Você está na página 1de 56

SYLLA

CHAVES

Animo Prisma

~\
~ Q \ 'd-Io OJ(), S Cj
t, J-\... J\ VJ
I

0.~\.

*
UNIVERSITATO DE CEARA

ESrmhR10.CUllRil fiE lmmiAW t'


BIBLIOTEKO
FORTALEZA

Eldonis
KULTUBA KOOPERATIVO DE ESPERANTISTOJ
Rio de Janeiro - Brazilo
15 -12 - 59

?u.()

IbP
PREZENTO
Hornojn kaj librojn oni ne taksu
IUII Ia spirrta forto, La prapatro de
111 IO-J>!1lla
brouro "Unua Lbro", de
t,,,la atoro anka havis negrandan

la Ia fizika grando, sed


nia tuta Iiteraturo estis
Doktoro Esperanto, kies
malfortikan korpon.

I~n i tiu libreto malkaigas altflugaj penso], noblaj senInJ, en bela formo, kiu meritas atentan studadon. La juna
,Muro estas pensulo, klera poligloto kaj denaska poeto. Li
hn VIIHmultajn poemojn originalajn kaj tradukitajn,
ne anko1:111 aperintajn
en libroformo. Ni petis de li ion por aperg
'li Ia Zamenhof-Jaro,
kaj li preparis i tiun malgrandan volumon, en kiu vi havos specimenojn de lia arto en plej modt'l'lHl formo kaj anka en klasika stilo. Neniun
tradukajon
IlUJ unka neniun longan poemon li enmets, supozeble, ar
11 dezris
prezenti tre maldkan voumon: sed certa multaj
illu] sekvos, i tiun unuan.
En Ia unua parto de Ia libro aperas poeziajoj futurismaj,
Esperanto tie montrigas tiel kapabla kiel Ia plej perfektaj
lingvo] 1>01' tia speco de moderna arto, ne multe kultivita an1wra.i en Ia lingvo internada. (iuste tial Ia elstara talento de
111 poeto evidentigas,
En Ia dua parto lia majstreco montrigas
('11 sonetoj,
kelkaj mirinde malgrandaj, en versoj unusilabaj,
Idu Aajnus neebla en Esperanto, kie iu verbo havas minimume du silabojn. Tiu dua parto estas en versoj "klaskaj",
11Ilj

Sylla Chaves naskigis en 1929, filo de gepatroj tre kleraj


Iwj noble idealistaj. Lia patro, D-ro Tlio Chaves, estas eminenta kuracsto, atoro de famaj libroj pri medicino, en kiuj
li instruas, iam bazita SUl' faktoj, Ia povon de 1a pensoj, ideoj,

-1-

sento], konvinkoj, medio pri Ia sano kaj malsanoj de Ia homoj,


pri Ia tieI nomataj "rniraklaj" resanigoj, Liaj sceneaj verkoj
estas anka himnoj de idealisto, kaj montras aI ni, ke bona kuracisto povas estis nur bonkora homo, homamanto, kiu plenumas sian mision kun varma koro por sav samtempe Ia korpon
kaj Ia animon de sa paciento, ne sim pIe scienca profesiulo
a medicina komercsto, Li estas dosacerdoto-medcnsto, kiu
estigas en Ia homoj fidon aI Ia sano, al Ia felio, al Ia vivo. Li
kuracas unue Ia pesimismon de Ia maIsanulo, por estigi en li
veran bonfarton, dairan sanon.
La patrino de Sylla Chaves, ankai varme idealista, klera,
iam lernerna, estas tiel juna kaj arma kieI sia edzo, Am bai
havas aspekton kaj korardon de gejunuloj.
En tiu hejmo, samtempe sanktejo de scienco kaj virto,
naskis Ia poeto, kies unuan versolibron ni kun fiero prezentas nun ai niaj samideanoj, kiuj ebIe jam legis Iiajn versojn
en Ia monumenta "'Esperanta Antologio", de William Auld,
eldonita en 1958. Li estas unu el Ia du brazilanoj aperantaj
en tiu bela volumo.

ISMAEL GOMES BRAGA


Rio de Janeiro,
15-12-1959

A N I M O

PRISMA

I
I

=>

-11-

Mi aperis en Ia mondo
kiarn Cemeloj zodakis
Mia 'animo lumas kiel prismo
do mi suferas
do mi gajas
do sur ondoj senpagajas
do mi ~regas kaj protestas la pagana kristanismo

Mi sola respondecas
se mi decas a maldecas
se la versoj multaspecas
a ds pecas

Sed respondecas anka Zodiako


Sed respondecas ankai korva grakO
veban ta super i malharmoni'

-12 -

Zigzagas mia sorto


Junias Ia destino
Perforto

l\Ii ploras
floras
gloras per poemo
per 28 literoj
kiuj farigas infinito
kiuj Iarigas lumo
por Ia plumo

Mi gemas
tremas
semas kaj poemas
kaj iu verso gaja kaj malgaja
kaj iuajn forfluganta poem'
estas peceto de mi mem

Prismas animo
apud Ia limo
de pek'
de krimo
a

de sublimo

Animo prismas kaj viv' ahsmas

Aborto
Kohorto
Zigzago gis Ia morto
Ia forporto ticn
kie Ia korvo j grakas
kie mia destino zodiakas

18-

-1'7-

1-

Nokto malluma
. \, .

\.

Vintra naskito

Jen mi senpluma tra l' infinito

Kaj forta vento


kaj tormteroro
Glacisilento en mia koro

Kaj froste arda


dum
. . nok .ta iro
.
Ia lum' rigarda

--_.- ._.__ .- .. __ ._ ..

__ ._---~-_._--

de Ia lampire

-19 -

-18 -

Ho Kia nokto
Venteg' ne haltas
Tra Ia fenestro l' instinkto

saltas

Tondrege skua
nokto ruga

Instinkto

frua hurlante

fuga

Tra l' bran-ostaro


en histerio
kadavre straba luna glacio

La koko krias
La sun' oscedas
k] sur Ia maro hirundo

vebas

La nigta lupo
de nok t' senbrila
sub _lmn' iela nur hund' humila

Rivero kantas
en plor' senesa
Pasinto fluas al mar' forgesa

Kaj en rigard' de
nekonvinkito
revivas arde Ia viva mito

20-

-%1-

Il-

La bruston mi malfermis
nasksgs jus

"

- IU-

KO,r' malfrua

..............................

Enspiru nun la venton de l' destino


Lazuren flugu
Ci trovis Ia liberon Do Ia gojon
Elektu vojon
Se ci ektimas kiam hord' minacas
pli alten flugu
gis kie arto pacas
eu gravas ke Ia nesciuloj boju
senhalte
Malfrua mia kor' libere voju
Malfrua kor' pli alte kaj pli alte

'"

Kial vi malsaguleto
en Ia mondon jetas vin
Surde al Ia hejma peto
ion Iasas vi poeto
POI' tramondi sen destin'

Kiu volo kiu devo


kiu ceIo movas vin

Sekvi post fluganta

tamen sen a tingi gin

revo

-:lS -

22-

Mi devas en Ia manojn

metienojn

ne domajn
sed el Iloroj
Nur unu kor' eu eno de amoroj

- IV-

animo
korpo
relikvujo

Amo
pli 01 minuto da plezur-t'amtamo

Mi devas ami
Jam mia brust' fendigas
neretenante l' herkuIesan
kiu premigas

pli alta simfonio


ge,nnon

kaj tendgas
angore kieI enerkul-vivanto

Mi devas
Mi devas
gondoIon
vivantan

ami
urge trovi
kie luli miajn
reIikvujon

revojn

por tu ta Ia pureco
trovebIa en i monto de maIdeco
por Ia Iilioj de i mar-pasioj

Mi devas ami

nura

resononta
en vivtrankvilo kiel en tempesto
kaj e eu viv' posthorizonta
Mi devas ami
mi seras barkon en i kota maro
mi sangas jam
pro salt' sen halt'
de ton' aI tono
Mi devas ami
Jam mia hrust' fendigas
kaj Ia naskot' de miaj revoj
jam premigadas kaj tendigas
angore kiel enerkuI-vivan to

-24-

-~5 -

Kaj mia koro sangas

Sed al barketo kiun trafos drono


preferas mi
saltadon

-v-

i
de
ton'
al tono
Mi vegetis en Ia mondo
kiel birdokag' malplena
sere de Ia vivkial'

Glacie kaj silen te sekvis


geometrie la rezono
aman te nur per ekvaci'
tenante l' irkakolon de l' pasi'
sur vojo kruta inter bono kaj malbono

Mia vivo estis ria


ar mi estis sinsufia

La koro ests notolibro

-27 -

-26-

kie mi skribis kaj retuis


,reviziist' la pla'
skribanta iam AMO'n sur litojn de gua'
Kaj se postvenus for' a eso
anstata AMO estus vort' FORGESO

estis sarna Ia vulgaro


sama kis' sencele flama .. .
sarna ekvaci'

Matematik' malgaja de-Ia vivo


Per unu nura kis' fandigis mi
Mi multe ludis per lekantfolioj
eu ambroj de pasioj
lasante Ia animojn forjetataj
en korpoj sataj

Mi pasadis ira Ia mondo


kiel birdokag' mal plena
sere de Ia vivkial'

Kaj adia Novajn florojn


seris mi en gaja sol'
L' anim' glacia
bruladis ame la deziro sia
aktor' en iam elektita Jrol'

En tag' verda de debuto


iuj fests en Ia mondo
Mi refoje volis trinki
per kalik' de nova am'

Trinkis Es tis sarna li to


Sama vino sama korpo io sama

Mi gin trovis kaj ekkonis


a pli bone gi alvenis
Mian vivon disduonis
kaj duonon gi elprenis

Kiel birdokag' malplena


estis mia viv' silenta
peza kaj indiferenta

Nun mi kantas sed Ia kanto


estas verko de alia

-29-

28-

Simfonio de lekanto
fariganta senfolia

Cu-mi-amas
Cu-ne-amas
Cu-mi-amas
Cu-ne-amas
Cu-mi-amas-sen-forges'

Kaj respondo poriamas

Jes

Jes

Jes

CIK.LO DE

1111

DEIRO

-31-

-- I

J en mia koro Gardu gin

ar estas gi foli' dancanta


sur Ia r'ivero de l' destin'

Jen Ia fin'
de longa voj' de flor' al floro

Vi prenis gin Nun vidu


Ni rapidu konstrui nuptoliton sur insul'
kaj Ia nomada koro dezertul'
en Ia insulo irkaiiprema
por iarn restos obeema

Kor' bohema
gi dormosen

ripoz'

-38-

32-

VeIkinta roz'
Trankvila papilio senflugila
-Il-

Kial ci ai mi ne diris
ke Ia roz' estis mortinta
kiam mi Ia buson siris
per kisad' 'ai dorno pinta

Kial ci ne diris ke Ia
granda am' ne estis pli
01 dolora vund' malhela
de pasinta fantazi'

Ci min lasis Senkompata


Kial do ci kais ke
Ia iel' de ni reva ta
estus cia Mia ne

-35-

-34-

Ia nok to kiun celis tiu revo


de nia renkontig' kaj amo tuja
- lII-

AI parko mi repasas
de plensilento
glacia

Nokt' alia
solo kaj atendo

Jam oni ree povas adi l' bojon


de vintro Ira l' malhel'
Alian fojon
mi sidas sola apud Ia .rivero

Plenluno
Violona senparolo
Majesto de pereo malrapida
Revenas mi al parka solo
kaj revoj amaj kiuj estis niaj
sen bru' aperas kvazai rekonsolo

Jes mi atendis
Sed i nokto estas
ja tiel bela pura kaj majesta
ke jam ne povus csti nokt' alia

Dometo nia blanka kun Ia revoj


de mi broditaj
sen ci malgajas dum atendo
Cuvesperc
mi al Ia parko venas revi
ke mi cin vidas fine reaperi

Jam noktomez' kaj ci ne venis


ankora plu a tendi Jarn ne plu
ar estis tiu i kaj ne alia
Ia nokto kiun celis l' amo nia

eu

-86-

- 37-

Pro l' mirago Ia angoro


kaj bedaroj esis jam
- IV-

Mia amo libertempas


kaj en brusto restas tru'
sed l' animo danc-printempas
blinde pri Ia viv-enu'

Mia amo libertempas


por sanig' de l' kora vund'
sed l' animo danc-printempas
sur- dezerta vivo-grund'

Estas Ia feli' miraga


Malaperas je proksim'
Sed animo mia saga
sen alir' al cel' miraga
je distanc' irkaiias gin

Lasis tiel en Ia koro


pli da Iok' por pli da am'

La soIecon do mi trempas
en Ia gaja mar' gis fund'
kaj l' animo danc-printempas
sue dezerta vivo-grund'

Mia amo libertempas


por sanig' de l' kora vund'

- 39-

38-

-V-

Kiu di ris ke arn' blindas


ne ankora amis do
Ci mensogas
Jes Kredindas
Sed ne blindas Vidas tro

Amo es tas en resumo


nur lokig' de iu kvant'
da amrevoj
vivparfumo
kiun sentas nur amant'

Mi ekzemple iam metis


miajn rozajn revojn sur
van bruston
Parfumetis
kiel arn' parfumas nur

Tamen jam
eu mensogis
Ne mensog'
La parfum'

Iinigis io
mia am'
sed iluzio
forflugis jam

-40-

-u-

Koroj
floroj
borra] moroj
inf'anagaj rememoroj
Kial do dian ta verdo
vivogajn' a vivoperdo
amantino a amanto
Kial gojo a malgojo

VI-

Verda dianto
ekster Ia vojo
de l' vojaganto

Verda dianto ekster Ia vojo


al vivogojr,

Verda dian to
de la pilgrimo
darn seranto

de vivsublimo

Verda dian to
Dianta verdo

eu

vivogajno

u vivoperdo

Vivo fluanta la kruta vaIo


Dianto verda e akvof'alo

-42-

--

Longatempe
-

vivis ili

kun Ia nokt' en amindum'


kaj Ia sorto por gentili
lasis ilin plentrankvili

VII-

mortodrone

sub lunlum'

Estis stranga kaj senmova


tiu pala okulbrun'
Sajnis sub ielo brova
Ia. nebulkviet' sinsova

Ve
Du
ar
sen

sub krepuska

vidas ni tra l' okulbrun'

mara lun'

i jarn ridis Sed dum grilo


irpis sirnfonie dum
promenads luna brilo
gi sin banis kun trankvilo
sub Ia pluvo de lunlum'

Dum Ia luno supre ploris


vebe sur l' argenta dun'
en I' okuloj ekdejoris
palo kiu pli doloris
01 Ia paio de Ia lun'

malgaja mortrigardo
fenestroj ajnas nun
Ia koron sen viv-ardo
konsci' pri l' vivhazardo

T.ra l' kruelo de l' monduloj


ili pasas kun imun'
i malgajaj brunokuloj
kiuj ajnas nur speguloj
de l' malgajo de Ia lun'

La jaluza nokta vento


pasis kun venen' por pun'
Mortis anta nur momento
Ne La vojo de argento
supreniris ai Ia Iun'

I
I

-47

-1-

Min irkaprenas

stranga volupterno

dezir' ekvoji harmoni-flugile


dezir' pri ci herold tra l' lazuro
ekkri' de maturgo
Se lir' maltage sonas
gi do bezonas viran verdon de arbaroj
. por kadri malvirecon de arhar-parfumo
Kunskulptu do por ami kanzon'.
majeston de leon'
sub dola luna lumo

l__

-48-

-49-

-II-

Murmuro] de l' maro


Rigard' aI stelaro
Kaj mi konsciis ke mi estas sola
kaj estas nur duon' de Hannonio
duono de Plezur' de Virto Ia duono

Por vivosimfonio
mankadis

kord' en violono

kaj mia mano tremis kun pasio

La
kaj
La
La
kaj

maro sin tordadis pro deziro


kisis gin plenlun' dum preteriro
ondoj gue tremis
Iuno etendigs super io
disadigs ventomelodo

Mi skribis SUT Ia plagon 2


ar estis tiu 2 por mi poem'
sed sube de l' argenta Iuna gu'
Ia maro saltis en voluptotrem'
kaj sen kompato
aI sola forjetato
detruis mian 2 per am' de gusuprem'

-50-51-

Mi svingis mian amon de Iampiro


por Ia tramonda iro post Ia ALIA Ml
-

111-

Mi sekvis tra l' kampo la voj' de lampiro


tra I' mondo sen limo
Mi sekvis pilgrimo de l' voj' de l' destin'
mal plena malplena malplena sen fin'

Koruso kata en Ia nokto


Amoro bru ta en bru tej'
kaj nupta lito de papilio
sola lilio
urno de amo kaj de nektar'

Kunigas manoj en prega idilio


volupte leviganta tra l' aero
Lampira amo estas ielo kaj infero
iama dualisma hel-malhel'
en voj' infera aI iel'

- 52-58-

IV-

Volupto viva de kor' naiva


kun pala kron'
Angelo strata infan' benata
de Ia demon'

Formo instiga korp' voluptiga


sen pan' kaj am'
Morta] odoroj virgecaj floroj
velkntaj jam

La karno venkas
La korpo venkas
Bezon' eterna pri brust' amika
pr amsincero
Kun mi ci kusu por i monero

(Sed karno perdas se peko verdas


Kraas pureco sur milion'
Kaj amo vera en bus' sincera
estas Ia amon aeta mon')

-M-

-115-

Gazelbaleto

SUl'

tapio verda

kaj am' ne tempoperda

-v-

Kampokurad' libera kaj libera


e akvofal' somera
ridet' alterna de lampiroj
Tutnude nuda kvaza grekstatuo
revivginta por Olimpiadoj
kuradis ja libera kaj libera

Gazelbaleto

SUl'

tapio verda

Paro Iampira fosforeska


kaj kaskadanta rid'

Mi adis cin paroli kun Ovid'


Patsta flut' muzikis tra l' aer'
El milda kag' de Ia palpebroj ciaj
am' flugis en libero kaj liber'

-56-

-3'7-

- VI-

Karnparanece
sur lago speguligas gracaj forrnoj
kurbigas sun' kaj kisas Ia pejzagojn
kaj vizagojn
trankvilajn

sur Ia akvaj dormoj

- VII-

Ludante per konkoj


infan' sur Ia plago
f'inago
junago
vizago
tio kion mi volas es tas mar'
inter konkoj junec' kaj da korpo

Kamparanece

profunda kaj ondeca

ci ekis en i viv' seomova de aitun'


Kamparanece
ci sunis super ombroj de finita jun'
kiam narcisas Ia patistoj
kaj Ia bru taro solas en trankvil'

Harar' ven tporta ta


Som era sun' dika
lirika
tropika
amika

Ci estas majo
por spegul-malgajn
kamparanece tia

tio kion mi volas estas sun'


de l' estinto mia

inter maro kaj vent' kaj cia korpo


brulanta kaj havena

-38-

-tI8-

Sirmilo kaj nes to


palmarba

graci'

magi'

~-VIII-

amkri'
pasi'
tio kion mi volas estas ci

Sunbruna belstatuo
jetita tra l' aer'
distrano de marbluo
eu rabofi' eu perloj

Penseman rokon foje


ataks mar' rabia
Hodia roko gojas Mar' sin donas
aI juna mastro por kunig' pasia

Sunbruna beIsta tuo


jetita tra l' aer'
eu rabofi' eu perloj

-60-

Jetita koro mia tra l' aero


gis Ia mara mistero
Cu perloj Cu rabofis'

Perloseris to
Belo kaj gIaci'
Redonu gin
Redonu gin al mi

CIKLO DE DELIRO

61-

-68-

-1-

En angulo de Ia cerbo
halaajoj de l' memoro pace dormas

Sub influo de ebrio


de narkot' ali agono
ali de granda emocio
tiu forgesita io spektrojn formas

Deliroj Deliroj
fantomoj de deziroj
revivo de sopiroj

Mspaoj kaj disiroj ekflosas sur memor'

-64-

Realo kaj malver' kunigas


Ia penso stranga igas
kaj Ia dormanta cerbo sin sufias

II-

Forgeso estas mensobalailo


kaj balzam' por maltrankvilo
Trans Ia kurteno

de l' kvin sentoj

sed en angulo de Ia cerbo


balaajo de l' memoro pace dormas
gis vivofin'
a frapo de l' destin'
a alkoholo a eter' a kokain'

mensogo de l' oreloj

vokanta gin

eu en Ia mondo de blinduloj svarmas steloj

ripozas mia mio


u vere l' mond' ne estas iluzio
mensogo de l' okuloj

Ha kiel verda estus mia mondo


se mi nenion vidus
Deliroj Deliro]
Flosantaj balaajoj de l' memor'

Koloroj por surduloj simfonias


Cu vere l' mond' ekzistas

Mi ne scias

La dormo estas falo de kurteno


falo de kvin kurtenoj
kaj nova mond' vekigas en dormanto
tea tiras novaj scenoj
sen cenzuro
Ia Libera Tea tro de l' Plezuro

65

-66-6'7-

(La virgulino dormas


kaj dum Ia dormo guas
ar Donnokavaliroj
ne malfruas )

- IU-

Mi jam scivolis pri Ia vivkial'


kaj drivis ja de dubo al
pligranda dubo
de nub' ai nubo
de tag-inlmb' al nokt-inkubo

Mi estas laca pri Ia mondo


Kurtenoj kvin
Vi kovru min

Botelo da biero
trans Ia bier' .maristoj
Estinton mian vokas melodi'
Amaj kanzonoj
iamaj tonoj
falintaj
Estinto

gis mia fin'

Mi estas tro [ugata


Mi estas tro premata
de l' mondo senkompata

Melodi'

tonoj en temp-river'
Botelo da bier'

Sen honto
konspiradas gisnuno kaj estonto
Junago bela
Junula

ardo sed rigard'

sencela

La koro dronas en Ia fund' botela


Mi estas tro Ne gravas plu
ke Ia kurtenoj falu

Vi lasu

ke nur l' ETERNA DORMO tribunalu

Botelo da biero
Vidigas en bier' mia dezir'

- 68- 69-

De post Ia forir' ne revenis plu

(kante)

Per unu gIuto


trinkigis tu to
samkieI iam mia arno-gu'

Via rozo ekvelkis same kieI i kor'

Mi seris min tra l' ombro


kaj lito blanka tola

(kante)

_ IV _

En ombroj de malsimpatio
en Iasta agonio
mi trovis lin en stratangul' de l' sorto
l' almozpetanton de Ia morto
Ia regou sen kron'

gIacie blanka pura kaj terura


ekmokis min ar mi revenis sola
Eklipso eblear

i nokto

ne ajnis frato de matenaj horoj


En stranga vntro nude
li seris Ia mildecon de dormado
Eter'
eter'
etero
blankaj linioj en libro naza kun malfruanta
Ebri'
ebri'
ebrio
tromp' en Ia libro kiun ni legas sen korinklin'

fin'

70-

-71-

Jes estis trompo sed estis trompo kontra krimul'


kontra Ia mond' rabint' de liaj
korsento kaj skrupul'

-V-

Sed en Ia templo kiun mondo prostituis


ankora restis idolar' ploranta

Nuda sub vintraj frostoj


animo lia
antatempaj ostoj

Car ankora eblas


ke vagu tra Ia mond' Ia stranga sorto
de l' almozul' de l' morto
kiun mi vidis en angulo lasta de malbona vivo

Violono gemas en Ia nokto


AI ielo iras kor' de violo no
per kanzono
per belsono
per suferoj de persono
kiu gemas
kiu tremas
kies kordoj stre-ekstremas

Violon' ielen emas

Dum violono ploras mi memoras


pri Ia vivo
pri l' naivo
pri l' infana primitivo
kaj pri l' poriama drivo
lavole de Ia sort'

72-

Dum violono pIoras mi memoras


pri amjuroj
nri plezuroj
pr junagaj aventuroj
kaj pri tiuj bonaiguroj
portantaj min kun fort'

Dum volono ploras mi mernoras


pri la eso
de l' kareso
pri Ia rompo de prorneso
kaj pri l' vojo de frgeso
sekvata

- VI-

Sonas noktomezo
Koro-pezo
Rememoro-horo
por Ia anim-frenezo

gis Ia mort'

Violono gemas en Ia nokto

Dekdu-frape horobata
Ia simfoni' de l' koro turmentata
maIsata
nigrakata
lunece delika ta
Ne Iasu min sen korpo dezirata

Unu bato
dua bato
Kor-malsa to
Sen kompato forjetato
Sub lun-malvarmo
solas nigra

ka to

73-

-74-

-76-

Sonas tria
Sonas kvara
Lit' glacia
Viv' amara
Nokto plia
melankolia dezert' homara
Min banas luno kieI mi senpara

Kvina Sesa
Sepa sonas
For' senesa
Koro dronas
en mar' delira kiun mi rekonas
ar rememoroj karaj refantomas

Sonas oka
Sonas naa
Son' primoka
anka tia estos nokt' morgaa
La koro batas batas amvoka
Silenton skuas kata vo' miaia

eu

Deka bato
Dekunua
Nigra kato
Maldormo longa peza kaj enua

Kor-malsato
en Ia soleco nokta iamplua
Luna glato
sur Ia nokta fantom' de iel' blua

Bato Iasta
Noktomezo
Nokto vasta
Kaj daras dairas Ia animfrenezo
Kaj rememoroj daras dairas daras
en koro sola kiu nur bedaras

76-

-77

Vidis tieI grandajn revojn


en maIgranda knaba kor'
- VIlSudo-trajno

Snurdancisto de l' destin'


Riv~reg' rulanta min
Viv' trolaca
akvoturnoj
akvofaloj
Ia sekundoj sur evaloj

Side

SUl'

Ia voj' mi Iasu ke Ia vivo preterpasu

D-trajn' E-tjmjn' F-trajn' G-trajn' Hejmo-trajn'


kaj Ia viv' preterkuranta salutis kaj pasis for

Jen mi vidis Ia frutempon


volojn de Ia viv-aror'

Nordo-trajno

Trajn' Estinto Trajn' Estont'

En akuta vojangulo
kiel Iumo rugeverdas
trajn' alvenas RESOPIRO
dum feriras trajn' ESPERO
kaj en ombra for' sin perdas

Kaj Ia viv' iamkuranta

salu tis kaj pasis for

Ploron vidis mi kaj ridon


naskon de flugila par'
Vidis fidon kaj malf'idon
dum Ia driv' en vasta mar'

Infer-trajno CieI-trajn' Vivotrajno Mortotrajn'


Kaj Ia viv' preterkuranta salutis kaj pasis for

-78-

-79-

Pli rapide pli rapide


Floras jun' dum fluga temp'
Pasis mile miaj amoj
de Ia revoj de printemp'

Mi silente enrigardis
en l' okulojn de Ia vivo

Fatal-trajno
Am-trajn'

Am-trajn'

Am-trajn'

Fatal-trajno

Fatal-trajn'

Am-trajn'

Pasis mile miaj amoj


tamen poste pasis AM'
kaj dometo nia blanka
por ni du vidigas jam

Haltis trajno Mi eniris


Estis verda trafiklumo
Ni flugads en malhelo
kaj ekdormis mi finfine

kaj Ia viv' iamkuranta


Kaj Ia viv' amkuranta saIu tis kaj pasis for
Sudotrajno Nordotrajno Trajn' Estinto Trajn' Estont'

Mia vivo Vivo mia


Am' Estonto Famili'
En kuradfrenezo tia
u neniam haltog gi

Kurante kaj plikurante

Fatal-trajno

salutis kaj pasis for

jam min ne rigardis plu

80-

- 81-

VIII -

Se l' alia flank' malrias ~ia mon' por gi sufias


Se l' alia flanko nigras lumo el Ia koroj migras
Se malbelas
belo sidas en okuloj kiuj vidas

Mi .rgards l' aliflankon


diris ke gi estas verda
krais sur vizagon gian

Aliflanke sur pesilo


sarna pez' ekvlibrigas
La 'alia flank' malhelas ar Ia lumon portas mi

Foje mi l' okuloj n gardis


kaj el aliflank' rigardis
Nigris ombris io i
Granda estas flanko nia
eu ekzistas flank' alia

Decidis mi forfug el mi mem


kaj vidis multajn

aliflankojn

kaj sentis mi terure eta

Nun en tiu i bohem'


fugnts de mi mem
mi seris Ia alian flankon
sed estas tiorn da aliaj flankoj
ke mi bezonas tutan vivon fugi

La alia fIank' ne verdas


Verdas ni
kaj tempon perdas

Alflanke

sur pesilo sarna pez' ekvilbrgas

-~-

-~-

Ni estas eroj
de mondpesil' kun miloj da teleroj
telera miliard'
tu te malplena
manke
de bonvolrigard'
al-aliflanks

S-O-N-E-T-O-J

I
~
I

....
"O

::i

<Q

-8'7-

86-

VESPERO

NOKTO

Jen
hor'
por
pen',

AI Ia
kor',
gala
hor':

Plor".
en'
en
kor'.

Pala

flor'

falas
for.

Ce
ni,
jam

Kia
helo,
D"I
1 ,

ne
vi,
Am'!

Plia
I

stelo:

Si.

-88 -

-89-

FRATO DE GAZELOJ

For de
kunulo
trinkan
kristalo

Ia mondo, ie, en Siri',


de sovaga grup' gazela,
te kune akvon puran, e Ia
de river', en harmoni';

kurante gaje, bele, kun grac',


tra Ia kamparoj, en kurad' sencela,
hardite de sunlum' kaj lumo stela,
fortika pro ventego, vivis li;

scd kaptas lin asisto; lin kunportas


ai mondo, kie Ia homar' kohortas,
malpace, malamike, sen korsento,

kaj iuj timas pri Ia viv' estonta ...


Pli gajis lu kampar' gishorizonta
for de Ia mondo, for de tia gento!

POST LA SCENEJO

De Ia kulisoj en Ia mortsilento
nur ehas Ia ridad' de l' adantar',
kaj en angul' vidigas Ia turmento
kaj larmoj de aktor' pro viv-amar',

pro Ia senreciproko de I'kQrsento,


pro klaoj, pro perfid' ... sed haltas, ar
forvias larmojn, kaj post nur momento
ridete supreniras ... Majstra far'!

Jen sperta Ia ludisto: mia koro.


Post lu scenej', gin premas Ia doloro,
gi gemas, sed tuj poste, la kutimo,

suf'okas ploron, kaj, dum tremo esas,


forlasas Ia kulisojn de l' animo,
vestita per rideto, kaj sukcesas.

-90-

SE MI POVUS

Mi amas
la ajn'
mi donus
itiu mia

cin. AI Ia ridet' radia,


elver' de eia hel' kaj jun',
ion, kio restas kun
kor' seniluzia.

Por mi Ia vivo estis iam tia,


kaj nur fantom' de homo restas nun.
E koto ielarkas pro Ia sun',
do sunu anka ci sur brusto mia.

Ha! Se mi povus, kun flamanta koro,


al ei premigi per Ia brust' malsata
en Ia kulmin' de amo kaj amoro ;

se povus esti ca asta sin'


iel' por mia am' malpermesata,
mi kurus for, ar mi tro amas cin.

ALMENA ATENDU

Mi losis koron. eu ankora pli


suferi senpardone mi necesas?
Cu estas peko, se mi ne sukeesas
sufoki amon en Ia koro, Di'?

En enoj de Ia brusto portas mi


i koron, kies am' neniam esas:
amata mia! tiaI - mi konfesas
am' ajnas fo-r, estante tie i ...

Tantala turmentego ... post Ia morto,


u estos pli kruela mia sorto?
Cu mian pekon Ia sufer' ne lavis ?

.La punon senproteste mi ricevu,


Sinjoro, sed atendu, ke mi revu
Ia junon, .kiun mi neniam havis!

91-

-92-

-98-

~U CI MEMORAS

eu ci memoras? Estis sunsubiro


prntempo ... plej lazura Ia iel'
mi vidis cin, ekbrulis Pil"O dezro
ci estis bela. " kulpas cia bel',

DELIRO DE L' MALGRANDULO

Min vrkis eble mano senkompata,


kaj Iass vivon sen printemp' atun , ..
Junage, mia sun', Ia kor' amata,
en Ia nadir', por mi ne volissuni.

.
.
.

N ekpromenis. Kisis nin zefiro,


kaj Ia ieIon kisis frua stel' ...
mi kisis cin. " rekisis kun deliro
kis' estis dola... kulpas kismiel'

.
.

Noktgs. Sekvis ni la riverbordo.


La birdoj preterflugis. En arbar'
cikadoj, Iranoj blekis...
am-agordo ...

Kolombas koroj, tamen karno vulpas ..


kaj ni... u riproinda nia far'?
Ni estis junaj, kaj juneco kulpas.

Pro tio, de Ia amo f~tietata,


mi dezrads nur en glor' maljuni,
sed gloro manks. Mano nekonata,
pro nekonata kaz' min vols puni.

Do mi suferu. La sufero kreas.


Muek, versoj, ar to estas sento
de suferulo, kies man' obeas;

kaj l:a martroj, peir 19 sangtorento,


estonton verkas. .. sed m vane veas ...
E pr martiri mankas Ia talento.

-94-

-95-

MONTOGRIMPE

Se ci malgajas pro ekstrema lato,


pro l' kontrastaro
de Ia urh-koler',
se cin sufokas jam gia haladzo,
ni seru kune angon de aer':

ni grimpu la Ia verda ter-surfaco,


Je, pa' .postpa', dangeron post danger',
gis plejaltajo; gis Ia monta paco, .
el. kiu helpejzagas tutater'.

Sur monto, vent' purgas Ia anmn,


kaj horoj fluas en kristala pur', - ,
kantants himnon pri Ia vivo asta ...

La montarano do-ne havas tmon,.


kaj spitas morton, ar gi estus nur
Ia plej perfekta montogrimpo lasta,

EN MAR O REVA

Kungon nian patris Ia mister':


Mi estas feliulo kaj martir'.
Se mia korpo brulas !1'O dezir',
animo mia fajras pro sufer'.

M ne komprenas cin. Ci 'amas per


mortiga am', birdeto kaj vampir'.
Lunlumo, sun', mateno, sunsubir'
alternas enelo kaj inf er'.

Profeto dris: koron [etu sur


Ia maron revan, kie am-trezor'
trovigas. o. gin alportu el Iazur',

kaj estos ci Am-Bg' I Mensogo, ar


ne trovis Ia trezoron mia kor',
kaj ambai kusas sub Ia' reva mar'.

-98-

-97-

PENTO

Mi anka estis juna kaj amata:


min anka luls Ia plezur' sekreta
allogi korojn per paroIo flata,
dispetaladi per anim' poeta",

Mi anka kuis kontra korpo glata


de mil virinoj, kun junard' impeta ...
kaj vi v' perdigis., , nun al Di' kompata
mi pregas, vivo fine, pardonpeta,

Nun Ia junago estas jam finta,


kaj, e Ia fino de Ia vojo kota,
memoro bruIas, venge perseku ta.

Por vi, angl', rni ests destnta,


sed kiam es tis gus ta vort' direta,
memor' ekhrulis . " kaj mi restis rnuta.

nu

ROZOJ

Mi, dum vivo-frumateno


tieI kara por memor',
plantis rozon en gardeno,
pIantis rozon en Ia kor'.

Jen l' unua, Sen agreno


mi giri donas,,. Pli 01 flor'
estas gi, " gI estas jeno:
maj 'zcrgo kaj labor'.

Sed Ia dua, roz' sprita,


roz' de ideal', senhalte
per mil revoj akvigita , , ,

nedonehla, kaiulri','
tal' gi kresks j am tro alte
por ke hom' tngu gin.

~.98 -99-

LIDEREMO

Mi rompes Ia enerojn de l' kteno


genanta tra Ia vivo paojn miajn.
En sendifina voj', sen plua geno,
mi flanken [etos barojn konvencajn,

Mi lasos, ke Ia horna snmovemo


imitu Ia rnodelojn hstorajn,
la Ia prernis' unua de l' Edeno
sekvante silogisrnojn pli-kaj-pliajn,

sed mi fargos mia mio vera,


libere el kunnaska l' atavismo,
kaj el Ia sem' geneza de l' praav';

kaj tiel - mastro mia plenlbera,


el uj fortoj unuopa skisrno mi plenlbere igos eia sklav'.

NE PLORU

Pro kio plori ? Kial


turmento?
eu tagas TOSO por velkinta flor'?
Se sanktis amo, sanktas nun silento!
Neniam [etu koton aI memor'!

En Ia na tur' trovigas sarna sento,


kaj tie, kie brano falis for,
burgon' naskigas ... post lanokt-argento,
aperas SUllO varma, sun' el or'.

Memoru nur pri l' puro de l' gisnuno!


Estonton fidu! Vivu kun trankvilo
Ia nunan vivon!. .. Vidu! Nova suno

levigas -jam en glor' el horzonto l


Do ni forgesu pri l' estint-pikilo, .
kaj seru novajn rozojn en estonto!

100-101-

PRINTEMPAJ

FLOROJ
RENKONTIOO

Se Ia na turo ie ridas, se Ia
astraro falas el iel-garden',
kaj dancas sur kamparo verde hela,
do fine estas de printemp' l' alven'.

Kaj kiel ofte, kun na tur' tiela,


mi plorsingults sola, sen kompren',
gis kiam Ia printemp' el for' iela
decidis anka min viziti jen!

Burgonis mia koro. Mi silentis,


kaj al Ia printempgn priatentis:
L' animoj per orangaj floroj floris ...

Kaj rni replors, dara suferanto,


ar estis Ia naskita kor': dianto ...
dianto, kiu tamen bonodoris ...

M estis
flosanta
Mi estis
sekvanta

sola en Ia vivboato
plae de Ia ventodriv'.
nur eterna nekonato
sian vojon tra Ia viv'.

Mi vagis sen soifo, sen malsato,


sen gajo, sen malgaj', en primitiv' ...
Mi estis sola, sen amik' a frato,
sen vivo ceIo kaj sen vivmotiv'.

Sed iam vidis verdan vivinsulon,


kaj trovis arman vivodezertulon.
-Eniru!
Certe estas lok' por du!

Kaj de Ia renkontiga frumomento


alternas niaj gojo kaj turmento,
ar grandajn vundojn kazas granda

gu'!

-106 -

MALSIMILO

KiaI tieI malsimilas


viaj versoj kaj vi mem ?
Dum okuloj gaje brilas,
nur singultas Ia poem' ...

- Jen kial': se pezas koro,


plenpokaIo da sufer',
mi elveras Ia angoron
sur peceton de paper'.

-106 -

-107 -

Cu vidis vi ajn okulojn fdelajn


kaj lipojn mielajn?

RETROVO
Hodia mi fine refoje vin vidas,
denove amplene mi kison avidas,
sed en viaj lipoj fla'l'igas odoro ...
Cu vi min perfidas?
. " de nova loganto e l' koro.
Min venkis Ia amo. Fairigis mi sklavo
de viaj brilpuraj okuloj.
Kaj poste min pikis korvunda Ia gIavo:
- Vi devis foriri al foraj insuloj.

Ho ve! Mia brusto farigis dezerta ...


kaj kiun mi venis renkonti? Ou vin ? .
Ververe vi estas e pli malproksima
01 anta Ia trovo, ho perfidulin'l

Forpasis Ia jaroj, blovitaj de l' vento,


sed gi ne detruis pri vi Ia memoron,
kaj restis l' am-sento,
ar mi kais gin en Ia koron.

De tiam mi scras tra l' mondo Ia astron


brilantan en reva iel',
simile al hundo seranta Ia mastron,
a f'loron seranta l' abeI'.
Seradis tra l' plena de floroj gardeno,
kaj dris al rozo, violo, jasmeno:

-108-

-109-

SCIOVOLO

eu

vi memoras, karulin"?
Ankora vi ne konis min,
Sed gin rakontis Ia najbaroj
La da treven' ?
Vi finis jen
Du jarojn.

...

La feliega famili',
Plena de goj', donis aI vi
Cent pupojn, ja l u] atestisl
Ludilojn mil;
La sola fil'
Vi estis.

Nur gin vi atis kaj kunprenis.


Fua petol'
De Ia scivol'
Postvenis:

Tre bela es tis Ia eks ter' ;


Interne, u sarna l' afer'?
Vi rompis gin, arma kanajlo I
For Ia tondil' I
Kie l' u til' ?
Nur pajlo I

Forpasis infaneca tag',


Kaj vundis nin Ia ama sag'.
Kvankam vi estas jam pli aga.
Ankorai, vel
Vi estas n

Pli saga.

Por vi farii" nmpoem';


Vi gin ricevls, ('e rnin mem I
Ricevis amou, Aojon, ion l
S('(I voU"" ha l

Plej bela estis Ia pajac' ...


Pro tio, for de gi Ia pac' I

Pd I' knro lu
Elcl'\(' 1011.

-.110-111-

Malfennis",
Vidis: En Ia brust',
L' estinta rev' jam estis rust' , , ,
Kaj tremis vi, angel' naiva!
De l' trobador'
Estis Ia kor'
Senviva!

DRONINTOJ

KVIN

Voje de l' polus', insulo,


La insulo de )' Espcr'.
Palvizaga ipdronul
Premas sin al savluhulo
Flosadanta

al lu

'.'1",

TUI11('1I/1111' 111

p)a~r vidig'as

Jarn dronlnto] pliaj kvar,


Sed kvrunpr- mnlfelias,
Cal'

11('

j 11 fl',r!IIIIlIJ)rrnigas

MolslIllIl/llld/l

"'/ll'is

Kvar dronuloj: Ia JlIIIIIO


Estis unu usonan',
Venis dua el Francio,
Tria el Sovetunio,
Kaj Ia kvara."
jes",
lti:'!llllll',

lar',

Programo de

-112 -

EN

lullura Kooperativo de
Esperantistoj

AVO

..........................................

Prezento

Animo Prisma
Enkonduko
Ciklo de Aspiro .
Ciklo de Deiro
Ciklo de Dezro .
Ciklo de Deliro ..
o

00

o.

O'

"

Sonetoj
Mateno
Vespero
Nokto ..
Frato de Gazeloj .
Post Ia Scenejo
Se mi povus
Almena Atendu
eu ci memoras
Deliro de I' Malgrandulo
Montogrimpe .
En M'aro Reva
Pento
Du Rozoj
Liberemo.
O"

o.

o.

o.

o.

o.

00

Ne Ploru ....

o.

o.

','

o,

' o

o'

....

o.

o.

o.

o'

0.0

o.

O"

O'

o.

0'0

O"

o.

'

"

o.

"

97

98
99
100
101
102

O'

95

96

Aliaj Poemoj
Malsimlo
Htrovn
Scovolo
Kvin Dronintoj

35
~6
87
88
89
90
91
92

94

o.

'"

!J3

o.

o.

"

'

',0

'

o.

o.

o.

... :.

Printempaj Floro]
Henkontigo
Eterna Krucrnilito
o

o.

Kultura Kooperativo de Esperantistoj, fondita en Rio de


Janeiro, Brazilo, en Ia jaro
1951, estas tu te esperantista
entreprenn netrala pri poIitiko kaj religio. dia ceIado estas
disvastigi tra Ia tu ta Iando Ia
internacian
lingvon kaj pli
intensigi Ia amikajn interrilatojn de Ia samideanoj, tiaI goia
Iaborprogramo enhavas kvar
efajn partojn, nome:
l-e. Akiri propran sidejon
en Ia centro de Ia urbego Rio
de Janeiro por Ia sesvo] de
sekretariejo,
kIasambro, li.
brejo kaj kunvenejo. Tiu par.
to jam estas efektivigita per
Ia nteretag., em Konstruajo
Itu, kia dejoras du saIajritaj
oficistinoj scipovantaj
Esperanton, kunvenas Ia Estraro,
funkcias librovendejo kaj kur,
s~.

2-e. Havi eldonejon de libroj kaj gazetoj kun propra


moderna presejo. Cj tiu parto
anka [am estas efektivigita
per Ia Presejo Esperanto, en
Ia industria kvartaIo S. Crts,
tvo, kie laboras 22 presIaboristoj. di jarn eIdonis 10 verkojn en kaj pri Esperanto, Ia
revuon Kooperativismo, kaj
havas diversajn aliajn librojn
en preparado.
3-e. Pose di propran hoteIon
kun restoracio por gastigi sa,
mideanojn el aliaj urboj a
Iandoj kaj por iutagaj kunmango] de csperantistoj
10gantaj en Rio de Janeiro.
4-e. Akr
propran bienon
por scmajnfinaj
libertempoj
kaj farioj de siaj membroj, en
komforta domo kaj ripoziga
Ioko.

o.

Nun Ia Koopcrativo vigIe


varbadas novajn membrojn por
ebligi al si Ia plenumon de
tiuj du Iastaj partoj de Ia
programo.