Você está na página 1de 287

.

ANALECTA

HYMNIG/'

3IEDII

AEYI

v.

HLSTORIAE

RHYTHMICAE.

Liturgische Reimofficien.
Erste Folge.

11i- rausgege

l)i' u

von

Guido Maria

Dreves,

B. .1

Leipzig.
Fues's

Verlag

(R. Reisland).

1889.

HI8TORIAE

RHYTHMICAE.

Liturgische Reimofficien
des

Mittelalters,
Erste Fol^e.
Aus

Handschriften und Wiegendrueken


herausgegebeu
von

Guido Maria

Dreves,

S. J.

Leipzig.
Fues's

Verlag

(R. Reisland).

1889.

JUN- 8 1958
l 0~> 8 5

Einleitung.
Man hat friibzeitigdie Frageaufgeworfen,
welcher
der
beidenKirchen, der \\-estlandisch-lateinischen
oder der griechischmorgeiilandischen, in der Kunst des heiligeu Liedes cler Vorrauu
gebiihre. Die Antwort fiel stets, nicht blofs \vas inneren Wert
und Vollenclung, sondern auch was Zahl und Fiille betrifft, zu
Gunsten der Abendlander aus. nDie Vorziiglichkeit der lateinischen
Hyinnologie," meinte Augusti, ,,ist so entschiedeii, dafs man sowohl in Alisicbt auf Anzahl und Menge der Kirchenlieder, als in
Ansehung des innereu

Reichtums

derselben

die Grieclien

und

Syrer den Lateinern gar niclit au die Seite setzen kanu."1)


eine Ansicbt, die noch in neuerer uud neuester Zeit von Kayser
vertreten ist2). War die Frage verfriiht, so \var es die Antwort
ungleich inehr. Man verglich Sachen, die man nicht kaunte,
zahlte Dinge, die man nicbt ubersah. Dafs inan deu hymnologischen Bestand der griechischeu Kirche nicht ahnte, liegt /.u

Tage, seit durch Pitras Untersuchungen


das Vierteldutzend liturgischer Hynmeu der Griechen auf mehr clenn ein Dutzend
Folianten angeschwollen, so daJs derselbe ohne Gefahr der Ubertreibung ausrufen kann: Xulle part la po6sie n'a reru de l'6glise

un plus graiid honueur que daus la patrie d'Homere3). Alior


man kannte auch den andern Gegenstand der Vergleichung nur

liuclist mangelbaft; man kannte von dem poetischenBesitze der


lateinischen Kirche nur eineii Teil, ob die Halfte, ein Drittel,
ob nur ein Zehntel, wird die Zukuuft lehren miissen. Vor alleni
iibersah man eine ganze Klasse liturgischer Poesieen, in gewisser
') Denkwurdigkeiten
aus der christlicbenArchiiologieV, 292.
2)Beitrage zur Geschichteimd Erklttrungder altestenKirchenhranen.
Zweite Aufl. I, 52.

3) Hymnologie de 1'eglisegrecque,p. 23.

Hinsicht die wichtigstevon allen -

die Reimofficien. Dennder

Hyiunus,die Sequenz,
mit denenalleinmansichbefafste,
sind
nur ein Teil, ein dienendesGlied an einemliturgischenGebilde,
das Reiniofficiuin abcr ist ein sorgfaltig gegliedertes,in sich geschlossenes
und abgerundetesGanze,ein liturgisches Tages- uud
Stuudengebet,in deni nicht nur die eingelegtenHynmen,sondern
^.untlidie Antiphonen und Responsorien,kiirz alles, iuit Ausiialnne der Psalmen und Lektionen,

in gebundener Rede, in

Rhythmus und Reini gekleidet erscheiut. Der mittelalterliche


Kunstausdruck fur ein solcbes Officium mit Ausschhifs der Psalmen

und Lektionen -

also fiir alle jene Teile des Officiums, welche

gesungen,nicht recitiert werden und daher iu das Antiphonar


uvhoren, vrar ,,Historia". Derselbe findet sich in tausend und
abertausend Rubriken, \vie: Istam historiam compilavit magister
X.; bodie inipouatur historia de sancto X.; iucipit nova histoiia
de sancta X., lauter Redewendungen, die nicht von einer Vita
oilt-r Li-uvnda,

auch nicht von den erziihlenden

Lektionen

der

2. Xokturn zu versteheu sind, sondern uichts anderes besagen


wollen, als was wir heute mit dem "\Vorte Officiuni zu bezeichnen

ptlegen. SeinemUrsprungenach erkliirt sich dieserXaine wohl


ilalier, dais mindestens die Responsorien, sehr oft auch die Autiphonen1) die Geschichte eines Heiligeu oder Festes zum Vor-

wurte haben. Er hat aber jede Erinnenmg an diesenUrsprunu


:ili-t:streilt; denn nian redete ebensogut von einer Historia de
sanctissima trinitatt- und einer Historia nova de corpore Christi,
in denen von erziihlenden Teilen nicht die Spur vorhanden ist.

An solchen Historiae nun, die in poetischerSprache ge>rhneben sind, Historiae rliythmatae et rimatae, sino die
mittelalterlichen Liturgieen sehr reich. Was ist aber von ihnen
durch die becleutenderenHyrnnensanmihmgenbekanat geworden?
Iif alten Sammhmgen von Cassander, Bebel, Fabricius u. s. w.
11Vieltachnehrneunamlichdie gereimtenAntiphonen,ihrer ursprunglichen Einrichtiinggctreu,Bezugauf den Psalm, dem sie als Antiphonzugeteiltsind. Im Vorbeigehen
sei beraerkt,dafs,\vennauchdie Antiphonen
geschichtlichen
Inhaltessind, oft ein doppelterFadender ErzahlimgnebeneinanderherUmft, indem der eine durch die Antiphonen, der audere durch

die Responsorien
weitergefuhrt
wird. DieFolgeist, dafsbeideErzahlungen
sich unlerbrechen
undalilosenundvoneinerhistorischen
Aufeinanderfolge
kcine

Kede sein kann.

ignorieren dieselbenvollstandig. DanielsThesaurus,nochinimer


das standard-book des Hymnologen, bietet nicht eines. Mone
ist der Begriff des Reiinofficiums. wie cs sich von einem so
grundlichen Kenner wittelalterlicher Poesie erwarten lalst, nicht
fremd. Er giebt ihn I. S. 264 kurz und gut \vieder und bemerkt: nSolche durchaus versifizierte oder gereimte Officien des
Chors giebt es mehrere und ciui-t' sind in dieses Werk aufgenommen, \veil sie zugleich ein Seitenstuck zu den versifizierten
Messen sind,

die schon im 4. Jahrhundert

vorkommen."

Es

macht aber ganz den Eindnick, als ob Moiie derartige versifizierte Officien haufig nicht als solche erkannt habc. Vollstiuidigc
oder fast vollstandige Officien finden sich bei ihm iin 1. Bande

nur eines No. 201, ein Officium de corpore Christil);

ini 2.

Bande ebenfalls nur ein ganzes Officium de conceptione B. M.


V. (326), noch dazu vollig unzulanglich ediert;2) im 3. Bande
findet

sich ein Officiuin

de s. Margaretlia

(1042), zwei von der

heil. Ursula (1178 imd 1183); keines dieser drei Officien ist
auch nur halbwegs liefriedigend wiedergegeben. So liat z. B.
1042 in der ersten Xokturn nur eine Antiphon, in der zweiten
zwei (vielleicht drei, wenn V. 45 die Aufschrift vergessen sein
sollte), in der dritten wieder eine. Da in jeder Nokturn drei

Responsorien, scheint Mones Handschrift kein monastisches


Brevier gewesen zu sein; dann hat er in der ersten uud dritten

Nokturn jedesmal zwei Antiphonenunter den Tisch fallen lassen.


Neben diesen grofseren treiben allerhand kleinere Bnichstucke
von Officien in den drei Bitnden
No. 412 de visitatione B. M. V.

uniher. So z. B. im zweiten
Als seine Quelle nennt Mone

ein Dominikaner-Brevier, ehemals zu St. Peter, jetzt zu Karlsruhe; aus dem, was Mone giebt und nicht giebt, ersieht man,
dafs er ein Diurnale vor sich hatte; er ediert nur Vesper- und

Laudes-Antiphonen, uuv Kopt' und Schvranz, der ganzeRurapt',


') Hier

fehlen in samtlichen Xokturnen die Antiphonen.

Vgl. auch

Officium Xo. 5 des vorliegendenBandes.


2) Man vgl. Xo. 12 dieserSammlung,vrosich das Officium in der richtigen
Fassung findet. Geradezu verbliiffend wirkt ^lones Bemerkung: ,,Ebenfalls

ein ganzgereimtesOfficium auf diesesFest stehtin der Hscb.S. 296des


Klosters St. Peter in Salzburg aus dem 12. Jahrhundert, die ich aber nicht

verglichen. Sie fiingt jedoch erst mit V. 213 an. Ebcnsodie Hs. des
germanischen
Museumszu XiirnbergXo. 4984des13.Jahrhunderts."Hatte
er sich die Miibe eines zweiten Blickes genommen!

dif

3 Nokturnen der Matutin tehlen " " avulsum sine trunco

caputdisjectaque
membra.Ebensoist 892, einipeTeile des
Doniinikusoftkiums,ersichtlieheinemDiurnale entuommen. Wer
aber keine Fracrmente edieren will.

v,o er das Ganze bieteii

konnte und folulich sollte, der miifste wissen, dafs in einem


I>iuraale niemals ein vollstandipesOfficium zu findenist. Unter
Ko. 908 giebt Mone aus einem Kolmarer Antiphonar zuei-stdie

5 Antiphonen
ad vesperas.
undzwaralseine; daimuuter909 aus
dersellieiiHandselirilt (offenliareiiiein Antiphonariuminonastieum)

die 6 Antiphonender rrstenXokturn ebenfallsals eine, undum


ila> Mals voll zu macheu, legt er in der Aumerkung ,.l>eide
Lieder''

einem tranzosischen Dichter Itei.

In Sunnna ist in den

3 Bimden Moues aucli nicht ein einziges

unverstumraeltes

< itrii-iuiii.

Mnrel hat in seine kleiue Samuilung drei Officien auf-

genommeu. No. 143 ist das Officium Visitationis des Kardinal


Adam

Kaston1),

aber

wunderlidierweise

sind

hier

sanit-

lichen RespoiiMii-icnilnv Versus abhaudeugekommeu. So z. B.


in der 1. Xokturn
R. 1. Surgen^ Maria Lrravi;i
Mifrravit per cacumina
In cmtatem

Judae,

Intravit domum propere


Zaebariae cum opere
Salutis

consobrinae.

So weit Morel. Unter den Tisch'tallt:


V.

Ut

aiulivit

Eliialieth

Salutes iiiox dc Xazai-rth,


Exclamat

Es ist kauiii i;laulilirh,

mirative.

dais dem Schreilier des Einsiedler

Codex82 (nach Morel eiu Brevier) die samtlichenVerse sollten


in der Feder geblieben sein. Das z^veite ist das Officium Karls

di- (jrursen (444), das dritte das gewohnlicheKatharinenofficium


(458), ersteres mit geringen, letzteres mit bedeutenderen Liickon.

Die erste Hymnensammlung,die eine betrachtlicheAuzahl


von Reimofficien2)in unverstummelterund duvohwegin korrekter
*) Vgl. Die HymnenJohannsvon Jenstein.Prag 1886.S. 29 ff.
2JUbergangen
sindin dieserAufzahlungSammlungen,
dieteinen hymnologischenZweckverfolgen,z. B. AnalectaBollandiana,LangebecksScriptt.
rer. Danicarum u. a., sowie vereinzelt edierte Officien; zu nennen viire
noch Milcli-ack mit einigen wenigen Historiae.

C)

Weise zur Ausgabebringt, ist die von G. E. Klemming, Hymni,


Sequentiaeet piae cantionesin regno Sueciae olim usitatae.
Holmii 1885-1887.
Der erste Band seinerSainmlungenthalt
die Officien folgender 12 schwedischerHeiligen: Ansgarius,Birgitta (2), Botuidus, Brinolphus, David, Ericus, Escillus,Helena,
Henricus, Katharina, Nicolaus, Sigfridus, sowie ein Officium
patronoruin Sueciae. Hierzu kommen iin zweiten Bande zwei

Officien de corona spinea, eines de visitatione, eines de corapassione B. M. V., sowie endlich ein uiigliicklich ediertes Marien-

officium olme Titel auf S. 133 ff.1); der dritte Band enthalt
noch 6 weitere Officien auf Anna, Barbara, Elisabeth, Joseph,
Martha,

Thomas Cantuariensis.

Ein Umstand, der eine richtige Edienmg mancher Reiniofficien erschwert, ist clie abweichende Einrichtung der verschiedenenBreviere. Von der hochsten Tragweite ist riicksichtlich
unseres Gegenstandes der Unterschied der monastischen und
nicht-monastischen Oificien. Wiihrend in letzteren jede der drei

Nokturnen, aus denensich clie Metten(Matutinum) aufbauen,aus


je 3 Antiphoneu zu ebensovielenPsahnenund je 3 Responsorien
nach einer gleichen Anzahl Lektionen besteht, zilhlt im Monastikon

die erste und zweite Nokturn je 6 P^almen und 4 Lektionen,


also auch 6 Antiphonen und 4 Responsorien. In der dritten
Nokturn

treten

an Stelle

der Psalmen

die diesen Brevieren

eigentiimlichen Cantica, die stets sub una Antiphona gelietet


wevden, worauf wieder 4 Lektionen mit ibveu Responsovienfolgvn.
Der

ersteren

Form

des Breviers

bedienen sich

neben

dem

Sacularklerus Augustiner, Pramonstratenser, Dominikaner und


Franziskaner, cler letzteren Benediktiner, Cistercienser, Karthauser, Colestiner. Die nacliste Folge des Unterschiedes ist

diese: Ist ein Officium ursprimglich iiir das Weltpriesterbrevier,


wie wir es Kiirze halber nennenwollen, geschriebenund ich finde
dasselbe in einev Benediktinerhandschrift,

so stoJse ich auf das-

selbe in einer erweiterten, interpolierten Gestalt. Die Monche


mufsten, um sich des Officiums bedienen zu konnen, dasselbe

delinen; dies geschahselten durch poetiscbeErganzimg,sondern


meist durch luterpolatiou mittels vorliandeneupoetischenuud
*) Vgl. Xo. 21 dieserSammlung.Bei Klemmingfehlt die 1. Vesperund
sind die Antiphonen der Laudes in einen Hymnus venvandclt.

10

unpoetisehen
Materials,
dasgerneandereu
Officien
aufdasselbe
Fest entlehnt wurde. Wird ein solches Officium aus einem
monastischen
Breviereohneweiteresabgedruckt,so hat man einen
mit Schlackeii durchsetztenund in Unordmmg geratenenText

geliefert.Als ein Beispielkann MonesXo. 326 dienen.Um


ein Officium aus der monastischen in die gewohnliche Form ura-

zusetzen,wird man in der Regel dasRichtige treffen, wenn man


die 6 Antiphoiien der ersten und die drei ersten Antiphonen
cler dritten Nokturn zu je drei auf die drei Xokturnender Matutin
verteilt; die Responsoriensind entweder der Reihe nacb in die
Nokturnen einzutragen unter Fortlall der drei letzten, oder es
ist in jeder Nokturn die vierte zu unterdriicken. "VVelches
von
beiden Verfahren im einzelnen Falle das richtige, kann nur durch
innere Griinde, rnit Sieherheit meist nur dann eutschieden werden,

wenn es moglich wird, das Officiuin in nicht-monastischen


Handschriftenwiederzufinden.Umgekehrtkann aberein Officium auch
urspriiiiglich filr eine inonastischeGemeindegefertigt sein; ein
solches Officium aus eineni

nicht-monastischen

Bre\1ere

wieder-

uclien, heifst einen liickenhaften und unvollstandigen Text bieten.


Neben diesen grolsen Hauptunterschieden laufen einige
kleinere,
scheidet

die indes der Beachtung


sicb das inonastische

Brevier

sehr wert

sind.

So unter-

der Cistercienser

gleichfalls monastischen der Benediktiner,

von dem

abgesehen von der

Verschiedenheitdes Hymnars dadurch, dafs die Vesper der


Cistercienser vier Antiphonen hat, wo die der Benediktiner fiinf
aufweist;

dals die Cistercienser

die fiinf

Psalmen

der Laudes

>tt-ts sub una Antiphona sangen und daher mit den iiberzahligen
vier Antiphonen die vier sog. kleinen Horen ausstatten konnten.
Sind solcheAntiphonen legendarischen Inhaltes, so lafst sich

meistnicht absehen,ob sie au der ihnennaturgemafszukommenclen


Stelle stelien oder nicht; beziehen sie sich aber inhaltlich auf

diePsalmen,solafstsichbisweilenfeststellen,dafseineAntiphon,
die nieineCistereienserquelle
als ad Primamgehorigbietet, thatsachliehzu einemLaudes-Psalm
gehort. Vor mir liegt beispielsweiseein Barbaraofficium,dasich bishernur in nicht-monastischen

imd Cistercienser-Brevieren
gefnnden;ich bin aber uberzeugt,
dafs die monastischeForm des Benediktiner-Breviersdie ur-

sprunglicheund allein richtige ist. Die Antiphon zur Prim


lautet niuiilich in der Fassungder Cistercienserbreviere:

Atria laetitiae virgo jubilando subivit

De cellis claris clara trophaea ferens.


Das

weist aber mit

Handen auf den zweiten

Psalm

der

Laudes. Zur Herstellung der ursprunglichenForm fehlt jetzt


nur noch eine Antiphon, clie fiinfte der ersten Vesper. Zu beachten ist in ahnlicher Weise, dais die Officien cles Dominikaner-

breviers die Psalmender ersten Vesper stets sub una antiphona


bieten, wo die des Franziskanerbreviersfiinf Antiphonenhaben,
wogegen letzteres fruhzeitig in der dritteu Xokturn

nuv zwei

Responsorienhat; dafs in vieleu Diocesendie Officiender ganzen


osterlichen Zeit nur eine Nokturn, in anderen zwar drei Nokturnen,
aber nur eine Antiphon fiir jecle derselben kannten.
Uber die Wichtigkeit der Reimofficien fiir die Geschichte
der liturgischen Dichtnng des Mittelalters ein Wort sagen, hieise
es verlieren, da die Sache selbstredend ist. Dagegen ist es
vielleicht angebracht, fliichtig auf das Interesse aufmerksam zu
machen, das dieselben unter metvischevRucksicht bieten. Selbstverstandlich herrscht hier - - ganz abgesehen von den Unterschieden, die zwischen Dichtern und Dichterlingen bestehen eine grofse Mannigfaltigkeit. Der Reimprosa zunachst konimen
Officien, die, wie wir sagen wiirden, aus Kniittelversen bestehen
-

das Wort

hat bekanntlich

an sich durchaus

keinen

tadelnden

Beigeschmack- - d. h. die den Reira wohl handhaben,aber die


Zahlung der Silben vernachlassigen, sowie andere (und hierher

gehoren gerade die altesten Officien, z. B. das gewohulkhe


Gregors clesGrofsennncl des ApostelsJacobus),die aus silbenzahlenden niit blofser Endassonanz verbramten Zeilen bestehen,
ohne sich um einen bestimmten Tonfall viel zu bekiimmern, so
dafs man in den Handschriften nur zu leicht iiber sie wie iiber
Prosa dahinliest. Erst wenn man sie riicksichtslos, unbekummert

um die Regeln des Accentes niit Zuhilfenahme der sog. schwe-

benden Betonung1) liest, erkennt man das sie beherrschende


strenge Gesetz. Ebendaram durften dieselben geeignet sein
zur Losung cler Frage - Taktweclisel oder schwebendeBe*) Vgl. Huemer, Untersuchungenuber die altesten lateinisch-christlichen

Rhythmen,Wien 1879,S. 23 ff.; W. Meyer, Der Ludusde Antichristound


Bemerkungenuber die lateinischenKhythmendes 12. Jahrhunderts, Munchen
1882, S. 56.

tonung?-

12

dasIbrige beizutragen;ebensodie zahlreichenin

leoninischenHexameternaller Art abgefafsteiiStiicke.


Unter den formvollendetstenOfficien zeigt sich rucksichtlich

des Metrumseine doppelteStromung,die eine auf Wahruni:


grofstinoglicher
Einlieit der Form geriehtet,die andereauf Entwickelung reichster Mannigfaltigkeit bedacht. Die erstere steht
unserer inodernen Geschmaoksrichtungnaher, die andere briiigt
in bezeichnender "Weise das mittelalterlich-romantische Princip

ziiiu Ausdruck, eine parallele Erscheinungzu dein, was wir in


der Baukunst beobachten. Wahrend heutzutage die kiinstlerisehe
Einheit zu fordern scheint, dals z. B. inindestens in koordinierten
Feustern dasselbe Mafswerk wioderkehre, evkannte das Auge
eines Erwin hierin uicht Einheit, Einfachheit ttnd Gleichmais,
sondern Armut, Xuehternheit und Eintonigkeit.
Xur in deu

grofseuLinien imd allgemeinenUrnrissen suchteuian das Gleidimals festzuhalten, war aber ebenso besor^t, durch moglichste
Krausheit des Beiwerks alles Steife und Gleichformige von demselben fernzuhalten.

Dasselbe Streben macht sich in der lateinischen

Reimdichtung des Mittelalters geltend, niehr als im Hynnius in


den Sequenzen, mebr als in der Sequenz in den Eeimofficien.
Ein \vie bewufstes Streben dies war, vei-deutlicheu am besten
die zahlreichen

Traktate

iiber Vers-

und Reimkunst.

clie uns

aus jenen Tagen erhalten sind. Mochten \venigstens eiuzelne


dc-rsflln.-nzuganglicher gemacht werden; sie wllrden rascher und

sichererunsereKemitni- vmi deindie niittelalterliche Reimpoesie


beherrschenden Gesetze fordoru,

als es die schwierigste und

ausdauerndste
Beobachtungvermag. Was dieKuust desStrophenliaues,die nameiitlich im ReiuiofficiumeinesovglichePflegefand,
betrifft,

liefert eine Handschrift des Stiftes Seitenstetten (Cod.

CVII) einen interessantenBeitrag. Dieselbeenthiilt einen ..traotatus de rithmis vel ritbniomm inagistri Tyliini", worin folgende
14 Generavou Strophenunterschiedenwerden, die, wenu mein
i-ilarlituis uicht trugt, aucb in Wolfs reiohhaltiger Arbeit iiber
die Lais, Sequenzeuund Laiche nicht erwiihnt werden. Kiirze

hallier gebe ich statt sohwieriirerBegnffebestimmungeD


nur die
Nainen mit BeifUgungder Beispiele. Dieselbensind augenscbeiulich von Tybinus fur seinen Traktat gefertigt: auf Tiefe

desGedankens
kam es naturlichdabeiwenigan.

13

1. Cephalicus.
0 Donate,
Martyr Christi
Qui fuisti,
Confer grate
Tibi
datum
Coeli statum.
2.

Caudatus.

Xicolae,
Prius

trahe

Nos, confessor Domini,


Te sequamur
Et

donamur
Christo
sumrao

homini.

3. Pyramidalis.
Dorothea

Virgo bea
Martyr et egregia,
Dele rea,
Nova

crea

Vitae privilegia.
4.

Convolutus.

0 Margaretha,
Tu coelorum angelorum
Nosti

secreta

Per passionem,
Quam pateris justis stateris
Pev

confessionem.

5.

Collateralis.

0 digna Christi nuntia,


Sis solamen peccatori,
Felix

sancta Barbara,

Cui pacem nuntia,


Hunc junge creatori,
Ne plebs laedat, Barbara;
Tua

sed oratio

Ad gratiam
Prosit miserentis,
Hunc coeli det palatio,
Sagaciam
Gustet

redimentis.

14

HierzudieBemerkung
: Secunda
cautela,quodtalis rhythnms ad iiiinus coiiservare debet tres consouantiaset ad majus

iiuatunr;trespropterdifferentiam
ab alhs, sedquatuorpvopter
regulaspraedictas,
namlichdie Wirkungssphare
desReinis. Es
kommenaber auchBeispielemit funf Reiinenvor, so z. B. die
Antiphona ad Beuedictusin Xo. 43 dieser Sammlung.
6.
Kobis

Laqueatus.
ostende

Summum coeli jubilum,

Virgo Eatherina.
Nos

ad montem

Sina

Duc post vitae nubilum.


Plebem
7.
0

defende.
Cathenatus.

Maria

Magdalena,
Mater poenitentiae,
Unda plena,
Fons clemeutiae,
Tu

conversionis

via.

8. Triangularis.
Elisabeth progcnie
Nata de regali,
Nos in aula veniae
In

Fac ali.
vita nos terrena

Carnalia despicere
Atque post haec amoena
Inspicere.

9. Excellens1).
a) Onmessancti et electi,
Precamur,

nos defendite

Ut possimus via recti


Fore totique perfecti,
Juvamen ostendite.

b)

Post carnis ut excidium


Consortes vestri simus
Yitantes

omne

vitium.

Ke Stygis sorbet limus,


Deus juvet optimus.
Potest fieri

duobus modis.

10.

Cruciferus.

Qui laudari

vis in vita,

Yeritates stude capere


Et justum velis sapere,
Mala

vitiosa
11.

vita.

Cruciatus.

Si fueris abs vitio,


Places

Deo,

Fini et initio,
Gaudens

de converso

reo

Supplicio

Solvenshunc a ferreo1).
12.

Vehemens.

Justum dum perticias,


Abjicias divitias,
Delicias

Utriusque vitae,
Cum justis tunc salvaris,
Laetaris, fruaris
Praeclaris,
Cum

dicitur:

Yenite.

,,In praemissoexemplo,soTybinus, consonantiae


vehementer
sentiuntur facientes sonum repentinuin ut aquae vehernentes
facientes

ictus."
13.

Interstitialis.

Quod amavit Christus dona,


Sis solamen flentibus,
Panera esurientibus,
Da potum sitientibus,
A Christo
14.

refers summa bona.

Laboriosus.

Esto patiens turbatns,


Maesto faciens solatus,
Haec fidelis claret
Nec in caelis aret

Mit

Riicksicht

auf den Raum

vita
ita.

mufs ich es leider

hei diesem

Wenigen bewenden lassen. LTber die Art der Wiedergabe der

Texte ist friiher das Notige bemerkt worden. Beziiglich der


J) Abs fuero Hs.; in allen Beispielen ist aber sonst der mannlicheReim
zweisilbig.

16

Varianten braucheich wohl kaum beizufugeu,dafsesbei Officien,


die in zahllosenliturgischenBiicliern vorkomnien,geradezuun-

moglich, gliicklicherweise
aber auch nic-htnutig ist, samtliehe
vorkommenden
Abweichungenaufzufiihren. OffenbareFehler verdienen einen Platz unter den Varianten, solangeein Text auf
einer Haudschrift ruht; wo aufserdem solche unterlaufen, geM-hiehtes mit Rucksicht auf solche, denen nur die triibe Quelle
vorliegt; denn auch hier gilt: Timeo viriira unius libri. Es gilt

aucli riicksichtlieh jener, die, auf eine Handschriftangewiesen,


von der geringstenwirkliclien oclervermeintlicbenUnregelmafsigkeit des Versinafses willkommene Veranlassung nehrnen, ihr Licht
in geistreichen Konjekturen und Emendationen leuchten zu lassen,
um in neun von zehn Fallen
nur

Kehricht

in

den Hiindfii

statt
zu

der verlorenen
halten.

Man

Drachme
denke

doch

sich eine

Edition Heines in diesem Stile besorgt, und man wird fiihlen, was
ieh ineine. Die Musen haben aber zu allen Zeiten ungezogene
Lieblinge gehabt, nicht blofs im ,,Jungen Dentscbland", sondern
selbst unter

den Monchen

des finsteren

Mittelalters.

Vielleicht ist es nicht iiberflussig, clarauf aufmerksam zu

machen,dafs die zahlreichengereimtenHexameteraus typographischen


Rlicksiohtennicht in ei n er Zeilegegebenwenlenkonnten,
sondern an der Casurstelle gebrochen werden inulsten-, bei
bicaudatis geschieht die Brechung nach der zweiten Casur. Um

dieseVersart auch fur das Auge kenntlich zu niachen, beginne


ich trotz des Reimabschlusses die zweite Halfte mit kleinem
Anfangsbuchstaben.

Xochmochteich mich einer angenehmen


Pflicht entledigen,
indem icb nieine herzliche Erkenntlichkeit allen denen gegeniiber zum Ausdrucke bringe, die mir bei meinen Arbeiten be-

liilflicli gewesen.Die Anzahl der offentlichen


und privaten
Bibliotheken,derenVorstanden
ich mich zu Dankverpflichtet
tuhle,ist abevleiderbereitseinesogrofse,dafsiehnotgedrungen
davonUmgang nehmenmuls, dieselbeneinzeln hier aufzufiihren.
Exaeten,

ira Oktober 1888.


Onido 3Iaria Dreves.

HISTORIAE

RHYTHMICAE.
SEKIES

Dreves,

Historiae rhythmica?.

PRLM.A.

1.

In

De sanctissima

1. Vesperis.

Memoriae sis unitas

Antiphonae.

Notitiaeque
vevit.i-,

1. Sedenti super solium


Congratulans trishagium
Seraphici clamoris
Cum patre laudat tilium
Indifferens princiiiium

Reciprociamoris.
2. Sequamur jier suspirium

Quod geritur et gaudium


In sanctis coeli choris,
Levemus

In trinrim

cordis

3. Si nossevis haecgemina.
Nonseminasedlumina

Consideret
indago,

Lux Deusest intermina,


De qua res manat gernina,
Tam amor quam imago.
Lux

non

decisa

radium

Diffundens per hoc mediura


Multiplicat ardorem,

Sicpatergignitfilium
Cumipsospirans
tertium
Concorditer

Te utriusque bonitas
Perenniter

amemus.

A d M a t u t i n u m.

Invitatovium.

Regemtriuum et siraplicem
venite adoremus,

Trinumque mentis apicem


Ter-uni praesentemus.

studium

lucis radium

Splendoris et amoris.

4.

Trinitate.

amorem.

5. Aeterno patri gloria,


Ex quo subsistunt omnia

Per verbumin amore,


Cujussignavitgratia
Nostra suaepvaecordia
Imaginissplendore.
Ad Maguilicflt.

A. 0 Serapbim
jucunditas
Et Cherubimlimpiditas,
Thronorumrobur, Trinitas,
Fac digne te laudemus;

I n 1. N o c t u r n o.
Antiphonae.

1. Coelutn
terraraque
digitis
Qui tribusappeudibti,

Praeposuisti
conditis

HumanitatemChristi.

2. De Deo Deus prodieus


Se fecit

viatorem

Scanditque cursum finiens


Bistribuens

calorem.

3. Leventur
cordisostia:
Memoria
gignenti,
Nato intelligentia,
Voluntas procedenti.
Responsoria.

1. Confirmathoc mysterium
Sacrariumscripturae,
Nam dixit auctor omnium,
Ut essentcreaturae,
Yerbumdedit initium

Yertibilinaturae.
V. Hoc,summaelucis radium,
Hoc verbumdico filiuro
Aeternae geniturae.

2. Qui^0611
fecitambitum
Molisquenon fecundae
Supertulisse
spiritum
Informi fertur undae,

Eundem bic paraclitum


In nos fudit abunde.

V. Per hunc donatur caritas,


Per hunc mentis vacuitas

Iinpletur gemebundae.
3. Arcani dat indaginem
In opere finali,
<Jui plasmansait hominem
Serruone numerali:

Ad nostram sit imaginem


In apice mentali;
V. Cum simplex esset operans,
Sic tamen ait numerans
Re sola personali.
I n 2. Nocturno.

20

2. Aeterna
niundiserie

Conceptnm
sapientiae
Fert Salomonpraeisse,
Paris efficientiae

Communisquelaetitiae
Cum Domino fuisse;

V. Tres sunt in throno gloriae


Parens, proles. laetitiae

Per natum nobis missae.


3. Quis aquis vestem tribuit,
Quis spiritum continuit
In manu more doni?
Judaei juris inscii,

ijuod nomen ejus filii,


Hoc dicant Salomoui.
V. Jesus,quem, (,>uiEst, genuit,
Per donum qui nos induit,
Subjectus lotioni.
I n 3. Xo cturno.

Antiphonae.

1. Excelso
regigloriae
Psallamus
sapienter,
Concordet
vox memoriae
Notitiaegaudenter.
2. 0 paucis quondam Trinitas
Sion nota colonis,
<,iuamlaudat grandis civitas
Ad fines aquilonis.
3. Descendit

Dei

Aiitiphonae.

1. A coeli,terraetermino
Lausjudiciventuro,
Levetur

trino

Domino

Vox.raanus
cordepuro.
2. Sapernae lucis radius
In nube fulguravit
Et ignis regi praevius
Contraria purgavit.

filius

Ad pauperis
honorem

Manavitcoelifluvius

Amorisrigansfloreru.

3. Corcantet,voxet opera,
Concordetpsalmolyra,

Xambrachiocuradextera
Rex coeli fecit niira.

Responsoria.

1. ^uod Abrahamad ostium


Per trium contubernium
Virorum speculatur,

Responsoria.
1. Candor lucis, perpurumspeculum,

Duin trium differentium


Indifferensdominiuiu

Patris splendor perlustrans


saeculum,

V. In his vidit indicium


Trium, quorumfastigium

In Aegypti venit ergastulurn.


V. Virgo circumdeditvirum

Adorans protestatur;

In nullo separatur.

Xubis levis intrans umbraculum

mandentem
et butyrura.

2. A veterani facie

V.

21

4. Tres in fornacis medio

Manavit ardens fluvius.


Antiquas est ingenitus
Et facies est filius,
Ardoris fluxus spiritus.

Cum quarto quasi filio


Coelestisgeniturae
Trino rerura principio
Psallerunt in vestigio

Duorum amor medius;

Totius creaturae.

Sic

olim

multifarie

Prophctis
luxit Trinitas, 5. ,,Laudet
facturaDominum
"
Quainpostpanditecclesiae
Impcmit
laudi
termimum
In copia sennonum;

In carne fulgens veritas.


3. Sequamur testimonium,
Quod patri super filium
Complacuit effari,
Cui spiritus solatium
Columbae per prodigium
Ostendit immorari:
V. Hoc probat turba testium,
<<>uisignis lucent clari,
Nec

haeresis

In

Ad

carminum.

Benedictus.

A. Quam felix coeli civitas.


Cui splendet trina claritas.
Quamque jucunda visio.

mendacium

Lustrari

trino

radio

Mulcebris ardoris!
Illustra, Deus oriens,
His. qui sedent in tenebris,

Laudes.

Antiphonae.

Ke tendat grex caecutiens

1. Quam clara testimonia


Nimisque credibilia
Praecelsae

finis

Et par utrisque donum.

His potest refragari.


Ad

te sit

Per natum, pater luuiinum.

Circumdatusillecebris
In viam erroris.

Trinitatis

Oracula, miracula,
Imagines et specula.
Quae lucent in creatis.

In

2. Tesperis.
A<1Ma^-nificat.

2. Cumlaudibuset jubilis

A. Aeternameus,dumflectitur

Colaturincreabilis

In se, par prolesnascitur

Patronus populorum.

Notitiae mentalis.

Quogenerataveritas
Donataquesuavitas
Sunt pascuacoelorum.
3. In te, fons vitae, sitiuut

Jucundaquegermanitas

Te trinum panem cupiunt


In

invio

Simplicitatisratio
Concludit,ut distinctio
Personaesit aequalis.

vexati:

Dum benedici supplicant,


Ter nomen Dei replicant
Intenti Trinitati.

Etquirit.

ut par caritas

Sit

medialis:

duum

Hic sanctus exstat spiritus,


Quem donet nobis coelitus
Cum nato principalis.

IJrev. ms. Francisc. saec. 15. Cod. Musaei Czartoryski O 1211. A. Brev. ms. Francisc. saec. 14. Cod. bibl. Eossianae s. sign. B. - Cod. S. Petri
Salisburgens. a VI 52. saec. 15. in forma monastica. C. - Brev. ms. Francisc.
anni 1464. Cod. Admontens. 51. D. - Brev. ms. S. Odiliae Rapoltivillan. saec.
15. Clm. Monacens.

10929. E.

- - Manuale

ecclesiae Romanae imp Venctiis 1507. F.

sec. ritum

et

ord. sacmsanctae

oo
16

In 1. Xoct. A 3. 1 Laetr-ntur curdis Lostia C; lenentur curdis ustia A.


-

R 1, 7 radium tehlt C. -- In 2. Xoct. R 3, 6 Qui dictant Sal..nioni A:

I!'' tlic-antSali.moni B; Qui dicimt Salomoni C'; Pk-autiiur .S-iloniniiiD. In 3. NVn-t.A I. 1 CoelJferrarum terminn.B. - In o. \... t. R 1, 4 fV-hlt(_';

1>."Ai-^-yptovt-uit D. - R 3 tehlt. D. - Ad Bened.A o Mulffliris aniuns


A. - llymneii zum Offieium:ln 1. Vtsp.: Iii niajestatissolio; ad \"i-t. : "_>
lux bt-ata Trinitas ; ad Laudi-s: Ft-ti

laudes hodicrni. -- Da< Scln.-niadieses

s ist da-^ des Franciscugofficinine

: Franciscus

vir

2. In festo Corporis Christi.

In 1. Vcsperis.
Antiphonae.
1. GauJe, felix ecclosia.

<LHiam
largaDeigratia

Sic amavit,ut propriuin


Daret

edendum

2. Res jucunda,

filiuin.

Forma panis rainistratur.


Caro Cliristi manducatur.
Panis

ille

A. Ave, fons deliciarum,


Ave cibus animarum,
Sic in via nos satia,

Ut tandem
in patria

Tui vultus dulcediue


Fruamur omni tempore.

les stupenda

Omnihusque
praeferenda,
3.

Ad Magnificat.

virtuosus

Sumptus non con.-umitur.


Semper manet gloriosu,
A ijuocunque inanditur.

4. Christusomni tit sumenti


Sed mercedo diffrivnti:
Mors est mali>. vita lionis
sub eisdem donis.

Ad Xuncdimitti-.
A. 0 panis vitae
venorauda refectio rite,
Ens caro sincera,

verbum patris, hostia veia,


Xosniet

inhaerere

tibi fac, Deus et homo, vere

Atque tui, Jesu.

pie nos ale corporisesu.


Ad

Matutiiiuni.
Invitatorium.

5. Hoc
qui vescide^iderat,
Cunctos errores dcserat
Et fide crescat niniium,
Cibus enim est grundium.
R. 0 coena magnifica,
(t>uaoarii'? vivitica
Hora vespertina.

Christe. tibi credulos


<'ibasti discipulos.
Sic nobis propina
Tua sacra munera.

Ut in mortisvespera
Fiant medicina;

V. E;ca tui corporis


Atque potu sanguinis,
Cbriste, nos sagiua.

Omnes
ad cenani
properent dulcedine plenam
Pervigiles gentes
Christum gustare volentes.
I n 1. X o c t u r n o.

Antiphonae.
1. Fructum salutiferum
Dedit eis in prandiura,
Dam verbum caro fieret.

(.vua
sibi carospasceret.
2. Per frumenti. vini fructum

Fideles multiplicavit.
Dum erroris pellens cultum
Xobis se commuuicavit.

23

3. Haereditas nobis redditur

Communionecalicis,
Faex culpae tibi solvitur,
Quicunquedigne percipis.
Kesponsoria.

1. Felix tempus et optatum,


Vitulum quo saginatum

Pater tilio mactavit,

Stolaprimadecoravit,

V. Esuriem pellens mentis

Sacrisalimentis.

2. Haec est coenapraeparata,

Ad quamfuit imitata
Multitudu popularis

Saturanda cibis raris,


V. Mentes nostras renovemus

Ut sic participemus.
3. 0 quam bonus et quam magnus
Verus est pascbalis agnus,
Christus Jesus nobis datus,

Agno legis praesignatus.


V. Gustet ergo populus
Quam suavis sit Dominus.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.

2. Verum manna raodo datur

Nobis iu edulium
In desertoquod dabatur
Olim per mysteriuni
Perierunt hi vescentes

Vita servat nos edentes


V. Umbra rei patuit,

Res figurata laluit.

3. Heliashuncprimitus
Datum sibi coelitus

Panemdegustavit,

Cujusfortitudine

Montemtuum,Domine,
Dignusvisitavit.

V. Cibum in dulcedine
Talem Deus animae

Pauperiparavit.
In

3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Altaris participatio
In perenni gaudio

Juventutemomnium
Laetiticat

credentium.

1. Nostrumtibi, Domine,
Sit gratumsacrificium
Satianspinguedine

2. QuosTliau Deusinsignivit,
Frugumadipe cibavit
Atque mellesaturavit.

2. Mensa nobis praeparatur,


Domini dum propinatur
Calix, quo inebriatur
Mens et pane solidatur.
3. Sicut cervus linquens montes
Aestu calens petit fontes,

3. Beati, qui pascuntur


Salutari liostia
Laudis Deo merebuntur
Cantare praeconia,
Dum in fine locabuntur
In coelesti gloria.

Nostrum desiderium.

Petra fluens quod donavit.

Sic ad eum festinemus,

Fontem vivum ut gustemus.


Responsoria.
1. Jn tiguris sacramentum
Istud praeostenditur,
Dum per regis libamentum
Abrahae occuritur,
Et per panis alimentum

Vinique reficitur.
V. Victor ut revertitur
benedictione potititur.

Kesponsoria.
1. Quod Assuerus omnibus
Quondam optimatibus
Typice paravit,
Hoc grande conviviuni
Deus jam per tilium
Nobis instauravit.

V. Si quis sitit, veniat,


Vitae potum hauriat
Calice praeclaro,

2. Corpushoc sanctissimum
Accepit in ferculum
Turba duodena,

24

5. Senescumjuvenibus
Jucundisconcentibus

Dominum laudemus.

Cumjam pati voluit

A quo salutifera

Christus et discubuit

Carnis suae munera

Praeparataceua;

Coelitushabemus.

V. Qui indigne vescitur


Illo

judicabitur

Sempiterna poena.
3. 0 manna deificum

Agmen cibans angelicum,


Da nobis, rogamus.

Ut non ad judicium
Sed ad vitac praemium
Te percipiamus;
V.

Sic nos tui

satia

Ad

A.

0 miranda
Ut

servum

1.

Orbem

terrae

Nobis
Pater

in convivium
dedit filium.

Benedictus

sis, Domine,

In

culmine.

coelesti

A d H o r a s.

Fortiterfirmavit,

Petram dum immobilem,

coelestem aliraoniam.
Satiantur
manducando

vivam eucbaristiam,

Quamtibi voluntarie

Sacrificabunt,
Domine.

Vivam et esibilem

Eidemsubstravit.
2. Sciat omnis populus,
Quod vere sit Dominus
Sacer ille panis,

Primam.

A. Beati, qui esuriunt

Domiuus

Nonmovendum
amplius

famelicum

Satiaret, unicum

Ad

Antiphonae.

pietas,

0 praedicanda caritas,

Sacramenti gratia,
Ne plus sitiamus.

Ad Laudes.

Benedietu*.

Ad Tertiam.

A. Beati, qui vocati


sunt ad nuptias,
Ubi esus agni praebet
regibus clelicias,

t,>ui datur in atrio

Bonum hoc delectamenfam

Dei pro remedio

Soper auram et argentum.

Usibus

bumanis.

3. Sitim meam sanguinc.


Quem fudisti,

Domiue

Sitiens in cruce
Dulciter
inebria.

Praestans, ut in gloria
Te fruamur

luce.

4. Regem regum omnium

BenedicatDominum
Cbonis sacerdotum,

Quorumsesemanibns
Praebendumfidelibns
Subjugavit totum.

Ad

Sextam.

A. Confortat panis omnia,


Vinumque confert gaudia,
In

his

nos vivificavit

Cbristus. cocnamdum paravit.


Ad Nouam.

A. Mors divina recolenda

Toties opponitur.
Sacer panis in altari

Quandocunque
sumitur;

0 quam mirabilia
Sunt haec testimonia.

25

In 2. V esperis.

Per tui my&terium,


Magnum in se pretium.
Omnes te precamur,

Ad Magnificat.

A. Laus sit tibi, Domine,

Ut ablato speculo

Qui visus in homine

Carnis in hoc saeculo.

De coelo venisti

Perquod retardamur,

Atque vivum populo

Frui tua facie,

Oris testimonio

Sicut est, in specie

Te panem dedisti;

Laeti mereamur.

Brev. ins. S. Floriani XI 428 saec. 15. A. - Brev. ms. Voraviense 152
saec. 14. adcl. saec. 15. B. -- liw. ms. Secoviense saec. 14. Cod. Graecens.
471.

add.

saec.

15. C. -

Diurnale

S. Floriani

XI

452

saec.

15. D.

In 1 Vesp. R, 10 sacri corporis AB. - R, 11 Jesu Cliristt


Nuiic dim. A fehlt B. - In 3. N.ict. A 2, 4 fehlt A.

AI. -

A<1

3. In festo Corporis Christi.


In

1. Vespcris.
Antiplionae.

1. Jesum lauda, ecclesia,


Pro torrente
Fluentis

nectaris,

a clementia

Corporis, quo cibaris,


Qui factus est hostia
Mundi

Te corde esurieutium
Cibus pascuae perennalis,
Ovium pastor et ostium.
Erue nos a cunctis malis,

Sanctomm merces et gloria.


A d C o m p 1e t o r i u m.

salutaris.

2. In via poenitentiae
Est corpus Jesu praesidium.
Delens culpam sol gratiae,
Spes et solamen tristium.

3. Avedulcepoculum
Animae sitientis,

SanguisChristi, fons exsulum,


Venia delinquentis.
4. Se ipsum timentibus

Datclemens
miserator,

Qui solis puris mentibus

Fit dulcisvegetator.

5. 0 testamentum nobile,
Quod in coena Cbristus fecit
Est cuactis memorabile,
Quos dignanter se refecit.

Ad Magnificat.
A. 0 Jesu, salus omniuni.
0 dulcedo medicinalis,

Et animarum languentium
0 panis suavis et vitalis,

Super 1'saliMn-.

A. 0 panis vitae, Jesu, rex optime.


Nos ciba clementercibogratiae,
Nos tecum suscipe, hostes reprime,

Etnos
perduc
adregnum
gloriae.
Ad Nuncdimittis.

A. 0 Jesu clemeutissime,
Sana palatum animae.

Ut tui sacricorporis
Dulcedinem

sentiainus

Et ignetui amoris

Succensi in te vivamus.
Ad

Matutinuni.

Invitatorium.
Sub sacramentoChristum Jesum
Exsultantes adoremus,

Qui se nobis dat vitae esum,


Jubilantes collaudemus.

26

I n 1 . N o c t u r 11o.

2. Haec dona melliflua


3Iorbos curant aniniae,

Antiphonae.

Suntsalusperpetua

1. Jesus,iu cujusaninia

Digne sumptus liabitat,

Et vigor pacisintiniae.
3. Acceclens homo ad sumendum

Fugat
inalu.dat
optima,
Virtutibus
nobilitat.

CorpusChristi
absterge
prava,
Omne nefas est pellendum,
Surdes cordis lacrimis lava.

2. Laudetur dei clementia,


nui retrnat potenter

In coelis subcorporali praesentia,

Responsoria.

Xobiscummanet hic cle- \. In j)lurespartessi frangatnr


menter.

Hostiasub panisspecie,

3. Carnis Christi sacramentum


Est vitae nostrae alinientum.

Qualibet Clmstus datur


lu multis locis fjuotidic,

Cuntra hostes firmamentnm


Dans virtutum inorementum.
Responaoria.
1. Onines tideles. agite
Diem piae iuemoriae,

In qua nobis auctor vitae


Se dedit sub panis specie
In cibum omnis gratiae.

Xon fraugitur nec dividitur


Sed integer accipitur.
V. Nec plus in multis locis datur,
(,!uaiii si minima pars sumatur.
2. Venerandum
sacramentum
1'ivinae
eucbaristiae

Est justoruui nutrimentuiu.


Fax et salus ecclesiae,
Debilium

V. Grates Deo et ]audes reddite

Et corde hunc toto diligite.


'2. Christus pauem accipiens:
Hoc est, ait, corpus raeum;
1'alicem dedit innuieus :
Bibite sauguinem ineum.
V.

Haec

vitani
dant aniniae.
-atiant suavis^ime.

3. 0 benedicta

dextera

Benigni salvatoris.
"ju.if nuliis confert munera
Suavissimi saporis,
Haec pandunt justis aethera

Et dantpraemiahonoris.

V. Carni- Christi et corporis


Dona sunt magni honoris.
In

2. N o c tnrno.

Antiphonae.

firmamentum

Et donuni indulgentiae.
V.

Contra

boites

munimentum

Est et sanitatis augmentum.


3. Vultu

tuae

clementiae

Nos jugiter aspice,


Rex Cbriste, sol justitiae,
Scelera nostra abjice
Et pleno oranis gratiae
Nos te pane vitac refice.
V. Te esurientes

satia.

0 sacra eucharistia.

In 3. Xocturno.
Antiphonae.
1. Cuni tremore et amore,
Homo tidelis, accede,
Discumbens cum creatore

Cibum divinum commede.

1. 0 benedicta
dextera
2. Sint proculcunctavitia,
Cliristi,deijuapinriuxeruut
Sit mundaconscientia,
Mundodivina raunera.
',;uaeuobisvitamcontulerunt.

Sunientissit fides vera,


Adsint virtutis opera.

27

3. Sit fides, spes et caritas,


Sit in corde et puritas,

Tunc Christi corpussnmatur

2. Caro cibus, sanguispotus


Sunt dona veri medici,

Quibuscuratur aegrotus,

Et sanguis ejus bibatur.

Responsoria.
1. Felix tcllus virginalis,

Si digne studet refici.

3. Medicinasalutaris
In interitum

utitur,

Si nona puriset claris

<t)uae
inundofructumprotulit,

Cordibus Christus sumitur.

Panem vitae immortalis,

Quimortemnostramabstulit 4. Fovet, nutrit et roborat


Atque nobisperennalis
CorpusChristi gloriosum,
Gaudia vitae contulit.

Bonos sibi incorporat;

V. Panisvive, nos vivifica


Et transfer acl regna coelica.

2. Sacramentumhoc vitale
In cunctis mundi tinibus
Christus in memorialf

Opusfacit fructuosum.
5. Adjutor in periculis,

Jesu. inuni nos in extremis,


Nos tuae carnis epulis
Jungas civibus supremis.

Dedit suis tidelibus,

Est aegrismedicinale
Et solamenmigrantibus',

V. Est spiritalegaudium

Et electoruinpraemium.

3. 0 Jesu, nostra gloria,


Te rogamus suppliciter,
Ut

sancta

sacrificia

Semper sumamussalubriter;
Sint peccatorum venia,
Sint nostm salus jugiter,
Sint a malis custodia.
V. Sint in via nos salvans gratia,

Ad Benedictus.
A. Pax suramaet recta via,

Jesu,lapsisnianum
porrige,

Tua veritas et gratia

Errantes pie corrige,


0 vita regens omnia,
A morte reos erige
Et gressus ad coelestia
Nostros clementer dirige.
In 2. Vesperis.

Sint vitae aeternain patria.

Ad Magnificat.
A. Sol aeterna et lux mundi,

Ad

Laudes.

Antiphonae.

1. 0 quantam sanctitatem

Mentes nostras illumina,

Jesu, fons dulcis sitibundi,


Dans charismatum flumina;

Fac, ut corde simus mundi,

Decet cordis hospitium,

Quod in se Deum et hominem


Suscipit regem omnium.

Delens nostra crimina

Da tui vultus jucundi


Nobis aeterna solamina.

Brev. ms. Altovadense XXV saec. 14. A. -

Brev. ms. Altovadense CXLII

saec.15. B. - Brev. ms. TragenseI A. 42. saet. 15. C.


In 1. Vesp. A 5, 4 se fehlt A. -- Invit. 1 Christum regem A. -- In 3.
Noet. R 1, 4 nostram fehlt A. - Hymnen: Ad Complet.: Cantemnslaudis
canticurn; ad Noct.: Exsultent coeli agmina.

28

4. In festo CorporisChri*ti.

In 1. Yesperis.

3. Agnusquoquefigurabat

Antiphonae.
1. Felixcibans,felix cibus,
Felix libans, a quis tribus
Felix fit convivium.

Cibuniistum,quemvorabat
Judaeorum
populus
4. In egressude Aegypto
TJt praecepit ex edicto

2. In quomentipraeparatur,

Dei suusfamulus.

Non amenti dum gustatur,

5. Manna quoque,quod pluebat

Gratiae diluvium.

In dcserto et pascebat

3. Christus
cibans,
Christicaro
Cibus essenon ignaro

Transeuiitem
populum,
6. Praesignavit panem istum,

Sacramenti creditur.

Quem in fide scirnus pistum

4. Libans autemest sacerdos,

Per altaris famulum.

A quodaturhaecsacrados1
Ium

voce

conficitur.

R. Honor laus devotio

Responsoria.
1. Concordantes sunt figurae
Testamenti

Sacramento
unionis,

Per quod animabus bonis


Sacra

fit

refectio.

Jure divi muneris,

V. Ainplexantur se scripturae

V. Pulchrecibi cumcibato
In

amoro delicato.
Conservatur
unio.

Ad MagTiifieat.
A. 0 quam dulcis cibus iste,
Corpus tuum, Jesu Christe,
Pacis testamentum,

Tui munimentum
Animamvivificat

Et te, Deus, magnificat.

Ad Matutinum.
Invitatoriam.

Christo regi jubilemus,

Corpusejusadoremus,
Veniteexultemus.

I n 1. N o c t u r n o.

Antiphonae.
1. Hujus cibi praefiguram
Melchisedecb

veteris

Panisvinique
juncturae
Utriusquefoederis.
2.

Omnem

Christi

caritatem

Sacruin hoc communicat,

Panis dat saturitatem,


Yinum cor laetiticat.
V. Animarum libertatem
Conjunctum fortificat.

3. Respice
materiem
Binamjam praecedentem
Verborum maneneni.

V.

Ministrumintendentem;

Sic habebis seriem


Hoc sacrum facientem.

4. Pon'otria insuntisti:

Primuniforma panea,

Est secundumcorpus Christi,


Res contenta sub ea.

V. Res signata tertium


Est unio fidelium.

coluit,

Panis vinique mensuram

Abrahae dum praebuit.

2. Et sic huicsacramento
Pro veracimunimento

Lexnaturae
praefuit

In

2. Nocturno.

Antiphonae.

1. Nocteilla, in quasertit.
Pius Jesuset commedit

Pascha
cumdiscipulis,

29

2. Finem dedit veteri,

Nam, qui potest omnia,

Legem volens inseri


Novam novis populis.

Fecit haec et alia


Xaturae non habilia.

3. Sumens
panem,
de quoedit,
Benedixit
atque
fregit
Et dedit edentibus

Respomoria.
1. In hocsacrovarietas
Est commestionis,

4. Manducate,
dicens,eum,

Naminterestdiversitas

Hoc est enim corpus meum

Malis atque bonis,


V. Et sacramenti qualitas

Omnibus credentibus.

5. Post hoc accepit vasculum


Vini, benedicens poculum,
Sanguinem propinavit,
6. Redemptionis pretium

Vi

Sacramentum pariter,
Siguo quidem in aequali

EtMemoriae
tideimysterium
commendavit.

Sedre dissimiliter:

V. Inde

Responsoria.
Dei multa mira

1. Virtus

non delira

Facerenonpotuit;

V. Christiane,
haecregira,
Fides

ea docuit.

2. Solis verbis adaptatis


Fit transsubstantiatio,
Non corruptis, non mutatis
Panis et vini versio,
V. Nulla

rebus in creatis

Est similis
mutatio.
3. Conservatur
hic in esse

Sine subjecto accidens,


Neque ei est necesse
Subsistere quid succidens;
V. Qualiter id possit esse,

Novitvirtus incidens.

boni vivunt,

mali

Moriuntur
graviter.
3. Talis

In hocsacramento
construit,

Quae natura

distinctionis.

2. Sumunt boni, sumunt mali

differentia

Estomnium
sacramentoruni,
Quaerit eucharistia

Accessum
priusmundatorum,

V. Sedemundant
alia

Repertas sordes peccatorum.


4. Jara pascha vetus transiit
Et novum Christus adiit,
Itaque epulemur
Non

in fermento

veteri

Sed in azymo sinceri


Et

vero

delectemur.

V. Qui se non probaverit


Et indignus ederit,
ludicio

reus

Ad

erit.

Laudes.

"Super
Psalmos.

4. Rursus,
quantus
estin caelo A. Homo,
qui de coelisvenit,
Christus
inmembris
omnibus,

Tantusestsubparvovelo
Et in locis pluribus;

V. Quod fit deitatis telo


Suspensis accidentibus.

In 3. Nocturno.
Ad Cantica.
A. Haec sunt mira non miranda,
Si vis Dei potentiae
Attendatur non aequanda
Reruui contingentiae,

Panemet vinummiscuit,

Perquera
gustum
mentis
lenit
Et vitam tribuit.
Ad

Benedictus.

A. Benedictusrex gloriae,

Qui tui memoriae


Dedisti nobis signaculum,
Corporis tui et sanguinis pabulum;
Per ejus virtutera
Aeternam nobis tribue salutem.

A d H o r a s.
Ail Primaiii.

30

Daemonefugato
Praeservat a peccato,

A. Eja,Christe,
cibusiste
Te commendat in amore

Et commendat
cumdulcore

Yivis
et defunctis
Salutem praestat cunctis.
Privatis

Mellis gustumgutture.
Ad TVrtiam.

1. Figuris in veteribus

A. Fructusestu virginis
Et in aestulibidinis

Dulcerefrigerium,
Et salutis mystenum
Animae et corporis.
Ail

diebus.

In 1. Xcict.Ant.

Multisvarietatibus

Hoc sacramentum
latuit,

QuodChristus
seinstituit,
2. In sui memoriam
Ad consequendam
gloriam
In rarne sua praeviam

Srxtam.

Dedit

eucharistiam.

A. 0 quam felix, qui te gastat,

.tuam
sis dulcis.et venustat 3. 0 grande
convivium
Sevirtutumpodere
Regis
Assueri,
Tuuni beiieticium

Et manet in pondere
Tuae

caritatis.
Ail

Dulce

est intueri.
In

Xi.mam.

A. Yeui ergo, bone Jesu,


Et cum tuae carais
Praesta nobis libeve
Dulce vinum bibere

esu

Tuae bonitatis.

A. Te Deum niagnificat
Hoc tuum sacraraentum,
Quod animam viviticat,

Dat gratiae augmentum;

Xuct.

Aiit.

1. Prinius homo pomuni edit,


Causam

mortis

omnium,

Sed secundus corpus dedit


Vitae panem inuoxium.

2. Panis indeficiens
Coufortans

In 2. Vesperis.
Ad Magiiitieat.

2.

Eliam

Cibus fortis reticiens


Animae usiam.

3. Demus ergo gratias


Panis dispensatori,
Laudes canamus debitas

Mente pura decori.

Brev. ms. AltovadenseLXVI saec.15. A. -

Antiplion. ms. Cisterciense

saec. 14. (_'"il. Pra^ens. XII C 7. B. -- Brev. ms. Cisterciense saec. 14. Cod.
I'rai:i-ii>. VII F b. C. - Biw. ni^. Altenberffense saec. 15. Cod. Dusseldorpiens.
"

*>">. D.

Invit, 2 ejus adorantes


B. -- In 2. Xoct.R 3, 4 snccidens
= succedens

Privati. ,li.-),n*. ln 2. Xf-t. A 1-3 nur D. -- In Laiul. A 1, 4 Et vitam

tribuit ABCD.- Hyniiii: In l.Vesp.: Ad coenaraagni providi; ad Tertiam:


Vexilla CLri.sti prodeunt.

"). In festo Corporis I liristi.

In 1. Vesperis.
fcuper
Psalraos.

Dumamoristantimemoria
Daturnobisin CQena
fegia.

Adestnovaelaudisnotitia,

Dat senobispas^halis
bostia

A. Gaude,
felixparens
ecclesia, Narain cibum
exsolagratia

31

Ad Magiiiticut.

A. Transit Christus ad patris

3. Yerbum vitaecarniconjungitui,

In quam panis natura ver-

solium,

Trahenssecum
turbamfidelium,
Pane lirmans mentes debilium,

Transformatasin corpus proprium.


Ad Matut

inuni.

titur.

Yenis cibusinde conticitur.

Quo Christus sumitur.


V. Solae panis remaneut species,

In quas sensusintendit acies.


I u 2. Noc tu rno.

Invitatorium.

Carnis dominicae
Datum
edulium
Laudet
inirifice
Turba
fidelium.

^li-nior

Doniine.

esto fidelium.

Quibus carnis cum sanguine


Das pingue sacriticium.

In 1. Nocturno.
Antiplionae.
1. Lignum in niundo corpore

Plantatumsacraevirginis
Nobis gratiaetempore
Fructum

Antiphonae.
1. Sacriticii,

dedit

dulcedinis.

2. Vinumfactumsanguinem
Christus elargitur,

2. Praeclarusest calixinebrians,
Praeparatur mensa nos satians,
Xe tribulet bostis insidians.

3. Vera tiat confessio


Adsit et exsultatio.
Sensus

Ex quo mensdulcedinem
Spiritus sortitur.
3. Domine sors calieis

Et haereditatis,

Qaoscalicerelicis,
Jungecum beatis.
Kesponsoria.

1. Mun dum vocans ad agni nuptias

Hora coenae
paterfamilias
Saginativituli varias
Parat delicias.

V. Ad hoc convivium tam per-

sit

in convivio

Epulantiscumgaudio.
i;>-ponsoria.
1. Pauperibus parat convivium
His in coena dans corpus

proprium,

Ut in via sit in auxilium,


Quodfuturumesteispraemium.

V. Apostolos signat charactere,


Ut deinceps possint conficere.

2. Panisoblatuscoelitus
In altari proponitur.

Ex quo bene dispositus


Homo

mente

reficitur.

magniticum V. Confortantem
corpanem
sumite
Vocat per filium

coetum ca-

tholicum.
2. Mundo datum in vitae fercnlum

Corpus Christi, sanguisin poculum,

Nutrit digne sumentem populum


Tam sanctum pabulum.
V. Pater namqueproprium filium,
Viatori

dat in solatium.

Et pro vino sanguinembibite.

3. Granumexcussum
palea
Cadens in terram

nioritur.

Surgit messistriticea,
De qua pauis couticitur,

Quo in altaris area


Plebs Christiana pascitur.
V. Nisi lotus ab omni scelere
Xon praesumat panem hunc
cdere.

32

In o. Nocturni).

2. Pastor,factor omnium

Antiphonae.

Xutrit gregemovium

Carnem assumendo

1. Laetusintroibo

Carnenospascendo.

Ad altare Dei,

3. Scala coeli ponitur


Christus, quam tenendo
Grex fidelis pascitur
Ad coelum tendendo.

In quo vescar cibo,


(Juo sanantur rei.
2. Cibavit ex adipe

( liristus nos frumenti,


Illud ergo suscipe
Cumcorde ferventi.
3. Turtnr

4. Linguaelaudant,Doraine,
Te nostrumpastorem,
(Jui carnecum sanguine

est ecclesia,

Pascis viatoreni.

Pulli plebsfidelis,

5. Fulgetmaterecclesia

juibusdant altaria

In supernischoris

Pabnlumde caelis.

Cibatacarnepropria

Responsoria.

Nostri salvatoris.

1. Felix vitis, quampater omnium

Ad Beiiedictus.

Trausplantavit
in hocexsilium, A.
De quafluit vinamegregium
Potufidelium.
V. Omnes
in tide divites
Sunt hujus vitis palmites.
2. Discedentem hinc Dei tilium

In 2. Vesperis.

Digne laudettidelis concio,


Tunc se dedit nobis in pretium
Pretioso pascens convivio.

V. Quicunque digne se reticit


Iter coeli seeure perticit.

3. Terniinatis
legalibus

CibumChristusinstituit,
Paschanovumlidelibus,

Quibns
secibumpraebuit.
lu quo praesens tidelibus
Hinc discedens non defait.
V.

Praesens

in mentis

oculis

Sub sacramenti specie

Seniperest cum discipulis


Praebens
fluentagratiae.

Carnis
cibum
etpotum
sanguinis
Escamuobiscoelidatagminis,
Ut in hujuscampo
certaminis
Utriusque
firnietcor hominis.
Ad Magiiificat.

A.

0 lumen ecclesiae,
Cibus

viatorum

Et corona gloriae
Coetus beatorum,

Corpustuuiuhodie

Yenerantem
chorum
Duc solutascabie

Ad regnacoelorum.
Infra
Ad

Octavam.
Benedictus.

A. In couspectumeomeiisam
Parasti,gratiaeDeus,
Temet ipsum dans in pensam,

A d L a u d e s.

Autiphunae.
1. Adest dies laetitiae

Collegiolidelium,

Quibus praebet quotidie


Dominus corpus proprium.

Ne me laedat hostis meus.

Ad Magnificat.
A. Adeps admirabilis

Nobilisfrumenti,

Panis delectabilis
Datur sanaementi.

33

Cod.Praedicatt.Vindobon.s. sign. anni 1462.- Ad LaudesA 2, 1


1'actor. - - In 2. Vesj). ad Magn. A, 7 scarie. -

Dieses Officium ist auf das

Schema der Historia de s. Dominico gearbeitet und vermutlich von eiiitm


Dominikaner-Dichter. Mit diesem verdient vergliehen zu werden das auf
das gleiehe Schema gearbeitete Officium bei Mone 201; dafs zwischen beidr-n
eine Verwandtschaft besteht, unterliegt keinom Zweifel.
b'.

De facip

Salratoris.

In 1. Vesperis.

Antiphonae.

Ad Nunc dimittis.

A. Non pius est cultor

1. Laudibus exsultent
pueri veteresque resultent

nec Christi verus amator,


Vexilli

Ob faciemChristi,

festum

qui noncolit ejusamandum.

quae fert pia gaudia tristi.

2. Inclita pictura,

A d Mat ut i num.

praeclara decore tigura,

Adspiciatgentes
laudessibi retribuentes.
3. Mens mea laudet eum,

Invitatorium.

Christumregnantem
jubilantesmagnificemus,
Ejus veneranduin

qui vivens regnat in aevum


Sic in

amore

vultum nunc gloriticemus.

Dei

psallatsacraefaciei.

In 1. Nocturno.

4. Sintgratipsalmi,
da gratiam pneumatisalmi,

Antiphonae.
1. Signavit Dominus

Victori mortis,

sacri nos lumine vultus,

cujus vultum colit orbis.

Laetificans corda

5. Hierusalemvultum
divino

lumine

fultum

Lauda nunc hymnis,


quem percutis antea pugnis

R. Fortis et invictus,
cujus vultus benedictus,
Hic demonstratur,
cui laus condigna paratur,
Adjuvet adstantes

sub mundi turbine moesta.


2. In

Doraino

tidens

nec ab illo mente recedens


Cum justis vultura

cernetsinefinebeatum.
3. Conserva,Domine,
sperantesfirmius in te
Atque tua facie
nos laetifica, pie Christe.

et cantica laeta canentes;

V. DetJesus,
ut dignas
valeamuspangere laudes.

Ad Magnificat.

A. Impressani
peplo
Jesuseftigiemdaresaeclo
Dignaturmisero
pro consolamine vero;

Quisquisei servit,
hanc laetus postea cernit,
Quandoparebit
judex, quemquisquevidebit.
Dreves, Historiaerhythmicae.

Kesponsoria.
1. Laetetur mundus

hymnorumdramatetotus

Virtutummeritis
exornans
festatonantis,
E recolens
quibusest
festum
vultum venerandum.
V. Ecclesiaevota
jubilamine sunt variata
Ad Domini festa
concelebrandapia.
3

34

2. In tanto festu

2. Clara Dei facies

jubilct plebscordenonmaesto
Ora resolvautur

mundi saluset decuset spes


In cruce pendebat.

et cantica lacta canantur


Ad vultuni

Christi

livores sputa ferebat,


Eifulsere

deoor.

laxent nuiic organa cuncta.


lux, gloria vertice Thabor,
V. oinni-, hoiuo studeat,
V. (tiuo viso Petrus
ut jarn sua vota promat
coepit tunc dicere laetus:
Cuiii ji-almis. hymnis
Optima res vere
canninibosquepiis.
jam nos hir possemanere.
3. Esse Deo gratum
3. Caeditur haec palma

cupimusnostrumfamulatum,
(Juaiido sui sigiium
vultus culimus venerandum,
MuiH-ia

multa Dei

laus dat hujus faciei.


V. Sit tibi nunc grata,
Deus, haec devotio nostra,
<tiiu cupimus fadc-m
magiiitirare tuum.
In

2. Kocturno.

faciesquondamsatis alma
Et colapliis multis,
maculatur denique sputis;
Redditur

Et deturpata,
quod probat oniuis homo.
I n 3. Nocturno.

Antiphonae.
1. In virtute

Ii<'j

Antiphonae.
1. Hinnulus

liariter sanctaefaciei
Laetantur reges,

a cunctis

nunc illi gloria grandis.


V. Olim velata
fuit ista salutis imago

ad montes

cervusproperatpropefonte?,
Ad Domini vultum

congaudent undique plebes.


2. In terra vasta
quaevis generatio casta
1'cTijuirit faciem
Domini Jacob aetheris ob
spem.

3. Est solus aeterna


facies Cliristi veneranda,
Quam quaerunt multi,
sperant in eam b?nc runcti.
Responsoria.

l. In cruce suspensus
et toto corpore tensus

Exhibetafflictam
Dominus faciem benedictam

Ut pius, ut patiens,
ut niundi debita solvens.

V. In cruce monstravit,
quod nos moriturusamavit.

N;im sic inclinat

faciem.sicutosculaposcat.

sitit ardens mensmea multum.


2. Verbuni supernum
ructet menspneumateplenum,
Vultum formosura
laudans forma speciosa.
3. Cantemus Domino

sacram faciem venerando,


Cujus ad imperia
se commovet uudique terra.
Rfs^onsoria.
1. Salvator

clemens

e raundo carne recedens


Ob nimium

zelum,

quovult nosscandere
caelum.
Donat vexillum.

quo menteferamurin illum.


V. Ut sit nobiscum

Dominus Jesus hic et in


aevum.

Effigiemsanctam

porrigitipsesuam.

35

2. Ecce salus quanta

3. Sindone non propria

per te, Veronica sancta,

Accessit mundo
lapso, misero, gemebundo!
0

facies

facies fuit ecce relicta,

Sic pauper fuerat.


qui saeculacuncta ditabat.

Christi,

populo fer gaudia tristi.

V. Ad te clamamus,

faciessacra,teque rogamus,

4. 0 jubar ecclesiae,

praelucens
luminesolis,
velle

A tenebris

Unicaspesnostra,

nos dirige, fer superastra.


3. Evulsit c.ostam
sopor ingens missusin Adam,
Quam mundi matrem
Deus aedificavit

dimisit

5. 0 faciessancta,
te laude cohors colit ista,
Laudantem Dominum
sustolle tua prece servum.

in Evam;

Sic pater in prolem


misit cmcis ipse soporem,
Sub costis et aquam,
sacrum fundendo cruorem,
V. Ex quiltus ecclesiam
mox aedificavit amoenam,
Atque suum vultum
sacrum

graudat.N
crimine
molis.

Ad

A. Ad laudes Domini
populi concurrite cuucti,
Formam verbigenae
nobiscum glorificate.

in aevum.

In
Ad

Bem-dirtiis.

2. Vesperis.

Laudes.

Antiphonae.

Ad Magnificat.

1. Laude tunant voces,


declangunt carmina laudes,
In festo vultus

A. 0 facies sacra,
cum mortis veuerit hora.
Sis consolamen

populusdecusinduit almus.
2. Ne nos a Christo

nobispraebendo
juvamen.
0 felix vuUus,

vellat cum dogmateficto.


Hostilis turba,

hostiles pelle tumultus.


Finem redde bonum,

defende,figura beata.

quod te videamusin aevum.

Brev. ms. Trebouense saec. 15- Cod. Pragens. VI

F 20. -- Invit. E;us

venerantem.- In 1. Noct. R 2, 2 uon tVhlt. - In 2. Xoct. R 2, 2 peHcbat.Hymnen zu diesem Otficium, in 1. Yesp.: Magnum gaudium gignitur; ad
Coniplet: Omnis fidolis gandeat.
7.

In festo s. Lanceae.

In 1. Vesperis.

R. Surge,sponsaecclesia,
Sponsoreddemunia,
Cui clavi gravia
Imprimunt vestigia.

Per quodruit
GehennalisSisara;
Xain clavumJahelmalleus
Ejus tixit in tempora.
3*

V. iJulcesclavi pungite

Ad Laudes.

Corda nostra, nectite

Christo,sed disjungite
A pravorum capite.

Autiphonae.
1. Hasta regis gloriae

AdMagnificat.

Christumcruentavit,

Dum in crucis arbore

A. Gaude,
piaplebsjustorum,
Omne genus Gennanorum,
Tantis de nmneribus,

Dominus
reguavit.
2. Hunc tremendam lanceam

Nam clenodia salutis

Omnes adoremus

Tibi dedit rex virtutis

Et in ejus laudibus

Suis de vulneribus;

Semperjubilemus.

Clavos, lanceam et crucem,

Haecsacramagnalia,
Ergo Jesum,vitae ducem,
Excoleper omnia.

3. Alme Deus,Deusmeus,
Cum clavis et lancea
Sempersis protectormeus
Pro tua clementia.

A d Matutinum.
Invitatoriiini.

"i. Tres clavos cum lancea


Sole clariores

Coelestisregislanceatn
Yi-nite

Michaeltunc afferet

adoremus

Et pro clavis ipsius


Christo jubilemus.

Contra peccatores.

5. Sempiterna gaudia
Christus tunc donavit,

Ad Kocturnum.

Cum clavis et lancea

Antiphonae.
1. Principes et populi

]\Iortem superavit.

Convenerunt
temere,

In 2. Vesperis.

Gentiles et increduli,

Christum crucitigere.
2. Jesu, nostra spes suavis

Matris a visceribus,

Estpro nobisfossus
clavis
Palmisatquepedibus.

3. Exaltatns crucis ligno


Dum Christus occubuit,
Lanceatus a maligno
Hoste nos eripuit.

Ad Magiiificat.
A.

Collaudemus

Christi clementiam,

<,)ui
per gloriosos

clavoset lanceam

Dat ecclesiae
de inimicis victoriara
Et in coelo vitam
et coronara perpetuam.

Liber viaticus Johannis Noviforensis


saec. 14. Cod. Musaei Bohemici
s. sign. A. Brev. ms. Altovadense XXV saec. 14. B. Brev. ms. Pra<rense ^I
A 12. C. - Clm. Monacens. 5199. saec. 15. D.

Wegender osterlichenXeit nur eiiie Xncturn,derenResponsorien


nicht

in gebundenerKede; ebensodie Antiph. ad Benedictus. Das Offieium stammt

aus der Zeit Karl IV. Hymncn:In 1.Vesp.:Pangelingua; ad Complet:


A>ti-rna Cliristi raunera:ad Matut.: Pascbaligaudio; ad Laudes:Verbnm
Rnpernnm.

37

8. De corona spinea.
In 1. Vesperis.
Ad Magnificat.

Responsoria.
1. Salvatorem honiinum

A. Ave rex dulcissime,


Jesu Nazarene,
Pro nobis amarissimae

Datus mortis poenae,


Ut simusdigni colere
Sacrae festa coronae,

Praesesapprehendit,
Diris terrae Dominum
Flagellis offendit,

V. Plangecruentatum
flagris de virgine natum.
2. Terram flore vestiens

Dignare cor cumpungere


Felice passione.

Ad Matutinuin.

Ut scurro denudatur,
Nodos mortis destruens
Columnae alligatur;

V. QuasSathaninvolvit,

Invitatorium.

Adoranus Dominum

Spiniscoronatum,

Pro peccatis hominum


Clavis perforatum.
In

1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Jugis meditatio

Cogitationis.

Puucturae

dumi

vulnerant

V. Vastat corda dolor,


quae raagis ussit amor.
4. Virga cutis scinditur

dcducite

cruore,

Judaeus
neccompungitur
Neccessat
a furore;

V. Yulnera,livores

pro te gerit atque cruores.


In 2. Nocturno.

Uiristi speciosum.
Oculi

resolvit.

VisceraMariae,

Caput generosum,
Vultum sanguis irrigat
3.

vinda

Fletus unda maculat


Genastota die:

Manante

Sacrae
passionis,
Felixoccupatio
2.

animarum

3. Yis amoris vulnerat

Antiphonae.
1. In

aerumua

vertitur

Rivos lacrimarum,
Cruentum adspicite
Luinen animarum.
4. Speciosum verticem
Penetrant dura spinae,
Nostrae mentis apicem
Curant medicinae.

Cor contritionis,
Dum spina configitur
Sacrae passionis.
2. 0 spina mirabilis,
0 pretiosum sertum,
Quo regis invincibilis
Caput est refertura.

5. Quae caput tuum perforat


Spinarum tixura,

3. Spineta nobilitat
Haec praeclara spina,

Bone rex, emolliat


Corda nostra dura.

6. Sacer sanguis,arida
Cuncta qui fecundat,
Peccatoris intima
Fletibus

infundat.

Ligna cuncta superat


Virtute

cedrina.

4. Haec cum cruce colitur


Condignolionore,
Agni quae perungitur
Roseo cruore.

38

5. Judex cum advenerit

In suamajestate.

1. Lanceasanctitur,

Fulgeremira creditur

laterisdumfonsaperitur,

Cum crucis claritate.

6. Lignum nullum coaequatur

Nectar et bauritur.

si pura mente vcnitur;

Germine
necflore

V. Cordafacit niuuda

Nobili cruoi'1.

2. Ecce redemptoris

Huic,quodCliristifecundatur

1. Urbis

totam

concitant

Militos cobortem,
Regis sui videant
Ricliculosam sortem ;

\7. Cingunt cocciuea


vesteque purpurea.
2. Corunam
acutissimis
Sentibus texentes

Capiti sacrilegis
Palmis imprimentes,

dolor est medicina doloris,


C,)uemrubei roris
rabricat unda foris;
V. No^tros langunres
curat portatiiue dolores.
3. Illitus est spinis,
clavis penetratur arutis,
Sanguineis guttis
est

et hominis

Fili. .Te-u bone,


ijiuid 1'edsti criuihii

crux,
clavi,lancea,
spinae
tine
nostrae sint meta ruinae,

V. Rex pie, sentinae


ne tradamur
A d

Diguum confnsione ."'

V. Cur caputoffensum
-liinarum

cuspide densumV

Sii|n-rPS;I]]IIIIS.

Dominus regnavit.
Quem spinarum schemate

Tibi, mitisagne,

pro me, quae non rapuisti.


I n 3. N o c t u r n o.

Atl TrtVltir;!.

A. Regis.egredimini,
Spousae
delicatae,
Dilectum

intuemiui

Aiuore vulneratae,

Rubrum diademate,
Quo mater intidelis
Hune aftixit iapite

Synagoga
crudelis.

barathrinae.

L a u d e s.

A. Sumpto diademate

4. Peccator ego perdilus


Fui causa penitus
Confusionis iuagnae;
V. Tu persolvi-ti

cutis :

Felici

caput ejtis anindine quassant.


Dei

maculata

V. ^NIilleque puncturis
vertex rubet undique duris.
4. Sputa, flagdla. minae,

V. Opprobriis
la^sant.
3. 0

sanguis,
quicurrit,et uuda.

Judaeacoronavit.
Ad

A.

Benedictus.

Cornu salutiferae
Crucis rex erexit.

Umbraculo spiniferae
Coronae caput texit,
Illius, quem desidcro.

Sub umbra repausabo,

Devotiusut potero,
in ipso respirabo.
Ad

Horas.

Ad Primam.

A. Ecce rex uiitissimus


Incedit coronatus,
Corona sed durissinius

Est illi cruciatus.

39

Ad Tertiam.
A. Reguni rex imluitur
Purpura regali,
Cultu sed despicitur,
Non honoratur tali
Ad

In 2. Vesperis,
Ail
A. Tuae rex, insiguia
sacrae passionis ;

Sextain.

Instrumenta

A. Sceptrum arundineum
Manibub gestubat,

Tortor quovirgineum

(levi)tiveneramur,

Caput vulnerabat.

Iinmersam

Ad Ncinain.

Brev.
ms.
14. B. --

cordi

lan<'v;mi

cum clavisosculamur;

A. In terram tfexis genibus


Ut regem adorant,
ColaphizaDt manibus,
Sputis exhonorant.
jaec.

dulcia

sint redemptioni?.
Crucem, coronam, spineain

Tuae fac participes


Gloriticationis,
<,>uospraestas esse meniores
Crucifixiouis.

Zwrtljak-usi230 saec. 15. A.


Brev.
m>. S. Cnn/N 2V0 .s-u-i-

-- lirev.
14. ('. -

ms. Zwtthalrnse
120
Brev.
in-. S. (_'"i'unae

saec. 15. Cod. Pragens. XII E 6 a. D. - - Diurn. ms. Ducumburgense80


s.-nc. 15. E
- IJrt-v. Misnensc. iiiip. Lijisiae. 1502 in nicht monaetischer
Fnrm, die alier diesem Offieiuni iirspriinglich ist. F.
Ad Noct. All> |ircisaiscli I). -- In 1. Noct. A 4, 3 Meai- uiriitis A.
In 2. Vesp. ad. M;ign.: Ave rex insignia AE. - Hymnen in 1. Vc<]i: Hynmum
dicanms hodic; ad Omiplt-t: l'aiige lingua.

9. De corona spinea.
In

1. V e*

4. Gestat coronam spineam


Vestem babens purpuream

Antiphonae.

Rex in derisum traditus,

1. Adestnova soleinnitas,
Det Deo laudesdebitas
Fidelium devotio,

Ut, qui choropsallentium

Dat pro coronagaudium,

Yeneremuropprobrium,
Per quodest salusgentium,
Per quod coelorumuditus.

5. Galliaplaudatcautiuis.
Rex coeli mittit (iallicis

(.'urunam
detprogauclio.

Signum
honoris
tropicum,

2. Christe, caput ecclesiae,


Qui transfers ad nos hodie

Hoc delectatur climatr.


Qui suo diademate

Tui coronam capitis,

Regnuni coronat Gallicum.

Sic exaudinos,Doinine,
Ut

in arcto

discrimine

Coronemur pro meritis.


3. Judaei, viri sanguinum

Spinis coronant Doininum,


Aeterni regis aemuli,
Pro nobis Dei tiliuFit

hircus emissarius

Ferens peccata populi.

Ad Magnitii-at.
A.

0 meriti

clari

regio, quae visa fuisti


Digna coronari

sai-ro diademateChristi,
Redde redemptori
grates meritisque perora,
Ut tanto decori

Deus augeat huic potiora.

40

Ad Matntinum.

ln

luvitatorium.

Jubilemus hodie

Antiphonae.

1. Lumen vultus Domini

Christo,regi gloriae,
Qui i>ost coronanispineam
Coronam confert auream.

lu

2. Nocturno.

1. Nocturno.

Supernos signatum
Sertum auget homini.
Nobis commendatum.

2. Confregisti terminos
Nostrae pravitatis,
Scuto

Antiphonae.
1. Spineos aculi1-

eoronasti

nos

Bonaevoluntatis.
3. Hodie laetaberis.

Suffert vir beatus,

Impio judicio

Militans

ecclesia.

Pacis coronaberis

Morte condemnatus.
2. Reges intelligite,
Reges erudimini.

Novum
carmeuagite
De corona Domini.
3. Ecce benedictio

Et honoris gloria.
Re.-iponsoria.
1. De coronis Exodi

Mysticecanamus,
Viam

nostri

commodi

Tropice pangamus,

Dei superpnpulum.

Cui dat pro solatio


Suaepalmaetitulum.

Kesponsoria.

Quorumfit meraoria

Pro coronae
gloria.
Y. Novalex praejudicat,
Transierunt

vetera,

Spiritus
viviticat.
Sed occidit
litera.

1. Occidentem
illustratoriens. 2. Ut coronam
spineam
Yerumsolemnobisadjiciens,
Caputsummiregis,
Spern
vincendi
coronam
largiens.
Mysticesic auream
V. Visitatrex omnium
Habetarcalegis;

Nostram
regionem

Et se nobisexhibct
Verum Salomonem.

Arcamensest,a/ima

Vel fidelis anima:


V. Arca est ecclesia.

2. De torrentebibit miseriae,
"
Fidesest corona,
Exaltavitcaputrex gloriae,
Cujusaurunigratia
Coronatum
spinisangustiae.
Vel voluntasbona.
V. Regnaturos
decetangustia, 3. Ista coronatidei
Ut coronaemonet materia.

Decet Christi militem,

Haec

3. Felix spina,per cujusstimulum


Sanguisexit, qui salvat popu-

lum,

fidelis

arca

Dei

^lentemfacit divitem
Divinitus

Auro sancti spiritus.

Recolamus
agnumanniculum. V. Sit cor tunmarcaDei.
V. Hoc rex.coeli spinetumhodie
Apud regemdeponitFranciae.

Ut thesaurumtantaerei
Thesaurizescoelitus

IH

41

3. Nocturuo.

Antiphoriae.
1. Vir, quem sine macula

lu

Antiphonae.
1. Sertum, quod Bizantium

Fidescoronabit,
Tua tabernacula,
Dcus,habitabit.
2. Qui spinarum cuspiile
prius crucntatur.
Pretioso lapide
Christus

coronatur.

3. Anni suae cleraentiae

MiseratVenetiae.
Postargentipretium
Recipitrex Franciae.
2. Spina, quae pnpugerat
Palientem
Poenitentes

Miles imitetur.

Et per poenitentiam

Qui coronisecclesiae

Spinis coronetur.

4. Sacerdotes
sacerdoti
Sunimo benedicite,

Responsoria.

Et

1. Altare thymiamatis

Nonegetdiadematis,

Dominum,
liberat

A punctura crirainum.
3. Regis patientiam

Coronae
rex benodicit,
Suamcoronam
adjicit.

Laudibus.

coronae

sacrae

doti

Nos baeredessubdite.

5. Telaudamus,
Jesubone,

Quoddicituraureola;
Quicertantes
in agone
Hoc
est
sanctorum
praemium,
Confortas
ex
inunere,
Hoc est amoris cremium,
Aromatis

L)um livorem das coronae,


Fac ex tua passione

areola.

V. Homo sacriticium

Nos

adversa

vinoere.

Fructuum duplicium

Superillud immola.

2. Mensa
sacra
pagina

DePulchre
corona
geraina
coronatur,

Perhasdesignatur

Firma speset charitas,

Et super aurum claritas


Vere figuratur.
V. Post virtutes babitas

Decet,ut jucunditas
Plenasubsequatur.
3. Si virtutura gradus isti
Te sustollunt, miles Christi,
Tc prudenter provehis;
Rex Francorum, gaudeas
Et praemissis studeas
Coronari laureis.

V. Arcam, mensamet altare


Debes in te deportare
Cum coronis aureis.

Ad Benedictu>.
A.

TuChriste,nostrumgaudium,

Adestonostrisprecibus,

Quicurasanctorum
millibus
Yeniens ad judicium

Apparebis
in nubibus,
Da corouaecultoribus

Coronatorum praemium.
In 2. Yesperis.

Ad Magnificat.
A. 0 rex clementiae,
Salvator omnium,
Sola spes veniae
Post lapsus criniinuni,
Precaraur hodie
Te sanctum Dominum,
Da genti Franciae

Palmam certaminum,
Coronamgloriae
Post vitae terainum.

42

|!iw. i,i- S,.ii..nciis.-saec.13. Cod.Parisiens.1028A. - Brev. ms. Parisiensesaec.1."..<''"! Parisiens.746 a B. - Brev. Rosehildenseimp. Parisiis
1517 C. - Bi--\. Mtliinr-iiM- imp. Lubecae 1497 D.
A >-ut)i.'ilf /l.-ioftk-iiiui as flt-r Zeit Ludwig IX, B uml ff. das veranderte

lu 1. V.s|i. A 5 >immmprofurtvictoriac| Cnronatriumphalia| Simul r. x

exc.-llentiae| Dignitatis regali- | Subumbra legis veteris | Praesignatapcr cy""ladis | Typurn sai-rnlot.-ilis.BCD.-ArlMagn. A: Consecratcncon.nar >pin

I'. I-]M
tuaelartritnrlaureae| Fonsalmaclionitatis| Celebrantc-tanta Bolemnia
lik' ad illa t.-ta t. ]ici.-i SujnTnaecivitatis | Ubi vera sunt gaudia.lii I >. -

In 1. X.n-t. R 1, 4 ~>\: VictMi- rhristus arma victoriae | Sua^ iml.is transmisit

li..dir. l!('|i. - R 3. 4 sj: <) ijiiain felices sunt istae spinaeI Vernantes agrui

. sanguine.C<I'
^l-iria Al'.i

ili.-a-i.IICD. -

- In 2. Xocf.A 3. 3 sq: Pac<i.-ori.iialn'n-In coelesti

- In 3. X"ct

R 3, 4 sq: Cor tidele gautk-a< | Et virtutum stu-

In Latid. A 1 Spina pungensacumine| Dnm cann-ni Christi

pi-rfnrat | Ejus iios riu.'if saii^uiin.1 Eiqne ii"< iiu-Mrpnrat. !!(.'! >. -

Ad Ij>:u.

A iind ad Slajru. A in '2. V.-sp.vertauscht C'D. - In '..'.VH?]..ad Magn. A, 7


Huie

<la famihae.

l!('/'.

10. I>e corona spinea.


In 1. Vesjtcris.
Antiphonae.
1. Adest dies laetitiae,
(juo diaderaa spineum
Commendatnr meriioriae
Christi cruore roseum.

Ad MapriiitH-at.
A. 0 decus ecclesiae,
Spina salutaris,
Decor nostrae patriae
Et spes ^ingularis,
Congaudentes gloriae

2. Suniinumregemgloriae

Tuae tuearis.

Spinis coronatum
Ridet plebs perfidiae
^lorti

condemnatum.

3. 0 quam felix imnctiu.

A d M a t u t i n u m.
Invitatorium.

Diadema spineum

(Juam beata spina,

Christi collaudemus

De qua tiuxit uncfio,

Sanguinemqueroseum

Vitae medicina.

Ejus adoremus.

4. Pungens spina vulnerat

Christumpatientem
Et a niorte liberat

l'')pulumcredentem.
5. Spinaerubent sanguine
Christum cruentantcs,

Mundunilavant crimin-'

Coelum
reserantes.

R. Felix spina,cujusaculei

I n 1. X oc t u r n o.
Autiphonae.

1. ( hristumsubsertospineo
Deridetplebs pertidiae,
l'ujus cruore roseo

Sertumconferturgloriae,

2. Spinas
flossustinuit,
Flos aeternitatis,

Guttis rubent roris sanguinei,


Yires frangunt regis tartarei,

Vitam vita tribuit


Morte raorti datis.

Seraspanduntregnisiderei;

3. Nosa mortisnexibus

V. 0 ipinarum immensagloria.
i,|aae tot nol.is praestantre-

onedia.

Christus liberavit
Et confractis viribus

ilortis mortemstravit.

Sangxrinis ex flumine

1. Salve, salus patriae,

Victor triumpliavit;

Mundi medicina,
Serti regis gloriae

V. In serto spinae
mortem moriens superavit.

Speciosa
spina,
Salvos
nosin acie
Serves
a ruina;

2. In tigurispluribus
Sertum
tiguratur,
Inter vepres
cornibus

V. Laudanteshodie

te vivereda sinetine.
2. Flos de flore floruit
Deus majestatis,

Mundus hoc rcfloruit


Flore dignitatis,
Spinas flos sustinuit
Xostris pro peccatis;
V. Xobis condoluit
Hu* summae

nobilitatis.

3. Spinaspinaejungitur,

Sertumpraeparatur,

Flos spinetipungitur.
Spinis coronatur,

Virgis, palmiscaeditur,

Haerensdemonstratur

Aries,sic sentibus
Cbristus coronatur;
V. Pravorum raanibus

sua sancta corona paratur.


3. Populus pertidiae

Speculum sanctorum
Sputis immunditiae
Fecit

indecorum,

Yindt auctor gloriae

Regeminferorum;

V. Vincensiu facie

fert spinam
spesmiserorum.
I n 3. X oct u r no.

Caesus morti datur;

V. In crucedumnioritur,
homini

coelura reseratur.

Antiphonae.
1. Coelestis militiae

Regem incarnatum

I n 2. X o c t u r n o.
Antiphonae.

1. Quaerepellit vitia,
Felix est punctura,
Et quaedigna praemia
Justis dat futura.

2. Rex ad bellum properat,


Caputtegit spiua,

Crucem
portat,superat
Hostem vi divina.

3. Regni
rex aetherei,
Tecutn fac laetari,
Quosde partespinei
Serti das ditari.

Resjiorisoria.
1. Dum Christus a crimine

IMundumemundavit,
Suo sacro sanguine
Spinam hanc sacravit,

Ridet plebs perfidiae


Spinis cruentatum.

2. SpiivaChristumgva\iter
Coronatumpungit.
PoenaCbristi dulciter
Se laudantes ungit.

3. Felix est conditio


Gloriosaespinae,

Cujuscftnfertpunctio
Vitam sine tine.

EJesponsoria.
1. Spinasummum
vulnerat
Oviumpastorem,

Ut per spinam conterat

Gregis invasorem.
Gratias grex referat

Laudans salvatorem,
V. Hostem qui superat,
proprium fundendocruorem.

2. Sertumregumaureum
Respuitsalvator,
Yincensportat spineum
Regumimperator,
Sceptruni anindineum

44

3. Vide, Sion tilia,


Spinapungit Horem,
Per quemvivunt oinnia,
Spirat flos odoreni.
4. Sertum contumeliac

Mundifert creator;

Regireguindatur.

V. Regnumtartarcum

Per quodregnumgloriae

spoliat inundi dominator.

3. Flos de coelo prodiit

Nobis reseratur.

5. Pro serti virtutibu^

Late dans odorem,


Mundum mundus adiit

Laus sit salvatori,


Qui pro peccatoribus

Mundi spernensflorem,

Est dignatusmori.

Spinam, crucem subiit


Nostrum ob amorem ;
V.

Ad

coelos

rediit

Ad

A.

Sertum

post sumptum sponte dolo-

BeniMlirtu-.

contumeliae

Tuae, Jesu bone,

rem.

Det coronamgloriae
Famulis

Ad

Laud

coronae.

es.

In 2. Vesperis.

Antiphonae.

1. Christus spinae nescius


Spinis coronatur,
Homo spinae conscius
Spinain veneratur.
2. Caput laedit punctio
Spinae gloriosae,
Membra
sanat unctiu
Poenae virtuosae

Ad Magniticat.
A.

decus

ecclesiae,

Gloriosa spina,
Sertum regis gloriae,
Muudi medicina,
Praesentis angustiae
Dulcor et resina,
Te

Brev. Aarhusiense imp. Aarhusiae 1519. -

laudautes
hodie
Serves a ruina.

Hymnen zu diesem Officiuin:

lu 1. Vesp.: Laodemm n/gem gloriae; ad Xoct.: Aeterno regi gloriae: ad


Laudes: Laiides nd laudes jungite; in 2. Vesp.: Lauda tiili-lis concio.

11. De corona tsjiinea.


I n 1. V e s p e r i s.

Antiphonae.

Carnis indutus trabea


Coroua Christus spiuea

Pro nobiscoronatur.

Vexilla regia gloriae

Haec est praeclara galea,

Militantis

Quam hostis horret

ecclesiae

Laudibus attolantur,

framea

Et cedenshebetatur.

Per quem de mortis nexibus

Facta Dei dextera

Mrtis confractisviribus
Fidelesliberantiir.

Benedicantopera
Cunctacreatorem,

45

Qui dat nobismunera


Ad sananda vulnera

Sertum et cruorem.

4. Donis praeclaris praediti


Thesauri nobis crediti

Veneremurauctorem,
Qui nobis arma contulit,
Quibus humani perculit
Generis oppressorem.
5. Humiliari voluit,

Quandopro nobisdoluit
Rex summae
majestatis
Portanscoronamspineam,
Quaedelet ignominiam
Nostrae fragilitatis.
Ad Magnificat

A. Gaude, felix mater ecclesia,


Adsunt tibi nova solemnia,
Nam corona quondam ingloria

Xuncperorbem
refulget
gloria.
Ad Matutinum.

Spinamortisspinisretunditur,
Dum vita moritur.

V. Per hoc ludibrium

Hostis deluditur,
Mortis dominium

Per mortemtollitur.
2. Coronat regem omnium
Judaea serto spineo,
Stat inter spinas lilium
Vernans crnore roseo,

Spinaruinculpaenescium,
Spinaepunctumaculeo.
V. Sub decorefulget purpureo
Corpusnitenscandoreroseo.
3. Felix spina, cujus aculei
Guttis rubent roris sanguinei,
Vires frangunt hostis tartarei,
Seras pandunt regni aetherei.
V. 0 spinarum immensa gloria

Quae
tot nobisparatremedia
!
In 2. Nocturno.

luvitatorium.

Adsunt dominici
Serti solemnia
Laude multiplici

Plaudat ecclesia.
In 1. Noct u rno.

Antiphonae.

1. Christumsub serto spineo


Deridet plebsperfidiae,
Cujus cruore roseo

Sertum confertur gloriae.

2. Reges
ut vasafiguli

In fine confringentur,

Antiphonae.

1. Beati, quorumoculi
Praesentes
conteraplantur,
Quaetot terrammpopuli
Absentesvenerantur.

2. Coronae, qua gens irapia

Derisit salvatorem,

Devotumcum laetitia
Irapendamus
honorem.
3. In tua, Jesu, requie

Nos tecum gaudeamus,

Cujuscoronara
spineam
In terris honoramus.

Qui summi regis aemuli


Sertum
3. Adversus
Et

non

venerentur.

Dei

filium

Multi
insurrexerunt,
nocentes innoxium
Cruorem

effuderunt.

Responsoria.

Responsoria.

1. In Phase quod praecipitur


Moysi immolare,

Subagni typo creditur


Lex

Christum

designare,

Cujus sanguis effumlitur


In Phase salutare.

1. Spinacarensflosspinapungitur. V. Hoc aspersusnon laeditur,

Per quam culpae spina confringitur,

Nam ad eumnon sinitur


Percussorpenetrare.

46

2. Amici Christi, plaudite,


Qui Christumprotitemini
Salutis instrumentum,

Tropbaeaserti pandite,

Per illud datur homini


Virtoriae crementum.

Y. Adversae
partesfugite,

Sumant ministri
Domini
Laetitiae
concentum

3. Parvipendenscoronamauream
Rex coelorum suscepit spineam.

Indutum formaservuli
Spiniscoronantaemuli
I )<nninum inajestatis;

V. Haerentin carnestimuli
Spinarum, sordes populi
Fert liber a peccatis.

3. Hac claradie cantica


Cum dulci pange modulo,
Ecclesia justorum,

Laudes Christi multiplica.


Coronae crescit titulo

Statindutuspestempurpuream.
Gloria redemptorum.
Ut contenmas
vestitustrabeam V. Sub hac mundispesunica
V. JesuChristoconformatus
Donavitse pro populo
Vestemquaerascoelibatus.
Manibusiniquorum.
In

3. Noctorno.

A 1 Lau

des.

Antiphonae.

1. Nostecum,judexsaeculi,

Facdemum
gloriari,

Desertipartespinei

I.IUDSmodo das laetari.


2. Videte regem gloriae,
Sanguine cruentatum

Curnsuodiademate

De spinis coronatum.
3. Digne chorus fidelium
(.'oronani veneratur,

Quaredemptorem
oninium
Coronatum

testatur.

1. Adestdieslaetitiae.

Quodiadema
spineum

Commendatur
memoriae,
Cbristi

Responsoria.
Latet sub agni vellere,
lu insonteni iniquitas

Insauitprolisviperae,
Justicaputatrocitas

Spinarumstringit vulnere.

roseum.

2. Sunimum regem gloriae

Spiniscoronatum

Ridet plebs perfidiae


Morti

condemnatum.

3. 0 quam felix punctio,

(Juara
beataspina,

De qua Huit uncti.


Muudi

1. I>um leonis imraanitas,

rruore

mediciua.

4. Pungensspina vulnerat
Christum patientem
Et a morte liberat
Populum credentem.

5. Spinae
rubentsanguine
Christum
cruentantes,
Mundumlavant crimine

V. 0 quantabumilitas,

Coelumreserantes.

Cui connexa caritas

Ad Benedietus.

yuae monstratur bocopere,

Satisfecit
proscelere.

2. Aeternitabernaculi
Rexet redemptor
saeculi
Vilescitiosensatis,

A. Avespina,
poenae
remediu

Servidecus,
regisopprobrium
;
Tuaplaga,dolor,ludibrium
Vitaenobis
mercntur
praemium

In 2. V esp eris.
Ad Magnificat.

A. 0 dccus ecclesiae,
Gloriosa spina,
Sertum regis gloriae,
Mundi medicina,
Praesentis augustiae
Dulcor et resina,
Te laudantes
hodie
Serva a ruina.

Brev. Xidrosiense imp. Parisiis 1519. A. - (Aid. Sitan-t. ti n-,1- ('('XXXII


. 15. 15. - Antipli. ms. Hafniense Xy kuugl. S. 8. 3449. saec. lii. ('.
15nnd C geben das kurzi' (iftii-ium, wie es in vitli/n ] >i.n-f~ru dcr .".st.^i
liclien Zeit wi-<fr:i, iu die das 1-Yst ficl, ublich war. ,Sio ln^inin n in 1. Yrx]>.
niit li-r Antijihnii acl Mafrniticat, liaben nnr eim- X<x-tuni. ilnvn I'saliiien sulj
uiia antiphona (di-r iTstfii) >tt-lien. In dii.'scr kurzen Fnrm stelit das Officium
!" i Milchsack,

Hymni

et .Sequentiar

I. 8. 4^, iiur

tVlilt ilim die Antiplmn

zuni

Ma^niticat in diT 1. Vespcr. A jridit da- ^-nll^tandige, beziehongsweisi


\\vitt-rte

Ofticium,

wie

es

fiir

andere

Di'.i.

-i-n

li.-i-cr.-stt-llt

werden

mulVtr.

Hvimn-ii liierzu: In 1. Vesp.: Aetenio regi glnriac; ad Laudes: Lauda fidelis


conc.io.

12. I>e conception*-BMV.


In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Gaude,mater ecclesia,
Nova frequentans
gaudia,
Lux micat de caligine
Rosa de spina germine.
2. Haec est illa stella maris,

Per quam fulsit lux solaris


Cujus festum celebremus

Et juvamenimploremus.

3. 0 Maria,clausus
hortus,
Xaufragantis nmucli portus,

Placa
nobis,
quite fecit,
Matrem sibi quam elegit.
4. Adesto jam supplicibus

Tuis favendoprecibus.
Manum benignam porrige

Vitaraquenostramdirige.
5. Vineaquondamsterilis,
Deo cultore fertilis,
Vitem fecundam pullulat
Fundentem cunctis pocula.

R. Cordis ac vocis jubilo


Pangamus laudes Domino,
Cujus matris conceptio

MundumperfuJit gaudio.
V. Suscipedevotae
praeconia.
Cbriste,catervae.
Doxa patri, sit bonor
genito cum pneumate sancto.
Ad Mapriiiti'-at.

A. Ave, decusvirgineum,

Ave,
jubaraetbereum,
Kobis pntesens solemnitas

Da
sit perpes
jucunditas,
Tua namque conceptiu
Summa est gratulatio.

A d M at ut i nu m.
Invitatorium.
Eja pcrvigiles
Domino jubilate, fideles,
Conceptumque
piae
solemnizateMariae.

In 1. Nocturno.

48

2. Virga Aaron fructifera


Mariae

Autiphonae.

1. Gaude,tidelis concio,
Adest ejus conceptio,

(juae delet Evae niaculani,


Vitae

redonat

infulain

_!. ('ui Eva obedivit,

Haec serpentis caput trivit,


Jugum spernens nuptiarum

Deovovit coelibatum.
3. A prophetis praecinitur
Et tijmris ostenditur.
^uod mulier procederet,
(JuaeDeum virgo pareret.

Respousoria.

1. Fulgetdieshodierna,
Dignalaudesempiterna.
Qua conceptaest Maria,

Per quampatetvitae via;


V. Germine regali

nec non et pontificali.


2. Abrahae stirpe generosa
Virgo prodit gloriosa,
(.luae nullius per exemplum
Se sacravit Deo templum;

V. Haecadmiranda

cuactis est et imitanda.


3. Eccc novum per prophetas
super terram facere

Se promiuit auctoi', virum


feminam circumdare;

Yenerandanovitate
prodeunt miracula,

typum

gesserat,

l^uae nobis fructam attulit,


Nostram qui famem dispulit.
3.

Isaias

ille

Secretorum

divu^,

Dei rivus,

Virgae movens mentionem

Pandit hanc conceptionem.


Responsoria.

1. Sicutrosainter spinas
illis addit speciem,
Sic venustat suam virgo
Maria progeniem,
Germinavit enim florem,

Qui vitalem dat odorem;

V. Cujuscunctorum
lauspromiturore piornm.
2. Virga Jessede radice

genusduxit inclitum,
Oraculis proplietarum

quodfuerat proditum,
Inde virgam egressuram
Florem Christum parituram;
V. Voce prophetiae
signatur origo Mariae.

3. Prophetalis
nubemlevem
vox dicit ascendere
SalvatoremAegyptique
tenebras invisere,

Ut in mortis ealigine
Sedentes lustret lurnine:

V. Diffugiunt tenebrae,
pandunt secreta latebrae.

Jam Mariae praegnans alvus

Dei prolembajulat.

V. Sauctus obumbravit

huic et spiritus gravidavit,

lu 3. Nocturno.
Antiphonae.

Fitqueparenset virgomanens. 1. Abrahaetit prommissio,


Quod illius

In 2. Nocturno.
Antiphonae.

successio

Velutarenacresceret,
Stellis aequalis fieret.

1- Xamque
rubusincombustus, 2. Hoc promissum
estimpletum
Moysen
qui terruit,
Castae
per Mariaefetum,
Haecest virgo,quaepudore
Quaegignendo
granumsevit,
SalvoDeumgenuit.

De quo segestanta crevit.

49

3. Gratulare et laetare,
Urbs opima Nazareth,
Hodierno

2. Gloriosa sempervirgo,
Maria dulcissima,

fecundaris

Precibus te venerantum

Ubertate gratiae,

annue piissima,

Casus mortis, salus orbis,

In offensis ne labamur,

Spes datur et veniae.

A te semperprotegamur.

Eesponsoria.
1. Celebris dies colitur,

3. Maria plena gratia,


Stirpe concepta regia,

In qua virgo concipitur,

Assistentestuae laudi

Quae per obedientiam

Miserando nos exaudi.

Mundorefudit gratiam,
Ut, quod ruit per feminam,

4. 0 quamlarga te perfudit,
virgo, benedictio

Relevetur per femiuam;

Qua deletur, quam induxit

V. Ista fuit digna

Eva, maledictio,

transgressustergere signa.

Intende nostris laudibus,

2. Patriarcharum semine,

Beata in mulierihu^.

Prophetaram
origine,

5. Dignareme,laudarete,

Regum
atquepontificum

virgoet puerpera,

Genusduxit magnificum,

Te laudantesab aerumnis

Undevirgo concipitur,

levasuperaethera,

Cbristi mater efficitur;

Potesenim ut Domina

Y. Nobiliset clara

Pandere
poli limina.

stirps est, Domino quoque

Ad

clara.

3. 0 Maria, clausa porta,

A. Benedicta

quamnemoaperuit,

Benedictus.

es, Maria,

lausnostra,speset domina,

Princeps
ille, qui transivit,

Te collaudat.
colit,tremit

Nec ingressu nec egressu

In tua conceptione

Sed,quampriusnonhabebat,
sumpsit
carnisfibulam;

Profutura
largiendo
nocituradimove.

Deuset homofuit,

violavitclausulam,

Sic togatustamquamsponsus
suo processit thalamo.

Y. Perfudit totara,
sacra virgo, te theotocam,
Decrevitque Deus

trina mundimachina,

congaudentes
confove,
In 2. Vesp eris.
Ad Magnificat.

A. Virgo, salus mundi,

genitrix castissimasummi,

Ad Laudes.

Jus proprium partus


cujus non polluit artus,
Vitae porta, viri

Antiphonae.
1. Conceptushodiernus
Mariae sempervirginis
Naevum texit, nexum solvit
vetustae originis,

lapsus reparatio primi,


Splendida stella maris,
poli regina specialis;
Nuraen pro nobis
appelle sedulo prolis,

filius

esse tuus.

Moestis reddit laetitiam,


Dat criminosis veniam.
Dreves, Historiaerhythmicae.

Quos emit care,


morti ne tradas amarae.
4

50

Liber viaticusJohaunisNoviforensis
saec.14. Cod.MnsaeiBohemicis.
A - Cod.Viruuensis38 saec.12. B. - Brev.ms Lambacense
CLXVI
14 C. -- Brev. ms. S. Floriani XI 478 saec.15. D. -- Brev. ms. S.

FlnrianiXI 429 saec.15.E. - Cod.S. Petri Salisburgens.


a IV 42 saec.15.

p _ |jrev. ms. SitanstettenseCCXXXII saec. 15. G. -- Brev. ms. Altovadenso23 saec.15. H. - Brev. ms.Teplenseanni 13-33.Cod.Pragens.VII <"
23. 1 - Brev. ms. PragenseVI E 4. saec. 14.K. - Brev. ms. Crucigerorum
cum stella rubea XVIII F 6. anni 1351. L. -

Clm. Monacens. (ol. Schaeftlariens.'

saec. 12 add. saec. 12'is.M. - - Brev. ms. Voraviense 152. saec.14. N. Antipli. ms. Voraviense29 saec. 14. O.

In 1. Ycsp.A 1- 5 fehlenM. - A 3: Haecest botrumparituraI Virgo

]ili.'nagratia| .,'uiin crucisnospressura


| convivantes
debriatDH, wofiirA
4

fehlt.

Ad Complet.hat B folgende A:
O floreus rosa, Domini

mater speciosa,

O virgo mitis, o fecundissima vitis,


( larior aurora pro nobis onmibus ora,
Ut simus digni postrema luce beari.
In 1. Noct. lautet

R 3 in DH:

.Mirps Jesse virgam produxit virgaque florem,


Et super hunc florem requiescit spiritus almus ;
V. VirMu I)ei genitrix virga est, flos tilius ejus.
In 2. Noct. R 3 in D:

(.'audida virjrinitas paradisi cara colonis,


Ilnrtus

conclusus

florenti

cespite vernan-.;

V. Qu;u- fjeuuit Dominura progenerare suum.


Ipsa suo nato nos reddat florida virgo.
In BC lauten

R 3 und R 4:

R 3. O beata progenies
Et veneranda

V.

R 4. Verbum patris mundo fulsit

series,

Virginis

per uterum,

Undi- surg:it ut aurora

Cujus mentem non gravavit

Maria virgo decora,


it>uae produxit mundo solem,
Veruin Dei promit prok-m:

Onus prcmens scelerum;


Ut super vellus pluvia
Sir di-sn.-mlit in Mariain:

Hacf mi-ritn dicta


In

V.

inter omnes est benedicta.


3. Noct. ad Cantica
A in den

Soleni justitiac

concludunt
claustra
monastischen
Brevieren:

Mariae.

Audi, virgo gloritica,

Nostra dele inaculosa,

Post filium spes uuica,


Cleinens et imperiosa,

Acceptans nostra cantica


Impetra fulcra coelica.

Dieselben haben noch folgendes:


rt 2. filoriosa dicta constant de te, mundi domina,
Xamque natiiin proloquuntur veridica carmiria,
Tuum te adversus morem generare genitorera;

V.

Pro ratritis daris per saecula,virgo, bearis.

In 2 Vesp. ad Magn. CEF.


Spes desperatis, fons magnificae pietatis,
Virgineo flore pollens eum matris honore,
Flos inter spinas, nostras sustolle ruinas.
Dieses OiBcium gehort zu den weitverbreitetsten und findet sich fast in

jedem Brevier oder Antiphonar. Es ist eben daher ganz unthunlich, alle Varianten aufzufuhren; die wichtigsten sind jedenfalls vorstehend verzeichnet.
Die Sache wird

erschwert

durch den Umstand,

dafs sich nicht

leicht ermitteln

lafst, ob die monastischeForm die urspriingliche des Officiumsist odernicht.

Auchunter denHymnen,die zumOfficiumiiblich, herrschtgrofseMannigfaltigkeit: In 1. Ve>p.:Virgo de Jessegeneratastirpe BF; O parensvirgo parit-ns parentemE; Ave marisstella H; ad Noct.: Summiregis materiJ- O
sponsaChristi fnlgida F; ad Laudes: Nunc tibi virgo 11.

51

13. De conceptioneBMV.
In 1. V esperis.

In 1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Deusante luciferum
In sinu sui patris
Praevidit salutiferum
Conceptum suae matris.

2. Qui de matre sterili


Mariam fecit nasci,
Hunc laudate,pueri,
Nam volensnos renasci.
3.

Beatus

desiderium

vir suumadimplebit,
4. Fiat pax, omnipotens,
Tua in virtute,

Nam mater tua praepotens


5.

Eam sederefecit.
2. Non sunt loquelaehabitae,
Maria, nec sermones,
Quibuste laudeiudebite,
vincis

rationes.

3. PortamEzechielis

Rexgloriae
intravit,
Dum

voce

Gabrielis

Mariam salutavit.

Responsoria.

salute.

Deuralaudaverunt,

DumNazareth
et Bethlehem
Mariam

1. Matri suae omnia


Deus tunc jubjecit,
Cum super coeli agmina

Nam

Quia
coelcste
gaudium
Per Mariam
habebit.

Pro nostra stat


Sion et Jerusalem

Antiphonae.

obtulerunt.

E. Gaudia qui vitae


cupitis, laudare venite
\irginis eximiae

1. Hodie concepta est

Virgogenerosa,

Quaecoeliregismaterest
Et summe gratiosa.
Mater haec et filia,
Hic tilius et pater;
Quis audivit talia,
Quod virgo est giater?

praesentia
festaMariae, V. Haecpiamens
credit,

In quisconcipitur,

quis nostra salus aperitur;

V. Haeclux sit grata,


sint temporasanctificata.
Ad Magnificat.

A. Virgo Maria Deum

prae cunctismagnificavit,

Dumconcepit
eum,

verboqui cunctacreavit,

Confortans
fragiles

ergo cibet esurientes.

Ad Matutinum.
Invitatoriurn.
Venite, natum virginis

Omnesadoremus,
Quae expers oranis criminis,

Huic ergojubilemus.

omnisratioquiacedit.

2. Clara per miracula


Hoc festumcelebrandum,
Legitur per saecula
Ad solemnizandum,

Unio namque corporis

Cum aniraacrcata

Hujussacrae
virginis

Mox est sanctificata.

V. Hoc est laudanda


devotius

et celebranda.

3. Quis timor his esse


poterit, quos virgula Jesse
Protegit a dira

fallentis daemonisira?
Y. De veniae vena

miserishaecgratia plena.
4*

52

In 2. Nocturno.

2 De Maria virgiue

Antiphonae.

Dominusregnavit,

1. Cor jNIariae verbum bonum


Prorsus eructavit,

Dum Deum dat in homine,


Qui mortem nostram stravit.

Dum
angelus
percoelidonum
Eam salutavit.
2. Suum tabernaculum

Christus sanctificavit,
Mariae

habitaculum

In conspectu
Domini
Regis jubilate,
Et matri suae virgini
Hymnum novum cantatc.

Secretedum intravit.
3. Gloriosa sunt de te,

Virgobeata,
dicta,

Dum Deum concipis in te,


Sis ergo benedicta.

Responsoria.

1. Anna sancta peperit

Natam sanctiorera,
Sed nata de se genuit

Omnibus majorem;
Utrobique raritas,

Responsoria.
1. Tu vox apostolorum,

Corona
martyrum,

Scientia doctorum,
Regina virginum;

Electorumomnium
Tu salus singularis,
Coeleste nobis gaudium
Post mortem largiaris;
Tu cum prole pia

Namprimainfecunda,

Et virginalis castitas
Panditur in secunda;
V.

Deflet

natura

periisse in his sua jura.


2. Ut vitrum non laeditur
sole penetrante,
Sic illaesa creditur
Post partum et ante;
Felix haec puellula
Deum generavit

Et pascentemomnia

Sualactepavit.
V. Qui genuitmatrem,
generavit
filia patrem.
3. Yellus rore madet,

dumvirgoconcipiebat,
Sedrubusiude calet,

quandoChristum pariebat,

"V. Quando lux oritur


et nostra salus aperitur,
I n 3. N o c t u r n o.

Antiphonae.
1. Salutare Domini

In diem de die,

Qui salutem
homini

Per partumdat Mariae.

spes
nostra,
virgoMaria.
2. 0 misericordiae
Mater et regina.
In

valle

nos

miseriae

Custodi a ruina;
Ob festa specialia
Tua gaudiosa
Duc nos ad coeli gaudia,
Virgo gloriosa.
V. Tu sine spina rosa,
mater Domini speciosa.

3 Stella Jacob faris

vestitaque
soleprobaris,
Lunamcalcaris,
in Aaronforevirgadoceris,
Exhinc laudaris

et justemagnificaris
;
y Sedtibi majorem

facit istis natus honorem.


Ad

Laudes.

Antiphonae.
1. Indutus fortitudine

Deus et virtute,

Dum nasciturde virgine


Humanapro salate.

2.

Servite

in

53

laetitia

Ad Benedictus.

Virgini Mariae,

A. Israel invictus

Quae
fuit Deigratia

Deus
exsistat
benedictus,

Concepta
istadie.

Quideditantepatrem

3. Sitivit in te, Domine,

se nobis,deniquematrem

Anima Mariae,

Ac se donavit,

Cum passuses pro homine


In tuo mortis

proprio nos sanguinelavit.

die.

4. Christo
benedicite,

In 2. Vesperis.

Omnes creaturae,

Ad Magnificat.

Mariaefestumagite
Deumpariturae.

A. Deposuitgentes
Dominusde sedepotentes,

5. In sanctis vos quotidie


Dorainum laudate
Et in Maria virgine
Prae cunctis honorate.

Elatos stravit,
humilem Joachim relevavit,
Coeli quando viam
steriles genuere Mariara.

Brev. ms.F1Trebonense saec. 15. Cod. Pragens. VI F 20. A. -

Antiph. ms.

Kaigradense -K I 1 anni 1325. B. -

Cod. Graecensis 875 saec. 15. C. -

Brev. ms. Griesense 43 saec. 15. D. -

Brev. ms. Cellae Principutn saec. 14.

Clm.

Monac.

7213

add.

saec.

15. E.-Brev.

ms. S. Emmerami

saec.

15. Clm.

Monac. 14 790. F. - Brev. ms. Dominicanum saec. 14. Clm. Monacens. 23 154.
G. - Brev. ms. Lubicense saec. 15. Cod. bibl. civ. ol. 62. H. - Brev. Havel-

bergense imp. Lipsiae 1518. I.


Forma monastica und infolgedesseii iiiit Teileu aus anderen Officien versetzt DEF. - " In 1. Vesp. A 1-4
fehlen D; A 2 - 5 fehlen G. -- Invit.

Eja pervigiles etc. AHI. BC. -

In 1. Noct. R 1, 10 ratioque credit A; quia credit

R 3, 6 miseros AB. -

In 2. Noct. R 1 und 2 verstellt BDF. -

In 1.

Vesp. hymnus: In tanti testi gloria A; O sancta mimdi Domina D.


14. De conceptione BMV.

In 1. Vesp eris.

Antiphonae.

1. Alma promat ecclesia

4. 0 miranda conceptio
Coeli fatata nuntio,

Regaliexconnubio

Procedit sine vitio.

Mariae nunc praeconia,

Suacolensprimordia,
Quaemundopraestantgaudia.
2. Ex Davidis progenie
Virgo procedit hodie,

Quaegignetregemgloriae,
Datorem omnis gratiae.
3. Jam salus instat homini

Conceptumatris Domini,
Cujus submissanumini
Nulli suberat crimini.

5. Virgo sacrataspiritu
Sanctoin conceptus
ritu,

Adsis

nobis

in obitu

Nos salvans ab interitu.

R. Ut stella lucis praevia,


Luna et lux aurorae
Ex pura sunt materia

Solis fultae splendore;


Sic Mariae primordia
Conceptionis raore

Quaevisexcludmitvitia
Coeli salvato rore.

Nam si sunt exemplaria


Hujus sine squalore,

Cur non originalia


Fulgerentplus decore?
V. Hinc cessent
jam contraria
In obloquentisore,
Dicamusnatalitia

Mariae facta flore.

Sit Deo nato gloria


Una cum genitore,
Cum praecedentis gratia
Ex amboram vigore.
Ad Mflfriiiiirat

A. Ave,
virtutum
formula,
Maria
maris stella.
Per cujustu pericula

Ad portumesducella,

Jam ut in spinis rosula


Et

Latensin ventris cella,


veluti

sub nebula

Oriris

lux novella;

Prodi ut Aaronvirgula

Et floreas, tenella,
Quod mundi pascas saecula,
Fruetum profer, agnella,
Ut delens mortis pocula
Nobis
Ad

det vitae

mella.

Matutinum.

Invitatorium.

Adoremus Dei patris


N;itum ex pura virgine,
Qui conceptumsuae matris
Praeservat a crimine.

54

2. In sole tabernaculum

Per pueumatisspiraculum

Deusjam aptat sponsus,


Ut fiat habitaculum,

Quocarnis per umbraculum,


Post lateat absconsus.
3. En haecest generatio,
Per quaminsfat salvatio
Yultum Dei quarentium;

Jam cedit maledictio

Et venit benedictio
Perhanccunctarum
gentium.
Respoiisoria.
1. Aurora
lucis rutilat,
Mariae dum conreptio
In alvo matris pullulat

Coeliconspersa
radio;

Hinc raundus laetus jubilat

Cui sic instat salvatio.

V. Adamvetus,quodpolluit
Posteritatis

Hujus natalis gaudio.


2. Beata spes mortalium

Jamsuraithic initium

Cniiceptione virginis,
Qua salus cunctis redditur,
Ex hac dum Christns nascitur,
Adae

Antiphonae.

1. Virgo minor paulominus

Ab angeliscreata,
Est ipsis nihilominus

In coelis jam praelata,

Et sedetChristocominus
Honorecoronata.

damnator

V. Beata

nobis

criminis.

gaudia

Vitae reduxit
nuntia.
]\Iutatrix
Evae nominis.

3. Cedit

caligo

noctium,

Maria fugans noxium


Jam surgit ut aurora
In uteri matricula,
Quae mundi lustret saecula
In

In 1. Nocturno.

vitio,

Adam novushoc abluit

sui

V. Consors

ortus

bora.

pat erni lumin

is

Conceptumbujus virginis

Sacravitsine mora.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. Eructavit verbum bonurn

Angelusdivinitus,
Dum praedixitpartusdonura

55

Mariae humanitus,
Quam elegit sibi thronum
Dei uiiigenitus.
2. Deus tunc habitaculum
Suum sanctiticavit,
Mariae dutn corpusculum

Quod transeat cum gloria


Rex vitae ferens gaudia,
Et maneat serata.
V. Felix
mater
multiplici
Laude niinis ornata,
Adjutrix nostra eftici

In utero formavit,

Velis, virgo beata.

Tollens peccati stimulum

Hancmundam
praeservavit.

In 3. Nocturno.

3. De te, Sioncivitas,
Sunt dicta gloriosa,

Quainnuncfundavitdeitas
In Anna generosa,

Ut tua speciositas

Sit cunctisfructuosa.

Antiphonae.

1. Rexcoeli,terrae,marium
Regnare hic disposuit,

Et

sibi

struxit

atrium,

Quoadorari voluit,
Terris cujus sacrarium

Eesjjonsoria.
1. Domus
pudici
pectoris
Templum Dei nunc struitur,
Quae nulla labe deforis

Aut intraseinficitur;

Nam summus ejus artifex


Nil agit in materia,
Cum sit virtutuui opifex
Non habens in se vitia.

V. Deus creator

Humanamcarneminduit.
2. Lux ecce justis oritur,
Rectis corde laetilia,

Maria
dumconcipitur,
Nostrae salutis nuntia,
Ex qua salvator nascitur
Nobis dans vitae gaudia.
3. Novum cantate canticum

omnium

Mariae, matri gratiae,

Hic fecit mirabilia


Contra thori convitiuiu
Sic purgans fonientalia.

Cujus per os angelicum


Conceptus adest hodie,
Ut ipsa sidus coelirum

2. Aeterna coeli gloria


Mundo manifestatur,
Maria

vitae

nuutia

De coelisnobisdatur,
Percujusnuncexordia
Tristitiafugatur,
Pax,saluset lactitia
In terris inchoatur.

V. Ecce tempus idoneum


Quo vita restauratur,
Nam corpus hoc virgineum
Templum Dei sacratur.

3. Fit porta Chr ist i pervia,

Solemgignatjustitiae.
Kesponsoria.

1. Genussuperni luminis
Conceptu
hujusvirginis
Semundo
copulavit,
Ex cujusguttasanguinis
Deusnaturambominis

Sibicoadunavit.

V. Gaudet chorus coelestium,


Nobis creator omnium
Jara coelos inclinavit.

2. Honor matris et gaudium,

Maria plena gratia


Olim praetigurata,

Quaevirgo gignetfilium
Orta de stirpe Jesse,

In ventris jam angustia


Praeter naturae vitia

Patens habet indicium,


Quod praeter omne vitium

Conceptutit fundata,

Proceditjam in esse.

56

V. Hujus obtentu virginis,


Qui es damnatorcriminis,

4. Ista est virgo virginum,


Cui praedixit Gabriel,

Nobis velis adesse.

Quod generaret filium,

3. Jamnuncpaternaclaritas
In terris dilatatur,
Evaeveternum
crimiuis

Per Mariampurgatur,
Cujusmaternapuritas

Quem
vocaret
Emanuel,

Hinc benedicitDorninum,
Quiasuscepit
Israel.
5. Exultent Sion filiae
Et Israel laetetur,

Divinitus sacratur.
Ut hinc aeterna caritas

Quod ex David progeuie


Virgo egredietur,

Humanitus nascatur.

V. Impleta

Quae gignet regem gloriae,

est veridica

Quomundusgnbernetur.

Jam vatum prophetia,


Nam ex stirpe Davidica

Ad Benedictus.
A. Deus ab alto visitavit

En oritur Maria.

Nossuosin hocsaeculo,

A d Laudes.

Mariae corpus dnm sacravit


Matricis in latibulo,

Antiphonae.
1. Hanc
domum
tuarn,Domine,
<,>uaete fovere meruit

Et posthocid inhabitavit
In matrecarnismodulo,

Dierum
longitudine,
Hancsanctitudo
decuit,
Quodejusab origine

Suopraeesset
populo,
Quodsuamorteliberavit
A poenae
mortisvinculo.

Nullo peccato subfuit.

2.

Omnes

Katus

ut

hinc

in

sede David

In 2. Vesperis.

cum laetitia

Nunc Deo jubilate,


Mariae primordia

Ad Mag-uificat.
A. Mea exsultans anima

Devotecelebrate,
Ut coeli pandatostia,
In hymnishanclaudate.

Jam Doniinammagnificat,
Qui sublataculpa prima
Conceptam
me sanctificat

3. Yias tuas cognoscere

Et intra me humillimam

Das,Christe,tequaerentibus,

Templum sibi aedificat;

Dum vis ad partum ducere


Mariam cunctis gentibus,

Ibi jungens summis ima


Carnem sumptam deificat,

Ut possit nos conjungere


Tuuni vultum cernentibus.

Hinc, quod sim beatissima,


Me totus orbis praedicat.

Brev. ms. Plagense s. sign. sa.ec. 15. A. -

155. saec. 15. B. -

Brev. ms. Capit. Olomucensis

Brev. ms. Capit. Cracoviensis20 saec. 14. C. -

Brev.

ms. bilil. Jagellonicae 1258 saec. 15. D. - LJrev ms. Voraviense 122. saec.
14 E. - Brev. ms. Palat- Vindob. 1893 saec. 14. F.

In 1. Vesp. A 1, 4 praestentB. -

fehlt A. -

R 9 Xam si sint E. -

A 4, 2 praefata nur B. -

R 13 cessant BE. -

R 2 Luna

R 15 natalia A. -

Ad Magn. A, 9 Prodit B; 12 profers B. -- In 1. Noct. A 3, 5 fehlt A. -

R 1, 3 jubilat BDE. - R 2, 2 Jam fuit hoc A. - R 3, 1 CedatA. -

R 3,

2 noxiumfehltA. - In 2. Noct.A 2, 4 inornavitA. - R 2, 5 Pro cujus


AE. -

R 3, 6 fecundata
A. -

R 3, 10 materfehlt ABDE. -

Ad Ben. A,

2 Nosservos
B; 5 idemhabitatA; id inhabitatB; 8 Suopraestat
A; praeerat B. -

Hymnenzu diesemOfficium:in 1. Vesp.: O pareusvirgo A;

Oaude, Sion, quod cypressus BDE.

57

15. De conceptioneBMV.
In 1. Vesp e r

In 1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Ab aeternoordinata,
Mater Deo praeparata,
Per te cunctissalus data,
Quae per Evam est sublata.

2. Benedictamulierum,
Stellafundenssolemverum,
Jubilare Dei clerum
Tibi cannen fac sincerum.

3. Castaematris coelibatus

Antiphonae.

1. Hocestnomen,quodmiramur,
Te, quemDeumcontestamur,
Humanatum
veneramur.
2. In hac forma tam exili

Tu procedis,patris fili,
Tamquamsponsusde cubili.
3. Valvae matris integrales
Nulli viro subjugales,

Hae sunt portae aeternales.

PatetMoysipraenotatus,

Quandorubus est monstratus,


Flammis

tactus

non crematus.

4. Dulcem
virgaprofertflorera,
Suavem
vitis dat odorem,

Cnm
jam suumgenitorem
Nata parit praeter morem.

Responsoria.
1. Arens virga fronduit,
Radix Jesse floruit,

VirgoDeum
genuit;

V. Ordonaturae

nonimperat
huicgeniturac.
2. Concludens puerulum

5. En antiquacarnisjura
Mutatnovagenitura,
Et dumfactorfit factura,
Suumperditjus natura.

Nonpanditcubiculum
Virginale
pessulum;
V. Intratet egreditur
Dominus
sednonaperitur.

R. Sponsum,
virgo,paris,

3. Datpraesaga
boni

genitrixet filia nati;


V. Sanapeccantes

maduitsinevelleretellus;
V. In te monstratur,

cujustu sponsa
vocaris,
Nescia
peccati
et protege te celebrantes.
Ad Magnificat.

A. Gloria reginae

coelorum
sit sinefine,

Quae jubar ingessit,

quo nox aeternarecessit.

duosignaDeusGedeoni:
Absque
solovellus,
virgo, quod utroque notatur.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Partu felix illibato

Stat regina coramnato


In vestitu deaurato.

Ad

Matutinum.

Invitatorium.

In jubilodici
debetlaus Dei genetrici,
Quaeparit absqueviro
verbumpatris ordine miro.

2. Sicut psalmus hoc testatur,


Dei vultu adjuvatur,

Quemin regnocontemplatur.
3. Digne cunctispraeferenda,
De te, virgo, reverenda,
Gloriosasunt dicenda.

58

Respon.suria.

1. Fontis vivi pocula

V. Per mare tuta via

sit te duce,virgo Maria.

Emanant per saecula


Yirginis e situla;

Ad Laudes.

V. Inde sitis mentis,


fluit inde fons salientis.

2. Signatum umbraculnm
Edidit

infantulum

Ut marma
vermiculum;

V. Plasmacreatorem

genuit, genitrix genitorem.


3. Triste caput colubri
veteris jam calce salubri
Femina calcavit,

quaevitanosreparavit;
V. Quam vetus impegit,
nova mortem mater abegit.
I n 3. Nocturno.

Antiphonae.

1. Eja, mater,gratulare,
Digna Deumgenerare,

Plaudant astra, solum, mare.

2. Haec est illa coeli porta,


Per quam justis lux est orta,
Umbris

illis

non retorta.

3. L)um
haec
virgogravidatur.
Salutare
revelatur.
Per quod mundo salus datur.
Responsoria.

1. Summuspraeco dulcia
Fert de coelo nuntia;
Plena omni gratia,

V. Jsesciavirgo viri
gaudet se prole potiri.
2. Aura sancti spiritus
Crescit venter coelitus
Nulli viro cognitus;
V. Integer et salvus

Antiphonae.
1. Plenitudo
Intrat

deitatis

sinurn

castitatis.

In quoDeomediante
Homoliber fit ut ante.

2. In hac carne, qua velator,


Trina unus operatur,
Coeli civem in se munit,

Lapsum
levat,hostem
punit.
3. Haec est ille fons signatus,
Hortus clausus et pertiatns
A supernis austro tlante,
Quo concepit obumbrante.
4. Fac a patre benedici

Nos. qui tuae genitrici.


Laudes,Christe,personamus
Et in illa te laudamus.

5. Yere partum salutarem,


In quo mater matrem parem
Nullam habet praecedentem

Nechabebitsubsequentem.
Ad Beuedictus.
A. Pulchrior aurora,

rutilo plus sole decora,


Virgo, tnos verum
solem sine fine dierum

Fac contemplari,
<iui gaudentte venerari.
In 2. Yesperis.
Ad Magnificat.

padorest.sacer
dumtumet A. Spesdesperatis,
alvns.
fonsmagnificae
pietatis,

3. Solasalusmundi

marishaecinnocte
profundi,
Fluctivagis
gratum
fert praeviastelladucatum,

Virgineoflore

pollenscummatrishonore,
Flos inter spinas,
nostrassustollerainas.

59

Brev. ms. Campoliliense 3 saec. 14. A. 14. B. -

Brev. ms. Voraviense 122

Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacensis LXXXIX.

C. -

Brev ms. Praedicatorum saec. 14. Cod. Olomuceus.(bibl. publ.) I VIII 4.


D. - Brev. ms. Palat. Vindob. 1829 saec.15. E. - Antiph. ms. saec.15.
Cm. Univ. Monac. 175. F. -- Brev. Strigonienseimp. 1484.G.
Bezeiehnet als Officium ConceptionisBM. AD; als officium in tV-t.>
Mariae nivis CEFG; als historia de BM in sabbatoB. - In 1. Vesp A 2,
4, 5 fehlen D. - A 3 ad Nunc dimittis D. - A 5 fehlt B, dafiir eine prosai>.-h.Ant. als A 1. - R fehlt ABD. -- In 1. Noct. A 2, 1 A.iron virga C. -- R
3, 2 Domino signans ros. GedeonisD. - In 2. Noct. A 3, 2 virgo veneranda
C. - R 1, 3 ex pecula D; aedicula E; siberaC. - R 2, 5 genuit factoivm
D. -- In 3. Noct. R 2, 1 Cvira sanctiD-, Aulae sancti A; Alvus sancti B. -"
R 3, 2 Flumen agis C. - Ad Ben. 2 nitido luna sole decora C; 3 Virgo
tuo clerum D. -- In 2. Vt-sp. :id Magn. hat C:
O Libani palma florens et amygdalus alnia,
Quae fructu casti vmtris lapsos reperasti,
Per te vita data, lux orta, salus renovata,
Mors tst perempta, tibi cuucta plaudaut redempta.

1(>. De praesentatione BMV.


In 1. Vesperis.
Hebraea Judith, invadit
Domum regis et induit
Antiphonae.

1. SalveDeo praeamanda
Oblata voluntarie,
Castitate veneranda,

Se veste

claritatis.

Divinum cor desipuit,


Undepuella rapuit
Scientiam deitatis.

In templumo:nnisgratiae. V. Soror Dei, dissipasti

2. Firmatatu in gratia,
Rectrixmisericordiae,
Nos serves a fallacia
Et litis

et discordiae.

3. Agne Dei, tibi mater-

ne virgoistaplacuit,

Quam elegit sibi pater

Priusquammundumstatuit ?
4. Praelecta genitricis

Trinitatis filia,
Memor esto peccatricis
Animae, spes unica.

Thesauram
sapiehtiae,
Cor divinumvolnerasti

Dispergens fontera gratiae.


Ad Magnificat.

A. 0 Maria, forma vitae


Et lex omnis munditiae,

Undefluit totumrite

Exemplar pudicitiae,
Quod in monte est monstratum

Inspiciendum miseris,

Redde natum Deo gratum


Quemte sequenteviseris.
Ad Nunc dimittis.

5. Praesentata,
praesentari
A. Nuncdimittas,fili Dei,
NosCliristofac in patria,
Totum,quote offendimus,
Nostrumcursumconsumari

Felicitercumgloria.
R. 0 inexcogitabilis,
0 Dei ineffabilis
Virtus

humilitatis!

Non scio, quis blanditiis


Aut quibus violentiis
Puella castitatis,

Supplicamus
omnesrei

Matrisvoluti pedibus.
A d Mat u t i num.
Invitatoriom.
Ad honorem hodie

Spoiisopraesentatae
Jubilemus Domino
Virginis beatae.

60

In 1. Nocturno.

Antiphonae.
1. Sponsam hanc in juventute

Tibi,Christe,
attraxisti,

Cum nos nostra pro salute

3. Omnescoelostranscendendi

Tuncfundamenta
posuit,

Mentem

cunctis descendendi

Duinhumilis
proposuit.
Responsoria.

Visitaredecrevisti.

1. Virgo sancta,non miraris,

2. Kec loquelis nec sermone


Plene potest recitari,
Quanta benedictione
Hanc contingat praedotari.
3. Montem scandens tam festiva

Ex voto casta permanens


Ut sis mater et vocaris
A voto non resiliensV
V. Castus natus est donatus
Tibi non laedens integra.

Vota complens,ut decebat, 2. En in sinu Suuanitis

Agitatur repentina

Hoc amore, quo languebat.

Responsoria.
1. Haec est virgo consecrata
Vivum in templum Domini
Voluntate

dedicata

Salutem
ferenshomini,
V. IlliInoffer
donaria,
ista quaerito Christum.

SenexDavid incaluit,

Philistaeo corde mitis

Postquam funda praevaluit;


V. Stas in laude Dei fraude
Devicta diabolica.
3. Virgo, dea ex natura

Nones,sedsic ex gratia
Facta,Deumparitura,
Permutans

naturalia.

2. Haecin templunipraesentata V. Centuploplus accepisti

Templum
Dei etficitur,
Eo raagissublimata,

Quo sibi plus despicitur;

V. Sanctum est templum Domini

Animacredens
in ipsum.

3. Ratio accelerata
Hujus sacratae virginis,
Non tardata Deo data
Est expers omnis criminis.
V. Haec desponsata minime

Filio placuisset,
Divopatri ex crimine
Si odiofuisset.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Eructavit

verbum bonum

Cor gloriosae virginis


Recepturae plenum donum
Paracliti

muniminis.

2. In cor matris sunt translati


Montes divini culminis,
Sensushujus dum sedati

CarentmotuHbidinis.

Per donagratialia,
Quampro Deodimisisti
Oblata voluntaria.

In 3. Nocturno.
Antiphonae.
1. Da nos, virgo, decantare
Praedigna extollentiae
Tibi carmen resonare,
Laudis et reverentiae.

2. Terraplaudatregnaturae,
Exbinclaeteuturinsulae,
Finiuiiturquafigurae
Praefataque
prohetiae.
3. Cantum
novumdecantate
Patri pro tanta filia.

Hanc elegit, jubilate,


Facturam

mirabilia.

Responsoria.

1. Cum tu Joseph desponsata


Essesspiritualiter,
ConcepistiDeo grata

Verbumsuuramentaliter,

61

V. Ore sponsiosculata
Virgo manensconserata.

3. Mortis legeliberata,
Non levata,praesurvata

2. Ubera tu meliora
Super vinum decrevisti,
Dum per dona dulciora
Fecundari appetisti;
V. Vitam eligens activam
Non spernis contemplativam.

Es, crimen ne attingeres.


4. Katio accelerata
Cogit, Deo te oblata,
In templum ut ascenderes.
5. Hero vero desponsata
Servivisti Deo grata,

3. 0 Maria, nescivisti,
Esse

mater

Rectrixcoeliquofieres.

debuisti

Ex Gabrielis neumate,
Castitatem quae vovisti,
Contra legem non fecisti,
Fecundaris pneumate;
V. Verbum Dei concepisti
Angelo annunciante,

Ad Benedictus.

A. Virgo tibi servientes,


Acta tua recolentes
Infantes, mater, attrahe,
Carnis mota passione
Tu a desperatione
Nos pia manu retrahe.

Quod et casta genuisti


"Virgo semper, post et ante.

In

2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A d L a u d e s.

A. Virgo, templum quaeascendis,


Levitates reprehendis
Et spernis mundialia,

Antiphonae.

1. Salve,Hesther,quamnontangit
Lex Assuerinec confrangit
Serpentissibilatio.

Da peccatanos vitare
Et, quodjustum est, amare,
Ut sic post transitoria

2. Soror Dei praelecta

Hujus mundi tam immundi

Propter te non est effecta

Mereamur semper mundi

Haec legis institutio.


Cod. Lubicensis:

saec. 15. bibl.

Perenni frui gloria.


civit.

ol. Fol.

22. --

Im Vorderdeckel

liest man: nMagisterJohannes Hauc, hujus ecclesiaeeanonicuslector, hunc


librum dedit ad pulraentum[sic] Domini decanipro cantandapraesentihistnria
ad laudem praesentationisvirginis gloriosae. Qui et ipse ad jussionem venerabilis capituli Hamborgensispraesentemhistoriam compilavit."
Zn diesem Officium gehoren die Hymnen: Fac diem festum (in Vesp.)
und: Aeterni patris filium (ad Complet.); ebensodie Sequenzen:Salve regina
pia und Ave lucis fundainentum, als deren Verfassersomit Mgr. Johannes
Hauc

anzusehen

ist.

17. De praesentationeBMV.

In 1. Vesperis.
Antiphonae.
1. Pueri cum senibus
Dominum

laudate

Et inclinatis genibus
Mariara adorate.

2. Omnesgentessaeculi,
Dominura laudate,
Universi populi,
Mariam

collaudate.

3. Yirgo sanctacogitavit,
Templum tnum intravero,

62

PsallamDeo sicut David,


Quamdiuibi fuero.

4. Humiliset laetabunda

Erant amboaute Deum


Justi ac timenteseum

Postulantes
sobolem.

Mariae
praesentatio

V. Clamaverunt
justictDominu

Decoraque
laudatio.

2. Anna quippeflens oravit

Deonostrosit jucunda

5. Serastempliconfortavit

Rex coelorumDominus,

Sanctavirgo cuniintravit,
Ut succurrat omnibus.

Ad Magnifirat.
A. 0 vos duces et potentes

Superbiam abjicite,

Humilesesurientes,

Ad virginem
conspicite,
Quam
devotis
pro exemplo
Annapraesentavit
templo,
Ut virgocumvirginibus
Vacaretlectionibus.

exaudiviteos.

Et frequenter
jejunavit
VovensDeofirmiter,

Quodsi prolenisibi daret,


Ipsam Deo manciparet,

Ut serviret jugiter.
V. Non ridi justutn dereliduw
itcc semenejus quaerenspanem.

3. Annaergoimpetravit,

ProquoDeumexoravit,
Et Mariampoperit,
Et hancpostquam
ablactavi
Id quodvovitnontardavit,
Sed confestimreddidit.

V. Sicnt jttravit
Ad

Matutinum.

Domino, votum

vovit Deo Jacob.

Invitatorium.

Reginam coeli Mariam


Concorditer

In

2.

Nocturno.

Antiphonae

adoremus,

Quae
intranstemplurn
Domini 1. Species
et pulchritudo
Mariae Deo placuit.
Spem contulit, ut laudemus.
In

1. Nocturno.

Castitas

et mansuetudo

In vita sua claruit.

Antiphonae.

2. Yirgo sancta, dum intravit

1. Haec virgo ab infantia


Portavit jugum Domini,
Quapropter ejus gloria

Templi habitaculum,
Dominus sanctificavit
Suum tabernaculum.

Nonestminorquamangeli. 3. Yirgotemplopraesentata,
2. SolemposuitDomiiius
In suo tabernaculo,

De quo sole sol est ortus

Ut in eo pasceretur,
Est a Dominofundata,
Ut ex ea nasceretur.

Tamquam spnnsus de thalamo.


3.

Innocens

et mundo

corde

Ascendit
Yixit
ibi sinemontem
sorde Domini,
Et sine dolo proximi.

Responsoria.
1. Joachim ex stirpe David
Annam sibi desponsavit
Castam,pulchram, nobilem;

Responsoria.

1. Surgens Maria parvula ,


Transivit

cum

matercula

Yolens
adoratoriura,
Kon cogitur nec trahitur,

Quindenosgradus graditur
Non quaerensadjutorium.
Y. Introipit in tabernaculumDei,
atltravit in loco, iibi steteruni
pedesejns.

63

2. Alma virgo, dum intrasti


Templum Dei, quod amasti,
Declinansmores horainum,
Sic in illo tu vixisti,
Quod qnaesisti, invenisti,
Gratiam apud Dominum.

V. Quld
retribitam
Domlno
pro
omnibus, quae retribuit mihi.
3. Hac

in terra

fructuosa

Sine
spinacrevitrosa
Productura lilium,
Hoc in templo fulsit stella
Gignens solem et puella
Genitura

filium.

V. Audi, filia, et ridc d indina


aurcm tuam, quia aUissinuis
filius praetulit te omnibns.
3. 0 Maria coeli porta,
Ex regali stirpe orta,
Haec per te plebecula

Regno
Deipraesentetur
Et

in eo toleretur
Per aeterna saecula.

V. Beati,quihabitant
in doniu
htu. Dotnine, et facie ad faciew
vidcbunt

te.

A d L a u d e s.

V. Sicut tilium inter spinas, sic

amica mea inter filias.


In 3. Nocturno.
Antiphonae.

1. Anna postquam ablactavit


Mariam, primam filiam,

IpsamDeoimraolavit
Acceptam
sibi liostiam.
2. Coeliet omnesangeli,
Mariam adorate,

Et universi populi,
Ipsam simul laudate.
3. Jubilate

omnis terra

In psalmis et in canticis,
Concrepantesalleluja
Ad laudem sacrae virginis.
Responsoria.
1. Non descenditpropter auram,
Sed quaesivit bunc thesaurum
Dei unigenitus,

Quem in ternplo loco sacro


Concepit in patris agro
Matris primogenitus.

Antiphonae.
1. Anna sancta prolem primam
Mariam

nommavit.

Quam omnipotenti trinam


Ad templum immolavit.

2. Yirgo saepefruebatur
Divinavisione
Angelique
utebatur
Crebralocutione.

3. Virgo sancta vigilavit


Deo omni tempore,
Laboravit

aut oravit

Corde, ore, opere.


4. Senesatque juvenes,
Hyranum Deo dicite,
Angeli et virgiues,
Mariam benedicite.
5. Maria, virgo virginura,
Yacavit Dei laudibus,

Magnificavit Dominum
Prae cunctis mulieribus.
Ad

Benedictus.

V. Tolliteportas,pricipes,vestras
et elevamini,pnrtaeaeternales, A. Plebem suamvisitavit
ci introibit.

2. Pretiosamargarita,
Quaein templo es polita,

Te quaesivitDominus,
Te invenit, te amavit
Teqnecare comparavit,
Praetulit te omnibus.

Creator saeculorura,

TempluraDei cura intravit


Regina coelorum,

Ergo, virgo, ora regem,


Ut defendatsuumgregem,
Tuis enim precibus
Nihil negat Dominus.

64

In 2. Vesperis.
A<1Magnificat.
A. Stella maris a trimatu

Virgo plena gratiae;


Stabatautemcum pendente
Crucis in patibulo,

Coepit Deo psallere


Et iii virginali statu

Moritur cum moriente


Simeonisgladio;

Meruit concipere;

Assumptanunc a filio

Facta mater verum solem


Genuit justitiae,
Educavit suam prolem

Super cboros angelorum


Stellato sedet solio,
Protectrix peccatorura.

Brev. ms. Frisingense saec. 1.5. Clm. Monac. 19283. - - Hymnen zu


diesem Officium: In 1. Vesp. Ab aeterno ordinata; ad Complet: Ave maris
tella, Virgo Deo grata.

18. De praesentatione BMV.

I ii 1. V e sp e r i s.
Antiphonae.

1. Lauda,materecclesia,

Almaematris infantiam,
Cujusimmensagratia
Tibi paravit gloriam.
2. In temploDei laudibus
Virgo Dei dicata,
A supernis civibus
Gaudet visitata.
3. Omnis ejus actio

Salus, vita, bonor et gloria,


Sis benedictainter omnia.

Sis benedicta
superomnia,

Te laudent.te adorentomnia,
Sacrahaectua praesentatio
Sit coeligenis
gratulatio,
Sit terrigenisexsultatio
Et sempiternabenedictio.
Ad

Matutinum.
Invitatorium.

In Deum tendebat,

Toto vitae spatio


Meritum augebat.
4. (Juidquidegit, penitus
Est forma salutis
Et doctrina spiritus,
Est

causa

salutis.

5. Quantum facultas sufficit,


Laudent mentes piae,

Namomnislinguadeficit
A laudibusMariae.

R. LaudemusomnesDominam

QuiMariam
implevit
gratia,
Ut mediatrix bominum

Apud Deum essetpropitia.


V. Haec est mater misericordiae,

Per quam venit ad nos rex

gloriae.

Salve,stella maris,
jubilo sanctoveneraris,
Sit tuusadventus

simul introitus benedictus.


In

1.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Infanslactensque
in via,
Dei genitrix futura,

Infertur in templum pia

Suaegenitricis
cura.
2. Quod prophetae praecinerunt

Ob Christi memoriam,
Hoc coeli enarraverunt

Admirantesgloriam.

3. MontemDei haecascendit

Ad Magnificat.

Innocens per omnia

A. Ave Maria, plena gratia,


Per quamdatur misericordia,

Virgo mater, nec attendit


Yanamundi gaudia.

65

Kcsponsoria.
1. Advenisti,desiderabilis

V. Spirat odorebono
coelestipraeditadono.

Omnium
saeculorura
saecolis.3. Praefigurata
coelitus,
"Virgoet matervenerabilis,

V. Salve
floscampi,

lux coeli,gloriamundi.

Repromissa
divinitus,

VirgoproditspectabUis,

Omnibus
desiderabilis.

2. VuampraeelegiteamDominus V. Effloret virga,


Ex multis niillium millibus!
pia regiavirgo Maria.
In templo praesentatur Domino
Debito parentum officio.

V. Imperitans
cunctis
infansgestaturin ulnis.
3. Benedicta speciosa,
Virgo virginum generosa,
Tibi plaudit

Omniscoelimilitia,

Te collaudat
Omnissanctaecclesia.
V. Omnesexsultent
et laudes voce resultent.
In

2.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Humilis in templo lata


Adstat

in

coelestibus

Super omnes trabeata


Nunc

virtutum

vestibus.

2. Praefert
ipsatemplo
sisti,
Prout istud lcx mandavit,
Ipsa
tamentemplum
Christi,
Quod altissimus dicavit
3. Quammira,quamgloriosa
De te dicta,Dei castrum,
Nuncpraeclara,
nuncformosa
Superomneregnans
astrum.
Responsoria.

1. Miris varietatibus,
Omnigenisornatibus
Procedit ecce splendida

Regis coelorum tilia,


V. Virgo et sponsa Dei
dignaque mater ei.

2. Igne Dei fragrans,


mira dulcedine fraglans.
Sancta Deo viva

placenshostia, virgo Maria,


Dreyes, Historiacrhytlimicae.

In

3. Nocturno.

Antiphouaa.
1. Flos in ttoristenipore

Ad locuni floris mittitur,


Sic de floris corpore
Gloriose concipitur.

2. Jesuflos,virgaMaria,
Verqueterapusfloris,
Floris Na/areth patria
Plenasunt decoris.

3. Candens flos multiplicat


Virgulae decorem,
Conceptus glorificat

Mariaepudorem.
Responsoria.

1. Ave, gemma. principalis


Universae sanctitatis,

0 Maria, o quam pia,

0 benigna,
o quam
digna!
V. Virgo. omni hora

Natumpro nobisimplora.

2. Omnes gentes, attendite

Ad tampulchrum
spectaculum,
Deogratiasagite,
Qui sic dilexit populum;
Mariaeformamsumite,
Quae virtutis est speculuin.

V. Virgo sancta templo data


Post facta est Dei terapluin,
Est plebs Deo grata

Mariae sequensexempluni.
3. Gaude et laetarc
Urbs nobilissima

Civitas regis
Summi Jerosolyma
Adorna templum sanctum

Et altare gratulare
5

66

Israel, et jucundare
Ecce advenit

pia

Virgo Maria,
Terrarum

doniina,

( MIlorum regina.
V. Haec est civitas Dei,
Templum Doinini,
Et

sacrarium

Ad Horas.
A<1Priinain.

A. Novae laudis adest festivitas,


Grata mundu ac coeli civibus,
tjua beatae Mariae virginitas
Templo data est a parentibus.
Ail T.-rti.-ini.

Spiritusparaditi.

A. 0 virgosancta,
mater Doniini vcneranda,

A d L au des.

Antiphonae.
1. Surgis
ut aurora,
benedicta
3I;ma demra.
Respiciasfamulos

nos,pia virgo, tuos.

2. Ignis diurnus

ut nos illuminet intus,


Sancta Maria, tuis

Xos rege, ncs serva.

rogitatte nostracaterva,

i,>uo te ductrice

capiamus
pascuaviiar.
Ail Sfxt.-ini.

A. Benedietus
virginis filiu-.

Replens
matremmisericordia
Advocatanidanshaucpropitius,
Ne qaisquamexceptussit gra-

obtiueas meritis.
3. Prava refrigeant,

in nobis, sancta calescaut,

Christusut hoc donet.


menspia nunc vigilet.
4. Splendidaformosa,
ruitis, dulcis, generosa,

Nos agnosce
tuos,
pia sit tua cura supernos.
5. Kil

tiH

tiae.
A'I \nll;im.

A. Oliva fructifera,

Mater pietatiFugansmundi scelera,


Stella claritatis.
Per quam cuncta prospera

Dantur nobisgratis.
Nos tandemin aethfia
Transfcr

diftkile.

nil quippe ncgat puer ille,


Na*ci dignatus
de te initissimus agnus.

Ail I!riiiilietus.
A. Benedicta dulcis virguncula,
Judicis Jesse virgula,

cuin

beatis.

In 2. Vesperis.
Ad Ma^-nitirat.

A. Omnis fidelis anima,

LaudaDei magnalia,

Cujus misericordia
A saecalo in saecula.

Columbasine macula,

<t'uaerespexit

Kegis aeterni tilia,

3Iariae liumilitattm.

( olumna templi fulgida.

Quam exaltavit

Placenset viva hostia.

Ditandoraatremvirginem;

<> decorainfantula,

Ejus preceac meritis,

Maria splendidissima.

Cliriste. misercre nobis.

Urev. i,is. ^.,<v,vi.-u..e


.-1111
13V0.(.,1. Gniecens.1424.add. saec.15. A.
J'.u-v. nis. Luliict-nse

saec. 15. C"<1. bil.l. civ. ,,]. 72. 15.

In 1 V. A l-o

67

tdiluu B; dafiir:
A. Yi-ui, dnk-is virguuvula,
Radicis Jess>-virgula,
Columba siae macxila,
Regis aetemi filia,

Columna tfinpli fuljjida,


Placfu.- f.-t viva hostia,
O decora intantula,

Maria Bplendidisaima.
R (..uidt- et laetarc etc. 1!. -Iu
1. X.n-r. A 2, 4 (.'liri.-ti ^lr.riam A. -- R 2, 1

O ijiiam praet-leg-itA. - - R 2, 3 Ipsa in tc-nipli>A. -- In 2. X.(-t.R 1, 1


Maria miris A. -- R 1 in B;
R. <>ffertur sanctum

Duiniun

vhvu*

h.il.M-.iii-tiim

Divini totum .spiraminK iirm- rivmatiuu


V. IIoc super altan- <lu]<-ifit odore suavi .

R 2, 1 Dei ardcns A. - - R 2, 0 dedita A. - R 3, "', Krrion-r ergo A. R :"!. t; pia regina A. - In 3. Xr.ct. A 1-3 prusaisch [',. -- R 1. Miris
varietatibus etc. B. - R 2. Ave gemma etc. I:. - R 3 piv,-;iK(.']i I!. - R
3, 2 NobilissLma eivitas A. - R 3, 3 jL-rosolvma t.-lilt A. R >!, 9 MJ.\>i;i virgo
fehlt A. -

Ad Ueu. A iu B =

A.l Tertiain

A ui A. -

Ad Huras

AA fWhleu

B. - Ad Primani A, 3 virginitas ttlilt A. - Ad Tertiam, 1 ttani/ta Maria


A. - Ad Tertiam, 5 te duc-e A. - Ad Si-xtam, 4 X'L-i|iuS(jnaindehn.-epsA. A'l Xonaiii, 1 fructilera Maria A. -- llymnus in 1. Vesp; ''imi'^ fideles, ad
t. : Sacrae parentrs vir^inis; in Laud.: O Dei sajiientia. A.

19. De ]traesentatione BMV.


In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Ave,nubesempyrea,
Ex Iiumilitatis

vapore

Levaris ad aethera

Viam monstras per devia


Solis in pallore,
Quem protulisti pervia

In Israeldecore.

5. Tu flante sancto pneumate

Veri solis calore,


Quempelle tegis lucida,

Pura ab Evae rheuraate


Ad templi pergislimina,

Virginitatisdecore.

Ad sponsitui servimina.

2. Perte rigantur
arida
Ex flebili
Per

livore,

te vetusta

Lavatur

niacula

a squalore,

Tu cuncta
tollisjacula

A sceleris
ultore.
3. Tu solasolipervia
Integritatis
flore,
Tu pia sisiutervia,
Ne solis in furore,

Flamma nos urat torrida


In diei fervore.

4. Tu, pia, per umbracula


Ducis ab errore

Ad pacishabitacula
Ab Ae?ypti pavore,

Cujus
aulam
subisti;

Ex aula tui corporis


Deus homo prodiit.
R. Alma coeli imperatrix.

(.^uae
creatoris
tui factaes

genitrix,
ornuia,
Namtibi obedivit,
(,iuicuncta
regitcntia.
V. Surge.
reginagloriae,
Merito

tibi

obediuat

Tuo trake levamine


Ad

te flentes

de lacu miseriae.

AdMajrmtk-at.

A. Mater inultarum gHntiuru

In hac valle degentium,


Adtemplumnostecumsusoipe.

68

Mentes nostras sic perfice.

2. Virga non naturae more

Ut adaequeturvoluntati
Nostrum velle tui nati,

Sed fecunda coeli rore


Profert fructuni salvo tiore,

Ut post templumtemporale
Mereamur

aeternale

Qui gustumAdae terminat.


V. Gustate

Tuo dnctu ingredi.


A<1Nunc

Parentes
cumfilia
Ad Dei domicilia;
JamAbrahamgavisus.

Ab infernorom clibano.

Resultat paradisus.

V.

Salve

In

Templum Dei cum Maria.

1. Lunam plenam illustravit

Sol, qui muudumvisitavit


Apparenshominibus.
Paulo minus rainoratus

aevo.

2. Nocturim.

1. Adducentur regi
Virgines post eam,
Per

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

dies.

Antiphonae.

Venite, subintremus.

Jubilemus summoregi

festa

toto venerabilis

Invitatorium.

Laetantes cum Maria.

ijtnniiii

Quocoeperuntcommeare

Dequottuxit Cliristusnatus.
Jamadtemplum
praesentatur,
Per quammundus
liberatur
Matutinum.

tidete,

3. 0 tempus salutare,

A. Fonshortorumputeus,

Ad

ft

snaris cst DotnimiS-

amoreni

Dei

Imitanteseam,
Per florem deitatis
Ad teinplum claritatis.

2. Vivus fons civitatemDei


Laetificavitcoelitus,
Per queni potatur penitus

A superniscivibus.

Sitis antiquaespei.

2. In sole tabernaculum

3. 0 felix Dei civitas,

Carnisper umbraculum

In te virtutuni unitas;

Christus collocavit.
Kex de suo solio

Quam gloriosa dicta


Sunt de te, benedicta,

Tamquamsponsusde tlialamo

Ut virgo conciperes

Laetuspernieavit.

Et virgo Deurnpareres.

3. Haec est, quae sine macula

Ad Deitabernacula

Nutu Dei dirigitur.


In aetemumnoncommovebitur.
Kesponsoria.

1. Ad aetemipatris templum
Laeta penueavit

Jam Maria. Cbristi templum,


Quod talius post triduum

Resurgensrepara\it.

V. Gloriosadicta sunt de te ciritas Dci.

Responsoria.

1. 0 formosa
florens
rosa;
Ad sodales
Gratiosa.

Inter quales

Nulla tibi similis


V. Sicut liliwn inter spinn.-.

sic amica mea inter filifi.<.


2. Ista Rebecca filio

Lenitiem membrorum

Tanto tegit consilio


Pelliculishoedorum,

69

Patris benedictionem
In hoc festo memor esto,
Tulit ad nostramgenerationem.
Servulum tuum respice.
V. Benedicta tu in mulieribus et V. Dignare me laudare te,
benedidus fructus ventris tui.
Virgo sacrata,

3. Castitatisgenitrix
Christi suavissima nutrix
Post te vagientes respice,
Te sitientes refice

Tni fructus dulcedine.


V. Solve puella regia,
Larga matris ubera,
^uae balsami dulcedine
Haustum

In

stillant

3.

laetitiae.

Nocturno.

Antiphonae.
1. Afferte Domino gentium

Patriaehonorem,
Afferte Deo gloriam
In virginis decorem.
2. Exsultaverunt

filiae

In hac forraosa
virgine,
QuaeDei per judicia

Filiarum

consortia.

Splendidedecoravit.
3. Recordatus hodie
Deus misericordiae

Sponsani
suamsubarrhavit,

Da mihi virtutem
contra languores meos.
3. Psallat altitudo coeli,
psallant omnes angeli,

Quidquid est virtutis usquam


psallat in laudem Dei,
Nulla linguarum silescat
vox et oinnis insonat
Saeculorum

saeculis.

V. 0 larga rerum bonitas,


0 cuncta ducens caritas,
Est haec dilecta civitas,

In qua placatushabitas,
Agimus tibi gratias.

A d L a ud es.
Antiphonae.

1. Loniuin tuam, Domine,


Decet sanctitudo,

Quaniposuitin homine
Dei fortitudo.

2. Introivit

in conspectu

Dei cum exsultatione


Puella parens in directu
Dei dispositione.

3. In terra desertaet invia

Quani
in templum
couiplantavit A^paruitMaria,
Inter spinas
lilium.
Ut gloriamDci cerneret

In tributum summo regi

Et virtutem susciperet.
4. Benedicat terra Dominom,
Quia salus bominum
A terra carnis origiaeiu
Traxit per hanc virginem.

Per parentes
traditur;

5. Deuralaudentcoelestia,

Kespon.soria.

1. In hac die, quae sunt Dei


Et quae legis, dantur ei.
Dum Maria templum Dei

V. Cujusesthaecimago?
VereCaesaris
virago.
2. 0 regina crystallina,

Quam informat lux divina,


Infinnornm

medicina,

Mentemperdnca ruina,
Corpusa languoribus;
Fac, ut dicam te amicam,

Simulquaeque
terrestria
Congratulentur
invicem

Per hanc Muriam virginem,


In qua summis infima
Confoederanter

omnia.

Ad Benedictiis.
A. 0 felix progenies,
ad hoc electaes,

Ut ex tuo semine

Gigasnatnraegeminae

70

Huinilitas, sanctitas,

Castitas,virtus, victoria.

Trabem carnis sumpserat.

Fides. spes et caritas,

Sicut olim promiserat:

Benignitas,
tempcrantia,
patien-

Per virginem disposuit.

(^uodab aeternoproposuit.

tia,

Spiritalis disciplina
Et

In

obedientia.

2. Yesperis.

R. 0 virgo virginum,

V. Per gratiam, quam invenisti.

Castitatis lilium.

Salva nos, regina coelorum,

MnUcina

Laudantes

criminum.

te, mater

In te est omnis gratui.


Et spes orplianorum.
Antiph. ms. Borkr-nse A 8. saec.1-5.A. - Antijili. ins. ])..rkense A. 2.

eaec. 15. B. -- lu 2. Noct A 2. 1 Vivi fmitis AIJ. - A 2, 2 Laetificnt A.


In 3. Xort. A 1, gentium tthlt AJ!. - A 1, 4 viipnis gentium Ali. -

H)"ninen:ad Yesp.: Ave (.'liristi cella; ad '")n)4.l: ^.inain -mnm:n-n>-li


20. Ite desponsatione B)IV.
In 1. Vesperis.

Ad Matutinuni.

Antiphonae.

1. Adest rlesponsatio
Dei genitricis,
Fugit qua damnatio

2.

Evaepeccatricis.
Celsi secretaria
Joseph desponsatur

[nvitatorium.

Jubilemusomnium
Deo creatori.
Laudant hoc con.jugium

Angelorum
chori.

I n 1. N o c t u r n o.

Nos ubique gratia


Ejus consolatur.
3.

Isaias

credidit

Virginem futurain
Et, ut clare cecinit.

Deum genituram.
4. Illa virgo \irginum
Caput serpentinuni
Primo per auxiliuni
Lacerat

divinum.

5. Omnibus
compatitur
Et favt-t tentatis,

Quaetotinsdicitur
Mater

veritatis.

Ad Magnifieat.
A. 0 jucunda novitas
Tirgo desponsatur.
Cnjus summa castitas
Prole fecundatur.

1. Quando nos

Scelus vel peccatum.


iSIaria nos ordinat
Gratiae in statum.

2. De ejus virtutibus

jNIulta possem tari.


Vacat totis nisibus
Yerbo salutari.

:;. Virgonovi,veteris
Tuba testamenti,

In quavox prae caeteris


Sonat

documenti.

Responsori;i.
1. Maria totaliter
Votum conservaret.
Nisi Deus aliter
Ei revelaret.

Seque tam sublimiter


Deo commendaret,
V. Illius ut pariter
sedem super astra locaret.
2. Deus singulariter

"Virginem
dilexit,

2. Josepb. dum est proditus


Et virgam portavit,
Florem mox divinitus
Hla germinavit,
Almus illam spiritus

Copulam
sacravit,

Quando cani taliter


Per gradus direxit

V. Et chorus angelicus

Et a casu firmiter

3. Joseph sponsusvirginis

Hoc festum concelebravit.

Teneram
protexit.
V. Siderasic pariter
illam superalta revexit.

Crevitsanctitate,
Famasui nominis
Sparsus
erat late,
Dum

3. Maria virtutibus

Multisrenitebat,
Sanctitatis
moribus
Haec proficiebat

In 3. Noctu rno.

laedebat.

V. Angelicis manibus
nutrimen tunc capiebat.

Antiphonae.

1. Ista virgo dogmata


Haeresum compressit,
Contra

In 2. Nocturno.
Antiplionae.

2. In gradu novissimo
Virgo constituta
Ex Dei adjutorio
Ascendebat
3. Sacerdotis

Tandem est oblata,


Multis

cum

Quando matrimonium
Stat

Pontifex mandata,

Quaeque
doraumremeat
Nuptui parata.
T. Quamfelix inerat
huic parvaegratia grata.

inviolate.

Responsoria.

1. Virgo mater Domini


Joseph desponsata,
Fructu
salutiferi
Ventris
fecnndata

In templo morata.

Dominodicata
Virgo, dum emiserat

se obtulit

3. Perfectum conjugium
Est in sanctitate,

virtutibus

Responsoria.
1. In templo remanserat

vitia

Inspirationi,
Transgredi
nonpotuit
Modumactusboni.

tuta.

mauibus

mundi

Constanter
processit.
2. Divinae

1. Rigavitecclesiara
Doctrinae
fluentis,
Vocatnosad gratiam
Christi resurgentis.

numinis

V. Expulsis
vitiis
praefulget
virginitate.

Et devictis hostibuNeminem

divini

Fretus ubertate

Et ex verbis angeli
Digne nuntiata,
V.

Illius

est uteri

semperprolesvenerata.
2. Divesab orbe redit
virgo pauperculamundo,

Grata nimis Domino,


celsosublimisOlympo
V, Praesidetaeternos
ibi regnaturaper annos.

72

3. SponseJosephinclite
Virginis Mariae,

4. Ex hac sine scelere


Natusest Messias,

Fac nos non deficere

Olim ut depromere

Hujus cursu viae,

Coepit Isaias.

Sed tibi concinere


Atque sponsae piae.

5. Collaudate orania
In terra et in caelis

V. Possumusut valide

Tam sancta conjugia

veraeserviresophiae.

Virginis fidelis.

A d Laudes.
Antiplionae.

Ad Benedictus.
A. Laudibus aeternis

1. Virgo nobilissima,

tua, virgo, festa canarnus

Spes immensi poli,

Xe nos in terris

Fac nos tuae, optima,

vitiis aut morte mamus.

Adhaerere proli.

In 2. Yesperis.

2. Quando est a crimine

Animus oppressus,

Ad Magnificat.

Tutus est a virgine

A. Gloria de coelo

Ad Deum accessus.
3. Tantnni in hac igitur
Durat spesreorum,
Recte quod extollitur

nobis praestalntur alto


Fac, o virgo pia.
genitrix generosaMaria,
Possumusut festis

Ad astra coelorum.

semper inesse tuis.

Hrev.Aarhusiense
imp.Aarhusiae1519.- - In 1. Noct.R 1, 5 Se tam

sublimiter. -- In 3. Noct. R 1, 5 Ex verbis. -- In Laud.: A. 5. 1 Collaudant. - Zweimal (In 3. Xort. R 3 und in 2. Vesp. ad Magn.) findet sich
dor Schrecken der Schulmeister

ut mit dem Indikativ;

eben weil er sich zivei-

mal und panz in gleicher Wei^e tiudet, wird man den Gedanken an einen
rettenden

Schreib-

oder Druckfehler

vi-i>i"ilnien miissen. Davidis;

ad Matut.:

aufjreben und sich mit

dem Indikativ

Hyninen zu diesem Officium in 1. Yc-sp.: Gaude, proles


Haec dies celeberrima.
1.

Historia

de Domina

in sahhato.

In 1. Vesperis.

Ad Magnificat.

Antiphonae.

A. 0 fons hortorurn,

1. Stella,Maria,maris,
parisexpers,nostuearis.
2. Nescia,virgo, maris

vas morum, spesmiserorum,

paris, hinc merito dominaris.


3. Sis lumen mentis

Splendor coelorum,
nos duc ad culmen eorum.

gentis solamen egentis.

4. Nos, virgo munda,


munda de criminis

flosflorum,gemnia
polorum,
Gloriasanctoram,

unda.

5. Nobispropitia
pia sis in morteMaria.

Ad

Matutinum.
Invitatorium.

Votis voce pie,


plebsChristi,psalleMariae.

73

In 1. Nocturno.

2. Salomonisferculum,

Antiphonae.

Moysi fiscella,

1. Novum vas es veteruni

Sis nobis vehiculum

Manibus allatum,

In quosalutiferum,
Fuit sal locatum.

A mundi procella.

3. Juxtapiuin residens

ThronoSalomonem

2. Florens es et euiinens
Hortus voluptatis,

Nostrae paci providens


Fac petitionem.

Lignum vitae continens,

Fontera
i>ietatis.

3. Ligno vitae refice

Tibi servientes,
Fonte dignas effice

Respousuria.

1. Margarita fulgida,
Rosa sine spina,
Virgo, virga arida,
Florens

Mentes sitientes.
Responsoria.

1. Mystice
prophetica
Te signarunt ora,

Stella

V. Infirmisplacida

quae nobis sit medicina.

non erratica

Jacobpraefulgora,
De stirpeDavidica

2. Pulchraesut Cintbia,
Ut Venusscintillans,
Dulcis in memoria,

Surgens ut aurora.

V. Te vox angelica
commendat,
virgodecora.
2. Mundi lux primaria,
Decor creaturae,
Te praecessit nuntia

Per modum figurae,


0 lumen et gloria
Humanaefacturae,
V. Nobis irradia

dans vitam ducere puram.

3. Urna mannae,
mentibus
Unde dulcis esus,

Igneisardoribus
Rubus

es illaesus

Monsque,sine manibus

De quo lapis caesus;


V. Est ex visceribus

castis natus tibi Jesus.

In 2. Xocturno.
Antiphonae.

1. Propitiatorium
Arcam Dei velans,
Fac nobispropitium
Deum carne celans.

vi divina,

Ex te crevit sapida
Nux amygdalina,

Favusmel distillaus,
Fiat tua gratia
Firma

V.

Xe

mens vacillans,

trahat
in vitia
nos hostis fraude

cavillans.

3. Coloris say>pbirii
Tu es firmamentum,
Ubi thronus filii
Tuum ornamentum,

Reis urbs refugii,

Aegrorum
fomentum,

V. Hujus in exsilii

latebrisreniove
nocumentum.
In

3. No cturno.

Antiphonae.
1. Signuramagnumfemina
Est amicta sole,

Sic refulgensDomina
Gloriosa prole.

2. Oliva fructifera,
Decuscastitatis,
Claudisintra viscera
Deum majestatis.

74

3. Ut Hestherpropitia

Ad Laudes.

Coelorumrejrina.
Aures ad suspiria
Tuorum

reclina.

\!< -]>'>nsoria.
1. Paradisi janua,

Yitae spes et via.


Tibi

servit ceniua
Coeli hierairliia.
Te decet assiilua

Laus. regina pia;

V. Kobis, virgo, tua


prece detur gratia dia.

2. Miris rex aethereus


Te ditavit donis,
Thronuses eburneus
Coeli praestansthronis,
Expers flo.svirgineus
Fuit laesionis,
Y. Yellere quanrlo Deus
se vestivit

Gedeonis.

3. Maria viventium

Puteus aquarum,

Fons

crescens

Yena veniarum.

horti

Ros descendit caeli.


Dum fuisti credula
Misso Gabrieli.
2. Hortus

es aromatum

"Delectans dilectam,
Dulcis
fons
Dulcorans

charismatum
affectnm.

3. Austro flante floridus


Es conclusushortus,

Fons signatus,placidus
In procellisportus.
4. Nubes levis, bajula
Domini, fuisti,
Quem cum carnis nebula
In niundum voxisti.
5. Fons et mater gratiae.
Gratiam propina,

Quaenos hic in acie


Servet a ruina.

in fluvium.

Riga prata mentium


Rivis gratiamin:
Y. Yitae principiuni.
Fons

Antiphonae.
1. In te, Jacob situla,

deliciarum.

SnperBenedictus.
A. Yirgo decus virginum,
Potens imperatrix,
Sis post luctus terminnm
Mitis

consolatrix.

Brev. Rfisi.-liililen.se imp. Parisiis 1-517 A. - J5rev. Aarliusiense inip.


Aarlmsiat- 1~>19Jj. - IJrev. Lundense imp. Parisiis 1517 C.

In 1. Yesp.A 2, 1 virgo Maria A. - In 2. Vesp.arl Magn. A keinp AP.l.'.


22. In divisione apostolorum.
In 1. Yesperis.
3. Hi bis seni fide pleni,
Semina justitiae

Antiphonae.

Dum dispensant.recorapensant
Fructibus

1. Yiri vere portendentes

Principes
ecclesiae,
Verbum vitae continentes.
Disperguntur hodie.

2. A se vaduntnon divisi,
Quibus unus spiritus.

Ab aeterno sic provisi.


Sic electi coelitus.

laetitiae.

4. Semen sanctum, verbum Dei

Quiadurismentibus

Depulerunt, sunt Judaei


Relicti

sub

sentibus.

5. Gaudentgentesattendentes
Fidei doctrinae.

Error cedit et obedit


Gratiae divinae.

75

R. Christi testes et amici


Nimis honorati,
Super oinnem inimici
Nimis confortati

3. Hi sunt fontes populuin


In Helim potantes,
Nobis rite poculum
Vitae propiuantes.

In verbovirtutera,

Coeluni claudunt, reserant,


Verbo ligant, liberant,
Verbp dant salutem.

Y. (Jnorum
linguaecoeliclaves,
Pia prece nostros graves

Excessusoperiant
Et nobisaperiant
Ad vitam ingres-um.
A<1M.-ig-uifieat.
A. Mira Dei gratia
Dispersisapostolis
Per terrarum spatia
Gloriosae sobolis

Collegit ecclesiam
Et sic idolatriam
Fidei subegit.

SuperNunc dimittis.
A. Corruscante tidei

Luce per apostolos,


Testesveritatis,
Infidelitatis

Tenebraefugerunt.
Et gentesviderunt
Salutare Dei.
Ad

Matutinuni.

Responsoria.
1. Romam Petrus consecravit,
Paulum habens sociuin,
Una dies ambos stravit,

Quosin unumcomplantavit
Fidei consortium.

V. Laetushis pro gloria


Dies est pro merito.
Tyranni pro victori.v.
2. Andreas, vir mitissimus
Et crucis auiator,
Gaudet in supplicio
Christi sine vitio
Verus imitator.

V. Sic respondens vocabulo


Populum docebat
Pendens in patibulo.

3. Filii tonitrui
Meniere cernui

Faciemvidere
Christi transformati
In tigurae speciein

Gloriaefuturae.
V. Jacobusin gladio

Triumphator caesus,

Johannes
Dolore

in dolio
non laesus.

Invitatorium.

In apostolorum

exsultemusgaudiis
Et in psalmis jubilemus
regi saeculorum.

In 1. Nocturno.

Antiphnnae.
1. In messemdiscipulos

Deus,sator omnium.
Mittit, ut manipulos
Inferant fidelium.
2. Ibant flentes et cum luctu
Semina mittebant,
Veniebant et cum fructu
Gaudia metebant.

In 2. Nocturno.

Antiphonac.
1. His innixa fundamentis
Surrexit ecclesia

Et imbuta sacramentis

Profecitin gratia.
2. Isti stmt lenunculi

Throni Salomonis,
Qui in suis singuli
Sunt sessuri thronis.
3. Ut leonum rugiet
Fremitus eorum,
Dum in malos saeviet
Vox judiciorom.

76

Kesponsoria.
1. Thomasvero jam non nutans
Nec a Deo fidem mutans,
Gentibus salutem
Praedicavit et monstravit

Fidei virtutem;
V. Declarando veritatem,

Quami>alpando
majestatem
Et vidit et credidit.

2. Jacobus
Alphaei
Vultu frater Dei
Merito

succedit

Fratris pontificio,
Philippusin filio
Patremessecredit;
V. Ad Eunuchum
spiritu
Jubente

condescendens

Et, quemin propheta


Legerat, ostendens.

3- JudasChristuinindicans
Et baptismi gratiam,

Respoiisoria.
1. Ad apostolatus
Gratiam vocatus
Levi thronum meruit,
Dum statim deseruit

Statum, quem habuerat,


Ab eoque fuerat

Subito mutatus.
V. Mntatos Aetbiopes

Fidevestitgratiae

Fonte dealbatos.

2. Simon Chananaeus,

Virtutiszelator,
TorculusThaddaeus
Cordishabitator,
Cultorca^-titatis,
Gloriosi

facti

sunt

Testesveritatis.
V. Agonistae lidei

Et cognatisanguiuis

Et amici Dei.

Bartholomaeus praedicans

Fidei justitiam

Gentibus ostendit
Et eas a diaboli

Culturasuspendit.
V. Aquis poenitentiae
Flebiles emundans,

Fructibusjustitiae
Steriles fecundans.
In 3, Nocturno.

3. Dono Dei nobisdatus,


Loco proditoris

Est Matthias subrogatus,

Kam locus honoris;


Honorloci hunc decebat,
<,)uemsors signo praefern-bat

Meriti majoris.
V. Iste talis est electus,
Ut sacrati compleretuiXumeri defectus.

Antiphonae.
1. His

alumnis

nos nutriti

Fidei doctrinis,
His

columnis

stabiliti

Vitae disciplinis.

A d Laudes.
Autipluiuae.

2. Hi vere duodecim

1. Patriarchaevictoria

Cophinifuerunt,
Quifragmenta
literae
Spiritulegerunt.
o. ^uibusdunigentilitas
Pastaconvalescit.

Hosin typo posteris


Erant praetendentes
Populiparentes.
2. Ut ex illis plurimi
Carnepropagati,

Judaeorum
caecitas
Miseretabescit.

Sic ex his in numeri


Spiritus renati.

77

3. Hi sunt bovem aeneum

Gentiuni, ut gratis

Mare supportantes,

Fundamenta jaciant

Baptismi mysterium

Et ut opus faciant

Mundo praedicantes.
4. Ad versanda gentium

Xnvae civitatis.

Corda destinatis

In 2. Vesperis.

Jugum est impositum


Suave caritatis.

Ad Macpiificat.
Duodenae margaritae

5. Missi contumeliis

Portae nobis sanctae vitae

Fortiter affecti,
Gaudent Christi servuli
Taliter effecti.

Fidei doctrina.
Dum de mundo vos elegit
Et a carne vos abegit

Ad Benedictus.

Gratia

A. Electos ecclesiae
Architectos

hodie

Memorum

Dominus divisit
Et
Brev.

in viam
ms.

divina,

Quaesumusdevote,
vestrorum

In sorte justorum

misit

Memores

Monacense

201 (204) saec. 15. B. -

2327 5 saec.

15. A.

estote.

Brev.

ms. Mouastc-rirn-c

Brev. Monasteriense imp. s. 1. 1489 C. -

ms. Sanctenscs. sig-n.saec.13. add. saee.14,'i'..D. -

Antiph.

Antiph. ms. Borkense

A 2 saec. 15. E.

In 1. Vesp.: A 1, 1 procedeutesA. - A 3, 3 recnmpensantfehlt A. A 3, 4 Fructus A. - R, 5 Merito virtutum B. - Ad Xunc dim. A == iu


2. Vesp. ad Magn. A: In 1. Koct. A 1, 1 discipulosfehlt A. - A 2, 3 Veniehant fehlt A. -

R 1, 1 Quoniam Petrus A. -

R 1, 5 tidei negotium B. -

R 2,3 in supplicio fehlt A. - R 3, 4 felilt A. - In 2. Xoct. R 1, 2 t.-lilt


A. - R 3, 8-11 fohlen A. - In 2. Vesp. ad Magn. A fehlt A.
23.

In festo trium

In 1. Vesperis.

Antiphonae.
1. Magorum
praesentia,

Agrippina,
gaude,

Summi
regisgloria
Psalle regum laude.
2, Gentiumprimitiae
Confessores
Christi
Temporeinfantiae
Primi fiunt isti.
3, Lingua dicti patria
Hi sunt Magusaei,
Illustrati gratia
Luminis fidei.
4. Fidi fidis mentibus

regum.

5. Auram Deo offerunt.

Regem
signant
thure.
deferunt

Humanati

Myrrham
sepulturae.

R. Fidelium
primitiae,

Regis
cultores
gloriae,
Reges orientis,

Lucislatoresgratiae,
Luce virtutum patriae
Lucent occidentis;
V. Per tria tres doua
regnant cum rege corona.
Ad Magnificat.
A. 0 Magi magnifici.
Fide, vita incliti,
Viri virtuosi,

Dominum adorant,
Tribus cum muneribus

Regni cives coelici,


Regi Christo placiti.

Parvulum honorant.

Reges gloriosi,

78

Plebi datc supplici


Gratiaiuparacliti,
Donisgratiosi.
Snp<T\uiic iliniittis.

2. Fidem Magi concipiunt.


Donaregesaccipiunt
Tres ex Oriente,
Iter viri arripiunt,

Jerosolymamveniunt

A. 0 speset pax omnium


Lumen, Christe, gentium,
Gloria magorum,
Post hujus carnis spatium
I>onanobis gaudium
Meritis sanctorum.

Stella praecedente;
V. Christum quaerentes
credunt in luraine gentes.
3. Lux stellae prius habita
A Magis est abscondita
Urbe in Helia;
Christi origo inclita

Ad Matutinum.
Lnvitatorium.
Plebs tidelis
hommum
Jubilaus in laudibus

Kfjjri iisallat gloriae,


Quem adorant Doiniiuim
^NIagicum muneribus

Scribis clarcscit prodita


Teste prophetia;
V. Gens fidei crescit,
misere

Magivisaluce
Et

1. Nocturuo.

Antiphonae.

1. Prophetavit
Balaam,

Stellamorituram
Ex Jacobet Abraham
Lucem dare puram.

2. Nocte scanduntculmina

Quidamviri gentis
Exspectantes
lumin;i
Primi

Orientis.

3. Suisin ternporibus
Signumdari credunt,
Et defunctispatribus
Filii succedunt.

Bethleheui

1. StellaMagis apparuit.
^lagos locuta docuit
Verae viani lucis,
Judaeamire monuit,

Formaparvuli claruit
Siguumhabentiscrucis;
V. Visio coelestis

digne nonstratur honestis.

adeunt

Summo ducti duce.

2. Stellae stante radio

Supradomum
nati

Magnogaudentgaudin
Taliter juvati.
3. In dorao inveniunt

Puerumcummatre,

Quemregnarepraesciunt
Coelituscumpatre.
Etesponfloria.

1. Procidenteshumiliter
Magi pii lideliter
Dominumadoraut,
AuiTim, thus, niyrrhara pariter
Offerentes

Kespousoria.

tabescit.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Hierusalem exeunt

Fidei primitiae.
In

Judaea

subtiliter

Parvulum honorant;

V. Aurum regi, Deo


thus.fertui'myrrha trophaeo.
2. Biennio pergentibus
Profectis inquirentibus

Christummagistristribus,
Suinptisia peris sumptibus
Non deficit sumentibus

Potus neque cibus.

79

V. Vera fide sanis


dat vitae prandia panis.
8. Herodis ob malitiam

Yiam perguntper aliam


Angelomonentc,
Revertentcsin patriam

Christi enarrautgloriam
Sua coramgente.
V. Divinasleges
firmant per saeculareges.
I n 3.

Apostoli tidelium,
Martyres per obsequium.
Christi confessores,

Yirginesvoto mentium,
Plebeniferte credentiuni
Regni ad decores.

V. Patresregales
primatespontificales,
Sanctiba^iuales
nos pascitespirituales.
Tropus.

X o c t u r n o.

Antiphonae.

0 reges justitiae,

Fidei primitiac,

1. Donum sancti spiritus


Post triumphum Cliristi
Yiventes divinitus
Consequuntur isti.

Lucis inventoi'1-,
Viri sanctimoniae,
Novac testes gratia*-,
Yerbi assertores,

2. A Thomabaptismate
Spiritu renati
Adjutorcsdogmate
Plebi tiunt grati.

Orientispatriac
Lux vera, spesveniae,
Vitae largitores,
Magi sapientiae,

3. Orientis patria

Praesules ecclesiae,

Studens
in divinis

Legisdefensores,

Magorum justitia
Fulget et doctrinis.

Principes potentiai',
Summae cives glori.n',
Oinnium priores,

Besponsoiia.

Judicesclementiae,

1. Thomae dono apostoli


Salutis testes symboli

Christum praedicantes
Patres cunctis benevoli
Ab hostis dolo subdoli

Liberant errantes;
Y. Effulgent signis
victis virtute malignis.

2. Decursoenim spatio

Coelesti digni pruemio,

Vita approbati,

Relicto

mundi

stadio

Sauctorumsancti gauclio
Gaudent coronati;

Gemmaeregis propriae,
Omnium pastores;

Gentesa pernicie
Ducite pcrtidiac,
Tollite

errores,

Yestrae throno curiae


Nos locate hodie,
Vestros laudatores.

Ad Laudes.

Antiphonae.
1. Confessores Domini

Collaudentur primi,
Praesentatilumini

\. Victari Christo
muudo tolluntur ab isto.

Gloriae sublimi.
2. Vivunt in coelestibus

3. 0 patriarchaegentium,
ProphetaeMagi oranium,
Fidei doctores,

Saeculodefuncti,
Culti a tidelibus,
Tumuloconjuneti.

80

3. Finnant fidem populis

Ad Tertiain.

Patriadelati,
Signiset miraculi>

A. Principesfidelium,
Reges
Magi gentium,

4. Regna lustrant varia

Gemmae regis omnium.


Ferte nos ad gaudium

Deo decorati.

Gentium
Illustrantes

Testesveritatis,

salute.
omnia

Summae

Coelitum virtute.

Ad Sextani.
A. Veri Christi milites,

5. Laudans omnis spiritu-

Dominum
de caelK

Magi
et antistites.
Populi lucernae,

Nos post nostros exitus


Regni jungat rneli-.

Nos per vitae limites


Ducite ad coelites,

Ad Benedictu^.

A. Illuminator

Lucis

lux

gentium

aeternae.

Arl Nonam.

In tenebris sedentium,
Deus lux magorum.
Illuminator

claritatis.

A. Confcssores Domini,
Deo regi homini

omnium

Dona deferentes.

In magis te laudantium
Luce meritorum,
Ut post carnis excidium

Magi pacis lumini


Jungite intermini
Vestros servientes.

Pacis
desnobis
gaudium.
Gloriam
sanctorum.

In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.

A. Sancti Magorum spiritus

A d Horas.

Exsultant

Ad Primam.
A. Fidei priruitiae,
Magi sapientiae,
Lucis inventores,
Primi patres gratiae,
Nobis date gloriae

Deo

coelitus

Regno claritatis,
Primi colentes penitus
Natum mundo humanitus
Regem majestatis:
Poenis exutos penitus
Nos regnare divinitus

Coelitum honores.
Faciat cum beatis.
Brev. ras. Melitens. iu Pedepontis Pragens. 8. aiini 1398 A. - ]!rev. nis.

Monasterir-nsc201 (204) saec.15. B. C. -

B.

Matutinale

Monasti-riense

Brev. Monasterienseimp. s. 1. 1489.

imp. s. 1. et a. D.

In 1. Vesii. Ant. fehleu A uod Belbatreretandlicb


D. Ad Complet.Ant. nur
Invit, ?, Kcgi psallat gaudia. A. -- lu 1. Noct. R 3, 3 Helia = Aelia.

In 3. Noct. R 3, 12 sq. nur A; ebensoTropus und ad horas Ant Hymnen: Vergente mundi Vespere(Vesp.); H.ymnis laudnra (Noct.); Stella
lucente (Laud.).

24.

De 24 senioribus.

In 1. Vesperis.
Dnper Psalmos.

A. Gratuleturplebsfidelis,
Cujusexstatspesin caelis.

Quatuorsexnuncseniornm

Festum agens praedecorom;


Pro
hac stent
ut" ante
thronum,
T> ^. i
j
j
Postulantes

dan donum

Sacri flatus, ut reatus


Omniscedat et non laedat

Sacramhancplebeculam.

81

R. Contendunt rite quatuor

evangeliasimulque
sex dierum opera
Inclitos viginti quatuor
senioreslegis binae,
ecclesiaepastores.

3. In tribulatione

Corde dilatati,
In persecatione
Juste animati,
Sopore dulci dormiunt
Et in pace requiescunt.

"V. Coelestes hi periboli

Suntin salutem
populi,
Coeli rore fecundati

Summaedulces majestati.

AdMagnificat.
A. Radix David sede sedens,
Dextra sancta librum tenens,
Solus potens omnia,
Hic captivus et occisus

Ac a morteredivivus
Libri pandit abdita;

Huncadorantvenerando,
Vultus suossubmittendo

Responsoria.

1. Duodecim apostoli

Bis sex a Jacub tilii

Typogeruntliquido
A primaevo saeculo

Quater senos seniores,

Omni laude diguiores.

V. Pra patribus tuis nuti suntfilii,

j-uptcrea
populiconfitebwitur
tibi.

2. Unumatquesex considera,
Quatersex connumera,

Quater seni proceres,

Uno trino exstant orania;

Quatuoranimalia.

Generant
senariuni,

Adsunt ei reverenter
Adorandoet decentei

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Ornatibusrefectis
actuum et morum

In laudemviginti
quatuorseniorum
Venite,suavissimum
Adoremus
Dominum.
In 1. Nocturno.

Antiphonae.
1. In lege Doniinica

Coelum,terra, astra, maria.


Unum,duo, tria
Bis

sex

delibuunt

Vastiorbispopulum.

V. In

omnem terram exivit somis

eorum et in fines orbis terrae


verba eorum.

3. Depastahi suntlilia
A superiselata,
Mala quoque
rosea
Ab impiistruncata,
Hi pauperum refugia,

Namflorentsuperaethera.

V. Laudate

Dominum

in satutis

Electimeditantur,
Quorum
oris folia

pjus,laudateeumin
mentovirtutisejus.

Fixe profundantur,

In 2. Nocturno.

Impiorum devia

Quandoventilantur.
2. Regesatquesubditi

Antiphonae.
1. Fulti cordisgemitum

Ab his erudimini,

Et fervidum clamorem

Ne irascatur Dominus

Hausit in his Dominus

Propellatvosqueeminus;
Beatusqui perstiterit,

Et abstulit livorem,
Scutumpraestansgratiae

In ira si exarserit.

Et coronam gloriae.

Dreves, Historiaorhythmicae.

82

2. Yere admirabilis,

In 3. Nocturno.

Tota ineffabilis

Gratiae pisciua,

Antiphonae.

1. Hi sunt qui principe

Omnia snbdens homini,

Utuntur in decore

Is ut vero lumini

Ejusqueaffatu

Non subtrahat divina.

fruuntur ex amore,

3. lugressi
sinemacula

Aeternatabernacula
Tenentconfidenter,
(irandescuntvitae poculis
Videntes meiitis oculis

Eorumpatrocinia

Fecundantterrae spatia.
'_'. Innocentes
manibus
et cordemundati,
Vanitatis profugi

Deum reverenter.

plagas vulnerati
Tractaverunt jugiter.

Responscn
ia.

ne essentingrati.
3.

1. Cingunt bis duodecim


sedentem in throno,

Caritate praediti

largitatis
dono,
Aureis
coronis
et bysso decorati.

Nobispro suifragio
in aeternum dati.

V. Nimis honvrati sunt amk-l t/ii.

Dens, nimis confortatusest


principatvs

eorum.

"2. Sedessunt ecclesiae

Laetantur

in

Domino

delictis remissis,
Corpore exsultant
cum cunctis benedictis,

Triticeiscibantur,
Triumpho gloriantur.

Responsorki.
1. Fulgura et tonitrua

thronus tunc emisit,

I)um Christusapostolos
in orbem divisit,
Docuerant

et unxeraut

Oleo laetitiae.

horamseniorum,

(,tuosspirituexcusserant

Aurea corona

Fermento malitiae.

pro luctavitiorum
Valet,
rubet,splendet
aurum miro deeore
Typicans sanctorum
dotes

suo tenore.

V. Mii alilis

Deus m sanctis suis;

Deus Israel, ipse dalit i-hiutnn


et fortitudinem ///'// siiae.

'"',.Corporis immortalitas
Albus est amictus,

Quam dabit Christi dignita^,


Praesul benedictus,
Cum ceteris munusculis

('urpusculi per maximis.

V. ^"n ftcit ti.ilifff i.i)iti/imitiani

ct judicin stta non manifestavit

eis.

V. Armundaverv/nt
<>p(ra
Dei et
factaejusintellcxcrunt.
2. (^uatuor animalia
Deum collauilabant,

Quater seni proceres


(juibus resonabant,
Erant sine requie,
nequaquam cessabant

Laudisquefrequentidin
requiem putabant.

V. Krsulttttiunes Dci in gxtture


'IKIII li gladli andpites in
manibus v<_>rum.

'"'. (renitor ingenitus,

Cunctoruminstaurator,
Xatus unigenitus,

Lapsorumreformator,

83

Spiritus non genitus,

5. Sessorsedis adoratur

Moestorumconsolator,
Laudeturab omnibus
Solus inthronisator.
V. Laudatc Dominum omnesgcntes, laudateeitm omnespopvli.

Sinceriscum conatibus,
Laus et honorproclamatur
A sanctis senioribus,
En corona terrae datur
Non sino Hexis mentibus.
Ad IJenedictiis.

A. Quatuor animalia

Ad Laudes.

patriarcbalea

Antiphonae.

1. Quatuor
animalia

Quatuor
sunt ecclesiae,
nec plures tales,

Sedsedes
vigintiquatuor

et seniores

Ecclesiarum
primates

tigurantseniorum
Sedesceterorum.

atque rectores

Benedictusrex Israel

Jugitersanctus
proclamant,
Quemvenerantur
et amant.

bosbenedixit,
Quibuset benedicere

2. Salutemqui dat regibus,

nobisedixit.

Illi jubilate,

In 2. Ve speris.

Et moritur pro gregibus,


Laetius cantate.
3. Prae luce surgentibus

Arcanum

Deus misereatur,

Reis atqne[nocentibusj
A se benedieatur,
Viam

aeterni

Ad Magniticat.
A. Dixit primus seniorum:
Vicit leo, radix David,

luminis

Cognoscant ut intenebris.
4. Benedicite suaviter
Lumen coelorum
Et omnes cives pariter

arcanorum

Summi patris emanavit


Terrigenis qui miseris
De sublimi sinu Dei,
Ut bos daret requiei
Altissimi

itineris.

Hic est agnus, queru adorant,


Cui sanctus et proclamant
Quator seni nobiles;

Regni polorum,

Totus orbis in decore

Ut de valle miseriao

Huic psallat hoc tenore

Pateat inter gloriae.

Mellico Magnificat.

Hrcv. Lulncense imp. s. 1. et a. - in 1. Vesp. E, 2 simul quoque.In 1. Noct. A 1, 1 lege doniini. - R 3, 1 Depanda; "li statt depannata?Jn 3. Noct. A 1, 1 principem. - Ad Ben. A 10 sq. et noliis benedicere.
25.

In festo

I n 1. Vesperis.
Ad Magiiificat.

sorornm

BMV.

Ad Matutinuin.
Invitatorium.

A. Ecce dies gloriosa,

Dies mundo gratiosa,

Jubilemus in bac die

Quasororesmatris Dei

Dignis Deo laudibus,

Meruerunt sursum vebi;


Deum orent propitium

Qui claris virtntibus


Regnum dat sororibus

Pro salute firlelium.

Matris virginis Mariae.

84

I n 1. N o c t u r n o.

Quae Dei postea

Autiphonae.
1.

Gratuletur

civium

mater fuit inclita.


2. Maria

Coetussupernorum

Festivans
2.

solemnia

Cui fuit Cleophas,

Sanctarum
sororuni.

Hodie

celebritas

datur toti mundo,

homojustus,pater.
3. Mariae

Exsultemus
igitur
matris

proles
erudita
sic nomine
fuit insignita.

nomine

vocataesorores,
nominis

Responsoriu.

Sanctitate

pollentgratiores.
BesponBoria.

]. Maria
Magdalenc
duaeque sorores

1. Solemnitasbeatarum

Emerantaromata.

MatrisChristigenuanarum

mysticos
odores.

Celebratur
hodie,

i^iuas
invitatad superna
Christus luce seiupiterna

Fruiluras
gloriae.
V. Ob felicium par sororuni
Chorus gaudet supernorum.
2. Ante regis solium
Aditat purpurata
Per duaruiii puellarum
Fulta

ininisterium

Hestber delicata.
V. Hac puellae duo flores.
Matris
Dei sunt sorores.
3. Hodie Mariae Jacobi
Et ilariae
Salome

solemnitas celebratur,

Quarum societate

coelum
gloriatur.

(Juarumpatrociniis

terra laetatur,
^uarum gloriosis meritis
ecclesia

coronatur.

T. Ad earum igitnr memoriam


totis

viribus

Salorae

Paterno

pectore jucundo.
3. Almae

Jacobi

minorisest mater,

Cupieutes
stigmatum
V.

Et

ungere
livores.
dicunt
ad invicem:

Quisrevolvetsilicem
Ad sepulchri foresV

2- Mirandae propagines,
Tres ex una vite
G-enerantur pahnites,
Ex quibus sex homines
Et

creator

vitae.

V. Sic ex Anna tres puellae,


Omnes dictae maris stellae.
3. Super thronum Salomonis
Sedile componitur,
Sub quo firmae stationis
Duplex manus sculpitur

Brachiis formatis,

Quodin horapassionis

Christi factumnoscitur:

V. Yirgo mater pietatis


Sororibus amplexatis
Duabus

innititur.

recurramus.

Ut ipsarum consortes
effici valeamus.
In 2. Rocturno.
Antiphonae.
1. Maria de Joachim

fuit primogenita,

In

3. Nocturno.

Autiphonae.
1. Maria primogenita
Joseph desponsata,
Sine viri semine

fuit fecundata.

85

2. Maria mater Jacobi

minorisAlphaeo,

SedMaria Salome
datur Zebedaeo.
3. Ex hac ergo Jacobus
major fuit natns,

Et alterdiscipulus

a Deo plus amatus.


Responsoria.

1. 0 Jesu, deiferae
Lucis iustrumentum,
Olivae fructiferae

Dulce condimentum,
yuem duae materterae
Maue quaerunt ungere
Portantes unguentum.
V. Hae super candelabrum
Duae sunt olivae,

Post crucisumbraculum

Testescarnisvivae.
2. Orto solis radio
Mulieres visio
Clara

consolatur

Angelus
terribilis,
Vestedelectabilis,

Ad Laudes.

Antiphonae.

1. CumMariaMagdalene
Sororesvenerunt,
Et unguentum
tide plenae
Maneportaverunt,

2. Ad sepulchrum
Doinini
Sociaebeatae

Corruscante veuiunt

Solis claritate.
3. Hae cum aromatibus
Intrant monumentum,

Ubi corpus Doniini


Non fuit inventum.
4. Et intrantes splendidum
Juvenem sedere
"Videut stola candida
Et obstupuere.

5. Quisrevolvetlapidem

Ab ostio.quaerunt,
Revolutum lapidem
Jam cito viderunt.
Ad

Benedictus.

A. Mulieres
angelus
leniter affatur.

Amotosignaculo,

Et ultra ne pavcaut.

Reserato
tumulo
Eassic affatur:

blandecousolatur,
Dicens,
Jesum
quaeritis

Sedproutvidebitis,

Jamsurrexit,nonesthic,

V. Nonest hic, qucmquaeritis,


Surgensgloriatur.

credentes
huncmortuum,
eccelocumvacuum.

1. Gaudeamus hodie,

Immensae
laetitiae
Laudesextollantur,
Dnm reginae gloriosae
Sororesegregiae,
Annae duo filiae,
Coelo coronantur.
V. Felices materterae,

SororesChristiferae,
Cum virtutum munere

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.
A. 0 lux luce clarior,
Gemina lucerna,
Caeteris splendidior
dies liodierna,
Qua sorores strenuae

scaudunt ad superna.
Gaudentes assidue

Ad nos applicantur.
luce sempiterna.
Brev.ms.
s. CanneliAbenspergani
anni1482.Clm.Monac.2502.A. - Brev.

ms.Tornacense
ise XXI saec.14. B. - Brev. Carmelitarum imp. Venetiis 1579.C.

In 1. Vesp.A, 5 Ut DeumorentC. - In 1. Xoct. Invit. ProsaB. A 1, 3 telilt C. - Ad LaudesA 1, 2 fehlt C. -- Dies Officiumstammtaus
der Provenee. Es ist aber in seiner Urform von der vorliegenden Fassung so

verachieden,
dafsesangezcigt
schcint,jeneeinenispateren
Bandevorzubehalten.

86

2C. l)e sancto Achati.

In 1. Vesperis.
Ad Magnificat.
A. Gloriosa recolitur

Dies, in qua grex raittitur

Aetherebovilibus,

Constans ex decem milibus

Fortissimorum
militum,
(juorum insigne meritum
Juvando nos laetificat

Et Dominum magiiiticat.
Ad Mat utinum.
Invitatorium.

Ad Dominum
vigiles

cuncti convertitementes,

Tot suaqui pugiles


elegitcastrasequentes.

2. VidensRomaedux Augustum
Immolantem daemoniis
Elongavit agmen justuni
Ejus a caerimoniis,
Coelorum regera colendum

Docens
soliquecredendum.
V. Quoniam Doinini vir erat et

illi solisemper
servierat.

3. Dum mandaret imperator


Christi servos interfici,
Achatius gubernator
Exercitus magnitici
Consensu turmae comparis

EdictaspernitCaesaris.

V. Qui sacrobaptismatepridem

imbutitsfidcmC\irist\tenebat,
a qua jam flccti nullatcnus

poterat.

I n 1. N o c t u r n o.

Antiphonae.

1. Achatius legem Dei

In

2. Nocturuo.

Aiitiphonae.

Meditavitjugiter
Et cumsuis semperci
Militavit bumiliter,

1. Ut scutocoronabitur
Hoc agmenet locabitur
Cum angelorumcoelibus

Caesaris tomienta rei


Pertulit viriliter.

In gaudiis perennibus.
2. Nomcn tuuiu mirabile,

2. Principesduin conveniunt.

Jesu,cor laudat stabile,

Achatium invcniunt
Cum acie christicola

Te duce decem milia


Coeli scandunt sedilia.

Despicientemidola.

3. In monte sancto Doinini

3. Invocantes se Domiuus

Quiescunt, suo nomini

Exaudivit lios cominus,

Qui sesetotos dedicant,

Dum Christi nomen colermt

Quera moriendo praedicant.

Et Deosvanos
spcrnerent.
Responsoria.
1. l)um Romae teueret vauus

Beaponsoria.
1. Propterirrefragabilem
Firmitatem

veritatis

Rerum culmen Adrianus,

Caesar sanctis mirabilem

Christi persequeas
famulos
Libare cogit idolis,

"Vimintulit feritatis,
Sed victusa martyribus

Tormentorum
Christicolis.

V. NecfecitCaesarisfuror dinis,

Plures ingerensstimulos
V. Beatus dnx snam

"lffjinemanimavitprius.

Est regis Christi viribus.

ut a Domino deviaret dux

fortis milesquemirus.

2. Hortante beatissimo
Exercitum Achatio
Baptismatis post lavacra
Despiciunt simulacra.
V. Multum
dncis

enim valet adhortatio

assidua.

3. Verebeatosmilites,
(x>uiut fierent coelites,

OranesChristi pertulerunt
Poenas,et apparuerunt
Cuncta,quaesunt visa pridem,

Durain crucevicit idem.


V.

Domlno

sunt

87

Y. Innocensaciesrincensin cruce,
quac non frpavit iot pocnas
pro Christo duce.
3. 0 felix exercitus,
Qni crucem imperterritus
Conscendis unanimiter,

Te colentessuppliciter
Christi commendans noinini

Nos infer regnoDomini.


V. Memor esto tibi scrvicntisfamiliae, quam precilnis tuis

nuncetsemper
protege,

iterata

propter lios martyres atqite ninovata.


In

Ad
3.

Antiphonae.

Voluntate
dumapplicat
Sibisic decem
milia,
Morte sibi similia.

2. Haecjusta generatio

Coelifulgetpalatio,

Se menteprobansaciem
QuaerentemDei faciem.
3. In Christo laetamini

1. In his regnavitDominus,

Et isti nihilominus

Passisibi sirailiter
Cumeoregnant
jugiter.
2. Hi sancti Deo jubilant,

Nullaequeres obnubilant,

Qui coelipetuntgloriara
Per celebremvictoriam.

3. In Deum sancti sitiunt,


"^ueni jugiter adspiciunt,

Martyres peremiiter,

Nec sitis haec est anxia,

In quo gloriamini
Triumphantes fortiter.

Nec saties dat taedia.

Responsoria.
1. Hodie dux Achatius

Et Hermolaus
episcopus
Cum his, quos baptizaverat,
Crucis tormenta tolerat,
V.

Antiphonae.

Nocturno.

1. Deussuosmirificat,

Laudes.

4. Creata

benedicite

Deum, qui tanto milite


Coeli stipat palatium

Insignem
per Achatiam.
5. Istorum per memoriam
Intremus coeli gloriam,

Intrans per hanc victoriam

Ubi Deum medullitus

Cum illis coeli gloriam.

Collaudat omnis spiritus.

Ecce

vere Israelita

qui sms praeit ita.


2. Sanctus ductor cum acie

Donotriumphansgratiae
Decempraecessor
milium
Nobispraestetauxilium
Ut superatishostibus
Coeli reddamurpostibus.

Ad Benedictus.
A. Christi miles Achatius

Deosspernensaudacius
Cum suis crucifigitur
Et angelisconjungitur;
Ergo victis tortoribns
Adsit sui memoribus.

In 2. Vespe

ris.

Ad Magnificat.

A. 0 Achati, dnx strenue


Tibi devotis annue,
Sacris cum decem milibus
Da dexteram humilibns

Nos solvens a piaculis


Et omnibus periculis.
Jirev. ms. Lambacense CLXIV. saec. 15. CMonastischeForm.) A. - Brev.
nis. S. Floriani XI 401 saec. 14. B.
Brev. ms. Pragense VI F 12 saec.

14. C. -

Brev. ms. Voraviense122 saec. 14. D. -- Brev. ms. Aquilegiense

saec. 15. Cod. semin. Brixinens. s. sign. E.

In 1. Vesp. ad Magu. A, 4 Gloriosa colitiir D. -

Invit, 2 Tot sua per-

vigiles B. - 1. Noct.A 1, 2 Mcditandojugiter CD.- A 1, 3 suis semper


Minctis D. A. -

A 1, 4 milit--xnsI). -

A 1, 5 rei fehlt BD. -

2. Noct. A 2, 1 tunni admirabile A;

ejusnomini A. - A 3, 3 (_'uisr tntosA. -

R 3, 6 spernens

dum admirabile B. -

A 3, 2

R 3, o quaevisa suntBC. -

R 3, V Mcnior esto jejunantinm tibi, quos annum petisti complesse per lioc

jejuninm Christe.B (in 1. Vesp.)C. - R, 3. O felix legio, quamChristi


more litatam | Summa tenet regio jubilans certans et beatain. V. Te Deus
in coelis

ornat

liter AC. -

tna turba

tidelis.

l>. -

A 2, 1 Deo nunc A. -

Ad Laudes A 1, 3 Passi sunt simi-

A 2, 4 Per eorum victoriam A. -

5, 1 Justomm per B; Istorum pev D. tnribns BC. -

Ad Ben. A, 5 Qxii junctus tot vic-

In 2. Vesp. A, 1 Achati dux C.

A hat infolge seiner raonastiscbenForm noch folgende Zusatze: 1 Noct.

R 4: Isti sunt sancti; de coniin. ~ 2. Xoct. A 3: In Domino laudabitor I


Et coelo ciii-c.iiialiitiir Milium deceni agmina | Vincens pro Deo maxima, A 4: Verlia tnuc praevalueriint ; Iniquoniin siiper hos | Sed nunc isti pervenenmt | Ad bonores super-.
In 1. Xoct.: Ad cantica Ant.: Gaudent in
coelis acies fidelis | Quae Uhristi se lilierc plebem fassa | Pro cjus amore
tormenta libenter passa | Idco ipsorum pietas non est cassa.
C hat noch folgeude Abweichungen: 2. Noct. A 3: In Domiuo laudabituv

xvioA. - 3. Noct. A 3: Hcpi-unisangnis est eflfusus| A cracifixoribus | Quos


baptizansChvistus [sic] usus | Est ai-quis honoribus. - R 3. Dum exercitum Caesar curn duce | Saevus cc-udi [.sic] faceret quemvis in sua cmce | Uni-

vevsa mox apparnerunt | Cliristi fjuao morte visa sixnt. V. Tatndiu quippe
gloriosum agmen illud pendebatin criice | Quousquemirarentur [sic] omnia
movtis

dommicae.

Die Hyinncu, die zu diesem Ofticium gebraucht wurden, de comm. mit

Ansnalmic ad Vi-sp.: Fklelis universitas. Mone 757. Das ganze Officium


tindet sich desgleicbeniu Antiph. rus. HafaienseGl. Kongl. 3449 saec. 16.
und Brev. ins. Lubicense saee. \<>.stadtbibl. No. 62 alter Signatur.
'11.

Hr snncto

In 1. Vesperis.
AdMa.^nificat.

A. Sub vexillo militantes

Coelestisimperii,
Jesu morti complantantes

Se typo supplicii,

Achatio.

Meraerunttriumphantes
Coronam
martyrii,

Regi regumconregnantes
Angelorum socii
Perfruuntur exsultantes

Majestatepraemii.

89

Ad Matntinum.

2. Quos Dominos virtutibus

Invitatorium.
Pro martyrum

victoria

Et signis dum mirificat,


Mille

Crucifixoram hodie

Jubilemus
magnalia
Laudantes
regemgloriae.
In 1. Nocturno.

3. Sic rex potensin proelio


Suumaugens
exercitum
Animumin supplicio
Donat imperterritum.

Antiphonae.

1. Tanquam lignuni fructificant


Secus fluenta consitum,
Cum se cruci

Responsoria.
1. Lapidum sancti ictibus

dedicant

Carnis per interitum.


2. Regeset terrae principes
Adversus Christi milites

Steterunt et participes
Malitiae satellites.
3. Quoram durum imperium
"Viri fortes despiciunt,
Dum promissum auxilium
Desuper accipiunt.
Kesponsoria.

1. Dum terreno militaiit

cum militibus

Theodorumjustitkat.

Premuntur

et verberibus,

Sed feritur tyrannica


Plebs ultione coelica,
V. Arentes manus pereunt

Et saxa jacta redeunt.


2. Auget snorummilitum
Numemm et meritum
rhristus per millenarium
Sacrum complens denarium.
V. Inspirans raille milites
Reddit

in

fide

divites.

3. Servi regis imperio

Regi, cedunta proelio,

ilultiplices aculei

Quoscredentes
suppeditant
Substernuntur
vestigio
Angelicopraesidio;
Sanctorum
clavi ferrei,
V. Occiduntur
gladiis
V. Angelicoobsequio
Et demerguntur
fiuviis.

2. Conscendunt

ad

sublimia

Duce coelesti praevio,

Iinbuendi scientia

Et fidei mysterio;
V. Adest doctrix gratia
Illuminanspraecordia.

3. Hincad regumpraesentiam
Accersitosvelocius,
Ad fidei constantiam
Hortatur dux Achatius,

V. Contemneresupplicia,

Minaset donaregia.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Post

vanam

idolatriam

Renati sine macula,

Defenduntper justitiam
Justorum tabernacula.

Colligunturde medio.
In

tertio

Nocturno.

Antiphonae.

1. Gentiumet principum
Dissipaturcoiisilium,
Uum coetuifidelium

Hocjungiturcollegium.
2. Perforantur latera,
Sanguis sacratus funditurr
Sed dulcescunt vulner.i.

Qaibus ad Deum teuditur.

3. 0 celebremartyrium,
Coronanturspinea
Corona post ludibrium
Laureandi

aurea.

Kesponsoria.

1. Aflixi sunt patibulis,


Et nions motus contreinuit,

90

Sol latet sub umbraculis,


Sic virtus Christi claruit.
V. Renovantursignacula
Crucis et miracula.
2. Vox auditur

3. 0 quam digna sepultura


Martyrum corporibus,
(,|uaeangeloruracura
Expletur et operibus.
4. Mons sacra condit ossa,

divinitus,

Quorumcaro cruce fossa,

(,)ua firmatur petitio,


Quam obtulit exercitus
Crucifixi

Spiritus in Deo vivunt,


Cui semper bymnum dicunt.

devotio

V. Pro salutefidelium

5. Exsultantnuncin gloria

Se pie venerantium.

Posttriumpbummiriticum,

Pro crucis ignominia


Novum cantantes canticum.

3. Lux fulgens coelo splenduit


Lucisque lux apparuit,
Dans cum dolore gratiae

Ad

Sanctissplendorem
gloriae.

V. PraesensChristusadfuit

Angelorum
multitudine
Et sanctorum
agmine.

A. Virtutumrex et gloriae,
Qui triumphumvictoriae

Contulistimartyribus,
Praestatuis supplicibus,

Ut proelia militiae
Praesentis

Ad Laudes.

Ut

1. Mirabilis apparuit

coronemur

feliciter.

In 2. Ve speris.

In altis rex altissimus,


funditris

et miseriae

Sic agamusviriliter,

Antiplionae.

Dum

Benedictus.

An Magnificat.

contremuit

Mons sanguinepinguissimus.
2. Membra Christi stigmatum
Impressa signaculis
Solvuntur a patibulis
Manibus angelicis.

In martyrum vulneribus
Tua, o Jesu, vuluera
Ex intimis visceribus
Recolentes munera
Tibi laudis offerimus
Et salvari deposcimus.

Brev. ms. Altovadense LII saec. 14. (Monastische Form.) A. - - Brev.


Misnense imp. Lipsiae. 1502. B.
Dafs die monastische Form rlrs Officiums nicht die ursprungliche, beweist

der Umstand, dafs die vierten Responsoriensamtlicher Nocturnen iiud A


4, 5 und 6 der zweiten Nocturn prosaischsind.
Invit.:

Adoremus regem regum ] Qui per crucis trophaeum ] Coronavit in

hac die | Decem inilia Martyrum. B. - 1. Noct. A 1, 1 lignum sanctificavit


- R 3, 6 Miiias et domina reginaA. - 2. Noct. A 2, 2 duni fehlt A. R 1, 6 jactare demit A. cant.

R 2, 2 Meritum et numerum A. -

3. Noct. Ad

Ant.:

Oecurre

cuni tripudio

Et coneentu laetitiae,
Felix sanctorutn concio,
Triumphanti militiae,
Quae de erucis exitiu
Ad te concurrit hodie.

Diese A hat B in 1. Vesp. ad Magn., wofur Sub vexillo militantes etc.


fehlt. -- Ad Laudes A 2, 3, 4, 5 hat A ad parvas horas.

91

2.S. De sancto

In 1. Vesperis.

Achatio.

3. Bellatores incliti

Superpsalmos.

Scutocoronantur.

Assecuti meriti

A. Laetetur ecclesia,
Quod per dena niilia
Tironum credentium

Plebscrevit fidelium.

Praemium

laetantur.

Responsoria.

1. Orthodoxaefidei

K. 0 Achati, dux beate,

Nave laborante,

Cujus virtus fraglat late,

Adriano veri Dei

Cujus odor ut unguenti,

Hoste imperante.

Cujus sapor ut pigmenti,

Baptismi dena milia

Pietati nos divinae


Tu commendessine fine,

Sunt abluti gratia;


V. Se cum suis abnegant.

V. Martyr alme, ductor bone,


Cum praeclara legione.

Ad Magnificat.

Mundi pompam relegaut


Constanti tiducia.

2. Hermolauspresbyter

A. 0 praeclarimilites,
0 fecundipalmites,
Veraeviti inhaerentes,
0 stellaeluciferae,
Nos in mortis vespere,

Veritatishis iter
Docendomonstravit
Et ab idolatria
Vanaet nefaria
Benignerevocavit;

Felicitergaudentes
Angelicisagminibus,

V. ilox in fide stabiles


Servifiunt habiles

Vestris

3.

Christo assistentibus.
salutaribus

Adjuvate precibus.
Ad Matutinum.
Invitatorium.
Jubilemus regi Deo,
Glorioso qui tropbaeo
Coronavit

Achatium

Suumque collegium,
In

Domus Doinini.

0 mirandam

militaris

Turbae fortitudinem,
Quae in se vitae saecularis
Necat consuetudinem
Atque poenae temporalis
Parvipendet formidinem.
V. Hi pugnaturi stadio
Se praecingunt strenuo
Crucis Christi gladio.

1. Nocturno.

I n 2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Viri sancti consilia

Antiphonae.
1. Divino refugio

Impia spreverunt.

Sancti inhaeserant,

Cum diis sacrificia


Offerre noluerunt.

Dum regis imperio


Se non subdiderunt.

2. Singularispe laetati

2. Monte sanctoquieverunt,

Pace sancta dormiunt,


Dum hi sancti tribulati
Vultura Christi sitiunt.

Zelo Christi dum arserunt,


Cujus sine macula
Intrant tabernacula.

92

3. Beati vere martvres,


Praeclari Christi calicis
Haeredeset participes.

Jungitenos coelicis.

Re.-ponsoria.
1. Imperator praelibatus,

Vir profanus et elatus.


Cum edictis frivolis
Dare jubet idolis
Thuris sacrificia,

Fiant ut propitia,
V. Servos ergo Christi dire
Praecepit demens rex punire.

2. Audiensquod inclitus

Militum exercitus
In Christmnsinml crederet
Et suajussasperneret.
V. Ut vesanosredarguit,
Revocaresic studuit.
3. Illis in fide Christi

( onstantermanentibus
Dictaque regis subsanantilmJubet omnes denudari

Et flagelliscastigari.
V. Furor regis qaos detexit.

Hos divinusamorrexit

Et ad palmam provexit.
In

3.

Xocturno.

Furor hunc accendit


Et Christo amabiles
Famulos omnes

Crucibnsappendit;

V. Sol
Ad quoram
mox occubitum
clausit
suum radioin.
2. Facti ergo socii
Cbristi passionis^
Kogant summi gandii.
Ut fruantur bonis

Memoresmartyrii
Sui piis donis..
V. Exauditos divinitus

Vox exclamat coelitus.

3. 0 Achati. Deo grate,


Adjunctisconsoitibus
Regemregumexorate
Pro vestrissupplicibus.
Deploratisut amare
Omnibus sceleribos

Valearausconregnare
Supernis virtutibus.
V. Carnis cum materia

Solo computrescat.
"^piritus in gloria

Poli requiescat.
A il Laudes.

Autijjhonae.

Antiphonae.

1. Aeternasportas subiit
Militaris cuneus,
Prinms quas introiit
Rex gloriae Deas.

1. Dominus haec agmina


Induit decore
Large dando praemia
Suo pro labore.

2. Opportano tempore

2. Cordis in laetitia

Tu. praeclara acies,


Pio nos precamine

Deo serviamus,
I t horum martyria

Yultu Dei saties.

Pie recolamus.

3. Prorobustis
agonistis

3. Hi carnecumspiiitu

Decetlaus te, Domine.

Totusmundusplaudatistis
Fnsopro te sanguine.
Eesponsoria.

1. Tuncinseparabiles

Caesarcomprehendit
Tironesspectabiles,

Christumsitierunt.

Forti sic anhelitu


Mortenisnbierunt.
4 >ancti cum humilibus

Corderedemptorem

Benedicantlaudibus
Illius ad bonorem.

5. Cornu sui populi


Christus exaltavit,
Locum sui tumuli
Signis dum ornavit.
Ad

93

Ad Sextam.
A. Verba tunc praevaluerunt
Iniquorum super hos.
Sed nunc isti pervenerunt
Ad honores superos.

Benedictus.

Ad

A. Benedictussis, Domine,
Qui tanta multitudine
Militum sanctorum
Decorasti regium
Aetheris palatium,

Quaesumus,
ut horum

Pio patrocinio
Jungamurcoeligaudio.
Ad Primam.

Xonam.

A. Horum sanguisest effusus


A crucitixoribus,
Quosbaptizans praesul usus
Est aequis honoribus.

In 2. Vesperis.
K. Salveaciesinvicta,
Morti quaecrucisaddicta
Per

victoriam

Transiens ad gloriam.

A. Gaudetin caelis

V. Odor bonusChristi

Acies fidelis

Eras, cui te obtulisti,

QuaeChristise libere
plebemest fassa,

Ipsumimitansin mortesua.
Nosdefende
precetua.

Crucis pro ejus amore


tormenta libenter passa.
Colere quos pure
pietas non est cassa.

Ad Tertiain.

Ad Magnificat.
A. 0 felix tirocinium,
Per sanctum Achatium
Christo aggregatum.
0 sacrum collegium

Forte per martyrium

A. In Christo laetamini,

Coelo laureatum,

Martyres, perenniter.
In quo gloriamini
Triumphantes fortiter.

Pacitica saeculum,
Salva runctum populum
Deo reddens gratum.

Brev. ms. Plagense s. sign. anni 1499. A. -

Brev. ms. Plagense s. sigu.

saec. 15. B. - Brev. ms. Scotor. Vindobon. 59 h 9 saec. 15. )!. - Brev. ms.
Palat. Viiidob. 1962 saec. 15. C. - Brev. ms. Palat. Vindob. 1891 saec. 14. D.

Ebenso: Brev. ms. Claustroneoburgen.se


967 anni 1369. - - Brcv. ms.
Scntor. Vindob. 54 h 5 saec. 15. Brev. ms. Voraviense 29 saec. 14. -

Brev. Kimense imp. Venetiis 1516. -

Brev. ms. Gottwicense 463 saec. 15. Brev. ms. Monacense 23275 saec. 15. -

Brev. Patavienseirap. Augustae 1503.

In 1. Vesp. A. O quam felix exercitus est iste | Qui te per raortem

imitans tecum gaudet, o Christe. CD; C. bat noch 3 weitere A in 1. Vesp.:


A 2: Opportunotempore | Tu praeclara acies | Pio nos precamine| Vultu Dei
saties.- A 3: Bellatoresincliti | Scuto coronantur| Assecutimeriti praemium
laetantur. - A 4: Divino refugio = 2. Noct. A. 1. - In B lautet in 1. Vesp.
A super Psalmos:
O
O
O
O
O

pastor aeterne,
martyr egregie,
virtutum opifex,
benedicte pontifex,
praedicator gc-ntiutn,

Qui decem milia raartyram

Ad veri solis palatium

Vnrasti

ad consurtium,

i > sancte pater Hermolae,


Preces nostras suscipe,

Nc danmemur Ln peccatis misere,


Scil ;ul vitam

tu no- duc lucis

perpetuae,

Ut gaudeamus
cumbeatisin regno^loriae.
Ad M;i^n. A lantet in B ebenfalls abwek-hend:
O dulcis
<> mitis

sanguis martyrum,
turba

militum,

Quac pie propter Domiuum


Fudit
cruorem
nimium.
Pro his nrat Achatius
Sni-

i.-iuii

i-imsortilpiiv

Qui ejus solemnia

Celebrant in glorfa.

1. Xoct. R 3, 3 Qua iu se B. - 2. Xoct. A 1, 1 Divino dum refugio A; Di-

vin., domino JK'. -

R 2, 6 se studuit A. -

8. Xoct. R 3 fehlt C; daffir O

felix exereitusausdem()fticiiun nGlorio^arecolitur"; - dies R stehtauch,


al i- als R 4 in A. -

Laud. A 3 uiid 4 verstellt

BC.-

Ad Ben. hat A zwei

A. u ovon die erste aus deni Officium nGloriosa recolitur" entlehnt ist. -

A ;ul parvas horas fehlen (.'. nicht

de commimi.

'l'.\.

Ue ^ancto

I n 1. Y e s p er i s.

Antiphonae.
1.

Laetare

felix

hodie

Praerogativae latria.

Festivitas
haec
gloriae
Commendat
decem miliu.
2. Gaude terra temporali.

1'oelumgaude aeternali

Sanctorum
laetitia,

Coelum de praesentia,
Terra
.j. Dona

Achatio.

R. Te Deus ista cohors

virtute,fide,nececoncors,

Legi dicata tuae


crucis ornat perpete laude,
Christicolis

crucis

victoribuset bonafari
Linguanequit,ratio

comprehendere,mensmeditari.

eadem

procuret
ubiquesalutem.
V. UtnotamfaciantfiUisJiominum
potentiam

tuam et gloriam

tnagnificentiaeregni tui.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

de raemoria.
tributa

Die

An Hymnfii nur Fidelis univereitasin beiden

Surgamus vigili

prece regum psallere regir

Qui sibi corapassis


tribuit diadematropbaei.
In

1. Nocturno.
Autiphonae.

4. Tot redimitarosis
1. CognovitviamDominus
hilarescitopimachorea,
Tot miliumbeatorum,
i,>uasinetine sonant
"Juosnonreliquitterminus
vox,organa,lausjubilaea.
In inviopeccatorum.

o. CoetusamiceDeo.
2. Dum convenenintprincipes
fer amicajuvaminamundo.
AdversusChristumDominum
Sedtua praecipue
Hi non erant participes
celebrantes festa tuere.

Gentilium libaminum.

95

3. Invocantes exaudivit

Et in spc singulariter

Constitutosstabilivit
Deus fiducialiter.
Kesponsoria.

1. Oranesgentesfidei
supplices
videte,

Qai sint isti martyres


et fortes athletae,

Qui se subdunt ut oves


iugulo mansuetae.
V. Iste est currus Dei decem mil-

libus muttiplex, et totidem suiit


milia laetantinm.
2. Servos Dei cogere
coepit Adrianus

Ad profanas victimas,
coetus Christianus

Kesponsoria.

1. Decem dantur milia

milibus ter denis,


Martyrizentut ea
tuis, Jesu, poenis,

Vincti post blaspbemias


stringunturhabenis.

V. Quoniamcircumdedcrunt
eos
canesmulti, consilinmmalignantlum

obsedit

eos.

2. Illibatas facies
vitiorum

luto

Caedunt, velant, inquinant


hostes Dei sputo,
Spinae serto capiti
cruentant acuto.

V. Infirmata
virtus

est in paupertate

eorum,

et omnia

ossa

Non appouit idolis


eorum conturbata sf.
fidem, corda, manus.
3. Sanctospost Indibria
V. Quoniam rectnm est verbum
postque tot livores
J)omini et omnia opera ejus
Crucitixum rapiunt
in fidc.
impii tortores,
3. Saeva lupi rabies

in ovile saevit,
Sacrilegi cultui
grex non acquievit,
Ergo caerimonias
idolorum sprevit.

V. Quia non adhaesitei cor pra-

Crucem celeberrimi

bajulant victores.
V. Hi sunt qui venemnttinctis vestibnsdcEdomyradientesin multitudine foiiitudinis
In

vum,sedfacientespraevaricntiones odivit.
In
1. Noii

2. Nocturno.

Antiphonae.
corde rectos

subvertit

Filius iniquitatis,
Coronatos et protectos
Scuto bonae voluntatis.
2. Perfecit

Deus

ex ore

Sibi laudem tot milium,


<,>uimundi cum salvatore

Triumphant passi proelium.


3. Deducitur

ad

nihilum

suae.

3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Tuae sunt haereditatis
Participes et calicis,
Quos vinculo cliaritatis

Cbristeconstringens
allicis.
2. Quaerens haec generatio
Primipotentis faciem
Currit potens in proelio
Crucis

ad

interniciem.

3. Refugium Jesus erat


In tribulatione,

Qua suos circuradederat


Consortes in agone.

Saevitia tyrannorum,
Kespousoria.
Convertitur in jubilum
1. Distenduutur in cruce,
Fletus Christi compassorum.
dissolvuntur venae,

96

Ceduntviresvividae,

3. Hos agnusille regit

temporales
poenae
Suntrespectu
gloriae
perpetisamoenae.
Y. A plantapcdisusqiiead verti-

cemnon cstIn eissanitas,vuhius

Et snpereoshabitat,
Qui mortisjus infregit
Mundasque
mentesvisitat.
4. EffectusapudDeura
Possuntimpetrare

et livor et plagaetumentes.
2.

Dura

libarent

Athletae,qui post eum


Passu incedunt pari.

calicem

5. Coelestis aulae principes

fellis et aceti,

Et merite domestici,

Transfiguntur
lanccis
in agonelaeti,

Sortisvestraeparticipes
Impetratenoseffici.

Repraesentant animas
aeternae quieti.

Ad Benedictus.

V. Venientes
venientcumcxsnlta- A. Benedicet glorifica
Devota

tione portantes manipnlos suos.


3.

Livor

acerbus

Sanctorura

eos

juvat,improperator
honorat,
Ira reconciliat,

species
funestadecorat.
Ridet eislacrima,

Quaemens,
(^uae
penset
ratio
Coelicolarum gaudinm

Coeli solemni titulo,

Qui salvatoriscalicem
Biberuntin patibulo.
In

A d Laudes.
Antiphonae.

1. Mors humili curapalma


Dansvitaramortemperdidit,
Societas haec alma

Quamsalvatorireddidit.

natalitia.

Nam rapuerunt apicem

V. Quammaf/namultitudo
dulccdinis tuac, quatnabscondisti
te Domine.

laetitia.

Hoc intrantecollegio
Coeleste
contubernium,

tormenta probant opima.

timentibus

cum

Coeli terraeqae fabrica,

2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. 0 benedicti martyres.
Estote nostri memores,

Vestracrux, vestravulnera
Sint contra uostrascelera
Tutamen ac remedium:

Coelestebeneficium,
Quod impetrastis a Deo,

2. Primates agonistae

Procuret homini reo

Suntin coelesticuria,

Solamen,
opem,veniam

crucistuae, Christe,
Presseretorcularia.

Et post boc exsilium


TranquilHtatispatriam.

Brev.Basileense
imp. s. 1. 1478.- Ad Laudes
A 4, 2 possunt
impetra- In 2. Vesp.Ad Magn.11 Supernae
tranquillitatis.
- Die Hymneu
zu
djesem
Ofhcmm
sindin 1.Vesp:Beatanobisgaudia;ad Complet:Hymmzantes
exsultemus.

.'!().

97

De sancto Acliutio.

In 1. Vesperis.
SnperPalmos.

A. 0 rex regumDomine,
In tuo sancto nomine
Alexander

Martyrumipsorum
Sic solabaturacies,

Quodnontimebantfacies
Adversariorum.

cum Marco

Murtyrio non parco

Martyrumque
denamilia
Sedederunt
ad supplicia,

Quosomnesuna diesstravit;

Ipsis pie munistravit


Sacri baptismatis opus
Hermolaus episcopus.

Ad Magnificat.
A. 0 plasmator entium,

3. Hi constanter cohaesemnt,

Sponte
mortem
elegerunt,
In tideChristipermanserunt,
Pro quomortemmeruerunt.
Responsoria.
1. Adrianus imperator,

Atbletarum trucidator,
"Vesanotumens spiritu,

Et salvator gentium,

Furiali babitu

In martyrum honore

Debriatus insanivit

Da, quod in moerore


Corporis et aniniae

Cum aliis sex regibus


Sibi venientibus

Molestemur

Pravum

minime

Et nos pro nostro vitio


Mittere suplicio,
De vita avita
Invita
ad vitam

in subsidium

Proh ad homicidium.
V. Culpam passionis
Hominibus
in bonis
Non nullam
nescivit.

Domus tuae perpetuae,

Qua,solusverbigena,

2. 0 manuscruenta

Quisque
te terrigena
Omnisque
coelicola

Tortorumnonlenta,
MartyreshosChristi,

Collaudetper saecula.

Quosoccidisti,

Ad

Matutinum.
Invitatorium.

Glossa cordi in concordi


Concordet
modulo

In Dei jubilo

Honoris
sedulo.
In

1. Nocturno.

Antiphonae.
1. Cum Adriani feritas
Et servorum severitas
In Christi

non protervos

Dire saevit servos,


2. Alexander rector

Marcuset protector
Dreves, Historiae
rliytlimicae.

Illos scidisti
Ab Averni
Vinclis
aeterni.

V. Passionem concio

Nostra cum revolvat,


Horum

intercessio

Semper
nosevolvat.
3. Cbristi agonista
Hermolaus baptista

Martyrum in ista
Totali passione,
Mortis in agone
Athletis

confalcatur.

Y. Pontificali opere
Hermolaus et caractere

Potituscruciatur.
7

In 2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Dei praemirabilis,
Cujus ineffabilis

Majestas gloriosa
Et virtus gratiosa.

2. Suis agonistis

Tormentis
in istis
Non defuit solatio

Mercedis erogatio.
3. Nam martyrio in diro
Ipsos modo multum iniro

Confortando
coluit,

Desinere quos noluit.

98

In

3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Rex aeternae gloriae,
Nobis confer hodie,
Vuod martyrum supplicia
Nostra tergant vitia.
2. Ast ipsorum nobis toto

Affectucordis devoto

Passionem colere,
Digneris tribuere.
3. Ut nos esse valeamus,
Semper quoque maneamus
Cum ipsis socii

Coelestis
palatii.
Responsoria.

Responsoria.

1. Mira Dei potentia


Et gratiosagratia,
Passionissigna

Sua laude digna


Cunctatunc claruerant,
Athletaepassicumfuerant.
V. Terra tunc treiuuerat,
Solis splendor ebuerat.
2. Turma athletalis,
Tonnenti

letalis

Poenamferrc debens,

Benevolam
se praebens,

1. Iniquitatis filiorum

Operumque
nefandorum
Vironim ter denamilia

Duxerunt ad supplicia;

V. Cultoresperfidei
Yiros \erae fidei,
QuosDei elegit gratia,
Duxerunt ad jialatia.
2. Quosgensprava in cruceerexit,
Illos Qiristus non despexit,
Sed de morte ad vitam vexit

Aeternam dono gratiae.

V. His pro mercedecongrua

Crucifigi fuerat

Coelestisregni janua

Deductain Ararath;

Est apertabodie.

V. Crucis sub equuleo,


Mortis sub aculeo
Poenamconsumarat.
3. Hora nona cum corona

Martyrii passionis
Et agonis socii
Tornientis expletis
Capitibusquecletis
Athletae praelaete
Deleto

tum

3. Sancti Christi martyres,


Iniquitatis milites
Quos sunt prosecuti,
Vestris protectionibus

A persecutoribus
Semper simns tuti,
V. De dono proinissionis
Vestrae petitionis
Peccatis absoluti.

leto

Triumphotransuiigrabaut
Ad vitain. quam optabant.
V. Spiritus ipsorum

Manusangelonim
Vebentesdeportabant.

Ad Laudes.
Autiphonae.
1. Ante exitum fundentes

Orationesingentes
Cbristumpetebantcerriui

99

Athletae,quoddignifrui
Hi sint intusatqueforis

4. Unadiesjejunii
Haeclaxatpurgatorii

Bonorumct honoris

Annuiii poenitentialis.

Mercede
fructuosa,

5. Nechoslaedantvisibiles
Hostes et invisibilcs,

2. Et corporis salute
Et animae virtute
Utantur et dotentur

Sed laetentur et solventur


Omnibusa malis.
Ad Benedictus.

Dotecopiosa,

A. Vobisdicorursum,
Vox venit de sursum

3. Eorum diem passionis

Athletis dicens istis:

Qui operibuscum bonis,

Illud, quodpetistis

Panis et aquaejejunio,

A Deo, sitis tuti,

Devoto colant obsequio.

Hoc estis consecuti.

Brev. ms. Monasteriense 201 (204) saec. 15. A. - Brev. Mona.steriense


imp. s. 1. 1489 B.
In 1. Vesp. s. ps. A, 6 Sederunt A. - In 1. Noct. R 2, 7 Vinculis B. In 2. Noct. R 1, 6 cum passi A. - Ad Laudes A />, 1 Nec nos AB. - In

2. Vesp. ad Magn. A dieselbewie in 1. Vesp. - Eigentiimlich i.st dem Ofticium, dafs iiiclit mit jeder Antiphon ein neuer Satz beginnt, sonderneio
und derselbe sich durch mehrere Antiphouen hinzieht.
31.

In

De sancto

1. Vcsperis.

Adalberto.

In 1. Nocturno.

SuperPsalmos.

A. Benedicregemcunctorum,

Conversa
gensVandalorum,
Tesplendor
illuminavit,

Quemoriensdestinavit,
Adalbertus
Tua exstitit

Christi
verna
lucerna.

AdMagnificat.
A. Tuo
Magnificet
te, Domine,
redempta sanguiue
Christianae

laetabundae

Plebis anima
Adalberti
votiva

Celebrans solemnia,

Cujus morte pretiosa

Devote promit gaudia,

Ut per ejussuffragia
Tua impetretbeneficia.
Ad Matntiiium.
Invitatorium.

Christum
regemadoremus,
Quemconfessus
Adalbertus
Trinmphatin coelestibus.

Antiphoiiae.

1. SanctusAdalbertus

Clarisortusnatalibus,
Piorumparentum
filius,
Virtute micuit clarius.

2. Cujus devotam infantiam


Praestando Deo gratiam,

Nemaleplaceret
saeculo,
Piocastigavit
gladio.

3. Quem parentes continuo


Deo voventes in templo,
Propter salutem parvuli
Matrem

obsecrant

Domini.

Responsoria.

1. Orloriosuniin beato

FulgetdecusAdalberto,
Quemgenuset vita praesulera,
Fides consecravit martyrem.
V. Ecce sic beneclicetur homo,

qui tlmetDomimuii.
2. Christopuer dedicatus,
Ad salutemreparatus.
7*

100

Jam devotis parentibus

Audit haeres consortium

Vuta Deo solvtntilm-

Et sui meriti

Salutari sdentia eruditus,


Y. ,v<V< ,,inJ,i,ti ,-,i>i;,liri *t eliiiu-i

V. Vifinn

praemmm,

'iunrnm ci f/audivm
limdatc Dominum.

b"i

3. Acceptissacrisinfulis

In 3. Xocturno.

(""rebatmuniapraesnlis

Antiphonae.

Adalbertus gratia praeditus,

Lueensdoctrinaet exemplis. 1. SanctuspraesulAdalbertus


V. A>'i'i'iif'""i.*

H' .S'"/' nfnnett

ct Imid,i,i fjns in

Sanctis instabat actibus.

'Corpus mactansiuedia,
Precum instans frequentia.

In

2. Ecce substantiam

2. Xocturno.

Partitus quadrifariam,

Antipljonae.

Bissenospauperes
quotidie,

1. Sanctus puer Adalbertus


Doctrinis

instans

Multos alebat solemni die.

scholarilms

3. Semined atque nudo,


(Juod praestaret, non babendo,

Devotus puerilibus

Abstinebat operibus.

(jund invenit

2. 0 beata simplidtas.

oportunum.

Pulvinar dedit sericum.

Quae sanctas fuJit lacrimas.


"\ i -tl!;i tuCta vil''J:i]|i'

Responsoria.

Damnaflcnspudicitiae.

1. BeuedictusDeussanctum

3. Electum Dei famulum

Benedixit Adalbertum,

Coiifessusin episcopum,

(,>uivirtutum gratia

(^uein vexabat, incolumem

Praesul factus est hostia.

Daemon relii[uit lniiainciii.

Pro Christi testimonio

K>
^ponsoria.

Coronaturmartyrio.

1. Sauctus
clamit mouachus, V. Talis nuippcdecebat
ntpontiDumministravitfratribus,
ffx esset,sanctus,intwcfns,
Sanumcollapsuin
et pleuum
tit intraretsanctasanctornm.
Fragilelevat poculum.

V. Cwn cecidit non est coflisus.


quia manum .-nppnnitD>n'inus.

danda
In sanctoAdalberto excellentia
Coelestis gratiae radiat

2. Mater nam in caritate


Vi~us sanctus,

Cura in aevo sit teneriori

sumere

Et

Praedpiens cibum admissum.


Uf^tauravit panis esum

V. In

2. 0 quam praedicanda
ac lau-

sacerdote

Sancto martyre
Deo niunus acceptabile.

imminr J),;mhn Jesu

V. Fif i puero dblatio, sacri-

duristi.

ftcimninprarsnle,holocaustum

3. 0 felix et beatum

Adalberti
meritum.

in divo

ni inarij/n.

(Juiduoschoroscoelorum

3. Almepraesul
ac beate,
Dei martyrAdalberte,

Eubrum
ceniens
etaetbereum, Confer
opempetentibus.

StfffiM-KD^
8T. MICH*EL'

101

Mala pelle, bonaposee,


Praestapacisincrementuin,
Sanaevitae gaudium.

V. Ut sub tuo protcct/ patr<it/tfi


gloriemnr in landc Del [rpetuo.

5. Ad Christi vocansgratiam
Prussiaegentisperfidiam,
Gaudetcaesusatquevictus,
Grates reddit Adalbertus.
Ai.l Beuertictn-.

A.

A d Laudes.

Antiphonae.

1. Sanctus
lugensAdalbertus
Plebisobstinataescelus

Nomenpastorisexuit,
Grex quod sequi se renuit.
2. Accepto tali consilio
Coelesti tamquam oraculo,
Leonis magisterio
Rita vivit

monastico.

Athletae

Christi

vulniticis

Perforantur membra jaculis,

3Iurte sacravictoriosam

Fuudens
Adalbertusaniinam,
Martyruminter purpuras

Atquepraesulum
intulas

Stolam adeptus fulgidam,


Gaudens exspectat reliquara.
In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

3. Hamilibushumilior,
Sanctussanctisfit sanctior,
Praestans
virtutum studiis
Aegris opemfert salutis.

A. Sanctepraesulet beate,
CoelestisconsorsAdalberte,
<,}uipassionegloriani,
3Iorte mernistivitain,

4. Reginae coeli munere


Tam thalami quam pur)>urae
Mysterium martyrii
Sui sensit et praemii.

Tuo devotos natalitio


Tuere plebem patronnio,
^uo secura pace saeculi
Pacem mereamur Domini.

Brev. ms. bibl. Jagellonicae 1256 *aec. 15. A. -

Brev. ms. bibl. Jagel-

lonicae 1258 saec. 15. B. - Brev. ms. bibl.VFagellonicae 1255 saet-. 15. C. JBrev.ms. Capit. Cracoviens. 22 saec. 15. 1").
Das g^anzeOfficium mit 8 Nokturnen nur iu A znm Feste der Translatio
S. Adalberti; in BCD zum Feste selbst, weil dit-scs in rlic MstL-rlichc Zeit
tiel, 1. Noct. und Laudes. Die Hymnen de comm.; temp. pasch. Chorus
novae

Jerusalem.

In 1. Vesp. super Ps.: Gloria Christo Domino, qui beatum Adalbertmn


episcopumpassionissuaetestemfecerat, de cujus meritis et miraculis sit benedictits Dominus A; scheint urspr. A ad Bened. - 8up. ps. A 2 gens Polonurum B. --

Ad Matut. Invit. Alleluja,

regem martyruni ..mucs adoremus,

cum quo felix Adalbertus etc. D. -- In 1. Noct. R 2 fehlt D, dafiir R 3


R 3: Marfiin plebis votn | Adalbertus electus est | Magnc)nmniniu gaudio |
1'ontifcx effectus est | Quia Daemon confessus est | Electionera illius. D. -

Ad Laud. ad Bt-n. eirie i>vn-aischeA hat D. - Vnllifr v( .-rliit dcne Autiphonen ad Laudes finden sich in dem Brev. ms. Capit. Cracovieus.21 saec.
14, das ein sonst ganz prosaischesOfficium hat. Sie lauten:
A 1. Sanctus Adalbertus pastoris culmine fnltus,

Dum legis jure gre<;isarcet devia pure


Nec repulit mores, catbedralessperuit honnres.
A 2. Nomine pro Christi certamina mnlta subisti,

Martyr Adalberte, duin tit nova plantula per te.


A 3. Pmthenas parte.s divinas in.struis artes,
Nescia gens veri te (jnaerit morte teneri.

A 4. Dum

solito

102

more ferves caritatis

amore,

In fidei cnra perimit tc lancea dura.


A 5. Inde coronatus,

felici

aorte beatus,

Virgineosflorespatriaequeresumishonores.
:>i'. De sancto Alberto

In 1. Yesperis.
Ad Magnificat.

A. 0 Alberte, norma munditiae


Puritatis et continentiae,
Ora matrem misericordiae,
Ut

in ista

valle

miseriae

Nos defendat a pravo scelere,


Ut exuto mortali corpore

Perfruamur
aeterua
requie.
Ad Uatutiuum.
luvitatorutm.
Regem Christum Dominum

Adoremus
dulciter,

Carmelita.

"J. Ne foedetur corpus luxuria,


Sensus domat cum abstinentia,
Vinum vitat et aqua frigida

Carnem nutrit in poenitentia,


V. Sicque vincit cum efficacia
Hostem, mundi et carnis vitia.
3. Actu firmus et mente stabilis,
Occupatus in Dei laudibus

Contemplatur
devotus,
humilis

Lacrimosis orationibus;
V. Caritate fit exaudibilis,
Dum precatur curvatis genibus.

In 2. Koctorno.

Cum quo beata vita

Antiphonae.

Albertus Carmelita

1. Cordis cum laetitia

Vivit aeternaliter.

Accinctum
pnritate

In 1. Nocturno.

Jlirificavit Christus

Autiplionae.

1. In sancto proposito
Stans

Albertus

lirraiter

lu lege dominica
Meditatur

dulciter.

2. Sancto sumpto babitu


Ingenti tunc fervore

.lesuChristo
studuit

Servire

in

3. Tribulatus

timore.

acriter

Teiitamentis Satanae,

Cbristumclamansdulciter.
Laeditur a nemine.
Responsoria.

1. Claritate divini luminis


Illustratus Albertus hnmilis

Patenti probitate.
2. Fidelitatis

scuto

Catholicae protectus
Legis evangelicae
Defensor
3. Sancti

est effectus.
sacerdotii

Corcmatus gloria

Repletur
virtutibus
Et divina gratia.
Responsoria.

1. Hostis pravus studet evertere

Ferventemin sanctosenritio,
Sednepossetipsura
exstinguere,
Xunquam vacat Albertus otio.

V. Dei laudesnon cessatpromere


Sancto semper vacans servitio.

Spretapompamundanicnlminis 2. Obsidetnr Messanacivitas,

^7estem
sumpsitMariae
virginis.
V. Confortatas
puer affabilis
Ve-teinsprevitveterishominis,

Plebi famis adestpoenalitas,


SeddumoratAlberti sanctitas,
INIoxin portu patet fertilitas.

103

V. Dum timetur hostis severitas, V. A poenarumsolutis debitis


Statim adest divina bonitas.
Paternalemtribue veniam.
S. Plebs laetatur grandi laetitia,

Rexet proceres
congratulantur
Admirantes haec beneficia,

Ad Laudes.
Antiphonae.

Sanctimeritisquaecondo- 1. CumAlbertus
nascitur,
nantur;

Thusredoletin muudo,

V. Laudes
promunt
in reverentia, Exultemus
igitur
Deum
insancto
cumvenerantur.

Pectore
jucundo.

In 3. Nocturno.

2. Puro cordejubilet
Carmeli religio

Antiphonae.

Jugiterque
pullulet

1. Sine cordis macula

In sancto servitio.

Dei tabernaculum
Fulgensvelut facula

3. Tua sanctadextera,
Jesu,nos suscipiat

Possidet
in saeculum.

Et Alberti precibus

2. Vitam sibi placitam

Gratioseprotegat.

Christus ei tribuit,
Hujus mundi semitam
Exiens cum obiit.

4. Excellentem Doniinum
Benedicant singuli,
Cujus servi meritis

3. Quasinubeslucida

Liberanturlanguidi.

In coelum elevatur
Sancta ejus anima
Et sanctis sociatur.

4. Demn omnis spiritus


Laudet in coelestibus,
Quem Albertus possidet
Cum beatis patribus.

Responsoria.
1.

Crescit

ardor

crescit

devotio

Ad Beuedictus.

Turbaram
adipsum
currentium,A. Gressus
nostros
prospere
diri-

Fit signorum
multiplicatio
Ac Deum
in sancto
laudantium,
Y. Vexatorum
mira curatio
Fit etdiversoram
languentium.

gat,
Christiservus,Albertascoelitus,
Pacisviamplenenosinstruat

2. Terrenum relinquens corpusculum


Felix anima petit aeterna,
Mirificus odor per circulum

Suis prebenslumen fidelibus,


Dignas preces ad Christum
porrigat
Nosqueclaris ditet virtutibus.

Diffunditur virtute superna,

V. Fluuntcunctiad ejustumulum,
Quibus patet ut clara lucerna.
3. Jesu dulcis, Alberti meritis

Tuam nobis infunde gratiam,


Ut relictis turpibus solitis
Paradisi condonesgloriam,

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.
A. Tu Alberte, pater egregie,

Sempergaudens
dedonogratiae,
Te laudantesin terra respice,
Nostra vota clementersuscipe.

Brev. Carmelit. imp. Venetiis 1579, - In 1. Vesp. Sup. Ps. A, 4 ut in


hac valle. - 2. Noct. A 2, 3 profectus. - - Ad Laudes A 1, 4 Pectore mundo.2. Vesp. A, 4. Et nostra vota.

104

3:J. De s. Amlmisio Catlnrcensi.

In 1. Vesperis.

Verbostudetet exemplis

Ad M;uruificat.

A. Ambrosi,
pieconfessor,
Estonosterintercessor,
Estonosteradvocatus,

Dei plebempascere

V. Et a caulislupossacris
Precibus
abigere.
In 2. N octurno.

Quibus judex est iratus.

Antiphonae.

Ad Matutinum.

Agrippinushoc audito

Invitatorium.

Exit donium, currit cito,

Christumregemadoremus

Ferro laetaturagnito.

Et beatum collauderuus

Clavem videns exsultavit

Praesulem Ambrosiura.
I n 1.

Et sermonem memoravit,
Quem vir Dei prophetavit.
Petiit ergo vir Dei

X o c t u r n o.

Antiphonae.

Rem mirandam

1. Piscemcaptumexenterat,
(jui comedendum emerat,

Et ex ipsiuspatulo

Responsoria.

Clavis exit ventriculo.

Scelerosaservuin Dei
Cum tentaret femina,
Risit Evae suggerentis

2. Omnis stupet et miratur.


Cui clavis

ostendatur,

<juidhocsignoportendatur.
3. Rumorexit in populum,

ferens ei

Novitatemtantaerei.

Impudica
faraina,

Nec assensit vir pudicus

Ad incestus
crimina.

Et
adtalespectaculum
Fit grande conventiculum.

V. Sedquaevenitardens
igne

ReapooBoria.

Redit casta, redit lugens

1. Felix dies hodie

Bluxit ecclesiae,
Quacoelestis
patriae

Fit civisAmbrosius;
V. Quem
in suamlaetuschorum
Frequens
coetusangelorum

Receptavithodie.
2. Ambrosionomendedit
Coelestisambrosia,

Cujussuccudelibutus
Et perfusus
gratia,

Pubescentis
javentntis

Restrinxit
incendia.

"V.Yirginalis
camisflorem
Dei servans
ad odorem

Puerbonae
indolis.

3. PraesulfactusCadurcensis
Pastor bonus et iasomnis

Sulfurautis Veneris,
Culpas vitae veteris.

2. Dumpastorislargamanus
Sumptibus
assiduis

Templistipeindategenis,
Orphanis
et viduis,

In pastorem
plebset clerus
Ardet zeli furiis.
Et quemsequidebuissent,
Persequunturodiis.

Declinavit
maligBantum
Deiservus
odia,

Templojuncti se corai-ctans

Domatis
angustia,

Homo
frugicorpus
jugi
Macerans
inedia.

V. Ibi virtusfloruit,
Ubi signis claruit

Nec latet sub modio.

105

In 3. Xocturno.

A d Laudes.

Antiphonae.

1. Praesul sanctus ut audivit,


Quod de pisce sic exivit

Antiphonae.

1. < orpus stringens in cathena

Clavis,laetusexsilivit.

Clavemjacet in profunda,
Sorbet piscis, rapit unda

2. Certus,
Deoplacuisse,

Projectam
claviculam.

Se in specu latuisse

Et sic corpusaftiixisse.

2. Et hoc fore dicit signum,


Quod se Deo sciret dignum,

3. Exit ergode caverna,

Si visendarursusuiundo

Ne
lateret
haec
lucerna
Amplius sub modio.

Clavis
migretdeprofundo.
3. Eremita dignus Deo

Responsoria.

(,'aecolatet in spelaeo

1. Ulcerosalepra fugit,

Uni notus Agrippino.

Caecus videt, surdus audit,


Omnis sana mente plaudit
V.

Visis niirabilibus.
Pars subsannat
Dei

4. Hic ministrat servo Dei,


Terni post cursum diei
Panem

viruni

Et discedit opus inirum


Dei sancti gratia.
2. Videns ergo perditorum
Murmur ingravescere,
Quos exemplis, verbis, signis
Nequivit compescere,
Sese studet absentando
Causam mali tollere.

V. Fugitpastormalumgregem,

fereus

ei

5. Humi cubat cilicio


Utens pro lectiiternio,
Triduano jejunio
Carnem

domat

decennio.

Ad Benedictu>.

A. Tenebrosus esset specus

Et aeterna
noctecaecas,

Contemuentem
I)ei legem,
Et amando
Christumregem
Manet

siccum

Aquae potum non Lyei.

Sedde coelomissum
lumen
Viro Dei dat solamen.

solitarius.

3. Elongavit fugitivus

Et in solitudine,
Mansitavit

diu

In 2. Vesperis.

clausus

Ad Magnificat.

Rupis in foramine

Prope pontem Cadurcensem

A. Quemputabat obiisse,

Yicinante flumine.
"V. Hic invisus nostro soli

Videns quasi recepisse


Et de bnsto prodiisse,

Servit Deo, solus soli,

Grex pastoremrecognoscit

Spernit sordesnostri soli.

Et praeesse
sibi poscit.

Brev. ms. Voraviense 157 saec. 14. -

In 1. Xoct. A 2, 3 pordentatur. -

In 2. Noct. R 1, 8 Venerisfehlt.- R 3, 9 Nec lucernalatet. -- Die Antiphonenund Eesponsorien


fuhren nebeneinander
einenverschiedenen
Faden
der Erzahlung fort.

'.',4.

106

De sancta

In 1. Vesperis.

Anna.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Antiphonae.

Sion sancta, jucundare


Laudum in praeconiis,

1. Novum sidus jubare


radians divino,

Annam

Keginae coeli genitrix


a Serapbin camino

Ignem venit mittere

in terramgelidorum.

Antiphonae.

1. Annamvocatamgratiam
Gratanterinvocemus,

regumoriunda,

Ut datamsibi gloriam

Tres in Cbristo ducens viros,

per quosfit fecunda,

Post gratiam speremus.

2. Nam meritis et precibus

Tres filias genait

Dat aviae dilectae

mundolaetabunda.
3. Senescentis
saeculi
luxus aspernata
Fit typus maris aenei
moribusornata,

Rex Christus,nataefilios,
Quidquidoptatur recte.
3. Hinc nascitur de gratia
Vas juste plenum gratia,
Pro cujus abundantia

Sanctitatisindoli
stadens

Mensuramtransit copia.

illibata.

Eesponsoria.

4. Kunquam cum ludentibus


totius

honestatis

Speculum se miscuit.
sed formam

bonitatis

Sancta Anna se praebuit


et normam pietatis.

5. "Virga Jesseprotulit
germen verae vitae,
matrem

rite.

Ad Magnificat.

A. Felix terra pariens


coelum trinitatis,
In quo corporaliter

fons divinitatis
Habitare voluit;
reos a peccatis

Solvensduc ad patriam
summae claritatis.

1.

Gloriosa

de te

dicta

Scimus, radix benedicta,


Eadix illustrissima,
Radix Jesse, qua inflicta
Finem

habent

maledicta

Pro culpa primaria.

T. Ex te consurgensvirgula

Duin Anna nobis genuit


Mariam,

venerare

In 1. Xocturno.

Sedentibus in tenebris

lurnenet viam morum.


2. Anna de prosapia

sanctam

Largam patrociniis.

Dei per virtutem

ln flore fructum protulit


Ctmctis

in salutem.

2. Haec est coelum, in qua stella


Ortom duxit, quem pagella

Praedixit Mosaica,
Quae servata a procella
Merces sen-at et in cella

Reponit vinatica.
V. Ora mater filiam
Summebenedictam,

Ut ducatin patriam
Plebem hic afflictam.

107

3. 0 quamcaris et praeclaris
Area lignis et insignis

3. Fundevinumdesolatis,
Phiala laetitiae,

Est compacta
coelitus,
Urnam veramquaegestavit,

De qua novaedesperatis
Rivus fluxit gratiae,

In qua panis se locavit


Vitae, Dei filius.

Ut de regno claritatis
Detur spes iiduciae.

V. 0 proles, pulcherrimi
cella paradisi,

Frnctum vitae poscimus

peccatisillisi.
In

2. Xocturno.
Antiphonae.

1. Quis ergo nunc de venia


Fiducia carehit,
Cum tam mater quam filia
Rem nominis implebit.
2. Accedat reus propere

Non deserens
olivarn,
Quaenovumfructumgratiae
Produxit in spemvivam.

3. Ad rivum, unde fluvius

V. Liberalis liberali
Preces funde sedulas,

Qui paratus est largiri

Satisplus quampostnlas.
In

3.

Nocturno.

Antiphonae.
1. 0 Anna felix, annue,
Ut festa recolentes
Tuae dulcis memoriae
Te videant gaudentes.

2. Tu cisternade Bethlehem,
Cujusaquamsitivit
Rex David, in Hierusalem
Qui de torrente bibit.

Ortumproduxitmaximus, 3. Tu gloriaHierusalem,

Aeternifontiscupidus

Curratmiserintrepidus.

Responsoria.
1. Quis condigne turturis

Matrem
collaudabit,

Cujusvox in superis

Quaepeperisti
virginem,

QuaeDeumdedithominem
Naturae praeter ordinem.

Responsoria.

1. Gaudefelix radix Davidica,

Audita vocavit
In consortem miseris

De qua nata stirps estbalsamica


In qua virga crevit mirifica,

Deum,qui sanavit
Vulnusculpaeveteris

Quaefructumtulit virtutecoelica.

Et vitam donavit.

V. Benedictusfilius,

Annaequi de filia
Nobis nasci voluit.

2. Felix mater, quae figuris


Tot et tantis in scripturis

Praesignata
legitur,

V. Invocemus filiam

gratiae, quam gratia

Fons implevit gratiae


gratis donans omnia.

2. In aeterno speculo
Pracvisa sed saeculo

Data senescenti,

Utero de cujus curis

Dulcis Anna, sedulo

Observatis in obscuris

Subvenire popnlo

Lux egressacreditur.
V. Sedentes in tenebris

Vallis hujusmiserae
Lucis lucemgerula
Fac videre prospere.

Promptasis egenti.
V. Tu gloria Hierusalem

in gloria locata,
Degentes
in miseria
sustollemanu data.

108

3. Hesther nostra non innixa

Plenc persolvit honiini

Duabuspuellnlis,

Ad laudemsuo nomini

Super suum sed innixa


Dilectum et cellulis

Meritorumjam trauscensis
Regisgestansinsignia,
Dispensatrix pro expensis
Cunctis ipsam poscentibus
Largitur patrucinia.
V. Caecis visus reformatur

Erigens sonorum

Cornu David in genere,

Quosempiternofoedere
Conjunctisimusdexterae
Regis angelorum.
Ad

Horas.

Ail

Primam.

Ejus beneficiis,
A. Ad ortumlucisDominurn
Claudisgressus
restauratur.
Oportetadorare,
Vita datur mortuis.

Annain, lucis vehiculum.

A d L au d es.

Fecit, a quo principium

(Jui lucem jam intrare


Antiphonae.
1. Gaudc, mater praeoptata.

Cui sedes
in gloria

Ab aeternoest parata
Felici

memoria.

cordis cuni laetitia

Dulcis Annaerecolentes
festiva solemnia.
te lucem

increatam

Xostra sitit

anima,

Claritatem
ut optatam
Nobis cum dulcissima
Dones Aiina, vitis ubi
crescit optatissima.
4. Benedictam
benedicat
omnis
creatura

Superomnes
mulieres,

cujusgenitura
Benedicta,
Deumprodit
in nostra natura.

5. Novum

canamus

A. Adesto,sanctespiritus,
Tc nobisinvocantibus

Ob Annae precem piam,

2. Serviamus
Deo nostro

3. Ad

Hoc sumpsit luminare.


Ad Tertiam.

canticum

Laudantes
regem
Dominuni
Concordi
melodia

Omnes, cujus in adspectu


Supernorum cum conventu
Mater regnat cum tilia.
Ad Benedictus.

A. Benedictussit Dominus,
Qui quodper os antiquitus
Promisit sanctorum,

Ut igne tui radii


Succensi laeti stadii

Hujus curramusviani.
Ad

Sextam.

A. Qui matutinum splendidum


Meridiem et igneum

Facis,luciscreator.

Exstingue flammas litiuni


Per Annae gratae meritum
Nobisque sis salvator.
Ad

Nonam.

A. Quisinemotustabilis

Mensuras
motustemporis
Mananssemperimmotus,

Fac aviae laudabilis

Ut meritis sit fragilis

Sexus
tibi devotus.
In 2. Yesperis.
Antiplionae.
1. Laudes Deo decantemus

Hac die laetitiae,


Jucundanti conforraemus

Coeli nos militiae,


Et beatampredicemus
Rivaradantemgratiae.

109

2. Exaltaredignumduxit
Deushanc veraciter,

Supersolemfilia,
Transit Anna grata fulta

Fontem vivum quae produxit

Dilecti praesentia.

Redundantem
largiter,

V. Insistentes
Annaelaudi,

Quem influxit et effluxit


Verbum mirabiliter.
3. Haec est Anna Deo plcna,

Jesu dulcis, nos exaudi,


Xos exclusospatria.

Ex qua nobis oritur

Ad Magnificat.

Veniaeet vitae vena,


Per quamnunc reficitur

A. Magniticemus
cantico
Mariaegenitricem

Cujuscunquemens serena,
Quo sitita quaeritur.

In carmine magnitico,
Ut nos per ad.jutricem

4. 0 terra vere bcata,

Precem matris et tiliae

Fructusalmus,quemdedisti,

Dator coronet gloriae

Satiet nos in patria


Dulcedine

Jesu

Post gratiam victricem.

Christi.

5. Ad te, materlaetitiae,

A<1Nuncdimittis.

Confugimus sccuri,
Tolle

A. Nunc dimitte, Jesu care,

causam tristitiae

Servis lapsus criminum,

Dans boni spem futuri.


K. Lauda, tnater, et exsulta,
Fidelis ecclesia,

<,)uite verum salutare


Precantur et Uominum,
Et cum Anna te laudare

Dies haec est, qua exculta,

Detur praeter terminum.

Antiph. nis. Lnbicense. .saec. 14. Cn<l. liilil. i-ivit. s. sign. A. -- Brev.
ms. Lubicense saec. 15. (_'<>d.
bibl. civit. s. sigii. B. - Nocturn. ms. Lisbornense
saec. 15. Cod.

Monasteriens.

225

(400)

urdo

inonast.

C. -

Diurn.

ms.

Rostochiense saec. 15. Ms. tlieol. 26. D. - - Brev. S\vcnnise. imp. Kostochii
1429. E. -- Brev. Osuabnigense imp. Maguntiae 1516. F. -- Brev. Halber-

stadienscimp. Norimbergae 1515. G. " Brev. Rosrhildense.imp. Parisii--:


1517. H. - - Brev. Lundeuse imp. Parisiis 1017.I. - Brev. Havelbergense
imp. Lipsiae 1518. K. - Antiph. ms. Sanctenses. sign. saec.13. add. saec.
14. L.

In 1. Vesp. alles wie irn Brevicr vmi (Idensee im Officium nTerra pontus

astra mundus"HIL. - luvit.: Devi.itocordeChristojubilemus ct ore | Anuam


qui sanctam coeli transvexit ad arcem K; Jnbilando repellamus \ Soporis
i^naviam | Annam ut devote Christi | collaudemusaviam HI. - In 1. Noct.
H 3, 1 juam claris HIK. - In 2. Xoct. A 1, 1 Quis ergo vivens de vinea
HI. - R 2, 9 Luce luci.s gerula | Fac gaudere ABGK. - R 3 in AR:
Avia

sancta Dei, stirps Jessc. locum requiei,

Querapossedisti,quod praestetgratia Christi,


Obtineas genti te puro cordc colenti.
In 3. Noct. R 2, 1-3 also verstummelt: In aeterno saeculo tu praevisa
sed senescenti

saeculo es data. HI-

R 3 in K:

O mater nostra, ter sancta quaterque lieata,

Cum prece devota famulantum suscipevota


Jam Christo juncta natoque suo sociata.
In

HI

lautet

dasselbe:

R 3. Eja vitae verae principium,


Concedc lapsis precis auxiliuni,
Ut

ad verae

vitae

solstitium

Attrehi mereamurper natae filium.

110

V. Ad tt tristes exsules Evae clamant

tilii,

Quos deterrent daemoneh Et labor exsilii.


Ad Laudes haben HI folgende Antiphonen:
1. Sanctam Annam

induit

Dominus

decore

Et sedemejus posuit Iii gloria et lionon-.


2. Laeta atque jubilans Haec sancta introivit
Domum, quatn desiderans In terra concupivit.
3. Praegustavit, Domine, De rivo, sed sitivit.
Xunc pleno fruens flumine De torrente bibit.
4. Fratres, benedicite

Huic

sanctae matronae,

Cinisortes
ut efficiat
Aeteniae
nos coronae.
5. In excelso solio Duminum
de eaelis

Laudemus de sulfragio Patronae tiflelis.

Ad Hnras AA iu 2. Vi-sp. super Psalraos AA und ad nunc dimittis A\


nur L. -

lu 2. Vesp. ad Magn. lautet in HI:


O plena dies gaudio,
In qua de uniudi medio
Matris

Christi

armarium,

Anna, spes turbae pauperum,


(..mdium nepotis
Nunc pleno plaudit
Nunc

claro

videt

intravit;
jubilo,

oculo

Lunien indeficiens,
Jesum, summe reficiens,
Quem gremio gestavit.
:j"i.

In

De saiu-ta

1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. Annae banctaecelebremus

Inclita solemnia,

Ut per eamimpetremus
Xatae patrocinia.

R. Anna,Jesse
plantula,
Ex te crevitvirgula,

Quaeproduxitlilium,

VerumDei filium;
V. Felix illa dies fuit,
Prolemhanc qua gennit.
Ad Magnificat.
A. 0 beata Christi ava,

Sordesnostrasprecelava,
Tuae natae interventu
Ut locemur in concentu
Beatorumomnium.
Ad Matutinum.

Invitatorium.

Sit lausnostro
salutari,
Qui per Aunamgenerari

Matremsibi voluit.

Anna.

In

1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Anna pio viro munda,

Diu tameninfecunda,
CopulaturJoachim.

2. Simul ergo, quae habebantr

Peregrinis
dividebant
Templis
et egentibus.

3. Sic per annosduodenos


Peragebantet octenos
Caelibeconjugium.
Kesponsoria.

1. Ex Nazareth originem
Joachim prodoxerat,

Annamsed in Bethlehem
Clara stirps produxerat,
V. Ambo aeque nobiles,
Devotos et dapsiles.
2. Quadam die soli stanti

Angelus apparuit

Et, ne fleret,contristanti

Joachim
prohibuit,

V Exauditasnuntiat

Preces,quasoLtnlerat.

111

3. Joachim ex nuntio

3. Hunc et illam consolatur

Tremiscensangelico

Angelus,dura spes donatur

Senemsesecogitabat,
Intra

Nasciturae sobolis.

sese haesitabat

V. Ob prolixatempora
Et exstincta femora.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Illis non habentibus
Prolem.cum gemitibus
Domino voverunt.

2. Se daturostenerum

Habituros
puerum

Temploserviendum.

3. Assecutiproprium
Tandemdesiderium
Coelitus

fuenrat.

Responsoria.
1. Laetus ergo praestolatur,
Ut effectu compleatur

Promissummiriticum
Allatum per angelum.

V. Sic et uxor gravida


Partum exspectatavida.
2.

Tandem

Anna

sobolem

Parturivit nobilem

Et jnxtaoraculum
Indidit vocabulum,

V. Quaeperactotriennio
Coeli dicatar obsequio.
3. Jesu Christe, nepos cujus

Responsoria.
1. In exemplumstatim Saram
Angelusproposuit,

Edidit prolera quae caram


Nec aetas prohibuit.
V. Sic Racheli factum fuit,

Tu es, ob amoremhujus
Molemtergenspeccatorum
Regnotransfernospolorum

V. Fecundatos inclitis
Castitatis meritis.

Joseph quando genuit.

Ad Laudes.

2. Fidemergoconferdictis
Nec discedas ut confictis,
Annae namque gravidus
Tunc apparet uterus.

V. Felix illa dies erit,


Prolem cum genuerit.

3. Cmnproducetilla foetmn

Totum raundumreddet laetum

Indesalusprodiet
Qnaenunquamdeficiet.
V. Gignet enim filiam
Gratia plenissimam.
In

3. Nocturno.

Antiphonae.

1. Legisimproperium,
Dum ad sacrificium

Simul eunt, audiunt,

2. Infecundosarguit
Sacerdoset respuit
Oblatum munusculum.

Antiphonae.
1. Sedem

Anna

Domino

Decoram paravit,
Intra quara a saeculo
Manens

se locavit.

2. Terra laudetDominum,
Virginem qui virginum

Nascide Annastatuit.
3. Obstruxit Deus omnium
Os Joacbim dicentium
Maledicto obnoxium.
4. Israeli convenit

Deumbenedicere,

Quideipsovoluit

Matremsibi sumere.

5. Vobis, Sion filiae,

Magnaesint laetitiae
Dei pro hospitio
Praeparato filio.

112

In 2. Yesperis.

Ad

Ad

A. Miserendi])atribus
Tempusadventabat.
3I:inanicum angelis

Maguitk-at.

A. Anna, sonansgratia,
Nobisgratiosa
Sis obtentavenia,

Venturam monstrabat.

Xe nos criminosa

(juaecum rnatrepostulet.
Ut nospie visitet

Ultra prematactio
Sed det satisfactio

Oriens ex alto.

Loca gaudiosa.

l',i. v. in>. s. Floriani XI 478. saec. 15. A. - Brev. ms. S. Floriani XI


401 sai-e. 14. B. -- Jircv. ins. Pl.u
-iirii. anni 1499. C. - Brev. rns.
Vnravii-usc. 152 saec. 14. D. - Brev. ms. Scotonun Yindobon. 50 29. -

15. E. -

Brev. ms. Claustroneoburgense


602 saec.15. F. - Brev. ms. Oeni-

p.intaimm628 G. - Brev.ms.PlagenseVI F. 16. saL-.


. V,. H. - Brev.ms.
Pataviense

saec 1"'. <Jlm. Monac.

15. Clm. Monae. 3902. K. -

11047 L. -

JJrev. ms. Augustanum

saec.

Brev. ms. Mouaceus,-. 23275. sac-c 15. L. -

Brev. Chimenseimp. Veuetiis. 1516.

In 1. Vi.-sp.
5. Anti]ihouen,die aberdeinOfticiumnGaudete
Sion filiae"

entlehnt sind IKL. -- Als R in 1. Vesp. meist R 3. noct. 3; da- eigeueR


aus G. -

Invit. laus Deu salutari BC; nostro snlvatori H. --

1, 1 virgo muiiflaABM.-

lu 1. Xuct A

A 1, 2 tanienfehltB. - R 2, 4 perhibuitAB.-

R 3, 3 Sem-ssese i:. -- R 3, 4 Iiitra se sic B. - R 3, 5 O prolixa BC. In 2. Noct. A 1, 1 In illis A. - A 2, 2 habituruni C. - A 3, 3 vuvernnt
C. -- R 1, 3 Edidit quae prolem B; edidit enim prok-m C. - lu 3. Noit.
R 3, 5 sq. (^iiem peractaA; vielleiclit Quam . . . dirant /,u k-sen.- Laudes

A 3, 3 Maledictolegis ACD. - lu 2. Vesp.A, 3 8is o bentafeminaA.

An Hymneu kommen zu diesem Officium vor: In 1. Vesp.: Ave vitae

vitis E, Gaudf vi~( i.-rilius AB; ad Laudes: Hujus ubtifiitu Al!.

otj.

De sancta

In 1. Vesperis.

Antiphonae.
1. Gaude, felix progenies.
Ex qua Anna nata est.
Per cujus uteri fructum
Ingressus est Deus mundum.

2. Haec
estmater
virginis,

(.Juae
sinelabecriminis
Jesum
Christum
genuit.
Cujus
festum
celebremus

Et solamen
imploremus.

3. 0 mater pia, nos defende.

Anna,scutumapprehende

Contra
inalos
homines.
Cedant
hostes
tuisminis,

Fiantomnes
tamquam
cinis
Anteventiturbines.

Anna.

4. 0 felix mater Anna, gaude,

Quiatu es dignalaude,

Per te venit templura Dei,


Adest,

currunt

omnes rei.

L't ab hoste liberentur,


A quo capti detinentur.
5. Ave, Anna, mater pia,

Perte venitvitaevia,

Ex te venitcoeliporta,
Perquam
veralux estorta
Perhancportam
facnosire

Et adDeuru
pervenire.

R. Felix felicern

matergenuitgenitricem

Pastoris
summi,
^ni tollitcrimina
mnndi
Pronobisora,

Christimaterbenedicta.

113

Ad Afagnificat.
A. Ave matergloriosa,
Ex te venit rubens rosa,
Cujus odor est vitalis
Medicina immortalis,
Pro nobis ora, pia mater,
Ut nos salvet Deus pater,
Cum de nmiido hoc transimus,

Ut nos certi ibi simus

De aeternagloria.

3. 0 lampasmundi.
te fecit gratia summi,
Ut per te totum
faceret claresceremundum,
V. Te, pia, felicem
fecit Dominus genitricera.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.

1. Ave. materplacensDeo,
Felix absque crimine,

A d Matutinum.
Invitatorium.

Chribtum laudernus

festumque
pie celebremus,

Ut nobis Anna

procuretgaudiasurama.
In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Gaude,
felix materAnna,
Per te venit nostra spessumma,

OrapronobisJesum
Christum,
Ut possimusmundum istum
Habere sub pedibus.

In justorumcuria
Tu habitas ctun filia,

In qua nunquamhabitat,

Qui non juste militat


Adversus vitia.

2. 0 pia mater,raeconserva,
(,)uidraconisvi proterva
Conturbor

assidue,

Qui peccatis
semperpremor,
Ut sim tui semper memor,

0 dulcismaterMariae.
3. Haec est pia mater Anna,
De qua processitcoeli gemnia,

2. Haecest illa felix mater,


Quamtara dignamfecit pater,

Cujusbeati oculi
Jtf>i>iciuntin pauperera

Ut tamruundam
generaret,

Opemferendocelerem.

Quaelilio carnemministraret.
3. 0 beata mater, gaude,
Tu es enim digna laude,

Quia per tui uteri fructum


Ingressus et Dominus raundum.

Kesponsoria.
1. Salvestirps sancta,
venerabilisatque beata,

Ex qua virgo crevit,

Kesponsoria.
1. Annara felicem
fecit Dominus genitricem,

Ejus fclicis
et dilectae genitricis

V. Matremformavit
Dominus,
qui cunctacreavit.
2. 0 mater digna,

tu dulcisatquebenigna,

in qua Dominus requievit,


Prolem dedisti,
V. Nobilis et clara
per quam tam digna fuisti,
stirps ac Domino quoque V. 0 felix Anna,
cara.

2. 0 felix Anna,

tu lux et fulgida geinma,


Ex te processit,

in quaDominusrequiescit,
V. Nos cum matre pia

benedicatvirgo Maria.
,

Historiuu
rhytbmicae.

mulicrum lucida gemma.

3. Auna, tuus fructus

est a Dominobenedictus,
Ex illo panis

est confortans
fide sanis,
V. Felix cst partus,

venerabilisatquebeatus.
S

114

In 3. Nocturno.
Antiphonae.
1. Ave, mater virginis,
Quae pudice concipit
Et parit cum gaudio
Regem, regum dominum,
Qui suum introitum
Servavit et exitum,

Ne pateret laesio.

Puri semper et benigni.

3. 0 Anna felicissima,
Cum prole sanctissima
Pro nobis ora piissima.

Ad quampreceseffundamus,
Ut per eam evadamns

Aeternasnpplicia.

3. 0 beatamaterAnna,

Ex te processit
spessumma
Cumipsaprolesanctissima
Pro nobisora,piissima.
Responsoria.

1. Anna supra solem


pulchram genuit quoque
prolem,

3.

Ut nos simus per te digni,

Pro nobis cum filia,


Te roganms,rogita.

Deuscarnem
induit,

V.

2. 0 pia mater, nos dignare,


In tua laude confirmare,

Omni laude dignissima,

De cujus prole sanctissima

2.

Ad quam misit Deus pater


Suum dilectum tilium,
Ut salvaret saeculum.

Jesum Christum Dominum

2. Haecestbeatafemina,

V.

Quam Deus ornavit,


prae cunctis magnificavit;
Pro nobis, Anna,
rogita cum prole beata.
0 mater, gaude,
felix es dignaque laude,
Tu matrem Cbristi,
dulcis mater, genuisti;
0 mater Anna,
ter sancta quaterque beata.
Qui spes est summa,

4. 0 dulcismaterAnna,gaude
Tu es enim digna laude,

Quiatn solameruisti

GenerarematremCbristi.

5. Ave. felix materAnna,

Ex te processitspessumma,

Pro nobisora, materpia,


Cnmtua dilectafilia,
Ut nosfestisrex coelestis
Societangelicis.
Ad

Benedictus.

A. 0 Anna felicissima,
Cum prole sanctissima
Pro nobis roga,regemChristum,
Qui redemit mundum istum,
Ut nos solvat a peccatis
Et

det locum

cum

beatis

In regno suae claritatis,


Ubi tu cum tilia
Permanes
in saecula.

In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.

Christum
tupronobis,
Anna. A. Gaude,materdignalaude,
Pro nobisora,
Jucundare,
manuplaude,
succurre
tuis sine mora,
Quiatalemgenuisti

V. Ut simus
mundi,

digni quoquegratiasumnii.
A d L a u d e s.
Antiphonae.

1. Gaude,felix materAnna,
Per te venit coeli gemma,
Per te venit pia mater,

Et tuolactehancpavisti,
Ex quanascivoluit,

gui lucis anctor exstitit.


Pro nobis roga, doraina,

Cumipsa prole sanctissima.


Ut mereamurconsequi,
<x'uo
nos gaudeamus
perfrui

115

Brev. ms. Graccense256 saec.1,5.- In 1. Noet. R 1, 6 stirps a Domino quoque clara. - Hymnen zu diesemOfficium In 1. Vesp.: De stella

sol oriturus; ad Noct.: O felix niater; ad Laudes:O gloriosamaterAnna,


von dem dieser Anfang zwar citiert
nirgends findet.
37.

De Miin-iii

In 1. Vesperis.
Antiplionae.
1. Terra, pontus, astra, mundus

Laetum dent obseqnium,


Chorus psallat laetabuudus
In Annae praeconium.

2. Stirpe natamex regali


Vir accepitnobilis
Instituto de legali,
Dignitatis parilis.

3. Sed quosfoetu desperatos


Lex naturaeprodidit,
Partu sacronon privatos
Rex naturaereddidit.
4. Prole

tandem

fecundatur

Consecratus uterus,
In quo proles consecratuv
Ante partus gemitus.
5. Adjunge tibi Domina

Piae
natae
suffragia,
Jam ipsis comitantibus
Nihil negabit Dominus.

AdMagnificat.
A. Gaudemateret exsulta,
0 felix ecclesia,
Dies adest, qua exculta

Ad coelipalatia

Angelorum coetu fulta


Dei transit

avia.

Ora clemens, ut indulta


Nostra sint peccamina;

Quamvismagna, licet multa,


Tua prece cedunt cuncta
Comprecante filia.
Ad

ist, der aber in der Handschrift sich

Matutinnm.
Invitatorium.

AdoremusChristumregem,

QuemMaria genuit,
CujusAnnamatersancta
Hacprole resplenduit.

Anna.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.
1. Sol aeternus Annam Christus

praeelegit taliter
Genitrix ut matri suae
fieret carnaliter.

2. De stirpe patriarcharum
contraxitoriginem
Et sanctorumjiroles regum
ornavit propaginera.

3. Ex hac ollam spei nostrae


figuluscomposuit,
Quadecoctasdapesvitae
orbis terrae rapuit.
Kesponsoria.
1. Celebremus
hodiernam

Diem

cum laetitia,

Qua beata mater Anna


scandit

ad coelestia,

V. Dequavirgoestexorta
et vitae puerpera.
2. In redemptionis nostrae

et salutisopere
Annafelix velutradix
videturin arbore,
V. Ex qua virga traxit ortum

pariensamygdalum.

3. Mediante Anna nobis


mediator nascitur,

In cujus nativitate
mundo salus oritur,

V. Quodpromisit, adimplevit,
misereri
In

2.

voluit.
Nocturno.

Antiphonae.

1. Abrahaebeati senis

et Davidpromissio
Adimpletaest per Annam
in Mariaefilio.
8*

116

2. Hic ager.quemde supernis


licnedixit Dominus,
Germinat odorem vitae

Ad Annamex abundanti

respicit egregiam,
V. Ut sit meta tersa nube

in virtutum floribus.

3. Annam Juda germinavit,


Anua virgam regiam,

et legis et gratiae.

2. Inter legis sacramenta


Salvatoremvetera

Yirga floreni,flos decorem,

Contectumin patriarcbis

decor vitam coelibem.

diu clausit litera,


Donec virgo sine viro
genuit puerpera.

Kespousoria.

1. Bethlehem natale solum


matris Annae colitur,

V. Mediatrix

Quae domus aeterni panis


et coelestis dicitur,

2. Sindonem virgiuitatis
Aima

manu

texuit.

Quani enixa maris stella


Deo patri vendidit,
V. Hic in carne patris verbum
matris esse praemium.
3. Quam jucundum et insigne
est Annae praeconiuni,

3. Felix Anna, quae prophetam


Samuelem genuit,
Sed felicior est ista,
quae Mariam edidit:
V. Illa nobis impetratum
Na/araeuni genuit.
Ista matrem

dat formamcoelestium.

Ad

1. Ad legismetas

tideiquevetusruit aetas,

CamgenusAnnaDavid
splendoribus
irradiavit.
2. Concives.late

1. HaecadopusmatrisChristi

regiDomino
jubilate.
manua

Coelesti

purpura contexitur,

Dequatogasunimo
regi
pretiosa conditur.

2. Linea virginitatis
ex hac tela prodiit.
Verbum Dei factum caro
quam in carne subiit.

3. Dignum genitrici suae


tabricat palatium

Urbis artifex aeternae,


reparator

omnium.

Responsoria.

J. Genealogia
Christi
dum texit historiain,

Laades.

Antiplionae.

fecit Deusthalamum.
In 3. Nocturno.
Antiphonae.

Nazareiii,

qui Nazareos consecrat.

Dum Maria nuptiarum

V. Cui de ventrematris Annae

Anna,

sentit beneticia.

V. '..uisuperaos pascit cives

et in terra homines.

datur

quae vocatur gratia.


Grata cujus omnis niundus

perquemsacra
vescitur
Anna.
3. Anna Deo vigilavit eoque lucis alumna

Hanc geuuit, quae virgo fuit


vitaeque columna.
4.

Ex

Annae

celebris

uatalibus aguiina plebis


Hanc habeant dotem,

sibi pacificare nepotem.


5. Laudem

de caelis

exspectat
quisque
fidelis,
meritis sanctae
refoveri postulatAnnae.

117
Ad

Benerlictus.

A. Omnipotens deitas
de coelis

Israelitas

Visitat et gratis
manibus rapit impietatis,
Cum

loris

Annae

vinctus, funeste tyranne,


Morte

tua

victa

Christo sunt sceptra relicta.


Brev. Othinense imp. Lubecae 1497. -- In 2. Vi-sji. m\ Mapi.
sich eine prosaische Antiphon.
38.

De sancta

In 1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. Quasistella matutina,
Aurorae praenuntia,
Et sicut rosa in spina
Fulsit

Anna eximia,

Quae nobis divina


Det cum prole pia.
Ad Magnificat.

A. Aeternipatristilium
Coetus laudet fidelium

lit-tindet

Anna.

3. 0 felix generatio,
Vuam sancta Anna genuit,
0 beata salvatio,

QuammundoMaria tribuit.
Responsoria.

1. Refulget Anna beata,


Fructu salutis dotata,
Unde omnis languor pellitur
Et salus aegris redditur.
V. Stirpe Aaron sacrata

Est sanctaAnnamundonata.
2. Anna ex sacerdotali

In sanctae Annae laudibus,

Et Joachim ex regali

Quae suis nos juvet precibus.

Sunt exorta prosapia,


^iuibus nata est Maria.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Devotocorde
Christo jubilemus et ore,
Annam qui sauctam

coeli transvexitad aulam.


In 1. Nocturno.

Antiphonae.
1. In sanctae Annae honore

Dominum laudemus,

Corde,aniraoet ore
Magnificemus.

2. Haecoraavitsaeculum
Per solis tabernaculum,

Quodsalvat Dei populum.

V. Sacerdossacrarumlegum
Ex hac venit et rex reguni.

3- Tu es Anna laudabilis,
Cui poscenti divinitus
Datur proles optabilis,

Quarnundussalvaturperditus.
V. Prolem a Deo postulatam
Dedisti coelis, terris gratam.
In 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. Audi, tilia, et vide

Nos te laudanteshodie
Et cunctamalaelide

A nobispacifice.
2. Maria sanctificatur,

Ventre matris dum gestatur.

3. Sola digna tu fuisti,


Generarematrem Christi,
Cui

devote

deservisti.

Responsoria.
1. Ut novum jubar

enituit

Anna et signis claruit,


Yeuerari promeruit,
Quae Dei matrem genuit,
V. Por quam mors fugata cedit,
Per quam salus nostra redit.

2. Tu quondamSara sterilis
Sed mater facta fecunda

118

V. Haec mater regis gloriae


Et plena omnis gratiae.
2. Tu doniina benedicta

Exstascoelestilumine,
Varia

circumamicta

Virtutum pulchritudine,
V. Sidus aureum produxisti,
Stellam maris, raatrem Christi.

3. Sancta Anna laude digna,


Regnans in coeli curia,

Exora Jesumbenigna

Pro nobis cum prole pia,

Fructus tuus amabilis

V. Nos te laudantes hodie

Omniadeditjucunda

Juva clementifacie.

V. Tuus partu^ tripudio


IVIundum replevit et gaudio.

A d Laudes.

3. Celebremusdevotissime
Mariani

Annae

sanctissimae.

Dequauostra salus est inchoata.


Et pax a Deo patre nobis data.
V. Laudemus mente, corde et ore
Jesum in sanctae Annae honore.

In

3. Xorturno.
Antiphonae.

Antiphonae.
1. Doniinus sedem gloriae
Sanctae Aunae praeparavit

Et in regnum laetitiae
Perpetuae locavit.
2. Haec est portis coelestibus
Introducta
Juncta

cum laudibus.

sanctoram

coetibus.

1. Christopsallantonmia.
Quivenit nossalvare.
Pro sanctae
Annaegloria

3. Annaterra pretiosa
Dat fructummedicinalem.
De quaexortaest rosa

2. Cum Domiuo
Anna exsultabit
Et cum eo

4. Omnis creatura
Aeternum laudet patrem
Pro sanctae Annae genitura,

Sinetine regnabit.
3. DominummagniticemuN

PortantisDei matrem.
5. Anna, Sion filia,

Plaudant astra. tellus. mare.

Spargensodorem vitalem.

Et canticis collaudemus.

In rege suo exsultabit,

Qui fecit mirabilia

Quam secum cum gloria

In sanctae Annae filia.

Super coelos exaltavit.

Responsoria.

1. Sidus Anna tres lucernas

Ad Benedictus.

A. In sanctitate

servivisti

Erranti mundo attulit,

Christo Anna eximia,

Cumfecundamater ternas
Filias clarasprotulit,

Quaeconregnans
possedisti
Yitae pereunisgaudia

Quarumvirgo Maria diguior.

Nobis opem defer Christi

Ut sol stellis fulget clariov.

Cumprole plena gratia.

119

ln

2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. Exsulta, Anna, in Jesu pio,


Dei prolisque tuae tilio,
Cum qua prole magnifica
Pro nobis Christo supplica,
Ut

ablatis

criminibus

Salvemur tuis precibus.


Brev. ms. S. Annae Pragensis sa.ec. 16. Cod. Pragens. XI D 3. A. -

Aiitiph. ms. Coelestinorumsaec. is/ie Cod.Pragens.VIII C 15. B. -

B giebt

natiirlich das Ofticium in forma monastica; dafs diese iiicht die urspnmgliche,
rhellt

daraus, dafs ia jeder Noktum

R 4. de commmii;

d;ifs in der 2. Xokt.

je zwei Psalmcn sub uiia antipliona. Die A. super Ps. in der ersteu Vc^pi-i
erscheint in der 3. Nokt. als A ad cantica. Yon Hymnen bietet zu diesem
Officiutn

ad Laudes:

Sancta

Anna

bentdicta.

In 1. Vesp. ad Magn. A, 4 nos suis A. neratio B. -- R 3, 2 Poscenti ciii A. In 3. Noct. R 2, 3 circumdata 13.
39.

In

De sancta

1. Vesperis.

In l. Xoct. A 3, 1 Felix ge-

In 2. Noct. R 1, 1 Et novum B. -

Anna.

2. Pater praecelsae virginis

SuperPsalmos.

Joachim erat nomine,

A. Felix Anna, cella munditiae,


Mater Annaquenobilis
Lumenmundi,venaclementiae,
regali fulsit semine.
Spessalutis,porta laetitiae,
3. In tres partesdividunt
Nos divinae commenda gratiae.
Ad Magnificat.

sic rerum substantiam:


Dant templo, dant pauperibus,

A. Haec est radix Anna pia,


Virga florens est Maria,

servant sibi tertiam.

Christusflos est inclitus:

Digna radix est honore,


Cujus virga tali flore
Fecundatur coelitus.
Ad

Responsoria.
1 Felix Anna, flos hortorum,
Mira nitens specie,
Regnm surgit antiquorum
Ex clara progenie,
Quae medelam vitiorum,
Matrem gessit gratiae,

Matutinum.
Invitatorium.

Ad sanctae matris
Annae memoriam
Omnes Christo

canamus
gloriam.
In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Chori plaudant alacriter

angelorumet hominum
Congratulandopariter
xnatri reginae virginum.

V.

Haec

beata

miserorum

Succnrrat inopiae.

2. Matronarum
haecraatrona
Claruit

in saeculo,

Xunc in coelis est patrona


Pietatis titulo,

Cujus partu cuncta bona

Proveneruntpopulo.
V. Anna parens esto prona
Cunctis in periculo.

3. Ex conceptu
coujugali
Anna miro ordine,

Radixboni,finis mali,

Spiratunogernime,

Felix, quae fuisti tali

Impregnata
virgine,

V. Nos in hora fac finali


Mori

120

Ipsavirgosingularis
Dignetur succurrere,

V. Anna,matersalutaris,

Fac nosChristovivere.
In 3. Nocturno.
Antiphonae.

sine crimine.

1. Joachim et conjugi

In 2. Xocturno.
Antiphonae.

angelus
apparuit

Dolentesque nimiapi
dulciter compescuit.

1. Annosquoqueplurimos
ducuntin coDJugio

2. Precesvestraesuut acceptae
habebitisque
filiam,

sub legis opprobrio.


2. Exprobrabratliinc pontifex
Joachim,quodsisteret

praestabitcunctisgratiam.
3. Hinc cognoscunt
se mutuo
conjugalifoedere

Sterilesatquetristes

Infecundus cum fecundis


seque eis jungeret.

3. Joachimex opprobrio

de templo tristis exiit,


Nec ad donum vel uxorem,

sed ad pastorestransiit.

Per quamDeusmagnifice

Et agunt laudes Domino


pro concesso munere.

Responsoria.
1. Eva mater corruptelae

Pomi fit edulio,


Defonuavitque sequelae

Responsoria.
1. Ex Judaeacrevit spina
Haec matrona nobilis,
Spina tamen officina

Claruit mirabilis,

De quaprodiitregina

Coelivenerabilis;

Lineamcontagio,
Anna confers spem medelae
Sacro puerperio;
V. Esto memor clientelae

Hujas in exsilio.

2. Anna,matermatrisCbristi.

Nospieconsidera,

V. Nosa fraudeserpentina

QuaeMariaenieruisti

2. Quam potens esse diceris

Ecce felix ascendisti

Salvetmaterhumilis.

In regnobeatorum,

Propinare
ubera,

Supercunctasidera;

Quae genitrix agnosceris


Reginaeangelorum,

V. Tu in hora mortis tristi


Nos ab hoste libera.

Insignisquippe
diceris
Patrona
miserorum;

3. Beatavirgovirginum,
Matristuaeprecibus

V. Impetranobismiseris

Veniam
peccatorum.

3. 0 quamdigne veneraris
Ali humanogenere,
QuaeMariammundoparis
MagnoDei munere;

Remissionem
crimiiram

Procura
supplicibus

Et fac post vitae terminum


Laetosin coelestibus,
V. SuccurrepenesDominum
cunctisassistentibus.

121

Ad Laudes.

5. Anna floret nt lilium

Antiphoaae.
1. Omnis sanctorum

In summiregis curia.
Thronum adepta regium

concio

Cum immortuli gloria.

Matrem collaudet virginis,


De cujus puerperio

Ad Benedictus.

Salus processit hominis.

A. Anna stellam matutinani

2. Haec prolem devotissirae


Petit a patre luminum
Et meruit dignissinie
Mariam, decus virginum.

Magni regis et reginam


Peperit clementiae,
Cum qua vere jucundatur,
Quia Ueum contemplatur

3. Ex Joachim,quemhabuit

Revelatafacie.

Yitae virum eximium,


Anna Mariam genuit,

In 2. Vesperis.

Matrem regis justitiae.


4. Stirps Jesseclara deluit
Evae raatris opprobrium,

Ad Magniticat.
A. Anna florem portavit gratiae,
Flos odoremspirat munditiae,

Dum Anna proleni genuit,


Floreni sanctorum omnium.

Almae preces matris ct filiae


Nos conducantaeternaegloriae.

Brev. Aberdoiienseini]>.Edinburgae 1510.A - Brev. FF. Praedicatorum


imp. Venetiis 1514. B. - - In 1. Noet. A 3, 2 Siianim rerum B. - R 1, 6
Matrem vixit B. -- In 2. Noct. A 2, 1 Exprobrabat hunc A: Exprobrat nam
B. -- R 3, 2 humano gvrmine AB gegen den sonst n-ineu Reim. -- In

3. Noct. A 2, 3 u. 4 IVr quam magnificepraestabitur| Cunetisdivina jrratia. R 3, 4 Procura tuis B. -

Ad Ben. A, 2 Magiii matris A. -- Zu diesem

Officium gelioren tlie Hymnen: Ave mater Anna, In Annae puerperio und
Felix Anna prae aliis.
40.

De s. Antonio

In 1. Vesperis.

Eremita.

Ad Matnt inuiii.

Super Psalmos.

A. Pauluraquaerenseremita,
Antoni, tene precibus,

Ut purgemurin hac vita


A peccatorumfaecibus,
Qnatenusservemur ita
A gehennaenecibus.
Ad Magnificat.

A. 0 beatumvirumtalem,

Bellarequididicerat

Carneni,
hostem
infernalem

Et mundum
supervicerat,

Dum in mundo sine mundu


Immutatus vixerat;
Nobis mundumtam immundum
Evitare doceat.

Invitatorium.

Adorare Dominum
Attentius venite,

Beatumper Antonium
i donat donavitae.
In

1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Beatusvir nonadiit

Consilium
impiorum,

Idcirconunquam
abiit

Dc nuraero
proborum.

2. Qui in coelis habitat


Irridens amentcm,
Virum hunc elegerat
Spiritu egentera.

122

3. Fide fortis tribulantes

Kesponsoria.

Multiplicatos vicerat,

1. Pro deferendo pallio

Yicit et insidiantes
Iturus. quo nescierat.

Paulus Deo carissimus


De se misso Antonio

Kfsponsoria.

Obieratlaetissimus;

1. Deocredens,
spetirniatus V. Quodverebatuv
accidit.
ArripuitAutonius
Antonioabsenti
Iter membris
fatigatus.
Quodfactumfactonotuit
(Juae
sustentavit
baculus.
Hincplanerevertenti.
"V. Pauluni quaerenscepit irt
Viam. quam nescierat,
Quemmonstnmiperterrensdire

2. Justus nunquamderelictus
Permansit in tristitia,
Christus pia prece victus

Ad iter demonstraverat.

Luctum mulcet laetitia;

2. Lupamsequens,
quem
optavit. V. En leonesferitate
Invenerat
Antonius;
Deposita
ingenti
Advena ut affectavit

Cooperari sunt parati

Introituniavidius,
Paulus cera obtirmavit

Justumsepelienti.
3. Paulus cessit intestatus,

Ostium diligentius.
V. Et quamvis non meruerim

Conspectumtuum visere,
Postquamte nisi viderim,

Haeres fit Antonius,


Yeste sua tunicatus

Festis in solemnibus.
V. Testamentumnullum fecit,

Scias me non recedere.

3. In Domino habentibus

Paupertatem babuit,

Quia spiritn profecit.

Spem
firmam,tidenibonam,
Cliristus

Noncarneuti maluit.

suis militfbus

In

3. Nocturno.

Duplicavit aunonam.

V. Et corvusjianeniintegrum
Attulerat egenis,
Ferebat quem dimidiuni
In annis ter vigenis.
In

2.

Antiphonae.
1. Hic senex venerabilis
In Domino confisus
Fit cunctis fonnidabilis
In

Nocturno.

Antiphonae.

1. Huncinvocantem
Dominus
Quam libens exaudivit,

In tribulationibus

Constantemquempraescivit.

2. Scutobouaevoluntatis
Munitushic Antonius
Vestem verae paupertatis
Custodit diligentius.
3. Hunc coronavit Dominus
Gloria et honore

2. Tu

monte

cordis

Dei

visus.

desiderium

Sibi, Christe.tribuisti,

Post hujus vitae transitum

<,}uem
ad vitam recepisti.
3. Hunc cuncta super maria

Tu, Domine,fundasti,
Quemtemptamenta
varia
Devincere

curasti.

Responsoria.
1. Hic solus ad exuvias
Pauli senex invitatur,

Praernultiseminentibus

Huic Christusad exsequias

Virtutumin decore.

Per leonescooperatur,

123

V. Mododiscretihorninib
Humum
temptant
quicavare,
Locumuniuscorporis

Sic capacem
praeparare.
2. Corde totus quam devotus

Antoniusdetieverat
MortemPauli, tarde notus
Quemhumosepelierat.

V. Seniles
artusoneri

Curavit applicari
Et Pauli corpusmortui
Ad fossamdeportare.
3. Verejustum deportavit

Lteus,ad te vigilavit,
Sitivit cujusrequiem,

Apud quemdesideravit

Et in aestutemperiem.
4. Gaudentes benedicite

Vestropro consortio.
In hyranislaudemdicite,
Angeli Dei, Domino.

5. Laudetomnispraeceptorem
Subductiscunctisvelis
Creaturacreatorem
Et Dominumde caelis.
Ad Bencdii-tns.

Perviasrectas
Dominus, A. Antonium,
promeritis

Hujus vitae dum vitavit


Vitara noster Antonius,
Heremitam, coenobitam
Reddens se devotius,

V. Immortalera praeelegit

Sic vitamvitae veteri,

Totum
Cbristo
sesubegit
Non vivens sicut ceteri.

Quemvisitavit Dominus,
Nunc nostris pro demeritis
Oremus diligentius;
Nobis

nostra

deleantur

Sua per precamina

Et a Christoremittantur

Omnia
peccamina.

Ad Laudes.

In 2. Vesperis.

Antiphonae.

Ad Magniticat.

1. Indutuspulchritudinem
Et vestimentavaria
Regnat per fortitudinem

In coelesti curia.

Vale, vitis ubertatis


Antoni, pater pauperum,
Rosa mitis caritatis

Et castitatis lilium;

2 . Omnis terra, jubilemus

Antonii pro gloria,

Mansuettulo vitae detur

Nobis ob tuum meritum,

Deo nostro laboremus


Quietudo condonetur
Servire cum laetitia.
Aeterna post interitum.
Antiph. ms. 8. Katharinae Hamburgens
i. 431. saec.15. - In 1. Noct. A
1, 4 reproborum.- R 1, 4 Inter membris.- R 2, 3 affectaret.- Ad Laudes
A 1, 1 fortitudinem. -- Hierzu der Hymnus: Jmpetra nubis gaudiu lieata.
41.

De s. Antoniu Eremita.

In 1. Vesperis.

2. Coepit aetate tenera


Ferre squalentis onera

Antiphouae.

Antoni,
cultoreremi,

Fortis athletaDomiui,
Victor

daemoniorum,

Fac nos devotos servulos

Mundi spretoressedulos,
Victores vitiorum.

Deserti zelo Christi,

Temptator
quem
aggrediens
Victusque
mox insaniens
Abscedit

mente

tristi.

3. Hic sanctuscarnem domuit

Christumque
passumgemuit,
Quem cupit imitari.

124

Fert crucempoenitentiae,

Rigoris,abstinentiae,
^ua speratexaltari.

4. Scuto protectus

iidei

Vult eharitateindui

Zelosalatiscinctns,

2. Excelsi desideriis

Fragransservisuniri

Non literarum studiis


Se sinit

erudiri.

3. Orbatusest parentibus,

Cumduodeviginti

Vicit mundumcum vitio

Essetannorum,sentibus

Tegenscarnemcilicio,

Relictisorbistincti.

Spe galeatusiutus.

5. Hic creaturasmonuit

Yerbovitaque
docuit,

Laudarecreatorem:

Laudemus
ergoDoiiiiiiun),
Quemscimusesseomnium
Communem
redemptorem.
Ail Magniticat.

A. 0 pater humilium,
O rastitatis lilium,

Beaponaoria.

1. AltitonansAntonins,

^uemorbisfamatonat,

Cultor tit angelicus,

Rcpentesuadonat
Egentibus,
quemDominus
Coeliinitra coronat;

V. Regem sectatur gentium


IMaue Deuru unicum.

Ut ejus verbura sonat.


2. In angustocoeuobio

In hac carnis aoie

Sororem consecravit,

Nobis doua vires;


Tu procul absentibus

Lux ipse non sub raodio


Saeclumilluminavit,

Solis arcanafratribus

Aegyptumdato otio

Occulta conscientme.

(Juasicordascires;
Per te Cbristusradians,

Sermonevitae pavit.

V. Monachorum
collegio
Spreto mundi consortio

Per te miranda perpetrans,

Anlielans se dicavit.

Pulsosreddit spiritus
Vitae defunctorum.
Nos, Antoni, visita,
Duc ad sauctoruminclita
Dona.quibusunicus
Regnatrex justorum.

3. Temptatorhunc persi'iuitur,
Conaturimpedire,
Non patienterpatitur.
Signademonstratirae.
Qui est abbas,sic loquitur,
Tyranne,cessairae.

Ad

Matutinum.

Invitatorium.

Regem laudemus omniuin


Voce

cordis

et oris.

<t>uisociat Antonium
Patriarcharum choris.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Hie vir in patris laribus


Nutritus est decenter,

Plussuisuutritoribus
Christum
quaeritferventer.

V. Sputo patris polluitur,

Crucis trophaeu pellitur

Festinatjussusire.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Hostis de nocte lnminis
Lucis invadit virum,

Fartasuadet
criminis,

3Iorbum recnsat diram.

2. Yenit ut puer horridus,


Ut carboniger tinctus.

Cujusvultus[est squalidus]
Tuussum,inquit.vinctus,

125

3. Amore vicit spiritus


Et

fornicationis

Suareceditterritus
Precedevotionis.
Responsoria.

1. Dum hora nona circiter


Ab angelis in spiritu

Sensitse captumferri,
Kigii curruntvelociter

Vimfacientes
fremitu

Vocumnon telo ferri.

V. Culpasopponitnequiter
Ab alvi matris exitu,

Poenas
pro his mereri.
2. AmicumChristi comites
Angelici veracibus

Sermonibus
tutantes

Jllos fallaces obices


Pellunt

cum

suis fraudibus

Responsoria.
1. Carnem terit, eontenmit vilia,

Fructum
carpitspcrnitque
folia,
Coelipetitalbatalilia,
Ubi gaudent sanctorum milia.

V. Vivens carne Christo junctus


Cneloregnat vita functus.

2. In paupertate
glorian>
Falsassentescupidinum

Sacro
comliussit
caumate,

Posthaecin mundoradians

Fugatcatervas
daemonum
Patris relicto domate.

V. Mundum
linquens,
polumscandens,
Rectoconscendit
traniite,

Sedet coelirex congaudet


In coronatomilitc.

Coeptum iter complentes.


V. Fugantur falsi daemones
Sacris

Ad Laudes.
Antiphonae.

orationibus

Quodnequeuntminantes. 1. Sanctuspater Antonius


3. Furens cruenter carnifex

Maximianusgladio
Christicolasoccidit,
Sedhos bonorumopifex
Coelorumditat gaudio.
Quod oculus non vidit.
V. Hos sequitur Antonius

Optatquefore socius,
Sed secus rex providit.
In

3. Nocturno.

Antiphonae.

1. Donisdivinaegratiae
Antoniusrepletus
Mandatsepoenitentiae

Pellitpeccatum
vetus.
2. Zelocurritmartyrii

Palmam
speransvictorum,

Quosin odium fidei


Mactat rex iniquorum.
3. Hujus nos sancti meritis,
Christe, duc ad coronam,

Cujusaccepitmonitis
Vitae mundus annonam.

Post patris funus lenius

Carnisspicamnon colit,
Sed,ut exemplumpraebeat
Igne sanctoquecaleat,
Frangensterensquemolit.
2. Post hoc Aegyptum circuit.
Viam salutis docuit,

Languentesmentessauat.
Antra deserti monachis
Claret,

devotis canticis

Terram replet et ornat.

3. SequitursororDominum
Clausacuraturbavirginuni
Fratrejubeuteduce,

Mirisque
signisrutilat,
Curasolerti\igilat.

Deus,ad te de luce.

4. Doctus a patre luminum


Dei fit doctor faminum,
Viam perfectionis
Docet plus lingua operum,

Corpuscastigaustenerum
Virga correctionis.

126

Ad

Laudare

Christum

studeat,

In ejus landem prodeat

pugil et commilito fortis,

Haec concio fidelis,

Adjntor validus
nostrae velis esse cohortis,

Quam hujus almi sanctitas


Ditat, ut vera deitas
Nos visitet

BenedictUR.

Christi regis ave,

Confer

de caelis.

et auxilium

nobis in tempore raortis.

Brev. ms. Franciscan. saec. 15. Cod. bibl. Rossianae s. sign. -- In 1.

Vesp.A 4, 2 charitatem.In 1. Noct.A 2, 1 desiderio.- R3, 5 alloquitur.-

In 2. Noct. A 2, 3 Liicke von 4 Silben. - A 3, 2 Et fehlt. - R 1. 9 Poenas

probis. -

R 2, 9 Quodnequeruntminuantes.-

In 3. Noct. A 1, 3 se

fdilt. - - In 2. Vesp. ad Magn. wie in 1. Vesp. - - Hymnen: In 1. Vesp.:


Antru saltus petit altus; ad Noct.: Plaudemater ecclesia; ad Laudes: Exsultet
coelum laudibus.

Das Officium

ist auf das Schema des Franciscusofficiums

nFranciscns vir catholicus" gemacht und somit vermutlich von eitiem Franciskanerdichter.

42.

De s. Antonio

In 1. Vesperis.

Antiphonae.

1. Gaudeatecclesia,
Quamindefunctoram
Sponsusornat gloria
Matrem

filiorum.

'2. Sapienti tilio


Pater gloriatur,
Hoc

et in Antonio

Digne commendatur.
3. Qui dum sapientiam

Saecalicalcavit,

Prudens summi gloriam


Patris exaltavit.

4. Augustini primitus

Regulacsubjectus,

SubFrancisco
penitus
Mundofit abjectus.
5. Quorunivitam moribus
Hic profitebatur,

Gloriosis
patribus
Jamcongloriatur.
Ad Magnificat

A. 0 proles Hispaniae,
Pavor infidclium,

Xovalux Italiae.

Nobiledepositum
Urbis Paduanae,

Patavino.

Fer, Antoni, gratiae

Christi patrocinium,

Ne prolapsisveniae
Tempusbrevecreditum
Defluatinane.
Ad

Matutinum.
Invitatorium.

Jam Christura

choros humili

Alacrius

In jubilo collaudet,
In quo sacerdos nobilis,

Antonius

In veritate gaadet.
In 1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Quasisecusalveum
Rivuli plantatus
Fructum temporariura
Dedit hic beatus.

2. MonteSionpraedicat
Domino
praeceptum,
Et talentum duplicat

Coelitusacceptum.
3. Conterit miraculis

Peccatorum
dentes,

Sponsam
Christipatulis
Rictibusmolentes.

127

Responsoria.

1. Funditur insontium
Sanguisa paganis,
Fitque morientium
Merces vitae panis,

Rumorad Antonium
Volat non inanis.
V. In minores gladium

Fratres dat in odiuin


Christi

rex immanis.

2. Optansfore socius
Gloriae victorum,
Quosoccidit impius
Rex Marochioram,

Sequitur Antonius
Vitam defunctorum.
"V. Felix quem non gladius
Ferit

sed

in

melius

Mutat iniquomm.
3. Fervet ad martyrium,
Dum rex terrae saevit,
Sed hoc desiderium
Servi non complevit,
De quo rex regnantium
Aliud decrevit.
V. Tandem in simplicium
Coetu per judicium
Fama

In

veri

crevit.

2. Nocturno.

Begponsoria.

1. Donosapientiae
Plenos,arrogantiae
Fastumqui timebat,
Suli indocti facie

Tantuiudiugratiae
Lumenahscondebat;
V. A se prorsus gloriae
Sibi temerariae

Sumere volebat.

2. Pauper in collegio,
Pauper in principio,
Spiritu probatus,
Verbi ministerio

Non injectu proprio


Datur sed vocatus;
V. A quo sit haec datin.
Fiunt

3. In doctrinae poculis
Justus sua singulis
Reddens affluebat,
Loquens magnis, parvulis,
Veritatis jaculis
Aeque feriebat;
V. Potior miraculis
Virtus haec in oculis
Omnium

In

Antiphonae.

1. Grave cor quaerentium


Nugas, vanitatem

Discit per Antonium


"Vitae veritatem.

2. Contra virum sanguinum


Clamat et dolosum,
Quod hoc genus hominum
Deo sit exosum.

3. Laus perfecta profluit


Ex lactentis ore,
In quo Christus destruit
Hostem cum ultore.

testimonio

Mors et incolatus.

clarebat.

3. Nocturno.
Antiphonae.

1. Gaude rjuondam saeculi


Transiens viator.

Summi tabernaculi
Nnnc

inbabitator.

2. Nobis fac propitium,


A quo recepisti
Cordis desiderium,
Vitam, quain petisti.

3. Duc iu montem Domini.


Ora, nos, Antoni,
Junctos Deo-homini
Loco sancto poni.

128

Lumea. quod es. sirnilat

1. Vitamprobant
vilitas,
Simplex innocentia.
<_'uradisciplinae-.
Z<lo joncta caritas,
Veritas modestia,

Testes suut doctrinae:


V. Sed signorum claritas

Probat haec probautia


Multiplex in fine.

2. Si ciuaerismiracula.

Mui-. error, calamitas.


Daemon,
leprafugiont.
Aegrisurguntsani:
CVduntmare,vincula.

Mtmbra r<;sque perditas

Petuntet accipiunt
Juveneset cani.

V. Pereunt
pericula,

-at et necesiita-.

yarreutM, qui sentiuut.


DicantPaduani.

3. Sanctus hic de titulo


Crucis et suppliciis
Dulcis

Jesu

luodulo

I)ulci praedicabat,
Cuin pater ia aere
Se Francisens

filiis

Absens novo genere


Signi praesental>at.
V. Taniquam in patibulo
Crucis ipse brackiis
Tensus. hoc signaculo
Eum consignabat.

Hunc
tibi, quiluminc
Fruitur. quo \\vti.
3. Tius in te
Deus. ad te vigilans
Exstitit de luce,

Tu fons indeticiens,
Tu lux illi rutilans,

Qui sitis in cruce.


i, terrae, marium

BenedicantDominom

Cunctae
creaturae,
oui tot per Antonium
Signisaugethominum
Vitae spemfuturae.

5. Sonotubae,tympano,
Cythara.psalterio

Cymbalisque
Deom

Cboro.chordis,organo

Laudetin Antonio

Mvsticecor meum.
Ad Henedictus.

A. Gaude, felix Padua,


Quae thesauruui possides,
Cuju? in altario
Dignam fore localam,
Visio

raonstravit.

Tu signis irrigua
Tot in tuo provides
Miseris

Antonio.

Serva rei titnlum,


Quae sic te ditavit,
Sed tu

nos ad

ardua.

Ad Laudes.

Pater, hic qui praesides,

Antiphonae.

Quorum es possessio

1. Donras
ab Antonio
Supra petram Dominuui
Posita perstabit.
Quam maris elatio
Fluctns

seu vox

fluminum

1'ltra non turbabit.

2. Laetua tuo jubilat


In conspectu. Domine,

jam introi\it,

Transfer,
quos
liic vin
culum
^lortis

inclinavit.

In 2. Yesperi

-.

Ail Magnificat.

A. 0 Je^u. perpetua
Lux, tot in Antonio

Signisdanssplendorem

129

De quo non inrongrua

Nobisgloriatio

Tibi dat honorem,


Oratia per hunctua
Nos in vase proprio

Lampadenon vacua

Lumendct opinio,

Charitasardorem;
Frustra virgo fatua
Glorians in aliu

Ferre da liquorem,

("uaeret
venditionera.

Liivv. nis. Franrisr. Saec.15. Cod. Mu-. Czartoryski Cracoviae<>


- Jirrv.

ins. Francisc. aa.ec. 15. (,'od. liil.i.

Rossianae.

I! -

hiivv. nis. Fniuri-r. saec. 14.Cod. Voraviensis I"i7. (.'. - Bre^ ms Francisc.
amii 1464. Cnil. Ailiii.iiitrnMs D. -- Antiph. m>. Frain-i-.'
l."i (',1
Stralmviens. H I 1. E.

- \,,,.-t. 1 und 2 fclil. n K.

la :',. X,,,T. R 3 nur

- In 2. Xnrt. A 1. :! Jtixit per A. - R 2, 2 J';iii|,.-nimiu A. - R '^, 8


Fuit testimonin A.

plena ^uudio iXnrt.i:

llyinnen: En gr.-itulrnim Imdi,- il. Vesp.); Lans regi

,]*--i\ lux vera ineutiura (Laud.j.

3.

De sancta

I n 1. V espc r i s.

A il M a t u t i nu m.

"Super PsahiH'-.

Invitatorium.

A. Dulci

cantu

noster

Christo jubilet

cliorus

sunorus

Martyris Apolloniae
Festa

tractans

iu hac

die.

R. Eusebius iniperator
Prulis bujus propauator
Exstitit clarissimac,

^iuam a primaeva aetate


Nutriebat delicate,
Srd

baec amarissinie

buum defleba.t reatuin,


Virtutibus

vitae

statum

Ornans instantissime,

V. SponsonubensChristopia

Felix haecApollunia.
Ad Magnificat.
A. Pater virginis peaeclarae
Studuit

hanc

exornare

Auro fulvo, ir.argaritis,


Pannis quoque exquisitis ;
Sed haec aurum, margaritas,

Yestesquoqueexijuisitas
Despicienspropter Dtum.
Toti mundopraefert eum,
Nomenejus benedictum
Magnificanset invictum.

Laudemus

nos in hac

die

Vir.urinis Apollouiae
Sponsum Christum in

psal-

morum

Jubilo Deum deurum.


J n 1. N oc t u rn o.
Antiphonae.

1. Hujus virgiuis gennani


Fratres tres, corpore vani,
<tiuerela sororem acri
Suae

deferebant

matri.

2. Ingenuammatur natam

()h tidfiu ( liristi delatani


Sibi corrigebat dire

Difterenteniobedire.
3. Sancta habitu mutato
A Leonino
beato

Baptismi suscepit uudam


^lentem Deo servans mundara.

Kesponsoria.
1. Tunc ad patris auresnatam
Mater deferensbeatam
Refert, quodsit baptizata,
Christotide desponsata;
9

130

Y. Odu/ns
ijai nataeactu>
Supramodunibtupefactus

V. Caesa
pectinibus
diris,
Virgo,a nefandisviris.

Viribus corporis mire


In hani- roepit desaevire.

3. Infelicem fremens iiatam


Pater ferreis ligatam

2. Respondit Apollonia
Matri suaevirgo pia
Procul pulso omni dolo:
<'.'liri>tum verum Deui
V. Idola surda et muta

Licet fuerim secuta.

Vinculis equi^ calcari


Mandat lianc et trucidari
Et sic trahi per platr..Dicens: pro Christo pereas.
V. Tunc calce unus equorum

Patrem tangen* praemissoruia

3. Ad .Tovi-liliam templum

Interfecit. iiui beatae

Gentilibus iu exempluni

Precibu- revixit natae.

Ducens pater, ut adoret


Jovem. monet, et iuiploret.

V. Martyrsancta
fidefuncta
In dneremvertit cuncta.

I n 3.

N o ct urno.

Antiphonae.

1. Pater.mox ut suscitatur.
Cuni uxore baptixatui'.

In

2. Xocturno.
Alltipll"!

1. Hominibu:- tradeus nataui

C'um natis et faniilia:


Sit Deo laus et doria.

2. Rem audite inauditam.

Diris tunc abjudicatam

Ad banc castam nurgaritam

Virgi- et tiagellicaesain

Loquebatureijuusille

Pater ^idc-batillaesam.

2. Addenspater poenas

Tortoribus mandat saevN.


Corpus natae laniari,
Cordis profanus ainaii.

3. XDU

driuit

miscratoi'

Sponsae suae liberator


Vulnera sanando piu.-.

.lt'-u~.Mariiii.'
tilius.

Besponsoria.
1. Caesar multa* vmaii- geiites

Jussitlinguamatquedente-

Evelli ab ejus uiv

Satanae
ardensfurore:

V. Faculismammae
cremantur

Virginis,consequestrautur
Ferrooculipuellae

Benedicendopusillae.

3. Onmesgentestuncper gyrurn
Resuscitatumhunc virura
Pivcc audientesnata-.
Fidei se daut beatae.
ponsoria.

1- Cae^ar Decius tunc isti

Virgini occurrens
Christi
Diuitos niandat praecidi

Manuunipustqueeliili
3Ianus. brachia et crura.

Yulueraintiigensdura;

V. Odiens salutis actus

Rotasparit vir praetactus.

2. PercussoDeciomorte

Taliorpraesidens
sorte
Thrunotuiiuiinperiali.

A capitemox tenellae.

ilacbinator omnismali.

Oleo.sulplmre.
>al<

Plantas
pedumclavisdiri^

Tractat
corpus
triumiihale.
2. Ave sectatrixquietiVocibusDominumlaetis
Laudabassustinensgraves

Poenas
corporisinsuaves
;

Mandat
perfodivirginis.
V. Illi >edadfuit pie
Xatus virginis Mariae
Taliorempro excessu

Punienscumcoraplidbus.

131

3. Viro saevogebennali

4. Egregiaerex Persarum

Taliore tunc letali

Yirjuni occurrens. claruin

Plagafracto Numerarius
Imperabatnefarius,

Vulturuut est contemplatus,


Mux e&tlumine privatus.

(^ui tres boves diros ferit

5. Longissimis poenis fractam


Virginem ense praetactain

Fieri, in quos projecit

"Virgineru
Cbristiligatam
Ferventissimos,
sedgratam
Sponsam sibi Jesus pie

Absanor
ut decollavit.
Cliri-tu-Jesuscoronavit.

Liberavit ipsa die.

Ad Benedietus.

V. Sanctamartyreorante,

A. Prostrataiu locomortis

Omni populo adstante

Sponsa aeternalis sortis


Preces fudit pro devotis

Frigefacti boves isti


Nuii nocebant sponsae Christi.

Servulis

Ad Laudes.

Proficiat

Antiphonae.

totis

In

Laudatverarateuenslegem.
2. Angelus huic absquc mora
Apparens sub ipsa hora
Passionis sanat piam
Virginem Apolloniam.

liic

in boni^.

Coeli videat gloriam.

1. Caesare morte prostrato


Virgo corde delicato
Spousum suum coeli regem

3- Poenis diris

viribus

DiceiiS: Meae passionis


Qui fecerit raemoriam,

2. Vesperis.

Ad Magniticat.
A. Ejus currite ad festa.
Corda qui habetis niaesta.
(,}uae cunrtonnn cousolatrix
Est et omnium imperatrix :
A Christo Jesu gratiam

tunc devirti-

Nam in >uae liora mortis

Martyr Christi benedicti^

Victrix obtinuit forti-.

Vocibus CUristum laudalmt.

Omnis ut exaudiatur

Vox in coelis resonabat.

A Christo, qui hanc precatur.

Antiph. nis. 1'nigeusc XII A 9. saec. 15. A. -- IJruv. ms.


in Pedoporitis I'r;i^i-ns. 8 anni 1398; add. saec. 15. I!. - Urev. in- Jacohi

Bruneusis

2i. -acc.

15.

(_'.

In 1. Vesj).R, 11 Felix ApollouiaA; SolahaecAiiollunia IJ. - In 1.


Noct.A 1, 4 suaclelilt A. - R 3, 1 J!.-at:iA]i..]l,,niahabitu B. - R 1, 1
aurem A. -

R 1. 7 mn\ 8 tV'lil<-nB. -

2. Noct. R 2, 4 f.-rv.iri- AC. -

R 3, 5 Mavtyv iu*ti-ivcta 15. -- lu

R 2, 1 Aeternac <i-i>tatrix15.- R 2, 4 PfiHiia-

c-orjiDri.
A!!(_': insuavcsergiiuzt,da sonstausnnliinslos
der achtsilbigeVers

gewahrtist. - R 3, 1 Infelixfremens
A. ~ R 3, 5 tralii fclilt V,.- R 3, 6

vcr-Mlt,. NV.irttVilj?1-1
''"" ~" IQ 3. Noct. A 1. 4 fehlt. - R 1, 4 luanuum])edum

pnstqueAB. - - R 1, 8 vir infectusA. - R 2, 2 praesidens


forteA. - R
2, 7 sq. pie Xatusfehlf-nA. -- R 3, 2 TalioroA. - R 3, 3 Numeriaims
15.- K 3, 13 Ft-rvetactiA. - Ad LaudesA, 2 Al.saimniA: sinr-moraC.Hymnenzu difsmi (Ifticimn: In 1. Vesp:Apolloniacvir^inis: ad Xuct.: <>rlii~

splenrtor]>erclimata;ad Laudesist in A ein Hynmii-fi-\v;\liiit,der mit


BLaetare" beginnt.
9*

44.

132

De sancta

In 1. V esperis

V. Nain virtutum operatrix


Es et tidei

A.

Adest

dies laetitiat-.

In qua ad thronum gloriae

2. Gaude tu Apollonia.
^lartyr invicii^iuia,
Per te nobis coeli via.

M'-ritis fulgens beni.

Puella

Apollonia srandft iusignis.

Surtrrt

castissini.i.

^it apf-rta de praesenti


Prece tua pra<?\ia.

A. LaudemusChristumDominum,
ijunii gcnuit Maria.
prn i\\m ti.nnenta varia

amatrix.

Nara servulo te petenti


Ad.jutrix > largis-ima.
V. In liar \allr iiiinTiae

Apollonia :

Succurre nobis hodie.

Ut post carnis interitum

3. Laus

Xustrum
delens
reatum
Vulii-perejusmeritum

tibi

Cliriitt-

niiraliili-.

Perquem
triuini>hat
sexus
fragilis

Regnum
donetsacratum.

Cui contrahostisinjuriam

Ad Matutinum.

Palmae donasti victuriam,


V.

Invitatorium.

i '>rde et ore pie


Cliristum laudare

\ i-nite.

iiluria
virtutis
tu es et verae

salutis.

I n 2. X oc tu m (i.
Antiphonae.

donavir Lrauiliavitae.
I n 1. X o c turn

1. Exauili. Apullonia,
rurli
L.Minlia.
sis te landantiam

Antiphonae.

1. In ApolluniaDt-uiii

Laudemus admirabili-m.

^ui -n.i LTatiasuuuni


ei laudabilem.

2. Apolloaiaeactiu
L\-titit angelira,

Ejus nos deprecatin

Ydiatad regnacoelica.

3. Cujusvirtutumopera

^jilendebant
super
sidera,
- ilutis exercitia,

'juae in se gessit sedula.

Eesponsoria.
1. Tu hostium triumphatnx,

YeraChristi imitatrix.

Apollonia precatrix.

Sis pro nobisexoratrix:

YA \<if iuvucaniiuin.

2. Tu tc-iiipluin
sanctispivitus.
Illustrata divinitus.

( liristi martyr egre.Lria,


Perduc nos ad coelestia.

3. ilurtua est triuiriphali-.


]\Iemoriaimmortalis,

Erue nos a cuni-ii? inalis.

^lartyr Christiperennalis.

Reeponsoria.

1. Sanrtispiritus
uiictio
Salutis

unxit

oleo

Te, o Apollonia.

(Juaeconstansin supplicio
Coelesti desiderio

Fervebassemperpia.

V. Cunctis nunc lassis.

virgo clementissima,
assis.

133

2. Haec spretis mundi lubricis

Congaudetcum hymnidicis
Angelorumchoris,

Nullisparentum
vitiis
Sed castispudicitiis
Subornando

thoris.

V. Gaudet
boniscoelicis

Simulet magnificis.

3. Martyr Christi atque verna,

Pace gaudenssempiterna
Coelorumin patria,
Xobis obtine superna
Vitae simul et aeterna
Sanctorumconsortia,
\.

Translata

ab

V. Levatis snrsum oculi-

Linguaecarensufticio
Aeternisgaudetiioculis

Dei conregnans
tilio.
3. 0 tu invictissirna
Martyr .TesuChristi.

DulcisApollonia.

ijuaepoenas
vicisti,
Tibi devotos conserva

Famulos. Dro commenda.


V. Te precibus pulsamus
Devote exorantes,
Ad te nunc proclainamus
Et corde suspirantes.

exsilio

Dotata Dei filio.


In

3. Noct

urn

Ad Laud c -.
Antiplion

i>

1. Induta Apollonia

Antiphonae.
1. Omni desiderio
Tendens ad coelestia

Perfruitur gaudio
In supernagloria.
2. Ejus exaltatio

Christus
eratjugiter,
Cu.jusoperatio
Crescebat salubriter.

3. Cumque
Deum
furtius
Corde

haec

dilexit

Ad coelos velocius

Cbristus eam vexit.

Virtutum pulchriiudine
Perfruitur
Beatorum

laetissima
solamine.

2. De valle tristitiae
Regnumintrans laetitiae
Cum rege regnat gloriac

Api>llonia
hodie.
3. Ad Chvistuiuregemomnium
Apollonia veniens.

Culpas
haec
planatcriminuin
Precatrix
indeficiens.
4. Sana medetur miseros

Xunc Christi invicta.


Curat simul pestiferos

Resjtoiisoria.

1. Thesauro
sui sanguinis

Beatis nunc addicta.

5. Laus,honor.virtus,gloria

Margaritamcomparavit,
QuamChristus,dator luminis,

Regi sit saeculorum.


Cujusnunc Apollonia

Superis associavit.

Gaudens intravit choruni.

V. Apollonia nobilis

Haecpatitur immobilis.
2. Pro Cbristo suis dentibus
Privata a tortoribus

Ad Benedictn^.
A. Virtutibus decorata
Apollonia beata

Salis simul cum oleo

Sponsumsuum uunc adivit;

Liquore ferventissimo

Ibi gustat,quodsitivit.

Mox adusta conspergitur


Et sic ad coelos graditur.

Adornata serto caeli


Poena devicta crudeli.

134

ln 2. Vesperis.
Ad

Mafrnitirjit.

A. Apolloniamnobilnn

Digne immarcessibili

Christu- rxaltavit,

Serto hanc exornando

Ancillam suamhumilem

Et supernorumagmine

Ad coelos elevavit

Clemens associando.

1',1-t-v.m-. O]oniiu-i'ii<e L35 saec. 15. A. saec.

}',. -

Brev. m-. 8. Horinni XI 429

1"). B.

Iii 1. V.--|i. ad Mapi. 2 <|iiemgessitA; 6 deleat rc-atumA, dolcnsreatum


lu 1. Nnrt. A 1, 1 Iii sancta Apollmiia AJi. - A 2, 4 cnclostiaB. -

R 1. 3 AimllcmiaF1'"H"''is pt-ccatorilius-i- i/xoratrix ]\. - R 2, 4 sauctisMiiia I!. - R 2, o ajit.- il.- jinn-si-nti vitae1 B. - R 3. 1 Laus tiVii Chri-t.Deus A. -- R 3, 3 ln.stU inimifitiam A. -- In 2. Xoct. A 1, 2 coeli tVhlt
B. - A 1, 4 iehlt A. - A 3, 4 fehlt A. - R 1, 6 Fruebaris semperA. -

R 2, 3 nuncin piwlicisA. - A 2, 4 pen-ninlovitiis A. "- A 2, 5 castitatis


]>u<licitiisJi. -- In 3. NiK-t.A 1, 4 -eiii]iitrma gratia A. - A 3. 1 Timc
tuodconl,- A. - R 1, 4 SupemisAB. - R 1, 6 patraturA.
.

itur A. -

]!. 11. 3 ~uiiiii

ut

R 2, -J in graditur B. -

audivit

Ad Laudes A 3 fehlt B. -

\'l

A.

I"..

De sancto

In 1. V esperis.

Antiphonae.

Arsaeio.

V. Arsacius plenus

divo spiritu confortatus.

1. Hymnum cum grandiloquia

Cantet laude ecclesia


Gubernanti
Arsacii
ob

omnia
merita.

2. Mfdiolanensium
Multarum clausa mentiuin

Hic luminecoelestium

Ail Magiiitk-at.
A. Eo die Arsacius,

Quo coepit praedicare,


Verbum Dei divinitus
Salvifice narrare

Patremsuumattentius,

Lustrat et Theodosium.

Dictum Eustorianum,

3. Primus post Aniln-osium


Verbigenam fert Dominum,
Cnram spernens hominum
( .iracter tit credentium.
4r. Gloriose credidit.

Matrem Laudinam legimus


Convertit et germanum,
Eustorium magnanimum
Ejusdem et uxorem.
Rimariam, et plurimum

Dum fidemgenti tradidit,


Quiavirgo exstitit,
(Juae
JesumChristumprodidit.
5.

Suam hic substantiam


Ob fidei instantiam

Liquit, amans animam


"juaesivit Dei gratiam.

R. Gavisusest Ambrosius,

Baptismatisper rorem
Qui insuper catholice
Ad fidem convertebant
Trecentos
et in ordine
Bissextus
attrahebant.
Ad

Xuuc

dimittis.

A. Taudet
multuraAmbrosius,

^uod credidit Arsacius,

',,'uod credit Arsacius.

(,>uiunxit huncdivinitus

<i>uigratestiexis genilius

Ut sit ChrUtianissimus;

Reddit Deo humilius.

A d Mat u t i n u m.
Invitatorium.

Solemnia Arsacii

lioc festo celebvantf-

In laudeDei Domini
junge parsevereantes.
In 1. Nocturno.
1. Gratia

Antiphonae.
Arsacius

135
2. Procax

tacta horum

in somnis

reperit, misit ut sigillatum.

3. Tuncjanuamaperit
Procaxet sanctoseducit,
t^ualitercjue, cogitat,
n\m

honore

spiritusestdivini
repletuvanae

2. Catholice
praedicat

et Dei verbumenarrat

Iiiquiens Arsacius,
Christus de virgine natus.
3. Destructor vani
erroris Mediolani

Convertit plures
ad fidem hic civitates.

Responsoria.

1. Orat sanctus
Ambrosius,
QuodtirmeturArsacius,
Per rjueni lustretur populus

Incredulus divinitus;
V. Curat erroruni

Arsacius Mediolauum.
2. Dum tidem lirmant Racius,
Timet Procax, Persuasius,
Ne laedat hos exercitus,
Educit

mox securius.

Visis Christi miraculis

Reductisunt sub clausulis,


Laus Deo sit in coelicis.

V. Angeluseduxit,
famulossic Dei reduxit.
In 2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Hic

consedentes

clausi visa memorantes,

(xiuae,cuin exirent,
patri Ambrosio narrent.

ad

donium
mittat.

re-

Responsoria.
1. Haecpetit cuminstantia,

Ut et fiat pedissequa
ilatris, qui rcgit omnia
Nunc et in aeva saecula,

Y. De virgine pura
crede et es effecta[secura].
2. Procax est factus credulus

Sanctoramatque cominus
Et lupus jugo subditus;

Haecstuduit Arsacius.

V. Animalindomitum
Arsaciusfacit subjectum.
3. Praesul tunc ATercellensium

Rogat sanctum Arsacium,


Ut a morbo saltantium

Curet hic suum populum.


V. Praesul Arsacium
perduxit sanctumad doiuum.
In

3. Kocturno.

V. Concludam thalamum,
cogitat Procax, beatorum.

3. Educti clausisjanuis,

sanctorum

AI- ostium clausum

Immemor

artis et philosophiae.

vidit

Antiphonae.

1. In virginis claustrum

perpetue locat patibulum

Adductumsanctus

Arsacius atque beatus.

2. Secusvallem,sua
uxor ubi est tumulata,
Arcam Eustorius

cummagislocatbeatis.
3. Ambrosii

aemulus

est a serpente detentus

Alterum usque dieni,


impetrat Arsacius idem.

136

Responsoria.

2. Nnllo tangente

1. Simplidanus
praecipit.

resonant
ibi quaevis
cam-

Arsaciusijuod advenit.

panae.

Obviam illi currit,


Queiu digna laude suscipit.
V. Xarrat Ambrosius
mortem bis Heutibusilli.
2. Simplicianusliumilis
Resignat praesulatum.
Tunc

cleri

(Vrnunt

3. Coeles-tiflamma
incenditur omnis candela.
4. Corpus insigne
fertum Arsacii digm5. Sanctorumcoriiora
corpori tuncceduntin tumba.

iu conciliis

omnes beatuni.

Ail Briii-dictu-..

Arsacium concilium
Tunc creat in praelatum.

A. Plura miracula
de meritis sunt ibi facta

Canendolaudis canticuin.

(,iuae Deus altissimus

Confirmans
confinaatmn

fecit per bunc -

V. Angelus cuin aurea


super caput fulsit corona
Arsacii,

I n 2. Yesperis.

Dei

cari servique dilecti.

Ail Magnificat.

3. Amavit eura Dominus,


Queni vucat celerius,

Nunc iu excelsis Domiim


Laudes demas>altissinui

Ut praesulin coelestilm-

(Juodsingulacum optimo

Regnet juge Arsacius.

Concludat finis termino :

V. Statuit discessum

Det nobis liic solatium,

a terrisad coelosaccessuni.

Scire coelipalatium.
Sanctuin

A d L a u d e s.

duxit

Arsatium.

Sic nos post hoc exsiliuin.

Antiphonae.
1. Arsacius

Ora. Arsati optime,

moritur

Pro sems

spiritus sed ad coelos portatur.


Jiri.-v. m-;. Iliniiitiise

aniii

Mvamus
1437.

Clni.

tis familiao.

Ut per te meritorie
M"ii:ircns.

tecum
7391.

coelire.
Der

Text

\MU Frlileru uud Uomoglichkeitea; unr \venu wicler Envnrtc-ii eine x\veite
llandx-lirift sieh timk-n sollti-, ist anf eine halbwegs befriedigende Entwirrung
zu horti'11.-- ^*'in Ilyniin n ^i-l>c">ivii
hit-rher In 1. Vesp.: Jucundemur melodin,
zuni ('ciiuj.li-tMi-iiini i/nviiliut die Handschrift oineii Hyniiius: ^ancti Arsacii
wi:i'li-uli.->.tV-st;\ili-_ni:iu. ut snj>ra iu tvanslatione, tli.-n ivli aliev niclit :v
koruiti

4li.

De sancto

In 1. Vesperis.

Antiphonae.
1. Gratuletur oranis mundus.

Claralux de tenebris,
Ab immundo venit mundus,
De profano celebris.

2. Augustiiiuin dum de patre

Gentili Patricio
Deus vocat et a matre

Audita est oratio.


3. Annis puerilibus
Decursis in errore

137

Mox crevit in virtutibus

2. Fortunato praedicat

Et Domini timore.

Dominipraecepta,

4. Sollicitans Ambrosium

Quem ratione superat

Mater Augustini,
Doctor docturem optimum

Divinitus accepta.
3. Contrivit lima fidei

Facit verbi divini.


5. Statim coepit fructura ferre
Scripturae clausa reserans
Et

in fines

orbis

Dentes peccatorum,
Adversantcs et ei
Ense necat verborum.

terrae

Reeponsoria.

Fidem Christi praedicans.


1.

AdMagiiiticat.
A. 0 tios cleri principalis,
Dux et via exsulum,
Augustine, specialis
I,ux et decor praesulum.
Tu vilae canonicae
Canon et decretum.

Nos, pater pie, respk-i.-.


Ad Christi duc serretum.

SuporNm\r<Uu\iUis.
A. Turris David ascenditur,
Qua fidos propugnatur,

ScalaJacobconscenditur.
In qua spes elevatur,

Colunma ignis advenit,


Caritas inflammatur.
Gaudeat ecclesia,

Jam duplicat talenta


Fidelis

seivus

iu vita

Coelitus obtenta.

Ad Matutinuni.
Invitatorium.
Verum

lumen

adoremus,

Christum regem Dominum.

Qni Augustinum luraen fecit


Ecclesiarum
In

omniuni.

1. Nocturno.

AntiphonJie.

1. Augustinus
respuit

Consiliumimpioruni,
Dum Manichaeos
destruit

Et viaspeccatorum.

Studens

in

liburalibus

Aetatejuvenili
Augustinus artibus,
.Mi'iite (|iias subtili
Capit et sic proticit.
Ut stupeat natura,
Nara totuin per se didicit,
Quod indit

in scriptura.

V. <v>uiscompar isti
fuerit, numquid meministi ?

2. Augustinuspresbyter
Hipponensis factu*.
Coelestis regni monstrat iter

Igneindivino
tactus.
ecclesia

Scribit

Libros triginta mille,


Volumina

innumera

Et compouit ille;
V. Perquam famosus
mundo tit et operosus.
3. 0 lumen ecclesiae,
Beate Augustine.

Nobilis prosapiae
Doctor legis divinae,
Tu pie sine mora
Pro nobis Deura ora,

V. Augustiue bone
pater et venerande patrone.
In

2.

Nocturno.

Antdphonae.

1. Mirificarevoluit

Deushunc beatum,
Ad mortemquaudodoluit

Curansinbaptizatum.

138

"_'.Mendaces
ille destruit
Verboveritatis,

2. Post eoronampraesuli>
Hujus temporalem

Et tidem illis instruit

Pro suis, Christe, meritis

Sanetae trinitatis.

Das buic aeternalem.

3. 0 quamadmirabilis
3. Hic innocensmanibus
Hic praesulet laudandus,
Cor habensaccensum,
(L)uiassumptus
est ab angelis
Praedicatbominibus
In coelis coronandus.
Responsoria.

1. Vitam apostolicam

Coeli docens ascensum.


ReeponBoria.

1. Consors apostolorum,

Coronamartyiurn,

Hic doctorrenovavit

Tu gemuia
contV>M)rum,

In <juadeclaravit,

Scientiatu Cherubim,

Describendo
regulam,
Yiveresubimperio
Castesineproprio;
V. Ut docet iste pater,

sic debes
viverefrater.
2. Multum renitens suscipit

Curanipastoralem,
In quatantumprotirit.

Ut mis.eris
talem
:

Virtusvirtuti succedit,

('onsurgitad labores,

Uocet,scribit,librosedit,

Sic honormutat mores.

V. Hic

tios doctorum.

Ornatusvirginum,

Yux coeli.linguaChristi,
Hodiea Seraphim
Assumi meruisti.

V. Augustine
pie
Paulo par sic et Eliae.

2. Aquilinafacie
Vidit Augustinus

Subtilimentisacie,

yuod Deusunustrinus,

Unus in essentia.

Trinusin personis,

Cunctacreansentia

Summae perfertionis.

tideituba,regulainorum. V. Necessent
esse,
3. 0 martyr desiderio,

Xainpati petivisti
Mnltanequegladio
Cu.jusquam
tu ces^isti,

TeDonatus
necare
cupiens
ira saevit.

Sed de te omnipotenV.

Ut

Melius
decrevit.
nos fulcires

saeva
necmorteperires.
ln

3.

Xucturno.

qui singulaservatin

3. 0 pater,pauperspiritu
Seddivesin virtute,
In tuo,ora.transitu

Tu nostra
prosalute;

Tuo sic provideas


Gregi, pastor bone,
Ut te sequentem videas
In

merito

finito carnis agone.


Ad

Antipliouae.

1. In tuo tabemaculo
Hic, Christe, habitavit,

ilultiplici miraculo
In terris corniscavit.

coronae

V. Et tecunipone
Laudes.

Antiphonae.

1. Augustinuminduit
Dominos decore

Et sedemejus posuit
In gloria et honore.

139

2. Laetusatquejubilans
Hic sanctusintroivit

Vinumsummereficiens,
<i>uod
prius praegustavit.

Domum, quam desiderans

In terra concupivit.

In 2. Vesperis.
Ad

3. Praegustavit Domine
De rivo, sed sitivit,
Nunc pleno fruens Humine
Te

torrente

A. 0 per omnia laudabilis


Pater et patrone,
Toti mundo venerabilis,

bibit.

Augustine bone,
Fruens cibo grandiuni

4. Fratres benedicite

BeatoAugustino,

Habensomnegaudiuin.

Qui nos de mundi turbine

De praesentiasponsiCliristi,

Tulit, de camino.

A torreutevoluptatis

Ebrius summae trinitatis,

5. In excelsosolio
Dominumde caelis
Laudemus
de suffragio
Patroni

Marrniticat.

Commenda
Dei filio,
(^uoshic in exsilio
Te sequivoluisti.

tidelis.

In translatione
A(l

I!u)lr<lirtus.

Ad Magnitieat.

A. 0 plena dies gaudio

A. Multiplici

In qua de mundi medio

miraculo

Deus gloriosum

Spiritus sancti avmarium.


Patronus turbae pauperum
Gaudium

s. Augustini.

Augustinura populo
Fecit et famosuni,

intravit.

Cum

Nunc haurit pleno poculo,


NUDCclaro videt oculo
Lumen iudeficiens,

fertur

de

Sardinia

Locandus in Papia;
0 pater, nostra gloria,
Custodi nos in via.

Brev. ms. Augiistiu. Mrunens. V saec. 15. A. -- Liber viaticus saec. 15.
Ccnl. Archivii c|>i-;r(i|>.Scrnvii-ns. s. sign. B. - Brev. nis. Si.-rovic-ii-ir :n.-c.15.
Cod. Graecens. 1.548. C. - Antipli. ms. Oenipontanum 21 saec. "Vie. D. Brev.

ms. Diesscnsr

saec.

15. Clm.

Monac.

5546

a E.

Cotl. S. I'ctri

Sali>-

burgens. a IV 42 saec. 15. F. -- Brev. Osnabrugense imj>. Mairuntiao l">lti


G. - Cod. S. Mariae ;ul arbcirc-m saec. 15. Cod. Sanctens. Keg. XVI ms. 2. H.
In 1. Vi's]>. A 2-5 tehlen G. - Sujier Xunc diin. A nur H. - Invit.:
ExMiltemus | Adorantes Dominurn
Qui hodie ad 8eraphim | Vocavit Au-

LMistinum.H; prosaiscli I'.. -- In 1. Noct. R 2, 9 IVr qm-iii l';niHisu>A. In 3. Noct. A 1, 3 Itiun inultiplici
47.

A. -

De sancto

In 1. Vesperis.
SupcrPsalnios.
Sancte pater Augustine,
Nobis confer medicinae
Coelestis auxilium,
Ut ad hierarchiae trinae

Arcem tuae per doctrinae


Tendamusvestigium.

Ad Laudes A 1, 3 iu t.-lilt A.
Aneustino.

R. Salve, geinma sacerdotum,


Salve, decus praesulupi,
Audi vota et devotum
Gregis tui populum,
A peccati labe lotum
Duc ad vitae speculum.

V. Doctor veri, ductor eleri,


Gregis tui sedulas

Audi preces, terge faeces


Peccati et nebulas.
Ad Maffiiitieat.

A. MagnificetDominum.
Ipsumpatremluminum.
Omniscreatura,
Qui per suumfamulum

140

V. Hic est vas electionis.


In hunc benedictionis

Dei donum se collegit.

2. Augustinus
mirifico
Puerpollensingenio
Prudentiavigebat,
DonoDei magnitico

Fiilum. sajrum.sedulum

Major majorum senio

In sacrascriptura,
Nos dignaturp;i-r<T.Dansciburnin tempore

S^ientiacrescebnt:
V. Annorumaevojuvenis,
Animn vir. instar senis

Tritici mensura.
Ad

Matutinum.

lnvitatoriom,
Exsultantesjubilemus
Deo, regi gloriae,

Augustini laudes deinus


Devotas memoriae.

In 1. Xocturno.
Antiphonae.

1. Augustinus,vir beatus,

rhristi legemmeditatuFructum dat justitiae

Instarligni irrigati,

Rore coeli

Secu-aquas
2. Constitutus super montem

Siou Christi praedicator,

Duxit vitamhic insontem

Vcrusfidei zelator.
3. Hic dum lidem tribulareat

Multi et hanc impugnarent


EiTorum fallacia.

Dentes contrivit eorum.


Molas frangens peccatorum
Dei fultus gratia.
Bespooaoria.

1. Deus.qui perpetua
^lundum ratione regit.
Sanctumsua gratia
Augustinumpraeelegit.
Per quem in ecclesia

Pluriraa insignia

Magnaque
peregit,

Sensusenesvincebat.
3. Adolescens

strenuu~.

Professor conspicuus

Septemplicissophiac,
Ejus in urymnasiis
Fulsit nactus -tudiis

Fastigium archiae:
V. Gloriose docuit,

Longelate claruit

Gemiua philusophiae.

In 2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Exaudivit invocantem

HuncDeusjustitiae

Cuii^ohnidoex^ulantem

In \al\e miseriae,
Vultus sui lumine

Siguando exsultantem.

2. Scutobonaevoluntati-

Tuae,I)eusuiajestatis,
Sanctuui tuum coronasti

Benedicensjusto donis
Tuae beuedictionis.

(juibu* ipsum sublimasti


Et ditasti
Dextrae tuae donis.
3. Nonien tuum.

Domiiie.

Mirabile probatur,
^uod tuo in homine
Miranda operatur,
Augustino tribuens
Gloriam et honorem.

Verbis ojus destruens

Tam hostemquamultoiem.

141

Responsoria.
1. Piac matris pia vota

Deus pius exaudivit,

Quaesalutemnati tota
Flagrans mente concupivit;
V. Quem carne pepererat,
Mentc parturivit,
Cui

I)eus

non

Praesulem Ambrosiurn,

Virumstupens
elegantein

Verbiset egregium,
Geinit deflens se peccantem
Hactenus et impium.

V. Dei tactusgratia

Sacrum per eloquium


Mundana solatia

Respuitet gaudiuin.

3. Adliuccatechumenus,
<i'uoprai/ccpitDnininus,
Ritu bapti/.atur,
Sacroplenusflamine
Toto mox conamine
Cliribtum

inutatur.

V. Yeterem
jam penitus
Hominem

3. L>eub,tua in virtute
Certus sua de salute

Sanctussic laelatur,

Signumsui praemii
Lapiili> cximii
Cui corona datur.
Responsoria.

dederat

Dans, qiiod tk-ns petivit.


2. Audit ilk- praediruiiH iii

In

exutus,

Mutatus divinitus
Novum eyt indutus.

In 3. Nocturno.
Antiphonae.

1. Dum pararent in obscuro


Peccatores jacula,
Zelo multis prufuturo

1. In divino

opere

Sategit protieere
Ad

culmen

Fortis

sanctitatis.

athleta Dei,

Fortis tiro tiili i

Et doctorveritatis.
V. Cunctas per dioeceses

Exstirpavit haereses,

Radicesfalsitatis,

2. Yitae vernans sanctitate,

Verbi fulgensveritate

Ad catliedram
attollitur,
Praesulatus
diguitatem
Decorans
per sanctitatem,
Pastorbonuscoguoscitur.

V. Pacens
gregeni,ut per legem
Hunc ad regem

Cliri-iuniperducat,nititur.
3. I)ecurso

mundi

stadio

Nunc fruens coeli bravio,


0 Uuctur

vrrit;itis,

Exjileto boc exsilio


Fac nos frui palatio
< uflorum cum beatis,
V. Innitentes vesti.iiiu
Tuo

aeternae

radio

Exarsitut facula

Conjunge
claritatis.

Hic vir docens veritatem

A d L a u d e s.

Et confutans falsitatem,

Cujus vultus diligens


Vidit aequitatem.
2. o Dei vernaculum,
' u.jus babitaculum
Intrans sine tabe

Corde,ore, opcre
Sategitproficerc

Et in Dei scarulere
Montem sine labe.

Antiphonae.
1. Collaudantes Augustinum
LauJes denius sedulas,

(^ui ut sidus matutinum


Fulsit

inter

nebulas.

2. Ab augendorecte dictus
Augustinuscreditur,
Dextra Dei benedictus
Auctus non minuitur.

142

3. Auctusl>ei gratia

Crevit in immensum,

Plenassapientia

Directisfeliciter

Hujus vitae velis

Intravit in gaudium

Carni- vicit sensum.

Doniini in caelis.

4. Gramlis factus grandium


('ilici

est

Benedictus Dominus
Deus

cibatus

Et mutari nescium

In 2. Vesperis.

In ipsum nmtatus.

Ad M;iLrnirti-;it.

.'). Doctor veri. ductor cleri,


Nonna aequitatis,
Nuj post fatuin duc ad statum

A. Augustine. disciplinae
Norma, clericorum
Institutor. persecutor

Summae caritatis.

Pervigil erroruiu.
Sectae

Ad Bein-ili^tii-.

vanae

Fac vitare

A. Iste Dei famulus


Prudens et fidelis
sultet

Israelis.

et

vesanae

chorum

Tuum gregem et ad regem


Perduc angelorum.

Aiiti]ih. ins. !;mrti-n-<-s. sign. saec.13. acM. saec. 14. -- Hvmnus: E.xauln

coi-lica.

4S.

De sancta

In 1. Vesperis.
Antiphonae.

Jubiletur orbis gyrus

Rarbaru.

Aiuor nardi pisticus

Corda inflammabat,
Vultus

lunaris

Mundo solaris

Amoena
fundens
cantica,

Paganismo
floruit.

Cuin
dethrono
fulgens
kyrus, 5. Katadestirpegentilica
Propinans dona coelica,
Rosam sibi desponsavit.
(^iuani in monte coronavit
Aurt-o

antidoto.

2. Aureo

Fundeus spem cum pretio.

Pomalegitpunica,

Bysseo decore
Sponso tulit unica.

(Juae
in sinuredolebant
Et unguentaexcellebant

Virtutumex pomerio.
3. Haecin primajuventute
Castitati-

R. 0 soleclipsim
nesciens,
-titate figurari-.
Tu

rivus

indeticii-n-.

Caritate
designaris.

Pincernafavumtribuens

Mundodemonstraris.
Ncctar divinum largiens
Aegris adaptaris.

Florem foverat,

Gaudensserena virtute
Puritatis
Rivum

Fidei oleum sumpserat,


Arden^ lampade augelica
Tlie?aurum sponsi dilexerat,
In gazophylacio

V. Adstitit regina a dexteristuis

ni rcstitn deauratecircumdata
rarietate.

noverat.

4. Odor aromaticuOre respirabat,

Ad Mag-niticat.

A. Kosa de spinisfloruit
<innamomum
gerniinando,

143

Erroris umbram abluit

2. In furore nou amore

Stolamsponsopropinando,

Tumorpatris tonuit,

Virtutis veste clavuit

Hanc acerbis nimis verbis

Simulacrarespuendo,
Cancellostrinos posuit
Trinitatem contestando.
Saloraonis
throuus

Apostatae
monuit,
Sed a sponsosubarrhata,
Scutomorumpraearmata
Artus partus renuit.

te signavit,
Solus chorus solis

V. Ex mentc columbina
Fluit lex divina

te beavit

Memorauputri generans.

Coronapatientiae

Manusapientiae.

3. Nocturnatempestate

Lux in nubeclaruit,

Ad Matutinum.

Amoenasuavitate

Cherubim apparuit.

Invitatorium.

Puellam

Exsultemus
hymnizantes

Festumrite venerantes,
QuobeataIlarbara

Flammaconfortavit,
Quampaterflagellis

Regnat super aethera.


In

1. Nocturnu.

Antiphonae.

1. Virgo rore irrigata

Non tenellis

V.

Malleo

Cordispetramhumectavit,

Fidei rivuin hauserat,

^largaritis fabricavit.

Errorem patris spreverat.


divis

Et

In 2. Nocturno.

oraculis

Corpus maceravit
immensis
miraculis
Vita corruscavit.

3. Rationis
eloquentia
Verbum patris obumbrabat.
Salomonis sapientia
Cor duratum

falminabat.

Beaponsoria.
1. Germenjustum non adustum

TeiTamsiccamirroravit,
Spinasbinasnondivinas

Rosaprosaexstirpavit,

Dansmnscatum
praeamatum

Ex amoris stipite,
Dicens patri nec non praesidi:
Ex hoc fonte bibite.
V. Venite jucundanter,
Credite confidenter,
Hic est salus gentium.

Dire cruciavit.
et incude

Fundamentalucide

Coram agno baptiicata


2. In

divini^

In caminis

Antiphonae.

1. In decore et fulgore
Praeses admiratur,
A furore genitoris

Nympha
praesentatur.

2. Suasit praeses tide deses


Ut

Hoc Falernum
amaret et mutaret

Cor paternum,
Ne corpusferris caederet.

3. Beatarefutabat
Verbaet probabat

Deumsoluinesse,
In cujusmesse

Gentiles non cxisterent.

Responsoria.
1. Auriga voluptatum
Ducens curruni inquinatum
Rosam fecit macerari,

144

>Tervos tauris prorogari

Et lueernis concremari,
Post hoc dari ergastulo.
V. Auram bibit tunc amaram,
Mentem

\r\it

3. Ex ore pastor

vernam publicavit
Pro quo oves rcx prostravit,
Ut artem arte vinceret.

haec avaram

Legendo
pira coelica.
2. Radix medicinae

MfilHammsaetfuxerat,
Mauerepentinr
( uin ad triljunalpergerat,

Patrem
angelorum

Cumargumentis
aftinnavit,
-Tientiscuelorum

ILinc

odore

satiavit

Kesponsoria.
1. Hamodeliiato

praeses
diis signavit
Hoc sacrisimprobavit.
V. Rosamitis
Goliamexcaecavit,
Verbi vitis
Scripturisabundavit.
3. Bos imiiniv i-t rugire

Cepit cuni fulgore


Cordi^ et dolore
Tradens puellam
Muudi stellam
In carne lacera

Unifornumper nocturnum
( asteattemptavit.
Hortopaleato

Perodorem
cordisflorem
Sponsum
agitavit,

i,iui cum lionnre et decore


Ad

coenam agni veram

Sponsam
invitavit.
V. Ach, pincerna,da Falerna,
Ad tabernamte lucernam
Hospescollnravit.
2. Ex nubefulmenjacuit
Jovf curruscante,
Et Kain vilis taniritur

Igne coniburente,
Samsoniscaput cingitur
pmMiagehennali.
Susannamitis pungitur
\'ultu virginali,
In throno serto cingitur

Et tormenti>

Vestimentis denudari

Et po>t ad locum
Patri notuui
V.

Ense decollari.
In claro IIV-M tr;:itur,

Cum sponsiiNiniploratur,
Conductu luctu vehitur,
A patre decollatur.

In 3. N
Antiphonae.

1. Aurora turrem scandidit

Flore

V. Daviil Scbad. deoollavit

Abysai Sunamitem
Adamavit.
3. Xardus temperantiae,
Lecythuin fundens gratiae,
R<jsa patientiae,

Amicta sulis facie,


Xutrimentum castitatis,
Firaamentura Sauctitatis,
Harmonia purpuratis

Et sophia trinitatis,

A patre cursitando,

Squammas cordis ablue.

Anioenaverbapandidit

Rarnosmoruminsere,

Christum invucaudo.
2. Kex acnmeninclinavit

Illaesapermanente,
Post ad locum ambulavit

Patre nesciente.

Hospitia tu mundare,
Ut corpus Cbristi babitare

In nobis possit ad extreraum:

Da gaudia nunc et in aevuiu.

145

V. Juniperusamoris

In 2. Vesperis.

Christum
fructu
satiasti,
Paradisus
dulcoris

R. Avemente
seraphina
Medelam aegris tribuens,

Voluptatem
procreasti.

Amorisadamantina

Corda petrosa molliens,


Ebur candens castitate,
Margarita puritate,

Ad Laudes.

Antiphonae.

Ut regemdigneinvitarea

1. Rubravesteclaruit

Et amanterpertractares,

Virgogratiosa,
Testapatrisaruit

Cinnaroomo,
cardamomo
Escascondidisti,

Felle tumorosa.

Cummuscatispraeamatis

Nectar

2. In agone petivisti
Dona iniplorantibus,
Corpus Jesu Christi
Corde te amantibns;
3.

miscuisti

Cordis ex cellario.
V. Cum amoenis symphoniis
Et divinis harmoiiiis
Mensae delicias
Sponso tribuisti.

Cum rerum abundantia


Yitae sanitatem

Ad Magnificat.

A. Coeli jubar corruscavit

EtAmorum
frugum
opulentia
honestatem.

Spousara
miteconducendo,
Quam in throno coronavit

4. Et ut nullus vestenudus

Matri suaecommittendo;

Condemnetur
nequespolietur,
Qui reeordatur
et miratur

Coramagno,patremagno
Lucishymnizando,

De tuis diris verberibus.

Impetrare et rogare
Fontem largiendo,

5. Factor sponsamconsolatur,
Verbis

mitis hanc aifatur:

Veni, dilecta, praelecta,


Yerba tua sunt perfecta.

Ut de rivis fontis vivis


Possiraus inebriari.

Et aeternis sine guerris


Sertis coronari.

Antiph. ms. Raigradense-Jv I 1. anni 1325. - - In 2. Noct. R 2, 5


s>ubarratam Hs. -

In 3. Noct. A 1, 1 u. 3. Ich weifs nicht, ob ich Gelehrten

a la Misset zur Beruhigung anffihren miifs, dafs ich die kla.ssischenVerbalfonuen hier, wie oben R 2, 4 gescheheu,bewundertund - nicht geaudert
habe?- R 2, 9 ringitur Hs. - Eine Antiphon ad Benedictusfehlt.
49.

De sancta

In 1. Vesperis.

R 0 amicapudica
Bei sancta Barbara,

Barbara.

Ut sanctorum angelorum

Largiaturconsortia.
Ad Magnificat.

Roga Christum sacrum


Ex virgine Maria natum,

0 felix martyrium,
Barbara quocl pertulit,

Ut nostrorum delictorum

Carnis per supplicium

Cuncta purget crimina,


Dreves,

Historiae rhythmicae.

Cum se gratis obtulit


10

146

Deo sacrificium,

Quampaterinterimit
Ducis ob imperium,

Ideoque
meruit

Sempiternum
gaudium

Magniticans
Dominuni.
Ad

3. Quendammagnatem,

paterinquit ei, locupletem,


Insignemjuvenem

te desponsare
volentem,

V. Accipe,nata, virum

te dignaconjuge
dignum.
In

Matutinum.

Invitatorium.
Regemregum omnium,
Cum quo sancta Barbara
Per sacruni martyriuni
Regnat super aethera,
Acloremns Dominum.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Beata virgo Barbara,


Quae non sedit pestifera
Malignurum in cathedra,
Sed renuit

consilia

Impiorum et numina.

2. Pixit populus
insanus.

Fallax, mendaxet profanus:

Sacrilegam
comprirnamus,
<,>uia Deus ejus vanus

Antiphoiiae.

1. 0 Deus ineffabilis,
Coelo terrae laudabilis,
Qui raalis es terribilis
In sanctisque mirabilis,
Esto mihi placabilis.
2. Contidens Deo Barbara

Lictorum spernit aspera


Tormenta, saeva verbera,
Ut conscendat ad supera
Victrix et martyr aethera.
3. Virtus tua, Jesu Christe,
Rex aeternae gloriae,
Mihi praestet idolatras
Me vexantes vincere,
Tu scis enim, quod sum nupta

Tibi castocorpore,

Et conservotibi fidem

Corde,
ore,opere.

Ac in eo non est salus.

3. Cum te, Deus, invocarem,

Meaudisti.duniclamarem
In tornientis ac rogarem

Et te sponsumadamarem,
Certe nunquam refutarem.

Eesponsoria.
1. Virgineo flore
vernans roseoque decore

Barbara fervore
mentis sanctoquepudore

2. Nocturno.

Responsoria.
1. Unde pater patriam

proficiscitur
in peregrinam

Cujus erat turris


Celsis in condita muris,
V. Quamvis sit binis
cito

consummanda

fenestris.

2. Cunctis mercedes
operantibus atque labores
Solvit et hortatur

omnesminiumqueprecatur
V. Ut sit opus factum

V. Dilexit Christum
curuveneritatqueperactum.
mundumcontempsitetistum. 3. Quavirgo clausa
2. Yerbis tristatur
genitoris et Laec sibi fatur:

Tolle tuura velle


dicendo pudenda puellae,

V. Xolo virum capere,


magis opto casta manere.

nec pergere deforis ausa,


Arte

Dei fulta.

digitis crucemarmoresculpta,
V. Assiduis stabat

Dominumprecibasque
rogabat.

147

In 3. Nocturno.

Ad Laudibus.

Antiphonae.

1. Canticum
laetitiae

Cantentomnespopuli
Rectoresque
ecclesiae
Laudcnt nomen Domini

FestumquoqueBarbarae
Ejusquemartyrii

Antiphonae.

1. Regnante
Maximiano,
PrincipanteMarciano
Fit saevapersecutio
Et sanguiniseffusio

In Christiauopopulo.
2. Erat solis civitas

Celebrantes
hodie,
Dequogaudent
angeli.

Versus
orientem,
Quavigebat
falsitas

2. Confundantur
adorantes

Prava inter geiitera,

Propria sculptilia,

^uibus inest feritas

Erubescantvenerantes

Sanctospersequentem.

Simulacra vacua,

Conturbentur
operantes
Idola
fictilia,
Quae subintrant proferentes
Daemones

mendacia.

8. Nota fecit Domiuus


Divina

mirabilia

la conspectu gentium;

Simplex Dei agnicula


Regum infidelium
Superavit proelia,

Per
sanctum
paraclitura
Operantem talia.
Responsoria.
1. Piscinamlavacri
struxit ei Barbarasacri,
<L>uo
baptizavit
sese et purificavit

V. In patris et geniti
communione
spiritus almi.
2. Cumquepater rediit
cur, nata, Dioscorusinquit,
Jussistivetitas
fieri tres turre fenestras?
V. NamqueDeustrinus
tribus significatur et unus.

3. Hnnc qui detexit,


illum cito cum maledixit

Barbara pastorem,
sumpsit lapidisque rigorem
Y. Illius mutata
pecus speciemquelocustae.

3. Hac urbe Dioscorus,

Vir nobilisetpotens
Morabatur,
subditus
Tamquam servus humilis
Repletus daemonibus

Et manufactisidolis.
4. Hic

habebat filiam

Gratam I)eo, Barbaram,


Turri quam incluserat
Propter elegantiam
Vultus

ac statuerat

Eidemcustodiam.
5. Virgo Deum exorabat,

Totamentequemamabat,

Orationi vacabat,
Diu, noctu nec cessabat.
Ad Benedictu^.

A. Benedictus
Dominus,
Agnussine macula,
<L>uem
ex totis viribus
Dilexit agnicula,
Actu, vita, moribus
Sancta,virgo Barbara.
Cuin plenadaemonibus
Exsecratur idula

Immundosquespiritus
Ducentes ad tartara,

Hanc pater Dioscoms


Falsa colensnumina,
Ferus, nequam,barbarus
Manu truncat propria;
10*

148

Felix cnjusspiritus
Transit superaethera,

Victoriamlaudabilem;
Nam per beatamBarbaram

Ubi vivit coelitus

Infideles populi

CumDeo per saecula.

Linquentesidolatriam
Conversi sunt innumeri

In 2. Vesperis.

Ad fidei constai)tiam;

Ad Magnificat.

(,>ui cum palma martyrii

A. Magnificemus
Domini
Potentiammirabilem,

Intravit Dei gloriam


Habensin morte parili

Qui dat in sexu fragili

Julianam consociam.

Brev. ms.Capit.Cracoviens.20. saec.15.A. - Brev. ms. bibl. Jagellonicae.


1256.

saec.

15. B.

In 1. Vesp. R fehlt B; E, 7 Ut nobis A. -

munera B. - - R 1, 5 Dixit Christum B. -

2. Noct. A 2. 4 .-upri-naA. -

In 1. Noct. A 1, 4 et

R 2, 1 Verbis instatur B. -

R 1, 6 Cito consiunmareAB. -

A 1, 2 Domino cantant AB. -

In

In 3. Xoct.

A 1, 5 Feshim Barbarae A; festumqiie

BarbaraeB. - Ad Laudes A 4, 6 Ei AB. - In 2. Vesp, ad. Mag. 4 Laudabilem victoriam AB; 12 parili fehlt AH; 13 sociain A, consortiamB. Zum Officium der Hymnus: Pange lingua gloriosae.
50.

De sancto

In 1. Vesperis.

Bartholoinaeo.

2. Yir mundi cordis

SnperPsalmos.

simul intrat delubrasordis,

A. Rexperennis
gloriae,

Indii turbantur,

Qui sceptrumvictoriae

quiadaemonum
oraligantur.

Losigni apostolo

3. Dum nutu Domini

DedistiBartholomaeo,
Dum mundumcoepitcolere
Terbi tui vomere,

manetin specieperegrini,
Templisjara mutis
claret per signasalutis.

Ob cujus praeclara raerita

Tua nosducatgratia,

Responsoria.

Ubi vitae pocula

1. Beatus Bartholornaeus,

Bibemus per saecula.


Ad

Orientis ingens decus,


Ut Indiam ingressus est,
In tenebrarum patria

Matutinum.

Invitatorium.
Regem regum Christum.

Fulsit ut lux clarissima.


V. Jam medium sidus chori

Sicntdignum
est,adoremus,

Cujus honore sanctum


Bartholomaeuin

veneremur.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.
1. Bona Dei caeli
dum narrat voce fideli.

In finem mundi

sonusexit Bartholomaei.

Cumipsesit duodeni.
2. Dum miseros bos responsis

Deluderet fallax hostis,

Ad ingressum
apostoli
Muta tit vox oraculi;
V. Quia lucis ad tenebras
Xulla manet societas.

3. Quamacceptafuit Deo

Justihujusoratio,

149

Qua,dura hostisse incendi


Per os clamatpseusticii,
Pulsus linquit plasma Dei.

2. Idola dum frangit,


delusa,quauimetusangit,
Laudat turba Deum

V. Multum enim assidua


Valet oratio

munda.

In 2. Nocturno.

AntipLonae.

Credensper Bartholomaeum.
3. Virtus quanta Dei
Micuit prece Bartholomaei,

Quasunt salvati

1. Divinaelegis

Morboquocumque
gravati.

doctoremfilia regis
Agnoscit, vita
per eum meliore potita.
2. Sospite rex plaudit

nata,fert
munus
et audit,
Ditandus
Christo
quod munere nou eget isto.
3. Vox

nova

sermonis

simul est auditacolonis,


Noscere verba fidem

cupiunt,amoromnibus
idem.
Responsoria.

1. Jam precibus lunatica


Curata regis filia,
Bartholomaeus

munera

Sprevit in Christo tenera,

V. Diligens
Christimandatum
Super aurum et topasion.
2. Doctor verus ait turbae,
Deum verum cognoscite;
Si salvi esse cupitis,
Simulacra

conteratis.

V. Quoniam omnes dii gentium


daemonia, Dominus aittem coe-

los fecit.
3. Cum oraret apostolus,

Splendenseftulsit angelus,
Sculpenssanctaecrucissignum,
Credentibusadorandum.
V. Vobis, inquit, reruedium

Hocsalutisdabit signum.
In 3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Jam miser ille deus,

quemcogit Bartholomaeus,

Ne sibi thus detur


clamans sua vincla fatetur.

Responsoria.
1. Ingens excmplum fidei
Credentes admiramini,

Christi sumit ut baptisma,

Rexdeponit
diadema.

V. Et nunc reycs intelligite, erudimini qui judlcatis terram.

2. De praeclarafide fratris
Indignatus rex Astrages

Apostolumjubet caedi,

Confitentem noraen Christi,


V. Considerat peccator justum et
quaerit mortificare eum.
3. 0 mijitis praedicanda
Fides, virtus et gloria,

(,)ui
vivens
decoriatus,
Et capite tandem caesus,
Jam victima munda factus,
Coelos

scandit

laureatus.

V. Hujas, Christe, per merita


Ab

occultis1 nos emunda.


Ad

Laudes.

Antiphonae.
1. Stans decus iudutus

virtutum Bartholomaeus,
Non timet Astragi
coelitus acta loqui.
2. Jussu fracta

meo

suntidola daemone
victo,
Plebs cum laetitia

Serviatut Domino.
3. Dum minui nequeat,

quemmetu mundusadorat,

Dum tua, rex, minuo


Numina, crede meo.

150

4. Hinc furit ad poenam

5. Sic atbleta l)ei

rex turpemquipperuinam
Numennon noscit,

donatuslaude trophaei,
Quemdocetorbe coli,

Quod miser ipse colit.

laudet in arce poli.

Brev. 11)-.rapit dac-ovieiis.20 saec.15.A. - Brev. ms. bibl. Jagellonicae.


1 _'".-

<". 15. H. --

Urev. ms. Meldense sa.ec. 15. Cod. P.irisien.

Brev. Mi-n.ii-. imi'. Lii>-iae 1502.D. 1. Xoct. R 3. 4 rlaniat saevieinli ABD. -

10-34. C. -

In C nur die RR. puetisch. -- In

In 3. Noct. A 1. 1 Nain miser ille D. -

R 3, 7 sq. <_'iiju>iiostri [i.-r merita | Ab occultis CLriste munda. C.


.")!.

De s. Berchtoldo

In 1. Yesperis.

GarstenM.

2. Hic Domino placuit

Sii]r P-;ilinos.
A. Ad nova festa L>ei

per gaudiajuncta timori,


Quae contrarietas

praesentishouorediei

divino servit bonori.

A foedis lota
concurrunt aurea vota.

3. Cujus, Christi, caput


tua gloria vexit ad astra,

R. 0 dux praeclare.
fac ad portum remigrare

Da per eum mombris


\iiae solemniacastra.

Fluctivagosmundi,

4. Eja. sanctepater,

cum sis exemplar eundi.

Nosque,tuampartem.
transpoue salutis ad arcem;

V. JungescholisChristi,

rectorquibus
ipsefuisti.
Ad Maifiiiticat.

Domini ruarcescere nescis.

5. Adstabatmane

Domiiio
Perchtoldus,
atille
Sero refudit

Laudibusinsignis.

ei

coelorumpraemiamille.

meritisclarissime
dignis,
Par confessoniia.
dulcisiiiixturabonoiTJin.

Da preceservorum
votis, Percbtolde.

quam vera pace quiescis,

In spe dispositu?

6. Te, paterakne,beat
aeterni

laurea

floris

Nobiscum
partiretui
diademadecoris.

tuomm

Saecula
plenabonis,

coelestibusaurea doni>.

Reaponsoria.

1. Hic Domini servus


districto

A d Matut inum.

Invitatoriom.
Sorsdedit aeterna
Perchtoldojura superna.

Plebs cognatachoris
ad opus consurgit konoris.
In 1. Nocturno.
Antiphonae.
1. Iste beatus \ir

est divinitus quasi lignum.


Quod fructum profort
aeterno germine digiium.

calle

viamm

Traiuiit ut cervus

ad fontescurrit aciuarum
V. Nam sitiit rivura
coelestinectarevivura.
2. 0 dignum dignis,
o nullo turbine victum,
Qui manibus mundi
retinentem liquit amictum,
V. Xe possit nimium

legis dissolvere dictum.


". Justitiac cursum
coeioium limite sursum

151

Sanctusadimplevit

ubi pacis in orbc quievit

V. Et patriaelaetam

celebrat
sinefinedietam.
4. Quam carus Christi,

Perchtolde,miles fuisti

Qui 1'aciensmundi

fallentis pectora tundi

Militiaezonam

non solvis adusquecoronam.

V. Fac ita pugnare,


quoste cognoscis
aniare.

V. Contemplando
bibit

verbi coelestisamorem.

2. In terris velut in coelis

pia menshabitabat,
Justus enim patriae meritis

in carnevacabat,

V. Coelitus assumi

dignus quasi virgula fumi.

3. De nebulisstellaque
clarens
de luce novella

Emicat expresse,
Perchtolduscreditur esse,
V. Fama jucundus

In 2. Nocturno.
Antiphonae.

4. Pastor praedigne,

1. Justus,qui loquitur
verum de corde fideli

Absquedoli maculis,
intrat solatia caeli.

2. Hicnonaccepit
animan sub pondere vano

Sed meritis gravidam


virtutum
3. In

virtute

robore

et ab omnipulverernundus.
pater o Perchtoldebenigne,
Transfer ab errore

famulosilloque tenore

Justitiae serva,

quosimus
gratacaterva;

V. Fac nos aequales


Domini

fervore

sodales.

sano.

tua

sanctus laetabitur iste,

Quemtua praevenit

dulcisbeuedictio,
Cliriste.

4. In Dominum justus

quoniam sua vota reclinat,

Ille sibi sine defectu


bonasumraapropinat.

In

3. Nocturno.

Ad Cantica.

A. Gaudiasaiictorum

latissima,
nescia
finis.

Flore sub aeterno

nullis damnainlapruinis,

Jam, pater,intrasti;
fac nos procul esseruinis.

5. Te decet omnis honor,

rex dives in arce polorum,


Qui fidei servum

sociis adscribis eorum.


6. Cum Dominus fuerit

judex in mente profunda,

Servanos, Percbtolde,tuos
a morte secunda.

Responsoria.
1. Sanctus Perchtoldus

subiit quasiMartha laborem,


Praedulcemtanien ejus agens
in corde sororem;

Responsoria.
1. Justum describunt

titulis miracula clara,


Corde stupenda nimis,

novitas origine rara;

V. Lusit in electo

de coelis gratia cara.


2. Corporis in cella

radianspurissimastella
Frondibus

elisum

dat claro sidere visum,


V. Liberat obsessos,
curat languore repressos.

152

8. Crevit in ecclesiae

5. Alme pater, sero

pelagussanctissima
stilla,

stanscorarajudice vero

Nam sacra post carnem

Perpetuaemorti

plus est operatafavilla;

nos subtraheroboreforti.

V. Sic Deus exaltat

Ad Benedictus.

servos de morte pusilla.


4. Post habitum carnis

A. Gandet in caelis
animarum turba fidelis

post reddita terrea jura


Induit

Laude Dei plena

aeternis

tanto concive serena,

Perebtoldum coelica cura


Ipse sic auxilio
nobis

in

morte

Cujus honore David


cornu sublime paravit

futura.

Per

V. Ne nos involvat

bona

virtutis

et munera vera salutis.

Domini

sententia

Ad

Laudes.

dura.

In 2. Vesperis.
R. 0 nova Jerusalem,

Domini structura superna,


Quae non admittis

Antiphonae.

1. Jam velutaurora

Babylonis
jura veterna,

consurgens
luce decora

In te Berchtoldus

Progreditur
justus
operumcandorevenustus.

paradisitempora
verna
Securus
celebrat,

2. Sub radiis laxis

qui nos pietate pateraa

jam volvitur anreusaxis


Coelicaper dona
justi fulgente corona.

Dirigat in tine
tamquampraeclaralucerna.
V. Ne trahat errantes

3. Ecce viam pandis,


per quam, pater inclite,

mortis tenebrosacaterva
Nobis prodesse

scandis

digneris ad omne necesse.

Ad lumenverum

AdMagnificat.

supremo
jure dierum.

A. 0 pater,o rector

4. In nobis aestum

coelesti dives honore

domans,Perchtolde, mole-

Quemprimi colimus,

stura

de primo cordis amore

Per ventmn roris

Nos tibi

medium deponecaloris.
Cod. Mellicensis 617 saec. 15. -

deferimus

jam corda repleta pavore.


Die zu diesem Officium ffehorifiren

Hymnen vgl. Analecta Hymnica IV, 204 sqq.


52.

De s. Bernhardino

In

Senensi.

1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Torrentem
sapientiae

Sanctae
vir conscientiae,
BeatusBernhardinus,

In via bibit praedicaus,

Legem
et factisoperans,
Jesupraecodivinus.

153

2. Escam dedit tiinentibus


Se miserator Dominus
Et clemensipse Deus,
Dum

2. Tener aetate prendidit


Salutis disciplinam.
Nec viam justani perdidit

cunctis venerabile

Hic sanctum et terribile

Iram

Praedicatnomenejus.

Illius fit susceptor,

3- Disponit absque vitio


Sermones in judicio,

Exaltans caput gloria


Assiduus protector.

Cujus erat paratum

Sperarecor in Domiiio,
Dum luci sine termino

Rc-sponsoria.

1. Vergente
mundivespere
Deusnos visitavit,

Setotumoffertgratum.

Magnodonavitmunere,

4. Hic puer Deum coluit


Et

adolescens

Dum sanctum hunc legavit,

timuit

Humanum

Et senex adamavit,

novo

sidere

Genus illuminavit.

Et corde, ore, opere

V. Sena praeclarumgenere

Omni loco et tempore

Atque virtutis opere

Jesu nomen laudavit.

5. Urbes et castra circuit

Sublimem procreavit.

2. Remansit hic infantulus

Et praedicandodocuit
Laudare Deum gentes,
Cnjus misericordia
Est confirmata gratia
Super nos poenitentes.
Ad Magnificat.
A.

timens divinam.

3. Rex militum victoria

Nomen

tuuin

hominibus

Manifestavi, pater,
Coelorum quod agminibus
Salutis est caracter,

In te nuncfelix exitus
Exultet,

himen luminum,

Magnificet ut penitus
Anima

mea

Dorainum.

Ad Matutinum.
Invitatorium.
PraedicatoremDoniini
Devote collaudemus,

Cnjus flectentes noinini


Venite

adoremus.

In 1. Nocturno.

Antiphonae.
1. Ex alto datus homini

Sanctusliic est clementer,

Cujusin legeDomiui
Voluntas fuit semper.

Unicus absquematre,
Septemagenspuerulus
Aunos fit absquepatre,
Cum linquitur pauperculus
Nutrici timoratae.
V.

Orationi
Se tunc
Matri

sedulus
dat Christi
intemeratae.

servulus

3. Doceudus puer traditur


Humanae disciplinae,

(jiui gratiaperficitur

Melioris doctrinae,
Hic dum praecepta seqoitur
Sacrae legis divinae.
V. Ut ratione

utitur,

Yirtutera rnox amplectitur,


Qua felix tit in tine.
I n 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. Linguam fantem mendacium


Cogit ad veritatem
Et cor grave loquacium,

Ut linquat vanitatem
2. Fidelis praeco clamitat,

Quod Deo non est dignus

Nec juxta ipsumhabitat


Injustus et malignus.

154

3. Voce Jesus amabile

Praedicavit sinccra.

Responsoria.

1. Summi regis conductusvinea

Quod nomen est mirabile


In universa terra.

Haec

Responsoria.

Yinum puruma molleferrea

1. Suspirat ante virgiuem


Orationum studio

Intrat loca coeli siderea.


V. Arta diu vita functus,

Devote genu Hectens,

Mane
ojusimaginem
Solus sine fastidio

Vitae fuit morte junctus.

2. Cbristifidelespabulo
Praeco salutis satiat,
Monet mentera famelicam,

Frequentat adolescens.

V. Tobia
si rubiginem
Sentiret
caruis dubio

A legene rleticiat,

Exploratgressu
sequens.

2. Ilic peste laborantibus

Se praebet in servitium

Exercens
pietatem.

Et cunctis aegrotantibus
Se sponte dat propitium
Amplexus caritatem.
V. Exemplum dat spectantibus,

Kumfugit ouinevitium
Et facit bonitatem.
3. Ostensam sibi coelitus

Francisci patris regulam


lA-votus vir intravit.
Munduin relinqueus penitus,
Uivitias tuniculam

Et cordulamputavit.

V. Laetusmentediviuitus

Vitamagitpauperculam,

QuiDeosedicavit.

In 3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Odit vaua spectacula
Zelator bic bonorum

Bernbardinus calcans
terrea,

Itcr pandit ad gloriam

Et vitaeviamampliat.

V. Pro caritatis copia


Pauper abscessit patria

Gregem
gregisubstituens
1,'uos hic ditat inopia.
Ad

Laudes.

Antiphonae.
1. Ecce coram principibus
Et Isracl et gentibu^

Ut vas"electionis
Portavit nomen Domini,
Sub quo fit salus homini
Supernae regionis.

2. Ab universopopulo

In locoforispatulo

Desuper
praedicantem

Signum
de coelonoscitur,
Fulgere stellam ccrnitur

Claraluce micantem.
3. Totis bic Deuui sitiens
Conatibus et cupiens

Et vitam sine macula


lugreditur minomm.
2. Gustet verbi dulcedinem
Perquamjustus et reus,

Salutem viatoruin,
Paratis mandat imbribus,
Ut gratum tempus auribus
Concedantauditorum.

Dierumlongitudinem
Tribuit ei Deus.

4. Vidit nutricis spiritum


Absensper mortis transittun

3. Ut nobissanctigloriam
Cunctiparticipemus,

Sanctam
ejushistoriam

Mundocorde cantemus.

Ad coelumevocari,
Turbamtuncstupens
hominum

Ut benedicant
L)ominum,
Non tardat exbortari.

5. Sena laudare

155

studeat

Ad Benedictus.

Et Aquila non taceat

A. Hic vir despiciens

A laude conditoris,

mundum et terrena trium-

Quaeurbesvir propheticus

phans

Oruat, hic praeco coelicus


Divitias coelo
In laudem salvatoris.
condidit ore manu.
In 2. Vesp eris.
Ad Magnifieat.

A. Bernhardinc pater,
saecli contemptor honorum,
Humanae speculum,

vitae, nova planta minorum,


Sorte tuis precibus
fac nos gaudere bonorum.
Brev.

nis. Fi-iiuciscaii.

Graecens. T

12 2. saoc. 15. A. -

]>iurn

Fran-

cise. saec. 15. Cod. Pragens. VII H 8. B.

A. -

In 1. Vesp. A 3, 5 Dum laetissimeA. - In 1. Noct. A 2, 1 prehendit


A 3, 2 susceptaA. -- In 2. Vesp. ad Magniticat liat A die Antiphon:

O splendor pudicitiae t-tc. -Ifymnen


zu diesem Officium: Iii 1. Vesj>.: Lux
ex Olympo prodiens; ad Laudes: O Sena vetus civitas.
53.

De sancto

In 1. Vesperis.
Ad Magiiificat.

A. Bernwardus,pontifex in Hildeshem,
Ad coelestem scandit Jeru-

Bernwardo.

3. Edoctus in studiis
Bene philosophicis

Pasciturin liliis
Sacristheologicis.
Reeponsoria.

salem,
1. Radix, ex qua Bernwardus
Videt rcgemcoeli in decore,
floruit,
De cujushic languebatamore.
Generosa
ct nobilis fuit,

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Ad

laudem

solis

veri

Bernwardusnos invitat,

Qui cum civibus caeli


Exsultando jubilat.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Lignum ferens vitae fructum

Intra hortum ecclesiae,


Bernwardus trahens ortum
De Saxonum progenie.

2. Bonaepuer indolis,
Quose declinavit,
Saporemdat generis,
A quo pullulavit.

Fulgetplusejusvitaebonitas,

Quam stirpis dignitas.


V. Tamquam matutiim
stella resplenduit

Ex fide divina
quam semper tenuit.

2. Vas,virtutum speculumsalutis,
Erat hic ab aevo juventutis,
Unde Caesarem,quem educavit,

Virtutibus armavit.

V. Sanctispiritus fuit organum


Istud beatum germenSaxonum.
3. Delicatus iste Dei tiro

Plusquamservi servit more


miro
Aegro avo et, quamdiuvixit,
Ab illo non rccessit,

156

V. Ex omni corde suo laudavit


Deum

Et dilexiteum,qui fecit illum.


In

2.

Nocturno.

Antiphonae.
1. Defensor
sagaxpatriae,
Provisorrei publicae,
Pater

erat

viduarum

Et medicus animarum.

2. Angelicam faciem gerebat,


Tribulatos benignefovebat,
Pereuntesipse erigebat.
3. Margaritam Christum emit
Cum omnibus, quae possedit,
L>um suum patrimonium

In usura dedit pauperum.

2. Almus vir opprobriis


Quornm replebatur,

Pro his mox cumlacrimis


Deum precabatur,
3. Turres

et muros

Suaecivitatis,
Totamterraraprotexit

Barbarisdebellatis.
Responsoria.

1. Suspensusin laude creatoris


Templum miri construxit decoris,
Quem constringunt vincula
amoris
In supernis choris.

V. Veros hic fecit amicos

Responaoria,

Cum rebus suis angelicos.

1. Mundumcordishabebatscrinium,
Undeipsumcoetusfideliuni
Devotestatuit episcopum

2. Obitumsuumcumpraevidere
Ut hanc vitam devotecom
pleret,
Felix pastorChristi ovium

Super Hildeshemensem popu-

lum;
V. Ordinante gratia superna
Sublimabatur ista lucerna.
2. Nova clavis gazae Dei
Suspirium est Bernwardi,

Se ferri jussit in oratorium.

V. Pium ibi emisit spiritum,"


Ubi sumpsit monachi habitum.
3. Hierarchiae angelorum
Laudant Dei essentiam,
Quae ornavit coeli chorum

Dum gemit pro ligno crucis,

Per Bernwardi praesentiam;

Portat sibi angelus lucis.

Duc nos, pater, ad tuorum

V. Erat

enim corde et animo

Fiduciam habens iii DominO.

3. Memor esto tui gregis


Aute thronum summi regis,
Qui salvavit tua prece
Multos de vicina nece,
Dum fuisti in acie

CaesarisOttonisRomae.
V. Elegit mortem pro republica
Manu sumpta hasta dorainica.

In 3. Nocturno.
Antiplionae.

1. Dietim mendicos
Centumrecreavit,
Debilesper vicos

Le mensesua pavit.

Concivium

laetitiam.

V. Opem nobis, praesul bonc,

Fer in nostris angustiis


Et nos salva in agone
Ab aeternis suppliciis.
Ad Laudes.

Antiphonae.
1. Praesens dies sit jucundus,
(Juo Bernwardus corde mundus

Creatoremsuum vidit,
In quo haurit, quod sitivit.

2. Arcem coeli penetrat


Praesulmentepius,
De quo languidismanat
Sanitatis rivus.

157

3. Turbamejus quaeritant

0 Bernwarde,transferte lau-

Debiles et aegri,

dantes

Sed ab ipsa remeant

Ad

immortalem solem con-

Sospitatepleni.

teraplantes.

4. Rexit bis naufragantes


Ipsum jnvocantes,
Sedavit fluctus saevos,

In 2. Vesperis.
Ad Magnific.it.

Salvat desperatos.
5. Ordo coelestis patriae
Collaetetur nobis,
Lauderaus Deum gloriae
Pro nostris patronis.

A. 0 gemma Saxoniae,
Norma pietatis,
Decus tuae patriae,
Bernwarde, dux pacis,
Nos oppressos erige,

Ad Benedictus.

Succurre

A. Nocte mortalis vitae tinita


Ut sol refulgensin vera vita,

turbatis

Et ad Cbristum dirige,
Fontem bonitatis.

Brev. Sleswicense inip. in Slesvric 1512. - In 1. Vesp. ad Magn. A, 1


Hildensem. - In 3. Noct. R 1, 3 vinculis. - Hyinuen zu diesem Officium:
lu 1. Vesp.: Aula coelestis patriae; ad Laudes: Amor Dei praecordia.

54.

De sancta

In 1. Vesperis.
Antiphonae.
1. Jam sanctaeClarae claritas

Splendoremundi cardines
Mirifice complevit

Cujusperfectasanctitas
In devotaspropagines
Velociusexcrevit.
2. Mundi totius gloriam
Ut

Christum

Clara.

Moxque Francisci studia


Sectatur et in gratia
Conatur exerceri.

5. Hanc et papaGregorius
Fovit et Innocentius

Patrummore piorum,
QuamAlexanderinclitus
Adscripsitmotuscoelitus
Catalogosanctorum.

lucrifaceret

Vile quid arbitata

Finibilem laetitiam,
Ne infinitam perderet,
Semper est aspernata.

3. Haecin paternis
laribus

Ad Magnificat.

A. 0 decus, o gaudium,
0 virginale lilium,
Tu jubar ecclesiae,

Gemraa
claritatis,

Puella sacris moribus

Floridum virginibus

Agebatcoelibatum,
Quampraedocebat
unctio

Fers speculumprudentibns
Specialisgloriae,

Sineraagistro
medio,
Cor Christo dare gratum.

4. Sacraspirat infantia
Magni regis connubia
Virtute promereri

Splendorsanctitatis,
Yitae signis radians

In te pie delicians
Eequievitspiritus
Dulcis pietatis,

Pia mater humilis,

Clara praeclara, nobilis,


Post praesentesgemitus
Juuge nos beatis.

158

3. Haec paupertatis titulo

Pollens intitulata
Post Christum sine sacculo
Currit exonerata,
Relicto

Ad Matutinum.
Invitatnriiim.
Regi qui carnem induit

Sit lauscordiset oris

Cujus in Clara claruit

Perfecti vis amoris.

In 1. Noctnrno.
Antiphonae.

1. Haecuna de prudentibus
Praefulsit virgo prudens
In annis puerilibus
Christo placere studens.

2. Excelsiservusvirginem
Frauciscus incitavit,
Araare Deum hominem,
Quem amor humanavit.

3. Cunctapro Christi nomine


Contemnenscrine tonso
Coram altari, Domine,
Kubet aeterno spon^-o.
Eesponsoria.

1. Franciscipriraaplantula
Mire fructiticavit

In orbe cum discipula

Clara,quarainformavit,
Castitatisper saecula
Cultummultiplicavit.
V. Virgo sub sacra regula
Multarura jam praearabula

Se Deo consecravit.

2. In via poenitentiae
Glebas terit merabrorum,
Semenserit justitiae,
Lumen diffundit morum,

Lucratnr sic quotidie


Thesaurosmeritorum.
V. Cujus ferventer hodie

Gressusdevotaefiliae

Sequunturexemplorum.

foris

saeculo

Mensintos est ditata,


V. In paupertatis nidulo
Nostri praesepis parvulo

Paupericonforraata.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Oblata per Gregorium

Refutatpossidere

Nihilque transitoriura

Cum Christovult habere.


2. Parat magistra vasculum,
Ut oleum quaeratur,
Mox vero per miraculum

Vas plenumcoeloclatur.
3. Hortatur haec, ut pauperes
Pauperis raatris natae
Nequaquam sint degeneres

A matris paupertate.
Kesponsoria.
1. A civibus obsidio
Removetur ob lacrimas
Et preces sanctae Clarae,

Dum cinere,cilicio
Jubet sorores optimas

Ad Deum exclamare.

V. Orationumproelio
Meretur gentespessimas
De claustrodeturbare.
2. Amica crucis plangere
Crucitkum

novitias

Docet, quemipsa plaugit,

Crux ei dignopondere
Majores dat delicias,
Quo major dolor angit.
V. Haec Christi

sui munere

Morbos atque molestias


Fugat, dum cruce tangit.
3. Vivens in mundo labili

Sponsoconjunctanobili
Sursumdeliciatur

159

Clausoque
carnefragili

Tamquam in vase tictili

2. Agnesad agninuptias,
Ad aeternas delicias

Thesaurogloriatur.
V. Sic in rota versatili
Fulta virtute stabili

Post Claramevocatur,
UM per Sion filias
Post transitas miserias

Cum Christodelectatur.
In 3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Cor verbis sapientiae
Medullitus apponit,

Cumpraedicator
gratiae
Verbavitaeproponit.

2. Trahit de testanucleum,
De litera saporem,

De petra sugensoleum,
De spinalcgensflorem.
3. FormatClara discipulas
Coelestidisciplina,
Cujus est ad juvenculas
Convictus pro doctrina.
Responsoria.

1. Caruistemplosolutospiritus
Coelos scandit et patet aditus,
Benedictus sit talis exitus,
Multo magis talis introitus.
V. Vivo pani morte juucta
Vita vivit vita functa.
2. De pane pascit unico
Turbam sororum pauperum,

Claret signo mirifico


Virtus signorum veterum,
Durn cibat

ex tam

Aeternejubilatur.
3. Sicut sorore praevia

Christi passivestigia

Sectatur gaudenscruce,
Sic dum haec signis rutilat

Agnespostipsaravigilat,
Deus,ad te de luce.
4. HonoratChristi dextera
Per

sanitatum

munera

Virginis mausoleum,
Sanatmorboset vulnera,
Ut benedicantopera,
Quaefecit Deus,Deum.
5. Laudans laudare studeat,
In laudem semper prodeat
Plebs ista salvatoris,

Quam
tantaditatsanctitas,
Non cesset ipsa civitas
A

laude

conditoris.

Ad Benedictus.
A. Novum sidus emicuit,
Candor lucis apparuit,
Lux claritatis adfuit,
Coeli splendor cnituit,

Nam lux, quae lucem influit,


Claram clarere voluit.

modico

Magni conventusnumenun.

V. Pro tenui viatico

In 2. Vesperis.

Ad Magnificat.

Mensa
laetatursuperum, A. Salve,sponsa
Dei,

Regno beatur coelico

Pro vilitatecinerum.
A d L a u d e s.

Antiphonae.
1. Post vitae clarae terminum

Clara cum turba virginum


Ad coelos evolavit,

virgo sacra planta miuoniin,

Tu vasmunditiae,

tu praevia forma sororuni;


Clara, tuis precibus
duc nos ad regna polorum.

Alia.
A. Duce coelesti numine,

Suum complexaDommum

Matre favente virgine,

Regnatin regnoluminum,

Clara, re clara, nomine,

Quo Dominus regnavit.

Spreto paterno liniine,

160

Spretonativo sanguiue

Da membrafore capitis

Est in sanctorum lumiue

Et seusibus et moribus

Ac beatorumagmine;
Gloria

tibi.

Jesu, quem dilexisti.

Domine.

Alia.

A. Clara, Doi famula,


Florens rosa. primula

Alia.

A. 0 virgo clarens vespere,


Praeclaris clara meritis,
Liga perfecto foedere

Puellarum Christi,
Sub Francisci cordula
Pii patris aemula.

Xos in araore Christi;

Mundum subegisti.

Brev. nis. Fraiicise. saec. 15. Cod. )>ibl. Rossiauae s. slgn. A. ms. Fraucisr.

auni 1464. Cod. Admontens.

851. B. -

Brev.

Brev.

ms. Francisc.

iuni 1474 Cod. Hilaritu*. C XII. C. - Antiph. ms. Fram-i^-. sa<c. 15. Cod.
si-ju. Olomucens. VII. I. -- Antipti. ms. Francisc. saec. 16. Cod. Strahoviens.
H I

1. E.

In 1. Vesp. A<1Magu.: Duce coelesti numine etc. AE; D hat folgendeA,

die auf dasselbeSeheraa gedicbtet, wie die aus B in den Text aufgenommene,

aber ungleich ungefiigiger nnd jedenfalls nicht dem Officium ursprungiichist.


O Clara, lirx, gaudium,

Tu nostrum refugium

(J tidc's vi-ra mentium,

Et

Tu nostrae militiae

beatum subsidium,

Eeg-ula paupertatis,

Spesomnis gratiae,
Nobile collegium
Tu sacruni i>rivilegium,
Lex

obedientiae,

Flos

Intercede [natis]
Pro uobis ad Dominum,
Beata Clara, terminum
Obtine cum beatis

conscientiai-.

Luce

claritatis.

Die beiden letzten (ad libit.) Antiphonen der zweiten Vesper tinden sich
nur

in C.

')'>. De ss. Cyrillo et Jlethodio.


In 1. Yesperis.

A d M a t u t i n u m.

Super Psalmos.

A. Gaudet plebs Christiauorum


De tanto solemnio,

Dum Cyrillus coeli chorurn

Intrat cum
Methodio,
beatorum

Sociantur

Invitatorium.

Qui vexit ad coelestia


Cyrillum et Methodium,
Dulci vocis symphonia

ChristumlaudemusDomi
num.

Agmiui cum guudio.


Ad Magnificat.

A. Laetetur pleb> ^loravorum,


Genus simul Bohemorum,
Devotis

nunc

vocibus

Regem laudemus angelorura,


Dedit qui sanctum decoruin
Sanctis pontificibus

In supernahierarchia,
In qua gaudent sedulo

Cyrillus cumMetbodio,
Magniticat oratio.

Iii

1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Secusdecursusaquarum
Plantata iiiens pontificum
In laudem regis gloriae
Se levabat quotidie.

2. Disruptis sic tenebrarum


Vinculis a Moravis

Coelestium
gratiarum
Vim donavit rediiuitis.

161

3. InvocabantDeumverum

Simulacrorum
varias,

Moravi tunc pro salute,

Fidei Christi gratia

Cyrillum et Methodium
Sequentes omni virtute.
Responsoria.

Yirtutes multifarias
Dilatans in ecclesia.
3.

Inhabitant

1. Adestsacralux diei,

QuorumverbisMoravia,

Respiremusomnesrei

Felix simul Bohemia

Et cantemuslaudesei,

In ChristumcreduntDorainum,

Qui regnatin saecula,

Regemregumaltissimum.

V. Pro Cyrillo nobis dato


Et

Methodio

sacrato.

2. In hoc festo praesulari


Decet Christo modulari,
In quo simul extollendi
Sunt patroni Moravorum
Et devote praecolendi
Destructores idolomm;

Responsoria.

1. Venerandus Cyrillus
Cum fratre Metbodio
Donati divinitus
Moravorum populo
Virtutibus atque signis
Florebant magniiicis,
Exhortantes hos benignis

V. Hi a gentili errore
Gentes nostras abstraxerunt.
3. Pretiosas margaritas,
Virtutibus expolitas,
Rex aeternae inajestatis
Vera

fide

Verbis et salvificis.
V. Et Bohemorum patriam
Ad fidem praeclarissimam
Hi trahebant pontifices.
2. Felix praesul Cyrillus
Cum fratre
Methodio
Destinatus
coelitus

decorando

Genti misit Moravorum,


Idolaque refutando
Christum

colit,

Moravorum populo
Dignitate praesulari
Se ipsum non extulit,
Sed virtute singulari
Suae plebi praefuit.

Ueum verumi

V. Bohemorum geus exsultet,


Per

hunc

In

Christum
credens
Deum.

2. Nocturno.

Antiphonae.

1. A quibuspercipitur
Via veritatis,
Et simulabjicitur
Sectapravitatis
Per sanctos
pontifices

A genteMoraviae,

Quam clari opifiees

coelestia

Hi sancti tabernacula,

Y.

Amando
Mundum

Cbristum
refutando

istum.

3. Mira Dei potentia


Sacravit continentia

CyrillumcumMethodio
Praesenti
in corpusculo,
Qui terminatocorpore
Coelilaetauturmunere,
V. "Virtutumper insignia

Fulgentes
in Moravia.
In 3. Nocturno.

Ornaruntmultifarie.
2. Omnipotens
mirabilis
Divinitatis opere

Antipbonae.
1. Conserva,
pie salvator,
Gregenitibi acquisitum

In sanctis laudabiliter

Pontifices per praeclaros,

Sectascoepit dispergere
Dreves, Historiae
rhythmicae.

Cyrillum et Methodium.
11

162

2. In te, Christe, glorientnr


Fide tna decorati

Per Cyrillum et Methodium

Ab errorerenovati.
3. Conferbenedictionem,
Christe,genti Bohemorum
Per dignaui orationem
Pontificum

nunc

tantorum.

ResponBoria.
1. Hosfertilesagrosmultum,
<,>uiampliaverant cultum
Christi in Moravia,
Dignum est, ut extollamus
Et in dulces prorumpamus
Voces

cum melodia.

V. Benedictusomnis erit,

Juncti regi angelorum


Laetantur felicius.

2. Jubilet suavius

Alma nuncecclesia,
Cyrillus et Methodius
Quodintrant coelestia.
3. Haec germana fraternitas
Virtutum in frequentia

Spernitmundidelicias
Hnjnsdivinagratia.
4. Benedic, Moravia,

Kegem angelorum,
Qui beatos gloria
Decorat

sanctorum.

5. Laudes solvat ecclesia

nui haecfestadigne gerit,

Multiplici cumjubilo,

Nam in ipsis Christus serit

Christo quod ornat gloria

Fructum centenarium.

Cyrillum cum Methodio.

2. Hymnissanctisexsultemus,

AdBenedictus.

Voce dulci personemus

Eorum nnncgloriam,
Qui nos fidem docuerunt
Et virtute ornavenmt

Per divinamgratiam;
V. Magnodigni sunt honore,
Qui a gentili errore
Nos retraxeruntpenitus.

3. ApostoliMoravorum

A. Quambenigna,ijuam suavis
Fraterna connexio,
Quam beata praesularis

Haecfuit electio,
QuaeplacereDeo claris
Studendovirtutibus,
Fruitur nunc aeternalis

Dominiaspectibus.

Et patroni Bohemoram,

(,iui nos fidem imbuistis

In 2. Vesperis.

Et baptismo abluistis,
Christo

Ad Magnificat.

reconciliate

Xos et sursumelevate,

V. Ut saluteperfraamnr,
Qua frui gloriamur.
Ad Laudes.
Antiphonae.
1. Apostoli Moravorum,

Cyrillns et Methodius,

A. Summae
Deas clementiae,

Rectoruiiiversorum,
Origo sapientiae,
Per

merita

sanctorum

Conserves
nos pontiticum
Cyrilli et Methodii,
Duc nos ad regnum coelorum

Ferens opem remedii.

c,,d. Pragens. (ol. Trebonens.) I E 25 saec. 15. - In 1. Xoct. A 1, 1


;ii|iuinini tiufiitiiiin. - A 2, 1 Disruptis sanctis tenebrarum. - A 3, 4 omni
fehlt - - K 1, b Methodio qtioqne sacratu. - R 8, 2 Dignitatum virtutil>us. -"

lu 2. Noct. R 1, 3 Donat divinitu>. -- R 3, 7 Yirtutum praesignia. -

In

3. Xoct. A 3, 1 sq. Christe benedictionem. -- Die Hsch. schreibt die Namen


iler Iieiden Apnstel stets Ciruhis et Metudius. - Hymnen hiezu: Festa ceIfliria colit ecelesia (Yesp.) und: Gaudet mater eeclesia (Xoet.J.

56.

163

De sancta

In 1. Vesperis.
Antiphonae.
1. Ave, gemma virtuosa,

Dorotbea,
vernans
rosa,

Mundae vitae patens glosa,


Sis pro nobis, speciosa,

Interventrixgratiosa.
2. Paradisi de viridario
Rosasmittis notario,
Quem tali cum solario

Dorothea.

Ad psallendumChristorite
Mentis jubilo venite.

I n 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Nomentuum laudabile
Deus et admirabile,
Dum ex ore virgineo
Laudari vis in populo.

Coeli jungis sacrario;

Rogamusut a vario
Nos liberes contrario.
3. Sancta virgo Dorothea,
Peccatorum de morphea
Tua prece nos enmnda
Et compunctionis

unda

Poenitentes
nosadsperge,

Cunctas
cordislabesterge.
4. Omnilaude virgo digna,
Tua precenos consigna,
Ne vorago Stygis laedat
Nec antiquus hostis caedat,
Sed in coelesti gloria
Tua

locet

victoria.

5. Dorothea
Christograta,
Afflictorum advocata
Et adjutrix,sisrogata,
Ut
defectus
et peccata
Nostra per te sint ablata.
Ad Magnificat.

A. 0 castitate fallerata,

Humilitatecoronata,
Patientiaoraata,
Virtutum floribusfulcita,

2. Enarrantcoeli gloriam
Dei propter victoriam
Dorotheae martyris,
Laudes pangat vox celebris.
3. Cordis cum puritate
Promissi

veritate

Manuum
inuocentia

Cumsumma
sapientia
Castiquecordisjubilo
Haecplacuit altissimo.
Responsoria.
1. Laetare, Caesarea,
Civitas beata,

Illustratte martyrio

Dorothea

nata,

Quaede claranascitur
Stirpesenatoria,
Omni laude pascitur
Felix ejus memoria

V. Praedecorafacie

Fulgeset venusta,
Procuratrixgratiae,
Casta,mitis, justa.

Temperantia polita,

0 pretiosamargarita,
Sanctavirgo Dorothea,
Cor in nobis mundum crea.
Ad

Matutiaum.
Invitatorium.

2. Populusin tenebris
Ambulansingentera
Lucera vidit splendidis
Radiis fulgentem,
Castitatis lilio
Fidei decore

ln hoc Dorotheae festo

Virginem sub gladio

Vocepura, cordepraesto

Yincentemcum thriumpho.
11*

164

V. Mox ut sentit credulus

Veritatislucem,
Imitatur sedulus
Haesisantem ducem.

3. Inclinare Dorotheam
Praesesstudet idolis,

Tunc germanismittit eam


Xovellisapostatis,
Spondetillis condonare
Gazae multitudinem,
Dulens eam jugulare
Propter pulcbritudinem.
V. Sed perversae convertuntur,
Crucem tollunt

et sequuntur

V. Omnes gentes, properate,

JesumChristumadorate.
3. 0 flos amoenitatis,
Jubar serenitatis,

Rosa claritatis,
Solutos a peccatis

Jungetuis eonsortibus
Cunctiscoelorumcivibus.
V. 0 benignapaciscella,
Dorothea, flagrans stella,
Pro tuis servis iaterpella.
In

3. No cturno.
Antiphonae.

Christuni,pro quomoriuntur. 1. Nil territa snpplicio


Sic loquitur Fabricio:

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Justitiam dilexisti,
Iniquitatem odisti.

Ideo prae tuis consortibus


Unxit te rex altissimus.
2. Venite et videte
Victoriam

athletae,

Quae vicit antiquum


Castitatis inimicum,
Pblegetontis serpentem
Contra justos saevientem.
3. iJicta sunt de te gloriosa,
Dorotbea gratiosa,

In te manet benignitas,
Tu puritatis civitas.
Responsoria.

1. Dum Dorothea generosa


Christiana cernitur,
Propter Cbristum furiosa
Mortis poenasternitur,
V. Dum clainat: cuncticonfundantur,
In idolis qui gloriantur.

2. Sub menseFebruario

Tua ficta sculptilia


Sunt barathri daemonia;
Coelos fecit solus Deus,
Qui est rex et sponsus meus.

2. Lux orta est in Cappadocia,


Dum angelorum socia
Dorotbea generatur,
Rectis corde laetitia

datur.

3. Carmen novom decantate,


Deo nostro jubilate,
Kam fecit mirabilia
Cum vera Sion filia
In conspectu gentiura
Idolis credentium,

Revelansprodigia
Ducens hos ad fidei vestigia.
Respcmsoria.

1. Multi credunt paganorum,


Cultum linquunt idolorum,
Quandoregem angelorum
Praedicat Theophilus;
Christum qui persequebatur,
Lupus in agnum mutatur,
Dorotbeam comitatur

In tide neophytus.

Rosas mittit orario


Cum frondibus notario,

V. Hoc factum est laudabilc


A Deo et mirabile.

Clamatin bivio plateae:


Fortis est DeusDorotheae,
En donadat angelica,

2. Dum sub ensepraestolatur


Mortis ictum, deprecatur
Pro his, a quibusveneratur

Cvun
ro&ismalacoelica;

Suaenecismemoria,

165

Ut abundenttemporalibus,

Solvantura mortalibus

Culpiset criminalibus,
Post hoc vivant in gloria.

V. Expletatunc oratione

Exauditur
in agone
Domini
promissione.

3. Ad tribunal vinculata

Virgo ductafit sacrata

Reddens
ad interrogata:
Dorotheasumvocata,

JesuChristodesponsata.

4. Clamant
omnes:
Blasphemavit,
Deosnostros
dumnegavit

3. Contristatusest praefectus,

Et se Christodesponsavit,

Regni scriba dum electus

QuemJudaea morte stravit.

Factusest catholicus;
5. Quemcoeliterraemaria
Nequemundum
nequeDeum
Adorant,de Caesarea
Timet,mortenecateum
Elegit Christusvernulam
Homo diabolicus.

SanctissimamDorotheam.

V. Et livore justi tactus


Caritatis

odit

Ad

actus.

Benedictus.

A. 0 praeclara sponsa Christi,

A d Laudes.

Tres tyrannosquaevicisti,

Antiphonae.
1. Virgo pradens et formosa,

Nos ut ipsos superemus,


Tibi quoque conregnemus,

Dorothea generosa,
Totius fraudis inscia,
Cappadociaeprovincia
Imbuta fide Christiana
Idola contempsit vana.
2. Illis in temporibuS
Regnavit Fabricius,
Cui ducitur captiva,

Tua prece tu dignare


Clemensnobis impetrare.
In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.
A. Ave candensmargarita
In corona regis sita,
Qnaein aula nuptiali,

Qttia Christum voce viva

In conventu virginali

Constanterprofitetur,

Locum tenes praeparatum,

Poenas nihil veretur.

Sponsum nobis fac placatum.

Brev. ms. S. Floriani

478 saec. 15. B. -

XI.

429 saec. 14. A. -

Brev. ms. Lambacense CLXXVII

Brev. ms. S. Floriani

XI

saee. 13/u f. monast. C. -

Brev. ms. Teplenseanni 1353 Cod.Fragens.VII G 23. D. -- Brev. ms.


Claustroneoburgense
967 saec.15. E. - Brev. ms.Diessense
saec.15. Clm.
Mouacens.

5547.

F.

In 1. Vesp.A 1, 2 Dorotheavirgula vernansA. - A 2, 5 sq.Petimus


ut a vario | Nos liberes(solvas)animaecontrarioBC. - A. 4, 2 Cornostrum

paceChristiconsigna.
B. - A 4,3 Nenosdracostygislaedat.
- In 2.Noct.
A 1, 3 prae ceterisconsortibus
B. - - R 3, 2 sqq.dos divinitatis| Rosa
puritatis| Nos nantesin peccatis| Quoslabis fluctuatratis | Adjungitobeatis
C; Kosaclaritatis| Quosmundi quatitratis | Jiingetuis consortibus| Cunctis
coelorum civibus. B. - - Ad Laudes A 3, 2 Virgo ducta tit sacrata = sie

wird gefiihrt.Germanismus'?
- ,,Historiapropriade s. Dorothea
caniturad
binosad preces
venerabilisDni. Dni. Chunradi
Muratoris
praepositi
hujus
loci in Diessen."E. - Hymnen: Fesnimnunccelebre(1. Vesp.).- - Teile
diesesOfficiumszu einemGedichteverarbeitetin Cod.Pragens.XIII E 3 fol.

212 b, dasseinerseits
einigeLesearten
beglaubigt,
so: Ne nosdracoStygis
laedat;Nossolvasanimaecontrario;Ideopraetuis consortibus.

166

57. De sancto Emmerico.

In 1. Vesperis.

Super
Psalmos.
A. Laetare,Pannonia,
Mater et nutricia,
Cole cum laetitia

Tuae prolis gaudia;


Gaude et Sclavonia

De tui ducis gloria.


Deo vota dulcia

Solve laude varia;


Jesu bone, praemia

Da de coeli curia
Populo praesentia
Colenti solemnia.

2. DisciplinainDomini

puerapprehendit

Et mentem coelestibus

devotusintendit.
3. Corpus negat subdere
nocturno sopori,
Laudes vigil solvere
curat

creatori.

Kesponsoria.

1. Ex regali prosapia
Dux Emraricus oritur.

De radice pius pia


Surculus progreditur
Et in patris proles via
Recto calle graditur.

Ad MagTiificat.

A. Ave,flos nobilium

Sacraestirpis virgula,

Salvespeshumiliuni,

V. Sidussole gignitur

Et odorex Libano,

Duni de rege nascitur

Emmericus
Stepbano.

Sidussine macula,

2. Rubumflammacomprehendi

Lucerna fidelium,
Rubensmundi rosula,
Vale, candenslilium,
Pigmentorum cellula.
Solamenflebilium,

Comprehensum
non incendit
Divino miraculo:
Sic Emmricum non offendit
Ardor carnis, sed defendit
Deus a piaculo;

Prece nobis sedula

Fer, Emmricc, praemium,


Repelle pericula.
Ad

Matutinum.

V. Sic hierns laurum

non urit nec rogus aurum.


3. In Aegypto vanitatis
Kovus Joseph castitatis
Conservando

liliuni

In se duplex tam aetatis


Quana carnalis voluptatis

Invitatorium.

Confessoris Emrarici

Laeta natalitia
Per orbem mirifici
Celebret ecclesia.

Edomat incendium.

V. Virgo vivit illibatus


Yirginis in gremio,
Igne non est aestuatas
Ignis manens medio.

I n 1. Noct

urno.
In

Antiphonae.
1. LegemDei jugiter
beatus Emmricus
Isocte die meditans
Deo fit amicus.

2. Koctur

110.

Antiphouae.
1. Yanitatemrespuens
haeret veritati
Falli docens homines
datos vanitati.

167

2. Quiapie sobrie

Regnemutansstabili

Voluntatis Doinini

V. Ne vel levem sentiat

juste conversatur,

mobilemducatum.

scutocoronatur.
3. 0 quam admirabile,
quod passibus sic tutis
Pertransivit juvenis
viam juventutis.
Responsoria.

1. In quadam
basilica
Sanctus dat se pronuin

in vita reatum,
Vitae dedit juvenis
finera properatura.
In

Antiphonae.
1. Vitae vitat maculam

loquens
veritatem,

Carnis

Oransfusis lacrimis

Ante Dei thronum,


Mente tractat, Domino
Quod vel quale bonum
Offerat, cum coelitus
Hunc audivit

sonum:

Res grata virginitas,


Hanc da mihi donum.

V. Scripto cepit protinus

Spern
posteritatis,
titulum

Custodire

Suae castitatis.

2. Puer igue coelici


succensas
amoris
Mundi spernit gloriam
pro spe melioris,

Diadema
respuit
labilis honoris,

Conjugalem
copulam

respuit uxoris,
Mente Deo militat,
dux vocaturforis.

V. Osculorum

numero

monachorum

merita

Patri puer disserit


et probatur ita.

3. Supremiregis filius
nostri regis natum
De se specialiter
ostendensamatum,
Ne fallat malitia

spiritum beatum,
De macula transtulit
sed non maculatum,

3. Nocturno.

vicit

faculam

per virginitatem.
2. In virtute Doraini
Emmricus laetatur,
Quia virgo virgini
Christo sociatur.
3. Hic

innocens manibus

et in corde mundus
Coeli junctus civibus

gaudet laetabundus.

Besponsoria.
1. Virum ligat pro peccatis
papalis sententia,

Quodlorica corpuscingat,
hac cum poenitentia
Loca sacralustret pergens
per terrarum spatia,

Poenitenti
vel sic parcat
divina clementia;

V. Hoc pro signodaturreo


sui ferri fractio,
Quodconcessa
sit a Deo
peccatiremissio.

2. Currit aeger spiritalis


cansa medicaminis,
Ora rigat utriusque
gemens imber luminis,

Fert in membrispondusferri,
mente massamcrirainis,
Passim quaerit, nil invenit
sperati solaminis.
V. Pcr Emmrici confessoris

santissimamerita
Tam poenarum quam culparum
huic laxantur debita.

3. Ascendentemmiserae

168

5. Res est mira penitus,

vallis ab exsilio

Quod per-vim virtntis

Sursumducit jubilans
angelorumconcio,
Contradicens

Superatur funditus
Ardor juventutis.

daemonum

confutaturlegio,

Ad Benedictus.

Coelnmscandit libere
liber omni vitio,
Sic Emmricusjungitur

A. Dulcis Dei spiritus,


Cujus magistratu
Dux Emmricus praeditus

sanctorum consortio.

Vitae coelibatu

V. Clara Dei coelitus


licet miranda visio

Conservatuspenitus
Exstat a reatu;

Caesarea praesuli

Nos ure medullitus

monstraturEusebio.

Ejus pro precatu


Coelique divinitus

Ad Laudes.

Docensincolatu.

Antiphonae.

1. In boc die laetitiae

In 2. Vesperis.

Mater plaudat ecclesia,

Sanctus
Emmricus
hodie
Viammutavitpatria.

Ad Magnificat.

A. 0 normajustitiae,
Limesaequitatis,

2. Fit salutissemita,
Via juniorum,
Via moruminclita.
Tuba seniorum.

Decorinnocentiae,
Lima puritatis,
Gemmapudicitiae,
Flos virginitatis,

3. Joseph fngit dominam


Crimen detestatus,

Castrum castimoniae,
Campuscaritatis,

Iste suamfeminam

Regemcernensgloriae

Causacoelibatus.

Regno claritatis,

4. Quasi David dejicit


Funda Pbilistaeum,

In loco miseriae
Nobis collocatis

Dum de carne perficit


Emmricus trophaeum.
Brev. ms. Albense

Defer donum gratiae


Gratis et ingratis.

saec. 15. Cod. Lambacens.

LXXXIX.

A. -

Brev. ms.

Palat. Vindob. 1829. B. - Brev. ms. Stephani de Naglak anni 1489. Cod.
Mus. Himg. Pestini s. sign. C. - In 2. Noct. R 1, 1 igne coeli AB. Hymnen: Plaude parens Pannonia (Vesp.).
58.

De sancta Erentrnde.
I n 1. V e s p e r i s.
Ad Magnificat.

A. Virginei flores

mutantvirtute labores
In sponsi requie

cupientesalta sophiae;

De quibus Erntrudis

percepitgaudialucis,
Nos fervore precum

faciat post vivere secum.

169

Ad Matutinum.

Invitatorium.
Jara fontem vitae
cuncti sitientes adite,

Quocapit Erntrudis
vigili precedonasalutis.

V. In coelis visum

fixit quaerensparadisum.
3. Post in matrona
Deus agens coelica dona,

Ornaturaorum
matrerndeditessesuorum;

V. Juste vivebat,

In 1. Noctnrno.
Antiphonae.

1. Virginisornatae

coelestinobilitate

subjectospaceregebat.
4. Vilibus ablatis

cumconsensu
pietatis

Noxia destruxit,

En colimusfesta,

sensus
superaethera
duxit;

purgentur
exindescelesta. V. Nil fuit hislitis,

cavit id mater, quia mitis.

2. Clara stirpe nata,

virtutibus accumulata,
Ora, manum, mentem
direxit ad omnipotentem.
3. A primo flore
Christi fundatur timore,
Cum

stabili

cura

transcendit carnea jura.

4. Sic victrix fortis

devicitspiculamortis,
Tota

Deum

caeli

quaesivit
corde
fideli.

5. Vitutummeritis

gliscens procedere mitis,


Ad Christum tendit,
cruce qui pro gente pependit.
6. Actibus

ornata

fuit comparibus grata,


Praecellit

amore

omnes seduloque labore.

Responsoria.
1. Sidus ut in caelis,

sic fulsit virgo fidelis


Erntrudis, Christo

dum mundovixit in isto;


V. His opibus functa
despexit noxia cuncta.
2. Stemmate Francigena,

Christifundamine
plena,

Moribus ornatur

simul et virtute probatur;

In 2. Nocturno.
Antipbonae.

1. Hinc premit antiquus


harum

mentes

inimicus

. Atque parat lites,


studuit sic premere mites.

2. Heuruit in pejus

grex,materroboratejus

Mentes hortando,

grexobstat
corde
nefando.

3. Virgosimultates,

declinat impietates

Ac

cum

Rudberto

discessit patre deserto.


4. Mellis nempe favum
cepit haec visendo Juvavum,
Sanctis ancillis
Christi
matrem

dedit

illis.

5. Divitias patriae

mutansin morte Mariae,


Christo servivit,

studium semperrepetivit.
6. Quae foret et qualis,

docet auctor spiritualis


Qui vult laudari,
sed a sanctis venerari.

Responsoria.
1. Ordo monasterii

succrescenssubditur illi,

V.
2.

V.
3.

170

Semper dona precum


quia vexit adaetherasecum;
Laudant sol et luna
Christuni de virgine pura.
Fletibus, orando,
jejimando, vigilando
Prava coercebat,
bona congruaquaequedocebat.
Captant doctrinam
monialesac medicinam.
Deponuntmores
faccs fugiendo sorores,
Pennis justitiae
volitant ad surnmasophiae;

V. Praevalet ista pia


complures hac theoria.

4. Haec Christi doiiis


fugiens calicem Babylonis
Ebibit

ecclesiae

potumde fontesophiae;

V. Vitae pincerna

fuit omnibus
atque
lucerna.
In

3. Nocturno.
Ad Cantica.

V. Dividit in mensa,
sic tu de paupere pensa.
3. Pauperis et pueri
studet ulcera saepemeder
Ac manibus sacris
purgans haec ista lavacris,
V. Infundat pro se
vel pro cunctis studiose.
4. 0 rex coelorum,
qui destruis acta malorum
Hanc revocasad te,
manet in coelestibusapte;
Nos prece conservet,
quaecumjustis modofervet
V. Ut sibi jungamur
et coelica post mereamur.

Ad Laades.
Antiphonae.
1. Debora sub palma

sicplebem
recreatalma,

Erntrudis clare

studuit
Dominum
praeam
2. Ista Sion nata,
Christi virtute probata.
Dissimilis

A. Virgo,sponsa
Dei,

rutilansvirtute fidei,

Moribus ablutis

captabatdonasalutis;
Nos purgandoprece
sic eruat undique faece.

Eesponsoria.
1. Sorde fuit munda

hac lacrimabilisunda,

Fletibuset pura
prece tergens et his nocitura,

V. Yiribusornata,

Dinae

nunquam
fuit aptaruina

3. Haecstudiosabonis

diadema capit Salomonis,

Laetitiaedonis

gaudetquasisponsacoroni
4. In cultu caeli
par exstitit ista Racheli,

Unaquaque
die
perfecerat acta Hariae.

5. Tunc bonaquaegessit,

haeclaudebonapie press
Fecerat occulte

spemercedis
sibi multae

fidei purgamiue grata.

2. More Sareptenae
Deus hanc fecundat habere

Pauperibusdanda,
Quae non sunt hic repro-

banda.

Ad Benedictus.
A. Christe tuo more

trahe nos a daemonisore


Ut post in caelis

vivamusut ista fidelis,

171

Quamdilexisti,

Florent lilia gaudentniilia

cui coelica jura dedisti,

Laetitiaeplena

cum pietate,

Erntrudis pia sanctapatetvia

quam vitis pascit amoena.


In 2. Vesperis.
A. Summi filia sprevit vilia

virginitate,

et coelica vita,
Ista via sit mente pia
quae patet polita;
Nobis aeterna

prece deset nostra guberua.

Cod. S. Petri Salisburgens. b VI 3. saec. 15. A. " - Cod. Palat. Vm-

dobon, (ol. Lunaelaceus.)3761 anni 1453 I). fehlt

A.

In 1. Vcsp. K<! Magn. 3

59. De sancta Enjiliemia.


In 1. Vesperis.

SuperPsalmos.

In 1. Nocturno.

Antiphonae.

A. Euge,felix Euphemia,

1. Haecvirgo prudenscurabat

Nobisin exsilio,

Quosin tide sic firmabat,

Sis felicitatis via

Augeviresnostracspei,
Qui in multis sumus rei,
Ut post istam vitam Dei
Conjungamurfilio.
Ad Magnificat.

A. IdolisApellianus,

Yir malignuset profanus,


Votajubet fieri,
Quemrex Diocletianus
Statuit ad hoc insanus,

Et sic cultum ingeri


Diis; sic virgo patuit,

Verbis sacris fragiles,

Ut pugnarent
agiles.
2. Judicem hinc arguit,
Ad palmam sodales
Sibi quod praeposuit
Vix tamen aequales.

3. Eductade carcere

Cumnonvinciretur,
Clamat,ut quid parcere
Sibi niteretur.
Responsoria.

1. Euphemiaimmobilis,
Nata senatoris

Euphemia,quaedespexit
Hujusjussun?inconcussum

Philoformisnobilis,
Firmum vaspudoris,

Gerens cor, quod bene rexit;


Sic claruit, quae latuit
Omniquesorde caruit.

Non assentit turpibus


Feminis in urbibus,
Hostibus bonoris,
V. Mentis servans puritatem,

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Vitae simul sanctitatem.


2. Jussu Prisci

caeditur

Regerasponsumvirginum

Alapis neclaeditur,

AdorerausDominum,
Qui beatam Euphemiam

Dicens ad t) rannum:
Tua manus areat

Sublimavit

Nec jnssis tuis pareat,

Supra sorteshominum.

Mortis imple bannum;

172

V. Quiaservisdaemoni,
Miser,parcisnemini.
3. Virgo mitis et benigna
Aure Dei prece digna

Repente
sicadfuit,

Manum quod restituit


Prisco judici revera,
Die quidem altera;

V. Hoc effecitapudDeum,
Quia diligebat eum.

Salvatoris
hoccongessit,
Quodincendium
repressit,
Quo debebascruciari;

Petimus per te salvari,

V. Apud
Christum,
tuum
sponsu
Vitae postula responsum.
In

1. Igne consumptocernerent
Hanc cum sane stare,
Nec

In

2.

Xocturno.

Antiphonae.

1. Post haecHypatusvocatur,
Cui Priscus sic effatur:

A me tu ditaberis,
Si eamcorruperis.

2. Euphemiam
ille laetus
Clauso quaerit carcere,

Sed diabolo repletus


Priscum laesit verbere.

3. Suasittunc Appellianus,
Ut Marti sacrificet

3. Nocturno.
Antiphonae.

eam esse crederent

Cepit praedicare.
2. Unde

multi

sunt conversi

Et ab idolis detersi,

Christmn vere confitentes,

Ex devotioneflentes.
3. De poeniseripere

Virginem
volentes,
libere

Prohibebat

Mortem

respuentes.
Responsoria.

1. Apellianusigitur

In se crucifigitur,

"Virgovel tortorismanus

Adscribensarti magicae,

Hancpoenismortiticet.

Perfecitmiritice

Responsoria.

Quod divina gloria


Pro virginis memoria;

1. Ardens
rotapraeparatur, V. LargaDeigratia
In qua virgo collocatur
Nobis det palatia.

Sedprorsus
nontangitur, 2. Porronecarivirginem
Intra rotam constitutus
Et in ipsa devolutus
Rector rotae frangitur.

V. Dolor,quemdictaverat,
In

hunc

se converterat.

2. Euphemia
gratulatur
Et lausDeoconsignatur

Ab easincerius,

Fide manetstabilis,

Deoquamamabilis
Justicredunt
verius.

"V.Novanamque
videntsigna,

Quaesunt omni laudedigna.


3. 0 beataDeo grata
Virgo, gaude.propere
Angelus ex opere

Ejusque fundi sangninem


Suasit tunc sophista,
At virgo, Dei filia,

Cumminisconsilia
Parvipeudet ista.

V. Poenas
quippenontimescit
Culpaequiapondusnescit.

3. Gloriosa
sponsa
Christi,
Euphemia,
devicisti

Quaetonnenta
singula,
PlacanobisChristum
regem

Ut conservet
suura
gregem

Per aeternasaecula.
V. Per tua suifragia
Discedantcontagia
Yitiorum omnia.

Ad

173

Laudes.

Ad Benedictu-.

A. Ad hoc Yictor deputatus

Antiphonae.

Fueratofficium

1. Eam ab arcu tollere

Et juvenibus donatus,

DnmForbiusparavit,

Ut sicexercitium

Conantem
hanc ascendere

Illudendi sumerent

Paralysis
turbavit.

Et per eumraerent

In eam contaminando,

2. Sostheneshanc ascendendo

Multis probris cachinando.

Coepit adorare,

Dei famula,dicendo,

In 2. Vesperis.

Mei miserere.

Ad Magnificat.
A. Pudicitiae columna,

3. Hancensequodnon laeserat,
Cum argueretur,

Dos virtutis et alumna,


Stella fulgensgloriae,

Cerno,quod tueretur.
4. Sosthenes
incarceratur

Pro nobis,ut mentetotae


Deleanturscoriae

Per angelos,responderat,

Bonitatis

Et tormentis applicatur,
Sed virgo resumitur,
Conviciis

Ora Deum tu devote

Deitatis

cella,

mella

Nobis impetra
De petra deserti,
Qui sumus incerti;
Euphemia, corde maesto
Te vocantum memor esto,

afficitur.

5. In cippo recluditur
Et ad eam mittitur
Juvenum exercitus

Ad illudendum
concitus.
Vernans
flos munditiae.
Brev. ms. Lubicense
saec. 15. C'od. bibl. civit. ol. 62. - In 1. Noct- A

1, 1 Virgo prudens. - A 3, 2 vinceretur. - Ad Laudes A 2, 4 Mis miserere.


- Hierzu der Hymnus: Euphemia vere bona.
60.

In festo

In 1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. SanctosDei et electos
Martyres eum gaudio

duorum

Ewaldorum.

Qui victricem post agonem


Meruistis
Prece

nos

lauream,
ad mansionem

Transfertesideream.

Collaudemus,
quiarectos

Ad Matutinum.

Ad Magnificat.

Regem regum adovemus


Christum mente sobria,

Decetcollaudatio.

A. 0 concivesangelorum
Et Dei domestici,
0 de gente Anglicorum
Viri apostolici,

Invitatorium.

Ut Ewaldis conregnemus
In coelestiregia.
In 1. Nocturno.
Antiphonae.

Quorum vita gloriosa,

Christianam docta legem

0 Ewaldi gemini,
Quorummors est pretiosa
In conspectuDomini;

Sub papaGregorio
Angelorumnovit regem
Anglicorumregio.

174

2. Hi ad Christum se conversos
Monstrantes et credulos

Christi fidem per diversos


Praedicabantpopulos.

3. Predicantecum bis senis

Et Britanniara petentes
Expulerunt Britones,

V. Ex tunc victa Britannia


Vocari cepit Anglia.

2. Hinc egressipatresisti

Sociis de Anglia
Willibrordo

est effrenis

Saxonumde genere
Saxones ad fidem Christi

Baptizata Frisia.

Eesponsoria.
1. Sanctiduo sacerdotes,
Parilesnominibus,

Studebantconvertere;

V. Hoc suasitChristi caritas


Et prisca consanguinitas.
3. Adventantesut legati

Per virtutem sacras dotes

Erant paresactibus.
V. Ewaldi nomenproprium
Communefuit parium.

2. Dilectorum Dei patrum

In vicum Saxonicum

Sunt ibidem hospitati


Sanctiapud villicum,

V. Petentes ducem illico

Ad satrapam a villico.

Idera erat studium,


Sed hunc album, illum atrum

Color fecit crinium;


V. Erat capillo nigrior

Doctrinasacraclarior.

3. Hi praeclari viri duo


Relinquentes Angliam,
Pro

natali

solo

In

Antiphonae.

1. Satrapisgubernabatur
Rege carens regio,
Sed, quo vicus regebatur,
Loco

suo

Colebant
Hiberniam,
V. Spontaneum
exsilium
Ferentes
specoelestium.
In 2. Nocturno.

Barbaros convertere
Ad exemplum "NVillibrordi
Doctrina et opere.
2. Prompti ergo praedicare
Ibant in Germaniam,
Ut Geraanos germinare
Facerent justitiam.
3. Locum

in hac

adierunt

Antiquorum Saxonum,
Quem prae cunctis invenerunt
Lingua sibi consonum.

Kesponsoria.

1. Olim navesascendentes
BellicosiSaxones

mansit

alio.

2. Erat viris parvaclaris


Sedclarasarcinula,
Vasasacraet altaris
Gerens vicem tabula.

3. His utentes decantabant

Antiphonae.
1. Post haec sanctis erat cordi

3. Nocturno.

Psalmos,hymnos, cantica
Et

devote immolabant

Sacra Deo mystica.


Responsoria.

1. Cognito quod Christiani


Essent novi hospites,
Debachantur

convicani

In eos praecipites,

V. Ne alloquentesprocerem
Immutent legem veterem.
2. Albus raptim trucidatur
Impiorum gladiis,
Niger diu cruciatur

Variissuppliciis,

V. Occiduntaegri medicos
Et bellici pacificos.

175

3. 0 rex coelorum,

Ad Benedictus.

via, vita, corona tuorum,

A. 0 fons summaebonitatis

Nostri Ewaldornm
meritis miserereduorum,
V. Quosfera gensstravit,

Et sanctorumgloria,
Qui Ewaldispro beatis
Facismirabilia,

tulit amnis, lux decoravit.

Quorura locum passionis

Ad

Laudes.

Antiphonae.

1. Sanctiferro interfecti
Saxonum
ferocium

Sunt in Rhenum conprojecti,

Fonte novo riguum


Signum pro te fusi ponis

Sanguinis
perpettmm;

Nosbaptismifontelotos,
Si quafoedatmacula,
Lavans tibi nos devotos

Ut sint cibuspiscium.

Conserva
persaecula.

2. Princeps viros se quaerentes

Noscenscaede mortuos,

In 2. Vesperis.

Cremat
vicum,necatgentes,
Poena ferit nocuos.
3. Amnis

eunt

contra

cursum

Ewaldi divinitus,

Noctesupraeos sursum
Luce

missa

coelitus.

Antiphonae
A. 0 praeclaros Christi testes
Et dignos praeconiis,
Qui quod cives sunt coelestes,

Claret testimoniis

Sancti Bedae et Annonis,

4. Cui Tylmo nomenerat,


Ewaldorumsocio
Panditur,ut eos quaerat
Sub nocturnoradio.

Quemcolit Colonia,
Per quosfiunt his patronis
Grata ministeria;
Anno conferta sepulcliro

5. Hinc traiislati a Pipino


Mandantur ecclesiae
In loco Rheno vicino,
Colendi Coloniae.

Martyres ad scrinia,
Beda stilo scribit pulchro
Inclita martyria.
Deo laus et gloria.

Brev. ms.DusseldorpienseC. 60. saec.14.-

Hymnus zu diesemOfficium:

Votiva mentis gaudia.


61.

De sancto Francisco.

In 1. Vesperis.

Antiphonae.
1. Franciscus, vir catholicus
Et totus apostolicus,
Ecclesiae

Fidem

teneri

Romanae docuit,

Presbyterosque monuit
Prae

cunctis

revereri.

2. Ccpit sub Innocentio


Cursuraquesub Honorio
Complevit gloriosum,

Succedenshis Gregovius

Magnificavit
amplius
Miraculis famosum.
3. Hunc sanctus praeelegerat

In patrem, quando praecrat


Ecclesiae minori,
Hunc spiritu prophetico
Praevisum apostolico
Praedixerat

honori.

4. Franciscnsevangelicum
Nec apicem vel unicnm
Transgreditur nec jota,

176

Nil jugo Christi suavius,


Huic oneri nil levius

Kesponsoria.
1. Franciscusut in publicum

In hujusvitacrota.
5. Hic creaturisimperat,
Qui nutuisubjecerat

Cessat
negotiari,
In agrummox dominiciim
Seceditmeditari,

Delectamenti,
regerit
In gloriamfactoris.

Y. Deoin,quid agat,unicum
Consultans
auditcoelicum

Se totum creatoris,
(Juidquidin rebusreperit
An Magnificat.

A. 0 stupor
et gaudium,
0 judex homo mentium,

Tu nostraemilitiae

Currus et auriga;
Ignea praesentibus
Transfiguratum fratribus
In

solari

facie

Vexitte quadriga;
In te signisradiaus,
In te venturanuntians

Requievit
spiritus
Duplexprophetariim;
TuisadstaposteriS,
PaterFrancisce,
miseris,
Namincrescunt
gemitus
Ovium

tuarum.

Inventumevangelicum
Thesaurumvult mercari.
Insigne sibi dari.

2. InStatim
Deifervens
opere
ut sua vendit,
Pauperibus
impendere
Pecuniam intendit,

Quae gravi suo pondere


Cor

liberum

offendit.

V. Quam formidante paupere

Presbytero
recipere
Abjectam
vilipendit.

3. Dum paterhuncprosequitur,

Laetens
dat locumirae,
Coiistanter
postagreditur
In publicum
prodire,
Squalenti
vultucernitur,
Putaturinsanire;

V. Luto,

saxis impetitur,

Sed patiens vir nititur,

AdInvitatorium.
Matutinum.

Ut surduspertransire.

Regi, quae fecit opera,

In 2. Nocturno.

Cbristo confiteantur,
Cujus in sancto vulnera

Antiphonae.
1. Pertractum
domi verberat

Franciscorenovantur.

In 1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Hic vir in vanitatibus

Nutritusindecenter,

Divinis charismatibus

Praeventus
est cleinenter.

2. Excelsidextraegratia
Miritice

mutatus,

Dat lapsisspemde venia

CumChristojam beatus.
3. Mansuescit
sed non penitus
Inprimis per languores,
Qui captis armis coelitus

Ad plenummutatmores.

Plus cunctis furens pater,

Objurgansvincit, carcerat,

Quemfurtim solvitmater.

2. Jam liber patris furiae

Noncedit effrenati,

Clamans,se voluutarie

Pro Cbristomala pati.

3. Ductusad loci praesulem


Sua patri resignat

Kudusque
manens
exsulem

Iii mundose designat.


Kesponsoria.
1. Dum seminudocorpore

Laudes decantat Gallice

Zelatornovaelegis

177

Latronibusin nemore
Responditsic prophetice:

V. Vivo pani mortejunctus


Vita vivit vita functus.

Praeco
summagni
regis; 2. Depaupertatis
horreo

V. Auditin nivisfrigore
Projectus: Jace rustice.

Futurus
pastor
gregis.

Sanctus
Franciscus
satiat
Turbam Christi famelicam,

In vianedeficiat,

2. Amicurnquaeritpristinum,
Iter panditad gloriam
Qui spretumin coenobio
Et viaevitamampliat;
Tuniculacontexit,
V. Pro paupertatis
cupia

Contemptu
gaudeus
hoininum
Leprosisfit obsequio,
Quosanteadespexit.

V. Sub typo trium ordinum

Regnat
divesin patria,

Regessibi substituens,
Quoshic ditat inopia.

Tres nutu Dei praevio


Ecclesias

3. Audit in evangelio,
Quae suis Christus loquitur
Ad praedicandum missis;
Hoc, inquit, est quod cupio,
Laetanter

his

innititur

Memoriae commissis,

V. Non utens virga, calcio

Nec pera, fune cingitur


Duplicibusdimissis.
In

3.

Ad Laudes.

erexit.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Corverbisnovae
gratiae

Solliciter
apponit
Verbumque
poenitentiae
Simpliciter
proponit.

2. Pacem,salutemnuntiat
In spiritus virtute
Veraeque paci sociat
Longinquos a salute.

3. Ut novis sancti merita


Remunerantur natis,

His nova tradit raonita,


Viam simplicitatis.
Responsoria.

1. Carnisspicamcontemptus
area
Franciscus
frangensterensterrea,
Granumpurum excussapalea
Suflimiregis intrat in horrea.
Dreves,Historiae
rhythmicae.

Antiphonae.

1. Sanctus Fraiiciscus praeviis


Orationum

studiis,

Quid faciat, instructus,


Non

sibi

soli

vivere

Sed aliis proficere


Yult

Dei

zelo

ductus.

2. Hic praedicandocircuit
Et, quemnon homodocuit,
Fit doctis in stuporem,
Virtutum verba loquitur,
Novumque nova sequitur

Militia ductorem.

3. Tresordines
hic ordinat

Primumque
fratrum
nominat
Minorum
paupenimque,
Fit dominarum
medius,
Sed poenitentum
tertius
Sexumcapit utramque.

4. Doctus doctrinae gratia,


Doctus experientia,

Quaesunt perfectionis,
Haec fratres docet omnia

Tam factis quarafrequentia


Melliflui sermonis.
5. Laudans laudare raonuit,

Laus illi semperadfuit,


Laus inquamsalvatoris;
Invitat aves,bestias,
Et creaturasalias
Ad laudemcouditoris.
12

178

Ad Benedictus.

In 2. Vesperis.

A. 0 martyr desiderio,
AdMagnificat.
Francisce,quantostudio
A. 0 viram mirabilem
Compatiens
hunc sequeris,
In signiset prodigiis,
Quem passumlibro reperis,
(.luernaperuisti;

Languores cura daemoniis


Quoslibet pellentem,

Tu contuens in aere

Dat aurem suis avium

Seraph in cruce positum,


Ex tunc in palmis, latere
Et pedibus effigiem
Fers plagaram Christi;
Tu gregi tuo provide

Praedicaiis silvestrium
Verbis intendentem.
0 vitam laudabilem,
Qua fide sic magniiicat
Sed et multos vivificat

<,>ui
post felicemtransitum

Mortuosdefunctus,

Dirae prius et lividae


Glorificatae speciem

Francisce, nos coelestium


Fac consortescivium,

Carnis praedendisti.

Quibus es conjunctus.

In fra

Octavam.

Ad Magnificat.

A. Salve, sancte pater,


patriae lux, nonna minorum,
Virtutis speculum,
recti via, regula morum,
Carnis

ab

exsilio

duc nos ad regna polorum.


P.rc-v.ms. Frauci-i:. -aec. 15. C<"1. IdM. Russianae s. sign. A. -

J!IVT.

ms. Francise. anni 1464. Cod. A'lin<>utens. 851 B. -Brev.


ms. Franoi-'-. ~.-i<.<c.
14. (J.nl. Cii,-,),^.
27. <_'. lirev. ms. Sitan^tL-tlonso CIX saec. 15. D. -

Antipli. ms. Fraucisc. s;nc. l"i. L''>d. sem. Olomucens. VII. E. Fraiifi-c-.

aaec. 1U. Cinl.

Stralmviens.

H I

Antiph. ms.

1. F.

li, da^ fil.c-rliaii(it V\LaneU-renFranziskanerbrevieren stark abweiflit, Jiat


n.'11'lidi-r fl. LL'ktii'ii virr l{f>]iuiisnrien, von denen das 3te als R 3. Noct. 3.
aiicli

in C:

R 1. !*c-xfratrum frater st-iitimus

R 3. Euntes inquit in eum,

Absnrptns luee cnflitus


Futura contemjilatur.

(^ini nutriet vos, Dorniuum


Jactate cogitativm;

Inter minnres minimus,

V.

Qnis parvi gregis exituv,


Praeclarc sjn"mlatur ;

Quadransquninu.nvissinuis

Si,/ fratribus

V.

Culparum sibi peuitus

Dimitti revelatiir.

In zonis aes ligatum.


R 4. Regressis,quos emiserat,

Completurhis senarius

Octanim tandem reci]>it

Fratnim, dum confinnaudo

Et ad diversasgeut.^

Nonnam,sanctusquamscripse-

liincis mitteuiliK tVirderau-;

V.

rat,

jiraecipit

Et esse patientes;
Grex procidit obtemperans,
Pastor erectos suscipit

Ad osculagaudent,"<.

Sit curis cor extraneuni,


Non providet in crastinnm

R 2. Arcanasuis reserans

Hurailiari

erroneum

Praecludit et interminuin
Callem cupiditatum.

Jussa dat Innocentius

V.

Papa de praedieando;
Iu mea Francisensfoonerat
Quem dati monet ratic.

De lucro reportandn.

179

Dieselbe
Handschrift
hat desweiteren
folgende
Ant. adBenedictus
infra

octavam:

Sanctc Francisce propere


Veni, pater, accelera

Ad pojmlum, qui jiremitur

Et teritur sul> onere,


Palea, luto, lutciv

Et sr-jmltoAcfryptin

Bub siilml nos libera


Caniis

exstincto

vitio.

62. De sancto tiabriele.

In 1. Vesperis.

Ad Matutinum.

Antiphonae.

1. Jamprotervorum
capita
Quassabit
Dei filius,

Hinc robustorum
abdita

Pandit robustus nuntius.


2. Felix nimis oraculum

Redemptionisgentium,
Qnod datur per miraculum
Ad robore coelestium.
3. Exoriente lumine
Recto perfusis flamine

Laus datur magno numini


A septiformi agmine.
4. Quod reverentur omuia,
Nomen coeleste panclitur,

Jesu voce praeconia,


Per quem ad coelum scanditur.
5. Psallamus coram angelis,
Qui nobis opera tribuunt

Invitatorium.

Regem
archangdorwn
Doml~
nwni

Veniteadoranus.
In

1. Nocturno.

Antipbouae.
Lex meditauda panditur
In Jesu I)ei filio,
Qui sinu matris clauditur
Divo canente nuntio.

Jam hodie concipitur


Aeternus fusus homini,
Dum Gabrieli dicituv.
Ecce ancilla Domini.

Fuit Dens memor hominis,


Dum ipsum visitavit,
Nobisque tamquam doniinis
Terrestria substravit.
Responsoria.

EtHaec
cumseptem
archangelis 1. Gabriel
ut collegium
omnia distribuunt.
Cognovit trinitatis

Ad Magnificat.

A.. Robur Dei fortissime


Princepsqueinvictissime,
Robustum saoramentum
Denontias Christiferae,

Per quod cladi inortiferae


Datur medicamentum;

Decrevisse

remedium

Nostrae fragilitatis,
Jussus venit ad praedium
Perfectae integritatis
V. Suscipe, virgo, medium

Salutis nostrae et taedium


Fugato humanitatis.

QuodAbrahaepromiserat,

2. Per cunctasempersaecula,

Os tuum clare reserat,


Nostrom oblectamcntum,

Quae donat Dei digitus,


Prodigia, miracula,

Jesumvitam et gaudium,
Lumenet ignemcordiura,
Hominiscomplementum.

Quibushostisest territus,
Legem,lucem,oracula
Sancti ministrantspiritus.
12*

180

V. Robora,signa,fercula

Sacra,ritus, piacula
Et cunctadata coelitus.

3. Portatroburaugelicum
Xobisjucunditatem,

Dum in hortum Davidicum


Yirgaefecunditatem

Affert et donat medicum


Ad nostram infirmitatem.
V. Suscepit virgo coelicum
Germen

et nexum

unicum

3. Orat legatusmaxiuius

In facto nuptiarum,
Quasfaustenos contraxiraus

In nexunaturaruin,
Undestatum
ereximus

In regnumcreaturaruni,
V. Jam, Gabriel,conjuuximus
Mentem, cum quo dilexiinus
Ope precura tuarum.
In

3. Nocturno.

Et fflundi integritatem.
1. Annuntiat in gentibus

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Egressusfuit magnificus
A vertice

coelorum

Sermo vero deificus

Ciiin domina angelomm.

2. Robustus
rex in proelio

Mariaeportamintravit,

Quae tremens iu subsellio

Yiri vocemexpavit.
3. Circumdat bonus angelus
Omnes timentes Deum,
Sed Gabriel archangelus
Matrera, quae gestat eum.

Responsoria.
1. Stabatimagocoelica
In horto voluptatis,
Divinorumfamelica
In statu dignitatis,
Quamturbavit terrifica

Figura
antiquitatis,
Y. Sed
vox
curat
angelica
Formata
vi deifica
A culpa foeditatis.

2. Certathomoper stadium
Militiae terrestris,
Ut assequatur
bravium,
Sed serpensa sinistris
Multos sternit per gladium
Nequitiaescelestis;
V. Sed nuntiuscoelestium
Kos protegit per radium
Divinum stansa dextris.

]\Iysteriacoeloruin
Et populisquaerentibus
Consortiadivinorum.
2. Annuntiarant angeli

Justitiani et paccin,

Viderunt
omnes
populi

Salutem
Dei veracem.

3. Benedicant

assistentes

Coelorum
opifici
Et obediant ministrantes
Sacrorum artifici.
Responsoria.

]. Praeveuitprincepsinclitus
Priraanijuvencularum
Tympanizantera
coelitus
Conciniadivinarura,
Dum sonatsermoinsolitus,
Fit unio naturaruin;

V. Cujuscorpus
chrysolithus,
In vultufulgorsolitus
Ardentium lampadarum.

2. Ecce vir unusGabriel


In vestefigurali,
Sicut prospexitDaniel
Furore prophetali,
Cui subvenitMicbael
In facto divinali
V. Et suammedelamRaphael
Affert, quamconflatUriel,
Pro gregerationali.

181

Ad Laudes.

5. Laudet omnisspiritus

Antiphonae.
1. Jesus decoreminduit,
Quo decorantur omiiia,

Opificem coelorum,
Ex quibus Gabriel inclitus
Fit

nuntius

sacrorum.

Mensquecoelestissplenduit,
Terrenturque daemonia.

2. Omnesovantesjubilant,
Dum verbum humanatur,
Et, quod obscura obnubilant,
In

luce

reseratur.

3. Excussa
jam caligine
In lucevigilemus.

"Verbumquc
claraindagine
In carnenunclaudemus.

4. Benedicant archangeli
Tribunal

omnibus

A. Ascendit jam crepusculum,


Quo lux splendere incipit
Solis, et jussa suscipit
Pacis douandae Gabriel-,

Tuucvirginiscorpusculura
Sensus
et cor perterritur,
Duraarcanum
detegitur,
(jiuoclparietEmanuel,

Qui illuminet in tenebris

trinitatis

Euntes

Et homines et angeli
Cum

Ad Benedictus.

et in semitam

Pacis regat, et perditam

creatis.

Viam

collustret

Uriel.

Append. ms. saec. 16/ie. post nBreviarium secundae correcticiiis" Wnetiis


1481. A. - Brev. de camera sec. moreni Rnmanae ecclesiae imp. Ynn-tiis 1521
B. - Hymnen: In 1. Vesp.: Mentilms laetis; ad Matut.: Eu imctis mi.-dium;
in Laud.: Jam eoeli rcserat fores. - - Eigentiimlich ist diescm Officium
neben den Vokalverschleifungen des i, dafs es bereits die Elisiuii keimt; ein
Zeichen seines geringen Alters.
63.

De sancta

In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Inclita Gertrudis,
generosastirpe curruscans,
Aegrotos, inopes
fovet hospitio peregrinos.

2. Firmiter ergo dies


in coelo ducit amoenos,

Est sibi summaquies,


vultus videt ipsa serenos.

Gertrude.

Suscipias miseros
in sumrna pericula missos.
5. Nostri, Christe, salus

damnosotolle reatu,
Nos tenebrosa palus
absorbeat ne cmciatu,
Humanos videat

pietas antiqua labores,


Fac pacis optata,

salvator,luce fruamur.
Ad Magnificat.

3. Adveniente Deo,
A. Optima Gertvudis,
supremojudice nostro,
spes o firmissima, quando
Gertrudis placida
Corpore de nostro
prece nos tueare trementes
miserandusspiritus exit,
Et, virgo, nostro

nunquam deleberis aevo.


4. Posce Deum veniam

pro nobisatquequietem,

Nobis coelestem

tunc miseris fer opem.


Oratrix summa,

facundavocequerelas

182

Tolle, quibus tremiraus


supremojudice coram.
Ad

V. Constans,pacifica,
summaevirtntis amica.

Matutinum.

In

2. Nocturno.

Invitatorium.

Sponso Gertrudis
Christo jubilemus in astris,
Yirginibus castis
qui summospraestat honores.
In

1. Noetumo.

Antiphonae.
1.

Infirmis

Antiphonae.

1. Virgo, multorum
titulis gaudes meritomm,
Clare uanique vides
illud, quod semper amasti.
2.

Tanto

(^uanto
curasti

vultus

haecostendebat
amicos,
Suscepit
multos

simul hospitio peregrinos.


2. Obtulit aeternos
haec flores virginitatis
Intemerata Deo,
carnem compressit et hostem.
3. Te, fortunata
proles, assumere Christus
Ista luce tuis
sollicitat
meritis.

Respoiisori.i.

1. Praedico
Gertradem,
praeclara stirpe decoram,
Quae pede funestos
mundi constrixit amores,
Christo doctore
mortalia facta reliquit;
V. 0 quanta luce
virtutuin viva rubebat.
2. Daemonis indomitas
studuit compescere vire^

Et carnis, mundi,
virtutum fortis imago,
Clarius ecce Deum

finem cognovitainoris,

V. Vitae mortalis

contemnens virgo decorem.


3. Putre solum mundi

fugit Gertrudis et omnis


Expers ipsa mali

fuit adversariaculpae,

mansura

major tibi gloria coeli,


minus

haec

ludibria

mundi.

3. Ignealaetatur
virtus,miranturet astra,
Foedum tam teneram
mundum vicisse puellam.

Responsoria.
1. Deseruit falsa

labentis gaudia mundi


Et

moerore

suam

satagit finire senectam


In claustris, longos
non

est saturata

labores

V. Illa senex Christi,

quamliqucfccitamor.
2. Pectore perpetuo
breve sprevittempushonoris,
Ardenti flagrans
haec religionis amore,
Censuit afflictis
animam praeponerc rebus
V. Virgo, post mortem
sedes habitura beatas.
3. Coelum luce niagis

virgo dilecta decorat,


Omnia durando
Gertrudis saecula vincit,

V. Quaemiseros,inopes
suscipit hospitio.
In

3. Nocturno.

Antiphonae.
1. In planctu totum

curatu consumpseris
aevum,

183

Post luctus veniet

Insultus carnis

meritofelicior aetas.
2. AeternamChristo
meruistijudicevitam,

summa
virtuterepressit.
2. Iii tampraecipiti,
Gertrudis,temporenobis

Hoc adversarum
facit patientiarerum.

Conferopemmiseris,
placidocantabimus
ore:
Salve, sponsa Dei,
sponso conjuncta supremo.

3. Affecit quanto

Gertrudera Christus amore,

Semperstellatae
demonstratgloria sedis.

3. Te duce,Gertrudis,
mortalis vivit egestas,
Fortius

Responsoria.
1. Viribus egregiis
generosae virginis liostis
Tela jacent victa,
dolus, ars, polluta voluptas.
V.

Omnibus

Gertrudis plena timoris,


Casta, decora nimis,

nobis exempla reliquit.

5. Non armis, virgo,


certasti, quando feroces

2. Non unquam lautae


placuerunt foedera niensae
Gertrudi, parvo
vixit contenta paratu,
Virtutum

cumulis

vitam speciosius ornans.


V. Semper ei castae
miranda

3. Gertrudi

modestia

Sobria

inens

omnes

digne devicerit hostes.


Ad Benedictus.
A. Gertrudi

meritae

dantur praeconia vitae,


Regnuni praeclarum
quae servet Dacigenarum,

vitae.

monastica

Ut sibi sit carum

Vita fuit curae,


Passio

vitia

4. Virgo divini

est nobis

orando causasalutis.

in

quamcordatenaciaducunt.

vi virtutum variarura.

dominica

Cordi et puncturae,

In 2. Vesperis.

Contemplatur coelica
Lucis usu purae,

Ad Magnificat.

V. Kostrae magnifica
vitae ductrix periturae.

A. Gertrudis, totum
virgo venerandaper orbera,

Ad Laudes.

Gratior umbra tegat


te Dacigenas venerantes,
Et tua dextra regat

Antiphonae.
1. Spiritui fragilem

carnemservire coegit,

loca per diversamorantes,


Ut tibi, praeclara,

vivat Danmarcliia clara.

Brev.Aarhusieiise
imp.Aarhusiae1519.- In 1. Vesp.A 5, 7 Facpatris.Invit. 4 praestet.- lu 3. Noct. R 1, 6 orandae.-- Hymnen:In Vesp.:
NI..VOcreator siderum; ad Xoct.: In votis

in Laudes: Axis stellati.

184

64. Do sancto (Jregorio M.

In 1. Vesperi s.
Ad Mag-uitieat.

A. Gloriosa sanctissimi

Solemnia Gregorii
Toto

corde

catliolica

Suscipiat ecclesia,
Cujus doctrina aurca
Per mundi splendet climata,
Quam raeritis et precibus
Christo commendet, quaesumus.

Ad Matutinum.
Invitatorimn.

Ad Dominumvigiles
cuncti convertite mentes,

Gregoriumvigilem
coeli qui vexit ad arccrn.
In

1. Nocturno.

Antiplionae.

1. GregoriusortusRomae

E senatorum sanguine
Fulsit mundo velut gemma

V. Bcatnsrh; qiti timetDominnm,


in mandatis cjus cvpit /

2. Videns Romae vir

beatus

Anglorum forte pueros:

Bene, inquit, bene Angli,


Vultu nitent ut angeli,
Oportet illis monstrai'i
Iter

salutis aeternae.

ct /2^scdonunabltitr (jcnthnn.
3. Dum oraret in obscuro

ServusDei latibulo,
Lux immensa super eum

Resplenduit post triduum,

Hoc signo cunctis proditus


Papa urbis efticitur.

V. Quin w/scricordiamet veritatem dilexit Deiis, gratiam


et gloriam dabit Dominns.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Gregorius, ut creditur,

Auro superaddita,

Divinitussic dicitur,

Hic accessitatavis.

Vigilavit catholicae.

Dum praeclariorpraeckris

2. Lineamsui generis

Dictis et factis extulit

Bibensin pneritia,

Quodractavitpostea,
3. Adhaerebat moralibus

(jui sibi et ecclesiae

2. Studiisliberalibus

Nulli secundus habitus

Praetor urbanusexstitit

Adolescens
spectabilis.
3. Hic ab adolescentia

Seniorumrelatibus,
Quostenacimemoriae

Divina fretus gratia


Anhelarenon desiit

Non cessabat committere.

Ad regnum vitae perpetis.

Responsoria.

Eesponsoria.

1. Fulgebatin venerando

V. Quoniam Domini cst regnum

1. Propter intolerabiles

Duplex genusGregorio:

Rerum curas mundanarum

Senatoria
dignitas

Recusabatpraesulatum

Secundum
genussaeculi,
Voluntaria
paupertas
Juxtapraeceptum
Domini.

Suscipere
Roinanonun,
Sedvictusprecepopuli
Suscepit
jugumDomini.

185

V. Nec fecit proximosuomalum


et opprobrium non accepit

adversus
proximossnos.
2. Orante beatissimo

A terrenisseparatus
Conjunctus
est coelestibus

CumgloriaGregorius.
V. Ecce vere Israclita , in qno

Ad Dominum Gregorio

non est.

Sanataest plebsRomana
3. 0 pastorapostolice,
A pesteinguinaria.
Gregoribeatissime,
V. MuHum enim valet depreTuo posceprecamine
catio justi assidua.
Incrementum
ecclesiae,
'6. Vere felicem praesulem,
Verae fidei doctorem,
Quo petente panis Christi

Tuo rigatae dogmate


Ac defensataeopere.
V. Jfcnmr esto congregationis

Formamaccepitdigiti,

iiitlnilhjfteet dcxteraDeijiltm-

Ad firmandamplebis fidem

tatae vineae.

Versus

in

cruentam

carnem.

V. A Domino factum cst istud

Ad Laudes.

et estmirabile in ooiUs nostris.


In 3. Nocturno.
Antipbonae.
1. Sex struxit
Vir clarus

in Sicilia
monasteria

Et infra urbera septimum,


In quo se fecit monachum.

2. His sanemonasteriis
Praediis large tributis,
Reliqua tandem vendidit
Et egenis distribuit.

3. Qui solebatin sericis


Incedere

in divinis,

Post in abjectis vestibus


Servit pauper pauperibus.
Responsoria.

1. Sanctuspapa Gregorius,

Antiphonae.
1. Gregorius vigiliis
Confectus et jejuniis.
Etsi marcebat corpore,
At spe vigebat animae.
2. Lentis quidem sed jugilms
Hic

aestuabat febribus,

Podagrae nec non syncopis

Pulsabaturincommodis.
3. Coelesti cinctus verbere
Vir

mirae

innocentiae

Praesumebat, se diligi,

Quodmerebatur
argui.
4. Bis senos nuramos angelo
Hic dedit quasi naufrago,
Hinc

scutellam argenteam,

Quam sibi vidit reliquam.

5. Virginum tria milia

Vir totus apostolicus,

Romae pavit sub regula

Postquampraesedit cathedrae
Pervigil apostolicae,

Exceptis Dei famulis


Longe vel prope positis.

Carne

solutus

hodie

Adivit regemgloriae.
V. Innocens manibus ct mundo

Ad Benedictus.
A. Christi fidelis famulus,

corde,qui nonaccepitinvamun

PrudensquoqueGregorius,

animam suam.

Postquam suo in tempore

2. Hodie praeclarissimus
Deo dignusepiscopus
Et Anglorumapostolus

Yixit ejus farailiae,


Coeloreddidit animam,
Terrae carnismateriam.

.186

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. 0 Gregori, dulcitsiinum
Sancti spiritus organum
Atque virtutum speculum,
Posce nobis suffragium,
Ut boc possimus consequi,

<,>uo
te gaudemusperfrui.
IJn-v. in-,. Kn.-iii.-i.-usesaec. 12. Cod. Cajiit. Olomuceus. 258. A. iii-.

."-. Kl"riaui

XI

429 saec. 15. B. -

Brev.

lin v. m-. S. <..-<>rgii Pragens.

13. Cod. Fracens. XII E 5. f. monast. <_' -- I!n-v. ms. Palat. Vindob. 1890.
saec. 12. f. monast. D. - Brev. ins. Vm-aviense 290 saec. 12. E. - Anti|ili.
in-.

Graecense

211

i- F.-

aaec. "

Brev. ms.Georgii Pragcns. saec.14. Cod.

]' igens.XIII E 1. <;. - Ebenso: Brev.ms. .S.Germania Pratis sarc.12.

Cnd. Pari-ii-n-. 12i.iiJo.-

Antipli. nis. Nivcnn-nsr sai-c.12. Cod. Parisiens.

N..UV. ac,,. \-m.


In 1. Vr^ji. sii[iri- Ps. A. Gregurius ut creditur i-tc. B. -- Iii 1. Nm-t.

R 2, 3 Anglici I1..-- In 3. Nnct. A 1, 3 Infra url.rin P,. - R 1 imd 2 um-' -t. llt A. - R 3, 3 Anglorum ajnistolus B. - R 3, 6 defensataeoptime
B. -

In Laiul. A 1, 4 Ex spt- vi^,.-liat A(.

AVidi-r

^"i-riiinti-H

M.'lieint

die

moiia-ti-cln-

A 3, 4 (,1110
nierebatur B. -

Yrirta

des Ofiiciunis

nicht

die

ur-

sjiriiiiL-lii-ln1 /u >i_-in.da >i</ zn Einschaltung jjriisai>i'lii.-r Teilc Aiilafs wird


(cfr. D.l.

I>ic~ <)ftiriuin

ist ""inc- \\ic di-r allerverbreitetateD,

so di/r iiltrstm

uml selir iiistrukti\' ffir ilii/ Entwicklnng vmi Rliythnms so\vnlil aK IJi-in.
"n-iefiir ilie Behandlung des .iainlpi-rln-n Dimeter, in dem es geachrieben i-t. Die
Aiiti)ili.iii.-n ail Magnificat in 1. uiid 2. Vusp., suwie R 3 der 3. Nct. stehen
als disjecta memlira bei Moue 959 und 960.

t'i'>. De sancto Gregorio.


In 1. Vesperis.
Suiier Psalmos.

A. Lauda. felix mater et filia,


Lauda tuum, Rovua,Gregorium,
Laudct suum doctorem Anglia,
Laudet mundus patrem exi-

mium.
Ad Magiiiticat.

A. Almepraesul,duxsapientiae,
Arcuscoeli,splendor
ecclesiae,
Gloriosa refulges specie

Inter altas uebulas gloriae.


Ad Matutinum.
Invitatorium.

Pellat devotio
Soporis otia

LaudesGregorio
Cantetecclesia.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Gregorius alvo dum clauditur


Beatae Silviae,
Benedicti voce praedicitur
Lumen ecclesiae.

2. Komae proles patrum illustriuni

Praelustris actibus,

Claruserat doctrinisartium.
Pollenshonoribus.
3. Mundo florens Christo refloruit

Afflatus gratia,
Alundum spernit, opes distribuit,

Fundat coenobia.
Eesponsoria.

1. Curnaeternus
pastorGregorinm
Praevidissetad curamovium,

187

Signolucis in lucemgentium V. Jam sepultusfrater absolvitur


Latensest proditus;
Et Trajanopoem remittitur.

V. Lux effulgens
pernoctem
coe- 3. Magislanguens
morbisduiu
litus

Datum
proditpatrem
divinitus,

2. Vastatorbemcoelestis
ultio,
Ruunt cives, obsistit gladio

NovusDavid, cessatquassatio
Et salus redditur.

V. Piuspaterin precemsternitur,
Cedit ultor, mucro concluditur.

3. Supergenteset regnapositus,
Ut lucernapontifex inclitus
Ardens lucet per dona spiritus

Ad Christigloriani.
V. Purgat,oraat,augetecclesiam,
Plangit, docet, convertit Angliam.
In 2. Nocturno.

Antiphonae.

1. Radiantes
gemmarum
ambitu
Praetextas
abjicit,
Monachali pauper in habitu

Christose subjicit.
2. Crucifigens
carnemcumvitiis

Christoconfigitur
Et provectus
virtutumstudiis

Abbaspraeficitur.

3. Dumconformis
esse
jam incipit
Yitae coelestium,

In figuranaufragisuscipit
Coelestem
nuntium.

deficit,

Mensamoris
languore
proticit,
Crescunt
morbi,crescitet afficit

Amor impatiens.

V. Sicut servus ad fontemsitiens

Aestuabatdissolvi cupiens.
In 3. Nocturno.
Antiplion.-ii
.
1. Bonus odor coelestishomini-

In muudutn
prodiit,
Tandemraptus Romanicardinis
Honorem subiit.

2. Sese mundi despecta gloria

Semperhumilians

Sectabatur
Christivestigia
Supernis
inhians.
3. Cbristi pugil spiritus gladio

Pro fide dimicat,


Fidem firmat et jugi studio

Moresaedificat.
Responsoria.

1. Terrae
praesul
adcoelisolium
Sublirnatusde valle flentiuni,
Ex servorum sorte fidelium

Intrat in gaudium,
V. Angelonimchorislaudantium

Responsoria.
Jungidecetpsaltem
egregium.
1. Repletterrasprofusalargitas, 2. Patrisalrai librosiucendere
Necfit exsorssuperna
civitas,
Quaeritlivor, nefasarguere
Ut secundiLoth hospitalitas

AudetPetrus,cessant
a scelere

Sic hospes
placuit.
Ad pactuminitum;
V. Felixmensa,
dummultispatuit, V. Opusprobanscoelituseditum
Coeli civem convivamliabuit,

Testis verax emisit spiritum.

2. Sacerpauisut carocernitur, 3. 0 fonsfundens


fluentagratiae,
Manat cruor, dum panispungitur,

Equum vexansdaemoncxpellitur,

Maguscorripitur.

Doctor veri, doctorjustitiae,


In excelsisnunc sapientiae

Te fonsinebriat;

V. Sitientesper te reficiat,

Qui postsitimte plenesatiat.

188

Ad Laudes.

5. Jam suis gaudet canticis,

Autiphonae.
1. Ciiiuiiiissum

JamvacatDei laudibus,
Jam jubilat hyranidicis

gregem regere

Dumstudet
vigilantius,
Fecundat

Junctus
in coelocoetibus.

uomen opere

Ad

Yigil praesul Gregorius.

2. Libens praeesserenuit
Statuni amplectcnshuuiilem,
Coactustandem praefuit,
SITVUIHsc praebensvigilem.

Benedictus.

A. 0 sol mundodiffundensradios,
Xostraementis tenebrasabige,
Yerae pacis in viam filios,
Dux et pater Gregori, dirige.

3. Cbristi vigil in intimis

Mariae vacat otio

In 2. Yesperis.

Forisque jungi proximis

DeservitMartbaestudio.
4. Pressuslaborum pondere

Ad Magnificat.
A. Yale, pastor, qui modopasceris

Yiget mente robustior

Collocatus in loco pascuae,

Nec morbis novit cedere,

Gregemfrui fructu, quofraeris,

Cum infirmus, tunc fortior.


Alma prece, Gregori, tribue.
Brev. FF. Praedicatorum imp. Venetiis. 1514. - In 1. Noct. A 3, 2
Artutus gvntia. - In 2. Xuct. R 1, 2 NYr sit. - R 1, 3 Sicut secundi. R 3, 1 M;ifrus laiiiji
- In 3. Xoct. R 1. 3 sorde fidelium.
Hynnitn liirzu: Pange lingua confessoris (Vesp.); Laudis opus et honoris
lN<.'t.): Exsultet jam angelicus (Laud.).
66.

In

De

Helena.

1. Yesperis.

In

SuperPsalmos.
Lignuni verum Dominicum
Despecto jacens loculo
Acquisivit divinitus
Helena cuni miraculo.

1. Nocturno.

Antiphonae.
1.

Constantinus
vir
Matri
transmittit

Doniini
Helenae

Fide pollens altissimi,


Ut crucem Christi quaereret.

AdMagniticat.
2. Lignumvenerabile
Gaude,felix materecclesia,
Helenaquaerendo

Adsunt tibi magnasolemnia,


Nam dilectaDorniniHelena

Judaeosincendere
Jubet coinminando.

In coelesti
locaturgloria;
3. Judaei
increduli
Plaude,
totaCbristifamilia,
Judam
audientes
Tantae laudis agensmemoriam.
Ad

Matutinuni.

Invitatorium.

Regemregemcollaudemus
In saeculorum
saecula
Iim-ntrici suaecrucis
conferentem
gloriam.

Prodeunt

laetissimi

Hoc annuntiantes.

Responsoria,

1. Fide pollensbeataHelena,
Dumdevotecrucemdesiderat,
Judamvocatpromittensvarias
Mortis angustias

189

V. JudaeincredulomiuaturHelena 3. Judas Dei famulus


In lacuposito promittensvarias
Xomine vocatus

Mortisangustias.

Fuit tanc episcopus

2. Dum Judasstetit incredulus

Cum hoc ordinatus.

Nil degustans
diebus
plurimis 4. Cyriacus
nomine
Clamatdicens,ut ipsumex-

Postbocest vocatus

trahat.

Plenus sacro flamine

Quem
fames
cruciat;

Multadispcnsavit.

V. Nam compunctusprccibusHelenae
Manifestat hoc Dei famulae.

5. Gloriam coelestium
Intraus beatorum
Deum

3. Gloriosa
hujussolemnitas,
In qua Cbristi patet benigCurrunt

sanctae

nitas,
Helenae obviain

A.

Laudantes
gloriam.
Dei famulam

Triumphalis sumpsit societas.

Ad Laudes.

Constans

Helena

Assumpta
est in gloria.
2. Vitae suae terminum
Antequam compleret,
Festum hoc magnificum

Voluit habere.

Christi

famulaHclena

Adspirante divina gratia

Dignafuitcorpore
posita,
Invenire

cracein Dominicara.

Iii 2. Yesperis.

Antiphonae.
1. Adest dies laetitiae,
In qua crucis dominicae
inventrix

familia

Ad Benedictus.

V. Nam dilectam

Sancta

haec

Laudatsalvatorem.

Ad Mag-iiiticat.
0 quara felix dornina,
(^uam Deo devota,
Per quam crux Domiiiica

Onmibus
est nota.

Jpsam sapientiam
Prolem Dei patris
Tuis sanctis precibus

Placare ingratis.

Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacens.


ms. Palat. Vindob. 1829 saec. 15. Ji.
Das Officium hat mit Riickskht auf die osterliche

In 1. Vesp. A, 4 Helena inimacula A. -

LXXXIX.

A. -

Brev.

Zeit iiur eine Xoctum. -

Ad Magn. A, 3 dilecta Deo A. -

A, 5 Laudatur tibi faniilia A. - Invit. 4 conferentes B. - In Noct. A 1, 4


crucem sibi A. - A 2, 3 Judaeos inceiidi A. - A 2, 3 Proderent laetissi-

muin A. - R 2, 2 Nihil cngitaus diebus B. - R 2, 3 ut ipsniu i-xtraheret


AB; ut per ipsum Jj. - R 2, 6 hic Dei famulae A; hm- tainulae Dei B. -

Ad LaudesA 1, 2 qua fehlt A. - A 2, 3 FestumhonorificumA. - A 3, 2


nomine miratus A. -

torum A. -

A 4, 2 postea remansit A. -

Ad Ben. 1 Christi beata Helena A. -

A 5, 2 in omnessancIn 2. Vesp. ad Magn.

S placaremagnatisA. - i>a* Officiuinist auf das.Schema


desOfficiumsdes

hl. Dominicus, wenn auch mit kleineii Abweichungen,gearlieitet. Man vergleiche nur R 1, 3 u. 4:
Servum mittit promittens varias | Vitae delicias.
Judam vocat proinittens varias | Murtis angustias.

fi7.

190

De sancta

In 1. Vesperis.

Super
Psalmos.
A. Collaudemus in araore

Dei providentiam,

<^uae
attraxitcurahonore
Hemmara
sibi famulam,

Ut per eam quam terrenae

Heniraa.

Lingua preces,cordc votum


Ut

In perseverantia,
laetitiam

sanctorura

Meteretin gloria.

V. ilultumenimseminavit,
Vuiamultaspesperavit,

Nec spes eam defraudavit.

Deditvitaegratiain,
2. Verbum
Dei valdesane
Xobisquoque
sempiternae
Spectans
cordisoculo,
Largiatur
gloriara.
Necamplectens
illud vane
AdMagnificat.
A. Largadispensatrix,
gaude
Meritorumpraemio,

Cumikleli plenalaucle

ijuae convivasUomino,
In hoc festomemorare

Tibi supplicautibus,

Regem
coelimitigare
Pia tuis precibus.
Ad

Matutinum.
Invitatorium.

Amatorem largitatis,

Deum,fonterapietatis,

Ipsam nobis ut placemus,


Concinentes adoremus.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Filia prudentiae,

Hemma,
claragenere,
Fontem
sapientiae
Suxit matris ubere.
2. Crevitmultisad honorem,
Inventutispostquam
florem
Vertit fructusin odorem

Spem amplectenset timorem,

3. Tiraor ejus dulcoratur


In amoremque mutatur,
Dum cor ejus sublimatur
Eo, quo sol illustratur.

Responsoria.
1. Sparsit Hemma visu fletum,

Manu Deo munera,

Clam horaram thalamo,

Imocarumquaerens
mane
Unguendum
diluculo,

V. Aure bonumauscultatuin,

Menteprobansessegratum,

Facto reddensconfirinatum.
3. I)uc orandumtu sodales

Hujusfesti, domina,

Regem
regum,
quiavales,
Ut nos coeli curia

Justis reddat coaequales


K,elaxando crimina,
V. Tua festa recolentes,
Tua laude congaudeutes

Et virtuteconfidentes.
lu

2. Nocturno.

Antiplionae.

1. Illa pudicitia,
Largitate socia
Morumque coustantia

FulsitI)eigratia.
2. Laborare
noncessavit,
Die, nocte nec vacavit,

Aut egenisrainistravit,
Aut orandovigilavit.
3. Jucundisin precibus

Hanc attendensDominus
Et virtatum dotibas
Ditavit uberius.
Eesponsoria.

1. Misit virum justa pium

Pertransiremaria,
Hic terrarum ut sacrarum

Visitaret limina,

19]

Infra gnaramenteclara
Struxit hospitalia.

"V. Ponenscuncta sapienter,


Non

elate

sed

V. Ait enimverbigeua:
Lucernapalamposita
Decet et non abclita.

decenter

Consummavitque prudenter.

2. Sexagenoque
triceuo

Gaudetdignamunere,

Viduali,conjugali

Quaeque
vixit ordine,

Biiia legeChristorege

Fruensgratasobole;
V. Quemhaeredem
collocavit
Cuique sua condonavit

2. 0 felix pedissequa,
Veritatis quae praci

Linuitoblectamina

Mundicuncta,Domino

Credens
vivit jam gavisa
Fructu centenario.

V. Praeloquentem
verumsuivit,
Qnaresequens
huncadivit
Et accepit,quodpetivit.

Et praecunctis
quem
amavit. :.!.Tollit Dominus
cordata
3. iJum

devota

Deo

nota

Intellectum didicit,
Summum

bonura

esse donum

Hoc, qui Deum diligit,


Toto nisu, voce, visu
Caritatem petiit.

V. Quidcordetenus
intendit,
Hoc operibus ostendit,

Dumvirtuteraapprehendit.
In

3. Noct

Et sublata pie mundat,

Docet

etiam

Aniat

enim

1. Auro sapientiae

Tectaregis,ut gloriae
Nuptiali chlamyde
Mensam possit accedere.

2. Pia raaterpauperum
Hic miseris solatium

Fecit,ut convivium
Coeli gustaretcentuplum.
3. Pretiosa margarita
Corde nitet redimita,

(.^uaminvenit in hac vita,

Sibiauroconquisita.
Eesponsoria.

1. Thesaurum
agrocomparatum
Sinulaetacondidit,
Tandem bene propalatum
Misit, quod emicuit,
Largitoris ob mandatum
Nec latere potuit.

fecundata.

Ut amata sibi jungai.


V. Opus magnae pietatis,
Donat cuncta bona gvatis

In virtute caritatis.
Ad Laudes.

urno.

Antiphonae.

nmndata.

Docta spiritu 1'ecundat,

Antiphonae.

1. Laudes ei personari
Decet

ab hominibus,

Quae
jaminplene
sublimari
Scitur
coelestibus.
2. Huic a Deo est concessum

Mutis vocemreddere,

Caecis visum, claudis gressuui

Atquesurdissapere.
3. Cujuslargitasabunde
In Gurcensi cathedra
Visa est et aliunde,

Quo douavit praedia.

4. Benedictus
ergodigne,
Qui suis pauperibus

Favensinstruitbenigne
Fidelisvirtutibus.
5. Laudent coelo congaudentes
Xostri vice Domir.um,
Quoamore deprecantes
Xobis coeli gaudium.

Ad

192

0 spei consolatio,
Grata movens gaudia,

Bi.-iu-dictus.

A. 0 quammitis ct suavi-

E-t coelorumDominus,

Qui dilectisdat in coelis


Gloriam fidelibus

0 fulgida dilectio,

^lulta donanspraemia;

Yeni reple viscera,


Voto suavi facias

Et pro illis fit terrenis

Nos cumHemmasedola

Pius ac propitius.

Laude dare gratias

0 tidei devotio,

Sibi in cuncta saecula,

Corda fruens intima;

Qui manet vera caritas.

Offic. in^. s. HI-IUIIUKsuce.14. Cod. arch. episc. Gurcens.s. sign. - In


1. N.-.et.R 1, 1 Sparsa. - R 1, 3 r,,j-,l;i. - In 3. \<ft. A 3, 4 Sibi conqnisit:t. - R y. 1 <.-'.>rda.
- Hymnen: In Vesp.: Consurgatlaeta concio; ad
Laudes:

Omnis

clecora

68. De

Hidnlpho.

In 1. Vesperis.

Kesponsoria.

Ad Magnificat.

1. Rex coelorum, cborum nostruni

A. Gloriosa pii patris

da sinceris mentibus

Hidulphi solemnia
Toto corde veneretur
nunc praesens ecclesia,
Per quem vera mereamur

adipisci gaudia.
Ad

2. Diem festum bunc festive


studeamus colere,
Quo processit corporali

3Iatutinum.
Invitatorium.

Hidulphus e carcere,

Semper adoremus
Cbristum,

veneremur.

ame-

mus,

Hidulphus per quem


Mundi contempsit amorem.

In 1. Jsocturno.
Antiphonae.

1. Vir beatusimpiorum
declinans consilium

In divina lege suum


adhibebat studium.

2. Jn bonore disciplinae
cum Deo servierit,

Xon timebit sed confidet,


dum iratus venerit.

3. Invocantem
exaudivit
huncDeusjustitiae
Et ostenditilli bona

in paceet requie.

Hoc praeclaro festo tuis


interesse laudibus,
V. Fac nos, Christe, vitioruni
expiatos sordibus.

V. Hodierno sempiternum
possimus aequirere.

3. Hic praeclarus ex praeclaris


exortus natalibus
Genus suum venerandis

decoravit moribus,
A. Adolescensinformatus

doctrinisscholaribus.
In

2. Nocturno.

Antiphonae.

1. Scuto bonae voluntatis


munitns a Domino

Adstabithic et videbit
eum sine termino.

2. Mirabilenomentuom,

Deus,laudentoinnia,
Qui honoresanctumtuum

coronas
et gloria.

3. Confidentem in se Christus

ad hanc traxit glomm,


Cujus virlit aequitatem,
dilexit justitiam.
Responsoria.

1. Quia mumli blandimentis

vanitatera respuit,
Inter pares et coaevos

ut sidus emicuit,
V. In amorem conditoris
dum totus incaluit.

2. Praesulatum
Treviorum

193

2. Multi vitam inquireutes

erepti de saeculo
Adhaerere Dei magno
decrevere famulo,
V. Tnnc Johannes et Benignus
Cuvronites cam Spinulo.

3. Deodatusviro Dei
per visum aparuit,

Et, quod finis vitae ejus


instaret, edocuit
V. De coelorum cara sanctum

vir sanctuspraemonuit.

fugiens elabitur,

Sed reductus, velit, nolit,

Ad Laudes.

antistes efficitur,

T. Plebsdevota
fugientem
ardenter insequitur.
3. Orani die defunctorum

agebatraemoriam
Et divinam exorabat

pie his clementiam


V. Salutaremet pro vivis
immolabathostiam.
Io

3. Nocturno.

Antiphonae.

1. Loquebatur veritatem
vivens

sine

raacula,

Habitabit et quiescet
in coelis per saecula.

2. In virtute tua, Deus,


hic sanctuslaetabitur,
Cui dierumloDgimdo
cum vita tribuitur.
3. Mundo corde scmptr orat
nec dolura exeKirit,
Hinc a l)eo salutari
benedici

Antiphonae.
1. Dum decorempuritatis
se praecingens iniluit,

Sedemtuatu,dominator,
hic parare meruit.

2. Omnisterrajubilando
tibi, Christe,serviat,
Cujusvultus hunc de sua
visione

3. Hic sitivit,

satiat.

rex, ut tuam

inveniret gratiam
Et accepit, ut videret
virtutem et gloriam.
4. Universa creatura

benedicatDominum,
Qui vocavithunc in sortem
beatommagminum.
5. Laudet illum ordo rerum,
laudet omnis spiritus,
Cui sanctorum servit choras
ex amore subditus.

meruit.
Ail

Jirm-ilictns.

Responsoria.

1. Pastoralem demuni sedem

pro Christo deseruit


Et in loco Mediano

pauperChristi latuit,
V. Votum vetus sed dilutum

adimplerestuduit.
Dreves

Historiaerhythmictie.

A. 0 confessor venerande,

Jesu Christi vernula,


Fac nos illi sic placere

tua prece sedula,


Ut cum ipso mereamur

gaudereper saecula.
13

194

In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.
A. 0 sacerdosalmitiue,
Gemma lucis perpetuae

Servis in te sperantibus
Sacris adesto precibus,
Vitae posce suffragium,
Fiuem malorum omnium.

Brev. ms. S. Deodati saec. 16. Clm. Mnuar.-ii-. 10909. - - In 2. Noct.

R 3, 4 pie eis. - lu 3. Noct. R 1, 3 loco anediano.- In 2. Vesp.ad Magn.


5 posceerganzt.-- Von Hymnen zum Officium citic-rt die Handsch.foljreude
Initia: In 1. Vesp.: Hymnorum Domino: iu 'i. Ye>p.: Ad>tanti/. vel : Ad sacruiu eujus.

ti9. Dv sancto Longinu.

In 1. Vesperis.

In 1. Nocturno.

SuperPsalmos.

A. Almamaterecclesia,

Christifuudata
sanguine.
Nova
excepit
gaudia
In Longino sancto milite.
Nain

ex vase

Ad Magniticat.

meo

Laudes promat ecclesia

Et Longinosanctopio
Magniticetsolemnia,
<jui synagogae
miles
Christi appemitlatus,
Militantis

1. Ab Isauriaprovincia

Claroexortus
genere
Fulcitusque
militia
Pilati

ecclesiae

Fidem Christi praedicando,


Implorantem omueni laetificat
sanando.

0 patrone, te rogamus,
Recole qualis fuisti;
Te gementes invocamu.-.
"Tungenos faciei Christi.

Ad Matutinum.
[nyttatoriom.
Ducem rubri exercitus martyAdoremus

curiae.

2. Tandem duris laboribus


Visus privatur lumine,
Sed limpidis obtutibus
Christi dotatur sanguine.

3. Vitae instructusdogmate
A sanctisapostolis
Sacrolotus baptismate
Fit lucernapopulis.

Pugil tit beatus:

Conversus se rectificat

Morbidos

haesit

contumeliae

Fit vaspurum coelestisgloriae.


A. iJeo salutari

Antipliouae.

miu
Dominum Jesum
Christum.

(^iui militem suum strenuum


( oronavit sanctum Longinum.

Beapoosoria.
1. Mundi spreta militia
Sub arta observantia
Militavit

Doraino

Se substernensanimo,
V. Abjecto jugo saeculi
Onus gestavit Domiui.
2. Yigil servus et fidelis
Vivens justus abs querelis,

Dispensator
talentorum
Prudens corda populorum
Lucrifecit Domino
Retrahens a saeculo:
V. Grandis haec mutatio
A solo facta Domino.

Ex actore malitiae
Doctor fit ecclesiae.

195

3. Spretis carnis artubus

In 3. Nocturno.

Lomengestansin manibus,
Sic lucebat populo

Antiphonae.
1. Contumeliis et verbere

Velut lux in patulo

Hic lapis adtunditur,

Vita et rairaculo;

Ut coelesti fabricae

V. Pavit gregemsic pascendo,


Quod docebat, operando.

In 2. Nocturno.
Antiphooae.

1. Adstans saevis praesidibus


Cbristum Deum adstruit,
Lingua orbus et dentibus

Sit aptus.disponitur.
2. Hoc est iter viatoniin

Ad perennempatriam.
Ire callemper moerorum

Ad coeli laetitiam.
3. Ecce mirnin coramercium,
Pro tristis vitae modulo

Disertius asseruit.

Datur coeli

2. Tortus corde gratulatur

Tamquamin deliciis,
Quiavitam praestolatur

];"<ponsoria.
1. Laetare.ecclesia,

Pressus
a miseriis.
3. Ramusvelutveraevitis
Pluspraecisus
germinat,

De tantaDei gratia,
Nempedrachmam
decimam,
Olimper culpamperditam,

Sic vir mentis praesincerae


Poenisfructnm cumulat.
Keapoo8oti&.

1. In petra tirmissima

solatium

In futuro saeculo.

Inveuisti hodie
Lucerna clementiae
In tlomo tuae gloriae

V. Ovemque
centesimam

Fide solidissima

In deserto deviam.

liomum stabilivit,

2. Ad amoenaeregnum vitac

Spe rata munivit.

Cbristumsequigestiens

Amore fulcivit;

Crucem suam tulit rite

V. Nec hunc dulcor voluptatis


Potuit corrumpere,

Poenasdurassufferens;
V. Arta quippe via ibta

Xequepavor majestatis

Quaeducit ad gaudia.

A bono retrahere.
2. Arbitratus omnia

3. VPTCfelix apertio
Christi Jesu lateris,

Sita in niundi machina

Quasolvitar nexuscrimini^

Velnti lutum vilia,

Yelamen duplicis

Ut Cbristum lucrifaceret
Et se acceptura redderet;

Caecitatis adimitur
Et visio felicitatis

V. Larga divina gratia,


Dum coeli substantia
Datur pro penuria.
3. Robusto bic vir

Aeternae confertur:
V. Felix revera culpa militi-.
Qnam munus subsequitur

pectore

i 'Ttando legitime

Cumcarne,mundo,
daemone
Victor celebris exstitit

Et vitae palmampercipit;
V. 0 felix militia,

Cui per victoriam

Aeterna datur laurea.

Tantae caritatis.

A il L audes.
Antiphonae.

1. Regnans
a ligno Dominus
Hunc militem elegit,

Illuminans clementia
A nece rederait.

13*

196

2. Exstirpat hic idola,


Plantator ecclesiae,
Et expurgat vitia,
/rlator justitiae.
3. Noctis taetram caliginem

5. Judaeae provincia
Laetetur de martyre,
Gandeat Moravia
De sacro ejus corpore.

Eliminat a cordibus,

Ad

Christo gratam progeniem


Procreat ex gentibus.
A. Sine hostili timore
4. Cuncta rerum plasmatura
Serviamus in amore
Benedicat Dominum,
Et in cordis sanctitate,
Suum poena et pressimi
Qui nos a mortis potestate
redemit famulum.
Sua redemit pietate.
Jlrrv. ms. Capit. Olomucens.301 saec.15. A. - Brev. ms. Capit. <>K>QS.314 aiini 1419. 15. Brev. ms. S. Jacobi Bruneiis. 28 saec. 15. (.'. Brev. ni-. S. Jarubi liruueiiK. 26 anni 1499. D.

In 1. VfSp. super I's A lautet m C:


Ailcst

dies

clemtntiai-.

ijiio rex excelsae g-ioriaf


Clarae virum militiae,
Longinum quippe nornine,
<'nroiiavit
hodie
Lancea victoriae

In aula coeli gloriae.


A'l Magn. A, 2 matcr ei-i-li-sia Ali; prosaiscb C. -

In 1. Nuct. A 1, 4 ad-

haesit curiar I!. -- R 2, 2 absque querelis ABC. -- r> 2, 9 u. 10 feblen


A. - In 2. y<ict. A 1, 2 Deum asseruit A. - A 1, 4 Disertius afluit li. A 3, 1 Romauus velut A. - K 3, 3 mundo et daemonc A. - In 3. Xoct.

R 1, 6 LucernamAil.
Verbum

- Ad Ben. A, 3 in cordibusA. - XufrehorigeHynnirii:

at-U-niiiin (\'c'S|>.|.
7d. l)e sanctu

Ludmilla.

I n 1. V o s p e r i s.

Ad Magiiificat.

A. Quasi stella matutioa


A. Ecce jubar matutinuoi

Veri solis praevium


Fulget in Bohemia,
Diem tidei vicinum
Monstrans per martyrium
Alacri in gaudium
Ore psallentium
Jubilet

ecclesia.

R. Prima noctisvigilia
Transmeatin gaudia
Felix haec matrona.
Haec

sunt

sacra

In medio nebulae

Et ut uter in pruina
Vita Christi famulae,
Nam in gravi tempore
Fidem uppriraente
Castigatooorpure
Munda luxit mente;
0 Ludmilla.

mater bona.

0 Bobemorurn
patrona,
Tuis beatis pn-cibus
Kos serva a noccntibus.

solemnia.

Gaudeat Bohemia

Jn tanta patrona.
V. Pretiosa mors Ludmillae

]n conspectu
Domini,

Cujus prece nefas vile

Relaxatur homini.

Ad

Matutinum.

luvitatoriuni.
Adsunt solemnia

Ludmillae beatae,

Cantat ecclesia

CUJDjucuuditate.

In 1. Nocturno.
AntiphonMo.

1. Firma fide pracambula


Sudat in operibus

197

3. Nunquamcuni ludentibus
Haec commiscebatur,

Sedjuncta moerentibus
Hos consolabatur.

Ludmilla, Christi famula,

Serviens pauperibus.
2. Servans

castimoniam

Semper cordis meri,


Dilatat

ecclesiam

Facta nutrix

cleri.

3. Haecest illa vidua


Dans duo minuta,
In datis praecipua
Laude

Christi

tuta.

Responsoria.

1. Gaude, coelum, primo tfore


Carpto de Bohemia,
Cujus sancta grato rore

Roratur ecclesia.

V. Ista Christi famula,


Veritatis aemula,
Veri veris lit primula.
2. Nobilis ex genere,

Fide sed nobilior,


Quamconservans
tenere
Fit Christopropinquior,

V. Haec ancilla veri Dei


Fit

dilatrix

fidei.

3. In virtutum culuiine
Stetit elevata,

Sanctitatis lumine
Procul dilatata;
V. Ut columba sine felle
Caritatis
In

fluens
2.

melle.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Haecest Judith vidua

Jejunans
frequenter,
Coelipetens
ardua
Et oransardenter.

2. Omni carens infamia

Vitam conservabat,
Per fletus et jejunia

Corpnsmacerabat.

Responsoria.
1. Haec

Jahel

mirabilis

Sisarain prostravit.
Clavum figens in tempora,
Dum insupcrabilib
Carnem

edmnavit

Dure deducens
temponi.
V. Pietati studuit,
Largitate clarait.
2. Haec est prima propaginum
Quas vidit pincerna,
Ex qua manat vitae vinum
Petente superna;

V. 0 propagofructu grata,
Vite clara generata.

3. Quamvis in divitiis
Non tamen in dcliciis
Carnis efflua,

Abstinensa vitiis
Et vanisblanditii*
Castavixit vidua

Resecanssuperflua.

V. Res tenebat non ad fastuin,

Sed ad tegmen et ad pastum.

In 3. Nocturno.
Antiphonae.
1. Si quaeratur femina
Fortis, haec est una,
Qnae devincens crimina
Fulget velut luna.

2. Ludmilla felix matrona,

Dignalaudevaria,
0 Bohemorum
patrona
Nos illustra gratia.

3. Munda manens penitus

Fiuem praestolatur.
Cui mortis coelitus

Tempusrevelatur.

198

BeBponaoria.

3. Sic Hestber inter regia

1. Wortisante praescia

Graditurpalatia

.Mundaconscientia

Facta regni socia.

Sumit eucharistiam

4. Haec est prima gratia,

Ad augendamgratiam,

Quod lictores varius

V. Cum cordisfervore

Interemit gladius

Psallens
mente,psallens
ore.

Cumomnifamilia.
5.

Laus

coelestis

resonet

2. Fune demuntnon mucrone

Cui terra consonet

Vitam
ejuscumgumone
Tumba mortis
avidi

In Ludmillaegloria

Praemisso

duro

Tamquam
canesrabidi.
V. In Christi collegium

Ad Benedictus.

Salutem

Premunt
ovemChristi.
velox et varia,

Sunt honores ejus indida

In 2. Vesperis.
Ail Magnificat.
0 mater Bohemiae.

V. Ad sepulchrum
lumiuaria

Ludmillaflos gratiae,

Divinitus descendentia.

0 felix patrona,

coeli

curiae

Consors et gloriae
Fulgens sub corona,
0 quam laeta farie
Cernis regem gloriae

A (1 Laudes.

Autiphonae.
canens

famulae

Mysticae
Jahel
Benedictus
Deus Israel.

Subsecutafacta nefaria
Et odoris mira fragrantia.

1. Laudes

ex iniraicis

Praedilectae

isti

3. Mors lictorum

A.

Dedit patriae felicis

Confirmantes odium,
Sic tortores

Per varia gaudia.

sermone

Davidicas

Praestolatur
interitum,
Per quem in aedes coelicas
Reddit beatum spiritum.
2. Immersus funis gutturi

Supra
carnismorem.
sedis hodie

Coelis

Cum palma victoriae


Possides

decorem:

Nos tuo juvamine

Torquem collo fert auream

De muadi caligine

Huic viduatae turturi;


Jesu, salva nos per eam.

Perduc ad honorem
Sanctorum spleDdorem.

Brev. ras. Pragen>eVII A 12 saec. 14. A. - Brev. ms. 8. Georgii


Pragens.*aec. 14. Cod. Pragens.VII G 7. - Brev. ms. PragenseVIII 159
-;ieL-. 15. C. - Brev. ras. Pragense XII G 11 a. saec. 14. D. - Brev. ms. S.
(it-.jrgii Pragens. XIII E 1 saec. 14. E. - Brev. Pragense imp. Veuetiis
1517

F.

In 1. Vesp. A, 6 Altatur in gaudium ABD. - Ad Magn. A, 12 serves


A. - lu 1. Noct. A 2, 4 facta fehlt A. - lu 2. Xoct. A 1, 3 panden
pandensurdua

F- - R 1 u. 2 umgestellt
F. -

In 3. Noct.A 3, 2 Fidempvaestolatur
F. - R

1, 5 cuin furore F: das Wort fehlt B. Christ<

anctor

vitae

: ad

Noi.-t.:

Votiva

Hiezn ili. HymiHTi: In Vesp.: Je


Jesu

cunctis.

199

71. lp sinctu

In 1. Vesperis.

Majrmi.

2. Quandonon meruit

Antiphonae.

culpa comes inclitus iste

1. Praedicote Magnum

Ista luce rap",

generoso sanguine natnm,

Est tna finita


per mortis vulnera vita.

scit forraidabilis ultor.

3. Fulgentes oculi
caligant sanguineilagni,

2. Devotis precibus
intenti Magnus et ejus
Conjux, ambo Deum
3.

Huic auctor coeli


decus immortale ferebat.
Responsoria.

perfecto
corderequinint. 1. Salve
pacifera
Magni vitales

Dacorum gloria gentis,


Vera J)ei proles,
precibus jam flectere nostris,
Nobis inspira

fugiunt cum sanguine vires,


Est felix, quem sors
Coeli collegit in oras.

4. Justitiae
cultor,
moris servator hone^ti,
Sponte
suaMagnus
eligit ipse mori.
5. Magnus
quaesitos
nunquam
dimittithonores,
Pro Christopassi

redeunt in gaudia mille.

Pro

nobis

monstrant

rorantia sanguine membra.

Ad Magnificat.

A. 0 coelestedecus,
generosafronte decora
Cervix crudeli

Terminus extremae

2. Pectore

sub tacito

gessitcumconjuge
Magnus
Virgineos
habitus
mortalilabesolutos,

Haec manifesta fides,

thalamos iniere pudicos.


V. Illorum

probitas

celeberrimatempusin otnae.

3. Hakonemrapuit
ardensinfernusavaras,
nimis ultrix poenafatigat,
non est audita laborum.

manent

ejustracituralabores.
Ad

ne carnis

nosturbent
pondera
nostrae.

V. Heu, vox tantorum

jam Magni venerat horae,


nulla

Lubrica

Mille modis niiserum

splendetpercussabipenne;
Saecula

divinum,
martyr,amorem,

V.

Matutinum.

In 2. Noct urn o.
Antiphonae.

1. Casta, decora nimis


cnm sacra conjuge Magnus

Invitatorium.

Supremum,
Christe,
Omnibus
exempla
tibi decantemus
honorem,
nobismemoranda
reliquit.
Nobissuccurre,
2. Est ardens]\Iagni
coelorum

maxirae

rector.

In 1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Martyris alma Dei


rorarunt sanguinemembra,
Omnia vincebat
virtutum sumraacupido.

sacro sub pectore virtus,


Vitae cuncta pati

cupit ultevioris amore.

3. Cum sit tiuita


per plurima vulnera vita,
Aethera conscendit
martyr mitissimus altum.

200

Kesponsoria.
1. Pressus humi laudem
sunimc canit inclitus

2. Quam decus est ingeus,


rapitur de corpore martyr.
auctor,

Gandet adbuc animus

Est passus duros


in mundo

mille labores;

V. Ergo manet nostro

sempermemorabilisaevo.

2. Dedccorem
vitam

fuit amplexusque
nefandam

noster de martyre tanto;


V. In coelo meriti

Magno mlilantur

pendentlaceratabipenni,

Martyrisin saeclo

Infelix Hako,

damnosi
criminisauctor:
Quamdire scelerum
debetmc-minisse
suorum,
Insatiabilibus

pallescuntlumina vultu

Adstantes
quaerala
pia per suspiriadicunt:
V. Triste nefas,justum

manibus tractare nefandis!

sua complenssaeculapoenis:
V.

Kon

minor

est inerito

Ad

poena relicta viro.

3. Spiritus illustris
coelum sublime petivit,
(iaudia quanta tenet,
testatur gloria coeli.

In 3. Nocturno.
Antiphonae.

1. Martyris excelsi

jam saevalanguidamorte
Eftigiesbabitum
Magnimutaverat
oris.

2. Laetus crudeles
accessitmartyr in ictus,
Fecit in adversis

virtus miracula Magni.


3. Aegros sanavit

generosisanguinisunda,
Dum Magni ruptis
sanguis cadit undique veuis.
Respnnsoria.
1. Sedibus

La

udes.

Antiplionae.
1. Fluxit purpureus
Magni de corpore sanguh.
Mortuus in nuda

V. 0 felix vita,
felicia praemia ducis.

honores.

3. Sancti membra viri

Magnus tellure jacebat.


2. Hic

summa

mundum

refugit gravitatecaducum,
Ast ope virginea
ducit sua praemia secum.

3. Ibat in bostiles
Magniclementia
vires,
Vulneribus
praestando
caput
dignatur apertum.
4. Hormit uudito

trepidaus boc vulnere tellus,

Martyrii sacro
madefactumsanguinepectu>.

5. Hoc pro tot meritis


te solum,Magne.precamur,
Pro nobis vota
miseris effunde salutis.

ecce suis

est conditusille sepulchro,

Ad

Affatur Magnus
A. Virtutes Magnus
sponsam,
quamtellushabebat
puer ingeniosusad omnes.
Cede param socio,
Factus vir magnus
virgo castissima conjunx.
V. Conjugis exemplum

venerandae
praedicosemper.

cupit bas ostendere factis,


Praemia faetorum

modo percipit ipse suoram.

201

In 2. V esperis.
Ad Magnificat.

A. Haec est illa dies,


qua fata novissimaMagnum
Urgent, purpureus
color ejus et ora reliquit;
Magnus in optato
jam coeli gaudet honore,
In terra

cujus

agitur victoria mortis.


Brev. Aarlmsieiiseimp. Aarhusiae 1519. - Hymiirn zu diesemOfficium:

In 1. Vesp.: AeternaMaguigloria: .id Noct.: Meritis totum gloria martyris;


ad Laudos: Martyris cervix.

72. Dc sancto Magnu.

In 1. Vesperis.
Antiphonae.
1. In hymnis tidelium
vox pulset coelestia,
Magni dum recolitur
martyris victoria.

K Alme Dei miles,


tua festa tuere colentes,
Archadis alme comes,
digne rege te venerantes,
Pelle, pater, pestes.
nostras pius ablue sordes,

2. Duplicis martyrii.

V Funde preces, tecum

quem probat constantia:

regnemusut omneper aevum.

Tam mortis sopplicium,


quam carnis munditia.

3. 0 res mira, juvenis

virginiscubiculo

Annis decemfloruit
castitatis titulo.

4. Immolandus
paulopost
redit ab exsilio

Futurorumpraescius
divino praesagio.

5. More Christi traditus

Ad Magnilioat.

-^ Lux dicata Magnimartyrio

Instat,jugi colenda
gaudio,

Qua mutatur grato commercio


Mors in \itam, in plausum

passio.

0 mors felix, cujus supplicium

Vitaeredditaeternaepraemium.
Ad Matutinum.

falso pacis basio,

Invitatorinm.

Innocens
occubuit

SanctiMagni

Astrascandeus
supcrum
sic migratde pvoelio

Regisregum
laudemus
magnalia.

gravis hostis gladio;

Cum palma martyrii

et pudoris lilio.
Qui vixit decem annis

in thorocumvirgine,

Virgo castus,Magnusmartyr,
grato Dei munere,
Poscat nobis ab eodem

secumsemper vivere.

colentes solemnia

In

1. Nocturno.

Antipbonae.
1 Maguusex prosapia
magna procreatus,
Actu, vita, moribas

major est probatus.

202

2. Praedis vacansprimitus

pravoruniinstinctu,
Ut Paulus convertitur

2. Hako Magiii terras et praedia

Silii subdensinvasit omnia,


Contra initein furit insania;

in viae procinctu,

V. Nulla Magnusfractusinjuria

3. Saulus ecce Paulus fit,

Cuncta perfert mira constantia.

praedotit patronus,

Persecutor
factusest

]>b.jbis
rectorbonus.

3. CessitMagnusfurentisodio,

Rex Anglorum
quemsumptu
regio

Responsoria.

Suo digne fovet palatio.

1. Nova mundo resultat gloria,


SanctiMagni plaudensvictoria,

V. Anni redit transacto spatio


Nuta Dei tutus martyrio.

Qua exsultat coelestis curia;

V. Gaudettellus,felixArchadia.
Nuvae lucis refulgens gratia.
2. Mali bonos solcnt pervertere,
Quibus victusprimaevo tenipore

PraedisMagnuscoepitinsistere.
V. Sed electum Deum eripere
Non moratur de mortis foedere.

3- Magnuspraedomutaturpenitus,
De raptore tit pater inclitus.
Agnus redit adcaulamperditUs.

V. Sacriplenusafflatuspiritus
Gregem resit liie vervex redditus.

1112. Xocturno.
Antiphonae.
1.

Vir

sanctus

in

comitem

digne sublimatus.
Carnem per continuos
domat cruciatus.

2. Justus,pius, humili>.
larguset modestn-.
Ipse suis praefuit
exemplisbonestu>.
3. Magnusinter ceteros

gratia divina,
Plenus fulsit velnti
stella

matutina.

Responsoria.
1. Praeter carnem in carne vivere

In 3. Xocturno.
Antiphonae.
1. Vir sanctus ad propria
reversus componit

Cura Hakone pettido,


qui fraudem disponit;
Expetit ecclesiam,

(jua fraude comperta,


Paratus bostiam se
Cliristo fert spe certa.

2. Hostera
turbat comitis
mora salutaris,
Hostia

dum

refici

exspectat
altaris-,

Sanctum traliunt, rapiunt


templum irrnmpentes,
Sacro plenum pabulo
extrahunt

amentes.

3. Hakonis presentiae

3Iagnuspraesentatur,
Sitit agni sanguinem
lupus fore satur.
Protulit sententiam,
ut raorti tradatur,

Et lictori traditur,
ut banc sequatur.
ivesponsoria.

1. Xova Jadaeregnatpertidia,
Alter Abel fratris invidia

StudetMagnusdivinomunere
Ruit, victor rcgnat in gloria,
!Miropaenesedomansgenere.
Plangens
istaplauditArcbadia.
Y. Annis decemin tborovirginis \. Hako Magnosub pacisbasio
Labecarensmansitlibidinis.
Mortemparat fraudisconsilio.

203

2. Hostis movetMagni collegium 3. Surdi, muti precibus


Propulsare zelus nefarium,
Sanctus victor, quam ferre
taedium,

Mavult gratis pati martyrium.


V. Servis pacem laetus obtinuit,
Dum grex abit, pastoroccubuit.
3. Jesu pie, nos Magni precibus

Magni rcparantur,
Claudis datur sanitas,
leprosi mundantur.

4. Ferro vincti martyris


ope relaxantur.
Naufragantesnexibus
mortis liberantur.

Noxaereos absolvenexibus,
Condemnati
carnis opcribus

5. Fit moestislaetitia,
aegrismedicina,

Ne privemur supernissedibus.
V. Mentes nostras illustra mori-

Spes firma periculis,


salus in ruina.

Ims,

Ad Buuedictus.

Pacemdonanostristeinporibus. A. Magnepater, confortatiebiles,


Ad

Ope pia sustenta debiles,


Casu mortis erige fragiles.

Laudes.

Antiphonae.

1. Favus stillans frangitur

mellis dans dulcorem,


Mala quaequefugiunt
cujus per odorem.

Regnovitae ne sirnusexsules.
In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.
Salve, Magne,martyr egregie,

2. Vir sanctus occiditur,


cujus dant stuporem

Miles Christi, cultor justitiae,


Plebis rector, tutor ecclesiae;

Signa, caecoslurainat,

Salve felix comesArchadiae,

temperat furorem.
Fac nos tuae consortes
Brev. Roschildense imp. Parisiis 1517. A. - " Brev. Lundensc imp.
Parisiis 1517. B. - Brev. Aberdonenseimp. Edinburg-aii1510. C.
In 1. Vesp. nur A 1. C. - - R, 1 Magne Dei miles C. - - In 2. Noct,
R 2, 1 Hostes C. - - In 2. Vesp. ad Magn.A fehlt C. - Hymnen zu diesem
Officium: In 1. Vesp.: Hymnis praedulcibus Magni jiraec-onia; ad Laudes:
Exsultemus coiicn']iantes.
73.

De sancto

In 1. Vesperis.

SuperPalrnos.
A. Congregemurlaetabumli.

Veneremurhujus mundi

Maximiliano.

Martyrisamen

Sustinesensis,
Plebis ovamen

Pataviensis,

Evietorem uon profanum


Et doctorem Cbristianum.
Fidei florem diapbanuin,

Cui relevamen
Valde valens sis
Dando soiamen,

Praesulemet martyrem,

Quodpctit. Amen.

Sanctum

Maximilianum.

Arl Magnificat.

A. 0 protoflamen
Laureacensis,
Recreamen

Celeiensis,

Ad

Matutiuum.

Exsultandochorus
Christo sit laude sonorus,
Cordis in arcano

jabilans Maximiliano.

I n 1. Nocturno.

204

2. Viam bu.jus in victore

Antiphonae.
1. Bealu^impiorum

Vultus sui in splendore


Cbristocollocabat,

Viis non adhaerens

Nam intrabat cura timore

Transit ad coeli chorum

DomumDei, cum fervore


Cordis

Legem Dei quaerens.

2. Inanianon meditans

3. Hic honoreet decore

Cor in Deum tixit.

Praesulatus coronatus

Cui sanctemilitanPlebcm benedixit.

In supernagloria,
Aeterna memoria

3. UterqueDei paxadsit ei

Est glorificatus.

perfert cruciatus,

Vir tidei, virtnte spei

adorabat.

Responsoria.

1. Quatnquani
a parentibus,

pater ille beatus.

Quibus erat unicus.


Delicate

Responsoria.
1. 0 et eja jucundemnr

De Celeiaquodfoveinur
Sanctaeprolis munerr

Infantiae stultitiis

Xc uuquamnotarctur,
V. EfFulgens
rite

Tsobili de genere,
V.

Vita novnnu.oritur
JMaximilianus.

2. In domo Dei nomen regi


Juste coaptavit.
Xam maxima libavit.
Fide pura, spe secura
Offerens

se sacravit

Morti, quam gustavit,

V. Maximusin mille

virtutibusemicatille.
3- Nobilis ex gcnere

se fecit nobiliorem,

Dum veterem morem


studuit sectando tenorem
V.

Virtutum

nutriretur.

Abstraxit se deliciis,

clarac medicamine vitae.


2. Decurso septennio
Presbytero Oranio
Mirae sanctitmiImbuendus tradebatur,
(Jut-m docendus sequebatur
In lege deitatis;
V.

Et

studuit

mire

virtutibus se redimire.

3. Cujusab hoc mnudn

dummigrareutparientes,
Praedia corde pio

distribuit iuter egentes.

V. Vuoslibet exsilio
cupiens recrearc dolentes.

ttorem

suscipiens propter odorem.

In

3. Nocturno.
Antiphonac.

In

2. Nocturno.

Antiphonae.
1. Cum invocat Deum
Exaudivit eum
In tribulatione,

Sibi posthancviam
Reddensvicem piam
In retributione.

1. In I)eo coufidit.

Cujusvultum vidit,
Et dilfxit veritatem
Hujus atque aequitatem.
2. Largiaris vitam

sanctamsibi,
Cbriste.
petitam

Uncto in ardore

firmando cordi.s lionore.

205

3. Dei tabernacula

2. Omnis terra Doo

Intrans sinemacula

cumlaetitia jubilate,

Monte sancto quievit

Procurare reo

Operansjustitiara

veniamper huncproperate.

Per cordis munditiam

3. In quantumquivit,

Xiliil doli sevit.

aniniaquoquesitivit,
Cernere

Besponsoria.

1. Denique infantiae
Atque pueritiae

Annis
consummatis,
adolescentiae

Coclieus,
aethereus,

Cavit

A viis petulantiae
Nec non vanitatis,

sua blandimenta refutans.


2. Dissolutum et pollutum
Cum

incestis

et

scelestis

Aspernens contubernium,
Morum

tutum

tulit

terrenus,
5.

V. Nil mundum reputans,

scutum

Cum modestis et honestis

Exercenscolloquium,

V. Et fidei vitam
didicit retinerepudicam.
3. 0 tiro Christi,

virtutem

Dominipropriamquesalutem.
4. Gloritieet, laudet,
superexaltet, benedicat

Corde

non

spiritualis.
vanus

laudat Deum ilaximilianus.

Ad Benedictns.
A. Laus resonet Patri,
quia uiagna contulit
Praemia

cum culmine laudis eorum.

In 2. Vesperis.

Ad Magiiificat.

A. Magnificemus
Duminum,
Salvatoremomnium,
Qui de sede majestatis

pro cujusamorenecaris,
Ne barathro tristi

Et aeteruaepietatis
Respicit humilia

poenisdamnemur
amaris,

Contbrtatet debilia,

gaudcns,
cui sousociaris.

Pataviae
ecclesia

V. Consociaisti

Ad

Lau

isti

sanctorum

d es.

Antiphunae.

Cujus miserieordia

Gaudet se patronum
Hunc habere
Maximilianuin.

sanctum

Asta, pater et patrone,

1. Induat nos Dominus


Tiro Christi, pastor bone,
virtute atque decore
Nobis mortis in agone,
Firmans nos flore
Agonista Christi
Fidei prece praesulis liujus.
Maximiliane.
Brev. ms. Plagense s. sign. anni 1499. A. - Brev. ms. Oenipuntanum
628 anni 1486. B. -

Brev. Kimense imp. Venetiis 1516. C.

In 1. Vesp. supc-rPs. A. 3 O victoremABC. - Ad Magn. A Viam hujus


in victore etc. C. - - Ad Magii. A, 6 Jiustines ensemAC. - A Ciii fehlt
AC. -

tus AB.

Ad Noct. omnia de commuDi C. -- In 1. Nuet. A 3, 2 Profert crucia-

R 1, 3 liberavit A. - In 2. Noct. A 1, 4 post hauc vitain AB. -

R 1, 6 usquamvacareturA; usquamnotareturB. - - R 2, 4 ImbueusA.-

R 3,'2 inigrarentparentes
AB. - R 3, 5 Quoslibet
ex illo A. - In 3.Noct.

R 1,1 De intantiae A!J.- R 3, 5 Consociarisisti C. - Iu 2. Vesp.ad


Man.A, b Pataviuscccli/siaA; PatavisecclesiaB. - A, 10 Hinc sanctum

A;Habc're
sanctum
I!. -- A, 13Christict pastorAB.

206

74. De sancto Procopio.

I n 1. V esp er i s.
Ad Magnificat.

A. Laetare, Bohemia,
.Tubilorum

studio

Patronisolemnia
( olens cum tripudio,
Laude muHifaria
Prolis
contubernio
1'aterna commercia

Extolle praeconio,
Lnci

thesauraria

Sacri glebae pretio


Dona

confert

varia

Morbidis suffragiu :
Ergo, coeli gloria,
lYoi-opii praemio

5. Voci ejus rex intendens


Scnto coronavit

diro,

Locura triumphi impendens

Gaudio vallavit miro.

Responsoria.
1. Quasi vitis fructifera
Bohemia pullulavit,
Cum palmes salutifera
Procopium germinavit,

De qun vina laetifera


Rex populo propinavit;
V. Pauper sinu pausit
Sub stellato

solio,

Aquam vivam hausit


De coelesti

dolio.

Da intrare gaudia
Tua patre praevio.

2. In caverna Christi servus


Regulorumcalcat taetra,

Ad Matutinuni.

Fatigatus duce cervus


Refugit tutus in petra,

Invitatorium.

Re.tdresnimjubilenius

Et lias laudes decantemus

Proptt-rpiuinProcopium,
Nnbispatremprnpitium.
I n 1 . N o c t u r n o.

1. Jii'atu- vir Procopius,


Mundnmanimosolerti
Yitans legis caltor piu^

Pctiit antradeserti.

Lassus potura petit nervus,

Vino ceduntaquaemetra.

V. Latibuli loculo

Jesusut in Cana

Ostenditin poculo

Signorum arcana.

3. 0 Procopi, o vir Dei,


Solamon desolatorum,

1'lcctenduscapitis rri,
Stragemdumfugittortorura,
5( -ulidit paternaelegi,

Cumveniadelictorum;

2. Excelso degens in monte


Jussa Dei praedicavit,
Fugans hostes crucis fronte
Basilicam dedicavit.

V. Aestas iter glaciem


Moosto pandit fugienti.
Ut Pharaonis faciem
Mare praebet abeunti.

3. Caputhumileextulit
Signonimper miracula,

4. Sur.L'11,
decussalutare,
Purgaspeeus
solitare,

Xecesdaemonum
expnlit

Virtutumper signacula.
4. Mirificavit pugilem
Tribulationis mora,
Laetihcavit vigilem

u? in mortis hora.

Fulgenssecusfluminare

Sazawae
naufragia,
Petuntcaecusluminare,
Surdus, mutus numinare
Christo coetus ruminare

Laudes per suffragia.

207

V. Ordo,sexus,omnisaetas

Currunt ad paternasmetas.
GratesDeo solvuntlaetas
Consequentes
bravia.

Tuae felicis patriae,


Erroris patensdetector
Ingentisidolatriae,
Daemoniorum ejector,
Vasis collator gratiae;

In 2. Nocturno.

Antiphonae.

V. Tu errantiumprotector,
Regi nostro sis adnector,

1. Ingressus sine macula


Quievit in sancto monte

Vir, caritatis facula,


Dans imbrem

2. 0 insignisgentisrector

de vitae

fonte.

2. Vitamaeternam
petiit,
Quiescens
in Clmsti cultu.
Mansionesregis adiit

Hunc

videre

facie.

3. Transit
zelator Elias
Paradisi
latebras.

Prophetat
ca&uAbdias
Advenarum
tenebras,
Tutor noster Ananias

Delectatus
in ejusvultu.
Clauditlucispalpebras;
3. Transitaethera
vir demundo, V. Opprimentes
maledicit
Israelita sine dolo,

Culinen transcendens corde


mundo
Degit sub trinitatis
4. Cultor rerum

Servorumterrestria,

Docensmundo valedicit
Araare coelestia.

polo.

omnium

4. 0 sacerdotura

columna

Intrans cum victoria,


Pauper gustat Dominuni
Suavem in gloria.

Juxta raorem regis Salem,


Verna Christi et aluuina
Pacis novae Hierusalem,

5. Fulgcnsdoctorumcorona
Laudaturin patriis,
Quamconfecitarte bona
Assumptus
in atriis.

Offerensvinuraet pauem
Benedictorpopulorum,
Contemnens
vitani inanem
Es collegaangelorum;

6. Caritatis in clibano

Virtutcs probantur almae,


Crescuntcedri in Libano,
Florent ut in Cadespalmae.

V. Fortis athleta Domini,

Pulsusprecetiliorum
Da laudemtuo nomini,
Pandensbis regnapolorum.

Responsoria.

1. Agens Henoch crucis ritus

Mittit vernulac ad litus

In

3. Nocturno.

Ad Cantiun.

Navcm cursu agili.

Quam digna res meritorum,


Suscitator mortuorum

Fit in carne fragili.


V. Ad glebam locatus
Puer suscitatur,

Prior procreatus

Per quemrecreatur
Petens voce vagili.

A. Age, mater ecclesia,


Tanti festa gaudii,

Quae decorant solemnia


Merito Procopii,
Cujus nobis auxilii

Adsunt patrocinia,

Quemnon vicerunt varii


Status accidentia.

208

Kesponsoria.

2. Servivit in laetitia

1. Salve,raediceaegrorum,
Visu,lingua, gressu,nece,

Deo parensejus portis,


Quemab omni moestitia

Tuorum corda servorum

Mundans a peccati faece,

Liberavit

Fiscellas daemoniorum

Tua purgans sancta prece;


V. Te pastoremamant
Oves redeuntes,

Dexterae ejus adhaesit,

Ad gloriam ipso duce


De exsilio pervenit.
4. Benedicit corde hurailis

Te hostes inclamant
Vasa exeuntes.

2. Mittit Roinam rex legatos


Fratres paterna ab aede,
Hortos virtutuni rigatos

Deum iu camino ignis,


Ardendo Seraphim similis

Caritatis fulgens signis.


5. Laudat aegerDominumcoetos
Veniens ad tumbara saucti,

Glorificare a sede,

Sospitate remeans laetus,

Praesul Urbanus negratos

Specernenttsgaudentcuncti.

Sentit languorum a caede.


V.

Minatur

dissolvi

Solve, pater, quod dixisti,


Nos tuis juvans prccibus.

V. Ad te clamant tilii
<"i,ie circumspecto,
Opem fcr auxilii
Doloris

in lecto.

"i. Solutum graunm pnlea.


Puigatum ut-xu luteo.
De Bohemorum

Ad Benedictus.
A.

Pater delinquentem,
Exclamat absolvi
Facta poenitentem.
3. Spes miranda, quam dedisti
Mortem tuam plangentibus,
Dum futuram promisisti
Te tribulandis fratribus,

area

Infertur coeli horreo,


Aureola virginea
Fulget in sancto cuneo;
V. Hic sidus ex superis
Micans turbae generis.
Hostibus exsuperis
Fugat cultum Veneris.
Ad Laudes.

Antiphonae.

1. Landesjubar matutinum
Regi solvat in decore,

Plebsomnis patremdivinum
i rde extollat et ore.

hora mortis.

3. Christo vigilans de luce

Salutem

ex inimicis

Derelictis tribuit
Gentis protector lelicis,
<,|uam spe firma imbuit;
Cum praelatum suae vicis,
Quem pro eo induit
Rex, Germanum natione
Hunc infula praeferens,

Cui sanctusin visione


Apparens nil deferens,

Plagat, movet jussione,


Inde loco efferens;
Fuga pestem, pngil bone,
Hostes nostros conterens.

In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.

A. 0 lumen Boheruiae,
Doctor veritatis,
Tu norma justitiae,
Lima pravitatis,
Rosa pudicitiae.
Gemma castitatis,
Codex sapientiae.
Cella claritatis,
Instita laetitiae,

Dulcor caritatis,

Ora regeragloriae
Nostris pro peccatis,

Ut det donumgratiae
Nobis cum beatis.

200

Brev. ms. S. CJc.ir^ii1'ni^rns. saer. 14. ('',1. Pr.vn*.

XIII C 1 a.

A. - 15rev. ins. Pragen*e VII A 12 saec. 14. I!. - Brev. ms. Altovadense
LII saec. 14. C. -- lirev. ms. Altovadense LXIII saec. 14. D. -- lirev. ms.
;; I a 17 anni 1342 E.

In 1. Vesp. Supi-i- l's. A: O pr.pcipimit abweichendenRhythmen B;

elbe A a<lCaiit. CD: Age mater ecclesiaals A in 1. Vesp.D. - Ad

M.iju. A feblt E. -- Iuvit. in CD: Exsultemus regi regum.| Venerantes pati.in pium | Nam ipse conditor legura j CoronavitProcopium. - In 1. Xuct.

A, 6: De convallehujusmundi| I-Vmiisvirtutuiu luvatus| Mnntriii ."m-li


-ieut
passer| Domino (sic) transinigravit BCD. -

R 1, 3 Ut palmesB. -

R, 3.

() insignisB.- R, 4 ]in^;uschBCD.- In 2. Xoct.A, 4-6 pn.saisrhCD.-

R, 1 Transit zelator CD; o Procopi I',. - R, 2 Salve medice CD; Agena


Henoch B.- R. 3 Surgi- decus CD; Transactis Imris B. - R, 4 pr<.
C'I)I',. -- In 3. Noct. R, 1. Spesmiranda CD; Transit zelator B. - R, 2. Soliituin graniiin CD: S;ilv<- mrdii-i |j. - R, 3. <>sacerdotum CI); Salve medice
15. - R, 4. prosaisch I5( I >.
Ail Laudes A, 2-5 ad liuras verteilt CD,
obschon die Antiphonen zu den Laudespsalmen gehoren. - - Xach dem Officium vciviuztlti- Antiphonen bald als A. per hebdomadam, bald als zur 2. Vesper

^rlnirig bezeichnet. Ibr abweichenderRliytlnnus verrat ibre ursprutigliche


Uuxugehiirigkeit, wesbalb sie bier fortgeblieben. In der Anorduung der
Teile biu ich A grtolgt,

weil sowohl aus inueren Griinden ersiditlic-h ist,

dafs dic forma mouastiea, und zwar dic.des Benediktinerbreviers,

die dem (>fticium

urspriiiii;liche ist, als anch, weil wir den Urspruug diesesOfiiciumsjedenfalls


im Sazawa-KlosU-r

7.11suchen haben.
75.

De sancto

In 1. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. Ave prudens medice


Pestisqueprofligator,

In morbisepidemiae
Sis nobis sublevator

Et apudregemgloriae,
0 Roche,suffragator.
Ad

Matutinum.

Invitatoriuni.

AdoremusDominum,
Qui stupendafecit,
Novum mundo medicum

Rochumquandodedit.

Rocho.

2. Intellexit

et servivit

Cum tremore Domino,

Spretis rebus Romam ivit


Solo

fultus

3. Oransdemumfert ad Deum:
Tu es mea gloria,

Tu exaltauscaputmeum,
Tu meavictoria.
Responsoria.

1. Nobilis et multo

Rochuspraefulgenshonore,
Inclita quaedederat
series rerumquefacultas,

V. Omniacontempsit
virtutis

In

1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Fuit lignum,quodplantatur
Locis in humentibus

Rochus
sacer,dumornatur
Plurimis virtutibus.

, Historiae
rliythinicae.

baculo.

amore calescens.

2. Extera jam sitiens


loca visere tendit ad urbem,

IntereaItaliam

pestispremitatqueCesenam;

V. Rochus
adestmiseris,

signocrucis elevatomnes.
14

210

3. 0 pater et vivax
aegrorumcura, medere

QuareDeo cantatlaudom,
Cui jam cohabitat.

Ulceribus nostris,
2. Ejus verbi Cbristus replet
quaespiritus et caro suffert,
Cordis desiderium,
V. Et fer opem famulis,
Et, quod triste fuit, delet
qui te veneranturamantque.
Omne donansgaudium.

1112. Xocturno.

Autiplion.u
.
1. Hic, quaestultoplacetmundo,

3. Salutarisuojuuctus
Purget nos a crimine,

Impetret,
ut sit compunctus
Qui se colit iutime.

Vanitatera respuit

Et se fructuperfecundo
Servum cunctis obtulit.

2. A mane dieque toto


Christo

Rochus

adstitit

Et precatu cor devoto


In superna dirigit.

3. Nornuntuuiu,rex mirande,
Tum in Rocho claruit,

Cum jam mundi rael nefandum

Illi totumaruit.

Kesponsoria.
1. Tandem Romuleas

post multa pericula in arces

Kespousoria.

1. Fit Rocho afflictio,

fons undam, dum canis escam

Attulit

et sancto

non defuit alma potestas;


V. Qui sese miseris

et res irapeuderat
oianes.

2. Tum patriam repetens

capitur,jactaturin umbra

Carceris, at vitae

fiuem ut sibi cernit adesse,


V. Ecce sacerdotem

vocat et Domiui capit escam.

Venit et hic tota


3. 0 qui luminibus
pestisgrassaturhabena;
vectarisin aetberasacris,
V. Viva presbyteri
Et, quid apud Dominum
frontemcrucesignatabitque.
possis,signantetabella,
2. Inde Placentiuam
contendenssanctus in urbem
Hanc simul et reliquas
servavit

peste gravatas;

V. Nec mora letifero


Rochusquoqueaduritur igne.

3. 0 qui vivificae
signo crucis erigis aegros,

Nos quoquesalvifica,
saevo dum laediinur igne,
Y. (,;ui non Paeonia

confidirnusarte levari.
In

3.

Xocturno.

V. Nos a pestifero
conserva, Roche, veneno.
In

Laudibus.

Antipbonae.
1. Dies adest minc celebris,

Rochussacerquo laetius
De mundi

transit

tenebris

Coeli civis eximius.


2. Afflictis

peste profuit

En Rochi invocatio.

Constantiaequa adfuit
Miranda

liberatio.

3. Res Venetis notissima,

Antiphoo

1. Non hic dolum neque fraudem

Linguaperpetraverat,

Quantisit Rochus
meriti,

Et saecula novissima

Yoto loqueuturperpoti.

211

4. Adstipulatur eadem
Haec nostra domusfirmiter,

Xunc aeternasanctorumgloria
Gaudet felix junctus collegio.

Ex qua tunc pestis rabiem

Rochus fugavit fortiter.

In 2. Vesperis.

5. Sic plurimaPicardiae
Loca

necnon

A morbisepidemiae.
Rochi

AdMagnificat.

Parisium

servavit

meritutu.

A. Rochus
migratlaetabundus
Ad regnum post miserias
Christi

Ad Benedictus.
A. Sancti Rochi pia solemnia
Noster chorus promat cum
gaudio,
Cujus mira medendi gratia
Totus orbis effulget radio;

mensus

vestiuia,

Quam beatus, quam jucundus


Intrat ad regni nuptias,
Mira pandunt prodigia;
Ergo totus illum mundus
Petat fundendo lacrimas,
Ne furat epidemia.

Brev. Sleswicense imp. in Sleswic 1512. - - In 1. Noct. A 2, 3 8pivti>-

que rebus. -- In 3. Noet. R 1, 1 Sit Rocho. -

R 1, 2 fmis imilain. - - lu

2. Vesp. ad Magn. A furiat. -- Hierzn der Hymnus: Rochi coiijuliili-ut.

76. De sancto Rnperto.


In

1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. Praesul

Rudberte

Laudat, adorat eum


Rudbertus agensjubilaeum.
In

1.

Nocturno.

fiant modo gaudia per te,

Tu populumtotum
rege, duc, trabe, perfice
votum.

Ad Magnificat.
A.

Ad

laudes

laetas

concurratsexuset aetas,
Patrialaetetur
genstota unumveueretur,
Quo duce cognovit

Autiphonae.
1. Gente, fide, genere
clari puerum genuere,
Sed' sublime geiius

plus extulit ille racemus.


2. Proficit

aetate

sanctus
pueret pietate
Subtitulo pueri
ineritisvix cepitbaberi.

Christura,
peccata
rernovit; 3. Mensadolescentis,
FerrejugumChristi
imbutasacrisdocumentis,
DOS,
sancte
pater,docuisti, Respuit
errorem,
Facnosin caelis,

pastor,potronefidelis,
Tecum gaudere,
fidei secreta videre.

Cliristi concepitamorem.

4. Teiupusadesseratus
messispater ille beatus,
Intrat in Aegyptum.
docuit novus accola Cbristum.

Ad

Matutinum.

Invitatorium.

Summuralaudemus,

regi Christojubilemus,

5. Luce carebamus,

nos tunc Aeg)'Ptus eramus,

Urbe Ratisbona

confertcoelestia
doua.
14*

212

3.Arida culta rigat,


vellit, plantat, catechizat,
Primates regni
inundantur fonte perenni.

In 2. Nocturno.
AntiplioiuiL-.
1. Gente triumphata,

gentili labe fugata,


Sedes monstratur,

Rcsponsoria.

ubi gens conversa regatur,

1. Eccc viri nietas


virtus implevit et aetas,
Vita, genus, mores,
doctrina
Patrem

merentur honores;

Quo vacet a curis


pater,auctoret anchorajuris.
2. Urbs

devota

petit hunc Wormatia tota,


A populo, clero
tit episcopus ordine vero.
V. Officio functus

erat ignavo

tunc horrida cive Juvavo,


Quae vel qualis erat
prius integra, fracta docebat.
3. Illuc ingressus
sedit saxo advena fessus,

dispensatcoelictus unctus.

Gaudensinventa
requie post aucta taleiita..

2. Urbs iu monte sita,

resplendet caelibe vita,


Candelabro

clare

"i. Sanctus clamavit,


Deus hunc audivit, amavit,
Nunc

coepit lanipas radiare,


Splendor erat lucis
opus et doctrina salutis,

cxsaltatus

est sursum glorificatus;


Cum

Formagregifactus

sanctis

vere

nossemper,
Cbriste,
tuere.

doctrinam vertit in actus;


V. Actu Martha foris,
ovat intus parte sororis.

5. Hic tcmplum sanctum


fecit de gentibus amplum,
In quo nmudantur
pravi, duni justificautur.

3. Dux Xoricaegentis,
expersfidei documentis,

Nunc precemundari
faciat nos, fine beari.

Splendorem tantae
non vidit lampadis ante;
^lissis legatis
quaerens cultam pietatis,
Spondet ab aurorae
cessare salutis amore;

6. Floruit

domushoncsusceperat
alma,
In superis castris
sanctus laetatur in astris;
Nobis

V. Cervus
aquam
vivam
Pratibus

in

Noricis

gentili labe fugata


Dispergit late,

fert fructumcum pietate,


Dividit

in cura

cum Josue mellea rura;

V. Summuspontificum,
Deus hunc sibi fecit amicum.

laetitiara

precibus
feratatque
sopbiam

sitiens, oleaster olivam.


4.

ut palma,

Respoosoria.
1.

Cum

duce

mox

tota

plebs est baptismatelota,


Carne vel mundo

natosparit undasecundo,
Turba

renascentum

fuerat quasi milia centuni;

V. Vera tides crevit,


populus credens adolevit.

213

2. Mons incurvatus,

2. Pneumate tecunda

vertex gentis superatus,


Ad majora fidem
patri praestabateidem,
Idola confregit,
urbes villasque subegit;
V. In populis Istri

fit plebs, quamdiluit unda,


Quae dum succrescit,
clarescit, ovans viridescit;
Hinc pater in cura
tirmat coelcstiajura,
V. Corde repurgata

sudavitcura magistri.
3. Ad finem gentis
venit doctrina docentis,
Colligit extremos
vindemia sancta raceraos,
Gens habuit

tota

fidei communia vota;

gensgaudetluce renata.
3. Suscipevota gregis,
doctor sanctissimelegis,
Quos convertisti,
quos in Christo genuisti,
Fac nos sincere

tua Christo lucra placere;

V. Nil adversatur,

V. Pastor, oves serva,

Christus genti dominatur.


4. Dux patriae tandem

nos grex tuus atque caterva.


4. Rudbertus Noricos

sedemdonavit eandem,
Hanc primam regni

jam Christo fecit amicos


In mellisque favam

tirmavit jure perenni,


Catholici juris

mutans de faece Juvavum


Disponit gratum

matremdedit essefuturis;
V. Nutu divino

fuit haec sedes peregrino.

saceriste pontificatum;
V. Primus

In 3. Nocturno.

Ad Laudes.

Ad Cantica.
A. Lympba potatus,
coelesti pane cibatus,
Internis

tactus

fuit oranibusomnia factus,


Aeternum

victum

prece nobis det benedictum.

antistes

mulcensre, famine tristes.

Antiphonae.
1. Urbs instauratur.
templum Christo fabricatur,
Ordo

sacer

cleri

cepit revereuter haberi,


Credentes

turbae

populus clarescit in urbe.


2. Sunt quoque sacratae

Responsoria.

1. In multa messe
messores
vidit abesse,

Hincpaterelectus
ad rurapaterna
profectus
Destinatad gentes
in lege viros sapientes,
Promptosjussa sequi,
doctoresjuris et aequi.
V. Ad nos sacratus

rediit pater his comitatus.

mulieres urbe locatae,

(t)uaspater advexit,
Erntrudis easpia rexit;

Carnisin hocnexu
meritovir, femina
sexu.
3. Vires excessit
labor, unussingulagessit,
Sanctidoctores
patris subierelabores.
Est partitus onus

in pluresipse patronus.

214

4. In tenebris clare

Sortem sanctorum

coeperuntastra micare
Mores pravorum

capit amodo cinis eorum


Intima gustavit

correxit vita bonorum


Crevit

expertushabens,quod amavit.

ab his fultus

Christi sacerundiquecultus.
5. Vinea cultori
respondet, terra labori

In 2. Vesperis.
Ail Magnificat.
A. Christe, bonuni verum,

Tam
fractu
plena
laetatur
vitis amoena
Gens instructa

fons,ordo,clausula
renim,
Tu nos plasmasti,
tu morte reos reparasti;

satis

profertfructumpietatis.

Prolapsos
itcrum

Ail Benedictus.
A. Omnibus expletis
advenerat hora quietis.
Ponit caniis onus
felix in morte patronus
Reddidit expensum

tribuis cognoscere verum


Et per doctrinam
Kudberti das mediciuara;
Xos igitnr precibus
venerandi praesulis hujus
Terge, lava, munda.

Domino cumfoenorecensuni.
C"d. S. l'ctri

salva de morte

Salislmiyt-ns. b VI 3 saee. 15. A. -

secunda.

Brev. ms. S. Emme-

rami saec. 15. Clm. Monacens. 14790. B.

In 1. Vesp. R. Rucll>ertusNoricos A. - In 2. Xoct. A 4: Fcrre jugum


Christi ftc. i'tr. in 1. Wsp. ad Magn. 15. -- A, .> u. 6 prosaisch B. R, 4 in A:

R. Conversosjam ad Christum videns plurimos


Felix

antistes

ordinavit

clericos

Ad tr:ii-t:inda

mysteria

idoneos.

V. Eju-; intrrvciitu a sordilms CljrUte nos ernunda


Et electoM tibi sacerdotespraepara.
In 3. X.M't. R 1. Dux patri etc. A. - R 2. In multa rnessc A. -

l',i. nni.itr f.Tunda A. -- R 4. Suscipevota gregis A. Orbis instaiirntiir


fratres.

A; nrbis instaurahir B. -Hyninus

R3

Ad Laudes A 1, 1

in utrisque Vesp.: Eja,

extollamus.

77. De sancto Servatio.

In 1. Vesperis.

3. Tungris pastore vidua,

Antiphonae.

Longo luctu dissoluta,

Alto parentum sanguine

In hoc rerum articulo

Servatius Armeniae

Visitatur

a Domino.

Eluxerat e finibus
Ut magni solis radius.
Praeceptornmcoelestium
Praedicator per angelum

4. Electionem praesulis
Plebs orbata septemannis
Pari tractat consilio
Die collecta placito.

Directusest ad exteros
Flagranstotus ad superos.

5. Adest pauperServatius,
Dives divinis opibus,

215

Artus sustcntansbaculo
Quasi jam fessus senio.
R. Romam oratum veniens

Innotuit per evidens


Lumen divinae gratiae

Cum sanitatum munere,


V. Quasi sol inter nebulas

Sicper eumeffulserat.
AdMagnificat.
A. Exsultet omnis spiritus

In Servatiilaudibus,
Cujus beatum spiritum

Ad supernum
collegium
Assumpsit Christus hodie

Quempro nobisoret pie.

AdNuncdimittis.
A. Eccecunctisviclentibus
Apparuitet angelus
Ad pastoralem baculum
Ipsum vocans Servatium.
A d Matutinum.

In laudemDomini
carinen et

hymni,

Ut vigilesanimos
foveatServatius
heros.
Ad

Ornavit abstinentia

V. Contentussemel in die
Cibo matris ab ubere.

2. Adolcscens
spectabilis
Secessit,Jerosolymis
Sollicitus vestigia

Perlustrare
Dominica.

V. Contemptor hic terrestrium

Spemcaptabat
coelestium.
3. 0 praesulum darissime,

Servatisacratissime,
Aeterno regi supplica,

Ut nostraregattempora;
V. Servatuo precamine
Christiredemptos
sanguine.
Ad Laudes.
Antiphonae.

Et mors erat pretiosa.


2. Expansis coelo manibus

Horanonacumprecibus

Tristereliquit saeculum
3Iigransad patreniluminura.
3. Splendor inaestimabilis

Nocturnum.

Corpus defuncti praesulis

Antiphonae.

1. Ecce,qui in lege
Domini jugiter meditatus,
Fertile ceu lignum
dedit hic in temporefructus.
2. Servus erat Domini

praesul
Servatius
almus,

Praedicat
hic populis

divini verba timoris.

3. Milia

Prima aetatistempora

1. 0 fortunatum o senem,
Apostolis non imparem,
Cujus vita magnifica

Invitatorium.

resonent vox,

Resjxuisoria.
1. Sacerdos Christi inclitus
Ortus mundo Servatius

non timuit

populipatriampopulantis,

Miranda

luce

vestiit

Et basilicam
complevit.
"4. Odoribi suavissimus,
Omniumspiransuaribus,
Omne genusaromatum
Et

omne vincit

balsamuni.

5. Lausin excelsis
Domino,
Quem
laudatin Servatio
Supeniorumeoncentuum

Compar melos in saeculum.

AdBenedictus.

Xam Dominus liunc prae- A. In sanctitateDomino


veniens

in pacequievit.

Serviamus altissimo,

Ut servatosa peccatis

216

Concedat cum Servatio

Es meritus, sic ista tun-

Canticum
suaegloriae

postsaecula
ser\~

In aeternum
pcrsonare.
In 2. Vesperi-.

('ernereperficias,
requiesubi MUiima
laborum
est.

Ad Magnificat.

Laus patri geuitaeque proli

Indite
Servati.
sicut modo cernere Christum
Brev. ms. S. Floriani

cum flamine

XI 429 saec. 15. A. -

sancto.

Cod. Sitanstettens.

CCXXXII

saec. 15. 11. - Brev. m. Palat. Vindob. 1963 saec. 15. C. - T.v.v. m^.
Gurcense saee. 15. C"l. liiM. i-pisr. XXX <" b. D. -- Brev. ms. Aspa<-.
saec 14. Clni. Monacens. 3205. E. -- Brev. <Nuabmgense inip. Magiintiae
r.i;

K.

In 1. Yrsp. A 1-5 au ilii.-st.-rStelle nur E: A 1-3 in Laud. die iibrigen


]|-- A 4 u. 5 nur F. - - Ad Magu. A == t?nperP-. A. AB; ad Ma^rn.A
prosaischAB. - Ad \iinc dim. A nur F. - Invit. in E:
Regom ^en~atii D^iuiuum laudate beati,
Saiictnnim

laetii> <-ui jnbilat

numerus.

Ad Noct. A 1-5 nnr F. 1, 1 Ecce virum (jiii F. 1. Vc-ji.

- Iii 2. Tesp. Ad Magii. A nur F. -

saNchc~ Officium

monastisclifr

R 3 riur F, sonst E ex

Eiu crwcitfrti-*.

liall pro-

Form mit 3 Noct. liat Clrn. Monacens. (ol. S.

Emmerami) 14920 saec.15. Das?elbeist eine spiUcn-(Jberarbeitung1.


7v

lic

saiictu

In 1. V esperis.

Antiphonae.

Severo.

Ad Mag;iiifii-;\t.

A. Magnificat fideliurn

1. Salvatorisgratiam

Conventus
Dei tilium,

Veterum devotio

(Jui praepotenti gratia

Collaudet et gloriam
Puerorum concio.

Perficit magnalia.
Pauperemdum snblimavit.
Sublimatum

decoravit

2. OmnesgentesDeumlaudent.
"jui de tanti sanctigaudent
Jliro patrocinio.

Yirtute justitiae:
Tua precenos tuere
ReddeusChristi gratiae.

3.

Praesul sacer, o Severe.

Animae

fidelium

Dei laudent tilium,

Qui per suamgratiam

Severum
ad perpetuam
Yocavit gloriam.

4. Qui contritoscordesanas,
Sanctum exercentem lanas

Decoras
pontificio,
Unde tibi Domino
Decorasit laudatio.
5. Sion Deumsuumlaudet,
1^'uia1'raesulsanctusgaudet
In coelestipatria.

A d ]\I a t u t i n u m.

Invitatorium.

Auctorem
vitae,
Christum laudare venite,

Pontificemverum
qui vexit ad astra Severum.

In 1. Xocturno.
Antiphonae.

1. Beatus vir in Domini

dum legemeditatur,
Ut ligaum fnictiferum
a Deo transplantatur.

2. Beatusvir dum studuit


ServireDeo, meniit
In coelocoronari.
3. A columbadum signatur,
Per ministros tribulatur
Innocens et adjuvatur,

Dum salutem deprecatur.


Beeponsoria.

1. Dum Ravennaesedcs vacat

Mortuo pastore,
Ordo cleri Deumplacat
Pio pro rectore;

V. Beatus in indicio
Doraini consortio

Cleri depufatur.
2. 0 mira Dei gratia,

Drnn stat in ecclesia

Vir laicus,ut oret,

Columbavisa tertio,

Pauperem
in ostio

Vult clerus ut honoret.

V. Ut Josephhic immutatur
Annuloque
decoratur
Praesularis gloriae.
3- Dum beati fama crescit,

217

Responsoria.
1. Indicio non creditur
Primo vel secnndo,
Dum vir sanctuscaeditur,

Fert animo jucundo.


A". Severusstans in ostio
Columbae fit indicio
De paupere praclatus.

2. Uxor cedenssaeculo

Famulatursedulo
Dominocum filia,
Mundurnvincuntet relimiuunt
Carnis desideria.

V. Quod impossibile est homini,

Fit voluntateDomini.
3. Cordi vocemconcordemus,
Laudes Deo decantemus,

Ex ignaroqui scientem
Et te stulto sapientem

Pie commutavit.

V. Yere est laudabilis,

(Juiin sanctis
Suisest mirabilis.
In

Uxoris devotio

Non credit sed obstupescit


Viri sacerdotio;
V. Currit, ut scrutetur verum,
Praesulem videns Severum

Benedicit Domino.
In

2.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Non mutatur tribulatus,


Dominum invocavit,
Quem honore praesulatus
Deus mirificavit.

3. Nocturno.

Antiphonae.
1. Habitans Severus
In Dei tabernaculis,
Multis pastor verus
Praeclaret

miraculis.

2. Virtutes dum coluit


Pontifex beatus,
Coronari

mcruit

In Christoconfortatus.
3. Hic a Deo benedictus
Christi miles ut iuvictus

Transfertur ad gloriam.

2. Introit in domumDei,
Orat in timore,

Kesponsnria.
1. Transmigrans
a saeculo

Credentescurat servos
Protectus salvatore.
3. Domine mirabilis,
Per te levatur humilis

Vincentia sepelitur,
Post haec sorte simili
Filia potitur.
V. Ex mandatis sancti patris

Et angelisfit similis
Honoresublimatus.

Comprimuntur
ossamatris
Et dant locumfiliae.

218

2. Celebrata missa rite,

Consummatocursu vitae

Tecum laetemur

prece patroniquejuveraur.

Sacrosanctum
dumcomplevit

Praesul donura gratiae,


Inter ossa requievit
Uxoris

et filiae;

V. Corpus cujus hic putrescit,


Spiritus in spe quiesnt
Cunctorum

fidelium.

3. 0 Dei clementia,
Intuere vota pia
Et dignare nos tueri

Precibuspii Severi,

AdBenedictus.

A. Benedictus pater misericordiae,


Qui Severum praedestina\it
ecclesiae,
Cujus ope nos adjuti,
Xe damnemur, simus tuti,
Et patrono nos jungaraur,

Ut cumipso perfruamur
Coelesti laetitia.

In 2. Vcsperis.

Per patronum
quodadjutis
Verae

dona

des salutis.

V. Hos ope Severi


digneris, Christe, tueri.
Ad Laudes.

Antiphonae.

1. Firmatusin justitia
PraesulDei gratia
Acciugiturvirtutibus,

Ut regnetin coelestibus.
2. Jubilet tideliuin
Grex recolens solemnium

Deprecans
pastorem,

Antijilmnae.
1. Fuuctus sacerdotio

Virtutum praesidio
Psallit

coram

Domino.

2. In mandatis tuis, Christe,

Perseveratsanctusiste,

Miles fortis et invictus


Inter sanctosbenedictus.
3. Non est Deo similis,

Per quemlevaturhumilis,
Ut sit cum principibus
Manens in coelestibus.

4. SumptoChristicalice

Ut fraatur gaudio

Sacrificansmirifice,

In sanctorum
atrio

Decantat
jam cumgaudio

Post vitae laborem.

3. Pastorpiusjubili,
Quemcordesitivit,
Quaerens
actusiniili
Jucundusadivit.

4. Omnis plebs mente tideli

BenedicatDeum caeli,
Qui Severum exaltavit
Et honore praeditavit
Pastoralis gratiae.

5. Instrue, Christe pie,


nos verae laude sophiae,

In sanctoraraatrio.

5. Multiplicatiseminis
Exhibensmanipulum,
Christiconsors
agminis
Exsultatin saeculum.
Ad Magnifieat.

A. Domino magnifice

Decantemus,mirifice
Qui ia columbae specie
Humili dans gratiam

Ad coelestembodie
Sevenim vocat gloriam.

Brev. ms.Hamburgense1063.saec.12. add. saec.14.A. - Brev. ms.Ham

burgeuse1062saec.13. add. saec.14. B. - In 1. Vesp.A 4, 2 lanaraA. Ad Magn.A fehlt A. - In 1. Noct.R 2, 5 hostiumAB. - R 3, 2 Uxori
in ostio A. -

In 2. Vesp. ad Magn. 6. Severumvocavit.

219

<!(. De sancto Sigismundo.

In 1. Vesperis.
Super Psalmos.
A. Gaudeat ecclesia

Responsoria.
1. Ad sacra baptismi
populum cogente lavacra

de tali jure patrono,

RegeSigismundo

De tanto dono

necat hunc plebs ob simu-

veneretur virgo Maria;

lacra,

Festa Sigismundi
regis per climata mumli
Laude recordemur

<L>uae
dabat ignibus, hanc
mortem tulit ipse libenter
V. Unde modo vere

ChristumqueDeum veneremur.

vivit regnatquepotenter.
2. Turturis

R. EcceSigismundus,

est imitata

tidemreginabeata,

rex Burgundis
oriundus,

Se nonoccultans,

Coelitusexsultat,

in morte viro sociata.

cui plebspia voceresultat. V. Martyr in arcepoli


V. Munditiaesignum
sponsa
fit additaproli.
divino munere dignum.

AdMagnificat.
A. 0 beateSigismunde,

3. Athleta Christi capitur,

Decollatur
et moritur,
In puleumdirigitur,

TuasprecesChristofunde

Pro Christiano
populo,
Te, sancterex, flagitamus,
Corde,voce propulsamus,
Servanosa periculo.

Sponsamartyr efiicitur

Et prolesidempatitur;
V. In vigorecorporali
Florent intus acephali
Sub spatiotriennali.

Ad Matutinum.

A cl L a u d e s.

Invitatorium.

Regem regem adoremus,


Cum quo felix Sigismundus

Triumphat
in coelestibus.
A d N o c t u r n u ra.

Antiplionae.
1. Beatusvir Sigismundus,
A Burgundis oriundus,

LegemDei meditatur
Et

in

fide

roboratur.

2. Burgundorum vesania
Meditatur inania,
Dum iu regem fremuerunt,
Hunc pro fide perimerunt.

3. CumqueDeuminvocaret,
Exauditur, duraoraret,
Proptereasempiternum

Regnum
tenetin aeternum.

Antiplionae.
1.

Fortitudo

Dei

regnantis
in arcepolorum

Mirae Sigismundo
tribuit

diadema

decorum.

2. Laetitiaejubilo
Dominojubilemusin hujns
Praesenti festo,

subeamus
in atria ejus.
3. Nocte dieque vigil
sancti custodia regis
Nos monet, ut sacrac
meditemur dogmata legis.

4. CunctacreataDeum
benedicitevocesuavi,
Exsultentjusti,

cessent
a criraiuepravi.

220

5. Spiritus omnis in excH-i-

Y. Dormit pa-tor vigilans

in carminc laetus
Excitet hoc sursum
nostros ad gaudia coetus.

(^uasi stella rutilans


Nactus coeli gaudium.

Ad Benedictus.

Ad Magnificat

A. Ecce Sigismundus

rex est mire benedictus,

A. Lux emicatet triplicat

Pro regnocoeli
qui mortispertulitictuInqueviampacis
gressus
direxitet actu-.

Radios,
Salvificat,
clarilicat
Alios,
Sponsam
ducens
et filios

In tenebris nitet

Ad summosarchitrios.

populo lux praevia factus.


Infra

I n 2. V e s p e r i s.
R. Pallct rubens ut aurora
Sigismundus mortis hora
Ortus stirpe regia,
Micans luna obfu-ratui.
Auri iiitor obscuratur,
Fulgens per insignia

R. Miles Christi gloriose,


Sigismunde sanctissimr.
Tuo pio interventu
Culpas nostras ablue,
V. Ut coelestis regni sedem
Valeamus scandere.

IJrrv. ni^. 1'ragense VI E 4 a saec. 14. A. -

F 12 saec. 14. add. saec. 15. B. srm. Brixinens.

Octavam.

Hrev. ms. Pragense VI

Brc-v.m-. Aijnilegieiise saec. 15. C<>d.

s. sipii. t.'.

In 1. Ve.-p. R. 4 ]<ia plebs cui resultat A.: 6 muiu-rp felilt A. - Ad


Magii. A, 6 periculis A. - Invit. de comnmui B. - In 1. Xct. A 1. 1 vir
fehlt AB. -

Ad Laudes A 4, 2 benedicite

vocetn suam A15C. -

A 5. 3 Ex-

citet hic K. - I 2. Vt-sp. R, 1 Pollct rubet B. - C liat 3. Noct. jede mit


1 Ant.: RR <lcr 1. Xoct de comraiini; der 2. wii- AJ5: iu -j. Noet. R, 1.
Pollet (sic| ruliens; R. 2 Miles Christi gloriose; R, 3 ""!">"^i.Lr

80. De sancto Simperto.


I n 1. V e s p c r i s.
Ad Magnificat.

A. Eja. pracsulalmeDei,
Mundum replens gloria,
Qui virtute speciei

Morbos et daemonia

Kos indigiios speciali


Jam exemptos saeculo
Ycl justorum generali

Fac adscribititulo.
A d M a t u t i n u m.

Mortem pellis, ut diei

Invitatorium.
Ut cum Simperto

Gaude,
cujusestjucuudum

PervigiliChristo

Langueat
malitia;

Nominispraeconiuin.

Cborum cerne laetabundum

Laudis ad obsequium.
Tabescentem fove mundum

Vitae danssubsidium,

capiamus
praemiavitae.

modularicordevenite.
In 1. Xocturno.

Antiphonae.
Secus fluminum meatu^

Stirpe regia creatus

221

Stetit Christu coiuplantatus

FJosSinipertus,vir bcatus.
2. Ab infantia nutritus

In praeceptisI)ei tritus

ilundi calcatpostva^itus
('ui-li munerepotitus.
3. Puer
docilisot gratus
Jam iu Deo dilatatus
Crevit *ulnlereparatus

Menticorporisconatus.
4. Sic synderesiconjunctus
A ^upernis est inunctus,
Speransanimo compunctus

Crucisgaudetluce functus.
5. Ad^tans Deo regi mane
Testamentum patris sane,
Plebem

urlii-

Autfustanae

Christiconfirrnuvit
pane.
6. Non minis virtute miri
Sancti

Deus

cornu

viri

3. Resarcitis

Caritatepura
Jam commissisovibus

Sumuiafuit cura,

Restaurare
surnptibus
Pietatisjura.

V. Uitdf in nniin nfc qxasi mel

indulcabiturejusmemoriact
>i'nm ejus requiretur in sae-

culum.

4. SancteDei Simperte,
Yirtutum gratia pleue,
Decus eccles.iarum,

Intendepreces

populi supplicantis,

Ut impetres
veniam pro delictis
V. Eccc m<ia super pauca fiddis

exstitisti,supertmdtaconstihthis in (jaudium Del tui


introisti.

Exaltavit et sopiri

Fedt vires hostis diri.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.

Responsoria.
1. Stirps regalis lineae
Xobilis Simpcrtus,

SacraeDei vineae
Palmesstat insertus
Et raJicis spineae
Cultor est repertus.

1. Legemservansnullos egit
Dolos, vitia subegit,
Robur tyrannorum fregit,

Quosfd mhilurnredegit.
2. lustar pollulansolivae
Dat odorem vitis vivae,
Duia de^tructani munit cive

V. In conspectuprincipum sapiens apparebat et per tcrras

Domum Afrae, testis divae.


3. Montem Dei dum conscendit,

nllffjenarum yentium pertransibat.

Lignumvitae comprehendit,
Opemlanguidisimpendit

2. Vitamagens
coelicam
Carolopetente

Et de culpareprehendit.
4. SanctusmonetUdalricus,

Navem Petri typicam

Hunc ex<iuiratquod niendicus

Pura regit mente,


Quamper stipemmodicam

Spe salutis,quemantiquus
Uolor urget et iniquus.

Reficit repente.

V. Coynovit cum Dominus in

5. Per beatum virum cedit

Morbusomnis,salusredit

benedictionibus suis et con-

Desperatis, et obedit

servavit

Daemonlinquens hunc, quem

suam.

itti

misericordiam

laedit.

222

6. Signabatiseloquuntur,
Sanitates, quae sequuntur,
Et incolumes redduntur.
Qui fidei conjunguntur.
Kespousorirt.

1. Poutifex per gratiain


Legis Leoninae
Regens Allemanniam
AdmoJum

divine,

Ampliat parochiam
Nuricorumtine.
\T. Iin\,r'nii'ii jnnlits s?ifnictum
ct factus cst c'i trnmis ab-

undans.
Animo ferventi

Bona sine scrupulo

Suaequaeritgenti,

Seminans
in populo
Verbum sanae menti.
est ifinis

effulgens et

tlms rcdolens in diebus aestatis.

3. Specialis
gratiae
Decushuncornavit,
( ik-um

Et

laetitiae

Totum
impinguavit
misericorJkie
Rivus

Angelis gaudentibus
Petit astra tutus.
V. Exsultarit
spiritus cjus
Deo salutari

in

sno.

2. 0 quaevox, quaepoterit
Lingua recensere,
Cui inagisconcesserit
Muneris habere

Et quemplus extulerit

2. Consurgens diluculo

V. Fadus

Eespousoria.
1. A"ir praeclarus nexibus
Carnis absolutus,
Christum modis omnibus
Libere secutus,

inundavit.

V. Shnilnn illnnt }'i'<:itDomiint*

Custos vitis verae.

V. In paccd /nqnltnteambulavit
aan Deo ct multos avertit ab

tniqutiate.

3. Christe.
deledebita,
Nostri

Nns a morte

trina

Vacillantes
suscita
Et vitaeruina.
V. Fcstina, nctardaveris.

Domine,

it in lv>ramortissitccnrrens
libcra

nos

ab lioste.

Ad Laudes.

ni ijlnrlu sandorum et contra

4. Salvc.pateret patrone,

medicina,

Per Sitnperti merita

Antiphonae.

1. VereDominusregnavit.

Tua nos oratione

(,1111
Simperti conservavit

Christojugiter commenda

Tumbam,staret ut intacta

Eraendata vitae menda.

Inundatione facta.

V. Morbosaufer, corda muni,


Hostcs arce, mentesuni.
Iii

3.

Nocturno.

Ad Cautica.
A. Gloriosevir Simperte.
Januaesalutisper te
Nobissempersint apertae
Et coelorumgaudia;
Castris Dei dux inserte,
Noxu>. quaesumus,averte.
Tolle forte, confer certe
Precis efficacia.

2. Jubileinus Deo regi,


Qui providit suo gregi
Taleni

destinans

doctorem,

Qui mutavitgentismorem.
3. Pius pater Udalricus,
Vigil lucis et amicus,
De Uoc coelitusdocetur.
Quoddecorecollocetur.
4. Benedictusrex coelorum,
Quo praestante vox mutorum
Redit, caeca frons omatur
Luce, Satan enervatur.

223

5. Vinclis ferreis laxatur,

In 2. Vesperis.

Qui salutem praestolatur,


Ad

memoriam

beati

Ad Magnifieat.

ResUtutus sospitati.

Ad Benedictus.

A. Novus haeresjubilaei

A. Exactorem non audivit

Dextrae fretus area

Hic electus, dum exivit

Novam Bethel zelo Dei

E mundano
turbine,
in Deum totus ivit,

Scandit
puruspalea,

Nam

Spicae carnis requiei

Quem in vita requisivit


Vivens

sinc

Jam ingressus horrea;

criraine.

NuncdevictoPhilistaeo
Cum

carnali

Cujusprecibus
adjuti
De peccatis veniam

Jebusaeo

Laureatur coelitus

Merearaurope tuti

Ac perennijubilaeo

Et misericordiam,

Unus vere iit cum Deo


In vi sancti spiritus.

lu agone constituti
Palmam post militiam.

Antiph. uis. SS. Udalrici et Afrae saee. 15. Clm. Mnuar. 4305. A. Antiph. ms. SS. Udalrici et Afrae anni 1449. Clm. Muiiae. 43Q2. I!. - Jirev.
ms. SS. Udalrici

et Afrae saec. 15. Clm. Mouac. 23101.

Kur bis Iu

1. Noct.

A, 5; das Fernere felilt C.


n>Subtaxato abbate Johaiine Hochensteiner (1439-1456) canoiiizatus est

noster sanetus Simpcrtus, Caroli Magni riepos, dux Lotharingiae ahli.-iMorbacensis onlinis s. Uenedicti et dignissimus jiraesul Aiigusteusis, <jui rexit
XXX annis upi^L-npatnin. (.{nam canonizationem imputravit domnus I\tru-

de Schambergcardinalis et opiscopusAugustensisa ]i;i]ja Xiculau V tcuipore


auni jubilaci ita dumtaxat, ut intra monasti-riiun nustrum et srpta cjusdem
loci possimus de eodem S. Simperto cantare ejus liistnriani t-t legendam,
quae liabctnr
in libraria
nostra in auti q nis si 111
a litcra
et cadi-ni
liisturia ostt-nsa fuit ab eodeiu Petro cardinali ac epiacopo Aug-usteusi praedicto papae Nicolao V. Nam antea in vigilia auniversarii rjusilrm s.-iiirt!
iliri-liuutur Vigiliae movtuomm et in die ejuscautabatur oftit-ium deftmctorum."
Fr.

Wilh.

Wittwer

catal.

abliatt.

mon.

SS. Udalrici

i-t AtVac i-d. A. Steichele.

An-liiv. f. Gesch.d. Bist. 'Augsbg. III p. 204 sl(. Augsbg. 1860.


81.

De sancto

In 1. Vesperis.

Antiphonae.

Stanislau.

2. Ortus de Polmiia

Stanislausstudia

Diesadestcelebris,

Legit puerilia

Consurge,
Polonia,
Pretiosimartyris
Glebam
ferenscorporis

Taudem
Christivernula
Sublimatus
infula
Fit virtutumforruula

Ad lucemde tenebris

Laetare,
Cracovia,

Stanislaipraesulis,
Praeclara miraculis,

Age natalitia.

Studiosamente,

Domino
favente.

3. Grandescitfitque miniiiius
Inter majores maximus,

Dignitatesubliraior,

224

Sanctitate praestantior

3. Staiiislai Dominus

Praesul Dei Stam^lau-.

caput exaltavit,

4. Corpus domansjejuniis
Frangit panem pauperibus,
Ecclesiae negotiis

Vocem ejus sanguinis


ultor exaudivit,
Peecatorumfremitum

Adstat diurnis actibus,

et dentes comrivit.

Nurte vacansvigiliis
Instat

divinis

laudibus.

r>.Imitator redemptoris

^uaerens drachmam decimam,

More

boni

Stanislau-.
vir aiuoris,

Corpus poenis dans tortoris


animam.

Ad Ma;riiiti<:at.
A. 0 beate Stanislae,
Praesul plebis Cracoviae,
Cujus signa victoriae
Late patent Poloniae,
Nam dono Christi gratiae
Pestes curantur variae;
Tua, martyr egregie,
Festa coleiites bodie
Regi corunienda gloriae.
Ad

Matutinum.
Invitatiirium.

Stanislai pro triumpho


Christo demus gloriam,

Quimartyride tyranno
Contulit

victoriam.

Iii 1. Nocturno.
Antiphon.u .

1. Stanislaus, vir beatus,

Legem Dei meditatus,


Boleslao
scelerato restitit

Et in via
peccatorum nou stetit.

2. Dum profanumBoleslaum

Polonia

Festivasolemnia,
Veneretur

indita

I'a-ionis

merita

mercatoris

Margaritam
optimam,
Lucrifacit

RespoDsoria.
1. Celebret

Sancti Stani^lai,

V. Quem
occiditimpia
Dei pro.ju-titia
.Mauus

Boleslai.

2. AfHuens debiciis,
Largus beneliciis.
Belliger in hostibu^,
Tyraiinus niilitibus
Hic fuit Boleslaus,
V. C'ujus in teiuporibus
Plebem Dei legibus
Regebat Slanislau^.
3. Assumptus ex hominibus
Praesul pollet virtutibus
Sanctus Stanislaus,
Rcx pro suis sceleribus
Et

insontum
cruoribus
Sordet Boleslaus.

V. (^ueni pro Mii? actibus

Castigat
crudelilmPater Stanislaus.
In 2. Xocturno.
Autiphonae.

1. Sancttun suum Dominus

jam miriticavit,
Cujus in certamine
mentem dilatavit.

Quia Deo victimaiu


se sacrificavit.

2. Deusvirum sanguinum

Stauislausarguit
Et mucronespiritali
feriendum censuit,

penitus despexit,
In via justitiae
Stanislaumtexit.

Rex impiuscontra pium

Daiis palmamvictoriae

eum suis infremuit.

justo benedixit.

225

3. 0 Domine, nomen tuum,

Magnumet mirabile,

Levejugumpassionis

facitet amabile,

Victurus in saecula

Quolux lucet sedula.

3. Deus,tuomunere

justum
praevenisti,

Pro quo sanctusmartyriuin

Cordisdcsiderium

Responsoria,

ejus implevisti,
Cum corona gloriae

pertulit laudabile.

1. Videns regem depravatuin,

et vitam tribuisti.

Gregemsuumdepracdatum

Jusque
thori profanatum
Spiritalisceleratum
Praesul
ferit gladio;

V. Patricidaemox futuro,

Deumfactisnegaturo
Negatarcomrnunio.
2. Ad saeva regis opera
Naturae stupent foedera,
Lactat canem puerpera,

Canispendens
ad ubera
Maternatorquet viscera.

Y. Resinauditasaeculis,

Dat lac humanumcatulis


Abjecta prole tenera.

3. Arae Dei dum adstaret


Et

divina

celebraret

Stanislauspontifex,
Jugulandum,lacerandum
Boleslausmittit raanus,
Truculentuscarnifex;
V. Ter procedit,ter recedit,
Ter invadit terquecadit
Missusnecisartifex.
In

3.

Nocturno.

Respousoria.

1. Membra
sparsim
laaiata
Rosae
rubentsanguine
Aquilisque
deputata
Coelestimunimine

Nocte,die suntscrvata
Circurafuso
luraine,
V. Sepulturaecornmendata,
Sana salva restaurata
Dei medicamine.

2. Sanctus
iste pro te, Christe,
Regespreto dato leto

Vir insignisdignesignis

Fulget Stanislaus;
V. Martyr caesusgaudetlaetns,
Stat invictus, rex devictus
Gemit

Boleslaus.

3. Pastorcadit in gregismedio,
Sponsusdorrait in sponsae,
gremio
Mater ploransgaudetin filio,
Quia vivit victor sub gladio.
V. Cleri plebisqueconcio
In patris natalitio
Jubilet in tripudio
Pro

tanto

beneficio.

Antiphonae.

1. Confisusin Domino
martyr Stanislaus
Hostem vicit moriens

vir victoriosus
Et ad montem Domini

migrat gloriosus.

2. Intrat tabernaculum,
Dei habitaculum,
Martyr siue macula,

Ad Laudes.
Aiitiphonae.
1. Stanislaus iu agmine

Martyrum vernans sanguine


Munit scuto passionis

Castraveri Salomonis,

Coronatus
martyrio
Regnatin coelisolio.
2. De concive,coelum,gaude,

Per mortis articulum

De patrono, terra, plaude,

Carnissumpsitvinculum,

Stanislauspari laude

Dreyee, Historiae
rhythraicae.

15

226

Sanctorumlaetatur

In splendorecorporis

Meritis aequatur.

castitatemsignans,
Quod integrum reddidit,
amorera designans.

3. Novis signis Dominus


sanctum decoravit,

Dnm custodes
aquilas
sibi deputavit,

AdBenedictus.
A. Martyr Dei Stanislaus,

Et in nocte corporis

Gloriosus pontifex,

partes illustravit.

Quemoccidit Boleslaus,
Truculentus carnifex,
Pastor bonus et patronus
Adsit nobis opifex,

4. Ad festa patris incliti


populi concurrunt,
Per cujus clara merita

Sit

mortui resurgunt,

Caeci, claudi, morbidi,

virtutum

artifex.

In 2. Vesperis.

aegrisani surgunt

Ad Magnificat.

Et ad Christigloriam
laudibus
assurgunt.

A. Vir incliteStanislae,
Vita,signis,passione,

5. Veri solis radius,

Plebem tuam, pastor bone,

medicns coelestis
Meritoram raartyris
auctor est et testis,

Fove benedictione,
Guberna protectione,
Salve sancta intercessione.

Brev. ms. Capit. Cracoviens. 21 saec. 14. A. -

Antiph. ms. Capit. Cra-

coviens.84. saec.14. B. - Brev. ms. bihl. Jagellonicae 1258 saec.15. C. Brev.

ms.

S. Floriani

XI

429

saec.

15.

D.

Brev.

ms. S. Floriani

XI

478

saec. 15. E. - Brev. ms. Melitens. in Pedepontis Pragens. 8. anni 1398. F.


Das vollstandige Officium steht in den Krakauer Hss. zum festum Translationis. Am Feste selbst wegen der cisterl. Zeit nur 1. Noct. Aus demselben
Gruiide babeu die Hss. von St. Florian zu jeder Nokturn mir eine Antiphon. In 1. Vesp. A, 1- 5 fehlen DE; 2-5 fehlen F. - Sehr luckeuhaft ist das
ganze Officium in F. - In 1. Noct. R 1, 1 Celebret Bohemia ete. F. -

Hynmeii: In 1. Vesp.: Pollens doxis; in 2. Vesp.: Alma per ejus merita.

82.

In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. De patroni gloria
Nostri gloriemur
Et tanti vestigia
Patris imitemur,

Ut in coeli patria
Laeti collaetemur.

2. Debellantemvitia

Coronavittlore,
Coronavit gloria

Deuset honore.

De sancto Swiberto.

3. Hic in coeli solio


Gaudet sine fine

Serenatusradio
Stellae matutinae.
4. Hic nostri raiserias
Miseratus orbis

Fugat pestilentias
Et medetur morbis.

5. 0 quam in coelestibus

Gloriosusfulget,
Qui tantis mortalibus

Gratiasindulget.

AdMagnificat.

A. Ut levaret publicam

227

V. Duodecimque
socios

Prudenteset industrios.

Populi ruinara

Non habentis aliquam

In

Vitae medicinam,

Suibertusmagnificam
Attulit

doctrinam.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Jubilet ecclesia

Laudemsalvatoris,
Qui Suibertopraemia
Contulit laboris.
In

1. Nocturno.

Antiphonae.

1. Occupans
Britanniam
Germen Germanorum

Perfudit Germaniam
Luce filiorum.

2. Haec gens illarn genuit,

Sed postremonatis
Primitus emicuit

Lumen veritatis.
3. Derivati genere,

Fide primitivi,
Fontessuosgignere
Desudaruntrivi.
Responsoria.

1. 0 quantapraeminuit
Sanctitas
Suiberti,
Per quemDeusvoluit
Populosconverti-,

V. 0 quantaviri gratia,
Qui tot convertitmilia.
2. Sed Egbertus destitit
"Volens praedicare,

Cujus votis obstitit


Coelum,terra, mare;
V. Accepta divinitus
Est visione veritus.

3. Hic licet multiplici


Gratia dotatus,
Per se nihil effici

Moestecontemplatus

2.

Xocturno.

Antiphonae.
\.

Hoc

intentu

ceteros

L>uo praecellebant,
Qui sese presbyteros

Recte perhibebaut.

2. "Willebrorduspresbyter
Jn supernistotus,
Suibertusaequaliter
Simplex et devotus.

3. Hi sunt, si sermonibus

Insistatur
Bedae,

Pares in laboribus,

Paresin mercede.
Responsoria.

1. "Willibrorduspropere
Romam est profectus,

Cui provenit prospere


Duplex hinc profectus:

V. Papalisbenedictio,
Reliquiarumportio.
2. Verammox exposuit
Rudibus sophiam,

Quosreversus
docuit
Yeritatisviam,
V. Cbristi jugo supposuit,
Quosnullus regumdomuit,

3. A desertipabulis
Quibusmorsinfluxit,
Sui Chiistus praesulis
Animam reduxit,

Qui salvandis populis


Quia cor indulsit,
Signis et miraculis
Coelitus effulsit-,

V. Hujus turbamturbinum
Fugiensdeserti
Et ad patrem luminum

Gaudensse reverti.
15*

228

In 3. No cturno.

Ad Laudes.

Antiphonae.

Antiphonae.

1. Suibertus prae omnibus


Simplex et discretus,

1. Tantis ubi daemones


Bonis inviderunt.

Clarus erat moribus

Hanc antiqui Saxones

Et corde mansuetus.

Gentem devicerunt.

2. Concordantesinvicera,
^uotquot affuerant,
Ipsum in pontificem

2. Fugiens a facie
Pius impiorum
Se et suos patriae

Fratres elegerunt.

Tradidit Galloram.

3. Non omittens quidpiam


Injuuctorum sibi
Perrexit in Angliam
Ordinandusibi.

3. Uxor eo tempore
Dedit huic Pipini
Locum, quem nln litore1Nuncupant vicini.

Responsoria.

4. Haec Blitradis nomiue

1. Exsul apud Mercios

Yivens ordinate,

Pontifex '\Yilfridus
Morum videns radios,
Sanctitatis

Clara fuit sanguine,


Clara sanctitate.

sidus.

5. Hunc ut illa

V. Humilitatis hysopum
Sacravit in episcopum.

2. Praesulisinsignia

Sanctadeputavit.

Digne consecutus

Ad Benedictus.

Ad divinosomnia
Procuravitnutus,
V. Viam salutis devios
DocensBoructuarios.

A. Ibi sacramposuit
CellulamSuibertus,
Carnemque
sic domuit
Animaemisertus,

3. Sacris hic afflatibus


Brumas dissipavit,
Congelatis cordibus

Qui nec mortem timuit


De salute certus;
Ibi vitae terminus,

Austrum inspiravit,

Ibi vir fidelis

V. Et a borealibus
Boream fugavit.

Migravit, quem protinus


Illocavit caelis.

Brev. ms. Luneburgense90. saec. 14. A. 89. saec. 15. B. -

similem

Sibi comprobavit,
Sancto locum habilem

Brev. ms. Luneburgense

Brev. ms. Luneburgense 2. sa.ec. 14. C.

In 2. Xoct. R 3, 1 In desertiB. -

In 2. Vesp. ad Magn. A prosaisch.-

Zu diesem Officium der Hymnus: Olim penes nos exsulem.

83.

De sancto Theodgaro.

In 1. Yesperis.
SuperPsalmos.
A. Jucundare,plebs Danorum,
In honore Theodgari,

Per quemtibi rex coelorum


Fidem fecit praedicari
Et in clioris angelorum
Modo facit gloriari.

229

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Festa Theodgari

jubilamlopraedicetorbis,
Qui soletassidue

cunctissuccurreremorbis.

"2.Nocte,die hic servivit,


Sanctam

Antiphonae.
Semper manens Deo carus

Praedicabat in Dania
Salvatoris magnalia.
2. Ex honestis parentibus

hic

finivit

3. Per huncdatnrspesindignis,
Ex praeclarisejussignis
Totusorbis tit insignis.

Tn 1. Nocturno.

1. ServusDei Theodgarus

vitam

Propter Jesum, cumquo vivit.

Responsoria.

1. Quidam per tenebras

rapientes
ossabeata

Visu privatur,

donecsunt ossarelata.

V. Nec

cernunt

lumen

nec praetereunt rate fluuien.

Clarusfuit,

2. Quaepro peccatis

Plus

Dura rogat hunc mulier,


loca sancta meretur adire;
V. Cuncta quidem scelera

Sedexemplis
et moribus
claruit.

3. Ad has oras properando

Vidensturbambominum,
Verbum vitae praedicando
Convertit

acl Dominum.

nequitejustemplasubire,
solvitconfessio
vera.

3. Ossa licet

mediis

fuerint injecta favillis,

Eesponsoria.
l. SignaTheodgari
divino facta favore
Dania miratur

Non sensererogum
sed virtus fulsit in illis;
V. Plebssuperaltare
stupethaecillaesavolare.

gaudens ex ejus hcmore,


V.

In

confessorem

defigens cordis amorem.

In

3.

Nocturno.

Antiphonae.

2. Claruit ex ejus
prius ortu terra Thuringa,
Sed docuit gentes

1. Quosdam nautas desperantes


Ad sepulchrum festinantes
De piratis liberavit

Danorum mellea lingua,


V. In populis brutis

Et in portum collocavit.
2. Non solura hominibus

spargebat verba salutis.

3. Ecclesiam primo
castro construxit in isto,
In qua servivit

devotopectoreChristo;
V. Ore docendo tidem

Christi vigilavit ibidem.


In

2. Xocturno.

Antiphonae.
\. Veram habens scientiam

Primus Dei per gratiam


Hic incepit ecclesiam.

Ratione utentibus

Creaturis sed et brutis


Conferebatspem salutis.
3. Mulieri foris stanti,

Sacrasaedesnon intranti,
Pie sanctns miseretur,

Dum reatum haec fatetur.


Responsoria.

1. Compescenstumidum
mare praedonumquerapinam

Liberat hic sanctus


nautashorumquecarinam,

230

V. Dum sua promittunt

3. Oliva fructifera

et sancto munera mittunt.

Sanctus dici meruit

2. Quaedam
per Satanam

Sacrapropteropera,

caecata
preces
darecepit,

Sanctuscompatitur
et visum caecarecepit;

Quaevivensexercuit.
4. Ex oliva nascitur
Lumen, cibus, unctio;

V. Parcens insonti
reddit nova sidera fronti.

3. Leprosi sanies
hujus virtute fugatur,
Dum lacrimas offert

Sic et sanctus dicitur


Triplex adjutorio:

5. Caecis visu proficit,


Multos cibo reficit,
Aegros sanos efficit.

et puro corde precatur;


V.

Munda

fit

immunda

caro, dum semundat in unda.

Ad Laudes.

Et purumcorpusinduit,
Dum se fletu diluit
Et sperain Deumhabuit.
2. Sanctus furem ter caecavit
Et ter visum reparavit,
reatum

fletu

Benedictus.

Intirmorum

est medela

Factus, caecis est eandela,

Plebi claudorum tutela.

Antiphonae.
1. Quidam lepram exuit

Cum

Ad

A.

lavit.

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. 0 confessor
egregie,
Protectorprecautium,
Qui jam fulgesin requie
Supernorum civium,
Servis tuis in bac die
Tuam

fer

auxilium.

Brev. Roschildense imp. Parisiis 1517. A. - Brev. Othinense imp. Lubecae


1497. B. - Brev. Lundense imp. Parisiis 1517. C.

In 1. Yesp. A 2-5 u. ad Magn. prosaisch.- A 1, 4 Fecit fidem B. In 1. Noct. A 3, 1 Ad has partes AC. - R 2, 2 Ciringa AC. - In 2. Noct.
R 1, 6 praetereunt bene flumen AC. - R 3, 6 stupet hinc illaesa B. In 3. Noct. R 3, 1 Leprosi fomes B. - Ad Laudes A 1, 2 Et purum se
induit AC. - A 1, 4 spem in lumc AC. - A 3, 1 sq. Olivam fvuctiferam |
Sanctus Dei meruit AC. - A 4, 3 Sic beatus dicitur B. - Ad Ben. 3. Plebi
claudorum

tutela C. -

est tutela

A;

Pes claudorum

est tutela B;

Plebs claudorum

est

Hymnus hierzu: Stella recurrens circuli solaris.

84. De s. Thoma Aquinate.


In 1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. Felix Thomas,doctorecclesiae,

Lumen
mundi,
splendor
Italiae,
Candensvirgo flore munditiae,
Bina gaudet corona gloriae.

Ad Magnificat.
A. Scanditdoctor,
civiscoelestium,
Orbisdecor,lux, dux fidelium,

Norma,

liraes,

lex morura
omnium,

Tasvirtutum,advitaebravium.

Ad Matutinum.
Invitatorium.

Adsunt

doctoris

coelici

Thomaefesta solemnia,
Devotionesupplici
Landespromat ecclesia.

In

231

1. ^octurno.
Antiplionae.

2. Prece curat socium


Febrem patientem

1. DoctorThomas,
repletus
gratia,
Praemonstratus
sacrisoraculis,

Et in ora vestium
Sanguinem
fundentem.

2. Mentisinnocentia

Qui instantem
indicat

Mundi, carnis,hostisquevitia 3. Stella candensemicat


Fngat,exemplardatussaeculis.
Stuporemdansinsolitum,
Beati

Flosque puritatis

Exstiteruntpraevia
Luci veritatis.

Thoraae

transitum.

Responsoria.
1. De excelsisfons sapientiae
Sancto Thomae infudit copiam
Tamquam flumen clarae scien-

3. Ope doctoris coelici


Tota gaudet ecclesia,
Fulget ordo Dominici
Peculiari gloria.

tiae,

Qui susceptamrefundit gratiam,


Dum fluentis summae peritiae
Rigat totam sanctam ecclesiam.

Responsovia.

1. Sancti
viri verbum
propheticumV. Stilusbrevis,gratafecundia,
Praemonstratum
mundomiri-

Celsa,clara, firma sententia.

ficum,
2. Felixdoctor,
cujussolatio
Sanctum
Thomam,
doctorem Angelorum
servitattentio,
coelicum,
Petrus,
Paulus
favent
obsequio,
Dei mater mulcet alloquio;
Sectaturumpatrem Dominicum.
V. Nam

vir

sanctus

hunc

matri

gravidae
Ducern prompsit doctrinae lucidae.

V. Elevatus a terra cernitur,


Crucifixus ei colloquitur.
3. SidusmissumTbomasdesuperis
Novo signo divini muneris
Hunc

coelestem

2. Christi pia tactus dulcedine

demonstrant
ceteris

MundumHnquens
probatur Verbo,vita,doctrina,
literis.
turbine,
V.
Quam
excelsus,
quem
coeli
Pugil fortis raptus de ordine
Yicit prorsus
pulsalibidine,

Y. Orat pressacrucemirifica,

praedicant,

Quam
praeclarus,
quera
stellae
indicant.

Renes cingit manus angelica.

In

3. 0 anima sanctissima,

Qua contemplante dulciter

Corpus linquebat infima


Stans

sursum

mirabiliter.

V. Nullo prorsus fultus subsidio

3. Nocturno.

1. Instante

Antiphonae.
vitae termino

Vidit regna coelestia


Et

revelante

Domino

Novit parata praeraia.

Levabatur
in raptusgaudio. 2. SemiDavit
hic largiter
In 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. 0 munusDei gratiae

Vincensquodvis
miraculum,

Pestiferaesuperbiae

Nunquam
persensit
stimulum.

Doctor virtuosus,

Metit illic feliciter


Victor gloriosus.

3. Sidusde imbe trahitur,

De foenofloseligitur,

Adepsde carnetollitur,

DumThomas
coeloredditur.

232

Responsoria.

1. Scholas Thomae Paulus ingreditur,


Sacra siraul fantur mysteria,
Digne tandemper raptum trahitur

Vir coelestis ad vitae praemia.


V. Clamor fratris trinus emittitur:

Doctor noster a nobis tollitur.

2. Beati Thomaegloria
Divo fulsit miraculo,
Dum odorisfraglantia
Mira fluxit de tumulo,

Qui nitenspudicitia
Vixit absquepiaculo.
V. Hic specialigratia

Lustratomentisoculo

Celsonovit mysteria
Coeli

doctus

oraculo.

3. Sertum gestanscum torque


duplici,
Caput gemmisornatum cernitur

Et monili, fulgoris coelici


Lux emissamundodiffunditur,
Augustinus fratri sic loquitur:
V. Thomas mihi par est in gloria,

Virginalipraestans
munditia.
Ad Laudes.

3. Alma mater ecclesia,

Christi fundata sanguine,


Sceptra conscenditgrandia
Novi doctoris lumine.
4. Pressusvi daemonii
Cito

liberatur.

Raptu mersus tiuvii


Vitae restauratur.

5. Tumor gulae pellitur,

Leprosussanatur,
Caecolumenredditur,
Claudogressusdatur.
Ad Benedictus.

A. Viror carnisflore munditiae,


Vigor vitae fructu justitiae,
Splendorverbi donoscientiae

Te decorant
stantemin acie,
Te coronantin statu gloria.
In 2. Vesperis.

Ad Magniticat.
A. Militantis doctor ecclesiae,

Virginali florens munditia,


Triumphantis optata curiae,
Sancte Thoma, largire gaudia.

Per
Octavam.
Ad Benedictus.
A. Collaudetur Christns, rex glo-

Antiphonae.

1. Adest dies laetitiae,

riae,

Qui per Thoraam, lumen ec-

QuoThomas,
doctorinclitus,
Fit civis coeli curiae

clesiae,
Mundum replet doctrina gratiae.

Bina coronapraeditus.
2. Aurum sub terra tegitur
Et lucerna sub modio,
Sed virtus Dei cernitur
Miracnlorum radio.

AdMagnificat.
A. 0 Thoma, laus et gloria
Praedicatorumordinis,
Nos transfer ad coelestia,
Professor sacri numinis.

Brev. ms. Albense saec. 15. Cod. Lambacens. LXXXIX.


A. - Brev. ms,
Altovadeuse LXIII
saec. 14. B. - Brev. ms. Trebonense saec. 15. Cod. Pra-

gens. VI G 6. C. " - Brev. ms. O. Praed. saec. 14. Cod. Olomucens. I VIII

4. add.sa.ec.15. D. - Brev.ms.Praedicatt.Vindobonens.
s. sign. saec.15.
E. -

Brev. FF. Praedicatt. imp. Venetiis 1514. F.

In 1. Vesp. ad Magn. A, 1 sq. ScanditThomas ductor coelestium,Orbis


doctor A. - In 1. Xoct. A 2, 4 luce veritatis ABC. - R 1, 4 Sectatorem
B: spectaturumC. - R 1, 6 Ducem promisit AC; permissit B. - In 2.

Noct A 1, 4 praesensitAC; sensitB. - - R 1, 8 Cella clara A. - R 2, 6


t-i alloquitur AB. - - In 3. Noct.R 2, 2 Divino fulsit AB. - R 3, 5 fehlt

233

A; Augustiuushujusfratri B. -- Ad I3en.A, 1 Victor carnisA; vigor carnis


- ZugehorigeHymuen: In Vt-sp.:Exsultet mentisjubilo; ad Matut:
Thomae insigriis genere; in Laud.: Lauda mater ecclesia.

S">. In translatione s. Thomae Aqninatis.


In 1. Vesperis.

SuperPsalmos.
A. 0 quam felix mater Italia

Novi solis enixa radium,


0 quam dives effecta Gallia

Responsoria.

1. Eccenovusfons hortorum
Diu

terrae

conditus

Fit augmentum fluviorum

Rigans orbem coelitus,


Hic est Thomas, lux doctorum,

Solishujusadepta
palliura,
Instructus
divinitus;
0 Tolosa,
festamagnalia V. Hicestportus
Hebraeorum,
Tibi redduntperenne
gaudium.

Ad Magnificat.

A. Novatibi, materecclesia,

Geminatur
causa
laetitiae,

Cujus olim laeta praeludia


Destinasti sapernae curiae,
Nunc per orbem clara prodigia

Imberclausus
hic coelorum
Sub Elia

redditus.

2. Gaudet sacra religio,

Quaespoliatacaruit

Priusthesauro
proprio,
Dura doctoris, quem aluit
Et perfecit in studio,
N u p e r ossa rehabuit

DignumpromuntcoelestisV. Restituta
de primoturaulo
Et recepta cum cordis jubilo.
gloriae.

Ad Matutinum.
Invitatorium.
Laetetur plebs fideliura
Exsultans novo jubilo,
Thomas ad patris gremium
Relicto redit tumulo.

3. Corpus datur in festo corporis

Christi,cujusgrandemysterium
Reseravit

occultum

Dono doctor divini inuneris;


V. Nam per Urbanum
opus indicitur,
Et per Urbanum
ordini

In

caeteris

Et dictavit scribensofficium

redditur.

1. Nocturno.

Antiphonae.
1. Jam dudum lux abscondita

Fulgetexpansis
radiis,

Et geramaterrae condita

Efferturcumprodigiis.
2. Corpus, quod diu jacuit
In Terracinae

loculo,

Mirandis signis claruit


Post in Tolosa patulo.

3. Occurrunt sacro corpori


Clerus et turbae populi,

Congaudent
tanto muneri
Cunctigrandeset parvuli.

In

2.

Nocturno.

Antiphonae.

1. Coelum hunc glorificat

Christo
jamfruentem,

Quem terra luiriticat

Signisaffluentem.

2. Matri vitae jam ereptum


Vivum reddit

filium

Et inter hostesprotectum
Tutum servat devium.

3. De vini dipendio
Juvat invocantem,

Damnatumsuspendis
Salvatimplorantem.

234

Responsoria.

Responsoria.

1. Corpns sacrum dum terrae

1. Laboranti sub mole carceris

tollitur,
Fratrismentem
propulsat
dubinm,
Sed mox ei verumasseritur

Per doctoris patens alloquimn;


Nam hoc corpus, quod vobis
redditur,
Vestri, inquit, est Thomae proprium.

V. Doctoradstans
fratremalloquitur

Et oranti res certa panditar.


2. Languens praesul in aegro
corpore
Mox auditis laetis exsequiis
Yotum promit ex imo pectore,
Adfuturum

sacris

solemniis

Ac petentiThomae
subsidia
Adestsponsor
divini muneris
Doctorferensgratasubsidia,
Miseratushorrendisceleris,

V. Hunc subvectum in vestis fimbria

Longo tractu portans itineris


Coram domo deponit propria.

2. 0 doctorismira potentia,
Quae in vitam mutat interitnm

Corporisquesancta praesentia
Ab obsessa depellit spiritum,
V. Yitae spectansutrimque exitnm
Implorata sancti clementia
Statim sensit salutis reditum.
3. Joseph duplex doctorem gloria

Spe
constanti
desancti
niunere; Signis
velutpraesignat
vatibus
V. Hicsalutis
potitus
gaudiis
Mulieris
actavictoria,
Secommendat
ejuspraesidiis. Ossa
sacra
legata
fratribus
3. Puritatisvasdecorum
Nihil sordis patitur,

Praesul
clarus fama moruin
Sanctum ferens labitur

Tolosaeque
delatapartibus;

V. Sume felix, grata Ocania,


Destinata

tibi

encaenia.

Mersus luto, indecorum

Xil inrle relinquitur,

V. Sacristamenvestibus
Manibus ac pedibus
Totus coeno figitur.

In 3. Nocturno.
Antiphonae.
1. Servat ab incursibus

Virumcumjumentis,
Liberata febribus
Yitam morientis.

Ad Laudes.

Antiphonae.
1. Sacrum corpus noviter
Christus decoravit,

Cujus mente jugiter


Dominus regnavit.
2. Dies est laetitiae

De Thomae
trophaeo,
Coelestes
roilitiae,
Jnbilate Deo.

2. Morbnm, famem, proelium


Miles iinpetravit
Thomae per auxilium

3. Ad te de luce vigilat
Doctor Nazareus,

3. Redivivum reddit eqnnm

Deus, Deus meus.

Vovens
ut optavit

Hero supplicanti,

Quemque
surdum,caecuru,
mutum
Curat virtus sancti.

Quinuncin coelisjubilat:
4. Coelo doctor fruitur

Acto vitae tramite,


Qui tam digne colitur,
Deo benedicite.

235

5. Fulget in coelestibus

In 2. V esperis.

Fragrat hic virtutibos,

AdMagnificat.

Dei claritate,

Dominum laudate.

A. 0 splendor Italiae,

AdBenedictus.
A. De jacentevirtos crescit,
De sepultogloria,

Nobilis propago,
Deitatisregiae
Instar et imago,

De latente lux diescit,

Virtutis eximiae

De dato laetitia,
Corpussacrumdum notescit

Culmenet indago,
Nobisspemfer veniae,

Mira dans prodigia.

Tu morum compago.

Antiph. ms. Praedicatt. Cracoviens.s. sign. saec.15/ic.A. - Brev. FF.

Praedicatt. imp. Venetiis 1514. B. -- Brev. ms. S. Flori saec. 15. Cod. Pa-

risiens. 1305. C. - Hymneu hiezu: Supeniamater inclita (in 1. Vesp.),.Tubar


coelorum prodiens (ad Noct), Aurora pulchra (ad Laud.j.
86.

De sancto

In 1. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. Inclita devotis
colimus solemnia votis

Patris Udalrici,
divinae legis amici,

Cujusopesnactus,

dumvoxtransivit
in actus,

Dogmatis
argentum
cumulat simplumque talentnm;
Sed

tulit

istarum

secumlucra divitiarum,
Cum sibi tantorum

lausadscribatur
bonorum,

Quotper eumnati

Christo meruere beati;


Ergo sui memores,

meritis licet inferiores,


Hujus amore precum,
JDeus, annue vivere tecum.

Udalrico.

In 1. Nocturno.
Antiphonae.

1. Lignum, vivarum
quod nutrit cursus aquamm,

Exstat Udalricus
tollenssuperaetherafructus.

2. Hic specula
dignus

Sionarcis,prece
benignus,

Quavia divinam

cavet, orbi praedicat, iram.

3. Gloria vera, salus,


susceptortu, Deus, ejus,

Ipsummagnificando,

justificando,
vocando.

4. Victima justitiae
mactans cor tollitur

iste

Ad requiemChristum,
sibi qui pax est in idipsnm.
5. Clamans hic orat,

Deus, ad te, rex, et adorat,

A d Matutinum.
Invitatoriurn.

Mane sed auditur,


dum post mortemredimitur.

Regisut intremus
6. Lunaestellarum
requiem,vigilandoroeemus,
fundatoret ecclesiarum
Qui te siderea
Coelosornavit,
locat, Udalrice, cathedra.
quia sanctishunc sociavit.

236

Respousoria.

5. Exsultat collis,

1. Transitus
ad portum,

qui vitaecontinethortum,

Splendet
Udalrici,

praesidis angelici;
V. Ista dies celebris

pinguescit
germine
vallis,

Hujusdoctrina

dumplebsfit messis
opima.

6. Palma triumphanti,
cedrus superis inhianti

nullis turbanda tenebris.

2. Nobilibusnatus

Conveniunt isti

praeclaromunereChristi

genitoribus iste beatus,

Stirpisin ornatum

crevit virtute probatum,


V. Speredolensmorum
post cunctis replacitorum.

3. Hic solido verbi


firmandus pane superni

V. Non minor hic Josue


praescitus cum Gedeone.

jussurapiturdeitatis,
amantis.

4. Forma sacerdotum,

populumbaptismatelotum
Reddecreatori
placido, pater alme, nitori,
Y. Sponso mundarum
ne displiceant animarum.
In

Dum sibi nosse datur,

quia plebis dux habebatur;

Uberibus matris
"V. Necibus
infantis
cor summa resolvat

Responsoria.
1. Jam pueri flores
spirant virtutis odores,

2. Nocturno.

Antiphonae.

2. Omnibus
acceptus
pater esthic culmenadeptus,
Ut regat Augustam
suaper documentavenustamj

V. Coelituseligitur
praesulet instruitur.
3. Dum sacra perpetaae
celebrat mysteria vitae,
Quae pia vota paret,
super ipsum dextera daret,
V. Unde gubernatur,
quod et ejus vis operatur.

1. Vera loqnensnulliquenocens 4. Haecsuperaegrotis


operaturad omnes,
fuerat sibi gratia totis,
Quae bona sunt, in te,

Pro fidei trutina

Jesurequiescitet ipse.
quodnemocaret medicina
2. Ut petiit semper,
V. Credulusac credens,
tenetexsultansvehementer
ita gaudetquisquerecedens.
Vitam. quae Deus est,

praeter quam vivere mors est.

In

3. Nocturno.

3. Corde, manu mundus

Deumsequitursitibundus,

Cnjusamorsatiat

nec fastidiat satiatus.

4. Lucis ut in verae
radiis cor possit habere,
Purior accedit,

quaraors et voxt>ibicedit.

Ad Cantica.

A. 0 paterUdalrice,tuis
miseratusadesto

Indignis famulis
mnltum sperantibusin te,
Ut vitam per te

mereamur
babereperennem

237

Respousuria.
3. Fuugitur ergo gregis
1. Civibusiste sacra
cura vigilantefidelis,
superisducejungitur astra.
Ora malignorum
Qua videt interna
fugat a quo dira luporum.

faciesecreta
superna;

V. Petrusadestmagno

4. Doctrina
triplici

commisso
vixit ovili,

coeli comitantesenatu.

Actibus et dictis

2. Thesaurusoperum

revocansincredula siguis.

divesplenusquedierum
Post

hoc

5. Iste vocanteDeo

exsiliura

pater exit, ut in jubilaeo

paterhic adiit paradisum

Carnisab obsequio

V. Deposita carnis

victurus liber in aevo.

mole premente gravis.

3. Laus tibi, formator

Ad Benedictus.

rerum pius et dominator,

A. Clarus in istarum

Hunc qui de portis


dignaris solvere mortis,
V. Ut te collaudet
Sion in portis, ubi gaudet.

caligine vir tenebrarum,


Dum micat astrorum
non impar lumine morura,
Pascitur auctore

4. PraesulsancteDei,
precibusdignaretueri

stillantis gaudiarore,
Donecin extremo

Nos tua laudantes

satietur sole supremo.

praeconia teque rogantes,

Ut veniae detur

In 2. Vesperis.

spatium nec vita negetur;

V. Obtineasmiseris

quorum spes magna teneris.


Ad

Ad Maguificnt.

A. Vesperalucescit,

Laudes.

Antiphonae.

quae noctis nubila nescit,


Haec requiem praestat
postquam nil flebile restat.
Mane sed aeternum

1. Christe,tibi gratum
genitrix clarissimanatum
Gignit Udalricum
Dietbirgisin urbecolendum.

radiatregnumque
supernum;
Vespere,manestolam
primamnotat atquesecundam;

2. Hunc fore sacra virum


monstrant praesagiavirum,
Dum puero fantur

Praesul Udalricus,
quibus in te speqnepotitus,
Nos pius indignos

juvenemque
donasequantur.
Cod. Scotorum

Vindoh.

53 c 7 aniii

illis faciat precedignos.


1346. A. --

Brev.

ms. Garsten*<'

anni 1415 Cod. Lincens. F p. 12. B. - Brev. ms. Pollingensesaec.15. Clni.

Monaeens. 11902. C. -- Brev. ms. SS. Udalrici


Monacens.

4302.

et Afrae anni 1449 Clni.

D.

In 1. Vesp.SuperPs. A prosaischA; O pater Udalricetuis etc. C. R prosaischB. - Ad Mag-n.A, 13 Quaeper eumB. - - In 1. Noct.R, 4
prosaischB. -- In 2. Noct.R, 4 prosaischB. - - In 3. Noct.R, 3 prosaiM
li
B. - - Ad Laudes A 1, 4 Dietpurgis B; Diebirgis A; Dietpirgis C. -

In

2. Vesp. ad Magn. A prosaischBC. Die monastische


Form scheintdem

238

Ofticiumurspriinglich;die gewohnlicbe
Formhat C, in dernatiirlichmehrere*
fortfallt, so Noct. 3 A, 4-6 und die RR: Hic solido verbi; Haec super aegrotis; Civibus iste sacra.
87.

De sancta

In 1. V esperis.

Antiphonae.
1. Gaudeat ecclesia,
Quam tot natalitia
Virginum fecundant,
Insignes victoriae
Fragiles militiae

Faciuntjucundam.

Ursula.

Beata Colonia,

Pretiososanguine

Martyrum dotata,
Vere juste tu laetaris,
Quae thesanro super aunun
Nobili

ditaris.

In 1. Nocturno.

2. Quid in istis nisi chorum


Videas castrorum,
Quae non norunt viri thorum
Hostes vitiorum.

3. In odoretuo, Christe,
Sic ad poenascurrunt istae,
Ut quasi deliciis
Gaudeant suppliciis.
"i. Gustaverunt et viderunt,
Quod dulcis es Domine,

Et libenterimpenderunt

Seprotuo nomine.
5. Jesu,salushumilium,

Sanctarum prece virginum


Ipsarum ad consortium

Jungenos in perpetuuni.
B. 0 felices virgines
Hunnorum victrices,
Quibus dum ad sanguinem

Usquerestitistis,
Oleo non vacuae

Antiphonae.
Nova bella virginum
Dominus elegit,
Ab extremis hominum

Quassibi collegit.
Pugnant sexu fragiles
Coelitus

imbutae

Sed insuperabiles
Fidei virtute.

Beatamilitia,

Quaepro
regegloriae
malitia
Triumpba\it
hodie.

De mundi

Responsoria.

Deonotofuit nata
PlacensDeo, cunctis grata,
Ursula regalis,
Cujus mirae speciei,

Plus inirandae fidei


Kon erat aequalis;

Nec segnesut fatuae

Regi magno pulchra niniis

Ad coelestes nuptias

Desponsatur, cum instatur

Simul introistis.

V. 0 beatae, quae repente

Cmn clamoreveniente
Domino paratae.

Ad Magnificat.
A. 0 felix Gennania,

Tam decorogermine
Yirginum ornata,

Precibus

et minis.

Virgo desiderium
Habens castilatis,
Meditatur

et miratur

Rem quasimysterium
Suaevoluntatis,

Deo secumdisponente,
Quod tractabat finna mente.

3. Apparatu navium

239

3. Sanctis Romae visitatis

Decenter
expleto
Ad salutisbravium

Repetunt
Germaniam,
Ubi cunctisjain vastatis

Omnes cursu laeto

Hunnorum insaniam

Virginesanhelant

Infusam reperiunt,

Nec quodvotis gestiunt,

InsuperColoniara

Aliis revelant.

V. Luderesesimulant,
Pelago
vagantur,
Invicem se stimulant,
Pariter

Hostibusinclusam.

V. Mirasaevitvastitas,
Hisin malisvirginalis
Non formidatcastitas.

hortantur.

In 2. Nocturno.

In 3. Nocturno.

Antiphonae.

Antiphonae.

1. Nonarmissedanimis

Istasbellatrices

1. Sponsicurrit in odore

Jucunda
societas,

Efficit unanimis
Gratiavictrices.
2. Fortiores

hostibus

Quamattraxitex amore
Praegustata
suavitas.
2. Ut

Feminaefuerunt,

Quae contemptis omnibus


Omnia

Et

vicerunt.

3. Unus enim spiritus


Acies coelestes
Fidei
divinitus

rosae

tot

milia

Rutilantcruore
florent
ut lilia
Niveo candore.

3. His coelestis paradisus


Adornata

Adunavittestes.

floribus

Angelorum
mulcetvisus,
Delectat

odoribus.

Responsoria.

1. Visiones Ursulae

Coelitusostensae,

Sacramento
Simul

credulae

Responsoria.

1. Ad locumcertaminis
Ductu

inoffensae

Dataeporcismargaritae,

Conlidunt
participes

Lupisovesnoninvitae

Fieri coronae,

Caritate

vulneratae

Mori Christo sunt paratae.


2. Oportuni temporis

Fit horacaptata,

Tergafinditaequoris
Juventus
optata,

Datis vento ratibus


Et velisinflatis
V. Advehuntur litori,

Quo se Rhenusaequori
Serenus infundit.

fluininis

Subito feruntur,

Agone percurso
V.

Rheni

Passimferiuntur.

V.

Felix

locus

tam

decora

Quem sucrarunt corpora.

2. Isti floreshodie

De terrasuccisi

Complantati
liliis

Virent in deliciis
Florum paradisi,
V. Electus ex millibus

Inter illa pascitur


Lilia dilectus.

240

3. 0 coelestisaulae rosae,
Super solera speciosae,
Cum dilecto repausantes,

Daemonisvirtutem,
Quare piis precibus
Nobis snpplicantibus

Sublevate nos laudantes

Tribuas

Ad aeternagaudia.

Ad Horas.

V. Omnis homo martyrum


Sentiat

Ad

auxilium.
A.
Ad

Laudes.

Sol

Angelilaetantur,

novus

Dum

virtutum

Casta
generatio,

Quam actoris criminum

Non vicit exactio.

Inventaesunt hodie

Oleum sumpserunt,

Sponso ccun prudentibus


Obviam

Ad Sextam.

A. Haepuellaeregiae

Sponsae commensales,
Agni tympanistriae,
Angelis aequales.

iverunt.

4. Muliebrem ad ornatum

Ad Nonam.

A. Hi snnt flores venustatis,

Mundum acceperunt
Et ad venim et beatum

Quos spirantes gratiae


Ver et aestas caritatis

Regernintraverunt.

Produxerunthodie.

5. Istarumcollegio

Coeli vernat regio,


Fulcitur
ecclesia,
Paradisus fraglat,
Mundus

redimitur.

Ad Benedictus.

A. Benedictusrex gloriae,
Qui palmaravictoriae
Dedisti

fragilibus

Et tecum sine viribus

Vincerefecisti

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. Insignes athletae,
Quae per patientiam
Hominum potentiam
Hodie vicistis

Et comprehendistis
Bravium coronae;
Nobis subvenite

Adhuc in hujus vitae

Positisagone.

Brev. ms. S. Floriani XI 401 saec.14. A. -

C 7 saec. 14. f. monast. B. -

Ursula

A. 0 quampulchrae
virginum

Carae margaritae

3. Quae dum piis mentibus

ab insula

Fulget incrementis.
Ad Tertiam.

2. Istae regi gloriae

Longiusquaesitae.

Primam.

Surgit occidentis,

Antiphonae.
1. Digne gaudenthomines,

Dum
victrices
virgines
Coelo coronantur.

salutem.

Brev.ms.Pragense
XII

Brev. ms. S. Crucis 18 saec. 13. add. saec,

14.f. monast.
C.- Antiph.ms. Lubicense
saec.14.Cod.bibl. civ.s.sigu.

D. -

Brev. ms. Lubicense saec. 15. Cod. bibl. civ. ol. 62. E.

Brev. ms.

Voraviense152saec.14. F. -- Brev. ms.Monasteriense


201 (204)saec.15.

G. -- Jirev. Misnenseimp. Lipsiae 1502. H.

In 1. Vesp.A 1 O quampulchravirginum| Castageneratio


I Quas
actoriscriminum Non vicit exactioDEGH; Gaudereginacoelorum
I Te
cum regesaeculorum
| Circumdant
rosaelilia | UndenademummiiiaI Per

241

"la jubilantia. F. -- A 2 O quarapulchraetc.F. - A 5 Gaudeat


eccl
etc. 1
- Invit.: Adornatiecum<<\>:
\ Pmdenti-rlaini>aililiusKejri -|HHI-IP
venienti| Oceurramui.DEi Ecrl.-in.. -],<-,usuL;ui< u^i vii^iu.' u;it" | MU!
"ndena virginum | Corouavit milia. H. -- In 1. Xuct. R 1. 1 Deo imta fuir
A; Deonotua hi./fs d.-r Legende zufolge Ursulas Vater. - In 2. X.-t. R 3:
indc suvsum ContraKln ui ti.-inlimtcursurn 'JY.iil./ntvs(.'nWiiam|
Mo.xi|iif relinquentes| Nocte \-r ..raculuin | (.'o...litnsedoctae| A.l
reversurae | Suae loeum sepulturae. H. -

Ad Laudos: A. 1- 4 == A ad

DH. -- In 2. Vi-sp. ad Ma^n.:A prosaiscliA. -- Hymm-n:Illnstrat


Baeculum (\'.-ip.); Gaude cnolcstN curia (Laud.).
SS.

Dc saiicta

In 1. Vesperis.
Super Psalmos.

A. Lauda Deum, clara Colonia,


V*ui te magna dotavit gloria
Dans undena virginum milia,
Quae cum Ursula, regis tilia,
Tibi

transmisit

de Britannia,

2. Christo oanamusgloriam
Pro sanctis
vinrinibus
Transraissis
in Colnmaii,

Sub undenis milibus.


'""i. Iste coetus inclitto
Virginali glorin
Collectus est coelitus
Per undena milia.

Quarum agis digne solemuia.

AdMagiiiiicat.
A. Psalle gaudens, Agrippina,
Sacrosanctis virginibus
In te morte repentina
Caesis undenis milibus

Ab Hvmnorum peregrina
Gente telis et ensibus;
Laureatae

stola bina

Jam gaudentin coelestibus,


Nos praeserventa ruina
Suis sacratis precibus.
A d Matutinum.

ReBponsoria.

1. Stirpe clara refulgensUrsula,


Vultapulchra, Christi di^cipula,
Ficle pollens evasit singula
Mundi pericula;
V. Haec flos spectabilis
Fuit

in moribus,

Pmdens
et Immilis
Vacans coelestibus.

2. RexAnglorumclaraepropagini>,
Potens, ferox et magni nominis
Patrem hujus pulsavit virginis
Votis diutinis,
V. Ut haec suo jungatur tilio
Solemni

misso

ad eum nuntio.

Invitatorium.
Undenis millibus

3. Patri suo suadet Ursula


Per data coelitus oracula,

In te, Colonia,
Passisvirginibus
Pangepraeconia.

Jussaregis complerisingula;
Jubet baecvirgovocesedula.
V. Si relicta sponsusperfidia
Perfuiulatur baptismi gratia.

In 1. Nocturnu.
Antiphonae.

1. Juste coelit Colonia


Sanctarumfestum virginum,

Quaesibi pro custodia


Donataesuntper Domiuum.
Dr.jTes,Historiae
rhytlirm.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. Ilaec puellarum milia


Rubent colore roseo,

Sed spleudentsicutlilia
Simul candoreuiveo.
16

242

2. Hi sunt floresveiiustatis,
Quosspirantis gratiae
Ver et aestas cantatis

Produxerunt hodie.

3. Istisoraatuin
floribus
Summi regis palatium

Gratum
fraglans
odoribus
Sanctis auget solatium.

Responsoria.

Responsoria.
1. Repetentespartes Coloniae
Sub Hunnorum caeduntur rabie,

Sic gaudentes ad thronum

gloriae

Coronatae conscendunt hodie;

V. Post
virginuni
martyriura
Hostes terrentur nimium.
2. Hinc ab urbe fugatis hostibus
Et pace restituta civibus

1. Patertristisspondet
conjugium,
Harum ossasunt a fidelibus
Sponsnscredit in Dei filmm,
Sepultacumhvmnisetcantibus;
Sic a cunctisfit magnutn
gau- V. Per quas nobispost hoc exdium,

Virginis expleturimperium
V. Missis quidem undenis navibus

Cnmtotidemvirginummilibus.

silium,

Jesubone,da venuugaudium.
3. 0 sanctarum milia

Virginumundena,

2. Datotrimatusspatio
Mox virginescouveniunt
Dignaeque
coelipraemio

Pro coelestigloria
Caesa
mortispoena,
Juvetisad gaudia

Terramsuamdespiciuut,
V. Coramcunctisintrantesmaria

Coeli nos amoena,


Quaejam cumlaetitia

Signaludi praetendunt
varia.
3. Vento flante tunc lenius

Advertentes
porlum
Tilae
veniunt,
crebrius

Vela

Coloniam
respiciunt,

V. Mox ut causa viae peragitur.

Possidetis
plena:

V. !Xam in choro virginum


Collaudatis

Dominum

Agnifactacena.
A d L au d es.

Papagaudens
illis conjungitur.

Antiphonae.
1. Adest dies laetitiae,

In 3. Nocturno.
Antiphouae.

(Jua beatis virginibus


Datur corona gloriae
Caesis undenis milibus.

1. Sponsi currit in odorem


Virginum sodalitas,
Quam attraxit ex amore
Praegusiata suavitas.

2. Digne gaudent homines,

2. Accedunt piis mcntibus

3. Omneshae Coloniae

Oleumsumpserunt,

Sponsocum prudentibus
Obviamvenerunt.
3. Istae regi gloriae

Caraemargaritae
Conjunctae
sunt hodie

Per Hunnos contritae.

Angeli laetantur.
Dum victrices virgines
Coelo

coronatur.

Virginescollectae

Sunt ab Hunnishodie
Simul interfectae.
4. Haec undena milia

Virginumnecata
Suntad coeli gaudium

Per Cbristum translata.

243

5. Gandent
in chorovirginum

In 2. Vesperis.

Virginesbeatae
SemperlaudantesDominum
Sanctisaggregatae.

Ad Magnificat.
A. 0 sanctaColonia,
GaudeDeo grata,

Ad

Per undena virginum

Benedietus.

Milia

A. CrebrisDeum pulsemusprecibus,

dotata,

<t>uae
pro Christi gloria
Sunt in te prostrata,

Ut nosjungatsanctisvirginibus,

Pro quarumvictoria

Quas hac die coelorumcivibus

Sit nobis propitia

Sub undenis conjunxit milibus.

Deitas beata.

Brev. ms. Constantiense (bibl. publ.) 1393 saec. 15. A. - Brev. m*. Carroeli Abenspergani anni 1482 Clm. Monacens. 2502 B. - Brev. ms. Alten-

hohenaviensesaec. 15. (,'lni. Mnriaceus.920">.<'. - Antipli. ms. Dusseldorpieri.seD. 18 saec. lo. E.


" Brcv. FF. Praedicatorum irap. Venetiis
1514.

F.

In 1. Vesp. hat B folgende 5 Aut.:


1. Christi sponsae simul junctae Komam statim expetunt,
Hinc egressae Cliristo duce Coloniam repetunt.

2. Ipsain urbem dux Hunnorum obsidebatgraviter,

FiTru, flaninia, tame cuncta populaiis hostilitur.


3. Sicut oves lupi graves non parceutes stvaiigulaut,
Sic sic Hunni sponsas Christi occidentes jugulaut.
4. Ferro caesae caeimm pouunt, Eecto gradu coelum petunt,
Ipsum Deum jam visurae Et cum Cbristn prnnansiirae.
5. Virginibus oaesis et passim dilauiatis
Gens fugit infida superum pugnante caterva.
Ad Mat. Invit.: Adsurit minc virginum | Laeta solemnia | Landes ad Dnminum , Fuiidat ecclesia F. - In 1. Xnct. A 1, 1 Juste colit ecclesia BF. R 3, 1 persuadet Ursula DE. -- Hyium-n: lu 1. Vesp.: Gajjde tV-lix Culonia
F; Ad Noct.: Nocte surgeutes AJ3; ad Laud.: Hymnum sauotis virginibus
AB. - Das ganze Officium ist auf die Mctren des Doniinicas-Officiuni nOaude
telix parens Hispania" gedichtet, so dafs sein Ursprung wnhl nieht mit Unrecht im Dominikaner-Kb>ster zu KSlii gesuebt werden diirfte.
S!i.

De ss. Victore

In 1. Vesperis.

Ad Magnificat.

et Urso.

Ad Matutinum.

luvitatorium.

A. 0 quanta est exsultatio

angelicis
turmis,
Quamdulcesin astris
resonant
laudes,
VobismartyresChristi,
Victor et Urse,
Xam nunc fmimini
visione regis,
pro quo calcata

mundi gloria
vos raorti tradidistis.

Xunc petimusDomini
famulis estote beniirni.

Perpetuo
regi
cordejubilemustideli,
Antethronumcujus
jubilantnuncVictoretUrsus.
In 1. Nocturno.
Autiphonae.

Principe vesano
i'egnante Diocletiano

Deditusad facinus
furit ut leo Maximianus,
16*

244

2. Milia sex fratrum


Christi munimiue tuti

2. Sed virtute
solidati corde Thebaei,

Transierant Alpes

Quod jubet insanus,

Augustisignasecuti.

contemnuntMaximianus.

3. Foedera militiae
Roraanis inviolata.
Jura Deo fidei
servabat turba beata.

3. Delubra despiciunt,
ad coelica praemia tendunt,
Et properant hilares
ultro ad sua funera fratres.

Responeoria.

1. Ecce dies celebris,


jubilet nunc turba fidelis,
Sanguineproprio
pro Christi nomine fuso

Eesponsoria.

1. Sit tibi, Christe, decus,


sithonor, laus,gloria, virtus,
Praesidiocujus
confususest hostis iniquus.

"Sacris martyribus
sociantur

Hytarcus victus,

Victor

et Ursus.

V. Personet angelicus
laudes super aethera coetus,
Plaudat
Donrino

et in terra
devota

et Ursus.

Vocibus altisoiiis

caterva.

2. Hytarcus insano
veniens

victores Victor

V. Turba frequens populi


cernens magnalia Christi,
Deo

dat cantica

laudis.

2. Impius ut vidit

Maximiano

sanctos

Imperat, inquiri

bis clarilicatos

Auxilio Christi,

sanctoscaptosqueteneri,

ineditatur pectore tristi,

Tentos suppliciis
conatur perdere diris.
V. Praesidis imperio
feriuntur verbere diro
Carnificumiiue manus
sanctoruin saevit iu artus.

Ut ferat gladiis,
quibus urens cesserat ignis,
V. Utque videt gentem
sua delubra despicientem
Et populum terrae
laudes tibi, Christe, referre.

3. Vincula

3.

sanctomm

Athletae

Christi

torquebant colla virorum,


Et sacra carnifices

sacra plebi dogmata dantes


Et fidei pennis

cruciabantniembrafurentes,
Compatuitsubito

ad coelica regna volantes


Sacrilegi gladio

lux urdine coelica miro.


V. Deficiunt poenae,
solvuntur vincla, catenae,
Tortor prostratu-.
inartyr

sacer exhilaratus.

In 2. Xocturno.
Antiphoi

1. ImperatOctodorum
legionemCaesaradire,
Thura cremare Jovi,

pnstidola vanaredire.

jugulali judicis ambu.


V. Astra petunt caesi
feliciter ense Thebaei.
Christus eis roseas
dat in aetheris arce coronas.

In 3. Kocturuo.
Antiphonae.

1. 0 felix tellus,
venerabilis atque beata,
Sanguinesanctoram

semelet bis terquerigata.

245

2. Bisdecimas
sancti

Ad sepulchmm
tulget
quorara

dant ad ferajussatyranni,

Post pariter cuncti


sunt mortis munere functi.

Claritasmiraculorum.

2. Caecis visus, claudis gressus.


inutis sermo redditur,

3. Miliasanctoruni

Aegrissaluset auditus

sexcenti sexquefuerunt,

Qui pariter Domini

-urdis restituitur.

3. Resupinus hic malignus,

pronomine
procubuerunt.
Responsoria.

dumjurarenititur,

Cereoque manus baerens

1. SummeDeus, tibi laus,


rursus sibi redditur.
tibi gloria, summapotestas, 4. Exit aure dirus hostis

Muneribuscujus

vicerunt Victor et Ursus

Carniticumdiras
per rorem sanguinisiras.

V. Castro Solodoro

passi pro nomine Christi.


Hiemsalem

sancti

baptismate
purificati,
Catholicae tidei
post rore consolidati,
Solodoro tandem

pro Christi nomine passi


Caesaris

reptilis eftigie.
5. LaudetDeumcandidatus
iiiartyrum

subCaesare
Maximiano
Sancti sunt isti
2.

ex obsesso
corpore

In deformi transfonnatus

incursus

laudet omnis spiritus.


A(l

Victoridemus
et Urso

Annua, Christicolae,
praeconia ore venusto,

( uelica qui meritis


acquirant gaudia nobis.

exsultantVictor et Ursus.

ijiiibus inclita menibrapiorum.

In 2. Vesperis.
A. Insignes martyres Christi,

Victor et Ursus,
Et in conspectu

Antiphonae.
1. Pretiosa niors sanctorum
Ante regem saeculorum,
ms. Gebemiense

A 2, 4 contemnant. -

Ad Magnitkat.

Servorum vota vestrorum


Suscipite, quaesumus,

Ad Laudes.

Brev.

Jjrllijllirtlis.

A. Martyribus sanctis

V. Nos fidei pennae

tollant super astra, Gebennae


Misit Solodorum

exercitus,

Laudetcoelum,
terra,mare,

aeterni regis offerre


Petimus, ut nobis
sit propitius.

saec. 15. (Jod. Parisiens.

1318. -

Alleluja.
In 2. Nn<-t.

R 1, o victiis erganzt. -- R 1, 10 Deo ergjinzt. -

In 3. Noct. R 2 u. 3 prosaisch; R 2 aus der zweiten Vesper an diese


Stelle geriickt.
!M).

In 1. Vesperis.
Antiphonae.

1. Hodie
cumgloria
Celebret ecclesia

De sancta

Vereiia.

Veneremur omnes plene


Sanctae virginis Verenae

Inclitasolemnia.

246

2. Haec cum essetparvula,


In aetate primula

Ad Matutinum.
Invitatoridm.

Habitum fert spiritalem


Vitam fovens virginalem.

Venientes

In virtutisformula.

adorare

Regemmagnum
Dommum,

Qui ^"erenam delicate

3. Mundi fastararespuit.

Chorojunxit virginurn.

Virgo Deum coluit


Et ad Christum

cor direxit,

In

Eum scijuen-.,quem dilexit


Ltespici se maluit.

4. Fidei cumpessulo
Comituret speculo
Spei requecaritatis.

Jsectitur sic sanctitatis

Triplin funiculo.

5. Indeliquitpatriam

Et parentum
gloriam.
1'rucisaegideprotecta
( uiu Mauritio profecta
Venit in Italiam.

R. Haec est virgo vere prudens,


Obviare spouso studens

Lampadibus
ornatis.
(Juam
suscepit
Cbristus
ludens,
Huic cum sanctisreg

Aeternaeclaritatis.
V. Suavitatem
fert odoris
Ut vitis fructifera.

Pii dantexempla
moris
Suae manus opera.

1. Nocturno.
Antiphonae.

1.

Mirabili

omine

Subjecisti,Domine,
Oiiaiialiuic jiudlaf.
Ut tuo pro suo velle

Gaudeat iu noniim-

2. Coeli Dei gloriam


Atque sapientiam

In aeternum
enarrabunt,

CumTerenacollaudabunt
Divinamclementiam.
3. Innocens haec manibuProrsus
sine fraudibus
Residens in Uei loco

Sponsa
plauditduleijoo>
Cumsanctis
virginibu-.
Responsoria.
1. Yirgo Yerenasapiens
Mediolanumveniens

Cuin
Thebaea
legione
Sine intermissioin'
Fuit

Deo

serviens.

V. Pietatis operilm-

Ad

Magnum nomen Domini,


Qui Verenae virgini

Mugna fecit, ut videmus,

Pro totis sui- viribus


Yinctis
in carceribu^
Subvenit
in artibus.

2. Sul> modio ne lateat

Pariter magnificemus.

Jubar sed mundo luceat,

Exaltavit

humilem.

Suam Deus hanc ancillam

Loeansvenerabilem
Supersoliumpotentum.
Ut sit ipsa niunimentum
Omnibushnmilibus
Et se venerantibus
Praestetinterventum.

Ad nos misrt, ut per illam


Nobis coelumpateat.
Y. Solodorumiogreditur.
Lapsisfides conceditur,
Sua precetunditur
et spesrefunditur.

247

3. Dispergiturin terminis
Terraemox famavirginis
Et ad ipsamconfluxerunt
Infirmati,qui sensenint
Opemmedicaminis.

3. Ne peccatoris
oleo
Impinguaretur,
ideo
Dignitates
baechuraana
Atquelandessprevitvauas
Corporevirgineo.

V. Multitudo languentium,
Caecorum
et debilium

V. A Solodoroigitur
Discedens
proficiscitur,

Sanariquaerentium.

Zurciacamgraditur.

Ad hanc venit gentium

Ubi Rbenuslabitur.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Andi, regis filia,

In 3. Xocturno.
Antiphonae.
1. In coelomm atriis

Pia laudum munia,

Haec oblatis hostiis

Aurem tuam huc inclina


Et nos clemens per divina

Datrix elemosynarum
Collocatur, liinc terraram

Protegasauxilia.
2. Virtus et refugium.
Noster Deus, omnium,

Orbis plaudat gaudiis.


2. Exsultabunt bodie
Piae Judae filiae,

Per Yerenam nos exaudi,

Nam Verenaelux est orta,

Quae vacando tuae laudi


Vitae carpsit bravium.
3. Montis sancti summitas,
Id est iJei civitas,
Dat Yerenae fundameuta,
Ut ad laudum incrementa
Salvet gentes subditas.

Per quam nobis patet porta


Jam coelestis curiae.
3. Omnes terrae termini
Salutare Domini
Novo cantico collaudent,
Jubilantcs en congaudent
Sancti sanctac virgini.

Responsoria.

1. Sanctitatis impatiens
In hanc est daemon saeviens,

Quo suadentecarceratur,
Quam Mauritius solatur
Dulciter afficiens.
V. Correptus saevis febribus Tyrannus tiexis genibus
Solutam

bumilibus

Illam placat precibus.


2. Collectis hinc virginibus
Ex regionis finibus

Deum laudat jejunando


Et vigiliis vacando
Cum orationibus.

V. Dum panis victus solitus


Exhaustus fuit penitus,
Farris pastus positus
Est ad fores coelitus.

Responsoria.

1. Intenta salutifero
Voto cuidam presbytero

Zurciacaeministravit,
Quem tidelis haec dotavit
Obsequio prospero.
Y. Nam sacrum exercitium
In frnctum transit nimium,
Deus

se timentium

Velle facit omnium.


2. Dum recreare properat
Egenos, ut consueverat.

Accusatur virgo pia,


Scd per signa pandit via,
Ad quid haec accelerat.

V. Conversisin substantias
Elemosynisalias
Yirgo Deo gratias
Retulit eximias.

248

3. Postplurimamiracula

Benedicant
collaudando

Cubausin sua ivllula

Et Verenamvenerando

Per ^lariam visitatur

Coetus psallat omnium.

Et ilehinf exanimatur

5. In suo rege filiae

Sancta Dei famula;

Sion exsultent hodie,

V. Quae hodie cum gloria


Gaudet in coeli patria,

Qui mansuetamexaltavit
Et eandemadunavit

^obis hac memoria

Sanctorum ecclesiae.

Praestetpatrocinia.

Ad Benedictus.
A. Jus jurandum, quod juravit

Ad Laud es.

NostrisDeuspatribus,

Antiphonae.

Argumeuto comprobavit

1. In coeli celsitudine

Solvensnos ab hostibus,

Cuinmagnafortitudino

CumVerenam
delegavit

Qui Yerenam
sublimavit
Dierumlongitudine.

Per quamnosilluminavit
Fidei dogmatibus

Deuspotens
rex regnavit,

Hujusterraefinibus,

Atque viam praeparavit


Pacis nostris pedibus.

2. In hymnis coufitemiui
Deo, populus Domini,

Cui Verenajubilavit,

I n 2. V esp er i s.

Pandit Deus, quani aniavit.


Coeli portas virgiui.

Ad Magnificat.
A. Ave, nostra dulcis inater,

3. Deserta
suapatria
In terra satis invia

0 Verena,
petimu-,

Yirgo
Deovigilavit
Et in laudem excitavit

Suasemper
labia.
"i. Justorum et bumilium
Animae Dei tilium
Auti]i}i. ms. S. Galli 412 saec.13'u. -

Fac, pellatur Satan ater,

Hostiscallidis^imus,

Per quem heu ter et quater

In peccata
ruimus,

Da, ut nos coelestis pater


Salvet benignissimus.
In 1. Vesp. ad Magn. A, 8 ipsa

iTLr:iiizt. -- In 1. \oi-t. A 3, 4 Sponso plaudit ergjinzt. atriis

In 3. Noct. A 1, 1

ergaiixt.
!ll.

De s. Vincentio

Ferrerio.

In 1. Yespeiis.
Ad Magniticat.

Super Psalinos.

Dieni
novae
laudiset gloriae A. Quiprophetico
fretusluinine
Laetum ducat ooetus tidelium,
JuusublimedecusHesperiae
Gratulante

turba

coelestium

A principe supremae curiae

Binaesumpsitcoronae
praemium.

]\Iira de mundi fine docuit,

In occiduoterraecardine
Ut

sol Yincentius

occubuit

Et septus angelorumagminc

Lucidas
coelisedes
tenuit.

249

AJ Matutinum.

V. Cujusdoctrinasolegratior,

Invitatorium.

Sermo

Veoeremur Christi vultum,


Quem Vincentius

Imitans

In 1. Nocturno.

Purgavit mundi vitia

reddidit

Latrans in ventre catulus,

exercitia

Ducis ejus miritici

Antiphonae.
matrem

ardentior.

Autiphonae.

venturum.
1.

1. Attentam

tiammis

In 2. Xocturno.

Praedicavit judicem
Esse

erat

l)ono verbi salvifici.

2. Bellavit cumvictoria

Ut quaereret,
queniedidit,

Yineens
mundaua
gaudia,

Qualisessetinfantulusy

Hinc summacoeli curia

2. Vincentii sublimitas

Eum cepit cum gloria

<,>uae
sit futurotempore, 3. Emittebat
uberriraas

Matris monstrat agilitas

Saepe plorando lacrimas

Roburque
datuincorpori.

Christiraortemconsiderans

3. Religioneminclitam

Ejusquecorpusconsecrans.

Postquam subiit Dominici


Virtutem sibi praestitam

Laude monstrat multiplici.


Ke.sponsoria.

Responsoria.

1. Nocte sacris incumbenslitteris


Contemplaturvirgili studio,
Mane pulchri ad instar *ideris
Mirae lucet doctrinae radio,

1. Summus parens ac rector gentium

In vesperelabentissacculi
XovumvatemmisitVincentium,
Chriscjani magistrum populi;
Refert instare Dei judicium
Quod spectabunt cunctorum
oculi.

Morbosomnesvesperigeneris
Sahitaripellensremedio.
V. Nullam praeterit boram temporis,
Quo non recti quid agat operis.
2. Verba perennis vitae proferens

V. Timete
Deum,clamatsaepius,

Animos
inflammat
adstantium,

2. In urbe nobili
Valentiae
Generosis
ortus natalibus

De

Venit hora judicii ejus.

Sincerae puer innocentiae


Ingenuis praepollet moribus,
Xaturae pariter et gratiae
Opimis affluens muneribus;

Pectoribushumanisinserens

Amorem donorum coelestium,


virtutibus

alta

disserens

Fraenare docet omne vitium;


V. Illum avida turma sequitur,
Dum de ore divinia

loquitur.

V. Sub toga regulari candida


3. Quatuorvectarotis agitur
Vita coepit florere splendida.
IMirabilisquadrigaDomini,
3. Christi viam secutus arduam

A terrenisprocul illecebris
Veritatemreddit conspicuam
Profugatiserrorumtenebris,
Oram illuminat occiduam

Toto factusin orbe celebris;

Yincentius cumChristojungitur

Trino praedicatorumcardini,
Quommvirtute fides regitur,
Divino sit pia laus nomini,

V. Ducunt hi rhedam evangelii

Velut equi forteset varii.

250

I n 3. N o c t u r n o.

Ad Laudes.

Antiphonae.
1. Laude digna Valentia
Ipsum mortalem edidit,

SedfelixhuncBritannia
Regno coelorum reddidit.

2. Honores onines renuit


Pro Christi sacro nonrim .
Mentem constantem tenuit

Sacro rigatus flamine.


3. In Christum semper retulit.

Quidquidfecit. dumvivoret,

Se a erremo

abstulit.

Ut coelum tandem scanderet.

Antiphouae.
1. Festiva vox psallentium
Collaudet regem gloriae,

Qui
cumsanctis
Vincentium
Glorificavit
hodie.
2. Erat vir evangelicns
Christi praeco, cum praeDux illius

dicat,
Dominicus

In terris ipsum visitat.


3. Candens virgo divinitus
Hostem pollit ab obsessis.

Cunctisvivonsliumanitus

Salutem reddit oppressis.


4. Infantulus

laceratur

I\Iox niatris per excidium

Responsoria.

Vitae

alter

rcMauratur.

1. Kosagitur dignaspectaculo,
Quemclausitpraecipitium.
Ab ignotisquandovectoribus 5. Tunc sub patenti specie
Allatos panestradit populo
Angelomniexercitus.
Degentisecumin nemoribus;
Odor, portentumgratiae
"Jui saepe stupet hausto poculo
Xon consumptisvini liquoribus ;

Convenit liora trausitu-.


Ad

Benedictus.

V. Tuiic
exsultant
virorum
inilia, A. Cujus
vitaesincera
purita*
Dum intuentur viri magnalia.
Virginali candore nituit.

2. Vincentium,doctoreminclitum.

Cuni decoresemperet gloria,


Sanctitateillustri praeditum,
YrneraturomnisHesperia.
Cujus celsum monstratur meritura

In

tumuli

sacra

memoria.

Salutaris doctrinae veritas

Praedicando
ubiqueclaruit,
Illi summageminambonitas
Promeritiscoronara
tribuit.
In 2. Vesperis.
Ad Magniticat.

A. Gloriose pater o Yiucenti.

V. Hinc mirificasignaprodeunt,
Namad\ itamdefuncti
redeunt.

Cui arcempolorarascandenti
Cumhonoreobviusingenti

3. Praedicator.

Plaudens

o doctor

maxime.

(Juem
angelorum
cumordinibus
Triumphante felices animae

venit

chorus

ange-

lorum,

Canenteste duc laude frequenti

Prosequunturjucundislaudibus,
Ad amoena
regnabeatorum.
Te laureaecorouantplurimae
Sublimem
in regniscoelestibus.
V. Tu Christi potens gratia.

Xos tuis foveprecibus,


Vuem ascripsit ecclesia

Nuper sanctorumcoetibus.

Per 0 ct av am.
Ad Benedictus.
A. Pervigil Cbristi nuntiu^

Vocansad lucis opera.


Ad fnienda Vincentius

Xos ducat vitae munera.

251

Ad Magnificat.

A. Adsit nobis propitius


In hujus vitae vespere
Ad Christuni nos Vincentius
Tuto ferens itinere.

Brev. ms.Praedicatt.
Vinduljonens.
s. sigii.saec.15.A. - Bn-v.nis.]'r;ii-

flicatt. s;iec. 15 Cod. Constantiens. 1393. B. -

saec. 15. Clm. M"nai:ens. 9205. ('. -- liiw.

Brev. ms. Altfiiliolienavic u-</

ms. Praedicatt.sarc. 15. Clm.

Monacons.23158D. - liiw. 1-T.Praedicatt.imp. V.-wtiis 1514.E. -- Iu


1. Vesj).super Ps. A, 6 Hiric suinjisit E; - - Binac fehlt A. - Xnr ciiif

Nokturn B. - - In 2. Noct. A 1, 1 Imitatus E xcgvn di-n V.T-. - R 1, 5


Hesperae gentis E; vesperaegr-ntis A. - ln 3. Noct. R 3, 1 Praedicatoro
"Vincentidoctor maxime E. - - In Laud. A 4. 1 JaceratusE. - A 4, 3 Vitae

cum eo E. - Ad Bened.A, 1 vitae fehltABE. - Hymnni: Mnitf .juciinda


jul)ilent (in Vesp,),Lumenin terris (adXoit.), Ma^uuYiiio-nti (in Laud.).
92. fle sani-to Virgilio.
In 1. Vesperis.
Ad Matutinura.
Antiphonae.
Invitatorium.

1. BeatiYirgilii
festacelebremus,
Totocordefilii

patrem collaudemus.

Vigilemus
coramDeo
in saeculomm
saecula,
Qui beatoYirgilio
contulit coelestia.

2. Hic est pastor populi

et gregisamator,
Hic regis perpetui

prudens dispensator.
3. Hic ara et hostia,
sacerdos et templum,
Factus Dei gratia

omnisboni exemplum.
4. Gustavit et vidit,

quod dulcis es, Domine.


Et virtutes multas fecit

hic in tuo nomine.


5. Digne gaudent homines,
angelus laetatur,
Dum beatus pontifex

coelocoronatur.
Ad Magniticat.

A. 0 felix Javavia,
Quamdulci praesentia,
Quamsuavi memoria
Tanti patris ornaris!
Vere juste tu laetaris,
Quaethesaurosuperauram
Nobili ditaris.

lu 1. Xocturno.
Antiphonae.

Lux sole serenior


in terris apparuit,
Dum virtutum incrementis
vir beatus claruit.

Praedicavitet implevit
Domiui praeceptum,

Germinavit mox et crevit


In virum perfectum.

Oculos et manus gemens


in coelum levavit,
Juugi Christo cupiens,
quem semperamavit.

Responsoria.
Ut sub honore Dei

procedantfesta dici,
Dignaquelaus detur,
qua Clmstushouorificetur,
Nostri vita chori
de toto consonetori,
Nesciafiniri,
cui fax nova cepit oriri.

252

2. Jam supcrisjunctus,
jam prae consortibusunctns
Migrat translatus

"2. Melliflno Hore


qui Uasma vincit odoro,
Alteniando cbori

de culmine pemtificatus
Ad superos cives
factus de paupere dives,
V. De frremio matris
translatus ad atria patris.

succensi cordis amore


Concentu memori
digno modulentur honore;
V. Gratia dat rorem
flori, dat Hibernia florem.

3. Doctoris
oflicio
Functus
in principio

3. Splendida
stellapoli,
pater
inclite,
speraere
noli
Nos tibi devotos

Moribus honestis,

Post haec apostolicis


Decoratus

infulis

^lodo regni titulis


Fniitur

coelestis;

V. <,>ui
a pueritia
Justus

vicit

et ab oniui

crimine

lotos

Tecum sorte pari


fac nos super astra levari;
V. Maxime pastorum,

spes,portuset auratuorum.

vitia

Solapudicitia,

In 3. Xocturno.

Multiplex est testis.

Antiphonae.
1. 0 vere candens lilium,

In 2. Xocturno.
Antiphonae.
1. 0 Yirgili, vita tua

nonnadisciplinae,

Et morstua portusmortis,

portaquoque
vitae.

"2.^lultosDeocongregavit

suobonoodore,
Ideoeumcoronavit
gloria et honore.

3. Spousam sibi assignatam


caste custodivit

Et pecuuiam
collatam
cum lucro remisit.
Responsoria.

1. Hic vir raagnificns,


luunilis,piusatquepudicus,

confessor
praeclare,
Tu cleri praesidium,
jubar

salutare.

2. Felixlocus,in quotale

servaturdepositum,

Sedesttuum,Jesubone.
pro nobis est creditum.

3. Omnes
ad vas gratiae

devote
accedite,
Languidos
adducite,
sanatos

reducite.

Responsoria.

1. Luciterisplendens

radiussuperaetheratendens,

Queni colit iste chorus


voce, prece, laude sonorus,

Speset honorcleri,
tu nos dignaretueri;

QuoduceMarthaLiae,

V. Gloriapontiticum,

Rachel est sociata Mariae:


IMartha laborando

pastor bone, sidus amicum.


2. 0 decus ecclesiae,

fuit atque Maria vacando,


V. Xc premat ecclesiam

regnum,ne Martha 3Iariam.

natis, pater, auxiliare.


Quo gaudent bodie

sidera, terra, mare;

253

Natummater,nata
parentem, sponsainaritura

Gaudetin aeterna
nobilitate suum.

V. Quosibi flore dato


rediviva viret prius arens
Patre, viro, nato
filia, sponsa, parens.
3. 0 sidus lucidissimum

Aulae coelestis,
0 vere aurora diescens
Tenebris meritorum

3. BeatusVirgilius
Vi amoris vulneratus,

Intra regiscellaria
Introductus hodie

Cumjubilo est inebriatus.


Jam ministrantcm filium,
Jam propinantem spiritum.
Jam cernis patrem luniinum.
0 gemma poiitificum.
5. Tuis laudibus instantem
Clementer respicc plebem,

Signorumqueradiis

In conspectuDei. sancte

Laetificans civitatem

Virgili, memeuto nostri.

Illuminans

carcerem

Fuga de nostris cordibus


Tenebras vitiorum

Virtutumsplendoribus.
V. 0 stella matutina,
Eo ceterisclarior,
<i>uo
diei vicinior.

Ad

Benedictu-..

A- Lugent orbati

sublatode patre nati,


Congaudeiido
tamen
solvuntjubili modulamen,
Lugentablatum,
gaudent supra astralocatuni.

A d L a u d e s.

Antiphouae.
1. Floruit

ecclesia

Ad Magiiificat.
A. Pia inater in hac die

Fructumque post florem


Tulit in Hibernia,

Laetetur ecclesia,
Sonent laudem melodiae

Coelum dedit rorem;


Tu vero, Juvavia,
Fructus liujus gratia

Cordis et laetitia;
Pastor noster hinc transivit.
Sed cum Christosempervivit;

Indue

decorem.

~2-Gaude coeli militia,

Nam pastor ecclesiae


De mundi malitia

Omnis terra jucundetur,

Psallat cleras, plebs laetetur;

IMisereremiserorum,
Pie pater, et tuorum

Triumphavit liodie.
Esto memor memorum.
Brev.ms. Aquilegieiisesaer. !">. <'"<!. M-m.Briziuens.s. sijju. Manohes

dem Eeim-Ofticium auf den hl. Petrus von T;irautaise cntleliiit.

93. In Translationc s. Virgilii.

In 1. Yesperis.
iSuperPsalnif".
Pangens
chorusdulcemelos

Ad Maguificat.
A. Firmamentumecclesiae
Lucemreducensgratiae

Voce,voto pulsetcoelos,

Detectonovosidere

Praeveniat in laudibus

Maue junxit cum vespere,

Festa tanti confessoris

Dum jam nostro iu tempore

Turbajuuctapsallentibus

Levatoterrispulvere

Concentucordis et oris.

Ut spiritum in aetlicre

254

Venerantes Virgilium
3Iagniticemus Dominum.
A d M a t u t i n u ni.

V. Ergo salutis ministrum


Laudet et vitae magistrum.
In

2. Nocturno.

Iiivitatorium.

Lauclibusinstantes
cuncti Domino resonemus,
Pervigiles stantes
cum Virgilio vigilemus.
In

1. Nocturno.

Autiphonae.

1. Secusdecursusaquarum
In vite palmesplantatus
Fructumvitae gratiarum

Donodeditirrigatus.
2. Super montemconstitutus

Viam docuit salutis

Praesul,arte mentistutus,

Spem vitae dans et virtutis.

Antiphonae.
1. Exaudivit invocando
Se Dominus Virgilium,
Luraen fidei signando
Super filios hominum.

2. Laetentur in te, Domine,

Justi, quibusbenedicis,
Quorumgenerasgermine
Filios ex inimicis.

3. Gloriaet honore
In terra et in caelis

Sub duplici decore

Praesulfulgetfidelis.

3. Circumdantis
populi
Milia non timuit,
Sed futuri saeculi
Fide gentes imbuit.
Responsoria.

1. Finibus Hiberniae

Progenitusvir beatus
Partibus

Bavariae

Praesul est a Deo datus,


Ambae gaudent viro bono

Responsoria.
1. Tir virtute mira pollens
Et manus ad magna tolleus
Diu perfidos jam pridem
Fidus doctor docet fidem,
V. Coaptavit incremento

Plantasrigans documento.
2. Post labores in vinea,
Post plena messe horrea
Carais

soluto

debito

Maternato,plebspatrono;

Xon morssedvitaetransitus

In

Adest felici merito,

V. Rectos decet collaudatio,


terra

benedicetur

Rectorum generatio.
2. Pastor gregi mox praelatus
Vir

sublimis,

non elatus,

In Dei prodessetemplo
Verbo studet et exemplo,

Tendit ad coelos spiritus,


V. Vita vivens gloriosa;
In conspectu Doniini
jMors sanctorum pretiosa.
3. In sacris cineribus

V. Onus curae rite pensans


Utiliter meam dispensans.

Aeternitatis semina
Sub signorum fructibus

3. Vere felicem exsulera

Dant sanctitatis germina,

Misit JuvavumHibernia,
Feliciorem praesulem

Sic caro sequensspiritum


In sursum sapit reditum.

QuemexcepitCarinthia,
V. Hic relictaereliquiae
Pastorcmevangelicum,
Sub condimento
gratiae
Docentemverbummvsticum.
Spirant odoremgloriae.

255

In 3. Nocturno.

V. Poscecunctissuffragium,

Antiphonae.
1. In Domino confidens

Pasce, juva Juvavium.


Ad

Justitiam dilexit,

Et ad praemium
fidens

1. Orbem

Meritis se provexit.

Antiphonae.

tirmavit

Dominus sibi sede parata

2. In benedictionibus

In

Superaae dulcedinis

turri

David

sanctis Sion arce locata.

Virgilium praevenisti,

2. Dantes Virgilio
laudum jiraeconia late,

(,)uem sanctis pontificibus


Fnictu

Laudes.

beatitudinis

Omnis terra,

Ferpetue conjunxisti.

Deo

cum laetitia jubilate.

3. In Domino Virgilium,
Dominum in Virgilio

3. Ad te de luce,

Laudemus, patrem, tilium


Cum spiritu in gaudio.

lux vera, Deus, vigilamus


Grex pastore duce
quem Virgilio resonamus.

Responsoria.
1. Dumlongelateque
patet

4. Simplicitate
supplex
laudumreplicatioduplex

Signis sanctusinsignibus,

Votis ac ore

Nec subuubelumenlatet

trino psallatsubhonore.

Plenis diffusum facibus,


Gaudent

sacris

5. Intima

muneribus

Absentes cum praesentibus;


V. Dextera

Doraini

Gaudet

Fecit virtutem,

Nam salus horuini


Datur iii salutem.

Erigens
in domo
David

In lucem dando gentium


Sanctum virum Virgilium.

reditu-.

Contra naturam sequitur

Privationemhabitus;
V. Sic gratiaepotentia
Per virtutis suffragia

In2.Vesperis.
Ad Magnificat.
^, 0 lumen ecclesiae

Innovatmirabilia.

Longelucenssaeculis,

3. 0 pastor almc Virgili,


Baculo defensionis

Igne fovens gratiae


Salutem in populis,

Arce lupos ab ovili.

Ad fervorem mentibus

Ut ambulemus cum bouis

Fer splendorem animae,

In tui gregis caterva,


Mores rege, vitam serva,

Duc in tuis gressibus


Oves, pastor optime.

Brev. ms. Voraviense 108 anni 14*1 A. - - lirev.


anni

1478 B. -

Brev.

coetus.

Cornu salutis cominus

Lumen
orbatis
redditur,
vitae

in aethere

Ad Benedictus.
A. Benedictus Dominus
Plebem suam visitavit,

2. In spem et signum gloriae


Cedit natura gratiae,
Mortuis

solvamus

Christo laudesque canamus,


Sancto completus

ms. Admontense

1'alat. Vindoli. 547. saec. 15. D. -

ins. Graecense 863

6 saec. 15. f. monast. C. --

Cod.

Brev. ms. Mnutis aprini saec. 15. Clm.

Mniiacens.5972. E. - Brev. Kimenseimp. Venetiis 1516. F.

256

Iu 1. Vesp.SuperPs.A 11p:i-f<,ralnioVirfrili etc.,ausrlemGiv;;ciriu-

.ifticium entldint.

B. -

Invit. 4 Virp;ilio juMlemus C; vigilant. - 1

1. Noct. R 1. 1 E tinibus Hibfrnia. 11. - R 2, 2 V.-rbi rablimii V.

2, G ].ir;im<li-p.-iiaiis
F. - In 2. X'>ct.A 2: N"in'iituum,Domine
| Dili"_','iit,
- 1,,iHMliri- Kartusvrrbi sciiiiiie[ Filius L-.X
iuimicis. C.
init.i F. -

lu '6. X'"'t. R 2, 4 vitain rcj.lditiirus. K. -

R 3. 2 M-

Hymnen : Hujus diei

(V. -|i i < .


(4.

!"" Minrto

In 1. Vesperis.

Vito.

Ad Matutinum.
Iiivitatoriuni.

A. SancteVite.

Vultum Messiae

niartjTinclite Christi,
Te quaesumos,
ut uostuis precibus

bemper gratiae Dei


commendare digneris.
R. Proponebatur bestiis
Vitus martyr cum sociis,
Sed leo mitis trepidat.

^lens humanaquos laniat.


V. Oltiiriiri'finit ,,s Ifnnis, cxstinxerwit

Ad Magiiificat.
A. Magnificemus
Dominum,

Christum
salvatorem
nostrum,
<,iui respicit se timentes,
Poteiis

exaltat

bumiles.

ijui etiam sanctum Vitum


Suscepit. pueruin suuin.

Faciens cuni parvo magna,


Sit laus illi in saecula.

Ad Completorium.
SujwvIVnlnp.-.
floret

iu aula

Inque dorao Domini

viret ut plantatiocedri.
Ad

A. Xutritus

Xunc

In

dimitti*.

vitae

pastu lympbaquesophiae
Sicut pomiferum

Vitus prope flurninalignum


Crevit, ut ecclesia

sua per bona sit

1. Xocturno.

Antiplioiiae.
1. Hic felix vere

cito coepit fnictificare


Arbor ut inserta,
prope sunt ubi sauaHuenta.

2. Adversustantum
Horuit vis terrea sanctuin.

GratiacuiJesu,
meus, inquit, tilius es tu.
3. Ipsum quaque prece
Deus audit mirificatque

Hostia justiticiae
Dum tiat pauset et in spe.

ResponBoria.
1. Ex parentibus ethnicis
Veluti

A. Vitus ceu palma


coelorum

studeamus
laudepraeire,
Cui placuitYiti
pueritiamenteseuili.

rosa

de rubis

Tenebrosis temporibus
Vitus ortus est Lucanus,

V. Ab aevoquidemelectus,

In Christum ex utero projectus.

2. Factus

Christo

vas electuni.

Ducem nactus et angclura.


Maturis pollet moribu-.

Jejuniis et precibus
V. Ingressus sine macula

r justitiam.

257

3. Valerianipraesidis

Post vexatus nequitiis


Manum ejus restituit,

Se persequens
quaelanguit:

V. Non victus a malo


sed vincens in bono malum.

In 2. Nocturno.
Antiphonae.
1. Adstitit hic mane

Dominiviuetaputare,

A patre

mente bona

Datur liinc sibi justa corona.

2. Nomenhabensmirum
levathincsuperaethera
Vitum

Sicque per infantem

dignamfecitsibi laudem.
3. In Dominofisus
transmigratin arduaVitus,

Qualocusest sedis

et vultum cernereregis.
Responsoria.

1. Correptusa genitore
Vitus pro religione
Prudenter fidem intonat,
Gratis quam accipiebat.
V. Infantiae quippe linguam

Sapientiumfecit disertam.

2. Post hanc viam per divinam


Terram

vectus

in

Cum nutritoribus
Multis

claret

2. Quempraevenisti.

dulcis benedictioChristi.
Jam Vito vitam

tribuisti saepepetitam.
3. Innocens

manibus

inundo quoquepectore mun-

dus.

Te, rex virtutum.


petiit per proelia morum.

JJegponsoria.
1. Imperatoris filius,
A daemonio captivus,

Per sanctum
Vitumpuerum
Recepitsensum
pristinum.

V. JHagnificavitUlumDomimis
in
cotispectn regum et in rerlis

suis monstraplacavit.
2. 0 puerelectissime,
Deo gratis adaraate,

Quosfovespatrocinio,

Nos reddi fac paradiso.


V. Animas pauperum tiiorum ne

obliviscarisin finem.
3. In bovem datus igneum
Rorem sensit angelicum,
<^ui mox insultans Caesari
Canit hymnum Christo regi.

V. Igne me examinasti, et nmi

est inventain me iniquitas.

aliam

suis

miraculis.

V. MirabUis Dcus in sanctis suis.


3. Trusus

carceris in umbram

Meruit lucemdivinam,
(jiuamvidenscaecusfit Ylas,
Sanat eura Vitus infans.

V. \ersus est dolor in caput cjus,

et iniqiritas in vcrticcm ilUns.


In 3. Nocturno.

1. Hic Domini montem


scandit sitiendo quietem,
Unde locavit eum,

quanonmoveaturin aevura.
Drevos, Historiae
rhythmicae.

Ad

Laudes.

Antiplionae.

1. Extensum poena,
quae carperet ossa tenella,

Vitum cumsociis
dat tutum cura amantis.

2. Incumbit precibus,
dum tendit ad aethera, Yitus,
Ad quem vox Christi
sic: sint rata quaequepetisti.

3. Quas efflant'animas
Vitus sociique beati,
Christe, locas coelis,

glebas,Florentia,globas.
17

258

4. 0 benedicteDeus,

Hic, per quem noxis

cunctis benedicito rebus,

sit ut ipsa remissio nostris,

Praemia qui Vito


gratis reddis benedicto.

In tenebris nobis
Verus oriatur Eous.

.".. CoelorumDominum
Et

In 2. Vesperis.

collaudet,
quidquidcreatum,
Viti

meritis

jam spiritus hymniat omnis.


Ad

Ad Magnificat.
A. Hodie candida stola,

Mira purpura decora,


Victoriose palmatus,
Dignissime laureatas,
Deo dignus puer Vitus,

Benedictus.

A. Gaudens ecclesia

Dominumbenedicbenedicta,

A.

Claris meritis fulgidus,

Missa domo David


Agni fit comes nivei
quam vera redemtio visit,
Per lilia paradisi,
Dum subit haec tecta
Qua memor sui memorum
tantus puer iste propheta,
Sit per saecla saeculorum.
Brev. ms. Hospitaleiue saec.14. Cod.S. Pauli ad Laventum memb. 111.
Brev.

ms. Pataviense

saec.

14.

Cod.

Palat.

Vindobon.

1891.

B.

Ad

Complet. AA fehlen B. - - In 2. Noct. R 3, 2 divinam lucem AH. R 3,


Hylas A. -- In 3. Xoct. A 3, 1 Intro c-jus manibus A. - Ad Laudes A 3, 2
Ejus sociis(|in- )>c;itHsA. - A 3, 4 glol>is A.
95. De sancto Vito.

In 1. V esperis.

Super
Psalmos.
A.

Nos meritis

Viti

verae,
insere
viti;
Palmes
ut Deus,
est viti
junctus, sic nos prece Yiti

Junge tibi, Jesu,


pascens nos corporis esu.

Errore patre genitus

In castrisSionhabitat,

Nec Caesarem est veritus,

Contra quem tibi militat.

Yite,vincens
viriliter,
Sis dux et tutor jugiter,
Fac

tutos

Ad

K. Vite, testis veritatis,

Adsis,pellecaecitatis

Tenebrasa tidelibus,

Nostris malis compedimur,


Alienis irretimur,

Psallenti,Vite,

da clero gaudiavitae.
In 1. Nocturno.
Antiphonae.

Yitus, vir corde


non corpore,stat sinesorde,
Actibus

Ad Maguificat.
A. Gaude,niater ecclesia,
Accipelaeta tilium,
Quenicaecitatisfilia
Genuit ad exitium.

Matutinum.

Invitatorium.

Ab his nos solve precibus.

V. Xos hostis, mundus


canis terret ut furibuudus.

aeternaliter.

et

verbis

obstatpuer,
Christe,superbis
Contemnitleges,
quasdictabantmodoreges
AdversusChristum,
mundum nihil aestimatistum.

259

">.Hic dilatatur,

2. Ergapatrcmnouproficit,

cum pro Christotribulatur,

Ut baptismoabluatur,

Mundus
eumpressit,
subspepositus
requiescit.
Responsoria.
1. Senectusvenerabilis

Angelus
Vitumallicit,
Ut abindegradiatur.
V. Vult custosesse
bonushuic est ergonecesse.

Carensannorumspecie,

3. Imperatoristilius

Coram Deo spectabilis


Mentis fulget canitic.
V. Haec ornat Vitum
benecordenecarte peritum.

Vexatur a daemonio,
Vocetur Vitus citius,
Daemonisest responsio;
V. Non erit hic sanus,

2. Hic raptus est de medio

ni venerit ipse Lucanus.

De perversorum
agmine,

In 3. Nocturno.

Ne captus hostis odio

Antiplionae.

Cordis privetur lumine.

1. Christe Jesu, serva


Vitum, quia verba proterva
Sprevit, speravit

V. Tactus est a Christo,


si mundus staret in isto.

3. Vitus,Luccanus
genere,

in te, quemsemper
amavit.

Fidem Christi dilatavit,

V.

2. In raontem scandit,

Quem
paterclausit
carcere,
Quare
Deus
huuc
caecavit,
Conspicit ille viros

sociis
coelestia
pandit,
Corde,
manu
purus,
quem de coelis habiturus.

secum specie fore miros.

3.

In 2. Nocturno.
1.

Vera

Vito cognoscere
rectum,

Ostendendo viam,

Antiphonae.
refert
Yitus

coelestifonteperitus,
AedeDei dignus,

qua sitit ad patriaia.

Kesponsoria.
1. AdscribitJovislaudibus

quapellituripsemalignus.

2. Perfecit

laudes

exoreDeus
juvenili,
Destruat

ut fraudes

haeresis de pectore vili.


3. Cum sociis habitat

tecumVitus,quiavitat,
Quaemaculam
pariunt
Corpus et inticiunt.
Eesponsoria.

1 Vitus Christocomplacuit,
A fide non avertitur,
Iclola vana respuit,

Ergo pater irascitur.


V. Patrem confundit,
factis sua verba retunclit.

Das intellectum

Caesar,
quodVitusfecerat,
Obfuscare vult fraudibus,

(^iuod
iiliusevaserat.

V. Artibus hoc magicis


factum fore, dicit arnieis.

2. Jam blande, jam terroribus


Caesar Vitum aggreditur,

Proniittens
rescumfascibus,
Si idolisprosternitur;
V. iJIunera multa dare,

vult Vituni magniticare.

3. Posthaec torqueturacriter

Vitus in membris omnibus,


Sed sustinet alacriter

Cum sociismartyribus.
V. Ex his eripitur
alias liber reperitur.
17*

260

Ad Laudes.

Ad Benedictus.

Anti|ilu>i

A. In castris Sion excubat

1. In Vito regnat
pateretbunc
sapientia
praegnat,
Pneumatis
virtns

PugilcontraPbilistaeum,
Qui Caesarem
praeoccupat,
Jam prostravit Amorraebum,

inflammavit
velutpirtbus.

Yitus,veraxtestisDei,

2. Portas intravit

Sit asylum nostrae spei

Domini confessus, amavit


Quem toto corde
jubilando sibi sine sorde.

Delens fraudem Cbananaei.

3. Mente sitit Christum,

In 2. Vesperis.

pro quo coutemnit et istum

Mundum
cumflore,
carnes
configitamore.

AdMiignificat.
A. Ab angelo
traduceris,

4. Flammasexcussit
Ventuspuerosnec adussit.

Ab aquilatu pasceri-,
Tu Caesaripraesentaris,

Sic jam cum dignis

Obediunt daemonia.

Vito non obfuit ignis.

Inferuntur supplicia;

5. Cum populis reges


nequeuntVito dare leges,

Ab his tandem liberaris,


Vite, noster advocatus,

Ke Dominum laudet,

Patronus a Deo datus,

in martyrio quia gaurtet.


Brev.

ms. Si-ruviense

Ergo digne veneraris.

saec. 15. Cod. Graecens.

1548. A. -

I5\w

ms.

Augiistauum saec. 15. Clm. Monacens. 3902. B. - Brev. ms. Polliu.


15. Clni. Monacens. 11902. C. - Autiph. ms. Hafhiense saee. Ib. Gl.

Kiiiif,'!. S. 8. 3549. D. - - Brev. Augustaunm imp. Basileae 1512. E. Ad Ben. A, 7 Doleus fraudem A. - - Hymnus: Martynim
corona

virtus simul et

AD.

!)li.

De sancto

In 1. Vesperis.

Wenceslao.

3. Gressu redit praepeditus

Autiphonae.

filartyrissuffragio,
Pellitur privatio

Adestdieslaetitiae,

Yisuset auditus.

(,|uo defensor ecclesiae


Post carnis exsilium
Yi.'bitur ad solium
Militum
coelestium

Signis fulgens gloriae.


Peremptoris poena
Horroribus plena
Prosecuta coelitus

4.

Carcer

nocte

claruit

Coelesti fulgore,
Sed et terra tremuit,
Et egressus patuit
Insolito more.
5. Per trimatum

boc bumatum

Promit, quod dox inclitus

Corpus non corrumpitur,

Coeli fruens coena


Mumli fugit gemitus.

Sed nec vulnus cernitur


Mire solidatuni.

Ad Magnificat.

A. Gaude,felix Bohemia,
Ue duce laudabili

Attingente coelestia

261

2. Sacra frequentat limina

Xuctesurgensmedia,

i .illis ferens gravamina

Cruentat vestigia,

In via mirabili,
Xam humilis iu gloria,
Pauperin divitiis,

V. Yir plenussacroHamine
L)e pedumsuorumsanguine
( ruentat vestigia.

Mundi refutans gaudia,


Castusin deliciis

3. Xocte surgensagrum petit,


Cum cliente spicas metit,

Coronatur liodie
Corona laetitiae

Terit, molit et hostias


Coquens dat per ecclesias,

Carnis liber exuviis.

Ut agantur mysteria
Per

Ad Matutinum.
Iuvitatorium.

In 2. Nocturno.

Qui servo suo tideli


Wenceslao dat hodie

Antiphonae.

1. Canieni terens inedia


Procul

In 1. Nocturno.
Antiphonae.
1. Jubar

altae

claritatis

Lato luxit lumine,


Vir perfectae caritatis,
Wenceslaus nomine.
'2. Vivens ab iufantia
In Christi
servitio

Servatur in gratia
Fultus evangelio.

3. Dum gentiles vitat ritus


Plenus pudicitiis,
Crebras multis fert attritus
Minas contumeliis.

Responsoria.

1. Wenceslaus,
dux gratiae,
Virtutum stans in acie

solemnia.

Et in vase mundo premit.

Jubilemus
regi caeli,
Sertum coelestisgloriae.

missarum

V. Hic de hortis uvas demit

fit

a vitiis

Et sub veste regia


Utitur

ciliciis.

2. Signo crucis hostis cedit


Factus duci subditus,

Cujus turba laeta redit


Defensata

coelitus.

3. Spiritu prophetico
Vir
Dum

sanctus ttorebat,
verbo

veridico

Multa praedicebat.

Beaponsoria.
1. Infantes emit gentiles
Servituti genitos
Et eos fecit heriles
Fide Christi praeditos.

V. Sacraedat se largitati

Servosemens
libertati.
2. Crucis cultor progreditur

Decoratus victoria,

Crucis ornatusjubare,

Cujustinis est gloria

Qui turbis coeli cingitur

In coelesti militia;

V. Vitans puerilia,

Coelesti plenus nectare;

V. Caesarstuporerapitur,

Tendens ad utilia

Furoris nexu solvitur

Mundi calcat geudia.

Throni gaudenscompare.

262

3. MorsAbelis figuravit,
Quodsanctusdux triumphavit
L tus fratris gladio,

Cujuscruor proclamavit
Scelusfratris, dum negavit

Quovistergi studio;
V. Frater fratremnecestravit,
Sed occisumcoronavit
Christusmox in gaudio.
I n 3. Noctu rno.
Antiphonae.

1. Cursutandemconsummato

Miseriarum
stadii,
fliristi

cultu propagato

Sortemsubitmartyrii.
2. Ad occursum hostium

Sitiens martyrium
Fusjit ad ecclesiam,

Quaerens
ibi gratiam.
3. Hinc prostratusin limine

Orans exclamatad Deum:

In manustuas, Domine,
Commendospiritum nienm.

Venit ad martyrium;
Quaremortistempore,
Quod sitit sumopere,

Triplex tollit impium.


V. Melle fluens, cadens,rubens

"NVenceslaus
fit praeclarus.
Tropus.
Praeclarishis meritis
Servanos a vetitis,
Christe, salus omnium,

Precesancti ducis
Confer nobis lucis

Aeternaesolatium;

Eja, pieWenceslae,

Te laudantes post te trahe

In coeleste
praemium.
Ad

Laudes.

Antiphonae.
1. Laude motus matutina

Noctcsurgit media,
(t>uem
mox eusismors viciua
Vebit ad coelestia.

2. Cruor fususeffluit,
Quemars nulla deluit,
Ut scelus uon lateat,

Kesponsuria.
1. Wenceslaus, dux virtuturn.
Jain potitus martyrio
In pressuris constitutus

Sed sanctusrefulgcat.
3. Ex gestato pignore
Habens admiiiiculum.
In objecto littore

Pio fit praesidio;

Locatur vihiculum.

Y. Hoc a viro pietatis


Ut a rivo largitatis
Grata manansfluxio.

4. Morbidis refugium
Pugil tit beatus
Et vinctis effugium

2. Christusregi Daciae
Apparensin cruce
Munusreddit gratiae
Pro tam sanctoduce,
Ut quantaesit gloriae,
Notum illi patriae

Tali fiat luce:


V. Sicpro culparummaculis
Martyris memoriae

Templifit snbtitulis.

Praestatinvocatus.
5. LaudantDominumde caelis
Angelicispiritus
Ad tumbamviri fidelis
Descendentes
coelitus.
Ad Beuedictus.

A. Hic vir divesin apice


Stansreligionis
Potatus est calice

Sanctae
passionis;

3. Castusmente, corpore,

Jam de vitae poculis

Docens verbis, opere

Gustat in solatio

Claris

263

Deum oculis

Wenceslae, dux pie,

Videnscumtripudio.

QuivirtutecrucisChristi

In 2. Vesperis.

Victor clarusexstitisti,

Ad Magnificat.
A. 0 pugil egregie,
0 decusmilitiae,

Sub signo victoriae


Militantis ecclesiae,
Audi preces hodie.

Viatieus JohannisNoviforensissaec.14. Cod.Mus. Bobr-miri s. sign.A. Brev. Tepleuse anni 1353 Cod. Pragcns.VII F 23. B. - llvcv. ms. Pragi-nVII A 12. saec. 14. D. - Brev. ins. Pragrnsf XIII E 1 san-. 14. iu HIMII.-IStischerForm. D.- Brev. ms. PragonscVIII ]! 9 S.-K-C.
15. ^leiclifalls nn.uastisch

E.

In 1. Vesp. ad Magn. findet sich neben der obigen gewohnlicbaucb dic


Aiitiplnm: Laus almae sit trinitati | Et gratianim actio | Ejus iiiiiiiriKir
pii-tati | Quae in trifaria | Imo quadrifaria | Orbis partitione Ex omnibus tribulnis | Et linguis unum corpus Conficit ecclesiae | Dc cujn> clara tiliormn
geuitura | Inter alins tanta mativ prcici-f.-itus| Excellentissima liolinniaf ^fiitinobilitate | processit oriundus j heatvisvirWenceslaus 1 quem frater male germanus | Immundus et saevus | Ut Cain Abelem | Olim c-ftucit martyrem. -- DE
haben alle Psalnien

sub una. -

Iu 1. N<>ct. R 3, 7 Hiiu- de liortis

B. --

In

3. Nnct. R 2, 8 Sic ]iro regiae piaculo B. - Der Tivijms tVdilt A. - Hirivn


die Hymnen: Dies venit victoriae (Vesp. et Noct.) und Duni matiitiuis laudibu(Laudes).

A hat am Schlusse fol. 313 a sqq. uusi-r <Xticium jils Xachtrajf mit

folgender Bemerkung: nlncipit historia nova dc sauctn Wenceslao,niartyn\


duce Boliemorum, per Dominum Carolum, hnpi.-ratorem Komanorura, regcm

Bohemiae,compilata." Der Text diesesOfficiums ist aber mit Ausnahme<l'-v


Lcctionen ganz tlerselbewie fol. 268 b. sqq-, wnraus t'"\ft, dafs Karl IV.
nur neue Lektionen
zn dem Wenzelsofficium
verfafat
14. Jahrhundert
scheint das vorstchende Officium nicbt

liat.
Alter als da*
zu sein; wcni^tm-

entbalt das Brev. ms. PragenseVI E 13, welches dem 13. .Talirlmiidirt angehort, noch ein in ungebundenerKede geschriebenes
Wenzelsofficium.
07.

De sancto

In 1. Vesperis.

Antiphonae.

1. Laeteturmaterecclesia,
Beati Wilhelmi

Recolens solemnia,

Qui nobilis prosapia


Natus in Pictavia,
Fulget per miracula
Nobilior in Tuscia.

2. Fit de lupoagnus
mitis,
De labruscablandavitis,
Ut columbaSunamitis
Hic sanctus
in eremo.

3. MundusHoremprotulit
Satisgratiosum,
Wilhelmum dum attulit

Fructumpretiosum.

Wilhelmo.

4. Fraglat mundus ex odore

Wilhelmi miritico,

Aegrossanata languore
Ex donodeifico.

Ad Magnificat.

A. Magnificetsancti
WilhelmimenspiaChristuni,
Spiritus exsultet
suus illi, qui beat ipsum;

Et nos,Christe,
tuum

faciassentirejuvamen
Illius precibus,
qnemnondimittisinanem,
Ad Matutinum.
luvitatorium.

Cordis, oris voce, voto

Jubilemus
Domino,

264

Qui Guilelmum conjuuxit


Sanctorum consortio.

In 1. Xocturno.

Autiplirinae.
1. Vir beatusdeserit
vias peccatorum,

Legem
Deimeditans
viastenetmorum,

Rectas
perquasducitur
ad regnapolorum.

2. Disciplinae
semitam

gaudens
apprehendit
Etde
viam
justitiae,
qua non descendit.
3. Contemplansin spiritu
JDd caritatem,

Prudensmundi penitus
sprevit vanitatem.

4. Ex maliguotit benignus

V. Non pudet ergo parurn


se verba dedisse ininarum.

3. Ereniita gemensquaerit,

Pro culpis,quasmentegerit,
Quorumunas in illo
A Deo praemonitus

Domatcarnem
inimicam
Jungens
ferreamloricam,

Cumloricaspiritus

V. Induit hunc doni^

nexum
permembra
cathenis.

4. ^littitur Eugenio
Papae
sic ligatus,
Ut Lazarus

de tumulo

Jam resuscitatus
In cilicinis vestibus

Et discakiatus;
V. Quis non miretur

de milite quandovidetur.

Fugiens e saeculo,

Eremita Deo dignus

In

tit ooeli habitaculo.


5. In hoc sancto admirandum

nomen tuum, Domine,

Factumnobiset amandum
conferensspem veniac.
6. Deus, in de contidentes
Prece sancti salva ruentes,
Ut

in ruonte

Sion steinus

Teque digne collaudemus.

Responsoria.

1. Dum "NVilhelmus Pictaven.-is

Comes vivens in immensis


3Iortuus criminibus

2.

Nocturno.

Aiitiplionae.

1. Sanctushis justitiam

Dei operatur,
Cum caro spiritui
serviens domatur.
2. Per dolorem capitis
ferro galeati
Fit zelator capitis

spiniscoronanti.
3. Hujus imitatio
Facit, ut sit portio

Esset, Deo miserante

Dominum quaerentium

Et ad vitam suscitante

In terra viventium.

Revelatur

coelitus

Abbatem sequi primitus.


V. Bernardu^
bina

fatur

verba

sed ille miratur.

2. Licet primo, ut videtur,


Ex medela vitietur,
YerViumtamen Domini
Mente captum invalescit
Vitam praebens homini; .

4. Unibra Cbristi est protectus


A coetu malignantium.
Nec

a multis

est illectus

Prava operantium.

5. Beatus, quem elegisti,


Domine, et assumpsisti
Ad laetandurn in atriis
Tuis cum coelicolis.

265

<i.Bonum
justoet jucundum
confiteriDomino,
^ui plantatusest ct erit
in coelorum
atrio,

Ubi semperaudietur

laus et jubilatio.

V. Innocuos
potius

serpentes
atquevenenum
Reptiliumpatitur,
quampectu>crimineplenum.
In 3. Xocturno.

Kesporisoria.

Ail Cantk-;i.

1. Pater apostolicus
sibi destinatum
Mittit Jerosolymis
quasijam renatum,
Patriarcha suscipit

jussis secundatum.

A. Sapientiaebeatus
veraehic innititur,
Per quemcarni dominatu^
spiritus erigitur,
Pane vitae est cibatus,

quo in coelovivitur.

V. Hunc stupet ornatum

mira virtute beatum.


2. Ad

Lucensem

civitatera

post novem

annoruni

Spatium dum renieat,


lumen

oculorum

Perdit, ne astutiis
et fraude

malorum

Praemium depereat
laborum

suorum.

V. Cumcupitad pugnam

cum civibus ire rogatus,


Caecatur, reddit
lumen

Dominus

miseratus.

3. Dumlaboratconversari
totusin coelestibus
HomoDei, Satanadest
cum raultis militibus,

Suadensei quasipater
reditum cum fratribus,
Quemtandemfracta cella
sauciatverberibus.
V. Virgo Dci genitrix
sibi virginibussociatis
Jugiter medetur

oleo caesumpietatis.
4. Anxius pro loco pacis
voce lapsa coelitus,
Jubetur subire raontem,

qui dicitur Petricius,


Minus habitabilis
visus est hominibus.

Responsoria.
1. Arma poenitentiae,
lorica et cilicium,
Panis artus, brevis aqua,
continuum

jejunium,

Quies ligui vel telluris,


amor solitudinum,
Sancti hujus vitae sanctae
certum

sunt

indicium.

V. Coutinueque preces

laboret meditatio
sancta

Sunt miranda magis,


quam sint miracula facta.
2. ]\Iira

Deus facit orbi,

Cumvix ullumgenusmorbi
Per liuiic nonrepellitur,
Angelorum
vox sonora
Cum luce nimis decora

Intempestae
noctishora
Ad ejus tumbamcernitur.
V. Lampadisascensae
viduaenon deficit ignis,
Quodemonstretur
res haecnontictamalignis.
3. Spiritu propbetico

sociodat socium

Mortis in agone
Sacramentasuscipit
vultu placito

Oculis ac manibus
inbians ad bravium
Angelicae corone.

266

V. Daemonetemptatus

A<1Tertiam.

tumulum petit, unde levatus

Securamente
praestatSatanefugiente.
4. Spe patroni gaurleamus,

A. 0 Wilhelme, naufragantes

Respexisti
laborantes
In marispericulo,
Ora. ne absorbeamur

Qui deserti exsulamus

In hoc mari sed regamur

Egentessolatio,

Crucisgubernaculo.

Non est, unde metuamus;

Licet praeditum sciamus


Coelesti palatio.
Tamen

ut

sit

memor

nostri.

Cogit illum amor Christi


Dissimilem Aegyptio.
V.

Unus

aJbaerendo

tit spiritus omnipotenti,


Scit, valet et debet
nostrae
Ad

succurrere
Laudes.

Tua lucent opera

decusper divinum.
Deserto in iuvio.
duc ad statum primum.

Ad Benedictoa.

A. 0 comes Pictaviae,
Peregrine Tusciae,
Civis coelestiscuriae,
In hac valle miseriae

Dignarenos invisere
Et ductorete praevio
Gressusnostrosdirige.
Ad Horas.
Ad Primam.
A. Perdit lumen, dum respexit

A fervore spiritus,
Sed resumit, dum calescit
Paulus divinitus.

A. Ad pastorem properans
Meridie

cubantrm.

Propbetando roborat
overa trepidantera
Et

de dato socio
ilimittit
ovantem.

menti.

A. Exortumin tenebris
sidus matutinura,

Ut

Ad Sextam.

Ad

Nonam.

A. Caecus, claudus, surdus, mutus,

multiplexinfirmitas,
Daemon,carcer,maris aestus
et omnis calamitas

Declarat,quodpiis prosit
viri Pei sanctitas.

In 2. Vesperis.
Ad Magnificat.

A. 0 Wilbelme, coeli civis


Et noster patrone,

In Sionreduceris
SpretaBabylone;
Qui pro solitudinis
Luctu

et moerore

Coronatus
gloria
Gaudeset bonore,
Da nobis auxilium,

Ut sic gradiamur
Mundi per exsilium,
Ut Deo fruamur.

Brev. ms. Nicolai de Mengeu Ord. S. Wilhelmi anni 1348. Cod. S.


Pnuli ad Laveutum Sanblasian. memb. 38. A. -

Brev. ms. S. Blasii -

15. Cod. S. Pauli ad Laventmn Hospitalens. cart. 320. B. - In 1. Xm-t.


A 5, 3 Facis uobis B. - R 1,1 Cum \Vilhelmus B. - ln 2. Noct. A 4. :.{
Necnon a multis B. - - R 2, T_' Lunien Deus. - - In 3. Noct. R 3, 12
praestet

A.

!)S.

267

Ie sancto \Vilhelmo.

In 1. Vesperis.

I)um in legeDei

SuperPsalmos.

Meditans pensavit

A. Adest dies gratiosa,


Olim malis fructuosa
Ad promerendamveniam,
Si Wilhelrai instar ducis
Redeunt in viam lucis
Per veram poenitentiam;
Quae, cum cunctis imitanda
Sit et corde amplexanda

Salvari cupientibus,

Praemiasanctorum.
2. Disciplinae semitam
gaudensapprehendit
Et viam justitiae.
a qua non descendit.
3. Yocem suam elevans
ad Dominuni clamavit,
Dum poenitens in tugurio

Deum pium placavit.

Magistamenviris istis,

(Juos
exercet
labortristis
Armata
sub militia
Provanamumligloria.

Responsoria.

1. Quiaexstatjugebellum
Continuumque duellum

Intercaraem
et spirituin,

R. Spe hac sancta gaudeamus,


(Jui proscripti exsulamus

Fit iuterdum, ut vincatur,


Miserequeprosternatur

In hac valle miseriae,

A foeda carne anima.

Quia nulli denegatur,


Toto corde si precatur,

Spes salutis et veiiiae.

V. Et praesertim dum deserit


Huminem ac dimiserit

Gratia sancti spiritus.

"V.Quiamisericordia
Dominisit- 2. Est praeduldsdesolatis
per omniaoperaejussuperGraviterque
contristatis
exaltatjudichnnFidi amicipraeseutia,
Ad ila^iiiticat.

Qui non secus fert amare

A. Ex malignofit benignus,
Quamis ipse, qui portare
Dum fugit ex hoc saeculo.
Constringitur,se laedentia.
Eremita Deo dignus,
V. Hinc confugitpraesulpiu?
Consecratur in atrio.

Diro ferro duin ad carnem


Accinctus clam diriguit,
Spiritum viviticantern,
Mentem sanctam induit.
Ad

Matutinum.

Invitatorium.

Corde, ore, voce, voto


jubilemus Domino,
Qui Wilhelmum sociavit
confessorum collegio.
In

1. Nocturno.

Antiphonae.
1. Vir beatus deseruit

Yiam peccatorum,

Ad Bernhardum sanctum prius

Sibi notum familiariter.


3. Haec est lex peccati dira,
Si non statim justa ira
Ab anima expellitur,
Ut mox sua mole premat
Et in pejus malum traliat,
Dum libido incenditur.

V. 5iini}>his i profundum madevenerit, contonnet.


In

1. Electum

2. N o cturno.

Antiphonae.
sibi Dominus

sanctummirificavit.
Dum ex lupo agniculum

dignauterconsecravit.

268

2. Inteixlit rex omnipotens


voci oratiouis,
Wilhelmus dum offert lacrimas
devotae compunetionis.
3. Ailmirabile

2. Posuisti iu ejus capite


Coronam pretiosam,
Quia tulit hic galeam
Ut Cbristus coronam spino-

uomen Domini

sam.

cuncti collaudemus,
Duin consensissevitiis
lacrimis videmus.

3. Merito nunc accipit


Aetemam benedictiouem,
Quia dira excepit
Vnlnera

1. Convincitur hoc spectaculo,

(Juidjiossit gratia Christi,

Responsoria,

Dum aperto miraculo

1. Anna poeiiitentiae,

Fit impiusfiliusDei;
V. Ceditergonatura
DuniDeusexercet
suajura.

Flagella
et cilicium,
Panisdurus,brevisaqua,
Continuum
jejunium,

J. Flavit austeret fugavit

Stratumlignum sive tellus

Aquilonem, quando lavit

Cor"SYilhehni
poenitentis

Et anior solitudinum

"V.Yiri hujussanctae
vitae

Imber sancti spiritus,

Certissimumpraebent indi-

Liquefecit et refecit
Resolutuni
Yerbum

cium.

iii lamentis
missum coelitus.

V. F/ntninis
hnpdits
Dci laetificat.

2. Dum

Vir

Cumsuis commilitcmibus.

Ut inembra,
quaeextenderat

Holocausta,
iv>uut
antepraegustaverat
C'araisoblectamenta.

V. Sicque numennn critnimtm


ad >t)iint:nt))irefercbatvirtu-

difficttlimanun.
In 3. Xocturno.
Autiphonae.

1. Vir sauctus hic justitiaiu

Dei operabatur,
<,|uaaeteruamlaetitiani
Iii coelo merebatur.

sanctus in coelestibus,

Et a coeptisperturbare

Igne diviiii amoris,

Servire justitiae
Li ^anctiticationem,
Tot jam in se inveuit

conversari

Pergit Satan adversari

3. Jamvir Dei totusardens

l)eincepscompelleret,

laborat

Auimoque comniorari

civitutcm

STvire iniquitati
Atl iniquitatem,

ob scelerum remissionem.

Suadens
ei expedire

Ad salutem,
si redire
Yoluisset
ad statumpristinum.

V. Sic sanctis infestus

solet esse ubique inolestus.

3. Mira Deusfacit orlii


Cuinvix ullum genusmorbi
Per hunc non repellitur.

Augelorumvox sonora
Harmoniasub decora

Cuma multispercipitur,

Sed et luminis

coelestis

Jubar splendensvelut testis


Sanctitatis

ad tumbam cer-

nitur.

V. Catervatimruunt jiopuli cernert rnjiii ntes, quae per eum


Da<s fadt mirdbilia.

269

A d Laudes.

5. Cogitavitergo, quid fecit

Antiphonae.
1. Exortum est in tenebris

Quotque graves culpas jecit


In animae suae excidium;

Luinen maximum,Wilhelmi

Factus judex sui dirus

Mentemdum penetratjubar

Ad purgandumtaetrumvirus

Illud divinum. quod flere

Hoc tulit ultra supplicium.

Illum docuit errata


Veteris vitae

Ad Benedictus.

Ac spempromisitveniae
Si poeniteret
rite.

2. Ubi culpa abundavit

A. 0 princeps
Aquitauiae,
Comes
illustrisPictaviae,
Xunc coeli civis inclite,

Animamquevulneravit
Telo nocentis malitiae,
Gratia sibi post collata
Vi divina operata
Piavit
3.

Durum

virus
certe

Dignare nos invisere


Degentesin valle miseriae,
Ut te ductore praevio
Ducamur ad thronum gloriae.

saevitiae.
erat

nimis

In 2. Vesperis.

Educato in opimis

Mundi hujus deliciis.

Ad Magnificat.

Diro ferro cruciari


Et ad caniemvulnerari
Pro exstirpandisvitiis.

A. Caecus,
surdus,claudus,
mutus
Ac multiplex infirmitas,
Daemon,caro,maris aestus,

4. Sed dum pensat toto corde,


Quod haec pro tegenda sorde

Hominum frequens calamitas


Monstrat, quod sancti hujus

Suffert, solatur laboribus.

Multis prosit benignitas.

Brev. Lubicense imp. s. 1. et a. -

In 1. Vesp. ad Magii. A, 7 Spiritum

ilmii. -

In 1. Noct. A 2, 3 Et sanctam viam. -

Ad Laud. A 5, 5 Purgandnni

taetrum.

99.

HH s. Wilhelmo

Bituricensi.

In 1. Vesperis.
R. 0 Wilhelme, pastor bone.

Prosa.
Protectorem

sentiamus

Pie
pateret patrone,
Constans, verax in sermone.

Te gregisdominici,

Subtuaprotectione

Opem
corde
simplici;

Confngimus,
Per te salvari petimus
Sancta intercessione.

V. Nos ergo, qui confidimus

In tua virtute,
Humiliterdeposcimus,
Intercedas pro omnium
Errantium

salute.

Nos qui tuam irnplovamu-

Fac,ut apudDominum,
Qui vult vitam hominum,
Excuset oratio,

Quod accusat actio;

Servosservasupplicantes,
Ut iii fide sint constantes
Sancta

intercessione.

270

Ad Magnificat.

V. Dies ista celebris,

A. Magnumet mirabilem.

Dies dignagaudio,

Parvum ineffabilem,

Excelsum et humilem
Magnificare decuit

Qua purgemur tenebris


Et ab omni vitio.
2. Felix ortu Gallia

1'hristum, qui formam induit

Gaude tanti praesulis,

Factus homo servilem.

(,iui exortus claruit


Illustri prosapia,
Cujus famae gloria

Ad

Matutinum.

Invitatorium.
Adoretur et laudetur

Clarislougetitulis
Enituit,

Vrrbumpatrisfactumcaro,

Quodsatisinnotuit

Militique suo caro

Ipsumdeclarantibus

Triuniphanti
lausdebetur.

Sequentibus

In 1. Xocturno.
Antiphonae.

1. Yir beatus irrigatns


Aquis sapientiae
Ab irnpiis consiliis
Abstinuit
Xec sedere

voluit

In sede pestilentiae.
"2. Constitutus praedicator
Praeceptorum Doniini,
Yerbi

Dei

seminator

Offert totum se devotum


Sancto

Christi

noniini.

3. Tu susceptorexsultantis,
Gloria tu militis,

JesuChriste,
sanctus
iste
Meretur

se exaltantis

Membrum esse capitis.

V.

Signiset miraculis.
Gloriosi

Precamur, nos adjuvari,


Culpas graves relaxari.
3. Dum adhuc puerulus
Esset Christi miles,
Xon egit ut parvulus
Actus pueriles,
Corde senex sed puer corpore
Sacra sacro condebat pectore

Dominicapraecepta,
3Iente sedula,
Aure

Celebremus exsultantes

bibula

Attentius percepta.

V. Sacris
litteris
imbutus,
Xvum
hominem
indutus
Mundum despexit impollutus.
In

1. Exsultemus celebrantes,

militis

Precibus et meritis,

2.

Nocturno.

Antiplionae.
1. lunocens

vir iste Christura

Sancti natalitia

Orat Hexis genibus,

Sacerdotis,

Exaudivit

Postulemussupplicantes,
Ut quiete tetnporum
Et salute corponim

Concessis,
Ejus precepraevia
Praestet pater luminuni

Christus

istum

Suis favens precibus.


'2. Verba sancti percipit
Clamorein intelligens,

Quemrex regiundiligens
Regnosuo recipit.
3. Sanctum Christus coronavit

Veniauipeccaminum

Honorecum gloria

Gravi moli criminum

Et eundenicollocavit

Oppressis.

In coelestipatria.

271

Responsoria.

In 3. Nocturno.

1. Praeclarus genere,

Clarior moribus,

Antiphonae.

Relictis omnibus
Pro Christo paupere,

1. Habitabit in tabernaculo

Paternis opibus,
Amplis honoribus
Et dignitatibus
3Iundanis, cedere

'2. Voluntate labiorum


Non fraudasti, quem creasti
Tuum, Christe, militem,
l^ui tuorum mandatorum

Sancto Dei migrans a saeculo

Nolenssuccedere

Vir egressuscarnisergastulo.

Non fuit veritus,


Quamvis non territus
Honorura onere.

Non excessit limitem.


3. Replet pacis filium
Dei

V. Caducis
nonfigitur

Rebus mentis oculus,


Kudus nudum sequitur
Magistrum discipulus.

2.

Se non

tantum

benedictio

Assecutum
bravium
Currens in stadio,
Xam Deum quaerentium
Haec est generatio.

auditorem

Verbi Dei sed factorem


Wilhelmus

exbibuit,

Eesponsoria.
1. Vir

invictus

et afflictus

Transgredi qui potuit


Se nunquam constituit
Sanctae legii transgressorem,

Jejuniis, vigiliis
Aliisque variis
Et jugibns

Eremum

Carnis cruciatibus

dum coluit,

Imitari studuit
Sanctum Christi praecursorem.
V. Elongavit fugiens
Ut

Jam roborato spiritu,


Xullo vacillans ambitu,
I)eo dante vocatus

in solitudine

Invitus

Maneret
Serviens
Et

monachali

Rapitur et trahitur
Ad culmen praesulatus,
V.

Xeve

lucerna

lateat

Districto sub ordine

Absconsa sub modio,

Lateret.

Sed in domus medio


Lumen intranti pateat.

3. Abjecto fastu saeculi


Insudat ejus operi,
(Jueuirnundi solum oculi
Merentur intueri;

Deum placat atque vacat

2. Non immutat mentis statum


Pastoralis dignitas,
Quia regens cor beatum

Servatur burnilitas;

Jugisejus oratio,

Haecest enim iuclita,

Preces fundens se recoudit,

Hostibus

Se recondens fletus fundit,


Sic orationem condit
Fletibus devotio.

V. Rigat ora lacrimis


Uberrimis

Orans in cubiculo.

indomita,

Illa sancta civitas


Supra montem posita.
V. Docens legem pastor gregem

Pascitutae pabulo,

Contemplaturregum regem
3Iundo cordis oculo.

272

3. Sepulto venerabili

3. Justi replevit animam

Patre die dominica,

Caritatis pinguedine,

Tempore,quo cumhumili

Perfusaluce maxinia

I)evotione raystica
KegesTharsis obtulemnt

Deum videt in lumine.

Regi nato munera,


4- HymnumDeo dicat
Ad sepulchrum
convenerunt
Coetussacerdotum,
Sanctiplebsinnuraera,
Regi regumreddat
Tamquainnovaprocessisset
Debitumet votum.
Et novum quid ostendisset

Stellafulgensaltera.
V. Ad orientemprima
Stellamagos
perduxit.
Et ad occasum alia
" Stella

noliis

Catervatim

5. Coeli,terraeconditorem
Laudentejusopera,
Sedisejusqui pastorem
Provexit ad sidera.

illuxit.

Prosa.
itruerant

Ad Beuedietus.

A. Benedictus

Ad sepulchrum
populi
Et recepta redierunt

Sospitate
singuli.

Aegros sanat et languentes,

Expellitdaenionia,

Sanos reddit, quorum mentes

Evertit

insania.

Ad extremas partes mundi


Lucent ejus opera.
Haec est igitur, quam misit
Kobis Deus, nec permisit
Lucis radios abscondi,

Stella fulgens altera.


In

Laudibus.

Autiphonae.

1. RegnatDeusdeoruni

(,>uem
fortemet decomm
Et sequituret fruitur
Lucernaconfessorum.

2. Portas ejus introivit


In eonfessione
Sanctus,quem quaesivit
Pura cordis intentione.

rex invictu-.

DeusIsraelis,
Yerbum misit, quod promisit

Descendens
de caelis,

Incarnatum, nuntiatum

Per os Gabrielis;

Per quem sursura sublimatur


Et

hac die
Sacerdos

coronatur
tidelis.

In 2. Vesperis.
Ail Magnificat.

A. Magnificetur Dominus,
Qui quando venit terniinus

Nostraeredemptionis

Servilemforraaminduit,

Exsolvit,quaenonrapuit,
Servossuoseripuit
De manuPharaonis;

(",uitantum praesulem,
Kobiscum exsulem,
Sanctis adjungi voluit
Patribus et patronis.

Bi-ev. ms. Meldense saec. 15. Cod. Parisiens. 1054. A. - Brev. ms. Meldense saec. 14. Parisiens. 1266. B. - Brev. ms. Parisiense saec. 15. Cod.

Parisieus. 1295. C. - - In 1. Vesp. Pro?a v. 1 Pvotectionem A. -

In 1.

Xnrt. A 2, 3 Verl.ifehltA. - A 3, 1 exnlfcintis


A. -- Hymnen:Ad Ve>p.:
Ad Lonoremsalvatorifl;ad Noct.:Amplexatnradoleseens
;'ad Laud.: O
fdix

tanto rcjri.

273

10(1. De sancto Willibaldo.

In 1. Vesperis.
Antiphonae.
1. Solemnizate,pueri,
Supremi regis incliti
Hoc festo, quo coelestibus
Coiijunctus est Willibaldus.

2. Christi misericordia

A d M at u t i num.
Invitatorium.
Astra

vocante

Deo

subiit praesul Willibaldus,


Coelitus

bortati

jubilando venite beati,

Reddere vota Deo.

Hujus patris praecordia

Confiraavit caritate

In 1. Nocturno.

Os implendo veritate.

3. Sic vere vir laudabilis,


Quem regens a cunabulis

Pro voto dedit Dominus


Profectumin virtutibus.

4. Inter
turbas mansuetorum
Praenitentem
Willibaldum
Virtutum
rex altissimus
Sublimavit
honoribus.

5. Sion, exsulta canticis,


Te "Willibaldi praesulis
Condecorat praesentia
Et relevant suffragia.
R. Patriarchae fidem gerens,

Antiphonae.

1. Anglorum praedicabilis

Genstidei pro meritis,


De qua duxit prosapiam
Willibaldus

2. Stirpe regali editus

Parentum haeres unicus,


A lacte dum suspenditur,
3Iox febribus corripitur.
3. Quem mortis in articulo
Postqnam voverunt Dornino
Parentes, salus redditur,
Et languor omnis pellitur.

Benedictionis
haeres
Ejus instituitur
Peregrinus "Willibaldus,

Cum
a Deoplebismagnus
Sacerdos eligitur.
V. Sicut carnis Abram

sic verbi serainemagnam

GentemprogenuitDeo.
Ad Magriificat.
A. Exsultet coeli curia,

^lundi fatiscat furia,


Cum Willibaldi

spiritus

Laetatur coeli sedibus;


Nos igitur antistitis
Praeclari freti meritis

Votis, voce subsequamur


Ut salutem nanciscamur.
Dreves, Historiaerhythmi':i".

clarissimam.

Responsoria.
1. Praesul

Cliristi

Willibaldus

A cunabulis ut agnus

Tenens
innocentiam,

Puer indolis praeclarae

Solum studuit amare

Dei sapientiam.

V. Christipauperopes
patrias mundumque relinquens.
2. Juvenis cum esset factus

Et sub veste Christi nactus


Esset dona plurima

Spiritalium virtntum,
Exulare duxit tutura
Pro coelesti patria.

V. Quod labor iste ratus


foret utilis, inde beatus,
18

274

3. Pandit ergo patri talem

Vir sincerus voluutatem


Et hortatur plurimum,
Ut secum proficiscatur
Nec subire

V. Comparibusvotis

se committendo patronis.
In 3. Nocturno.

vereatur

Antiphonae.

Laborem dispositum;

V. Dat paterassensum
1. Virtutumspiritaliam
Dominospirantebenignum. Rex Willibaldumpuerum
In 2. Nocturno.
Antiphonae.

1. Parentes voti memores


Haeredis non retraxit spes,

Transacto jam quinquennio


Reddebant

natuni

Domino.

2. Pater Egiwaldus illum

Pro Christo factum pauperem


Suum fecit docibilem.

2. Iu quo tradente flamine


Prophetae soliloquia
Mirae intelligentiae
Exuberavit gratia.

3. Futurus namquepontifex

Ut suscepit commendatum

A Deo sic instructus est,

\Valtheim

Ut

in monasterio

Keconsignavit Iomino.
3. Puer

autem

vas

electum

coelitus

Christi prodesset plebibus.

mitissimus

Instabat totis viribus


Quotidie proficere
Et artiora petere.

Responsoria.
1. Willibaldus, Dei servus,
Christo suspirans ut cervus,

Dumad aquasproperat,

Responsoria.
1, Willibaldus, vir insignis,
Aemulaudo arctioris

Vitae sanctimoniam,
Navi sibi delegata
Kutu Dei ut optata

VenitJerosolymam,

Affectabatexsulare,
V. Christi carnesua
Tumperterras,tnmper mare,
complectens
stigmatasacra.

Juxtaquodelegerat,

V. Calle pedum celeri


repetens vestigia Christi.

2. Secumigitur assumptis
Et divinitusadjunctis
Suopatrepariter
Et geimanosuo fratre,
Wunibaldo,intraut mare

Liburnis alacriter,
V. Mox asseclarum

coetu comitantepiorum.
R. Tandem maria sulcantes

Prosperequenavigantes
Maris portum applicant,
Ubi caput orbis Romam

Suaemortis per coronam


Apostoli decorant.

2. Romamvenientem
sanctum
Consecravit

Willibaldam

Sanctus Bonifatius,

Archipraesul
Maguntinus,
Ut essetvir Deodignus
In Eystettepiscopus.

V. Pontificessacri
sanctosenserevocati.

3. In mundanis prolongatum

Willibaldus incolatum
Consummavit

hodie.

Et commendans
corpusterrae,
Deo spiritum, aeternae
Est adjunctus gloriae,

V. Cernensin patulo
de numine credita trino.

275

Ad Laudes.

Ad Benedietus.

Antiphonae.
A.

1. Defunctipatris ossibus
Humatisfratres amplius
Tristitiae solatium

Interpellebant
Donrinum.

Beatus Bonifatius
Venientem
ad se sanctum
Confessorem
Willibaldum

Benigne
susceptum
primo
Presbyterum ordinavit
Deinde coepiscopis

2. Subtractamsibi gratiam
Visus statim ubi sensit,

Tobiaepatientiam
Willibaldusexhibuit.

Aggregatis
episcopum
Dignissime
consecravit.

3. Post duosmensesigitur

Beatovisusredditur,

In 2. Vesperis.

Cujus panduntur merita


Probata patientia.

Ad Magnificat.

4. Hunc papa dum Gregorius

A. Willibalde pater,

Assiduis profectibus

coelestia qui meruisti

Invigilare cerneret,
Suasit, quo plus proficeret.
5. Transmisit

Dei famulum

Ut te laudantes

Ad sanctum Bonifatium,

salvemur ab oraine tristi

Obedire solummodo
Tanti patris consilio.
Brev.

ms.

Ratisbonense

Gaudia, supplicibus
fer opemde niUDereChristi,
Sedeque deposcas
nos tecum perpete sisti.

saec.

15. Clm.

Monacens.

26732.

A. -

Brev.

ma.

Aspacense saec. 14. Clm. Monacens. o205 add. saec. 15. B. - Brev. ms.
Francisc. saec. 15. Clm. Monacens. 8818. C. - Brev. Augustanum imp.
Basileae

1512.

D.

In 1. Vesp. super Ps. A 1-5 fuhlen CD. - R, 5 Cum fehlt B. - R,7


Sacerdosfehlt B. - - Ad Magn. A = ad Nonam A. D. - In 1. Nnct. A

'3, 4 Parens B. -

Iii 2. Nc.ct. A 2, 1 Eiwaldus B. -

In 3. Noct. A 2, 4

Exsultavit gratia B. - R 1, 4 Xavi sibi fehlt B. - Ad Tertiam A. Sion


exsulta etc. D. " - In 2. "Vesp. ad Magn. A fehlt D; A, 6 ab hominibus
Christi (sic) C; A, 7 sq. Sedemque deposcas nos tecum perpetisti C. - Ad
Laudes A 7, 2 sqq. ausgeschnitteii B. - In 1. Vesp. Ilynmus: Mare fons

18'

Inhalts-Ubersicht.
1. Real-Index.
Nr.

ieite I Nr.

1. IV

19

38. ] >e sancta Aima

22
25
28
30
33
35
37
39
42
44
47
51

39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.

14.

53

51. De

15. IK- ruiic-fptiriin' 1OIY


16. De praesentatione BMY

57 52. De s. Bernhardino Senensi . 152


59 53. Ie sancto Bernwardo ...
155

17. De prai-t-utaticiiiH

61

2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

sam-ti-siiua

Triuitatt-

In t\-<tn (.'nrpurN Christi


In irstci C'">rpi->ris
Christi
IH frstn Cnrjiiiris (.'liristi
In t't--to Oiqpi.iris Christi
li- tacie Salvatoris . .
I?i Jf-fi' >. Lanceae . .
De corona spinea . . .
De coroua spinea . . .
\)e cormia spinea . . .
De corona spinea . . .
De conceptiuni liMY
De conceptii.ru- BMY

BMY

117

]>>"-am-ta Anna
I>i- s. Antonio eremita .
I >i' s. Antonio eremita .
De s. Antonio Patavino
I !." -.uicta Apollonia ....
De sancta Apollonia ....
De sancto Arsacio
De sancto Angustino ....
De sancto Augustin
De sancta Barbara
De sancta Barbara
])e sancto Bartholomaeo
s. Berchtoldo

Oarstensi

54. De sancta Clara

119
. . 121
. . 123
. . 12*3
129
132
134
136
139
142
145
. . 148
. 150

1~(7

18. 1it- pv.-n-st-iitatione]'.MY


19. De prai-si-ntatinne BMV

64 55. ]>r 88. Cyrillo ft M.-tllndin . 160


67 56. De sancta Dorotbc-a ....
163

20.

70

21. Hi-tovia <!'"Dominainsabbato


22. In divisimif apiistfilorum . .
23. In festo trimn regum . . .

72 58. De sancta Erentrude . . . .168


74 59. I >'" sancta Euplif-mia ....
171
77 60. In festo eluorum Ewaldoruiu 173

24. De 24 seniiiribus
25. In festo sororum BM\
15MY. . . 83
26. De sancto Acliatiu
o. . .
27. De sancto Achatio
o . . . . . 88
28. De sancto Achatin
o . . . . . 91
29. De sancto Achatin
o
94

57. l>f saucto Emmerico

61. De sanctn Francisu


62. De sancto CabricK63. De sam-ta(icrtnnlo
64. De sancto Gregorio
65. De sanrf.j <;regvirio
66. De sancta Helnna

30. De sancto Achatio

97 67.

31. De sancto Adalbert

QQ 68. Pe sancto Hidulphc

....

1(56

175
....
179
. . . .1x1
. . . . 1^4
....
Jgg
igg

ncta Hemma

190

192

32. De s. AlbertoC:rnn'lita . . 102 69. De sanctoLong-ino . . . .194


33. De s. Ambrosio Jardurcensi 104 70. ] >esancta LudmilJa . . . . jyg

34. De sanctaAnna
35. De sauetaAnna
36. De sancta Anna

37. Pe sanctaAnua

106 71. !'<"^anctoMagno


110 72. De sanctoMa;nio

J9y
OQ|

112 73. De sancto Maximiliaiio . . . 2n;;

. 115 74 De savictol'rocopin ....

206

Nr.

277

St.iP,n Xr

S-ite

75. I)e saricto


76. J)esanctoIluperto. . . ,
77. IV, sancto.S-rvatio . . .
78. De sancto.Sfvfnp

209
211
214
216

79.De saiiftoiSigismiiudn
. .
80.De sanctn,Siiii]ierto. . .

219 92. ]>."sanrt.iVir^ili.p ....


251
220 93.In translatii.ne
s. Virgilii . 253

81. De sancto Stanislao . . .


82. De sancto Swiln-rtn . . .

83. De sancto Theodgaro . .


84. De s. Thoma Aquinate . .
85. In trauslatione s. Thomae
86. De sancto Udalrico . . .
87. De sancta Uraula

223
226
228

230
233
235
238

88. De sai..-taUrsnla
89. ]>""88.Yictniv .-t n-sn . .
90. ]>,"sam-taVi-n-na ....
91. De s. Viii.-i-ntii.I-ViTcrin .
94. De sancto Vito
95. ]),- sancto Vito
96. I.- saiK-tn \Vciu-cslao

97. De
98. l)e
99. IV
100. De

...

241
243
245
248

260

san.-t..Willi.-ln
263
sancto AVilhelmo ...
267
s. Wilhelmo Uituricensi 269
sancto Willibaldo . . . 273

2. Verlial - Index.
Seite

Ab aeterno ordinata

57

Seite

Felix

Thomas

doctor ecclesiae

. 230

Adest desponsatio
Adest dies gratiosa

70 Franciscus vir catlioliciis ....


267 Gaiulcat fc-cli/sia

175
12fi

Adest
Adest

dies
dies

laetitiae
laetitiae

40
132

Gaudeat
Gaiuleat

219
238

Adest

dies

laetitiae

260

Gaude

Adest nova solemnitas

Ad nova festa Dei


Alma mater ecclesia
Alma promat eeclesia

ecclesia
ecclesia
felix

eeclesia

22

39 Gande tV-lix parens ecclesia

. .

150 fiamlf felix progenies


194 Gloriosa jiii patris

30

112
192

53 Gloriosa recolitur

86

Alto parentum sanguine ....

214 Gloriosa sanctissimi

184

Ambrosi pie confessor

104 (ianclf mater ecclesia

47

Annae sanetaecelebrenius . . . 110 Gaudetplebs Christianorum . . 160


Antoni

cultor

eremi

Ave gemmavirtuosa
Ave nufies empviva
Ave prudensmedice
Ave

rex

dulcissime

Beati Virgilii
Benedic regeni cunctorum ...
Beniwanlus pontitex

123 Gratuletur

omnis mundus

. . . 136

163 Gratuletur plehs firlelis


80
67 Hodie cum gloria
245
209 Hymnum cum grandiloquia . . 134
37

Jam

sanctae

Clarae

claritas

251 Jam protervorumcapita ....


99 Jesum lauda ccdi^ia
155 Inclita devotis

. 157

179
25
235

Collaudetnus in amore

190 Inclita Gertrudis

181

Congregemnrlaetabundi ....
De patroni gloria

203 In hjTnnis tideliuin


226 .Tul>ili.'turorbis gyrus

2i'l
142

Deus ante luciferum


51 Jucundare plebs Danonim . . . 228
Diem novae landis et ^lnriar
. 248 Laetare Bohemia
206
Dies adest celebris
223 Laetare telix hodie
94
Dulci cantu noster chorus . . . 129 Laetare Pannouia
166

Eccedies gloriosa
Eccejuliar inatutinum
Eja praesulalmeDei

Eugetelix Euphemia

Felix Anna cella munditiae

Felix cibus felix cihans ....

83 Laetetureeclesia
91
196 Larti-tur materecclesia ....
263
220 Lauda Deumclara Cnlmiia . . 241

171 Laudafelix niateret tilia . . . 186

. . 119 Lauda mater ecclesia

28 Laudibus exsultent

64

33

551016

278 .Seite

vcrum d"iiiiiiicuii)
praesentia ......
ini-ritis Viti
^idus jubare

. . . 188
perennis gloriae .
77 Salvatoris gratiam . "
258 Salve Deo praeamamla
106 Sancte pater Augustine

" "
" "
" "
" "

59

0 Albertenormanumditiae

102Sancte
Vite martyrLnclite.

256

<) ;miica pudica


O quam felix mater Italia .
' > <|ii;iuta est exsnltatio ..

145 Sanctos Dei et electus . " "


233 Si-di'iiti super solium
213 S"li/miiizate pueri

*""'*

( > rcx regumDomine

97 Stella Maria maris ....

72

( > Wilhelme pa^tur Imiie ..

269 Sub vexillo militaiites

" " "

Pangenschorus dulce melos


Pauluin quaerens^reuiita
Praedico te Maguiun .....
Praesul Kudl.rrt.- .......
Pueri cum senibus ......

253 Surge sponsaecclesia . " "


121 Tcrra pontus astra mundus
199 Torrentem sapientiae
211 Vi-xillo regis gloriae
(31 Virginei flores

t^uasistellamatutina .....

117 Viri vere portendentes


0. A. M. D. G.

rierer'sche Hofbui hdrockeivi. .StphanGeibel ft Co. in Altenburg.

115
152
44
168

74

BQ 5253
ANALECTA

.A5

v.5

IMS

HYMNICA

LI B R A R Y
Pcntifiesl

Inj Juis of Mediaeval

113 ST. JOSEPH

rORONTO.

Sfudies

STREET

ONT.. CAMADA

M5.S 1.1/