Você está na página 1de 1

Pobjeda

Feljton

Ponedjeljak, 10. oktobar 2016.

2.

KRATKA POVIJEST INFORMATIKOG DOBA ILI ISTORIJA RAUNARA


Pie: Dipl. el. ing
Elmir OKOVi
Godine 1948. dodat je ROM.
Ova modifikacija je usporila
brzinu izvoenja raunskih
operacija za 6 puta, no ova izmjena je ubrzala programiranje. Vie nije bilo nuno premijetati ice za programiranje
raunara, te je za programiranje ENIAC-a bilo potrebno
utroiti sate, a ne dane ili nedjelje kao prije.
1949. godine dodata je magnetska memorija veliine od
500 desetocifrenih brojeva.
Kako je nauka, a s njom i elektronika jako napredovala, pojavio se prvi tranzistor, koji je
zamijenio katodnu cijev. Na
pomolu je bila druga generacija raunara, zasnovana na
tranzistoru kao bazi na kojoj
funkcioniu.

21

Tranzistori su izazvali
revoluciju u elektronici
U januaru 1947. godine Valter Bratajn, Don Barden i
Vilijam okli izumili su novi elektronski element
tranzistor. Za taj izum su 1956. godine dobili Nobelovu
nagradu za fiziku. Raunari s tranzistorima imali su
znatno manje dimenzije i u radu su bili pouzdaniji

Druga generacija

Druga generacija raunara


obuhvata raunare koji su se
pojavili u vremenu izmeu
1959. i 1964. godine. Koritenje
tranzistora kao osnovne jedinice umjesto elektronske cijevi smanjilo je fizike dimenzije raunara, potronju
energije, koliinu toplote koju
su zraili i povealo broj ciklusa koje je raunar mogao izvriti. Isto tako, poveana je pouzdanost raunara, jer su se
tranzistori manje kvarili nego
elektronske cijevi.
U januaru 1947. godine Valter
Bratajn (Walter Brattain),
Don Barden (John Bardeen) i
Vi l i j a m o k l i ( Wi l l i a m
Shockley) izumili su novi
elektronski element tranzistor, i za taj izum su 1956. godine dobili Nobelovu nagradu za
fiziku. Glavno naelo rada
tranzistora zasniva se na svojstvima poluprovodnika, obino silicijuma. Raunari s tranzistorima imali su znatno
manje dimenzije i u radu su
bili pouzdaniji.

Kobol i Bejsik

Razdoblje druge generacije


raunara trajalo je od 1959. do
1964. godine i u tom vremenu
su razvijeni osnovni programski jezici koji olakavaju upotrebu raunara i njihovu primjenu u poslovne svrhe. Od
programskih jezika u razvoju i
upotrebi su bili: Cobol od 1960.
godine, i Basic, od 1964. godine. Tranzistori su izazvali revoluciju u mnogim oblastima
nauke i tehnike, osobito elektronike. Sjetimo se samo popularne promjene kod radio
prijemnika, koji su po tranzistorima kod nas i dobili naziv
- tranzistori, kakav je bio naziv za radio prijemnik malih
dimenzija. Odrazilo se to i na
raunare. Bili su smanjeni po
dinezijama, njihove performanse poboljane, a programski jezici unaprijeeni. No, jo
uvijek raunar iz toga doba ne
moemo nazvati personalnim, u onom znaenju kakvo
poznajemo danas. O tim savremenim ureajima emo
govoriti u narednim nastavci-

Prvo radno integrisano


kolo, nezavisno jedan
od drugog, razvili su
Dek Kilbi i Robert Nojs.
Do otkria vezanog za
raunarski hardver su
na slian nain doli i
konstruktori i izumitelji
hard diska - Albert
Fert i Peter Grunberg

Dek Kilbi

Barden, okli i Bratajn 1948.

ma kad se ve moe govoriti o


kompjuteru kao personalnoj
stvari.

to ja volim taj PC!

Da raunari imaju vie nego


jaku personalnost koja sa
svojim korisnikom gradi vrstu i jaku vezu, znaju i raunarski poetnici. Ravnodunost prema raunarima ne
postoji. Ili ste za ili protiv, uzdranih i umjerenih nema.
Kako se sada stvari kreu, sve
je manje onih koji su protiv, jer
vladati vjetinama na raunaru je imperativ vremena. to
ree Bil Gejts, samo ovjek sa
kompjuterom je slobodan. To
osobito vai za nae doba kad
se nita, gotovo nita, ne moe
uraditi bez raunara. Pa krenimo u drugi dio prie o njima.

Raunari dolaze
trea generacija

Upoznali smo se sa samom


idejom i nastankom prvih raunarskih maina, koje dodue
ni malo ne lie na savremene

Eksponat u muzeju kompjutera

Robert Nojs

raunare, ali je osnova ostala


ista, a to je ovjekova tenja da
olaka sebi ivljenje i uspostavi
komunikaciju na to bolji i jednostavniji nain sa ostalim ljudima, a svoj rad uini to efikasnijim. Kao to smo spomenuli,
istorija raunara podijeljena je
na generacije, po osnovnoj jedinici na kojoj se zasniva rad
maine-raunara.
U nastavku emo se baviti treom generacijom raunara
koja obuhvata period od 1964.
do 1970. godine. Osnovna jedinica na kojoj se zasniva rad
ovih raunara je integrisano
kolo. Istoriari informatike su
ovaj period nazvali treom generacijom raunara. Vidjeemo da je ovaj peroid razvoja i
hardvera i softvera pratio buran razvoj i da se ve u ovoj generaciji moe govoriti o kompjuterukaopersonalnojlinoj
stvari. Taj burni period razvoja informatike zapoeo je, kao
i svaki put tehnolokom revolucijom, koja je donijela novo
smanjenje dimenzija rauna-

ra i poveanje njegovih kapaciteta, te poboljala softver


koji je u stopu pratio razvoj
raunarske tehnologije. Dakle
raunar tree generacije se zasnivao na integrisanom kolu.
Pojasnimo malo ta je to, te kako je to uticalo na razvoj raunarskih tehnologija.

Integrisano kolo

Integrisano elektrino kolo


(integralno kolo) (skr. eng: IC)
je sloeno elektrino kolo sastavljeno iz mnotva elemenata (uglavnom tranzistora)
objedinjeno na jedinstvenoj

Vladati vjetinama na
raunaru je imperativ
vremena. Kako je rekao
Bil Gejts, samo ovjek sa
kompjuterom je slobodan. To osobito vai za
nae doba kada se nita,
gotovo nita, ne moe
uraditi bez raunara

podlozi i spremno za ugradnju


u sloenije sisteme ali kao jedinstvena komponenta. Uobiajeno je da je cjelokupna
mrea komponenti realizovana na jedinstvenom komadu
poluprovodnika, koji se nalazi
u sreditu integrisanog kola
koji se obino naziva ip
(eng: chip). Integrisano kolo
se sastoji od: kuita, koje je od
plastike ili keramike, izvoda
pomou kojih se montira na
tampanu plou i, ipa u sreditu integrisanog kola, koji je sa
izvodima povezan najee
veoma tankim zlatnim icama. Broj izvoda zavisi od tipa
integrisanog kola tj. od njegove funkcije i moe se rei da je
taj broj standardizovan za razliite funkcije. Za razliku od
tranzistora, koji je bio osnova
za drugu generaciju raunara,
integrisano kolo u sebi sadri
itave elektrine eme sa razliitim komponentama, kao to
su tranzistori, otpornici, kondenzatori i drugi elektronski
elementi. Osnovna podjela in-

Kilbijevo prvobitno integralno kolo

tegrisanih kola je prema funkciji koju obavljaju: 1) analogna


integrisana kola (na primjer,
operacioni pojaava), 2) digitalna integrisana kola (na primjer, mikroprocesor), 3) integrisana kola mijeanih signala
(eng: mixed signal, obrauju i
analogni i digitalni signal na
istom ipu) (na primjer, A/D i
D/A konvertori).

Kilbi i Nojs

Prvo radno integrisano kolo,


nezavisno jedan od drugog, razvili su: Dek Kilbi (Jack
Kilby) dok je radio za kompaniju Texas Instruments i Robert Nojs (Robert Noyce) iz
Farichild Semiconductors firme. Zanimljivo da ovo nije prvi put da dva naunika i ininjera dou do istog otkria
vezanog za raunarski hardver, na slian nain to su uradili konstruktori i izumitelji
hard diska - Albert Fert i Peter Grunberg, koji su i dobitnici Nobelove nagrade.
(Nastavlja se)