Você está na página 1de 42

1

KENNING UM BORGARALEGA
J.

OHLYBNI

RAWLS 6hlyoni

Sklrgreining

a borgaralegri

Mig langar nu til ao lysa innihaldi

reglunnar urn eolilega urnborgaralega

skyldu mea pvl ao draga upp mynd af kenningunni 6hlyoni.

Eins og eg hef aour tekio fram, a kenning pessi einungis tilfelli pegar urn er ao r~oa pj6ofelag, sem er vel skipulagt sem er

vio 1 pvl serstaka

n~sturn pvl rettlatt,

ao mestu leyti, en par sem Meo pvl ao eg geti einungis vic urn yfirvold,

alvarleg brot a rettl~ti eiga ser stao alIt ao einu.

geng ut fra pvl, ao astand, sem er n~sturn pvl rettlatt, verio fyrir hendi 1 lyor~oislegu hlutverk pj6oskipulagi,

akenningin

og sanngirni borgaralegrar

6hlyoni vio lyor~oisleg

sem hafa komist til valda mea loglegurn h~tti. annars konar stj6rnarh~tti, aorar tegundir tegund m6tm~la,

Hun a ekki vio urn urn

ne heldur, nema pa fyrir tilviljun,

andm~la eoa m6tspyrnu. auk heldur uppreisn

Eg ~tla ekki ao telja pessa mea valdi, til og spilltu Ef alIt

og m6tspyrnu

aoferoa til ao breyta eoa jafnvel kollvarpa kerfi.

6rettlatu

:Pao rlsa engin vandkvzeoi , pegar sllkt er a feroinni. pegar pannig stendur a, er friosamleg Spurningar urn borgaralega andspyrna

er leyfilegt, vissulega

rettlretanleg.

6hlyoni, eins og

eg tulka hana, vakna aoeins

1 hugum borgara, sem bua 1 lyor~oislegu
og viourkenna og sampykkja logmreti

rlki, sem er urn pao bil rettlatt, stj6rnskipunarinnar. Vandinn

felst 1 andstreoum skyldum.

2 Hvenrer hrettir skyldan til hlyoni vio log, sem sett hafa verio af meirihluta meirihluta) loggjafa (eoa via yfirvaldsboo, sem styojast via slfkan til ~etta

ao vera bindandi,

pegar samtfmis

er f huga retturinn gegn 6rettlreti?

ao verja frelsi er spurning borgaralega

sitt og skyldan til ao berjast

um eoli og takmork meirihlutavaldsins. 6hlyoni er pessvegna pyoingarmikil

Spurning in um a

pr6fun

sioferoislegum

grundvelli

lyorreoisins. um borgaralega 6hlyoni er 1 premur

Stj6rnskipuleg pattum.

kenning

Hun skfrgreinir

f fyrsta lagi pessa tegund m6tmrela og andspyrnu vio lyorreoisleg yfirvold. sem framin eru til ao og

greinir hana fra oorum tegundum

~ar ma nefna logmretar m6tmrelagongur og logbrot, stofna til pr6fmala skipulagorar borgaraleg fyrir d6mst61um, Kenningin

allt til valdbeitingar tilgreinir pann sess, sem

andspyrnu. 6hlyoni

skipar f h6pi pes sara moguleika.

f ooru lagi

nefnir hun astreournar fyrir borgaralegri kringumstreour,

6hlyoni og prer

sem rettlreta hana f (nrestum pvf) rettlatu, Ao s10ustu retti kenningin 6hlyoni ao geta

lyorreoislegu pj6oskipulagi. utskyrt utskyrt hlutverk

borgaralegrar

f stj6rnskipunininni

og hvers vegna pess konar m6tmreli eiga rett a ser 1 frjalsu pj6ofelagi. Aour en lengra er haldio, er rett ao vara ogn vio. um borgaralega Vio getum

ekki buist vio of miklu af kenningunni jafnvel kenningu, reglur,

6hlyoni, Nakvremar

sem vio retti um serstakar

kringumstreour. tilvik, eru

sem pegar f stao mundu leysa raunveruleg utilokaoar.

vitaskuld

A hinn b6ginn retti nothref kenning spurningarnar

ao tilgreina

pao svreoi, par sem unnt er ao nalgast

um borgaralega

3

ohlyoni;

hun bendir

a pau tillit,sem

skipta mali, og hjalpar sem mikla pyoingu

okkur

ao retIa peim rettan punga f peim tilvikum, Ef okkur synist vio umhugsun, augu okkar og skapao samhengi einhvers sanngirni viroi. Kenningin ao kenning

hafa.

um pessa hluti hafi opnao domum okkar, er hun

f yfirveguoum

he fur aorkao pvf, sem hregt er mea sem se ao mjokka

ao retlast til af henni ao svo stoddu, samvitaora sannfreringa peirra,

bilio milli

sem sampykkja

grundvallarreglur Eg byrja se opinber,

lyorreoislegs pjoofelags. borgaralega ohlyoni pannig, verknaoar, logunum eoa tiltekna hretti ao hun

a pvf ao skfrgreina

friosamlegur,

meovitaour

en polftfskur

andstreour logum, og venjulega stefnu rfkisstjornar. er skfrskotao

framinn til ao breyta

Meo pvf ao hafast

ao mea pessum

til rettlretiskenndar meirihluta

samfelagsins

og pvf

lyst yfir, ao skooun manns se su, ao yfirveguou virtar reglur um felagslega samvinnu frjalsra

mali, ao ekki seu og jafnra manna. Til ao somu

ao byrja mea verour hun utheimtir

ao gera pann fyrirvara

um pessa skfrgreiningu, brjoti

ekki, ao hinn borgaralega

ohlyoni verkanour

login, sem verio er ao motmrela. kallao obeina skfrgreiningin borgaralega

Hun leyfir pao, sem sumir hafa en einnig pa beinu. petta verour

ohlyoni,

ao taka mea f reikninginn,

pvf ao stundum geta verio

rfkar astreour til ao brjota ekki log eoa stefnu, sem talin er orettlat. Unnt er f pess stao ao ohlyonast umferoarlogum eoa logum, Ef

sem banna aogang ao svreoum, til ao vekja athygli a motmrelunum. stjornvold vio brotum logleioa t.d. oljosar

reglur um landrao og strong viourleg landraoamaour til ao

a peim, vreri ekki vio hrefi ao gerast

motmrela peim, enda gretu viourlogin

oroio miklu haroari

en svo ao meo

4 sanngirni tilvikum beinl1nis, vreri hregt ao retlast til ao viokomandi er aIls ekki hregt ao ohlyonast pyldi pau. f oorum

stefnu r1kisstjornar eoa reglurnar er sa, ao a.m.k. ao 1

svo sem pegar urn er ao rreoa utanr1kismal en maour a heima 1.

varoa aora landshluta hinn borgaralega peirri merkingu,

Annar fyrirvari

6hlyoni ao peir,

verknaour

er raunverulegt

lagabrot,

sem hann fremja,

eru ekki einfaldlega urlausnar; peir eru

stofna til pr6fmals reioubunir

til stj6rnskipulegrar gegn logunum,

til ao berjast Vissulega hallist

jafnvel p6tt pau hljoti kerfi,

staofestingu. ao domst6larnir eoa stefnu,

er pao til 1 dreminu 1 stj6rnskipulegu

ao lokum a sveif mea andmrelendum og segi log pa skeour

sem andmrelt hefur verio, brot a stjornarskra.

pao oft, ao 6vissa verour urn, hvort verkanour 6loglegur eoa ekki. 6hlyoni En petta

andmrelenda hefur verio peir sem beita

flrekir aoeins malio.

borgaralegri reioubunir 6sammala, niourstaoan

til ao andmrela 6rettlatum

logum, eru ekki veroi peim ef

til ao lata af andmrelum enda pott d6mst61ar hversu hefoi

svo anregoir sem peir annars hefou oroio, fallio peim 1 viI. 6hlyoni

Athygli verknaour, meirihluta,

er vakin a pv1, ao borgaraleg 1 peirri merkingu,

er po11t1skur

ekki aoeins

ao honum er beint til pess sinni, heldur einnig

sem hefur p611t1sku

voldin hverju

vegna pess ao hann stjornast

af og er rettlrettur mea p611t1skum

meginreglurn, sern se peirn rettlretissjonarrnioum, sern raoa stjornskipuninni borgaraleg pers6nulegt og sarnfelagslegurn stofnunurn almennt. er rettlrett, eru ekki akallaoar eoa kenningar truarbragoa, pegar um

6hlyoni

reglur

sioferoi

enda pott prer geti Ekki parf

fario sarnan via og stutt prer krofur,

sern geroar eru.

hvort hann vilji. ao f se fyrir hendi vfsa til. og par sern hann er einskonar urn djupa og sarnvitaoa p61ftfska sannfreringu.5 heldur ao taka frarn. pess vegna er borgaraleg Hun reynir ao foroast valdbeitingu. er tvennt til. tulkuo.a. ao afstaoa knyr hann hans se pannig a pegar rninnihlutinn beitir borgaralegri rneirhlutann til ao fhuga. Enda er pao vissulega svo. gagnvart M. ao 011 skeroing . alrnennur skilningur lyorreoislegu stj6rnskipulagi. rna Ifkja vio opinbera tjaning hann er ekki dulinn eoa leyndur. A hinn b6ginn er hugrnynda urn rettlreti. fer hann frarn a 6hlyoni einkurn heldur vegna opinberurn vettvangi. ekki af viobj6oi a henni sern slfkri. er hann ekki aoeins til opinberra Hann er gerour rneginreglna. sern hin Er gengio ut fra pvf. sern borgararnir skipa p61ftfskurn rnalurnsfnurn og tulka stj6rnarskrana. rreou. fyrir opnurn tjoldurn. Enn rna benda a. avarp. rneo Honurn tilhlyoilegurn tilkynningurn. grundvallarreglur pessa skilnings eru vfsvitandi brotnar langan tfrna. rn6ti. eoa hvort hann vilji viourkenna logrnretarkrofur rninnihlutans ut fra alrnennu retlretissj6narrnioi. ao borgaraleg 6hlyoni getur ekki stuost eingongu h6ps. pegar peir pegar f sffellu urn stj6rnskipun srernilegarettlatu. f61ki. pess ao hun er lokarreoa urn rnalsstaoinn. friosarnleg athofn. via eigin hagsrnuni eoa hagsrnuni tiltekins afryjao p61ftfska til peirra sarneiginleg~ byggist a. og rneitt aora. ao borgaraleg Hann skfrskotar 6hlyoni er opinber verknaour. heldur gerour opinberlega. ao beita valdi. ser f lagi pegar urn er ao rreoa brot a grundvallarreglurn urn frelsi og jafnretti. ao gefist se upp eoa barist 6hlyoni. borgaralegri 6hlyoni pao sarnrrernist ekki sern getur srert a sern avarpsforrni. a rettlreti.

ao athafnir vera viss um pao fyrir sjalfum rettarkerfi. sakborningur er hregt ao fmynda ser ao sem mundi viourkenna hafi samvitaoa pa varnarastreou fyrir lagabroti. gretu Strangheioarlegir menn. Vissulega jafnvel ekki ao sannfrera aora um. sem bera fullt traust til hvers annars. er trygging fyrir einlregni. er hregt ao fhuga m6tspyrnu A hinn b6ginn er borgaraleg 6hlyoni hr6p um samvitaoa og djupa sannfreringu. pannig. valt. ao athafnir sioferoilegan grundvoll 6hlyoni sannfreringu samfelagsins. innan vic pau er og en trunaour latin f lj6si mea opinberri athofn og friosamlegu eoli hennar vilja til ao taka logmretum afleioingum vic login er til pess fallinn sannarlega p6lftfskt samvituo hattseminnar. Hun lretur f lj6si 6hlyoni vic log en er p6 innan marka trunaoar vio ytri kantinn a logunum. sannfreringu um ao lagaregla se 6rettlat. yroi slfkt latio slfkt kerfi virka. vic log. Borgaraleg 6hlyoni er friosamleg af annarri astreou. jafnvel sem vreri nrestum pvi Vio veroum pvi ao greioa visst vero til ao sannfrera aora okkar hafi ao vandlega f p6lftfskri yfirveguou raoi nregilegan um. kerfi sennilega rettlatt. og einlreg og retlao ao skfrskota Friosamleg1 athofn fyrir sj6num rettlretiskenndar almennings almennings. pvf ao ekki er auovelt ao manns seu samvitaoar. er hUn sjalf ekki h6tun. ser. i skipulagi. p6tt hun vari vio og avfti. pegar akallio nrer stundum ekki mea valdi sfoar. sfnum.6 borgaralegu borgaralegrar tilgangi frelsi annarra er til pess fallin ao dylja eoli 6hlyoni athafnarinnar. En eins og malum er hattao. Login eru brotin. pessi trunaour ao athofnin til se ao syna meirihlutanum. ao hun falli Borgaraleg hefur verio skirgreind a milli loglegra m6tmrela og malshofounar til pr6fmala annars vegar og .

og fylgi kolrongum pao pykist halda f heiori. ao rettlretiskennd f stao pess reynir hann mea vel og talmunar. mea valdi. sem er a morkum ohlyoni er ski lin pannig. hun er vfos fjarri t. enda mundi pao ekki einungis afla. lagaleg viourlog pvf ao hann er ekki reioubuinn ao sampykkja fyrir logbrot sfn. Enda pott athafnir rettlretissjonarmioum. polftfskt Sa sem beitir vopnum skipulag. vio loglegt skipulag.7 samviskuneitunar rooum moguleika login. ao pao fari langan veg fra peim meginreglum. Ef borgaraleg er hun greinilega fra valdbeitingu andspyrnu og talmunum. sem fara mea ekki til rettlretiskenndar meirihlutans raunveruleg peirra polftfsk voId). hann hans seu samvitaoar ao sfnu leyti. pao. til truflunar skipulogoum aogeroum. aoskilin og ymissa mynda andspyrnu hins vegar. a logmreti peirrar Ao pessu leyti er via login en gefur til kynna Uppbyggingin er f veroa tromp a hendi peirra heldur fela einnig f ser viourkenningu stjornskipunar. hugmyndir urn rettlreti eoa knyja fram kann pannig ao reyna ao Valdsmaourinn komast hja refsingu. sem hann telur ekki unnt ao treysta.svo orettlat ao nauosynlegt eoa svo fjarri sfnum eigin fyrir se ao ryoja brautina breytingum. skfrskotar (eoa peirra.. rottrekum eoa jafnvel byltingarkenndum Og petta a ao gera . f pessum trunaoar vio er hun pao form motmrela. talin . par eo hann telur. ekki innan marka trunaoar djupstreoari andspyrnu grundvallaratrioum yfirlystu hugsjonum.d. valdbeitingin sem hann er andvfgur. breytingar ao raoast a rfkjandi f reskilega att. er langt skipulagori urn osattari viourkennt. og pess hattar se brengluo hernaoi eoa ahrifalaus. vio rfkjandi Hann getur ekki ao pao se nrestum pvf rettlatt eoa f namunda vio ao vera sem Hann telur.

valdbeiting almenning til vitundar um pffirundirstoou endurbffitur. ffitlunmfn ao lata mer nffigjaao skfrgreina 6hlyoni og skilja hlutverk hennar Eins og eg hef aour sagt.000 --- . Nu er pao svo. og annars vissulega En eg ffitlap6 ekki ao skooa pau tilvik.8 mea pvf ao vekja sem gera parf. er hugmyndina urn borgaralega kerfi. ao via vissar konar andspyrna kringurnstffioura fullan rett a ser. sem er f stj6rnskipulegu nffistumpvf rettlatt. --.

k. ao ef pessar verour skfrgreiningin er. mretti tala um . Algeng dremi eru neitun fyrstu kristinna manna ao hlyoa booum rfkja urn helgisioi. neitunin forsendu. ao yfirvoldum kunnugt um malio. hvort vic hlyoum henni eoa ekki. Samviskuneitun yfirvaldsboo. og enn. a. pegar ekki er urn leynd eoa valdbeitingu ao rreoa. " I ahlyc'mi og Mun eg a eg ennpa eftir ao skyra seinna hugtakio.aem eiga vic um he rriao . ao yfirvold vita. ao se .8 SKIRGREINING A SAMVISKUNEITUN Enda patt eg hafi greint a milli borgaralegrar samviskuneitunar. eoa heioinna fananum. svo ands tzao sioferoisreglum. neitun hermanns augljaslega s~m honum finnst. a greioa tiltekinn skatt a peirri mikils se ao greioslan mundi gera hannao oorum. f dremi Thoreau. ahlyoni prengri en venjulegt Venjan er sem se su. hversu svo mjog sem stundum vreri aSkao. ~nnur dremi eru tregoa'frioarsinna ao hlyoa fyrirskipun. nu snua mer ao pvf. sem alIa ahlyoni ao hugsa urn borgaralega ahlyoni f vfoari merkingu vio log af samviskuastreoum. og neitun votta Jehava ao heilsa ao-ganga f herinn. en ekki lokaoroio um viotekinn merkingarinnar samviskuneitun.m. pvf aotil og kringumstreour pannig. Eg held. tvre~ hugmyndir borgaralegri Hins vegar verour ao hafa f huga. pegar viobrogoin geta verio f laumi. stuoningsmanni arettis gagnvart Gengio er ut fra pvf. a eru sundur greindar. Ritgero Thoreau er einkennandi skilning. ao gagnsemi prengri a komi f ljas. pegar litio er a skfrgreininguna er ahlyoni vio svo til loglegt bann eoa okkar er beint fyrirskipun Hun er neitun. ao pao freri leynt.

til rettlretiskenndar ekki athofn og ao pvi leyti er peir sern 6hlyonast a opinberum vettvangi. hendi. logurn eoa stefnu. Sarnviskuneitun rneginreglum. ao astreoa til peirra er rninni en ao peir rnuni ekki veroa Bjartsyni 6hlyoni. f fyrsta (eoa undanbrogoum) og ekki eins lagi er sarnviskuneitun sern skirskotar til rettlretiskenndar venjulega rneirihlutans. eoa i laumi.9 sarnviskuundanbrogo frernur en sarnviskuneitun. eoa hlyoa samfelagsins. ~llu frekar bioa peir atekta fyrir hendi. ao rneirihlutinn hafi sarnuo rneo krofum peirra. sern eru i andstoou Borgaraleg 6hlyoni reglue en er akall til sarneiginlegrar rettlretiskenndar. ut fra pvf. parf ekki nauosynlega ao byggjast a p6litfskurn konar Hun getur byggst a truarlegurn eoa annars vic stj6rnskipulega sj6narrniourn. afstoou 6hlyoni peirra. og vona. ao fyrstu kristnir sfna urn patttoku Ef vio gongurn t. Yrnis rnunur er a sarnviskuneitun borgaralegri konar avarp. er neitao Ekki af eru slikar athafnir ekki leynilegar Einfaldlega par eoa erfitt er ao fela prer hvort eoa ere fyrirskipun samviskuastreourn ao hlyoa er skfrskotao sarnviskuneitun gera ser lj6st. rokstyoja neitun rnenn hafi ekki viljao rneo f helgisiourn keisaradremisins .d. ao grundvollur skilnings kann ekki ao vera fyrir og skyra pannig peir leita ekki ao trekifrerurn til ao 6hlyonast sfna. og svo a hinn b6ginn parf ekki ao vera neinn rnoguleiki fyrir pvi. geri ser enga von um ao geta breytt kringurnstreur verio pannig. aorar astreour geta legio ao baki sarnviskuneitun. enginn Geta ao peirn gefist tirni til ao tala mali sinu. Brot a logum urn strokuprrela eru drerniurn sarnviskuundanbrogo. Vissulega 6hlyoni. sern taka patt i borgaralegri og rna vera. logmretu banni.

ef vic rettum ao taka patt 1 ao selja f anauo.10 rett1retissj6narmioum andstreo truar1egri he1dur einfa1d1ega mea pvf. a. frioarsinnans. nregja til ao . p6l1tfskum sj6narmioum. ao login veroi alltaf samviskunnar. mundi rokstuoningur peirra ekki vera p6lftfskur. truarlega sioi. ao hlyoni vio pau komi ekki til Svo mundi vera t. Her er urn ao rreoa brot a viourkenndum Erfitt getur verio ao finna rettar sk1rskota til truarlegra sj6narmioa 1eioir. ao vic yroum sjalfir prrelar.m. seu viourkenndar rfkisins byggist a.k. verour en pao getur ekki verio rett. greina. Hvorki truarhneigo rettlreta slfka sioi. einhvern sj6narmioum. ao styrjaldir af peirri rettlretiskennd. ef gengio er ut fra pv1. ao patttakan vreri sannfreringu peirra. Sarna gildir ao sfnu leyti urn skooanir f varnarskyni ef gengio er ut fra pvf. eins og mannf6rnir.. ao setja reglur um hvernig menn megi rrekja ahugamal svo ao f heiori se hofo reglan urn jafnt frelsi.d. ao s11kar ao beita tilteknu harorreoi ao Eoa er r1kinu heimilt fyrir 6hlyonina? viroa raddir Stj6rnskipunin truarleg Vissulega Freistingin er ao segja. styrjold. ao pau seu svo 6rettlat. ne samviska svo getur hun bannao nefnt se r6ttrekt dremi. pegar sumir og neita ao taka patt 1 athofnum. sem stj6rnskipun a a peirri Sarnviskuneitun getur hins vegar byggst Neitun hlyoni vio log getur byggst p6lft1Skum hugsun. eoa ef heimtao vreri. Er frioarsinnin frfr fra sem reglur urn p6l1t1skt herpj6nustu styrjaldir f rettlatri seu til? rett1reti utheimta.

storvelda. eoa nrestum pvf rettlatt. ao syna gagnstreoum sioferoilegum fari eftir pvf ao hve kerfi miklu leyti er unnt ao retia peim jafna stoou f rettlatu frelsis. viourkennir. ao vio vissar kringumstreour seu styrjaldir rettlretanlegar). Ef truarbrogoum sem vel er skipulagt er ao vernda og styrkja stoou rettlretisins. sem hann gjarnan veroi oruggari hefur uppi. sem fra henni vfkja. geta viovaranir pau og motmreli. sem samfelagio sem viobjoo a eru a vis san hatt skyldar peim kenningum. tjaningu. sjonarmioum. einkum og be ita sem a til ao stofna til orettlatra styrjalda til ao brela niour andmreli. ao pao umburoarlyndi. Ef retlunin er ao syna frioarstefnu sretta sig vio hana. Markmio samfelags. er synd. peim tilgangi sem rikisstjornum ao vekja athygli borgaranna peim rangindum. er neitao um fulla a jofnu sem unnt er er pao vrentanlega vegna pess ao hun er skeroing Almennt ma segja. Um er ao rreoa sameiginlegan strioi og efbeldi. afstoou hennar til patttoku viroingu. persona. rikisvaldinu frioarstefnu Og pegar og truna a jafna stoou manna sem sioferoilegra fyrir hendi er tilhneiging pjooa. fario skuli mea pa. nafni. pjonar su viroing. oroio til pess ao rettlretissjonarmioin . hlytur skyringin vel heim vio retlretiskenninguna. frioarsinninn ~rer politisku meginreglur. ao hun komi sremilega rfsi af en ao helsta undantekningin strioi i rettlatu (ef gengio er ut fra til sjalfsvarnar pvi her. heldur fram. ekki aoeins ao ao vera su. frelsi annarra. hrettir vic ao fremja i peirra kunni ao vera rangar ao Enda pott skooanir frioarsinnans einhverju leyti.11 Rettlretiskenningin hvernig verour ao leysa ur pvf fra eigin sjonarmioi.

og fyrstu kristnir athafnir. eolilegt fravik Hugsan1egt er. fyrir mer Til peim kringurnstreourn. vfkja ao spurningunni RETL~TING BORGARALEGRAR OHLYBNI Meo pessar ymsu aogreiningar f huga. sem far a f baga via jafnt frelsi.~ og via orettlreti. sem peir segjast Menn rettu ao gefa pvf gaum. retIa eg ao velta ohlyoni a rett a ser. standa via pao. sem a serLf samfelagi ao innan. (eoa roo af athofnum) ao fela f ser sterka pretti ~ott fyrir hendi seu skyr tilvik urn hvort urn sig. a pao venjulega rett a ser fyrr en onnur skref hafa verio stigin innan hins loglega rarnrna. a borgaralegri oh1yoni og er muninurn a peim retlao ao skyra tulkunina hlutverki hennar f lyorreoissamfelagi. ao frioarstefna breti upp veiklyndi sem manna ao fra hinni rettu kenningu. eins menn voru knuoir. ao jafnframt f tengslurn via mun fhugaour pessarar hinn gagnstreoi vandi sarnviskuneitunar . til ao frarnkvrerna truarlegar og hermaour rna heldur reora valds. tegund polftfskrar Dr pvf ao framferoi af pessu ekki tagi er serstok afryjunar. kringurnstreoum er Ennfremur kann sarna athofn beggja sjonarmioa.pegar borgaraleg einfoldunar retIa eg ao einskoroa umrreouna vio stofnanir heima fyrir d. ~rongt eoli tamorkunar mun skana ogn via pao.12 pegar alIt kemur til aIls. i frjalsu samfelagi tilvik logrnretrar er engan hregt ao knyja. trua. ~essu er ofugt fario urn augljos samviskuneitunar. ao f raunverulegum enginn munur a borgaralegri oh1yoni og samviskuneitun. ekki hlyoa viobjooslegurn skipunum ~essar spurningar og bfoa eftir urskuroi urn rettlretingu.

ao petta frelsi hefur ekki verio virt. synist ao ooru jofnu sanngjarnt tilvik. reglunni auovelt og vic auglj6s brot a oorum hluta annarrrar jofnuo f trekifrerum. ~ao utheimtir fram f sem veroa ao koma greini1ega ~egar sumum minnihlutah6pum er pannig neitao urn atkvreoisrett eoa rett til ao gegn embretturn. ao ao frera megi onnur rok fyrir borgaralegri pau eigi ekki vio. sem eru f vegi fyrir. p6 hugsum oft Ij6st. Af pessum 6hlyoni sokum hallast raoageroin ao pvf. par sem urn er ao rreoa verulegt og auglj6st 6rettlreti.13 sioferois1ogma1io eins og pao birtist f strfoi. sem er nrestum pvf rettlatt. pannig 6hlyoni.eoa urn rett til ao eiga eignir eoa flytja fra einurn stao til annars. ao takmarka borgaralega urn vio a1varleg brot a fyrstu reglunni urn rettlreti. fyrir borgaralegri 6hlyoni. jafnt fre1si. urn pau sem tryggingu fyrir grundvallarpatturn frelsis. ao sjalfsogou ao taka sem sem nefnd eru. Vitaskuld urn sanngjarnan er ekki a1ltaf Ef vic er sem ao sja. strangar krofur.getur . Eg retIa ao byrja a sem synast vic sess pvf ao nefna pau skilyroi sanngjorn. sem hregt er ao raoast gegn meo borgaralegri 6h1yoni sem p61ftfska athofn. ao annao 6rettlreti se upprrett. og heIst vic pau. eoa pegar sumurn truarflokkurn er haldio niori og oorum neitao urn §mis trekifreri. se vissar stofnunurn. hvort pessurn meginreglurn hafi verio fullnregt. Ef vic Iftum nu a slfka sem beint er ao rett1retiskennd ao takmarka hana vic samfelagsinas. reglunni reg1u. og tengja pessi skilyroi 6hlyoni sfoan kerfisbundio borgaralegrar Skilyroin. raoageroiri f rfki. Fyrsta skilyroio fjallar urn pa tegund ranginda. 6hlyoni. verour vafalaust geta verio fyrir hendi prer kringumstreour.

Jafnvel p6tt okkur takist einkahagsmunir pao f okkar eigin mali. ao pessi rangindi Aftur a m6ti er erfitt ao staoreyna. pessi regIa skfrgreinir rfki og er undirstaoa pegnrettinda skipulags. fari ekki ur annao 6rettlreti. pau eru opinber1ega samkomu1ags. skynsamlegar eru til staoar. . er sennilega fer pannig reglunni a pvf ao beita borgaralegri fremur gegn brotum stoou jafnra p6lftfsks urn jafnt frelsi. jafnvel p6tt verulegt bondurn. hafi hvort mismunarreglan skooanir Oftast eru fyrir hendi margskonar urn pao. einnig a hagskyrslurn og oorum upplysingum pegar a pao er litio. ao hun stofnanir og stefnur. ao nakvrem ranns6kn purfi ao fara fram til ao sja. rna gera rao fyrir. h1uti af p6tt ekki hafi verio frert a af1eioingurn Ekki er gert rao fyrir. verio brotin. f stj6rnskipulegu pegar hun er hofo f fullurn heiori. ao se og viovarandi. retti pannig oftast ekki sett til Skattalogum 6hlyoni nema pau seu bersynilega Afryjunin a eoa skeroa jafnt frelsi. kann ao reynast ao vio hofurn a rettu ao standa. er erfitt ao atta sig a hvenrer og ford6mar raoa feroinni.14 petta 6rett1reti verio aug1j6st viourkenndurn venjum f 1etur. er ekki nregilega skYr. hvort pessari en samt reglu hafi verio fullnregt. og felagslegar og og Astreoan er su. ao m6tmrela mea borgaralegri ao raoast almennings erfitt ao sannfrera aora urn. alIt kryddao mea snjollu mati og agiskunurn. hregt ao na fram sanngjarnri 6hlyoni malamiolun. fe1ags1egs ollurn. til rettlretiskenndar Fer best a pvf ao leysa pessi mal f pessu Betur a eftir p6lftfskUm tifelli leioum svo fremi ao jafnt frelsi se tryggt. hversu fl6kin pessi mal eru. en byggist a einkum vio urn fjarhagslegar Val a milli peirra fer eftir kennisetningum vangaveltum.

tilmreli er En ef er alltaf hregt ao endurtaka.d. Tilraunir minnihlutans eoa reynst ofaanlegir til ao fa login felld ur gildi hafa engan hljomgrunn motmreli og motmrelagongur hafa engu aorkao. berjist getum via vissulega veiks og varnarlauss ekki buist vio pvf. ao meirihlutinn eoa sinnulaus. er sanngjarnt obifanlegur tilraunir ao retIa. nein skylda til ao fara fyrst loglegar Ef loggjafinn mundi t. purfum via ao vera viss um. fundio og logleg Meo pvf ao borgaraleg ohlyoni er sfoasta rao. ur pvf ao meirhlutinn og synilega orettleti . ao frekari fyrir seu tilgangslausar. og malfrelsio Frekari venjuleg er hregt ao nota. Borgaraleg gegn logunum mea venjulegum ohlyoni greti pa jafnvel synst alltof bragolaus. ao ekki geti verio fyrir hendi leioir pOlftfskrar motspyrnu. peir sem til eru. En petta skilyroi er raoagero. hefur sakfellt fjandsamlegum sjalfan sig mea tillitslausu tilgangi. hafa reynst arangurslausar. meirihluta tilmreli hafi pegar verio send f Domstolaleioir og hafi misheppnast. domstolaleioir Takio po eftir pvf. mea pvf ao banna truarbrogo minnihluta. ao sa truflokkur polftfskum aoferoum. brot a Sum tilvik geta verio svo ofgafull. en pa er fullnregt ooru skilyroinu rettlretanlegri borgaralegi ohlyoni.15 Annao skilyroi fyrir borgaralegri ohlyoni fer her a eftir. ao pao se nauosynlegt. sampykkja log um eitthvao herfilegt jofnu frelsi. ao hafi verio farnar a enda. pannig hafa t. verio krerulausir um krofur til ao veroa vio peim. t.d.d. ao venjuleg goori tru polftfskum til leiorettingar polftfsku flokkar. Vio skulum gera rao fyrir. athafnir fram ao pessu hafa leitt f Ijos. ao via hofum ekki nefnt.

h~glega grafio undan getu rettlatrar Eg geng her ut fra pvl. ohlyonir. (1 skilgreindri merkingu) til en ao ef peir mundu allir haga ser a sem g~ti mundi alvarleg roskun fylgja 1 kjolfario. ohlyoni. stjornskipunar.16 prioja og sloasta skilyroio. afryjunar til rettl~tiskenndar getur brenglast meirihlutans tapast sjonurn. ao fjalla urn sIlk form andspyrnu. Af ohlyoni sem annarri eoa baoum pessum ast~oum fer h~fni borgaralegrar . Undir vissurn kringurnst~oum getur eolileg Via getum sea pao eins og her utheimt viss bond. fremur slungio. sem eg mun r~oa urn. getur verio tva er Kemur pao til af pvl. minnihluta Ef tilteknum er rett ao beita borgaralegri ohlyoni. ao takmork seu fyrir pvl. enda pott ollklegt. er ollum oorum minnihlutum pao einnig rett. sem hinir borgaralega og ~tlunin til ohlyonu hopar vilja koma a framf~ri. Einnig eru efri mark fyrir getu almennrar afryjunin. rettl~tisskylda segir. ao ao ooru jofnu tveimur jafnrett ao grlpa til borgaralegrar orettl~ti ohlyoni og se minnihlutunum ef peir hafa jafnlengi polao jafnmikio eolileg polltfsk til~li og ef jafneinl~g peirra hafa einnig reynst arangurslaus. ao enda pott skilyroin fyrir of an seu oft n~gileg til ao rettl~ta borgaralega pao ekki alltaf svo. r~oa marga hopa mea jafngooan malstao ao vera borgaralega pennan hatt. ohlyoni getur fyrir logum og sem oheppilegar umr~ou til eru fyrir alIa. getum via sagt. hve borgaraleg gengio langt an pess ao leioa til hruns viroingar stjornskipun og hrinda pannig af stao afleioingum. urn verulega 1 verulega svipuoum kringumst~oum tva skilyroi sem m~likvaroa Ef via noturn fyrrnefnd svipaoar kringurnst~our. ao urn geti verio ao Samt sem aour er husanlegt.

er erfitt ao koma a fot slfkurn samtakurn. kringumstreour serstakar. sem peir skaoi hlotist af fyrir rettlata allir viourkenna margar jafnsterkar ao skulda eolilegt krafur. Ef nu fyrir hendi eru sem samtals mundu fara fram ur pvf. retti. utheimtir samvinnu mea Besta lausnin fra lrerdoms sjonarmioi pOlftfskurn samtakum andspyrnunnar.17 andspyrnuforms sem hugleioa minnkandi. pegar fjaldi er of mikill. sem synist vanta. borgaralega ao tillit af pessu tagi komi ekki f veg fyrir rettlata ohlyoni. minnihlutanna. sem hafa jafnan rett til ao taka patt f borgaralegri peir oska ennfremur jafnsterkur varanlegur f hverju allir eftir ao beita pessum tilfe1l. via lyorreoislegar stofnanir meo pvf ao samrrema athafnir ao enda pott hvor urn sig hafi trekfreritil ao beita sfnurn retti. og peir. getur stjornskipun. jafnt. pegar komia er upp f vis sa hreo. se ekki fario fram ur markunurn fyrir stigum borgaralegrar Vissulega utilokao ohlyoni. hana. verour ao gera sanngjarna f einfaldurn tilfellum pegar urn er ao rreoa varu. rettlreti. En pess konar brago eru ut f hatt skilningur milli pao. en ekki synist pao fyrir athugula forustu. ao margum hopurn se jafnrett ao . og vel er Vfst eru raogeroar hugsanlegt. sem lftur a allar unnt er ao veita. sem er en ef peir gera pao allir. sem ekki er magni. er polftfskur sem orettlretio pola. getur einskonar tfmabundin unnt ao skipta og er f takmarkuou skiptanotkun jafngildra her. peir geta fullnregt skyldu sinni sfnar pannig. pvf 1ftum a eoli staounnar: hopa. veroa ao skooa slfkar hamlur. eoa hlutkesti krafna verio sanngjarn lausn. minnihlutanna til ao stilla heildarstyrk1eika urn er ao rreoa marga ohlyoni. sem aretlun. pao er olfklegt.

og fulln~gt f langa tfo pratt fyrir eolileg se athugasemdurn. til ao ~tla. ef svo rna segja. eins og rettarbeiting rett. sem vio vorum ekki aour. sem prioji maour En eg geri rao vera mea skfrskotun talin. hvort skynsamlegt se eoa hyggilegt Dr pvf ao vic hofum staoreynt. ao lata pessi . og pessvegna ganga ut fra pvf. ao vio hofurn rett til pess f ljosi pessara priggja skilyroa. ao enginn munur se a krofum. ao aoalatrioin spurningin retti. Ef allir stundurn af pvf. seu a purru. sem vio erurn ao motm~la. mundi pao hafa sl~ar er pvf porf a einhverri sanngjarnri lausn. er mun ao p~r kringurnst~our veroi. Vio ~ttum samt sem aour ao hafa hugfast. brot a reglunni urn brotio hafi urn pao frelsi jafns pegnretts. almennt. ao aorir hafa samskonar beittu pessum retti. Tilvik af pessu tagi eru einnig l~rdomrfk til ao syna. til osanngirni. ohlyoni. sem vic hofum fmyndao okkur. hvort sem ast~ournar. ao retturinn erum vio nu frjals til pess. urn. ao krofur hans seu eins er oft a tfoum skynsamlegt ao ao kugaour minnihluti freistast oflugar og allra annarra. ao afryja mali okkar mea borgaralegri er greinilegt ohlyoni. peir saklausu. eoa ekki. eoa urn jofnuo f t~kif~rum. afleioingar fyrir alIa. bil verio framio af asetningi polftfsk motm~li.18 beita pesskonar vic rettlata andspyrnu urn leio og peir samtfmis viourkenna skyldu stjornskipun. sem hinir Ymsu hopar hafa fyrir borgaralegri jafnknyjandi sennilegra. 6rettl~tio. taka verour til greina hugsanlegan kann ao veroa fyrir. eru Ef vic hofurn petta fyrir reglu. og Segjurn sem svo. sem geroar kunna ao pessi skilyroi eru ekki t~andi skaoa. En vitaskuld liggur ennpa fyrir ao beita pessum se fyrir hendi. fyrir. ao rettarbeiting takmarkast annarra til andspyrnu.

sern hafa rikar rnalsastreour til borgaralegrar 6hlyoni. 6hlyoni Eolileg okkar hef eg frarn ao pessu ekki rninnst a spurninguna skylda rettlretisins er fyrsti grundvollur vio stj6rnskipulegt einungis hinir betur riki.d. 6hlyoni retti pannig. Enda fara spurningar og barattuaoferoir eftir kringurnstreournhverju sinni. ao rninnihluta hafa undir pa kvoo gagnvart stj6rnskipun. er avarpsforrn. eru pao sern liklegir eru til ao skyldu. p61itiskra tengsla Eins og vic hofurn aour kornio ao. eins og allur annar rettur. pyoingarrnikio ahrifamikil 6hlyoni er. einungis til pess ao vekja harosnuin viobrogo viobrogo okkar verour Vissulega rneirihlutans. ef hegoun Vio kunnurn ao fara fram i retti en sarnt 6skynsarn1ega. ao athofnin se hrefilega til pess fallin ao vera Meo pvi ao borgaraleg verour afryjun til sarnfelagsins aIls. serstakt hefur ekkert ao leggja urn til rnalanna urn pessi praktisku hernaoararetlun sj6narrnio.. skynsarnlegurn rarnrnatil ao na tilgangi viljurn hjalpa.19 mal skera ur. Beiting rettarins til borgaralegrar ao vera i sern vio ao aogreta. ao pao skiljist. ernbrettiog auoveldara rneo ao notfrera ser p61itiska hafa peir gengist viohalda rettlatri Og pegar peir hafa gert pao. En rettlretiskenningin atrioi. pegnunurn alrnennt. . skyldukvaoir hafa Ij6sar p61itiskar peir eiga auoveldara gagnstrett p61itfskri rneo ao kornast i opinber kerfio. sern er nresturnpvi rettlatt. settu i samfelaginu. Rettlretiskenningin okkar eoa peirra. f pessari retti ao nefna hvenrer rett er ao ihuga pessi frasogn rninni af rettlretingu borgaralegrar urn sanngirni. En rneolirnir undirokaos t. sern haft er uppi a opinberurn vettvangi. andspyrnu eru hefnigjorn gegn logrnretri en 61ikleg af hendi kerfis.

pegar peir reyna ao koma malum sfnurn frame f rettlatri hopsins stjornskipun Almennt rna segja. pao til pegar personur eoa hopar koma saman f sameiginlegum pegar polftfskurn tilgangi. ao frjals felagssamtok stofni til skyldna. Er petta jafnsatt urn polftfsk pyoingu rna gera. onnur samtok. vio aora pegar vio tokurn patt f polftfskurn athofnum mea skyldur samt a milli peirra Enda pott pannig megi rreoa urn polftfskar vic pegnana almennt. Alveg eins og skyldur vic aora stofnast. aoferoirnar svo fremi ao tilgangur se logmretur og felog og sanngjarnar. sem einstaklingurinn aorar en skyldan til ao hlyoa rettlatri urn borgaralega stjornskipun. petta merkir po ekki. ao fjolmargar heldur kemur pao er ekki einungis leioi af pessu sjonarmioi. ohlyoni mioast einungis vio skylduna vio rettlretio.annarra . pa hnytast andspyrnumanna bond trausts og trunaoar. skilyroa. skyldna af krofur leioi ekki til pyoingarmikilla svo. pessar skyldur hafa geysimikla og hafa mea En prer eru Umfjollun mfn ymsum hretti hemil a pvf. pa stofnast skyldubond peim. einkalffsins skjalanna skyldur af pessu tagi. fyil/ri athugun mundi vfkja ao sess.20 almennt ekki polftfskar ao sanngirnissjonarmioio peirra halfu. vio hofum gengio f felag vic pa f Ymsum einkafyrirtrekjurn.

byrjunarstocunni Vic getum nu teygt ur tulkuninni Yroissa pjoca. vic reglur urn samninga og utskyra pjocarettar ut fra pvf sjonarmici. ac pessi neitun byggist eca annars konar sjonarmicurn. sem vfsac er a til rettl~tingar rettl~tisskilningur stjornskipunarinnar byggist a. urn pattoku hernacaracgercum. sjonarmic. hvernig petta er h~gt. Vandi okkar er sem raca framkomu grundvoll pvf sa. sem a polftfskurn en ekki truarlegum p. eru pau.21 RETTL~TING SAMVISKUNEITUNAR pegar eg var ac fhuga rett1retinguna fyrir borgaralegri gekk eg ut fra pvf til einfoldunar. ac vic hofum pegar komist ac nicurstocu urn reglurnar urn rettl~ti eins og prer eiga vic urn samfelog Vic skulurn einnig fmynda okkur. svo hun nai Til pess er naucsynlegt yfir pjocarett.s.e. er ac spyrja. Eg ~tla ac gera rac fyrir. kennisetningin urn pOlftfska skyldu eigi vic urn utanrfkismal. Acilar hafa pannig sampykkt reglurnar urn rett eins og p~r eiga vic f samfelagi vic pa sjalfa sem meclimi pess. hinar ymsu reglur urn eclilega sem eiga vic urn einstaklinga. Eclilegt oh1ycni. pau sjonarmic. sem veric innanrfkismal. og hugsac urn acilana sem umbocsmenn grunnrreglur sem verca ac velja f sameiningu til ac skera ur ..a. v~ri ac motm~la. sicfercilegan Vic skulurn gera rac fyrir. ac vfkka ut rettl~tiskenninguna Eg ~tla ac reyna ac syna. upp ac teknar hafi veric kvacir. hvernig vorcucu ac login og stefnan. ~tla eg stuttlega f tilteknum ac fhuga rettl~tingu eca urn ac Til ac festa hugmyndirnar samviskuneitunar gerast hermacur. ac tengja hin rettlatu pOlftfsku rfkja. skyldu og f upphafi peirra og a sem einingar og vic grunnbygginguna.

pessi byrjunarstaoa ao engu 6vissu og skekkjur akvaroast tulkaori. geti notfrert ser sfn serstoku trekifreri. vic aorar pj6oir. Ein um jafnretti pegnanna f stj6rnskipulegu afleioingin af pessu jafnretti pj60anna er reglan um sjalfsakvorounarrettinn. Grunnregla pj60arettarins sem hafa stofnao mea ser Er regIa pessi samkynja rfki. ao peir eru umboosmenn rfkja. vita peir ekkert um prer serstoku afl pess eoa styrk kringumstreour mannlegs kringumstreour. pessu tilfelli. sem valdar yrou. byrjunarstoounni. grundvallar jafnrettindi.22 andstreoum krofum rfkja. orlaga. pvf ao eg held. er jafnrettisreglan. ao reglurnar. er sanngjorn milli pj6oa. rfki. hun gerir sogulegra Rettlreti milli rfkja pannig sem valdar mundu f byrjunarstoounni reglur. 6vitandi Ef eg fer eftir skilningnum a seu geri eg rao fyrir. an fhlutunar sjalfsvarnar utlendra um rett pj60ar til ao raoa sfnum eigin malum velda. ao peir. En f ollu falli mundi ekkert koma a 6vart. Onnur afleioing er retturinn til gegn aras. sem hvert um sig lifir vio eolilegar lffs. um ymiskonar mismunandi Enda p6tt peir viti. par mea tal inn retturinn til ao bindast . hafa serstok reglunni Frjalsar manneskjur. skynsamlegt einungis retluo nregileg vitneskja til ao framkvrema val til ao verja hagsmundi sfna. pvf prer raoa pessar reglur eru p6lftfskar stefnu gagnvart oorum pj6oum. ao pessir umboosmenn upplYsingar. f samanburoi samfelagi. opinberri af peim reglum. en ekki svo mikla. sem best eru settir af peim. og vita ekki heldur stoou sfna f eigin umboosmonnum rfkjanna f Enn a ny er samningsaoilunum. sem raoa f peirra eigin samfelagi. sem viourkenndar yrou. mundu vera kunnuglegar. Eg get aoeins drepio a prer reglur.

viourkenna pessar takmarkanir rettlats yroi best sinnt mea pVl ao petta er vegna pess af SIlk pj60 a strl0saoferoum. . mundi pessvegna rettlatar sem pegar hefur verio viourkennd. initio. mundu sja. rlkja. mundu pannig bindandi. ao pj60arhagsmunir rlkis eru sklrgreindar rettlretiskenningunni. ao sem a ao halda. sem pao rna nota. gjorsamlega styrjaldar utilokaoar er rettlatur pegar nauosyn ber til. og aoferoir. tulkaoir eins og til er raoa sambandi retlast. eoa pj60ar dyroar. umfram alIt stefna ao pVl ao halda vio og vernda og prer kringumstreour. Varnarsamningar. eins og a pa er litio ur byrjunarstoounni. ennpa strangari. mega pVl ekki eyoileggja a mannsllfum. jus hennar ad bellum. veroa homlurnar Athafnir. ofbel dis stranglega er vafasamur Jafnvel styrjaldar. eoa 6viss.23 varnarsamtokum samninga til ao vernda pann rett. 6nnur regIa er su. Styrjaldarreksturinn Umboosmenn rlkjanna verour ao hemja og halda innan vio pessi mork. sem leyfilegar mundu vera 1 logmretri sjalfsvorn. Tilgangur 1 vafasamari friour. til reksturs sem raoa pVl hvaoa aoferoum pj60 megi beita jus hennar in bello. moguleikana a frioi eoa hvetja til fyrirlitningar sem stofni oryggi okkar sjalfra og mannkynsins 1 hrettu. astreou til En hvenrer pj60 hafi rettlata eoa. einnig eru til reglur. eins og venjulega er sagt. bannaoar. ao pj60arhagsmunum peirra. ne stofnanir Hun er ekki hvott af longun til heimsvalda . sem gera prer mogulegar. sem notaoar eru. svo fremi ao peir samrremist hinum reglunum. en samningur ab um samvinnu urn 6rettlretanlega aras mundi 6gildur pessar reglur skilgreina styrjaldar. 1 rettlatu og pegar a strl0i eru vissar tegundir rettur rlkis til styrjaldar aoferoum. geta verio kringumstreoum.

mea i reikninginn. fyrir.24 heldur stendur hun i strioi til ao hagnast sig landi. samvisku getur hann neitao pvi. ao gera rao pau annars kunna ao hafa verio i raunverulegri vio gefum okkur pessar forsendur. um rettlreti. ao venjuleg verndar mannslifum. Enda p6tt petta form neitunar kunni ekki ao vera p6litisk opinberum vettvangi. hvao Nregja verour ao Aoalatrioio er. synist sanngjarnt bonn. ur pvi ao hun fer ekki fram a hun a somu kennisetningunni um um pa byggist rettlreti. Ennfremur. athofn.k. sem er undirstaoa tulkun hennar. skirgreinir slik markmio fjarhagslega eoa na undir eru andstreo sj6narmioinu samfelagsins. stj6rnskipunarinnar logskipunin og leiobeinir sjalf synist viourkenna 1 formi utanrikissamninga pj6oaretti. ao rettlretingin visar til p6litlskra reglna. ao pegar allt se tekio veroi eolileg skylda hans ao vera ekki gerour ao 6rett eoa f6lsku pyngri a verkfreri til ao vinna oorum alvarlegan metunum en skylda hans til ao hlyoa. Ef hermanni gildi a. falla mundi undir bersynileg brot a pesum reglum. synilega brotnar. Eg get ekki rrett her. ao reglurnar. minna a. a striostimum skirskotar kvaoa til Ef samviskuneitun reglna. ef hann mea sanngirni sem gilda um styrjaldarrekstur. sem sem Ef logmreta hagsmuni hversu svo aberandi hegoun rikjanna. ao viss auglj6s tilvik eru agretlega pekkt. sem taka tillit til eolilegra mundu valin. sem hregt er ao benda a i .m. sumra pes sara reglna i er pvi skipao ao framkvrema vissa 6logmreta og af seu strlosverknaoi. byggist truarlegum nu til pessara a hun a p6litiSkum skilningi en ekki endilega eoa oorum sj6narmioum. telur. Hann getur haldio pvi fram.

forsendu pegnanna. styrjold. se r6ttrek lhlutun se ekki unnt ao rettlreta hana f vel akvaroast rneo porfurn. utheirntir forgangur er urn ao rreoa). pegnarnir 1 fyrirkornulag sern sanngjarna Vissulega leio til patttoku vornum pj6oarinnar. ao unnt se ao frera ut til ao na til pessa tilviks. stofnanir.25 reglunni urn samninga. her er s10ur llklegur til ao veroa verkfreri 1 rna rettlreta hann a pessari skeroi jafnt frelsi frelsis (ef 6rettlretanlegurn revintyrurn erlendis. vettvangur se einungis beitt ao pVl rnarki. hvort hann eoa ekki. ao herkvaoningu gerir nauosynlegt. sern frelsisoryggi loggjafans einungis fallast Seo fra sj6narh6li spurningu) er (sern er vioeigandi fyrir pessa hregt ao verja kvaoninguna a petta a pessurn grundvelli. pratt fyrir ao herkvaoning En hvao sern pVl l10ur. ao vernda rettlatar er leyfileg pessar parfir Hverkvaoning sjalft. heldur pVl utbooinn frelsi manna 1 oorum samfelogurn. sarnfelagi (eoa pVl. eru prer ahrettur. ao ur pVl ao herkvaoning urn grunnreglur frelsi jafns pegnrettar. ao herutboo purfi ao taka afstoou til pess. ef hennar er porf til ao verja frelsio frelsi pegna samfelagsins. eftir tilgangi Til ao staoan veroi skyr. se rettlretiskenninguna Spurningin 1 tiltekinni llkindum urn pao. hvort rnenn eigi yfirleitt er ao sumu leyti frabrugoin. 1 gildi og einstaklingur eigi ao hlyoa logskyldu sinni til ao ganga 1 herpj6nustu Eg rnun nu gera rao fyrir. skulurn vic ganga ut fra pVl. sern Ef par rneo talio ekki einungis einnig hlut a ao mali. forgangsroo einni. Eg held. strl0sins og peirn aoferoum. sern er nrestum pVl rettlatt) af pVl rnarkrnioi. ao ganga 1 herinn Svario fer ao sern beitt er. sern hver . sern rninna vreru knyjandi skipulogou en pj6oaroryggi.

se pao rettur hans ao neita herpj6nustu . avinningur se fjarhagslegur Grunnfrelsi Og er ekki h~gt ao skeroa til ao na pessurn markmioum. ao markmioio eoa aukin voId. er pao 6rettlatt og andst~tt logum pj60anna. og ao ekki veroi urn ao samfelagsins r~oa stettarlega hlutdr~gni. Stundum er enn onnur ast~oa til neitunar. er ao reyna ao tryggja ao h~ttunni pessum 6farnaoi meolima ao utan se ao mestu leyti jafnt skipt a milli allra a urn ~viskeioi peirra.s. Vio skulum pa fmynda okkur lyor~oislegt herskylda er. og getur pao verio n~gilega til ao pegn eigi rett a ao neita ao fulln~gja pj60aretturinn og rettl~tisreglur loglegri skyldu.a. sem kvaddir eru til pj6nustu. par sem getur mea samvisku neitao ao hlyoa f tiltekinni styrjold a peirri forsendu. En f 6fyrirsjaanlegra samfelagi kemur pessi f6lska hvort eo er til fyrir utan fyrir arasir ao utan. unnt ao gera. Vera rna. hans eigin samfelags styoja hann f sem pessari afstoou. ao urn leio og Ij6st se. f augu vio. sem heIst er a pjaningum af stofnanir ao utiloka gjorsamlega pessi haroindi. parf ao horfast og sogulegra. ao raoast a frelsi annarra samfelaga af pessum ast~oum. ao sioferoileg brotin reglulega. byggist ekki a markmioum pegninn getur staoio vio log styrjaldarinnar a peim se pao. heldur aoferourn.e. Einstaklingur samfelag. ao hluta til afleioing atvika.26 einstaklingur tilviljunar velskipulogou pao. p. Ogerningur er fyrir rettlatar pao. sem foroast rna. Ij6st B~oi styrjold er pvf ekki fyrir hendi. mea skyldukalli ao tilgangur styrjoldinni pegnanna vitaskuld til herpj6nustu 6frioarins se 6rettlatur. pegar peir eru valdir.

nauosynlegt frarntfo. styrjaldar. ao hann haldi f heiori sfna En pegar hann er korninn f herinn skipao ao frernja athafnir. . sarnvitaori neitun urn ao taka patt f styrjold vio vissar kringurnstreour. skyldu. ao gjorsarnlega urn 6fyrirsjaanlega frioarstefna verio er herpj6nustu seo. getur rikio jafnvel virst syna vissan hof6ingsskap. en ekki eins og sakir standa. frioarstefnu hverskonar fyrirfinnst Hun dregur Rfkin hafa ekki verio treg til ao viourkenna stoou. Af pes sum astreourner pvf ekki porf a alrnennri frioarstefnu. heldur a gagnrynni. fyrirrnrelurn slnurn. Sannleikurinn er sa. ao aoferoir st6ru og sterku. ao hann geti harnlao a rn6ti krofunni ef rnarkrnio6frioarins f raun rettri. og rnarkrnio ser f lagi hinna eru stundurn svo lfkleg til ao vera 6rettlat. Neitun urn ao taka patt f sern og retIa henni serstaka strfoi hvernig sern a stendur er utanheirnsleg afstaoa. ao honurn er sern andstreoar eru sioferoilegurn logurn urn ao er ekki vfst. pvf ao pesskonar og pao a vio f tiltekinni styrjold. rfkja rneo 6frioi. lfkindin og f peirri stoou. fyllilega se ao afneita pannig ao rnaour er knuinn til ao telja. enn f kenningurn truarsafnaoa. ekki frekar f efa vald rfkisins Meo pvf ao undanpiggja en einlffi presta frioarsinna fra dregur f efa helgi hjuskapar. sern byggir a reglurn urn rettlreti rnilli pj60a eins er annao mal. er nregilega vafasarnt og 6rettlaturn fyrir pvf ao purfa ao taka vic svfviroilega skipunurn nregilega 6rrek. eolilegu ao hann eigi rett a ao tryggja. getur eins konar skilyrt afstaoa: sanngjorn rnoguleikinn a rettlatri styrjold viourkenndur.27 grunni. En sarnviskuneitun. hlyoa. geti verio fyrir hendi skylda en ekki aoeins rettur til ao neita.

getur framhald rfkisstj6rnarinnar.28 neitun er m60gun via yfirskin almennar. og mea pvf ao um 6rettlatrar Mea pvf ao markmio rfkisvaldsins er margoft ransfengur. styrjaldar og ef prer veroa reynst 6mogulegt. til ao sretta sig via akvoroun rfkisstj6rnar er almennur vilji til ao spyrna f6tum via krofum rfkisins peim mun nauosynlegri. . menn hafa tilhneigingu styrjold.

eg ut fra pvf. eru t. sem aour att ser stao. peir geta flutt mal sitt. skooun hans hafi skilyroin fyrir frjalsri Vio erum ao afryja til hinna urn ao endurskooa. geng sem urn er ao rreoa. gegn reosta logmretu. rettlatt. Styrkur pessarar a samfelaginu samfelagio grunnlogin afryjunar vio pa skilmala. vreri uppreisn ef afryjun peirra verour hafnao. ao vio sretturnokkur endalaust setja okkur. sioferoilegu (ekki aoeins . ao samfelagio. tal inn stj6rna hafa pegnarnir retti utvalins umboosmanns aoeins rett olmusumannsins. Ef vio hugsum urn Ef sem felagi jafningja mea oorum hretti. ao peir geti ekki sem peir ao setja sig sjalfa f okkar spor og viourkenna. talin endurspegla samkvremt guolegum natturulogmalin og k6ngurinn guos. Meo pvf ao beita borgaralegri ser pvf ao avarpa ao samkvremt rettlretiskennd meirihlutans einlregri og fhugaori samvinnu verio rofin. Ao gera en peir geta ekki 6hlyonast pao. se svo ao segja konar formi 6rettlreti geti samt samfelagi ao pao er f einhvers lyorreoislegar rfkisstj6rnar.d. fer nu eftir lyorreoislegum skilningi til samstarfs. enda p6tt alvarlegt Eg geri rao fyrir. buist vio.29 HLUTVERK BORGARALEGRAR OHLYBNI prioja markmio utskyra hlutverk kennisetningar urn borgaralega kerfi 6hlyoni er ao hennar f stj6rnskipulegu og gera grein fyrir tengslurn hennar vio lyorreoislega stefnu. a petta form andmrela ekki vio. tilhlyoilega. Eins og jafnan aour. ao f pesskonar leyti opinberlega viourkennd se rettlretisreglan ao mestu grunnforsenda fyrir fusri samvinnu milli frjalsra 6hlyoni retlar viokomandi og tilkynna jafningja. og pao pyoir.

sern rneiddir eru rneo alvarlegu Borgaraleg ohlyoni (og sarnvinnufelag jafningja. veroa peir 1 Or pvl ao valdar hafa verio reglur fyrsta lagi ao setja ser leiobeiningar eolilegra skyldna og kvaoa og einkum til ao meta styrkleika styrkleika skyldunnar til ao ao til hlyoa rettlatri stjornarskra og peirri af grunnforsend hennar. sern rnegnugt freroa 1 letur). sern aoilarnir eoa kringumstreour. rneirhlutinn raoi. par sern hlyonin Ef vio gongurn ut fra sarnfelag. Alrnenn frerir er ao tulka stjornarskrana tilhneiging (ekki endilega til ao beita rettlretanlegri borgaralegri sarnfelagi. rnisretti. sern er svo ao segja er ao skooa pesa kenningu Ihuga verour fra sjonarholi tva vandarnal. Hitt vandamalio fyrirbrigoi er ao finna sanngjarnar reglur ao fast vio orettlat vio rettlatar peirn forsendum. ao kongurinn heldur aoeins. geti ekki haft a pegnanna rongu ao standa. En urn leio og sarnfelagio er tulkao sern purfa peir. ohlyoni festu velskipulogou rettlatt. eoa samfelagi.30 loglegu} valdi. ekki ao sretta sig vio pao. sern pessu eru tengd. Nauosynlegt byrjunarstoounnar. stuolar vio frjalsar 1 felagi og reglulegar kosningar sjalfstrett dornsvald. sern einkenna svo ao segja rettlatt rnundu sarnpykkja raoageroirnar ohlyoni (sern aour hafa verio Deir rnundu rreddar). urn hvenrer borgaraleg a rett a ser. ao pao se ekki 1 verkahring ao segja til urn pao. hrego og heilbrigori stofnana kerfis pott ohlyoni. Ekki er par rneo sagt. fyrir einstaklinga. sern beitt er rneo tilskilinni ao viohaldi og styrk rettlatra dorngreind. viroist reglur er aoeins ao hluta til. . samviskuneitun stjornskipulegs Borgaraleg einnig) er rneira ao segja ein af jafnvregisstillum ologleg se samkvrerntskilgreiningu.

asetning peirra. samvinnu jafningja. eru rettlretiskenningarnar Ao neita oorum urn rettlreti. by our orettlreti af asettu raoi upp a Uppgjofin vekur fyrirlitningu peirra. mundi pao vera vfsbending urn styrkleika eolilegrar rettlretisskyldu f einu pyoingarmiklu. sem skflgreina Aoilarnir rettlretanlega borgaralega vio log. orettio fremja. sampykkja pa skilmala. ~egar petta er gert. pessi framgangsmati se strangt til tekio andstreour logum. og hvessir samfelagstengslin. natturulegrar Hvort heldur er. urslitatreki Enda pott til ao koma a fot innan marka trunaoar stoougleika rettlatrar til ao viohalda stjornskipunar. ohlyoni. . sem vio mundum halda athofnum eftir reglum.31 viourkenna pessa viomioun til leiobeiningar um hvenrer petta form andofs er vio hrefi. afryjun eftir venjulegum sem pessir frelsisprettir vreru tryggari en aour. sem uppgjof eoa motspyrnu. samanburoi) sem vio mundum velja eftir jofnum og eoa gera okkur bera ao akefo um ao notfrera heppni og tilviljunar okkur sjalfum sanngjornum okkur fyrirbrigoi til hagnaoar. urn rettlreti f serstoku tilviki. ollu samfelaginu ~ao mundi einnig skerpa vitundina mea pvf ao styrkja sjalfsviroingu Eins og samningareglan reglur urn sjalfviljuga manna og viroingu leggur aherslu a. viroist mundu pvf ohlyoni via brot a grunnpattum fyrir sanngjarna polftfska frelsis. er hann rett leio til ao halda via lyoi alIt ao einu sioferoilega stjornskipulegu stjornarfari. hann peirra hver fyrir oorum. en motspyrnan slftur Ef pegnarnir mundu andffirela mea borgaralegri ao lionum hrefilegum tfma leioum. er annaohvort jafningja gagnvart ao neita ao viourkenna okkar f skefjum (slfkan.

eru ekki nauosynleg. sem ekki er ekki. skynsemi. truarleg Enda pott peir. en urn truarlegt traust og ast. er petta pol1t1sk grundvallar borgaralegs athofn en ekki truarleg. petta a einnig vio um utskyringuna purfi frekari urnfjollun varoandi skfrskotao sjonarmio til annarra frioarsinna a samviskuneitun. seu 1 heiori viourkenndar reglur til um samvinnu meoal sioferoilegs Meo pv1 ao um er ao rreoa sk1rskotun 11fis. samningareglur. ao astandio pa skilmala her. ao a eru Mig langar f staoinn til ao leggja aherslu um borgaralega stjornskipuleg kenning ohlyoni hvflir einvoroungu rettlretissjonarmioi. ao haldnar jafningja. byggist Hun byggist a rettlretisreglurn venjulegrar sem menn get a heimtao hver af oorum. pao pyoir auovitao sjonarmio pau gretu meira ao segja okkar meo sjonarmioum. (ef vio gongurn enn ut fra En eg retIa ekki ao rreoa a. sem taka af a milli patt 1 borgarlegri ohlyoni. sem rettlreta samviskuneitun pvf. opol1t1sk ao allir sampykki. enda pott hun Hvergi he fur verio sjonarmio eoa regIna en pOlft1skra. er ekkert nauosynlegt peirra og borgaralegrar ohlyoni. hafi ekkert gildi. samband pvf ao petta form polft1skrar barattu ma skilja sem aofero til ao avarpa rettlretistilfinningar samfelagsins. se svo ao segja rettlatt). hafi oft a tfourn stjornast sannfreringum af pessurn toga. ao eru rettmret. ao fario se eftir. sem staofest mat okkar og stutt stahafnir vitao er af oorum astreoum. prer reglur. Jafnvel prettirnir urn opin tjold og friosemd skyroir a pessurn grundvelli. heldur reglurnar . akall urn. sem stjornskipunin AlIt ao einu eru pao ekki urn er reist a. ao ekki a yfirlysingum hregt ao krefjast.32 f lengra mali mretti sennilega bera fram samskonar skyringar a peim astreoum.

felagsleg Mioaldirnar r1kisstj6rn. sem pa voru til. Vio geturn pannig aukio vic log leg form stj6rnskipunarinnar 6loglegra meo vissum tegundum lyorreoislegrar m6tmrela. rettlreti. sem fara ekki 1 baga vio markmio . var 1 sem f d6mum s1num og tilskipunum samfelagsins. lagalegan prer Hun reynir ao skipuleggja astreour. fyrir felagslegri 6hlyoni samvinnu frjalsra er sk1rgreind. takmarkaoist vio rettlretistilfinningu vio rett samfelagsins mestmegnis aIls til m6tspyrnu. Jafnvel pessi rettur hefur ekki verio tal inn 6rettlatur konungur var einfaldlega settur af. skorti pannig hugmyndina grunnhugmyndirnar urn nut1ma stj6rnskipulega og urn frjalst f6lk. 6hlyoni hluti af hugmyndinni urn frjalst stj6rnskipulag. Einn munurinn a stj6rnskipun mioalda og nutfmans er sa. sem eru grunnforsendur jafningja. truarlega Eins og borgaraleg undirstoou. sem einkennir kenningin urn borgaralega pannig skilin. skortir ekki almennings a er heldur styost hun vio skilning lyorreoislegt samfelag.33 rettlreti. er stj6rnskipulega kenningin skilning byggir of an a hugmyndir urn borgaralega a stj6rnskipulegu 6hlyoni viob6t vic hreinlega lyorreoi. Andspyrna andstoou vio stj6rnanda. ao aour fyrr var reosta vald laganna ekki stutt af stofnunum. sem hefur urslitavaldio. sem mega vera fyrir hendi til ao heimilt logleg lyorreoisleg yfirvold se ao greina a vio andstreoar til eftir leiourn. athofn. stofnun pess valds mea kosningurn og pingurn og oorum stj6rnskipulegurn hretti. A mikio til a sarna hatt og nut1ma r1kisstj6rn skilningur urn mioalda. eoa vio rett hvers hluta pess. sem eru vissulega logum en alIt ao einu yfirlysing p611t1skra grunnreglna urn trunao vio log og sk1rskotun 1 lyorreoislegu stj6rnarfari.

athugasemdir gretu gert prer athuganir raunhrefari. f fyrsta lagi hef eg alla tio gengio ut fra sem vreri svo til rettlatt. sem Nokkrar settar hafa verio fram. erurn ymiskonar afl. ao hun se oraunhref. ao vio vrerum ao fjalla urn samfelag. og hvort prer sfoast toldu seu nregilega oflugar til ao unnt se ao leita til peirra mea verulegurn arangri. ao urn er ao rreoa stjornskipulegt viourkenndan ao sjalfsogou reglurnar. Eg hef mea reynt ao syna fram a. Vissulega er mikio til en onnur. og mretti svara pvf til.34 stjornskipunar vegna peirra kenninga. sem motmrelunurn raoa. sterkar. En aoalatrioio sem hneigjast gegn rettlretistilfinningurn. hafi rettlretiskennd. rfki og opinberlega og hopar gretu pvi. skilning a rettlreti. sem mali skipti. ao hvatir vreru ekki polftfskt vic monnurn. til framdrattar staohrefingu og meira til f henni urn sum samfelog er tiltolulegur styrkleiki peirra hvata. Enda pott peir seu snjallir sfnum. utreiknaoar f pessari rok fyrir krofum peirra peirra til annars ekki inn f samrremdan skilning Skooanir peirra a hverjurn tfma eru fremur stundar glefsur. urn borgaralega ohlyoni a Hun gengur ut fra pvf. auour og pvf urn lfkt. f pessu felst. unnt er ao skyra pessar kenningar Sumir kunna ao hafa a moti kenningunni peirri forsendu. falla skooanir fram sioferoileg einu framferoi rettlreti. pegar skfrskotao eru nefndar sem nauosynleg er til peirra skilyroi fyrir samvinnu frjalsra . ao bera fra a ~ao. Vissir einstaklingar undir vissum kringurnstreoum freistast almennings til ao brjota eru toluvert ~essar reglur en tilfinningar peim til verndar a rettan hatt. hagsmunir. valdlongun. vissurn hagsmunurn. ao meirihlutinn sioferoilegar sem hreyfir viroing. hvernig samningareglunni.

Vio veroum pvf ao jata. ao pessi tilfinning um meginreglur og f athofnum. ef ekki er unnt ao skfrskota kann meirihlutinn utreikningur einungis til rettlretiskenndar samfelagsins ao grfpa til enn harkalegri D6mst6lar viobragoa hagnaoarins bendir f pa att. f athofn m6tmrelandans.m.. En algjorlega getur oroio of an a. sem pratta. ef sem utan vic standa. sem stj6rnast rettlretistilfinningu. og pa ao hun er rettlretanleg (eoa kann ao vi roast svo) samkvremt meginreglum. kringumstreour af pessum toga eru ekki fyrir hendi. raoio urslitum. Ef peir. getur sannfrering meirihluta Ef h6parnir. Einhver misskilningur rettlretiskenndin kemur fram. ao meirihlutinn fram f peirri getur ekki fengio af ser ao stfga pau skref. oroio nregilega pung a metunum.k. sem stj6rnskipunin byggist a. birtist krefjast mikils. og draga ur gagnstreo er ekki peim p6lftfsku loglegum viourlogum niourstaoa eoa fella pau niour. sem En pessi raoagero krefst of komi Meiri lfkur eru fyrir pvf.35 jafningja. pegar nauosynlegur bakgrunnur fyrir hendi. sem nauosynleg eru til ao brela niour minnihlutann . hvernig Halda mretti. sem 6rettio fremja. 6hlyoni rettu ao taka tillit til pattar borgaralegrar staoreynd. svo ao segja jafnst6rir. ao rettlretanleg borgaraleg sanngjorn og arangursrfk ao verulegu tegund m6tmrela einungis leyti af 6hlyoni er venjulega f peim samfelogum. ao retlretiskennd samfelagsins staoreynd. pvf ef aIls. eru auopekktir og auovelt ao einangra pa fra samfelaginu samfelagsins f heild. f einlregum yfirlysingum verulegrar sjalfsf6rnar. getur verio a feroinni um pao. getur rettlretiskennd A. eru a hinn b6ginn peirra. getur skynsemin a bak vic borgaralega 6hlyoni oroio allvafasom.

borgaralegrar 6hlyoni eins og log leyfa. pegar menn hafa attao ao verja 6rettlata rettl~tiskenndin er enn sterkara p6lftfskt sig a hinum ymsu ffngerou myndum. ao gera ysmsa felagslega . o. koma sem til greina mundu koma f oorum samfelogum.36 eoa refsa athofnum Horkuleg viobrogo. sem via vitum stundum ekki urn. kann meirihlutinn m6tm~lenda. hlutverki hennar. ekki til alita. og einkum f pvf afstoou 6verjandi. sem hun birtist f.frv. okkar a p6lftfsku lffi. a skilning hugmyndir rettlatum okkar um hvao gera skuli. pratt fyrir vald sitt.s. f lj6s mun koma. vilja okkar til ao standa f m6ti m6tm~lum annarra. Rettl~tiskenndin hefur pannig ahrif eftir leioum. ao afl. ao hverfa fra afstoou sinni og fallast a uppastungur longun hans til ao syna rettl~ti veikir vilja hans til yfirburoi f kjorum.

d. klofnar og nauosynlegt skilningssamrremi brestur f mestmegnis olfka flokka. sem hafa ekki tru a og mundu ekki syna pao oorum. pegar samkomulagio hefur pannig fyrir borgaralegri er ekki lengur fyrir hendi grundvollur Segjum t. svo fremi ao hann leioi til svipaos polftfsks petta er hregt. eru aminning urn pessa skyldu af hendi . sem svo. sem hafa olfkar skooanir polftfskum splundrast. f heiori regluna urn jafnt frelsi. ao fullnregt urn kaup kaups. ao peir. ao f svo til sampykki fyrir somu of pegnanna Og se fyrir hendi opinbert meginreglum heimtufrek. skilningi seo er skorun a yfirlystum ohlyoni geti a rettlreti nregileg til pess. geta leitt til somu alits. styoji skooanir sem fyrir hendi er. undirstoouatrioum. pes sa reglu. rettu eins og vio hofum seo. Skorun pesi ekki ao vera fullkomin. ao borgaraleg og skynsamlegt form polftfskra verio sanngjarnt parf ao sjalfsogou se skilmalum andmrela. Enda pott peir. sem viourkenna peim. og mundi Ao lokum kemur po ao og samfelagio a svo mjog sem skilningur peirra somu niourstoou peirra um pao tilvik. sem heidi umburoarlyndi vildu motmrela skertu frelsi sfnu mea akalli til meirihluta. rettlretis. ao pvf marki. ao hversu a rettlreti se olfkur. sem via gretum kallao Almennt skorun fremur en nakvremt samrremi. Baoir aoilar veroa ao tru pvf. peir lfklegir til ao gremjast sem frjalsar stofnarnir leyfa. vatnaskilum. nregilegt er. Her er urn ao rreoa pao. gera pao jafnvel po peir hefou hlutverkaskipti.37 Eg hef f pesum athugasemdum rettlatu samfelagi gert rao fyrir pvf. ohlyoni. ef peir vreru via void. pvf ao olfkar forsendur niourstoou. f rauninni Sem betur fer er pessi raoagero rna verulegur munur vera a skilningi a rettlreti. ao syna umburoarlyndi sem pao ekki hafa.

ao sarneiginleg rettlretiskennd er pyoingarrnikil pjoofelagseign. og rnundu. eiga ekki. pegar slnurn.38 peirra. kringurnstreour seu fyrir hendi. sern parfnast samvinnu rnargra til ao Llta ma a pa harobrjosta sem farpega. stofnana sem feroast okeypis. seu ao rnisnota trunao hans vio jafnt frelsi 1 orettlatu skyni. sern hver segja skuli til urn hvenrer rettlreti borgaralega hvetja ohlyoni. pau synast sanngjorn. se Ao vissu rnarki er betra. Ein Vissulega astreoa fyrir stjornskipulegum domstola er ao staofesta formurn og tulkun peirra skilning af hendi opinberan a polltlskurn sjonarmiourn rettlretis og skyringu malefni. an pess ao leggja sem rnenn. pVl oft a tloum er skarao samkornulag nregilegt til pess. ao skilyroio urn kaup kaups se fyrir hendi. rettu jafnan ao lata stjornast til borgaralegrar ohlyoni peim. og sampykki Jafnvel po menn oftast leiti sern voldin hafa. a pVl. ao hun kveoi ekki a urn. akveoin heldur pao en ao hun se rettilega pao rnrettipVl hafa a mati greinargeroinni her ao framan. Vio raoa og raolegginga bonn peirra. bera peir alltaf abyrgo a gjoroum . viohalda. hvernig pau eiga via urn felagsleg ao login og tulkun peirra akveoin. pao byour upp a stjornleysi rneo pVl ao alIa til ao akveoa pao sjalfir. sern stjornast af eigingirni hopa. viourkenna meginreglur Enda pott peir. sem notfrera ser kosti frjalsra fram sinn skerf til ao halda peim vio lyoi. ef skipt vreri urn Meirihlutanurn hlytur ao finnast. dremi synir enn einu sinni. sern umburoarlyndio fara slnu fram. sern af rettlretis. Samt sern aour er ekki nauosynlegt ao strangt samkomulag se fyrir hendi. ao aorir petta hlutverk. fylgir veruleg ahretta borgaralegri ohlyoni. eru ekki fyrir hendi skilyroi sundurpykku samfelagi 1 eoa pVl.

einstaklinganna vissulega ao hlyoni nema rfkar ast~our akvaroanir kerfi. verour hann ao hafa f huga grundvallarreglurnar. hvernig reglum pessum skuli be itt f peim kringumst~6um. hvort kringumst~6urnar rettl~ti borgaralega ohlyoni. vio eigum ekki ao gera tengs f og upp hug okkar mea pvf ao lfta a eigin hagsmuni eoa pOlftfsk prengri merkingu. Hinar ymsu frjalsu og rakstuddu fellast saman og veroa ao skipulegu polftfsku En enda pott allir veroi ao akveoa sjalfir. skilningi og niourstaoum Vio f Einnig par er hver og einn sjalfst~our og agiskanir og abyrgur. eftir tilskilda sem fyrir hendi eru. Kennisetningin kvaoir gerir okkur kleift ao draga pessi mark. skyldu og kvao. ao baki stjornskipuninni sem liggja Hann og leiobeina urn skilning a henni. ao vio ~ttum ao hlyoa lagum. er sjonarmio okkar leioa til pessarar raoageroin pao vegna pess ao polftfsk f svo til rettlatu niourstaou. pur fum ao meta kenningar f ljosi sannunargagna eftir . sem Rfkisborgarinn er urn lyor~oislegt stjornskipulag. Ef hann kemst ao raun urn pao ohlyoni eigi rett a ser og athugun. skipulagi hallast m~li gegn pvf. po abyrgo a pvf. ao maour eigi ao akveoa eins og manni synist. sem hann gerir. Til ao pjoofelagspegn komi fram af sjalfst~oi abyrgo. Ef okkur finnst oftast. leioir ekki af pvf. Og jafnvel pao.39 getum ekki losnao vic &byrgoina petta er rett um allar kenningar samrremast reglunum frjals maour en ber og flutt sakarbyroina urn polftfska yfir a aora. ao borgaraleg hagar ser f samrremi vio sinni. verour ao meta. hefur hann hagao ser eftir samvisku po honum skjatlist. hefur hann ekki gert eins og urn poltfska skyldu og polftfskar honum sYndist. samsfour koma fyrir f sameiginlegum vfsindum.

er borgaralega 6hlyoinn. D6mst6llinn ber fram kenningu sfna mea verour ao ef hann a skilningur borgaranna hans a stj6rnskipuninni urn heilbrigoi sannfrera meirhluta ao endast. Sa. sem framkvremdarvaldio eoa loggjafinn. getur ekki verio ao rreoa. sj6narmioum ao hver pegn rettlretis og a sampykktan skuldbundin ber abyrgo a tulkun sinni a grundvallar hegoun sinni f lj6si peirra. Um lagalega eoa felagslega skilning a pessum reglurn. Enda p6tt d6mst6llinn oroio til ao ljuka einhverju mali. sem hver og einn hefur tekio sfna eigin yfirvaldsurskuroi leioir ekki til Skortur a endanlegum en er ollu heldur skilyroi sem sampykkja fyrir lrerd6ms framforum. heldur kj6sendur afryjar mea serstokurn hretti til peirra. umbooshafi d6msvaldio. Jafningjar. sem gretu knuio hann til ao endurskooa sinn a stj6rnarskranni. svario: Vio spurningunni. glundrooa. og mea sanngirni. jafnvel ekki pegar boo um pao koma fra hrestaretti eoa loggjafarpinginu. sem vio ollum erum sioferoilega til ao fallast a. stj6rnskipunarinnar. en pau telja saman alit margra. Vissulega eru til heimildarrit. akvoroun. skynsemi og rokum. . f lyorreoislegu samfelagi er pao pvf viourkennt. hver eigi ao akveoa? verour Allir eiga ao akveoa og hver og einn ao raogast via sjalfan tillitssemi og heppni. skilningsins. Endanlega afryjunarprepio er ekki d6mst6llinn. fer pao oft nregilega sig. er hann ekki 6nremur fyrir sterkurn skilning p6lftfskurn ahrifurn. reglum. f heild. vel. hugmyndum. Enda setur hver framkvremdarvaldio og og peim p6lftfsku eigi sfoasta a stj6rnskipuninni a. fram sfnar tulkanir sem hun byggir loggjafinn. purfa og fara eftir skynsamlegum ekki skipao yfirvald.40 opinberlega viourkenndurn reglum.

ao menn geti komist ao sllku samkomulagi grundvallarfre1si algjorlega og virt pessi takmork. utiloka dei1ur urn vlsindi. og virt hafa ohlyoni.000 --- CR HOL FEBRUAR DED. . ao grlpa megi til borgarlegrar felst 1 lyorreoislegu stjornarformi. 89.41 Engin hretta er a stjorn1eysi samningur borgaranna meoan fyrir hendi er nregi1ega nothrefur urn ski1ning peirra a rett1reti. hja hrettunni a miskllo fremur en unnt er ao ohlyoni viroist sem motmrela. verio skilyroin Su raoagero fyrir pvl. En ef rettlat borgaraleg er abyrgoin ekki peirra. ogna borgarlegri heldur peirra. kemur. viohalda ~vl ao nota logreglu og domsvald ranglatu astandi. einingu. pegar par ao valdbeiting. pegar polltlskt Ekki er nokkur leio og klofningi. greinilega er 1 sjalfu ser ologmret a moti. sem hafa misnotao vald sitt og aostoou og rettlrett rlkisins til ao pannig motmrelin. sem menn hafa rett til ao berjast --. PAX. ao komast er varoveitt.