞí 2åñÞ á [ êïëïõèßá, ï2 ï ] ðï0ïé
êáß âñáâåýôçêáí óôü ôÝëïò [áðü ôüí ]õðåýèõíï ô~çò öéëáíèñùðéê~çò
äñáóôçñéüôçôáò ôï~õ íáï~õ ìáò ð. Ãåþñãéï ×Üáò ãéÜ ôÞ óõìðáñÜóôáóÞ
ôïõò óôÞí ðñïóðÜèåéá ãéÜ ôÞí
[ á íáêïýöéóç [ å ìðåñéóôÜôùí
óõíáíèñþðùí ìáò. Ï2 å[ èåëïíôÝò
óõíåñãÜôåò {åëáâáí ]ùò âñáâå0ï
ôéìçôéêü äßðëùìá êáß ù ] ò å[õëïãßá
á[ óçìÝíéï ìåôÜëëéï ìÝ ôÞí å1êüíá
ôï~õ ] Áãßïõ ÍéêïëÜïõ, ðñïúüí ôï~õ
[åñãáóôçñßïõ [áñãõñï÷ñõóï÷ïÀáò
ôï~ õ öéëïðôþ÷ïõ ôáìåßïõ ô~ ç ò
[åíïñßáò. \ Ïðùò ì~áò å8ðå óôÞí
ï
] ìéëßá ôïõ ðñßí á [ ðü ôÞ âñÜâåõóç
ï ] ðñïúóôÜìåíïò ôï~õ íáï~õ ð. Âáóßëåéïò ÂïëïõäÜêçò, ï ] á \ ãéüò ìáò å{ ãéíå
ðñßí [áðü ôÞí ] Áãßá ÖéëïèÝç å1êüíá êáß ]ïìïßùóç ôï~õ öéëáíèñþðïõ
×ñéóôï~õ ìáò, ù ] ò õ] ðÝñìá÷ïò ô&í ðôù÷&í, öñïíôéóôÞò ô&í ÷çñ&í, ô&í
ï [ ñöáí&í êáß êÜèå ðÜó÷ïíôïò á [ íèñþðïõ. ] Ç ] Áãßá ÖéëïèÝç, äÝ, ì~áò
á
{ öçóå ôü ðáñÜäåéãìÜ ôçò æ&íôáò óÝ ìéÜ å[ ðï÷Þ ðïëý äýóêïëç, ìÝóá
óôÞí Ôïõñêïêñáôßá êáß ôÞ óêëáâéÜ, ï \ ðïõ å[ í& èÜ å8÷å êÜèå äéêáéïëïãßá
ãéÜ íÜ ðå0 ï \ ôé äÝ ìðïñå0 íÜ âïçèÞóåé ôüí ëáü ðáñÜ ìüíï ðíåõìáôéêÜ,
å[ êåßíç å{ äùóå ôüí å] áõôü ôçò ìÝ ï \ ëç ôÞ óçìáóßá ô~çò ëÝîåùò êáß á [ ðü ðïëý
ðëïýóéá å{ ãéíå 3óç ì’ å[ êåßíïõò ðïý äÝí å8÷áí ôßðïôå.
] Ï ð. Ãåþñãéïò óôÞ äéêÞ ôïõ ] ï ìéëßá ì~ á ò ] õ ðåíèýìéóå \ ï ôé ] ç

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ΕΞΟΥΣΙΑ: ∆ΙΑΚΟΝΟΣ { Η ∆ΥΝΑΣΤΗΣ;
Aíáññß÷çóç óôü âÜèñï ôbò [ Åîïõóßáò ðåñíJ Aðü äñüìïõò óêïëéïýò.

H ÐïëëÝò öïñÝò ÷ñçóéìïðïéïtíôáé AèÝìéôá ìÝóá. ÓÝ êÜðïéåò ðåñéðôþóåéò


T Cíïäïò óôü èñüíï ôçò, ðïý Zôáí êÜèïäïò óôÞí êëßìáêá ô&í
ðíåõìáôéê&í Aîé&í, AðåôÝëåóå á2ìïóôáãÞ ðïñåßá. ] Õðbñîáí âÝâáéá ðïëëÝò
ðåñéðôþóåéò ðñïóþðùí, óôÜ eðï0á äüèçêå ôü óêbðôñï ôçò êëçñïíïìéê&
äéêáéþìáôé. ÓÝ hëåò hìùò ôßò ðåñéðôþóåéò T äéáôÞñçóç ôbò Lîïõóßáò Aðáéôå0 ôÞí
÷ñçóéìïðïßçóç äéáèÝóéìùí ìÝóùí U ôÞí äçìéïõñãßá ðñüóöïñùí ìÝóùí.
ÊáôÜ ôÞí äéÜñêåéá ôït Ôñùúêït ÐïëÝìïõ, Lêôüò ô&í Cëëùí äéáêåêñéìÝíùí
êáß ìÞ ðñïóþðùí, Píáò åköõÞò Cíèñùðïò, e [ ÏäõóóÝáò, lðçñåôå0 ôÞí [ Åîïõóßá
ìÝ 1äÝåò, óõìâïõëÝò êáß LíÝñãåéÝò ôïõ (âë. ôñáãùäßåò Óïöïêëb “ÖéëïêôÞôçò”
êáß “Á3áò”, Åkñéðßäç “ÔñùÜäåò” êáß “Ñbóïò”). Êáß e ìÝí ìõèéêüò ãéüò ôït ËáÝñôç
ìåôÜ ôÞí Eëùóç ôbò Ôñïßáò LðÝóôñåøå Nðåéôá Aðü ðïëëÝò ðåñéðÝôåéåò óôÞí [ ÉèÜêç,
óôÞí ðéóôÞ óýæõãü ôïõ Ðçíåëüðç, e ðñáãìáôéêüò [ ÏäõóóÝáò Nìåéíå
AöïóéùìÝíïò óôÞí [ Åîïõóßá ðïý ôüí ÷ñåéáæüôáí.
Ákôüò ï] [ ÏäõóóÝáò AðÝêôçóå ðïëëïýò Aðïãüíïõò ðïý ôïýò óõíáíôïtìå
ðáíôït, Aðü ôÞí ákãÞ ôbò 2óôïñßáò ìÝ÷ñé ôßò TìÝñåò ìáò. ] Ç ÷ñçóéìüôçôÜ ôïõò
ãéÜ ôÞí MêÜóôïôå êáß Mêáóôá÷ït [ Åîïýóéá äÝí ðåñéïñßæåôáé óôÞí Nìöõôç åköõÀá.
] Ï ÷ñüíïò óõóóùñåýåé ãíþóåéò êáß ðå0ñá. ] Ç óùìáôéêÞ, äéáíïçôéêÞ êáß
LñåõíçôéêÞ Lñãáóßá Aíáêáëýðôåé eëüêëçñïõò êüóìïõò Aãáè&í, lë&í,

óõìðáñÜóôáóÞ ìáò óôïýò óõíáíèñþðïõò ìáò äÝí ðñÝðåé íÜ å[ ìöïñå0ôáé


á
[ ðü ôü óõíáßóèçìÜ ìáò -äçëáäÞ á [ ðü ôÞí å[ ðéäßùîÞ ìáò íÜ á1óèáíèï~õìå
êáëÜ- á [ ëëÜ á
[ ðü ôÞí ðåðïßèçóç ï \ ôé á[ ðåõèõíüìáóôå óÝ å1êüíåò ôï~õ ×ñéóôï~õ.
\ Õóôåñá á [ ðü ôü ôÝëïò ô~çò È. Ëåéôïõñãßáò á [ êïëïýèçóå äåîßùóç ô&í
âñáâåõèÝíôùí óôü ÊÝíôñï [ Åíïñéáê~çò [ ÁãÜðçò å[ ðß ô~çò ï ] äï~õ ÔçëåìÜ÷ïõ
12. [ Åêå0 ðáñïõóéÜóôçêáí ï2 ðñüóöáôåò äñáóôçñéüôçôåò ôï~õ å[ íïñéáêï~õ
öéëïðôþ÷ïõ á [ ðü ôüí ð. Ãåþñãéï êáß å{ ãéíå á [ íôáëëáãÞ á[ ðüøåùí ãéÜ ôÞí
[åðßëõóç ðñáêôéê&í ðñïâëçìÜôùí êáôÜ ôÞí êáèçìåñéíÞ äéáêïíßá ô&í
óõíáíèñþðùí ìáò êáèþò êáß ãéÜ ìåëëïíôéêÝò äõíçôéêÝò äñáóôçñéüôçôåò.
Å[õ÷áñéóôï~õìå á [ ðü êáñäé~áò ôüí ð. Ãåþñãéï ãéÜ ôÞí ðñùôïâïõëßá
ôïõ á[õôÞ, êáèþò êáß ãéÜ ôüí á { ïêíï æ~çëï ðïý å[ ðéäåéêíýåé êÜèå óôéãìÞ
óôÞí 2åñáôéêÞ äéáêïíßá ôïõ, ìÝ ôüí ï ] ðï0ï ðáñáêéíå0 óõíå÷&ò êáß å[ ì~áò
ôïýò óõíåñãÜôåò ôïõ íÜ êéíçôïðïéïýìáóôå êáß íÜ ôüí á [ êïëïõèï~õìå.
Óïößá ÊáìÜìç

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


111

äõíÜìåùí, Líåñãåé&í ðïý ìðïñïtí íÜ ÷ñçóéìïðïéçèïtí hðùò ôÜ ðñïóöÝñåé


T Öýóç U ìåôÜ Aðü BðëÞ U ðïëýðëïêç Lðåîåñãáóßá. ] Ç Löåõñåôéêüôçôá êáß
äçìéïõñãéêüôçôá Lðéíïïtí êáéíïýñãéá å3äç óÝ hëïõò ôïýò ÷þñïõò, ó’ Píá
åkñýôáôï öÜóìá, Aðü êáôáíáëùôéêÜ AãáèÜ (äéáñêb êáß Aíáëéóêüìåíá) ìÝ÷ñé
ðáñáãùãéêÜ AãáèÜ (äéáñêÞ êáß Aíáëþóéìá), Aðü AãáèÜ ðïý ðñïÜãïõí ôÞí
æùÞ ìÝ÷ñé ðñïúüíôá ðïý ôÞí lðïíïìåýïõí, ôÞí lðïâáèìßæïõí, ôÞí êáôáóôñÝ-
öïõí. ] Ùò “AãáèÜ” êáß “ðñïúüíôá” Lííïïtìå êáß lëéêÜ êáß Cûëá.
Ï2 Cñ÷ïíôåò Aîéïðïéïtí, êáôÜ êáíüíá ðñüò 3äéïí föåëïò, ðJí ðñïó-
öåñüìåíï êáß ðñüóöïñï ìÝóïí ãéÜ ôÞí äéáôÞñçóç êáß íïìÞ ôbò Lîïõóßáò:
óùìáôéêÞ ñþìç êáß åköõÀá, ãåííáéüôçôá êáß åköåõñåôéêüôçôá, öéëïôéìßá êáß
dñãáíùôéêÞ 2êáíüôçôá Aíèñþðùí, hðùò êáß AôïìéêÝò êáß óõëëïãéêÝò
Aíèñþðéíåò Aäõíáìßåò. [ Åðßóçò êïéíùíéêÝò äïìÝò, dñãáíùôéêÜ óõóôÞìáôá,
èåóìïýò, LðéóôçìïíéêÝò êáß ôå÷íïëïãéêÝò äõíáôüôçôåò.
{ Áí äÝí lðÜñ÷åé ëáúêÞ óõíáßíåóç, T [ Åîïõóßá ÷ñåéÜæåôáé óôñáôéùôéêÞ 1ó÷ý
êáß óôéâáñÞ dñãáíùôéêÞ äïìÞ (ãéÜ äéïßêçóç, Aóôõíüìåõóç, öïñïëïãßá êëð).
ÃéÜ íÜ êñáôå0ôáé lðü Nëåã÷ï e ëáüò êáß ãéÜ íÜ ðñïëáìâÜíåôáé T äéåêäßêçóç ôbò
[ Åîïõóßáò Aðü Cëëïõò, Lêôüò Aðü êáôáóôáëôéêïýò ìç÷áíéóìïýò, ÷ñçóéìï-
ðïéå0ôáé T êáôáóêïðåßá ðïý óÞìåñá N÷åé óôÞ äéÜèåóç ôçò ìÝóá ðñïçãìÝíçò
ôå÷íïëïãßáò. [ Áðü ôïýò Aðïãüíïõò ôït [ ÏäõóóÝá äÝí äéÝöõãáí T [ Åêðáßäåõóç
êáß ôÜ Ì.Ì.Å., ðïý ìåèïäåýïõí ÷åéñáãþãçóç ô&í lðçêüùí ðñüò LðéèõìçôÝò
óôïýò êñáôïtíôåò êáôåõèýíóåéò. ÃéÜ íÜ å8íáé ï2 “lðÞêïïé” lðÜêïõïé, åkðåéèå0ò.
Ï2 Aðüãïíïé ôït [ ÏäõóóÝá lðçñåôïtí ôÞí [ Åîïõóßá f÷é ìüíïí vò
óôñáôéùôéêïß, äéïéêçôéêïß, äéêáóôéêïß êáß Cëëùí å1äéêïôÞôùí lðÜëëçëïé, AëëÜ êáß
vò LðéóôÞìïíåò, LñåõíçôÝò, äéáíïïýìåíïé, êáëëéôÝ÷íåò, äçìïóéïãñÜöïé,
óõíäéêáëéóôÝò. Êáß ôü êÜíïõí Lí ãíþóåé ôïõò, Cëëïôå Aðü AíÜãêç, Cëëïôå Aðü
óõìöÝñïí, Cëëïôå Aðü ðëÜíç, Cëëïôå Aðü öüâï. ] Õðbñîáí êáß Aóöáë&ò
lðÜñ÷ïõí LðéóôÞìïíåò, LñåõíçôÝò, LöåõñÝôåò ðïý äÝí lðçñåôïtí ôÞí [ Åîïõóßá
Lí ãíþóåé ôïõò. Ákôü äÝí Lìðïäßæåé ôÞí [ Åîïõóßá íÜ Lêìåôáëëåýåôáé ôÞí ðáíôïåéäÞ
äçìéïõñãßá ôïõò ðñüò Lðßôåõîç ô&í óôü÷ùí ôçò.
Êáß hðïõ T [ Åîïõóßá öïñÜåé ôü ìåôáîùôü ãÜíôé ôbò äçìïêñáôßáò, äÝí
ëçóìïíå0 hóá äéäÜ÷èçêå óôÞ ó÷ïëÞ ôït ÌáêéáâÝëëé. Âñßóêåé ðÜíôá
íïìéìïöáíå0ò ôñüðïõò êáß lðüãåéïõò äñüìïõò ãéÜ íÜ ðåñéöñïíå0 SèéêÞ êáß
äéêáéïóýíç. Ï2 Aðüãïíïé ôït [ ÏäõóóÝá ãíùñßæïõí êïéíùíéêÞ øõ÷ïëïãßá, å8íáé
AñéóôïôÝ÷íåò óôÞí ðñïðáãÜíäá, óôÞí ðëýóç LãêåöÜëïõ, óôÞí ðáñáðëçñïöü-
ñçóç, óôü öéëôñÜñéóìá ô&í å1äÞóåùí. ×åéñáãùãïtí ôüí ëáü êáôÜ ôÜ óõìöÝ-
ñïíôá ô&í Añ÷üíôùí êáß ôÜ óõìöÝñïíôá ô&í 1ó÷õñ&í ðáñáãüíôùí (ï1êïíï-
ìéê&í ê.C., Lîùèåóìéê&í êÝíôñùí Lóùôåñéêït, Lîùôåñéêït), ðïý ôïýò
“äéïñßæïõí”.
Ðïéïß Cñ÷ïíôåò á1óèÜíïíôáé êáß Líåñãïtí vò äéÜêïíïé ôït ëáït ðïý
êõâåñíïtí; “...ï2 äïêïtíôåò Cñ÷åéí ô&í Lèí&í êáôáêõñéåýïõóéí ákô&í êáß ï2
ìåãÜëïé ákô&í êáôåîïõóéÜæïõóéí ákô&í” (ÌÜñê. I´ 42).

Íßêïò Ôóéñþíçò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÁÃÉÏÕ ËÏÕÊÁ ÅÐÉÓÊÏÐÏÕ ÊÑÉÌÁÉÁÓ
<ÏÐÏÉÏÓ ÈÅËÅÉ ÍÁ ÅÉÍÁÉ ÐÑÙÔÏÓ,
ÍÁ ÅÉÍÁÉ ÏËÙÍ ÕÐÇÑÅÔÇÓ>
([ Áðü ï
] ìéëßá ôïõ ðïý å{ ãéíå óôßò 21 ∆εκεμβρίου 1946)

ñïóÝ÷åôå ákôÜ ôÜ ëüãéá ôït ×ñéóôït, íÜ ôÜ èõìüóáóôå ãéÜ ðÜíôá:

Ð <\ Ïðïéïò èÝëåé íÜ å8íáé ðñ&ôïò, íÜ å8íáé e ôåëåõôá0ïò hëùí êáß


lðçñÝôçò hëùí>.
ÓôÞ æùÞ ô&í Aíèñþðùí äÝí óõìâáßíåé ákôü. Ï2 Cíèñùðïé ãéÜ íÜ
å8íáé ðñ&ôïé, äÝí êÜíïõí ákôü ðïý å8ðå e Êýñéïò [ Éçóïtò ×ñéóôüò: äÝí
lðçñåôïtí ôïýò Cëëïõò, øÜ÷íïõí Cëëïõò íÜ ôïýò lðçñåôïtí. ] Ï Êýñéïò
äÝ ìéëïtóå ãéÜ ôÜ ðñùôå0á ìåôáîý ô&í Aíèñþðùí, f÷é ãéÜ ôÜ ãÞúíá
ðñùôå0á. Ìéëïtóå ãé ákôïýò, ðïý èÝëïõí íÜ å8íáé ðñ&ôïé óôÜ ìÜôéá ôït
Èåït êáß f÷é óôÜ ìÜôéá ô&í Aíèñþðùí. Ó’ ákôïýò ëÝåé, íÜ å8íáé ôåëåõôá0ïé,
êáß f÷é ðñ&ôïé. Á[õôïß ðñÝðåé íÜ ôïýò lðçñåôïtí hëïõò. ÁkôÞ T óêÝøç
äÝí å8íáé Aíèñþðéíç. \ Ïðùò âëÝðåôå, ç] å[ íôïëÞ å8íáé ôåëåßùò 1äéáßôåñç,
Cãíùóôç óôüí êüóìï: íÜ å8íáé êáíåßò ôåëåõôá0ïò, íÜ å8íáé lðçñÝôçò -
ákôüí díïìÜæåé e Êýñéïò ðñ&ôï óôÜ ìÜôéá ôït Èåït.
Å8íáé äýóêïëï íÜ Löáñìïóôå0; { Ï÷é, å8íáé Aóýãêñéôá åkêïëüôåñï,
Aðü ôü íÜ å8íáé êáíåßò ðñ&ôïò ìåôáîý ô&í Aíèñþðùí, Aðü ôü íÜ ãßíåé
êáíåßò ðñ&ôïò óôÜ ìÜôéá ôït êüóìïõ. ÃéÜ íÜ ãßíåé ðñ&ôïò óôÜ ìÜôéá ô&í
Aíèñþðùí ðñÝðåé íÜ AðïêôÞóåé LðéññïÞ, Lîïõóßá, ðëïtôï. [ Åä& ôßðïôå
Aðü ákôÜ äÝí ÷ñåéÜæåôáé: íÜ å8óáé hëùí lðçñÝôçò, ôüôå èÜ å8óáé ðñ&ôïò
óôÜ ìÜôéá ôït Èåït. Ákôü äÝí å8íáé êáèüëïõ äýóêïëï, ìüíï íÜ å8óáé
ðñJïò óôü ðíåtìá êáß Bðëüò êáß å8íáé êáôïñèùôü á [ ðü ï
\ ëïõò å[ êôüò Aðü
ákôïýò ðïý å8íáé ãåìÜôïé Aðü lðåñçöÜíåéá êáß èåùñï~õí ôüí å] áõôü ôïõò
[áíþôåñï.
Ðïéüò å8íáé 2êáíüò íÜ å8íáé hëùí lðçñÝôçò, íÜ ðñáãìáôïðïéÞóåé
ákôÞí ôÞí LíôïëÞ ôït ×ñéóôït; Ìüíï ï2 êáëïß, Wóõ÷ïé (ðñJïé), ðïëý
óåìíïß Cíèñùðïé, ðïý äÝí Lðéèõìïtí ôßðïôá Aðü ôïýò Aíèñþðïõò. Ákôïß
lðçñåôïtí ôïýò ðÜíôåò, ðïôÝ äÝí äéåêäéêïtí ôÜ ðñùôå0á, êáß Lðéèõìïtí
íÜ å8íáé ôåëåõôá0ïé. ÔÝôïéïé AóÞìáíôïé, ðñJïé, óõ÷íÜ ðåñéöñïíçìÝíïé
Cíèñùðïé lðÜñ÷ïõí ðïëëïß, ðÜñá ðïëëïß ìåôáîý ô&í ÷ñéóôéáí&í. ÔÝôïéïé
å8íáé ï2 BðëÝò ãñéïtëåò, ï2 öôù÷Ýò ãõíáßêåò, ï2 öôù÷ïß ãÝñïíôåò. Ákôïß
äÝí óêÝðôïíôáé êCí ôÜ ðñùôå0á, äÝí Lðéæçôïtí ôü óåâáóìü êáß ôÞí ôéìÞ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


113

óôÜ ìÜôéá ô&í Aíèñþðùí, AëëÜ ìüíïí Wóõ÷á êáß AðáñáôÞñçôá êÜíïõí ôü
ìåãÜëï Nñãï, ðïý æçôÜåé e Êýñéïò [ Éçóïtò ×ñéóôüò.
] ÕðÜñ÷ïõí ðïëëïß, ðÜñá ðïëëïß AðáñáôÞñçôïé, ìéêñïß Cíèñùðïé,
ðïý Löáñìüæïõí ákôÞ ôÞí LíôïëÞ ôït ×ñéóôït. Êáíåßò äÝí ôïýò ãíùñßæåé,
êáíåßò äÝí ôïýò ðñïóÝ÷åé, AëëÜ ákôïß LñãÜæïíôáé ákôü ôü Eãéï Nñãï-
lðçñåôïtí ôïýò ðÜíôåò, ìÝ h,ôé ìðïñïtí: Ðñïóðáèïtí íÜ äþóïõí ÷áñÜ,
íÜ lðçñåôÞóïõí, íÜ êÜíïõí h,ôé ÷ñåéÜæåôáé e êáèÝíáò. Öñïíôßæïõí íÜ
ðáñçãïñÞóïõí ìÝ Píáí fìïñöï êáëü ëüãï. ÌÝóá ôïõò lðÜñ÷åé T æùíôáíÞ,
óõíå÷Þò AíÜãêç íÜ lðçñåôïtí ôïýò ðÜíôåò, LðåéäÞ hëïõò ôïýò Aãáðïtí.
\ Ïëïõò ôïýò óõìðïíïtí.
ÁkôÞ T AãÜðç, ákôÞ T óõìðüíéá å8íáé ðïý ôïýò êáèéóôïtí ôçñçôÝò
ôbò ìåãÜëçò Líôïëbò ôït ×ñéóôït. ÌÜëéóôá, äÝí óõíåéäçôïðïéïtí, äÝí
ðáñáôçñïtí ôß êÜíïõí. ÄÝí äßíïõí êáììéÜ óçìáóßá óÝ ákôÝò ôßò ìéêñÝò
lðçñåóßåò. ÄÝí óêÝðôïíôáé, hôé ákôü ìðïñå0 íÜ å8íáé ìåãÜëï êáß Eãéï
óôÜ ìÜôéá ôït Èåït, äÝí óêÝðôïíôáé hôé Löáñìüæïõí ôÞí LíôïëÞ ôït
×ñéóôït. [ Åðéèõìïtí ìüíïí íÜ å8íáé ôåëåõôá0ïé, Lðéèõìïtí hëïõò íÜ ôïýò
êÜíïõí íÜ ÷áßñïíôáé, íÜ ëÝíå óÝ hëïõò Píá êáëü ëüãï.
Ákôïß ï2 AðáñáôÞñçôïé Aðü ôïýò Aíèñþðïõò å8íáé ðñ&ôïé óôÜ ìÜôéá
ôït Èåït.
ÂëÝðåôå ðüóï óçìáíôéêü å8íáé ákôü. Óôßò ðñÜîåéò ô&í [ Áðïóôüëùí
lðÜñ÷åé Píá ðáíÝìïñöï óçìå0ï: <] Ï ÐÝôñïò êáß e [ ÉùÜííçò ðÞãáéíáí
ìáæß óôü íáü óôÞí ðñïóåõ÷Þ ôbò MíÜôçò yñáò. Êáß Zôáí Píáò Cíèñùðïò,
÷ùëüò Aðü ôÞí êïéëéÜ ôbò ìçôÝñáò ôïõ, ôüí eðï0ï ðçãáßíáí êáèçìåñéíÜ
óôÞí ðüñôá ôït Íáït, ôÞí díïìáæüìåíç ] Ùñáßá, íÜ æçôÜåé Lëåçìïóýíç
Aðü ôïýò å1óåñ÷üìåíïõò óôü íáü. ÂëÝðïíôáò, ôüí ÐÝôñï êáß ôüí [ ÉùÜííç
íÜ Nñ÷ïíôáé óôÞí å3óïäï ôït íáït, ôïýò æÞôçóå Lëåçìïóýíç. ] Ï ÐÝôñïò
êáß e [ ÉùÜííçò ôüí êïßôáîáí êáß ôït å8ðáí: <ÊïßôáîÝ ìáò>. Êáß ákôüò ôïýò
êïßôáîå ðñïóåêôéêÜ, Lëðßæïíôáò íÜ ôït äþóïõí êÜôé. [ ÁëëÜ e ÐÝôñïò ôït
å8ðå: <[ ÁóÞìé êáß ÷ñõóü äÝí N÷ù, AëëÜ h,ôé N÷ù, ákôü èÜ óït äþóù: Å1ò
ôü fíïìá ôït [ Éçóït ×ñéóôït ôït Íáæùñáßïõ óÞêù êáß ðåñðJôá!>. Êáß,
ðéÜíïíôÜò ôïí Aðü ôü äåîéü ÷Ýñé, ôüí óÞêùóå. Êáß îÜöíïõ äõíÜìùóáí ôÜ
ðÝëìáôá êáß ôÜ ãüíáôá ôïõ, êáß ðçä&íôáò óçêþèçêå êáß Cñ÷éóå íÜ âáäßæåé,
êáß ìðbêå ìáæß ôïõò óôü íáü âáäßæïíôáò êáß ðçä&íôáò, åk÷áñéóô&íôáò ôü
Èåü”.(Ðñ. 3, 1-8).
Ãéáôß e Aðüóôïëïò ÐÝôñïò ôït å8ðå: <ÊïßôáîÝ ìáò>; @ Çôáí Aðáñáßôçôï
íÜ ôüí êïéôÜîåé óôÜ ìÜôéá. Ákôüò âÝâáéá Zôáí ðñïïñáôéêüò, ãíþñéæå ôßò
êáñäéÝò ô&í Aíèñþðùí, êáß Aðü ôÜ ìÜôéá Nâëåðå ôÞí êáñäéÜ ôït
Aíèñþðïõ. { Åðñåðå íÜ äå0, Cí ðßóôåõå ákôüò e Cíèñùðïò êáß Cí Zôáí

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


114

2êáíüò íÜ äå÷èå0 ôÞ èáõìáóôÞ èåñáðåßá. Ákôüò Lðßìïíá êïéôÜæåé ôüí


Aðüóôïëï, Lëðßæïíôáò íÜ ðÜñåé êÜôé. Êáß íÜ. ] Ï ÐÝôñïò ôüí èåñáðåýåé
óôü fíïìá ôït ×ñéóôït!
ÍÜ èõìüóáóôå ákôÜ ôÜ ëüãéá: <[ Áñãýñéïí êáß ÷ñõóßïí ï[õ÷ õ] ðÜñ÷åé
ìïé$ ï \ å{ ÷ù, ôï~õôï óïé äßäùìé>. ÌÞ íïìßæåôå hôé T Lëåçìïóýíç ãßíåôáé
ìüíï ìÝ ÷ñÞìáôá, AóÞìé êáß ÷ñõóü, hôé ìüíï ï2 ðëïýóéïé ìðïñïtí íÜ
Lêôåëïtí ôÞí LíôïëÞ ôït LëÝïõò, ôbò Lëåçìïóýíçò. ] Ï Eãéïò Aðüóôïëïò
ÐÝôñïò ìJò Nìáèå, hôé, êáß hôáí äÝí N÷ïõìå êÜôé ðïëýôéìï (Aêñéâü)
ìðïñïtìå íÜ äþóïõìå ðïëý ðåñéóóüôåñï. ] Ï êáèÝíáò ìðïñå0 íÜ äþóåé
óôïýò Aíèñþðïõò ðïëý ðåñéóóüôåñá, Cí äÝí N÷åé ÷ñÞìáôá, LÜí óôÞí
êáñäéÜ ìáò lðÜñ÷åé T Bãßá AãÜðç, T óõìðüíéá, T ëýðç êáß T åkóðëá÷íßá.
Ìðïñïtìå íÜ ôüí óõìðïíÝóïõìå, íÜ ôüí LîõðçñåôÞóïõìå êÜðùò, íÜ
êÜíïõìå êÜôé Aðü ôÜ ìéêñÜ Nñãá, ãéÜ ôÜ eðï0á ìéëÞóáìå.
Ôüóï ìåãÜëï ä&ñï ðïý AðÝêôçóå e äõóôõ÷Þò ÷ùëüò Aðü ôüí Aðüóôïëï
ÐÝôñï, äÝí N÷ïõìå, AëëÜ e êáèÝíáò Aðü ôïýò ÷ñéóôéáíïýò ìðïñå0 íÜ ðå0
Píáí êáëü ëüãï óôüí äéðëáíü ôïõ. [ Åöáñìüóôå ákôÞ ôÞí Bãßá LíôïëÞ, êáß
èÜ å3óáóôå ðñ&ôïé óôÜ ìÜôéá ôït Èåït! \ Ïðùò ï2 AíáíåùìÝíåò êáñäéÝò
ô&í Bãßùí äÝí ÷áéñüôáí ìÝ ôÜ AãáèÜ ôït êüóìïõ ôïýôïõ, å{ ôóé êé’ å[ ìå0ò
äÝí ðñÝðåé íÜ ðñïóêïëëÞóïõìå ôßò êáñäéÝò ìáò óôü Lìðüñéï, óôßò AãïñÝò,
óôü LðÜããåëìÜ ìáò. ÍÜ ãßíïõìå hðùò ï2 Eãéïé, ðïý äÝí AãïñÜæáíå êáß
äÝí å{ êëåéíáí óõìöùíßåò. Æïtóáí óôü âÜèïò ô&í êáñäé&í ôïõò, hðïõ
êáôïéêïtóå ôü \ Áãéï Ðíåtìá. ÄÝí ðñÝðåé íÜ êáôáèëéâüìáóôå (óõíôñéâüìá-
óôå) Aðü ôÞ öèïñÜ ôït êüóìïõ ôïýôïõ, íÜ ìåëáã÷ïëïtìå LðåéäÞ T dìïñöéÜ
ìáò ðåñíÜåé, ãéÜ ôü hôé T åkçìåñßá ìáò, ãéÜ ôÞí eðïßá ÷ñçóéìïðïéÞóáìå
hëåò ìáò ôßò äõíÜìåéò, êáß ôÞí AðïêôÞóáìå æ&íôáò ãéÜ ôÜ ãÞúíá AãáèÜ-
äÝí å8íáé ôßðïôå. ÄÝí ðñÝðåé íÜ ðñïóêïëëçèïtìå óÝ ôßðïôá ãÞúíï. ÐñÝðåé
íÜ å3ìáóôå óÜí ôïýò Bãßïõò Aíá÷ùñçôÝò, ï2 eðï0ïé, öåýãïíôáò ãéÜ ôÞí
Nñçìï, AðáñíÞèçêáí hëá ôÜ AãáèÜ ôït êüóìïõ ôïýôïõ.
<ÐáñÝñ÷åôáé T å1êüíá ákôït ôït êüóìïõ>. \ Ïëá ðáñÝñ÷ïíôáé, hëá
AëëÜæïõí, èÜ Nñèåé ôü ôÝëïò ôbò ãbò ìáò. { Áëëç ìßá öïñÜ èÜ èõìßóù:
<{ Åóôùóáí lì&í á2 dóöýåò ðåñéåæùóìÝíïé êáß ï2 ëý÷íïé êáéüìåíïé>.
(Λουκ. 32, 35).
ÌåôÜöñáóç á
[ ðü ôÜ ÑùóéêÜ: [ ÁíèÞ ÔóÝëéïõ
Óçì. Ìåôáöñ.: ÔÜ ìáãíçôïöùíçìÝíá êçñýãìáôá ôït ] Áãßïõ ËïõêÜ êáôÜ ôÜ Nôç
1946-1948, á[ ðü ï\ ðïõ ðñïÝñ÷åôáé êáß ôü á[ íùôÝñù, å8÷áí óôáëå0 óôü öïéôçôÞ ôït Ðíåõìáôéêït
Óåìéíáñßïõ ôït ËÝíéíãêñáíô Ìðïñßò ÍéêïëÜåâéôò ÊõñéÜíïâ (ítí ÐñùôïðñåóâõôÝñïõ ôbò
Lðáñ÷ßáò ôbò ] Áãßáò Ðåôñïõðüëåùò) ôü 1949 Aðü ôüí 3äéï ôüí [ Áñ÷éåñÝá êáß å8äáí ôü ö&ò
ô~çò äçìïóéüôçôïò ôü 2000 óÝ å\ íá ôüìï. ] Ç ìåôÜöñáóç ôï~õ ôüìïõ á[õôï~õ óôÜ ] ÅëëçíéêÜ èÜ
êõêëïöïñçè~ç ðñïóå÷&ò á [ ðü ôßò å[ êäüóåéò “ÕÐÁÊÏÇ”.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


A ]Çá
ãáðçìÝíç ÅÕËÏÃÉÁ,
[ ðÜíôçóç óôü ôåëåõôá0ï ìáò å[ ñþôçìá å{ ôñåîå ìÝ ôüóï æùçñü ðáëìü óôÞ
óõíåßäçóÞ ìáò, ù \ óôå ðñÜãìáôé äÝ öáßíåôáé á { ëëç ëýóç á [ íÜðáõóçò ðáñÜ íÜ
èåëÞóïõìå ï \ ëïé íÜ á [ íôáðïêñéèï~õìå óôÞí ðñüóêëçóç ôï~õ <{åñ÷ïõ êáß 3äå>, ãéÜ íÜ
âéþóïõìå ôß óçìáßíåé óô’ á [ ëÞèåéá ç ] ðáñïõóßá ôï~õ Èåï~õ óôÞ æùÞ ìáò.
Ôü ðñüâëçìá å8íáé ï \ ôé ðïëëïß ðéèáíüí “[åñ÷üìáóôå” á [ ëëÜ äÝí ìðïñï~õìå
íÜ “äï~õìå”. Ãé’ á[õôü á [ íáæçôï~õìå ôü êëåéäß ãéÜ íÜ îåôõöëùèï~õìå êáß íÜ á [ ðï-
êôÞóïõìå ðñáãìáôéêÞ æùÞ êáß ãáëÞíç, óôÜ êáèçìåñéíÜ “èåÜìáôá” êáß óÝ äñáóôç-
ñéüôçôåò ðïý ï \ ìùò ì~áò öèåßñïõí êáß ìüíï ðíåõìáôéêÜ æùíôáíïýò äÝí ì~áò
êÜíïõí íÜ á1óèáíüìáóôå.
Ó’ å\ íá á [ ðüóðáóìá á [ ðü ìéÜ ÷áìÝíç ôñáãùäßá ôï~õ Å[õñéðßäç äéáâÜæïõìå:
<ôßò ä’ ï8äåí å1 ôü æ~çí ìÝí å[ óôß êáôèáíå0í,
ôü êáôèáíå0í äÝ æ~çí êÜôù íïìßæåôáé;>
(<Ðïéüò á { ñáãå íÜ îÝñåé á { íç
] æùÞ å8íáé èÜíáôïò,
êáß á { í á[õôü ðïý èÜíáôïò èåùñå0ôáé å8íáé êÜôù íÜ æå0ò;>: á [ íáöÝñåôáé óôÞ
ìåôáèáíÜôéï æùÞ ðïý ìðïñå0 íÜ å8íáé “ðåñéóóüôåñï æùÞ” á [ ðü á[õôÞí ðïý “æï~õìå”
å[ ðß ã~çò).
Ðñüò ôü ôÝëïò ô~çò á [ ðÜíôçóçò, ó÷åôéêÜ ìÝ ôÞ ëáôñåßá ëÝãåôáé ðþò ï ] Èåüò
äÝí å{ ÷åé <êáììéÜ á [ íÜãêç êáß ì~áò êáß ôÞ ëáôñåßá ìáò, á [ ëëÜ å[ ìå0ò å{ ÷ïõìå á [ íÜãêç
íÜ ìÜèïõìå íÜ ëåéôïõñãï~õìå ôÞí á [ íèñþðéíç öýóç å{ ôóé ï \ ðùò ôÞ äçìéïýñãçóå,
ãéÜ íÜ ìðïñÝóïõìå íÜ ãßíïõìå ößëïé Ôïõ êáß êáôÜ ÷Üñéí èåïß”.
ÓÝ ìéÜ á { ëëç ôñáãùäßá, êáß ðÜëé ôï~õ Å[õñéðßäç (] Çñáêë. óô.1341-1346),
á [ êï~õìå ôÞ öùíÞ ôï~õ ðïéçôÞ äéÜ ìÝóïõ ôï~õ ç \ ñùÜ ôïõ ] Çñáêë~ç:
<ÃéÜ ìÝíá ï2 èåïß ï{õôå ìïé÷ïß å8íáé,
ï{õôå äÝíïõí ï ] å\ íáò ôüí á { ëëï ìÝ äåóìÜ.
ÐïôÝ äÝí ðßóôåøá, ðïôÝ äÝí èÜ ðéóôÝøù êÜôé ôÝôïéï.
Ï{õôå ï \ ôé èÝëïõíå ôïýò á { ëëïõò íÜ å[ îïõóéÜæïõí.
Ãéáôß ï ] Èåüò äÝí å{ ÷åé ôßðïôá á [ íÜãêç,
å[ Üí óô’ á [ ëÞèåéá å8íáé Èåüò$
ôÜ á { ëëá å8íáé ëüãéá ô&í ðïéçô&í.>
Êáß ôÜ äéêÜ ìáò, ëüãéá ðïý ãßíáíå ðïëëÜ, äéüôé ì~áëëïí ðáñáóõñèÞêáìå
á[ ðü ôÞí êáëëéÝñãåéá êáß ôÜ óðÝñìáôá á [ ëçèåßáò ô&í ðñïãüíùí.
Ôü å[ ñþôçìá ðïý èÜ èÝóïõìå á[õôÞ ôÞ öïñÜ äÝí á [ ðïìáêñýíåôáé ðïëý á [ ðü
ôü ÷&ñï ô~çò á [ ñ÷áéïãíùóßáò: ÊÜðïéïé 2óôïñéêïß ô~çò èñçóêåßáò å{ ÷ïõí å[ ðéóçìÜíåé
ï \ ôé ï2 äéÜöïñåò èåüôçôåò ô~çò á [ ñ÷áéüôçôáò - ôßò ï ] ðïßåò å[ ðéêáëï~õíôáí ôÞí êáèåìßá

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


116

îå÷ùñéóôÜ ãéÜ ìéÜ 1äéáßôåñç 1äéüôçôÜ ôçò (ë.÷. { Áñôåìéò —> ðáñèÝíïò èåÜ ôï~õ
êõíçãéï~õ, { Áñçò —> èåüò ôï~õ ðïëÝìïõ ê.ô.ü.) - óôáäéáêÜ “[áíôéêáôáóôÜèçêáí”
á
[ ðü ôïýò á ] ãßïõò-ðñïóôÜôåò ôï~õ ÷ñéóôéáíéóìï~õ (ð.÷. \ Áã. Íéêüëáïò —> ðñïóôÜôçò
ô&í íáõôéê&í). ÊáôÜ ðüóïí óôÝêåé ãåíéê&ò ç ] á
{ ðïøç á[õôÞ;
Êáß á [ êüìç:
Ôß “èÝóç” ìðïñå0 íÜ å{ ÷åé óôÞí ðñïóåõ÷Þ å] íüò ï [ ñèüäïîïõ ÷ñéóôéáíï~õ ð.÷.
ï] \ Áãéïò Öñáãê0óêïò ô~çò [ Áóóßæçò; Ï2 \ Áãéïé ðïý ìðïñå0 íÜ äï~õìå ï \ ôé å] ïñôÜæïõí
óÝ å\ íá ìÞ ï [ ñèüäïîï ç] ìåñïëüãéï å8íáé “ëéãüôåñï á
\ ãéïé” á [ ðü ôïýò ï[ ñèïäüîïõò;
ÊÜðïéïò ìÝ ï { íïìá ðïý äÝí “[áêïýåé” óÝ \ Áãéï ô~çò ï [ ñèïäïîßáò ìðïñå0 óôÞí
ðñïóåõ÷Þ ôïõ íÜ óõíïìéëå0 ìáæß ôïõ;
Ìáíôþ ÂáóéëÜêç
ÖïéôÞôñéá Öéëïëïãßáò
Å 8íáé ðñÜãìáôé Líôõðùóéáêü ðüóï îåêÜèáñç êñßóç å8÷áí ðÜíôá ï2
\ Åëëçíåò ãéÜ ôü «èå0ï» êáß ôü «Aíèñþðéíï» êé åk÷áñéóôïtìå ôÞ Ìáíôþ ãéÜ
ôÞí åmóôï÷ç AíáöïñÜ óôüí Åkñéðßäç. { Å÷ïõìå óõíçèßóåé íÜ Aíáêáôåýïõìå
h,ôé ìJò Nñ÷åôáé óôü ìõáëü óÜí äbèåí ÷áñáêôçñéóôéêü ô&í «Añ÷áßùí ðñïãüíùí
ìáò», ÷ùñßò ïkóéáóôéêÞ ãíþóç, AëëÜ ìÝ ôÞí Nðáñóç ôbò TìéìÜèåéáò. ] Õðï-
ôßèåôáé hôé Aãáðïtìå ôÞí êáôáãùãÞ ìáò, AëëÜ å3ìáóôå Có÷åôïé ìÝ ôü
÷áñáêôbñá ákô&í ðïý ìJò ãÝííçóáí; Ãé’ ákôïýò, T AðïêÜëõøç ôbò
÷ñéóôéáíéêbò ðßóôçò Zñèå óÜí ôü «ðëÞñùìá» hëùí hóùí Lðéèõìïtóå T øõ÷Þ
êáß ôü ðíåtìá ôïõò, óÜí T ëýóç ãéÜ hëåò ôßò ðíåõìáôéêÝò êáß äéáíïçôéêÝò
Aíçóõ÷ßåò ôïõò, ãé’ ákôü êáß ôüóï åmêïëá êé Aâßáóôá T dñèïäïîßá ìðbêå
«êÜôù Aðü ôü ðåôóß» ôït ëáït ìáò, Nãéíå T øõ÷Þ ôbò øõ÷bò ôïõ, ákôïíüçôç
êáß öõóéêÞ, hðùò êáß T AíáðíïÞ ôïõ.
{ Áí ìJò LðéôñÝðåôáé íÜ êÜíïõìå ìéÜ ðñüôáóç, èÜ å3÷áìå íÜ
ðñïôñÝøïõìå ôïýò íÝïõò öéëïëüãïõò -êáß 1äßùò ôÞ Ìáíôþ ðïý ôbò Nñ÷åôáé
ôüóï öõóéêÜ êé ákèüñìçôá- íÜ Aó÷ïëçèïtí ìÝ ôü ÷áñáêôbñá ô&í ] ÅëëÞíùí
êáß ìÝ ôüí ôñüðï ðïý óêÝöôïíôáí êáß öéëïóïöïtóáí êáß ìÝ ôü ð&ò, Nôóé,
eäçãÞèçêáí óôüí «Cãíùóôï èåü» êáß óôü ãíùóôü fíïìá ôït Èåït ðïý Nãéíå
{ Áíèñùðïò ãéÜ íÜ “ðëçñþóåé” (ãåìßóåé) ôÞí øõ÷Þ êáß ôÞ äéÜíïéá ô&í äýóêïëùí
êáß Aðáéôçôéê&í Aíèñþðùí ðïý Nøá÷íáí ôÞí AëÞèåéá, êé f÷é ôïýò ìýèïõò.
ÁkôÞ T äïõëåéÜ ðñÝðåé íÜ ãßíåé óùóôÜ, Aðü Aíèñþðïõò ðïý N÷ïõí êáß
årñïò óêÝøçò, AëëÜ êáß âÜèïò 2óôïñéê&í ãíþóåùí. Êáß Píá ðïëý vñá0ï
ðáñÜäåéãìá å8íáé ákôü ô&í «å1äéêïôÞôùí» ô&í èå&í, ðïý ôü ðáñáôÞñçóáí
Aêüìç êáß ï2 2óôïñéêïß, AëëÜ ðïý äÝí ìðïñïtí Aêñéâ&ò íÜ ôü Mñìçíåýóïõí.
] Ç MëëçíéêÞ øõ÷Þ äÝí á1÷ìáëùôßæåôáé Aðü ôü öüâï. Å8íáé ãåííáßá øõ÷Þ.
ÄÝí ìðïñå0 íÜ âõèéóôå0 óôÜ óêïôåéíÜ âÜèç ôït ìõóôéêéóìït ô&í èå&í ðïý
êõñéáñ÷ïtí ðÜíù óôïýò Aíèñþðïõò êáß ôïýò lðïäïõëþíïõí êáß ôñÝöïíôáé
ìÝ ôü öüâï êáß ôüí ðüíï ôïõò. ÈÝëåé ôïýò èåïýò íÜ êáôáëáâáßíïõí ôïýò
Aíèñþðïõò êáß íÜ ôïýò óõìðáñáóôÝêïíôáé ó’ hëåò ôßò ðëåõñÝò ôbò æùbò ôïõò:

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


117

óôüí ðüëåìï, óôü Lìðüñéï, óôÜ ôáîßäéá, óôüí Nñùôá, óôü ì0óïò, óôü èÜíáôï.
ÈÝëåé èåïýò–Aíèñþðïõò, Aíþôåñïõò óôÞ äýíáìç, AëëÜ ðïý íÜ ìðïñå0 e
Cíèñùðïò íÜ óôáèå0 AðÝíáíôé ôïõò êáß íÜ êÜíåé äéÜëïãï ìáæß ôïõò. ×ùñßò íÜ
ôü îÝñåé, T MëëçíéêÞ øõ÷Þ æçôÜåé ákôü ðïý å8ðå e Èåüò óôüí [ Éþâ: «æ&óå
yóðåñ AíÞñ ôÞí dóöýí óïõ, LñùôÞóù äÝ óÝ, óý äÝ ìïé Aðïêñßèçôé...»!
] Ç MëëçíéêÞ øõ÷Þ æçôÜåé Èåü ðïý íÜ óõíäéáëÝãåôáé ìáæß Ôïõ, ðïý íÜ
æçôÜåé LîçãÞóåéò êáß íÜ ôßò ðáßñíåé, êáß ðïý –êÜðïéåò öïñÝò– íÜ ðáëåýåé
ìáæß Ôïõ, hðùò LðÜëáéóå e [ Éáêþâ êáß ìÝ ôüí Èåü. \ Ïëç ôÞ íý÷ôá ðÜëåõáí, e
Èåüò êáß e Cíèñùðïò, êé hôáí Zñèå ôü ðñùÀ êé e Cíèñùðïò äÝí lðï÷ùñïtóå,
«Wøáôï ôü ðëÜôïò ôït ìçñït ákôït êáß LíÜñêçóå ôü ðëÜôïò ôït ìçñït
[ Éáêþâ Lí ô^ ðáëáßåéí ákôüí ìåô’ ákôït.» ÔÝôïéá å8íáé T MëëçíéêÞ øõ÷Þ. ÄÝí
ôü âÜæåé êÜôù. [ ÁíáãêÜæåé Aêüìç êáß ôü Èåü íÜ ðå0: «Aðüóôåéëüí ìå$ AíÝâç
ãÜñ e fñèñïò...»
Ãé’ ákôü êáß e \ Åëëçíáò äÝí ìðïñå0 íÜ äå÷ôå0 ôüí Ðáðéêü Aðïëõôáñ÷é-
óìü êáß ôÞí øõ÷éêÞ ôñïìïêñáôßá ôïõ. Ãé’ ákôü êáß Nìåéíå dñèüäïîïò êáß
ðÜíôïôå Aíôéìåôþðéóå ôïýò á2ñåôéêïýò ìÝ ôü ëüãï êáß ôÞí ðåéèþ ôït ] Áãßïõ
Ðíåýìáôïò, êé f÷é ìÝ ôÞ óùìáôéêÞ âßá, ôÜ âáóáíéóôÞñéá êáß ôÞí ðõñÜ.
{ Åôóé, óôü ðñüóùðï ô&í Bãßùí ôïõ, e \ Åëëçíáò å8äå Píá êïììÜôé ôït
Máõôït ôïõ. ÓôÞí ôåñÜóôéá ðïéêéëßá ô&í Bãßùí, lðÜñ÷ïõí hëïé ï2 ÷áñáêôbñåò,
hëá ôÜ LðáããÝëìáôá, hëá ôÜ ìïñöùôéêÜ Lðßðåäá, hëåò ï2 êáôáóôÜóåéò ðïý
ìðïñå0 íÜ Aíôéìåôùðßóåé e Cíèñùðïò óôÞ æùÞ ôïõ. Ìðïñå0 íÜ å8íáé 3äéïí ôbò
Aíèñþðéíçò Aäõíáìßáò ìáò, AëëÜ hëïé èÝëïõìå íÜ äïtìå êÜðïéïí eìïéïðáèb
ìáò ðïý íÜ êáôÜöåñå íÜ îåðåñÜóåé ôßò äõóêïëßåò, ðïý LìJò ìJò ãïíáôßæïõí,
ãéÜ íÜ ôït æçôÞóïõìå íÜ ìJò äåßîåé êé LìJò ôü äñüìï. ÄÝí å8íáé èåïß ï2 Eãéïé
Lê öýóåùò, Nãéíáí “êáôÜ ÷Üñéí” èåïß, ãé’ á[õôü êáß å8íáé ÐáôÝñåò êáß ÌçôÝñåò
êáß Ößëïé ìáò êáß ìJò óõìðïíïtí.
\ Ïóï ãéÜ ôïýò äõôéêïýò Bãßïõò, ãéáôß ôüóï LíäéáöÝñïí íÜ ôïýò
ãíùñßóïõìå; ] Ç ÄõôéêÞ [ Åêêëçóßá ìåôÜ ôü ó÷0óìá ïkóéáóôéêÜ Nðáõóå íÜ
ðéóôåýåé óôÞ ÷Üñç ôït ] Áã. Ðíåýìáôïò, ð&ò å8íáé äõíáôüí íÜ Aíáäåéêíýåé
Bãßïõò; { Å÷ïõìå ãíùñßóåé hëïõò ôïýò äéêïýò ìáò Bãßïõò; [ ÅðåéäÞ ìJò «äéá-
öçìßæïõí» ôïýò Äõôêïýò, hðùò ôü ðáñÜäåéãìá ôït Bã. Öñáãêßóêïõ ôbò [ Áó-
óßæçò ðïý Aãáðïtóå ôÜ æ&á; Êé e Eãéïò Ìüäåóôïò Aãáðïtóå êáß ðñïóôÜôåõå
ôÜ æ&á, êé e Eãéïò ÂëÜóéïò, êé e Eãéïò Ôñýöùí, e Eãéïò ÃåñÜóéìïò e [ Éïñäáíßôçò
ðïý æùãñáößæåôáé ìÝ ôü ëéïíôáñÜêé ôïõ ôüí [ ÉïñäÜíç. Ãéáôß ôïýò ëçóìïíïtìå
ákôïýò;
Ôü ðïéüò å8íáé ëéãþôåñï êáß ðïéüò ðåñéóóüôåñï Eãéïò å8íáé Bñìïäéüôçôá
ôït Èåït íÜ ôü Aðïöáóßóåé êáß f÷é äéêÞ ìáò. [ Åìå0ò N÷ïõìå ôÞí AóöÜëåéá
ôbò [ Åêêëçóßáò ìáò. \ Ïðùò Nëåãå êáß e ìáêáñéóôüò ð. [ ÅðéöÜíéïò Èåïäùñü-
ðïõëïò, «T [ Åêêëçóßá å8íáé T ìüíç AóöáëÞò eäüò óùôçñßáò». Ôü ôß èÜ êÜíåé
e Èåüò ìÝ ôïýò Cëëïõò Aíèñþðïõò, å8íáé äéêü Ôïõ èÝìá, f÷é äéêü ìáò.
Óßãïõñá, ðÜíôùò, äÝí èÜ ôïýò AäéêÞóåé. { Åëåãå, ìÜëéóôá, ðïëý ðáñáóôáôéêÜ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÁËËÇËÏÃÑÁÖÉÁ ÌÅ ÅÍÓÔÁÓÅÉÓ ÃÉÁ ÔÏ ÁÑÈÑÏ ÌÁÓ
<Óý å8 ï
] [ Åñ÷üìåíïò ç
{ å\ ôåñïí ðñïóäïê~ùìåí;>
LêêëçóéáóôéêÞ Löçìåñßäá <[ Ïñèüäïîïò Ôýðïò>, ôüí [ ÉáíïõÜñéï

Ç ôït 2011 äçìïóßåõóå óôÞí ðñþôç óåëßäá ôçò ôü Cñèñï ôït


ðåñéïäéêït ìáò (ôït ôåý÷ïõò 103) <Óý å8 ï
Pôåñïí ðñïóäïê&ìåí;> ôït ð. Âáóéëåßïõ ÂïëïõäÜêç.
] [ Åñ÷üìåíïò U

Ôü Cñèñï ákôü èïñýâçóå Lêåßíïõò ðïý ìÝ ôü öüâï ôït [ Áíôé÷ñß-


óôïõ Lðé÷åéñïtí íÜ á[õîÞóïõí ôü ðëbèïò ô&í “êõíçã&í” ô~çò <ÊÜñôáò
ôït Ðïëßôç>. Ìé~áò ÊÜñôáò, ðïý å3ôå êõêëïöïñçèå0 å3ôå ï { ÷é, äÝí èÜ
å8íáé ï{õôå ëýóç ï{õôå èÜ äçìéïõñãÞóç ìåãáëýôåñï ðñüâëçìá, á [ öï~õ
å8íáé {çäç óáëåìÝíç [áðü ôÜ èåìÝëéÜ ôçò ]ç ] ÅëëÜäá ìáò, ìÝ ôÞí
[áíôé÷ñéóôéáíéêÞ êáß [áðÜíèñùðç ðïëéôéêÞ ðïý [áóêå0ôáé óôÞ ×þñá
ìáò å[ ä~ù êáß äéáêüóéá ÷ñüíéá!
Óôü {áñèñï ôït ð. Âáóéëåßïõ [áðÞíôçóå ]ï ðñùôïðñåóâýôåñïò
ËÜìðñïò Öùôüðïõëïò êáß å[ ðçêïëïýèçóå ìåôáîý ôïõò á [ ëëçëïãñáößá,
ðïý äçìïóéåýèçêå ç { äç óôüí <Ï.Ô.>. ÔÞí á [ íáäçìïóéåýïõìå ãéÜ ôïýò
á
[ íáãí~ùóôåò ìáò ãéáôß å{ ÷åé ãåíéêþôåñï å[ íäéáöÝñïí.
[ ÅðéóôïëÞ 1ç
Ðñüò ôüí ÏÑÈ. ÔÕÐÏÍ
Êýñéå ÄéåõèõíôÜ
ÌÝ ðïëëÞ Nêðëçîç äéáðßóôùóá hôé ôü äçìïóßåõìá ôït ð. Âáóéëåßïõ
ÂïëïõäÜêç Líáíôßïí ôbò äéáìáñôõñßáò ãéÜ ôÞí ÊÜñôá ôït Ðïëßôç, [ Áíôß÷ñéóôï
êáß ôÜ óõíáöb äÝí Zôáí ïmôå ôõ÷á0ï, ïmôå ìéÜ Bðëb <óöáéñéêÞ LíçìÝñùóç>.
ÌåôÜ ôÞí ðñùôïóÝëéäç Lðßóçò äéáóÜöçóç hôé äÝí èÜ Aó÷ïëçèb e Ï.Ô. ìÝ ôÞí

e ð. [ ÅðéöÜíéïò hôé, êáôÜ ôÞ äéÜñêåéá ôbò Ãåñìáíéêbò Êáôï÷bò, lðbñ÷å Píáò


êåíôñéêüò äñüìïò ðïý ìðïñïtóå êáíåßò íÜ öôÜóåé ìÝ AóöÜëåéá óôÞí
ÊáëáìÜôá. ] Õðbñ÷áí êáß ðïëëÜ ìïíïðÜôéá U äñïìÜêéá ðÜíù Aðü ôÜ âïõíÜ
ðïý, 3óùò, Cí ôÜ Aêïëïõèïtóå êáíåßò, íÜ Nöôáíå êÜðïôå ìÝ÷ñé ôÞí Êáëá-
ìÜôá, AëëÜ êáíåßò äÝí ìðïñïtóå íÜ å8íáé âÝâáéïò hôé èÜ ôÜ êáôáöÝñåé ôåëéêÜ.
{ Åôóé êé Lìå0ò, N÷ïõìå ôüí eìáëü êáß óßãïõñï êáß Aóöáëb äñüìï ôbò
[ Ïñèïäïîßáò ìáò. Ï2 ðåñéðëáíÞóåéò, ôü ìüíï ðïý ìJò ðñïóöÝñïõí å8íáé
êüðïò êáß ôáëáéðùñßá êáß Aâåâáéüôçôá.
Í. Â.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


119
êÜñôá ôït ðïëßôç <ðñü óõíïäéêbò äéáãíþóåùò> hëïé êáôáíïïtìå ðëÝïí hôé
e Ï.Ô. êÜíåé ôÞ ìåãÜëç óôñïöÞ ðïý ðåñßìåíáí hëïé hóïé ôüóá ÷ñüíéá
Líï÷ëïtíôáé Aðü ôÞí êõêëïöïñßá ôïõ.
] Ï ð. Âáóßëåéïò ÂïëïõäÜêçò ìJò LîÞãçóå ìÝ óáöÞíåéá hôé hóïé ìéëïtí
ãéÜ ôüí [ Áíôß÷ñéóôï äÝí ðåñéìÝíïõí ôü ×ñéóôü. ÌÞðùò êáß ï2 2åñïß óõããñáöå0ò
ô&í âéâëßùí ôbò Lêêëçóßáò (ÐáñáêëçôéêÞò, Ìçíáßùí, ] Ùñïëüãéïõ ê.ë.ð.)
ðïý ìéëïtí óõíÝ÷åéá ãéÜ ôü óáôáíÜ, ôüí äñÜêïíôá, ôüí ðëJíï ê.ë.ð äÝí
ðßóôåõáí óôü ×ñéóôü;
ÄÝí ìJò AðÝêñõøå Aêüìç e ð. Âáóßëåéïò hôé Aðü ä& êáß óôü Mîbò
ðñÝðåé íÜ óêåðôüìáóôå ð&ò èÜ êáôáêôÞóïõìå ôÞí ÊõâÝñíçóç ôbò ] ÅëëÜäïò
ìéÜ êáß ìJò ðñïôñÝðåé Aíôß ôbò Líáó÷üëçóçò ìÝ ôüí [ Áíôß÷ñéóôï íÜ <íÜ
óôñÝøïõìå hëï ìáò ôü LíäéáöÝñïí êáß ôü ðÜèïò ìáò> ãéÜ ôü ðïéüò ìJò
êõâåñíÜåé. { Åôóé AöÞíïõìå êáôÜ ìÝñïò ôÞí Âáóéëåßá ô&í Ïkñáí&í êáß
óêåðôüìáóôå ðëÝïí ìüíïí ôÞ ãÞúíç ðáôñßäá ìáò. ÈÜ ãßíåé ëïéðüí e Ï.Ô. Aðü
ìïíáäéêÞ èñçóêåõôéêÞ Löçìåñßäá ðïý å8íáé óÞìåñá ìéÜ Lðß ðëÝïí ðïëéôéêÞ
Löçìåñßäá;
] Ï Ï.Ô. äÝí å8÷å ìÝ÷ñé óÞìåñá ôÞí ôáêôéêÞ íÜ ðåñéìÝíåé ôßò AðïöÜóåéò
ôbò Lðßóçìçò [ Åêêëçóßáò ãéÜ íÜ ôïðïèåôçèb AëëÜ Aíôßèåôá ðñïåëÜìâáíå êáß
ìåôÝâáëå Aðåéëïýìåíåò ëáíèáóìÝíåò AðïöÜóåéò. ÐïëëÝò öïñÝò ìÜëéóôá å8÷å
êáß Lê äéáìÝôñïõ Aíôßèåôç èÝóç Aðü ákôÞí ôbò [ Åðßóçìçò [ Åêêëçóßáò (ðñâë.
AðïêáôÜóôáóç [ Éåñùíõìéê&í Ìçôñïðïëéô&í ê.C.)
[ ÅîÜëëïõ ìÝ÷ñé óÞìåñá T AíáöïñÜ ôït Ï.Ô. ðñüò ôïýò Eãéïõò ÃÝñïíôåò
ôbò Lðï÷bò ìáò Zôáí èåôéêÞ. Ðñþôç öïñÜ äéáâÜóáìå óôü ðñùôïóÝëéäï Cñèñï
ôït ð. Âáóéëåßïõ ákôÞí ôÞí ðåñéöñïíçôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôït ð. Ðáúóßïõ, hðïõ
Lìöáíßæåôáé óÜí Aöåëbò ìÞ ÷áñéóìáôït÷ïò AíÞñ, ðëáíüìåíïò êáß ðëáíþí.
ÈÜ Zôáí êáëü e Ï.Ô. hðùò Lðßóçìá ìJò äéåõêñßíéóå hôé Cëëáîå ôáêôéêÞ
óôü èÝìá ôbò ÊÜñôáò ôït Ðïëßôç íÜ ìJò îåêáèáñßóåé êáß ãéÜ ôü ãåíéêüôåñï
èÝìá Cí, ìåôÜ ôüí ð. ÌJñêï, AëëÜæåé ñéæéêÜ ôïðïèÝôçóç óôÜ èÝìáôá ðïý
Aðáó÷ïëïtí ôïýò ÷ñéóôéáíïýò. { Åôóé êáèÝíáò èÜ N÷åé ôÞ äõíáôüôçôá íÜ
Aíáóõíôá÷èb óùóôÜ.

ÌåôÜ ôbò Lí Êõñß/ AãÜðçò.


Ðñùôïðñåóâýôåñïò ËÜìðñïò Öùôüðïõëïò
[ ÅöçìÝñéïò 2. Íáït Bãßïõ ÊïóìJ Á1ôùëït [ Áìáñïõóßïõ

1ç [ ÁðÜíôçóç ð. Âáóéëåßïõ
ÌÝ ìåãÜëç, ðñÜãìáôé, Nêðëçîç äéÜâáóá, ìÝ ôÞ óåéñÜ ìïõ, ôÞí
LðéóôïëÞ ôït ð. ËÜìðñïõ Öùôïðïýëïõ, f÷é ãéáôß äÝí N÷åé êÜèå

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


120

èåìéôü äéêáßùìá íÜ LêöñÜæç ôßò èÝóåéò êáß ôßò AíôéèÝóåéò ôïõ –êÜ-
èå Cëëï– AëëÜ ãéÜ ôü oöïò êáß ôßò Aîéþóåéò ôbò Lðéóôïëbò ôïõ êáß,
LðåéäÞ ôüí Lêôéì&, ëõðÞèçêá.
Ïmôå ëßãï ïmôå ðïëý, ìÝ ôÞí LðéóôïëÞ ôïõ Aîéþíåé íÜ óõììïñ-
öùèb êáß íÜ óõíôá÷èb Aíåðéöýëáêôá e «Ï.Ô» ìÝ ôßò ÷ùñßò êáíÝíá
èåïëïãéêü, ëïãéêü, Lðéóôçìïíéêü U ðïëéôéêü Lðé÷åßñçìá ðïëõóÝëéäåò
äçìïóéåýóåéò ô&í ðïëåìßùí ôbò ðåñéâüçôçò «ÊÜñôáò ôït Ðïëßôç»
êáß íÜ AèåôÞóç (ëüãù, ìÜëéóôá, ôït öüâïõ ìåéþóåùò ôbò êõêëïöïñßáò
ôïõ) ôÞí Aðü ôüí ð. ÌJñêï êáèéåñùèå0óá åkëïãçìÝíç Añ÷Þ ôït
ðïëýðëåõñïõ äéáëüãïõ óÝ èÝìáôá ðïý ðñïêáëïtí äé÷ïãíùìßåò
Aêüìç êáß ìåôáîý åkóåâ&í êáß ëïãßùí êëçñéê&í!
] Ùò ðñüò ákôÝò êáè’ MáõôÝò ôßò á1ôéÜóåéò ôïõ ãéÜ ôü Cñèñï
ìïõ, óÜí ðñåóâýôåñïò óôÞí 2åñùóýíç Aäåëöüò, ôït óõíéóô& íÜ Aðï-
öåýãç íÜ äßäç ìáèÞìáôá LóöáëìÝíçò èåïëïãßáò AëëÜ êáß íÜ êÜíç
ôüí êüðï íÜ ðëçñïöïñçèb ôÜ hóá e êñéíüìåíïò ãñÜöåé Lðß ìßá
å1êïóéðåíôáåôßá ãéÜ ôü «èñõëéêü» ðéÜ èÝìá ôït [ Áíôé÷ñßóôïõ, Aíáëý-
ïíôÜò ôï Aðü hëåò ôßò ðôõ÷Ýò ôïõ, ÷ùñßò íÜ N÷ç AíáéñÝóåé êáíåßò
ïmôå ëÝîç Aðü ôÜ ãñáöÝíôá!
Ôüôå, ôü 1986 ðïý Nãñáøá ãéÜ ðñþôç öïñÜ óÝ óåéñÜ Cñèñùí ôÜ
ðåñß [ Áíôé÷ñßóôïõ ìÝ ôÞí Aðüëõôç Nãêñéóç ôït ð. [ Åðéöáíßïõ Èåïäù-
ñïðïýëïõ –ôït eðïßïõ ï2 ðñïóèbêåò lðÜñ÷ïõí Aêüìç óôÜ ÷åéñü-
ãñáöÜ ìïõ– Cí èõìJìáé êáëÜ, óõìöùíïtóå Aðüëõôá e ð. ËÜìðñïò
êáôÜ ôÞ óõæÞôçóç ô&í êåéìÝíùí ìïõ óôÞí óõíôáêôéêÞ LðéôñïðÞ ôït
Ï.Ô. ] Ùóôüóï, N÷åé Aíáöáßñåôï äéêáßùìá íÜ AëëÜîç èÝóåéò, Añêå0
íÜ êáèáéñÝóç ðñïçãïõìÝíùò ôÜ Lðé÷åéñÞìáôá ôït óõíïìéëçôït ôïõ.
ÌÝ óõêïöáíôå0 hôé Nêáìá ðåñéöñïíçôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôït ð.
Ðáúóßïõ óôü Cñèñï ìïõ, hëá, hìùò, ôÜ êåßìåíÜ ìïõ ôüí äéáøåýäïõí,
êáß å8íáé AñêåôÜ ôÜ êåßìåíÜ ìïõ ðïý Lîçãïtí ôü óõãêåêñéìÝíï
Aíèñþðéíï ëÜèïò ôït ð. Ðáúóßïõ. ] Ùóôüóï, e ðñïóöéëÞò ð. ËÜìðñïò
äÝí Näåéîå ôüí óåâáóìü ôïõ ðñüò ôüí ð. ÐáÀóéï ìÝ ôü íÜ AíáéñÝóç
ôÞ èåïëïãéêÞ Aíáßñåóç ðïý Nêáìá óôÞí LðéóôïëÞ ð. Ðáúóßïõ!
ÔÜ ëåéôïõñãéêÜ âéâëßá ãñÜöïõí ãéÜ ôüí äéÜâïëï êáß ãéÜ ôÞí
êáôáäõíÜóôåõóç ôït Aíèñþðïõ Aðü ákôüí, f÷é, hìùò ëüãù ìéJò
Lîùôåñéêbò êôéóôÞò –äçëáäÞ ôéðïôÝíéáò–óöñáãßäïò AëëÜ ãéÜ ôÞ
äéáóôñïöÞ ôbò ðñïáéñÝóåùò ôït Aíèñþðïõ óÝ óáôáíüó÷çìç ðñïóù-
ðéêüôçôá!
ÃñÜöåé e ð. ËÜìðñïò :

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


121

«ÄÝí ìJò AðÝêñõøå Aêüìç e ð. Âáóßëåéïò hôé Aðü ä& êáß óôü
Mîbò ðñÝðåé íÜ óêåðôüìáóôå ð&ò èÜ êáôáêôÞóïõìå ôÞí ÊõâÝñíçóç
ôbò ] ÅëëÜäïò ìéÜ êáß ìJò ðñïôñÝðåé Aíôß ôbò Líáó÷üëçóçò ìÝ ôüí
Aíôß÷ñéóôï íÜ «íÜ óôñÝøïõìå hëï ìáò ôü LíäéáöÝñïí êáß ôü ðÜèïò
ìáò» ãéÜ ôü ðïéüò ìJò êõâåñíÜåé. { Åôóé AöÞíïõìå êáôÜ ìÝñïò ôÞí
Âáóéëåßá ô&í Ïkñáí&í êáß óêåðôüìáóôå ðëÝïí ìüíïí ôÞ ãÞúíç
ðáôñßäá ìáò. ÈÜ ãßíåé ëïéðüí e Ï.Ô. Aðü ìïíáäéêÞ èñçóêåõôéêÞ
Löçìåñßäá ðïý å8íáé óÞìåñá ìéÜ Lðß ðëÝïí ðïëéôéêÞ Löçìåñßäá;»
[ ÁëÞèåéá, å8íáé ôüóï Aðïôñüðáéá T óêÝøç íÜ êõâåñíÞóïõí ôÞí
] ÅëëÜäá Aëçèéíïß ÷ñéóôéáíïß, ðíåõìáôéêïß Cíèñùðïé; Êáß Cí å8íáé
Aðïôñüðáéá ákôÞ T óêÝøç, ðþò äÝí å8íáé ðáñÜëïãç T AðáßôçóÞ ìáò
íÜ íïìïèåôïtí ï2 Cèåïé êõâåñíbôåò ìáò ðíåõìáôéêÜ êáß ÷ñéóôéáíéêÜ;
ÆçôJìå íÜ èåñßóïõìå Lêå0 ðïý äÝí óðåßñáìå; [ ÁãíïÞóáìå ôÞ ìåãÜëç
AëÞèåéá hôé T ÐïëéôéêÞ ãéÜ ôïýò dñèïäüîïõò AíÞêåé óôÞí ÐïéìáíôéêÞ
êáß f÷é óôÞí LðáããåëìáôéêÞ ðïëéôéêÞ Aëçôåßá;
] Ï Eãéïò Êùíóôáíô0íïò Lìðïäßóèçêå Aðü ôÞí ðïëéôéêÞ íÜ
ãßíç Eãéïò; ] Ï Ì. Öþôéïò Nöèáóå óôÞí Bãéüôçôá *í äéðëùìÜôçò,
ðñJãìá ôü eðï0ï óõíÝ÷éóå êáß ìåôÜ ôÞ ÷åéñïôïíßá ôïõ, f÷é Aóêþí
ôü äéáêüíçìá ákôü AëëÜ óõìâïõëåýïíôáò ôïýò ðïëéôéêïýò.
Ëïéðüí,«AöÞíåé êáôÜ ìÝñïò ôÞ Âáóéëåßá ôùí Ïkñáí&í» ákôüò
ðïý Aãùíßæåôáé íÜ ãßíç ôü èÝëçìá ôït Èåït «vò Lí Ïkñáí^ êáß Lðß
ôbò ãbò» (êáè’ hôé ðñüêñéìá ôbò á1ùíßïõ æùbò å8íáé T ðáñïýóá æùÞ)
êáß äÝí ôÞí AöÞíåé ákôüò ðïý Aó÷ïëå0ôáé Cóêïðá íÜ «êõíçãÜåé
ÊÜñôåò» óÜí Lðáßôçò êáß öôù÷üò óõããåíÞò, Lí& ï2 ðïëéôéêïß ïkóéá-
óôéêÜ «ðïéìáßíïõí» Aóýäïôïé êáß AíåîÝëåãêôïé ìÝ hëá ôÜ ÌÝóá,
äçëáäÞ Lîáèëéþíïõí ôüí ôáëáßðùñï ëáü ìáò;
] Ç AðÜíôçóç ìïõ äÝí Lîáíôëå0ôáé óôßò ãñáììÝò ákôÝò, å8íáé
BðëÞ êáôÜèåóç LðéóçìÜíóåùí. ] Ç AðÜíôçóÞ ìïõ äßäåôáé Lðß ôñéåôßá
eëüêëçñç ìÝóá Aðü ôÜ êåßìåíÜ ìïõ, ìÝ ôÜ eðïßá Aðáíô& óÝ hëåò
ôßò èÝóåéò ô&í Aíôéöñïíïýíôùí óôü lðü óõæÞôçóç èÝìá. Öáßíåôáé
ð&ò 1ó÷ýåé hìùò êáß Lä& ákôü ðïý Nãñáøå e Äéïíýóçò Óáââüðïõëïò
ãéÜ ôüí Êïåìôæb: «[ Åãþ ìðbêá óôüí êüðï ôü äéêü ôïõò ákôïß, hìùò,
äÝí ìðáßíïõí óôüí êüðï ôü äéêü ìïõ.

Âáóßëåéïò Å. ÂïëïõäÜêçò
Ðñùôïðñåóâýôåñïò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


122

[ ÅðéóôïëÞ 2á
Ðñüò ôÞí ÏÑÈÏÄ. ÔÕÐÏÍ
Êýñéå ÄéåõèõíôÜ ôït Ï.Ô. ÷áßñåôå
êáß ÐáôÝñá Âáóßëåéå åkëïãå0ôå!

ÐñáãìáôéêÜ ìåãÜëï óõíáãåñìü äçìéïýñãçóå T ðñïçãïýìåíç LðéóôïëÞ


ìïõ ðñüò ôüí Ï.Ô. Ï2 äßäõìåò AðáíôÞóåéò ôüóï ôbò ÓõíôÜîåùò ôït Ï.Ô. hóï
êáß ôït ðáôñüò Âáóéëåßïõ ÂïëïõäÜêç ìÝ ôü Níôïíá Lðéèåôéêü ðñüò ôü ðñüóùðü
ìïõ ðåñéå÷üìåíï Zôáí eìïëïã& ðÝñáí Aðü ôßò ðñïâëÝøåéò ìïõ. ÐáñáôñÝ÷ù
ôüí óõãêåêáëõìÝíï, ðëÞí óáöÝóôáôï, lðáéíéãìü vò <á2ñåôéêït> ðïý ìït
Aðïäßäåé e ð. Âáóßëåéïò Lí êáôáêëåßäé ôbò AðáíôÞóåþò ôïõ ãéÜ íÜ ìéëÞóù Lðß
ôbò ïkóßáò ô&í èåìÜôùí.
[ Åãþ f÷é ìüíïí äÝí ôüí èåùñ& á2ñåôéêü ôüí ð. Âáóßëåéï, AëëÜ Aíôßèåôá
ôüí äÝ÷ïìáé vò dñèüäïîï êëçñéêü êáß ðÝñáí ôïýôïõ ôüí Aíáãíùñßæù vò ëßáí
Aãáðçôü Lí ×ñéóô^ Aäåëöü êáß ðñïóöéëb óõëëåéôïõñãü. Ðéóôåýù ìÜëéóôá
hôé ðïëëÜ ìJò óõíäÝïõí êáß ëßãá ìJò ÷ùñßæïõí. ÃéÜ ôü èÝìá ôbò ÊÜñôáò ôït
Ðïëßôç êáß ôÜ óõíáöb å8íáé ðñïöáíÝò hôé N÷ïõìå äéáöïñåôéêÞ ôïðïèÝôçóç.
Å8íáé Lðßóçò åmëïãï, íïìßæù, óÝ ákôÞ ôÞí 2óôïñéêÞ êáìðÞ íÜ æçôJìå
ðëçñïöïñßåò ãéÜ ôÞí 1äåïëïãéêÞ êáôåýèõíóç ôbò <ìåôÜ ð. ÌJñêï Lðï÷bò>
ôït Ï.Ô. ÄÝí íïìßæù hôé ákôü å8íáé êáêü. Ïmôå ákôü óçìáßíåé Lðßèåóç êáß
ìÜëéóôá Cäéêç êáôÜ ôït Ï.Ô., hðùò ëáíèáóìÝíá ôü lðïëÜâáôå. ÂÝâáéá êáß
Aðü ôßò äýï AðáíôÞóåéò óáò Nììåóá êáß Cìåóá ìJò âïçèÞóáôå íÜ âãÜëïõìå
ôÜ ó÷åôéêÜ óõìðåñÜóìáôá êáß óJò åk÷áñéóôïtìå.
\ Ïóïí AöïñJ ôü èÝìá ôbò Lìðëïêbò óôÞí ðïëéôéêÞ ìÝ ÷ñéóôéáíéêÜ
ëÜâáñá êáß èåïëïãéêÜ ðñïãñÜììáôá äÝí ìðïñ& ðáñÜ íÜ å8ìáé 1äéáßôåñá
Lðéöõëáêôéêüò. ÓÝ ìéÜ Êïéíùíßá Aðï÷ñùìáôéæüìåíç èñçóêåõôéêÜ ôß ñüëï
ìðïñå0 íÜ ðáßîåé ìéÜ ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç; Ðñ&ôïí ákôü å8íáé AíÝöéêôï
ãéáôß ãíùñßæïõìå hôé e Èåüò äßíåé Cñ÷ïíôåò êáôÜ ôßò êáñäßåò ô&í Aíèñþðùí
êáß Äåýôåñïí ôü óçìåñéíü êïéíïâïõëåõôéêü óýóôçìá å8íáé ôüóï êáëÜ
<íáñêïèåôçìÝíï> ðïý å8íáé Aäýíáôïí óÝ êÜðïéïí ðïý èÝëåé íÜ å8íáé Aðüëõôá
óõíåðÞò ìÝ ôßò ÷ñéóôéáíéêÝò ôïõ ðåðïéèÞóåéò íÜ öôÜóåé øçëÜ óôÜ ÊñáôéêÜ
Aîéþìáôá. ÌáêÜñé ákôÝò ï2 LêôéìÞóåéò ìïõ íÜ ìÞí Lðáëçèåõèïtí êáß íÜ
êáôïñèþóåôå íÜ ðåôý÷åôå óùôÞñéåò ðáñåìâÜóåéò óôü ] Åëëçíéêü Êïéíïâïýëéï.

ÐÝñáí Aðü hëá ákôÜ óêåöèbôå, ð. Âáóßëåéå, Cí å3÷áìå óÞìåñá ìéÜ


×ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç ðïý èÜ Aðïäå÷üôáí ðëÞñùò ôßò Añ÷Ýò ðïý ðñüóöáôá
äçìïóßåõóå e Ï.Ô. ðåñß ÊÜñôáò ôït Ðïëßôç ôß èÜ Lðáêïëïõèïtóå. ] Ç AíáöïñÜ
ôït díüìáôïò ôït [ Áíôé÷ñßóôïõ èÜ Zôáí 1äéþíõìï ðïéíéêü Aäßêçìá êáß e

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


123

lðïãñÜöùí ôü ðáñüí êáèþò êáß ï2 eìüöñïíÝò ôïõ èÜ Zôáí óôÞ öõëáêÞ! ÌéÜ
êõâÝñíçóç ìÝ <LôéêÝôá> ÷ñéóôéáíéêÞ èÜ Zôáí Lðéêßíäõíç ðñ&ôá ãéÜ ôïýò
3äéïõò ôïýò ÷ñéóôéáíïýò. ÓJò ðáñáðÝìðù óôüí Êáéóáñïðáðéóìü ôït
Âáôéêáíït!
] Ùò ðñüò ôÞí AíáöïñÜ óáò óôüí Ì. Êùíóôáíô0íï: ] Ï Ì. Êùíóôáíô0íïò
ðïëý ãñÞãïñá êáôÜëáâå –ìÝ ôÞí êáèïäÞãçóç ôït eóßïõ Êïñäïýçò– hôé äÝí
ðñÝðåé íÜ LìðëÝêåé ôßò ðñïóùðéêÝò ôïõ èåïëïãéêÝò Aðüøåéò óôÞ ðïëéôéêÞ.
ÄÝí êáôåõèõíüôáí ôü ÊñÜôïò Aðü êáíÝíá Ðíåõìáôéêü ôïõ (ðïý óôÞ ðñïêåéìÝíç
ðåñßðôùóç Zôáí ìJëëïí Añåéáíüöñùí). Ãé’ ákôü êáß óõíåêÜëåóå ôÞí Ðñþôç
Ï1êïõìåíéêÞ Óýíïäï.
ÄÝí ìðïñ& Aêüìç íÜ ðéóôÝøù hôé Aðü ôïýò 300 ôbò ] Åëëçíéêbò Âïõëbò
äÝí å8íáé ï2 ðåñéóóüôåñïé ×ñéóôéáíïß [ Ïñèüäïîïé êáß âáðôéóìÝíïé. { Áò
á
[ öÞóïõìå ëïéðüí, ðÜôåñ, ôÜ ôït Êáßóáñïò óôü Êáßóáñá êáß ôÜ ôït Èåït óôü
Èåü.
Æçô& ôáðåéíÜ óõããíþìç ãéÜ h,ôé ôõ÷üí óJò Aäßêçóá ìÝ ôßò êñßóåéò ìïõ.
Åkëïãå0ôå!
ÌåôÜ ôbò Lí Êõñß/ AãÜðçò.
Ðñùôïðñåóâýôåñïò ËÜìðñïò Öùôüðïõëïò
[ ÅöçìÝñéïò 2. Íáït Bãßïõ ÊïóìJ Á1ôùëït [ Áìáñïõóßïõ

2ç [ ÁðÜíôçóç ð. Âáóéëåßïõ
[ ÁãáðçôÝ ð. ËÜìðñï, åkëïãå0ôå!
ÐñáãìáôéêÜ ìït å8íáé äýóêïëï íÜ êáôáëÜâù ð&ò e íçöÜëéïò
êáß óõíåôüò íïìéêüò ðïý Lãíþñéóá ðñßí Aðü 25 ÷ñüíéá ðáñáíïå0
ôüóï ðïëý ôÜ ëüãéá ìïõ!
×áñáêôçñßæåôå Níôïíá Lðéèåôéêü ôü ðåñéå÷üìåíï ôbò AðáíôÞóåþò
ìïõ LðåéäÞ Aðáíô& óÝ hëåò ôßò êáôçãïñßåò óáò êáß äÝí ôßò äÝ÷ïìáé
Aäéáìáñôýñçôá, hðùò –êáôÜ ôÞ ãíþìç óáò– Nðñåðå íÜ ôßò äå÷èå0
êáß e Ï.Ô., ôüí eðï0ï êáß ákôüí êáôçãïñÞóáôå hôé AëëÜæåé ôÞí
ÐáñáäïóéáêÞ ôïõ ðïñåßá LðåéäÞ äÝí ôáõôßæåôáé ìÝ ôÞ ãñáììÞ ðïý
Lóå0ò Lêðñïóùðå0ôå;
Ãéáôß ákôÞ T ìïíïìåñÞò åkáéóèçóßá, ÷ùñßò íÜ LîåôÜæåôå ôü âÜñïò
ô&í äéê&í óáò fíôùò ðñïóâëçôéê&í ëüãùí; ÐïéÝò öñÜóåéò ìïõ Zóáí
ðåñéôôÝò êáß äÝí Aðáíôïtóáí óÝ hëåò ôßò á1ôéÜóåéò óáò; ÌÞðùò óJò
öÜíçêáí âáñéÜ ôÜ ëüãéá ìïõ LðåéäÞ ï2 AðáíôÞóåéò ìïõ Näåéîáí ôßò
ðñáãìáôéêÝò äéáóôÜóåéò ô&í Aîéþóåþí óáò;
×áßñïìáé ðïý ï2 AðáíôÞóåéò ìïõ óôÜ ðåñß [ Áíôé÷ñßóôïõ êáß ð.
Ðáúóßïõ óJò Nðåéóáí êáß ãé’ ákôü LðáíÝñ÷åóèå ôþñá AðïêëåéóôéêÜ

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


124

óôßò ðåñß ðïëéôéêbò èÝóåéò ìïõ. ÈÜ AðáíôÞóù LðéãñáììáôéêÜ ãéáôß


N÷ù ðåñß ôït èÝìáôïò ákôït ãñÜøåé MêáôïíôÜäåò óåëßäåò!
1. ÐïôÝ äÝí lðïóôÞñéîá hôé ðñÝðåé íÜ Lìðëáêïtí óôÞí ðïëé-
ôéêÞ «÷ñéóôéáíéêÜ ëÜâáñá» AëëÜ ôü íÜ Aðáñôßóïõí ìéÜ AìéãÞ ðïëéôéêÞ
ÐáñÜôáîç AðïêëåéóôéêÜ Lêêëçóéáæüìåíïé Cíèñùðïé. Å8íáé ôüóï
AðïêñïõóôéêÞ ákôÞ ìïõ T Cðïøç; Ï2 Lêêëçóéáæüìåíïé êáôÜ ôÞ ãíþìç
óáò äÝí ðñÝðåé óÝ ðåñßïäï Äçìïêñáôßáò êáß Lëåýèåñùí Lêëïã&í íÜ
âñßóêïíôáé êáß ìÝóá óôü Êïéíïâïýëéï, ìÝóá óôü ÊÅÍÔÑÏ ÔÙÍ
ÁÐÏÖÁÓÅÙÍ, AëëÜ ðñÝðåé íÜ âñßóêïíôáé ìïíßìùò Nîù, ìðñïóôÜ
óôüí { Áãíùóôï Óôñáôéþôç äéáìáñôõñüìåíïé óÜí öôù÷ïß óõããåíå0ò;
2. ÑùôJôå ôß ñüëï ìðïñå0 íÜ ðáßîç óÝ ìéÜ Aðï÷ñùìáôéóìÝíç
èñçóêåõôéêÜ Êïéíùíßá ìéÜ ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç! Ð&ò ìðïñ& íÜ
AðáíôÞóù ó’ ákôü ôü Lñþôçìá ÷ùñßò íÜ êéíäõíåýóù íÜ êáôçãïñçè&
hôé Aðáíô& LðéèåôéêÜ, Aöït, hðùò èÜ Nëåãå êÜðïéïò ðïäïóöáé-
ñüöéëïò, ákôü ôü Lñþôçìá å8íáé ãéÜ íÜ âÜëçò ãêüë óÝ êåíÞ Móôßá;
ÌÜ, AãáðçôÝ ð. ËÜìðñï, Cí ìéÜ eëüêëçñç ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñ-
íçóç äÝí ìðïñå0, êáôÜ ôÜ ëåãüìåíÜ óáò, íÜ êÜíç ôßðïôá, ôüôå ôß
íüçìá N÷ïõí ôÜ ÓõëëáëçôÞñéá ãéÜ ôÞí AðïôñïðÞ ôbò ÊÜñôáò ôït
Ðïëßôç; Ðåñéóóüôåñç Aðïôåëåóìáôéêüôçôá N÷åé Píá ÓõëëáëçôÞñéï
Aðü ìéÜ ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç ðïý äÝí èÜ Nêáíå ðïôÝ LíÝñãåéåò
ðïý ðñïóêñïýïõí óôßò [ Áñ÷Ýò, ôßò Ðáñáäüóåéò êáß ôÞí Ðßóôç ôït
Ëáït ìáò;
ËÝôå hôé å8íáé AíÝöéêôï íÜ AðïêôÞóïõí êõâåñíçôéêÜ Aîéþìáôá
ï2 ÷ñéóôéáíïß. ÓJò äéáøåýäåé Píáò Cðåéñïò Añéèìüò Aîéùìáôïý÷ùí
Bãßùí êáß Ìáñôýñùí êáß, ìÜëéóôá, óÝ Lðï÷Ýò äéùãì&í ôbò Ðßóôåùò.
{ Áí ëïéðüí ôüôå, ðïý Läéþêåôï öáíåñÜ T Ðßóôç Aíåäåß÷èçóáí
÷ñéóôéáíïß Aîéùìáôïý÷ïé, ð&ò å8íáé ákôü AíÝöéêôï óÝ åðï÷Þ (Nóôù
êáß ìåñéê&ò Aðï÷ñéóôéáíéóìÝíç), ðïý ï2 Cñ÷ïíôåò êáß ï2 ÊõâåñíÞóåéò
LêëÝãïíôáé êáß Aðü ôïýò LêêëçóéáæïìÝíïõò ÷ñéóôéáíïýò; Ãßíåôáé
AíÝöéêôï ìüíï hôáí ï2 3äéïé ï2 êëçñéêïß ìðåñäåýïõí ôïýò ÷ñéóôéá-
íïýò, ëÝãïíôÜò ôïõò, hðùò Lóå0ò ð. ËÜìðñï, hôé äÝí ìðïñå0ôå íÜ
ðéóôÝøåôå «hôé Aðü ôïõò 300 ôbò ] Åëëçíéêbò Âïõëbò äÝí å8íáé ï2
ðåñéóóüôåñïé ×ñéóôéáíïß [ Ïñèüäïîïé âáðôéóìÝíïé» (!), ãé’ ákôü êáß
ðJíå êáß ôïýò øçößæïõí, êáß, Aðü ôÞí Cëëç ìåñéÜ, Lóå0ò e 3äéïò
ôïýò ëÝôå hôé eëüêëçñç T Êïéíùíßá å8íáé èñçóêåõôéêÜ Aðï÷ñùìá-
ôéóìÝíç óÝ ôÝôïéï âáèìü ðïý Aêüìç êáß ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç íÜ
Aíáäåé÷èb äÝí èÜ ìðïñÝóç íÜ êÜíç ôßðïôá! Ðïéü Aðü ôÜ äýï

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


125

ðéóôåýåôå, ãéáôß Aëëé&ò êáß ï2 ÷ñéóôéáíïß ìðåñäåýïíôáé êáß óõæÞôçóç


äÝí ìðïñå0 íÜ ãßíç. Êáß êÜôé Aêüìç. Å8íáé ï2 Lêêëçóéáæüìåíïé
÷ñéóôéáíïß ëéãþôåñïé Aðü ôïýò øçöïöüñïõò ôït ÓÕ.ÑÉÆ.Á ðïý
Aíáäåéêíýåé 13 âïõëåõôÝò; { Áí íáß, ôüôå ðñüò ôß ï2 Aã&íåò êáß ôÜ
êáôÜ êáéñïýò “÷ñéóôéáíéêÜ íôáçëßêéá” ðñüò ôßò MêÜóôïôå ] ÅëëçíéêÝò
ÊõâåñíÞóåéò ãéÜ ôÞí ðñïÜóðéóç ô&í [ Áîé&í ôït ÃÝíïõò ìáò;
3. ÃéÜ ôÜ ðåñß 1äéùíýìïõ ðïéíéêït AäéêÞìáôïò ó÷åôéêÜ ìÝ ìéÜ
lðïôéèÝìåíç ÷ñéóôéáíéêÞ ÊõâÝñíçóç êáß ôÞí ÊÜñôá ôït Ðïëßôç ðïý
èÜ óJò Nêáéãå óôÞí ðõñÜ LðåéäÞ N÷åôå äéáöïñåôéêÞ ãíþìç Aðü ìÝíá
óôÜ ðåñß [ Áíôé÷ñßóôïõ, ôü ðáñáâëÝðù. ÓJò lðåíèõìßæù hìùò hôé
Lóå0ò ìÝí ðáñáðïíåèÞêáôå ðþò ôÜ÷á Zôáí Níôïíç T AðÜíôçóÞ ìïõ,
Lí& Lóå0ò å8óèå Lêå0íïò ðïý äßíåôå ÷ôõðÞìáôá «êÜôù Aðü ôÞ ìÝóç».
Ðñßí ìéëÞóåôå ãéÜ ðïéíéêÝò êáôáäßêåò óJò óõíéóô& íÜ Lðéóêåöèå0ôå
óôü äéáäßêôõï ôßò 1óôïóåëßäåò ô&í Aíèñþðùí ôït ðíåõìáôéêït óáò
ðåñéâÜëëïíôïò ãéÜ íÜ èáõìÜóåôå Aðïëõôáñ÷éêü Zèïò êáß ôü Líáíôßïí
ìïõ lâñåïëüãéü ôïõò êáß óõãêñßíáôå ìÝ ôßò äéáêçñýîåéò ô&í
÷ñéóôéáí&í Aíèñþðùí ðïý Aðáñôßæïõí ôÞí ÐáñÜôáîç ÊÏÉÍÙÍÉÁ
êáß ôÞí ðñáãìáôéêÞ Aíåîéèñçóêåßá ðïý LðáããÝëïíôáé. [ ÁëÞèåéá,
äÝí N÷åôå Aíôéëçöèå0 ôü ÷ñüíéï ìÝíïò ô&í «Âïñåßùí Ðñïáóôßùí»
Líáíôßïí ìïõ, óÜí íÜ Uìïõí e ÷åéñüôåñïò L÷èñüò ôïõò, êáß Cí íáß,
äÝí óJò ðñïâëçìáôßæåé;
] Ç óõíÝ÷åéá ôït 3äéïõ LñùôÞìáôüò óáò ìáñôõñå0 ðþò äÝí
ãíùñßæåôå ôß Aêñéâ&ò N÷ù ãñÜøåé êáß ð&ò Lííï& ôÞí ðïëéôéêÞ ðïý
ôáõôßæåôáé ìÝ ôÞí ðíåõìáôéêÞ æùÞ. Íïìßæåôå ðþò ðñåóâåýù ákôÜ
ðïý äéáêÞñõóóå e ØáñïõäÜêçò U e «óõíå÷éóôÞò-äéïñèùôÞò» ôïõ, ê.
Ðáðáèåìåëbò, ãé’ ákôü ãñÜöåôå ðþò «ìéÜ ÊõâÝñíçóç ìÝ “LôéêÝôá”
÷ñéóôéáíéêÞ èÜ Zôáí Lðéêßíäõíç ðñ&ôá ãéÜ ôïýò 3äéïõò ôïýò ÷ñéóôé-
áíïýò» êáß, óôÞ óõíÝ÷åéá, ìÝ ðáñáðÝìðåôå óôüí Êáéóáñïðáðéóìü
ôït Âáôéêáíït.
Ákôü Aðïäåéêíýåé hôé äÝí AðáíôJôå óÝ ìÝíá AëëÜ óÝ ákôÜ ðïý
Lóå0ò íïìßæåôå hôé ðñåóâåýù. Ôß ó÷Ýóç N÷åé e Êáéóáñïðáðéóìüò,
óôüí eðï0ï ï2 3äéïé ï2 êëçñéêïß êáß ï2 [ Åðßóêïðïé êáß ðñ&ôïò e
ÐÜðáò Aóêïtí êáß ôÞí ÐïëéôéêÞ (êïóìéêÞ) êáß ôÞí ] ÉåñáôéêÞ [ Åîïõóßá,
ìÝ ôÞí ÊõâÝñíçóç LêêëçóéáæïìÝíùí ÷ñéóôéáí&í Aíèñþðùí ðïý óõì-
âïõëåýïíôáé óÝ ðíåõìáôéêÜ èÝìáôá ôïýò Ðíåõìáôéêïýò ôïõò ÐáôÝ-
ñåò; ÊáôÜ ôÞ ãíþìç óáò, hëïé ï2 Lðéóôçìïíéêïß êáß Lðáããåëìáôéêïß
êëÜäïé LðéôñÝðåôáé íÜ N÷ïõí êáß íÜ óõìâïõëåýïíôáé ôïýò Ðíåõìáôé-

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


126
êïýò ôïõò ÐáôÝñåò ãéÜ hëåò ôßò ðôõ÷Ýò ôbò æùbò êáß ô&í
äñáóôçñéïôÞôùí ôïõò êáß ìüíï ï2 Ðïëéôéêïß Aðáãïñåýåôáé «äéÜ ñï-
ðÜëïõ» êáß íÜ N÷ïõí êáß íÜ óõìâïõëåýïíôáé Ðíåõìáôéêïýò ÐáôÝñåò;
Ôß å8íáé Cñáãå ãéÜ óJò ï2 Ðïëéôéêïß;
4. [ Áðïêïñýöùìá ô&í ðáñáíïÞóåùí T ðáñáðïìðÞ ìïõ Lê ìÝñïõò
óáò óôüí Eãéï Êùíóôáíôßíï. Ðïéüò ìßëçóå ãéÜ AíÜìéîç ô&í
÷ñéóôéáí&í Ðïëéôéê&í óôÜ èåïëïãéêÜ èÝìáôá; [ ÁíôéèÝôùò ìéë& óõíå-
÷&ò ãéÜ ëÞøç óõìâïõë&í Aðü Ðíåõìáôéêïýò Lê ìÝñïõò ô&í Ðïëé-
ôéê&í. Óå0ò óôÞí ðñïçãïõìÝíç LðéóôïëÞ óáò lðïóôçñßîáôå hôé äÝí
ðñÝðåé íÜ AöÞóïõí ï2 ÷ñéóôéáíïß ôÞí Âáóéëåßá ô&í Ïkñáí&í êáß íÜ
Aó÷ïëïtíôáé ìÝ ôÞí ÐïëéôéêÞ êáß óJò Nöåñá vò Aíôßëïãï hôé e Ì.
Êùíóôáíô0íïò äÝí âëÜöèçêå êáèüëïõ Aðü ôÞí ÐïëéôéêÞ AëëÜ Nãéíå
êáß Eãéïò. ] Ç óçìåñéíÞ óáò AíôáðÜíôçóç äÝí óJò ðñïóöÝñåé
óõíçãïñßá, ãéáôß ïmôå ðïôÝ lðïóôÞñéîá hôé ï2 ÷ñéóôéáíïß ðïëéôéêïß
å8íáé Câïõëá fíôá êáß èÜ êéíïtíôáé óÜí ìáñéïíÝôôåò Aðü ôïýò
Ðíåõìáôéêïýò, ïmôå e Ðíåõìáôéêüò ôït Bãßïõ Êùíóôáíôßíïõ Zôáí
[ Áñåéáíüöñùí, ãéáôß äÝí Zôáí Ðíåõìáôéêüò ôïõ e ÅkóÝâéïò Êáéóáñåßáò
AëëÜ e Eãéïò Óßëâåóôñïò!
ÔåëéêÜ öáßíåôáé ðþò å8íáé Aëçèéíü ôü óõìðÝñáóìá ðïý Nâãáëá
óõæçô&íôáò ôü èÝìá [ Åêêëçóßá êáß ÐïëéôéêÞ: Äéáðßóôùóá ôü ðüóï
ëßãï Lêôéìïtí ðïëëïß ðíåõìáôéêïß ôÜ ðíåõìáôéêÜ ôïõò ðáéäéÜ, Aöït,
eóÜêéò ãßíåôáé ëüãïò ãéÜ LêêëçóéáæïìÝíïõò ÷ñéóôéáíïýò Ðïëéôéêïýò,
e íïtò ôïõò ðçãáßíåé óôßò ìáñéïíÝôôåò!
[ ÁãáðçôÝ ð. ËÜìðñï, èÜ Uèåëá T óõæÞôçóÞ ìáò íÜ óõíå÷éóèb
eðïõäÞðïôå èÝëåôå, ãéáôß ðñÜãìáôé, hðùò êáß óå0ò, ðéóôåýù hôé
ðåñéóóüôåñá ìJò Míþíïõí êáß Bðë&ò ìJò ÷ùñßæïõí ï2 ðáñáíïÞóåéò
ðïý å8íáé öõóéêü íÜ ãßíïíôáé hôáí ï2 Lí ×ñéóô^ Aäåëöïß N÷ïõí äõü
äåêáåôßåò íÜ óõæçôÞóïõí Aðü êïíôÜ.
ÓôÞí Líïñßá ìáò å8óèå åkðñüóäåêôïò, hðïôå èÝëåôå, AëëÜ êáß
óôÞ äéêÞ óáò Líïñßá ìåôÜ ÷áñJò èÜ å8ìáé ðáñþí Lö’ hóïí ákôü êáß
óJò âñßóêåé óýìöùíï. Æçô& ôÞ óõã÷þñçóÞ óáò ãéÜ ìéÜ êáëÞ Añ÷Þ
ôbò ] Áãßáò Ì. Ôåóóáñáêïóôbò.

ÌÝ Aäåëöéêü Aóðáóìü
Âáóßëåéïò Å. ÂïëïõäÜêçò
Ðñùôïðñåóâýôåñïò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÁÃÅÖÕÑÙÔÏ ×ÁÓÌÁ
ÏÑÈÏÄÏÎÉÁÓ ÊÁÉ ÊÁÐÉÔÁËÉÓÌÏÕ
ðáãêüóìéá ï1êïíïìéêÞ êñßóç êáß ï2 ôñïìáêôéêÝò ôçò óõíÝðåéåò N÷ïõí

Ç eäçãÞóåé ôïýò ï1êïíïìïëüãïõò íÜ LðáíåîåôÜæïõí êáß Lðáíáîéïëïãïtí


ôü Lðéóôçìïíéêü ôïõò ðåäßï, íÜ AíáôñÝ÷ïõí êáß íÜ ìåëåôïtí ôÞí
ðïñåßá ôbò ï1êïíïìéêbò óêÝøçò, Lí& ðëçèáßíïõí ákôïß ðïý äéåñùô&íôáé
ãéáôß ôÜ ï1êïíïìéêÜ, ôåëéêÜ, íÜ èåùñïtíôáé LðéóôÞìç, êáèüôé T ðñáãìáôéêÞ
LðéóôÞìç ðñïïäåýåé êáß ôÜ ï1êïíïìéêÜ äÝí ðñïïäåýïõí;
Åmëïãá äçìéïõñãå0ôáé óÝ ðïëëïýò T Aðïñßá: Ôß ó÷Ýóç ìðïñå0 íÜ N÷åé T
AíáäñïìÞ ðïý êÜíïõí ï2 ï1êïíïìïëüãïé ìÝ ôÞí [ Ïñèüäïîç [ ÁíáôïëéêÞ
[ Åêêëçóßá êáß ôïýò ÐáôÝñåò Ôçò;
Êáß hìùò hôáí êáíåßò ìåëåôÞóåé ôïýò ÐáôÝñåò ôbò [ Ïñèïäïîßáò
äéáðéóôþíåé hôé ôÜ Aíáöåñüìåíá óÝ ákôïýò ìðïñå0 íÜ ìÞí óõíéóôïtí
óõóôçìáôéêÞ èåùñßá, AëëÜ óßãïõñá Aðïôåëïtí Cèñïéóìá Añ÷&í êáß ðôõ÷&í
ôbò ï1êïíïìßáò. Ôü ãåãïíüò ákôü, Aö' Míüò N÷åé ðïëý ìåãÜëï LíäéáöÝñïí
ãéÜ ôïýò ìåëåôçôÝò ôbò ï1êïíïìéêbò óêÝøçò, Aö' MôÝñïõ T ãíþóç ìéJò ôÝôïéáò
ðáñáêáôáèÞêçò å8íáé 1äéáéôÝñùò ÷ñÞóéìç ãéÜ LìJò ôïýò ×ñéóôéáíïýò, å1äéêÜ
óÞìåñá ðïý âéþíïõìå ìéÜ ôÝôïéá ï1êïíïìéêÞ êñßóç.
[ Ïñèïäïîßá êáß Ï1êïíïìéêÜ
[ Áñ÷éêÜ ëïéðüí èÜ Aíáöåñèïtìå, ðïëý óõíïðôéêÜ, óôÞí óõíåéóöïñÜ
ôbò [ Áíáôïëéêbò [ Åêêëçóßáò óôÞí Ï1êïíïìéêÞ ÓêÝøç, êáß ôÝëïò èÜ
ðñïóðáèÞóïõìå íÜ Líôïðßóïõìå ìßá êñßóéìç ìåôáóôñïöÞ-lðïâÜèìéóç ðïý
êáèüñéóå êáß êáèïñßæåé óÝ ìÝãéóôï âáèìü ôÞí Ï1êïíïìéêÞ [ ÅðéóôÞìç êáß
ðñÜîç ìÝ÷ñé êáß óÞìåñá.
] Ç èåïëïãéêÞ èåþñçóç ôbò ï1êïíïìßáò èÜ Zôáí äõíáôüí íÜ díïìáóèå0
ìÝ âÜóç ôÜ èåïëïãéêÜ êåßìåíá Èåïêåöáëáéïêñáôßá, LðåéäÞ N÷åé vò AîéùìáôéêÞ
âÜóç ôÞí Añ÷Þ hôé ôÜ ðÜíôá AíÞêïõí óôü Èåü. Ákôüò, vò Äçìéïõñãüò, å8íáé
êáß e [ ÉäéïêôÞôçò f÷é ìüíïí ôbò ãbò, AëëÜ eëïêëÞñïõ ôït Óýìðáíôïò.
Ðáñå÷þñçóå hìùò ôÞ äéá÷åßñéóç –êáß f÷é ôÞí 1äéïêôçóßá– ôbò ãbò óôüí
Cíèñùðï.
ÓôÜ ìÝóá ôït 4ïõ á1þíá ï2 ÐáôÝñåò ôbò [ Åêêëçóßáò êáß å1äéêüôåñá ï2
Ôñå0ò ] ÉåñJñ÷åò f÷é ìüíï ðñïóðÜèçóáí íÜ Mñìçíåýóïõí ôßò á1ôßåò ðïý
äçìéïõñãïýóáí ôÞí Cíéóç äéáíïìÞ ôït ðëïýôïõ êáß ô&í Aãáè&í, AëëÜ
ðñï÷þñçóáí êáß óÝ ðñïôÜóåéò ãéÜ ôÞí Lðßëõóç ôït ðñïâëÞìáôïò ákôït.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


128

Óôçñéæüìåíïé óôßò ÃñáöÝò, AëëÜ êáß óôßò èÝóåéò ôït ÐëÜôùíá êáß ôït
[ ÁñéóôïôÝëç, êáõôçñéÜæïõí ôü öáéíüìåíï ôbò ôïêïëçøßáò, êáß lðïóôçñßæïõí
hôé T óðáíéüôçôá ô&í Aãáè&í äÝí ðñïêáëå0ôáé Aðü ôÞí óðáíéüôçôá ô&í
ìÝóùí ðáñáãùãbò, AëëÜ Aðü ôÞ óõìðåñéöïñÜ ô&í Aôüìùí ðïý Lðéäéþêïõí
íÜ ìåãéóôïðïéÞóïõí ôüí Aôïìéêü ôïõò ðëïtôï.
Óýìöùíá ìÝ ôüí êáèçãçôÞ ôït Å.Ê.Ð.Á. [ Çëßá Ï1êïíüìïõ, Cêñùò
LíäéáöÝñïõóá å8íáé T LîáéñåôéêÜ ðñïùèçìÝíç óõëëïãéóôéêÞ ôït ] Áãßïõ
[ ÉùÜííïõ ôït ×ñõóïóôüìïõ (ôÜ AðïóðÜóìáôá ðïý ðáñáèÝôïõìå å8íáé Aðü ôÞí
10ç eìéëßá óôÞí Á´ [ ÅðéóôïëÞ ðñüò Êïñéíèßïõò) ðåñß ôbò ï1êåéïèåëïtò
äéáèÝóåùò ôït ðëïýôïõ vò ôåêìçñéþóåùò ôbò 1äéïêôçóßáò <ÌÞ ëÝò hôé
êáôáíáëþíù ôÜ äéêÜ ìïõ êáß AðïëáìâÜíù Aðü ôÜ äéêÜ ìïõ. ÄÝí ðñïÝñ÷ïíôáé
Aðü ôÜ äéêÜ óïõ, AëëÜ Aðü ôÜ îÝíá. ÔÜ ëÝù îÝíá, LðåéäÞ óý èÝëåéò$ LðåéäÞ
äéêÜ óïõ èÝëåé e Èåüò íÜ å8íáé hóá óït Lìðéóôåýèçêå ãéÜ ÷Üñç ô&í óõíáí-
èñþðùí óïõ>.
Óõíåð&ò, T äéáëåêôéêÞ ôbò ÷ñÞóåùò ôït ðëïýôïõ/êåöáëáßïõ ìÝ êñéôÞñéï
ðñïóùðéêïýò U êïéíùíéêïýò ëüãïõò LðçñåÜæåé ôÞí Nííïéá ôbò 1äéïêôçóßáò
ôïõ. [ Áíáðôýóóåôáé ìéÜ, Lê ðñþôçò føåùò, ðáñÜäïîç äéáëåêôéêÞ, óýìöùíá
ìÝ ôÞí eðïßá T AíÜëùóç ôït ðëïýôïõ/êåöáëáßïõ lðÝñ ô&í L÷üíôùí AíÜãêçí
ôåêìçñéþíåé ôÞ äéá÷åéñéóôéêÞ 1äéïêôçóßá ôït êåöáëáéïý÷ïõ. [ ÁíôéèÝôùò, T
÷ñÞóç ãéÜ Aðïêëåéóôéê&ò ðñïóùðéêïýò óêïðïýò Aðïäåéêíýåé ôü Aíôßèåôï,
äçëáäÞ ôÞ ìÞ 1äéïêôçóßá ôïõ$ <ãßíïíôáé äÝ äéêÜ óïõ ôÜ îÝíá, Cí ôÜ êáôáíáëþ-
óåéò óÝ Cëëïõò. { Áí äÝ ôÜ êáôáíáëþóåéò ÷ùñßò ðåñéïñéóìü ãéÜ óÝíá, Nãéíáí
ôÜ äéêÜ óïõ îÝíá>.
] Ï \ Áãéïò [ ÉùÜííçò e ×ñõóüóôïìïò á1ôéïëïãå0 ëïéðüí ôÞí ðáñÜäïîç
óõëëïãéóôéêÞ ôïõ vò Líóõíåßäçôç Aíôßèåóç óôÞí AðñïêÜëõðôç äéáêÞñõîç ôbò
Lãùúóôéêbò Aðïëáýóåùò ôït ðëïýôïõ vò äbèåí äéêáéþìáôïò$ (<LðåéäÞ
÷ñçóéìïðïéå0ò ákôÜ (ôÜ AãáèÜ ) ìÝ uìüôçôá, êáß ëÝò hôé ôÜ äéêÜ ìïõ ãéÜ ôÞ
äéêÞ ìïõ Aðüëáõóç å8íáé äßêáéï íÜ êáôáíáëùèïtí, ãéÜ ôü ëüãï ákôü díïìÜ-
æù ákôÜ îÝíá>).
Óõìðåñáóìáôéê&ò, lðïóôçñßæåôáé hôé ôÜ äéáôéèÝìåíá óôïýò Cëëïõò,
LðéóôñÝöïõí, ëüãù ôbò êïéíüôçôïò ô&í ó÷Ýóåùí, äçëáäÞ ôbò êïéíùíéêbò
æùbò, óÝ ákôüí ðïý äáðáíJ$ <{ Áí äÝ ãßíïõí êïéíÜ, êáß Lêåßíïõ (ôït N÷ïíôïò)
êáß hëùí èÜ å8íáé äéêÜ ôïõò. { Åôóé óõìâáßíåé êáß ìÝ ôÜ ÷ñÞìáôá, Cí ôÜ
Aðïëáýóåéò Lóý ìüíïò óïõ, êáß Lóý N÷áóåò$ Cí hìùò ôÜ êáôÝ÷åéò ìáæß ìÝ ôïýò
Cëëïõò, ôüôå ðåñéóóüôåñï èÜ å8íáé äéêÜ óïõ, êáß ôüôå èÜ AðïêôÞóåéò ôÞí
uöÝëåéá>.
ÌÝ÷ñé ôÞí Cëùóç ôbò Ðüëçò Aðü ôïýò ÖñÜãêïõò Lìöáíßæïíôáé, ðëÞí
ô&í ÐáôÝñùí, êáß Cëëïé Aîéüëïãïé LñåõíçôÝò ôbò ï1êïíïìéêbò óêÝøçò, Aðü

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


129

ôïýò eðïßïõò îå÷ùñßæåé e ðëáôùíéóôÞò öéëüóïöïò Ãåþñãéïò Ãåìéóôüò ÐëÞèùí.

[ ÁíáôïëéêÞ êáß ÐñïôåóôáíôéêÞ Ó÷Ýóç


Óôü ðÝñáóìá ô&í á1þíùí ðïý Aêïëïõèïtí Aðü ôÞí ðñü ÊëáóéêÞ
ï1êïíïìéêÞ óêÝøç (13ïò á1þíáò ì.×. Lìðïñïêñáôßá), ôÞí ÊëáóéêÞ, ôïýò
ÓïóéáëéóôÝò, ôïýò ] Ïñéáêïýò, ôÞí ÍåïêëáóéêÞ Ó÷ïëÞ ìÝ÷ñé ôÞí êåûíóéáíÞ
LðáíÜóôáóç êáß ôÞí LðéêñÜôçóç ôït óýã÷ñïíïõ ðáãêïóìéïðïéçìÝíïõ
êáðéôáëéóìït AðïõóéÜæåé Líôåë&ò Aðü ôßò æõìþóåéò ô&í ï1êïíïìéê&í
èåùñé&í êáß ðñïôÜóåùí T óêÝøç ôït [ Áíáôïëéêït ×ñéóôéáíéóìït.
{ Áò óôáèïtìå hìùò óôü ðáãêïóìßùò Lðéêñáôïtí ï1êïíïìéêü óýóôçìá:
Ìåëåô&íôáò êáíåßò ôü âéâëßï ôït óçìáíôéêït êáß åköõïtò ãåñìáíït
êïéíùíéïëüãïõ Max Weber <] Ç ðñïôåóôáíôéêÞ SèéêÞ êáß ôü ðíåtìá ôït
êáðéôáëéóìït>, óôü eðï0ï Aíáëýåôáé äéåîïäéêÜ T ó÷Ýóç µåôáîý ôbò ðñïôåóôáí-
ôéêbò Sèéêbò êáß ôït ðíåýìáôïò ôït Êáðéôáëéóµït, Aðïêáëýðôåé ôü Aãåöýñùôï
÷Üóìá ìåôáîý ôbò [ Áíáôïëéêbò êáß ôbò Ðñïôåóôáíôéêbò ÓêÝøçò, êáß
óõíåð&ò ôü ÷Üóìá ôbò [ Ïñèïäïîßáò ìÝ ôüí Êáðéôáëéóìü Aðü Cðïøçò
öéëïóïößáò, äïìbò êáß dñãÜíùóçò. [ ÁíáöÝñïõìå ôÜ Mîbò ìüíï: ÓôÞí
[ ÁíáôïëÞ ÓêÝøç äßíåôáé ðñïôåñáéüôçôá óôÞí êïéíüôçôá ô&í ó÷Ýóåùí, óôÞí
ÄõôéêÞ óôü Côïìï. ÓôÞí [ ÁíáôïëÞ, T AìïéâÞ ôáõôßæåôáé ìÝ ôÞí Aíôáðüäïóç,
óôÞí Äýóç ëïãßæåôáé vò ðñùôáñ÷éêÞ Lðéäßùîç ôït Aôüìïõ óôü “Èå0ï ÊÜëåóìá”
(“calling” óýìöùíá ìÝ ôüí Webber) ãéÜ äçìéïõñãßá ðëïýôïõ. ÓôÞí [ ÁíáôïëÞ,
Lñãáóßá=äéáêïíßá. ÓôÞí Äýóç, Lñãáóßá= LðÜããåëìá=ákôïóêïðüò, äçìéïõñãßá
êÝñäïõò. ÓôÞí [ ÁíáôïëÞ e Cíèñùðïò äéá÷åéñßæåôáé ôü öõóéêü ðåñéâÜëëïí
óôÞí Äýóç ôü Lêìåôáëëåýåôáé (ãéÜ ôü ëüãï ákôü Cëëùóôå e ìÝí Aóêçôéóìüò
ôït [ Áíáôïëéêït ×ñéóôéáíéóìït AðÝöåõãå Nñãá Aëëïéþóåùò ôbò èåúêbò
äçìéïõñãßáò, e äÝ Äõôéêüò, hôáí Aðþèçóå ôÞí LðéññïÞ ôït [ Áíáôïëéêït
Líßó÷õóå ôÞ äñáóôçñéüôçôÜ ôïõ ãéÜ ôÞí LêìåôÜëëåõóç ôït öõóéêït
ðåñéâÜëëïíôïò).
] ÅðïµÝíùò, hðùò óçìåßùíåé e Cñéóôïò ãíþóôçò ôït èÝìáôïò Ìçôñïðïëßôçò
ÍáõðÜêôïõ ] Éåñüèåïò: “e Êáðéôáëéóµüò äÝí µðïñå0 íÜ ÷ùñÝóç óôÞí äéäáóêá-
ëßá êáß ôüí ôñüðï æùbò ðïý Lðéêñáôå0 óôÞí Ñùµçïóýíç. Å8íáé ãÝííçµá ôït
äõôéêït Aíèñþðïõ êáß å8íáé ðñïïñéóìÝíïò ãé’ ákôüí.”
] Ïëïêëçñþíïíôáò AíáöÝñïõìå ôÞí äéáðßóôùóç ôït êáèçãçôb ê.
Ï1êïíüìïõ: “Å8íáé ðñïöáíÝò hôé N÷åé LðÝëèåé óôü ðÝñáóìá ô&í á1þíùí
ðñáêôéêÞ lðïâÜèìéóç ôbò 1äéáéôåñüôçôáò ôït Aíèñþðïõ, Aðü Aîéþìáôïò óÝ
ðáñáãùãéêÞ êáß êáôáíáëùôéêÞ ìïíÜäá, ÷ùñßò ðñïóùðéêüôçôá. ] Ï äéáöï-
ñéóìüò ákôüò ó÷åôßæåôáé ìÝ ôü äéáöïñéóìü ôbò ï1êïíïìßáò Aðü ôÞí [ ÁíáôïëéêÞ
[ Ïñèüäïîç ÓêÝøç. ] Ç [ Ïñèïäïîßá ðñïâÜëëåé ôüí Cíèñùðï vò Aîßùìá êáß
f÷é vò Aîßá êáß èåùñå0 hôé ákôüò äÝí å8íáé Aíáëþóéìïò ðáñáãùãüò êáß

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÅÐÉÓÔÏËÅÓ ÐÏÕ ÌÁÓ ÓÔÇÑÉÆÏÕÍ
Å[ õ ÷áñéóôïtìå ôïýò óåâáóôïýò [ å ðéóôïëïãñÜöïõò êáß [ á -
íáãí&óôåò ìáò ðïý ãñáðô&ò êáß ðñïöïñéê&ò ì~ á ò Líéó÷ýïõí
êáß ìJò óôçñßæïõí. Ôïýò ðáñáêáëïtìå íÜ ðñïóåý÷ïíôáé ãéÜ
ôÞí ìéêñÞ ìáò [ á ãùíéóôéêÞ ðñïóðÜèåéá.

<[ Á ãáðçôÝ ðÜôåñ Âáóßëåéå.


{ Åëáâá ôü ö. 104 ôït ðåñéïäéêït ôbò [ Åíïñßáò Óáò “[ ÅíïñéáêÞ
Å[ õ ëïãßá”. ÊÜèå öïñÜ ðïý ôü ëáìâÜíù, ôü [ á ðïëáìâÜíù. ÃñáììÝíï ìÝ
] á ðëüôçôá êáß ìÝ íïÞìáôá êáèáñÜ, ãéÜ ï1êïäïìÞ$ { ï÷é ãéÜ [ å íôõðþóåéò.
[ Éäéáßôåñá óôü ôåt÷ïò á[ õ ôü ìït { á ñåóå ôü: ] Ç ðñïóåõ÷Þ ÐÜôåñ ] ç ì&í,
ðïý ìåôÝöñáóå êáß ôü ðáñïõóéÜæåé ] ï ð. [ Çëßáò ÖñáôóÝáò. ÌéëÜåé ðïëý
{åíôïíá ãéÜ ôÞí [áîßá ôbò êáôáíüçóçò ô&í Å[õáããåëéê&í ëüãùí êáß ô&í ðñïóåõ-
÷&í. Ôü [ å ÷Üñçêá. \ Ïðùò êáß ðïëëÜ { á ëëá.
Å{ õ ÷ïìáé ðÜíôïôå êáß óÝ \ ï ëá íÜ å8óèå ] ï êáëüò ðïéìÞí. Óôü ÷Üïò ôbò
óçìåñéíbò [ å ðï÷bò, ðïý { å ÷ïõí ðëáíçèb { ï÷é \ å íá { ç äýï, [ á ëëÜ ôÜ 99 { ç 999,
ôü ðñ&ôï æçôïýìåíï [ á ðü ôüí Êýñéï å8íáé ôü ï[ õ ÷ß ðïñåõèåßò [ å ðß ôÜ { ï ñç...;
Á1ùíßá ] ç ìíÞìç ôït ð. [ ÅììáíïõÞë, ðïý Ó~ á ò [ å ãÝííçóå.
ÌÝ [ á ãÜðç ðïëëÞ êáß âáèåéÜ
êáß ìÝ å[ õ ÷Ýò
21.2.2011 † ] Ï Íéêïðüëåùò ÌåëÝôéïò

êáôáíáëùôÞò. (] Ï Ì. Öþôéïò ÷ñçóéìïðïßçóå, ôüí 8ï ì. ×. á1þíá, ôüí hñï


Aîßùìá, ãéÜ íÜ äçëþóåé ôÞí 1äéáßôåñç óçìáóßá ôït Aíèñþðïõ êáß f÷é Bðë&ò
ôßò äõíáôüôçôåò ôïõ ãéÜ ôÞ äçìéïõñãßá êåöáëáßïõ). ] Ç óõíÝðåéá ákôbò ôbò
lðïâÜèìéóçò lðbñîå T êáôáóôñïöÞ ôbò öýóåùò êáß T Aëëïßùóç ôbò êïéíùíéêbò
óõìâéþóåùò ôït Aíèñþðïõ ìÝ ôÞí Aðïêëåéóôéê&ò ï1êïíïìéêÞ Aîéïëüãçóç
hëùí ô&í ðôõ÷&í ôbò æùbò”.
ÄçìÞôñçò Íßêáò
Âéâëéïãñáößá
1). [ Çë. Ï1êïíüìïõ, ÈåïëïãéêÞ Ï1êïëïãßá, Èåùñßá êáß ÐñÜîç, [ ÁèÞíá 1994,
2)ÓõíïðôéêÞ ] Éóôïñßá Ï1êïíïìéêbò ÓêÝøçò (Äñáêüðïõëïò- ÊáñáãéÜííçò)
3)The Eastern Christian Fathers on the Redistribution of Wealth –Karayiannis
4)Óåâ. ÍáõðÜêôïõ êáß Bã. Âëáóßïõ ] ÉåñïèÝïõ, <ÃÝííçµá êáß èñݵµá Ñùµçïß>

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


131

ÓåâáóôÝ ìïõ ðÜôåñ Âáóßëåéå


ìÝ ôÞí åkêáéñßá ôït Mêáôïóôït ôåý÷ïõò ôït ðåñéïäéêït <[ ÅíïñéáêÞ
Åkëïãßá> ðïý Lêäßäåôå óôÞí Líïñßá ôït ] Áãßïõ ÍéêïëÜïõ Ðåõêáêßùí ìÝ
ðñùôïâïõëßá óáò AëëÜ êáß ôÞí óõíåñãáóßá Lêëåêô&í óõíåñãáô&í óáò Lðé-
ôñÝøôå ìïõ ôáðåéíÜ íÜ óJò óõã÷áñ& ãéÜ ôÜ ðïëýðëåõñï Lêêëçóéáóôéêü,
ðïéìáíôéêü êáß êïéíùíéêü Nñãï óáò.
Ôü ðåñéïäéêü óáò îå÷ùñßæåé óôÜ LêêëçóéáóôéêÜ ðåñéïäéêÜ äéüôé ðáñïõóéÜæåé
f÷é ìüíï ôü Líïñéáêü óáò Nñãï AëëÜ LðåéäÞ LêèÝôåé êáß ðñïâëçìáôéóìïýò ãéÜ ôÞí
óýã÷ñïíç ðíåõìáôéêÞ êáß êïéíùíéêÞ êáôÜóôáóç óôüí ôüðï ìáò. [ Åêå0íï ðïý ôþñá
AðïìÝíåé å8íáé T lëïðïßçóç ô&í óêÝøåùí êáß ô&í ðñïôÜóåùí ãéÜ åkñýôåñç
äñáóôçñéüôçôá ô&í Líïñé&í êáß ôbò Lêêëçóßáò ãåíéêüôåñá. ÃéÜ ôÞí êáôÞ÷çóç ôït
ëáït, ôÞí Aíôéìåôþðéóç ô&í á2ñÝóåùí, ôÞí ðíåõìáôéêÞ êáôÜñôéóç ôbò íåïëáßáò ìáò,
ôÞí êÜëõøç ô&í ðïéìáíôéê&í Aíáãê&í ôït óýã÷ñïíïõ Aíèñþðïõ êáèþò êáß ôÞí
êïéíùíéêÞ êáß ðïëéôéóôéêÞ äéáêïíßá ôït ëáït ìáò.
Å{õ÷ïìáé ï] Èåüò íÜ å[õëïãå0 êáß íÜ êáñðïöïñå0 ôü ðñÜãìáôé ÈåÜñåóôï å{ ñãï
óáò.
ÌÝ eëüèåñìåò Å[õ÷Ýò êáß á [ äåëöéêÞ á
[ ãÜðç
[ Áñ÷éì. ÍåêôÜñéïò Êéïtëïò ] ÉåñïêÞñõî
ÄéåõèõíôÞò ôbò Èñçóêåõôéêbò ] Õðçñåóßáò
ôbò ] Åëëçíéêbò [ Áóôõíïìßáò

Óåâáóôïß ÐáôÝñåò êáß Aãáðçôïß Aäåëöïß, êáëÞ êáß åkëïãçìÝíç ÷ñïíéÜ!


[ ÏíïìÜæïìáé ð. Óéóþçò êáß -÷Üñéôé Èåït- Lä& êáß ìßá å1êïóáåôßá æ&
óôü Ðåñéâüëé ôbò Ðáíáãßáò ìáò, ôü \ Áãéïí { Ïñïò.
[ Åó÷Üôùò Nðåóáí óôÜ ÷Ýñéá ìïõ ôÜ äýï ôåëåõôá0á ôåý÷ç ôït Aîéüëïãïõ
ðåñéïäéêït óáò, êáß LíôõðùóéÜóôçêá Aðü ôüí lðåýèõíï èåïëïãéêÜ êáß
ôåêìçñéùìÝíï LðéóôçìïíéêÜ ëüãï óáò, ðïý ôüóï (äõóôõ÷&ò...) óðáíßæåé
óôßò TìÝñåò ìáò. ÌÝóá óôÞí AêáôÜó÷åôç, Lðßìïíç êáß Lí ðïëëï0ò öáéäñÜ
“Aíôé÷ñéóôïëïãßá” ô&í Tìåñ&í ìáò, ôü ÷áñéôùìÝíï Ðåñéïäéêü óáò å8íáé ìßá
ðñáãìáôéêÞ fáóç!!! ÈÜ Uìïõí åkãíþìùí Cí lðbñ÷å T äõíáôüôçôá (Níáíôé
ï1áóäÞðïôå óõíäñïìbò) íÜ ìït ôü AðïóôÝëëåôå óôÞí ôá÷õäñïìéêÞ ìïõ
äéåýèõíóç: Ô.È. 100, 630 86 ÊÁÑÕÅÓ. ÁÃ. ÏÑÏÓ.

ÓJò åk÷áñéóô& èåñìÜ Lê ô&í ðñïôÝñùí.


] Ï Èåüò íÜ åkëïãå0 ôÞ äéáêïíßá óáò. Åm÷åóèå êáß lðÝñ Tì&í...
] Éåñïìüíá÷ïò Óéóþçò >

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÁÐÏÓÔÁÃÌÁÔÁ ÏÌÉËÉÙÍ–ÓÕÆÇÔÇÓÅÙÍ
ìÝ èÝìá ôßò <ÅÎÏÌÏËÏÃÇÓÅÉÓ> ôït ] Áã. Ákãïõóôßíïõ
êáß ] ÏìéëçôÞ ôüí ð. Âáóßëåéïí ÂïëïõäÜêç

Ï2 eìéëßåò-óõæçôÞóåéò ìÝ eäçãü ôü á[ íùôÝñù âéâëßï ôït Bãßïõ


Ákãïõóôßíïõ óõíå÷ßæïíôáé óôÞí ÐíåõìáôéêÞ ìáò ] Åóôßá. ÈÜ óõíå÷ß-
óïõìå óôü óçìåßùìÜ ìáò ákôü, ôÞí ðáñÜèåóç AðïóôáãìÜôùí ôbò
Aíáëýóåùò ôït ð. Âáóéëåßïõ óôÞ ãåíéêÞ èåìáôéêÞ Míüôçôá «] Ï
ÈÁÍÁÔÏÓ ÅÍÏÓ ÖÉËÏÕ».
Ðüóï á [ ãáðï~õìå ôüí Èåü;
] Ï Èåüò ìÝ ôüí êáíüíá Ôïõ ìåôñÜåé ôÞí AãÜðç ôït êÜèå
Aíèñþðïõ. «] Ç AãÜðç ìáêñïèõìå0», Lí& Lìå0ò å3ìáóôå dîýèõìïé.
«] Ç AãÜðç ÷ñçóôåýåôáé», Lí& Lìå0ò äÝí N÷ïõìå ÷ñçóôüôçôá êáß ÷ñçóôï-
Þèåéá. «] Ç AãÜðç ïk æçëï0», Lí& Lìå0ò æçëåýïõìå ôïýò óõíáíèñþðïõò
ìáò. «] Ç AãÜðç ïk ðåñðåñåýåôáé». ÄÝí N÷åé «öôéáóßäéá» T AãÜðç,
äÝí êÜíåé lðåñâïëéêÝò Lðéäåßîåéò. «Ïk öõóéïtôáé». ÄÝí öïõóêþíåé
óÜí äéÜíïò, äÝí lðåñçöáíåýåôáé. «Ïkê Aó÷çìïíå0». ÄÝí êÜíåé
Aó÷çìïóýíåò, á1ó÷ñüôçôåò. «Ïk æçôå0 ôÜ Máõôbò». ÄÝí ðñÝðåé íÜ
æçôÜåé Píáò Cíèñùðïò íÜ êÜíïõí ï2 Cëëïé ákôü ðïý èÝëåé, AëëÜ
Lêå0íïò íÜ êÜíåé ákôü ðïý èÝëïõí ï2 Cëëïé ï \ ôáí äÝí ðñïóêñïýåé
óôü èÝëçìá ôï~õ Èåï~õ. «Ïk ëïãßæåôáé ôü êáêüí». ÓÝ ákôü ôü óçìå0ï
êïâüìáóôå hëïé. ÄÝí ðñïâéâÜæåôáé êáíåßò ìáò! Ôü êáêü å8íáé Cãíùóôï
ãéÜ ôüí Cíèñùðï ðïý AãáðÜåé hðùò e Èåüò. ÄÝí ôü âÜæåé êáèüëïõ
ìÝ ôü íït ôïõ. «Ïk ÷áßñåé Lðß ô_ AäéêßK, óõã÷áßñåé äÝ ô_ AëçèåßK».
«ÐÜíôá óôÝãåé». \ Ïëá ôÜ óêåðÜæåé, ôÜ êáëýðôåé, ôÜ äéêáéïëïãå0.
«ÐÜíôá ðéóôåýåé». Ðït lðÜñ÷åé ðéóôüò Cíèñùðïò óÞìåñá; «ÐÜíôá
Lëðßæåé, ðÜíôá lðïìÝíåé. ] Ç AãÜðç ïkäÝðïôå Lêðßðôåé». \ Ï,ôé êáß íÜ
êÜíåé e Cëëïò Cíèñùðïò ìÝóá ìáò äÝí ðñÝðåé íÜ «îåðÝöôåé». ÄÝí
ðñÝðåé íÜ AíáóôÝëëïíôáé ôÜ á1óèÞìáôÜ ìáò ãé’ á[õôüí. \ Ïôáí hëåò
ákôÝò ï2 ðñïûðïèÝóåéò AðïõóéÜæïõí, óçìáßíåé hôé e Cíèñùðïò å8íáé
Cññùóôïò. ÔÝôïéá ôÝëåéá AãÜðç N÷åé ðñùôßóôùò êáß Aðïêëåéóôéê&ò
e Èåüò. { Åôóé Lîçãå0ôáé ãéáôß äÝí AëëÜæïõí ôÜ á1óèÞìáôÜ ôïõ á
[ ðÝíáíôß
ìáò h,ôé êé Cí êÜíïõìå. Åkôõ÷&ò, âÝâáéá, ãéÜ LìJò.
ÃéÜ íÜ êñßíåé êáíåßò ðñÝðåé AðáñáéôÞôùò íÜ å8íáé øõ÷éêÜ lãéÞò
ÄÝí ðñÝðåé íÜ á
[ ðïññßðôïõìå Píáí Cíèñùðï ðïý ìéëÜåé Aðüôïìá,

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


133

ïmôå íÜ Lðáéíïtìå êÜðïéïí ðïý å8íáé lðåñâïëéêÜ åkóõãêßíçôïò. Ãé’


ákôü ìJò å8ðå e ×ñéóôüò «ìÞ êñßíåôå êáô’ føéí». ÄÝí å8íáé åmêïëï
íÜ êñßíïõìå Lìå0ò ðïéüò êÜíåé ôü óùóôü óÝ êÜèå ðåñßðôùóç. [ Åìå0ò
äéáðéóôþíïõìå ôßò äéÜöïñåò êáôáóôÜóåéò ðïý ðáñáôçñï~õìå ãýñù
ìáò êáß ðñÝðåé e êáèÝíáò ìáò íÜ ÷ñçóéìïðïéå0 á[õôÝò ôßò äéáðéóôþóåéò
óÜí ãíþìïíá ãéÜ íÜ äå0 ôüí Máõôü ôïõ. Äéüôé hôáí Lãþ, ãéÜ ðáñÜ-
äåéãìá, Añ÷ßæù ôïýò ëõãìïýò ðçãáßíïíôáò óôü íïóïêïìå0ï êáß
âëÝðïíôáò êÜðïéïí ðïý ðÜó÷åé äÝí å8íáé óßãïõñï hôé êëáßù ãé’
ákôüí. Ìðïñå0 íÜ êëáßù LðåéäÞ öïâJìáé ï \ ôé èÜ Nñèù óôÞ èÝóç ôïõ
êáß «ìåôáöñÜæù» ôü öüâï ìïõ óÝ öéëáíèñùðßá. { Áí, hìùò, Uìïõí
öéëÜíèñùðïò èÜ äéêáéïëïãïtóá êé ákôüí ðïý öÝñåôáé ìÝ óêëçñüôçôá,
ëÝãïíôáò hôé èÝëåé íÜ Lìøõ÷þóåé ôüí Cëëï. [ Áíôßèåôá, Lãþ êáôçãïñ&
Lêåßíïí ðïý äÝí ìït ìïéÜæåé Cñá Aðïêëåßåôáé íÜ å8ìáé öéëÜíèñùðïò.
] Ï êáèÝíáò ìáò ðñÝðåé íÜ êñßíåé ákóôçñÜ ôüí Máõôü ôïõ êáß ðïëý
Lðéåéê&ò ôïýò Cëëïõò Cí èÝëåé íÜ ãßíç øõ÷éêÜ lãéÞò. Ïmôå e
lðåñâïëéêÜ óõíáéóèçìáôéêüò Cíèñùðïò å8íáé êáëýôåñïò ïmôå e
ðáãåñüò å8íáé e ÷åéñüôåñïò. Äéüôé ákôü ðïý öáßíåôáé LîùôåñéêÜ êáß
ôü Aíôéëáìâáíüìáóôå Lìå0ò êé ï2 Cëëïé äÝí å8íáé ï \ ëç T ðñáãìáôéêü-
ôçôá. Å8íáé ákôü ðïý Aíôéëáìâáíüìáóôå ìÝ ôÞ óõãêåêñéìÝíç Cññùóôç
êáôÜóôáóç, óôÞí eðïßá âñéóêüìáóôå êáß ìÝ ôÜ ðñïóùðéêÜ ìáò
êñéôÞñéá. ÃéÜ íÜ êñßíåé êáíåßò ðñÝðåé AðáñáéôÞôùò íÜ å8íáé
øõ÷éêÜ lãéÞò. ÄÝí ìðïñå0 íÜ êñßíåé e øõ÷ñüò êáß óõãêñáôçìÝíïò
Cíèñùðïò ôüí óõíáéóèçìáôéêü U ôüí lðåñâïëéêÜ êïéíùíéêü êáß
Líèïõóéþäç äéüôé å8íáé Lê ô&í ðñïôÝñùí ðñïêáôåéëçììÝíïò Líáíôßïí
ôïõò vò äéáöïñåôéêüò Aðü ákôïýò. Óõíåð&ò, äÝí å8íáé ôüóï åmêïëï
íÜ ðïtìå ðïéüò å8íáé lãéÝóôåñïò ôït Máõôïý ìáò. Ákôü ðïý å8íáé
óùôÞñéï ãéÜ LìJò å8íáé ôü íÜ Aó÷ïëçèïtìå ìÝ ôüí Máõôü ìáò êáß íÜ
ôüí Aíáêñßíïõìå hóï ðéü ðïëý ìðïñïtìå. \ Ïðïéïò Aðåëåõèåñþíåé
îáöíéêÜ ôü óõíáßóèçìÜ ôïõ äÝí ôü Aðåëåõèåñþíåé LðåéäÞ ôü èÝëåé.
Å8íáé êÜôé ðïý ãßíåôáé Aêïýóéá êáß âßáéá, hðùò ìÝ ôÞí AðåëåõèÝñùóç
ôït óôïìÜ÷ïõ äéÜ ôït Lìåôït. \ Ïôáí lðÜñ÷åé âßáéç AðåëåõèÝñùóç
ôït óõíáéóèÞìáôïò å8íáé Cêïìøç, hðùò êé e Lìåôüò êáß óõíïäåýåôáé
Aðü Có÷çìåò Lêäçëþóåéò. Ãé’ ákôü ôüôå Aðáéôå0ôáé êáß «öáñìáêåõ-
ôéêÞ» lðïóôÞñéîç yóôå íÜ êáôáóôáëå0 ákôÞ T ðíåõìáôéêÞ AóèÝíåéá
êáß íÜ âïçèçèå0 ï ] 3äéïò ï
] á
{ íèñùðïò íÜ å[ ðéâëçè~ç óôüí å] áõôü ôïõ.
{ Áííá ÌáíùëÜêç
Äéêçãüñïò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


Ç ÈÅÁÔÑÉÊÇ ÁÐÏÊÑÉÁ ÔÇÓ ÍÅÏËÁÉÁÓ ÌÁÓ
ðåéäÞ Aó÷ïëïtìáé ìÝ ôü èÝáôñï, AðïöÜóéóá íÜ ðÜù óôÞí á3èïõóá

Å ôït Ðíåõìáôéêït ÊÝíôñïõ Ñïõìåëéùô&í hðïõ èÜ äéíüôáí, ôÞí ÊõñéáêÞ


27 Öåâñïõáñßïõ, T èåáôñéêÞ ðáñÜóôáóç ðïý å8÷å Aíáããåëèå0 óôü
ôåt÷ïò Öåâñïõáñßïõ. Êáß Aíôß íÜ ðáñáêïëïõèÞóù ìéÜ Lñáóéôå÷íéêÞ èåáôñéêÞ

ðáñÜóôáóç, N æ ç ó á ìéÜ ãéïñôÞ ðïý å8÷å dñãáíþóåé ôü Íåáíéêü ÊÝíôñï


ôbò [ Åíïñßáò ôït ] Áãßïõ ÍéêïëÜïõ ÉÉåõêáêßùí [ Áèçí&í.
Öåßäïìáé ôït ÷þñïõ ôït
ðåñéïäéêït êáß ôït ÷ñüíïõ ô&í
Aíáãíùóô&í ðåñéïñéæüìåíïò íÜ
êáôáèÝóù ðïëý ëßãá óÝ ó÷Ýóç ìÝ
ákôÜ ðïý èÜ Nðñåðå íÜ ãñÜøù.
Ãíùñßæù hôé Aäéê& ôïýò äéïñãáíùôÝò
ôbò ãéïñôbò êáß ôïýò óõíôåëåóôÝò ôbò
ðáñáóôÜóåùò ðïý AðåôÝëåóå ôüí
ðõñÞíá ôçò. Êáß ákôÜ ðïý ðñïçãÞ-
èçêáí å8íáé Aóöáë&ò ðïëý ðåñéó-
óüôåñá Aðü ákôÜ ðïý Aðïëáýóáìå.

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


135

Ìðïñïtìå íÜ LêôéìÞóïõìå ôß N÷åé ðñïçãçèå0 ãéÜ íÜ äçìéïõñãçèå0 Píá ðïôÞñé


Aðüóôáãìá ï3íïõ ðïý AðïëáìâÜíïõìå;
Êáß T ãéïñôÞ êáß T èåáôñéêÞ ðáñÜóôáóç ôït Nñãïõ ôbò ðñåóâõôÝñáò

ÍéíÝôôáò ÂïëïõäÜêç “] Ï Äïýêáò êáß e Êçðïõñüò”, LìðíåõóìÝíï Aðü äýï


ðáñáìýèéá ôït { Áíôåñóåí, äÝí ìJò ðñïóÝöåñáí ìüíïí êáèáñÞ øõ÷áãùãßá.
Ìéêñü ðñJãìá; Å8÷áí ðíåõìáôéêÞ, èåïëïãéêÞ, LêêëçóéïëïãéêÞ, êïéíùíéïëïãéêÞ
êáß ðïëéôéêÞ äéÜóôáóç.
Ôß êáß ðïéïýò íÜ LðáéíÝóåé êáíåßò ÷ùñßò íÜ äéáêéíäõíåýóåé íÜ AäéêÞóåé
öáíåñïýò êáß Aöáíå0ò LñãÜôåò, LèåëïíôÝò ákôbò ôbò åkëïãçìÝíçò LêöÜíóåùò
ôbò æùbò ìéJò æùíôáíbò Líïñßáò; Ôïýò ôå÷íéêïýò, ôÜ óêçíéêÜ, ôÜ êïóôïýìéá
ôït ðëÞèïõò ô&í ðñïóþðùí, Míüò åkñýôáôïõ öÜóìáôïò Tëéêé&í, ôÞí óêçíéêÞ
ðáñïõóßá ìéêñ&í êáß ìåãÜëùí;
Å1óðñÜîáìå ìçíýìáôá Aðü ôüí ÷áéñåôéóìü ôït ð. Ðáó÷Üëç Ãñßâá,
ôÞí å1óáãùãÞ ôbò ê. Ìáñßíáò Äéáìáíôb, ôüí ëüãï ôït Nñãïõ, ôÞí lðüèåóç
ôïõ, ôü ðïßçìá ôït ð. ÍéêïëÜïõ Ößëéá ðñüò ôïýò “Sèïðïéïýò”, ôüí ðñüåäñï
ôït Ð. Ê. Ñïõìåëéùô&í ê. Ãåþñãéï ÊïõâÝëç êáß ôüí Lðßëïãï ôït ð. Âáóé-
ëåßïõ ÂïëïõäÜêç ìÝ ôßò åmóôï÷åò ðíåõìáôéêÝò ðñïåêôÜóåéò Aðü ôü Nñãï.
ÔÜ ÷åéñïêñïôÞìáôÜ ìáò AìõäñÞ Nêöñáóç ôbò åköñïóýíçò ðïý
Líéþóáìå. [ ÅãêÜñäéåò åk÷áñéóôßåò ãéÜ ôßò óêÝøåéò êáß ôÜ óõíáéóèÞìáôá ðïý
ðõñïäüôçóáí ãéïñôÞ êáß ðáñÜóôáóç.
Íßêïò Ôóéñþíçò

ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105


ÅÍÏÑÉÁÊÇ ÅÕËÏÃÉÁ Ôåt÷ïò 105