Você está na página 1de 33

La Hi rundlibro

de

Ern st Toller

EI Ia germana Ilngvo tradukita
de Helene Wolff, Kleve

*
\:i0 t.:> ~ 'fv
\6~
x: '(" \, 0.)
~.
v
"

Propra eidono
n komisio ee .Heroldo de Es p e r a n to ", Kõ l n , Oerm.
'V
~~

()~,...•"
Kresklnta en 1922 Skribita en 1923

Forttke le malliberejo
Nl e d e r e c h n e n Ie l d
õ

En mia ê el o
n es t l s dum Ia jaro 1922
Ks i l o g r a La Io ] de Fritz Dücker, Kl e v e
du hirundoj.

Ciuj r a i t o ] rezervitaj.
Copyright 1924 by Gustav KiepenheuerVerlag A.-G.
Potsdam.
Preso: "Heroldo de Es p e r a n t o ", Kõ l n.
Amiko mortis en Ia nokto
Sola.
Le kradoj gardís Ia mortinton.

Baldaü venos Ia aütuno,

Brulas, brulas profunda veo.

Forlasiteco.

7
Ee Ia infano, ludanta sur Ia malproksima, ho tiom mal-
proksíme lupenfloranta kampo,
Estas kaptite inter Ia kradajn stangoin de vial okuloj.
Ho-
Viaj noktoj, via] songnoktoj - malesperaj arlekenajoj.

Vlal ungol gratas Ia êerkokovrilon de surda forlasiteco.

Ho obtuza kanlo de senflna monotoniol
Ho eterna unutoneco de senkolore forfluantaj tago] I
Õlam Nenie floras Ia Miraklo.
Tago esros
Kiel Ia lasra,
Klel la sekvonra, Muziko estas -
Ôlarn,

Arbaroj estas -
Tempo estas grlza nebulo. Ôi enpenetris Ia poroin de
via senlima sopiro.

La peceto da blua êielo estas trapikita de rustaj fero-
stango],
Virinoj estas -
Kiuj ekiris el Ia krada truo de via êelo,
Vin almlgris, floras íe Ia gesto de dolêe
AI-
Kliniganta nuko.
Migris Atendas ie mano, kíu estas
AI- Tre karesema kaj plena de ple] dolêe varmo.
Migris ...
Unue vi defendis vin,
Sed Ia kradaj stangoi estís plí fortaj 01 vi. floras Ia Miraklo.
Nenie
Nun ili kreskas en viaj okuloj,
Kaj kien aín vi rlgardas,
9
êie, Toller. Hlrundllbro. 2
Cíe vi vidas kradain stangoln.

8
r for, kamarado Morto, for for,
líen toíon, pll poste, multe pll poste!

Super mi, super mi,
Sur Ia ligna kadro de Ia duonmalfermita kradfenestro,
kiu en mían êelon klinigas je gelínta
Malvarma farigis Ia libro en mia mano, rigido, kvazaü ili estus ebriigintaj
Tiom malvarrna, tiom malvarma kel sancelige estus flksltal de
La nígral literoj - nigral montoj, kiuj ekmlgrls en Ia
hipnota rigardo,
veínaro de mia koro.
ôídas
Le susurantel folioj - negkampoj õe Ia norda poluso
Pareto da hirundoj.
de senlima senpotenco.
Si das,
Luligas! luligas!
Mi sentas froston. Dances! dancas l dances!
La mondo rigidigas.
Estus bele ekdormí nun,
farigi krístalo en Ia senternpa gleclmaro de l' silento. Retirigu, vi nígral montoj t Degelu, vi negokampoj t
Kamarado Morto I Suno, suno, dtsardu ilin! Dlsardu ilin I
Karnarado, karnarado ...

Cirici eiriei cirici
Patrina!
Ciciei
Urrr.
Kia pejzago kreskas el Ia polvumitaj melankoliaj êel-
Ke oni aüdas, proksime ai Ia malhela soilo, anguloi ?
Tían melodion, tiom ebrian de tera jubilo, tiom ebrían Tropikaj kampol, kolorebrio de disvolvigantaj orki-
de tera plendo ... deoll
Revu, mia animo, revu,
» Regina Noctls l e
Lernu revi Ia revon de l' eterneco I

Cirici cirici cirici
Kaj supre, supre
Ciciei
Mia hirunda paro.
Urrr.
11
~
10
De Ia bordoj de l' Senegalo, de Ia lago Omandabo
Jen Ia Miraklo t Vi venls, miaj hirundoj,
La Miraklot De Ia sankta pejzago de Afriko.
La Miraklo! Klo vin pelis el la malvarma Aprilo de l' malvarma Ger-
manujo?
Dancu, mia spiranta brusto, ôur Ia grekaj ínsuloi vi restadis,
Dancu, vi vundal, katenitaj okulol, eu ne kantis gajaj infanoj gajan saluton al vi?
Dancu t Dancu t Kial ne konstruis vi templojn
Nur dancante vi rompos Ia katenoln, En Ia honorindaj buklol de l' Arkipelago?
Nur dancante vi êirkaiímugos Ia steloin,
Nur dancante vi rlpozos en Ia dtalo. AI kía sorto vi venis ?
Dancu t Dancul
Ho, nia príntempo
[am ne estas Ia printempo de Hõlderlin. *
Dancante revu Ia sanktan kanton de l' mondo! La printempo de Germanujo farigis kiel gia vintro
frosta kaj malserena
Kaj sen varmiga Ia
Amo.

La poetoin vi similas, miaj hirundoj.

Suferante pri l' Homo, i1i Lin amas
Kun nenlam estingiganta ardo,
lli, kiul plí profunde fratigis ai stelol, ai stonoj, atsrormoí
01 al Ia tuta homaro.

La poetoln vi simílas, mlal hirundol .
••

• H61derlln estls germaml poeto (1770-1&0).
12

..
ngera por Ia ordo kal sllento kal sekureco de I'
domo.

Helpema amlko t
Peceton da kartono vi helpís aI mi flksi super Ia êela
Kie mi preparu al vi lokon, birdoj de Ia Libero? pordo.
Mi estas kaptíto, kal mia volo ne estas mia volo.
Se mi kantas kanron de Ia Libero, anoncas Ia gard- Ho, resru kamaradoj ai mi, hirundoj t
isto:
La kapríto kantis kanton revolucian.
Tion Ia paragrafo] ne toleras.
Potencaj Sinjoroj estas Ia paragrefol, kíuin Ia homoj
metís super sln, êar iIi perdis Ia senton. Vergoln iIi
portas en rnanol, La homoj díras: Vergo] de [ust-
eco.
La vergo] de tlu êi domo nomlgas: solaresto - Iitfor-
preno - mangforpreno - kortmalpermeso - skrlb-
malpermeso - parolmalperrneso - kantmalpermeso
- legmalpermeso - lummalpermeso - furiozula
karnízolo.

Vi, mlal hírundol, selas neníon pri [usteco kal nenlon
prí mallusteco. Tlal vi selas ankaü neníon prl para-
grafo] kaí vergo] ...

Kíel mi serêu por vi tabuleton ?
Ia Ia domo, doníta de I' homoi al mi por logado, estas
baíonergardata ka] dorndratêirkaiíata. Ia resones
tage kaj nokte Ia kortoj de Ia senrlpozai paêol de I'
gardlsto. ôed Ia vergoportantol diras: Peceto da
lígno estas dangera.
15
14

)
Ses- ,doi tlto,
Logantan Ia golfon êirkailflirtas ôes paâoJ reen,
Timerne Ia hirundoj I
Unu gin tuêas: ôen senco,
La viretol
[am mi ekkonas lin ôen senco,
Ie Ia pli longe sagformiganta
Vos to, je Ia ruga
Pinta brustsigno.
Subi te li ektrernas.
Forflugas.
La virineto akre kriante
Kun li.

êu vi anteüsentls,
Kien mi intencis vin logi?

Ho, kiu rnernvole
Enlogus
En êelo de kaptito?

11
Toller, HlrUndllbro. 11
16
Ls hJrundoj revenls, o Eüropo, kiom vi estas mizera!
La bestol de viaj domo} estas klel via} homol,
lIi restos! lIi restos! KlInitaj kll} malbelaj, kriplaj kaj tranêumltaj.
Ho, lliaj mlllgallll okulol t
Orienten rigardas mia êelo. Kie vi llín kronas, vi kronas rekordoln
Kiel vi kronas Ia rekordoln de viaj homol -
Orienten! Sed ne ilian vivon! Sed ne ilian vivon!

Kiam ili kreskigas sian vivon?
Klam?
Ili transdonas gin ai ídolo, portanta uniforman êapon;
tlu ~n ordlgas, katalogigas, ordones devoln, ekríb-
as O(lskigatestojn, soldatate~tojn, edzigatestoln, mort ~
atestoln, metas krucon malantaü ílteln plenumltaln
nomoln, portas Ia plenskribltan regtstran volumon
en Ia registrelon. Tíel devas estio Tlel vi servas OiOIl.
En eterneco, Amen.

Ekmersu, vi popoloj de l' Oriento, kaj
anoncu Ia benatajn himnojn de via
sankta senokupecott!

Unu besto tamen vivas en viaj domol, vi homol de
Eiíropo, tíu ne lasis sin dresi kaj eduki,
19
18 &"
Tiu ne lasis sín kapti per doleeca logado kal Der vi
dlktatora mínacado,
Tíu restis
Liberal
Liberal KODStruestro de gotika katedralo,
Liberal Moderigu víen fleregon I
l<vadroln vi uzis kaJ arte skulptitajn 8tonoJn,
Venu ai mi, Ia duoble kaptito: Kolonoln, pilastroln, rozetoln luIj mul~koloroln vitreJn,
Kaptito eneellgita de kaptitoj ... Mortero estis por vi
Le mtulO de l' amasô, kiu malkere sin vendia;
En tíu et nokto Dedteis vten verkon
l>9nnts Ia blrundpartto en mkl eelo,
AI Traneo,
AI Morto.

li' Rlganlu Ia hirundojn:

t EI malpuraJo, el 81imo,trunketoi, el haroj e~valaj
11Ikonstruas pie Ia noble volbltan neston,
DedteGs tln
AI Tero,
AI Vivo.


iO
Matem~. kíam venas Ia gardisto, MI vldls papiliojn ludl
MI ektrema& En sunvibranta tagmezo.
Se li vídus Ia neston,
U tln âlrus teren per malmildtl gesto. Sed kie,
Kíam Ia suno mallevltas,
Ho, en Ia ptlsinttl somero ItI milito kontreü bestído] I Klam nokroventegoí
Kontrail teamentaJ deflulloJ, flrstoj oni milltmarâis, Muias frans Ia teron
Klam mi iris ai Ia korto, Per nígra plumaro,
Mi transpaâls batalkampon. Kle, piei gradaj infanoj de I' patrino díeca,
Tlam vi dormes ?
Senhelpe flugadis cirkle Ia plendantaj patrinoj.
MI kredas:
Paragrafo X: Kontreüee Ia punplenumon Malfermitas por vi
Toleri bírdoín en Ia domo de I' puno. Kalikoj de I' floroj,
Mi kredes:
Ripozlulas vln
Homoj . . . Homoj ... La florsonorado en Ia katedralo de I' kaâttlnujoj.

22
En Ia nesto, P atrlnoj de I' homoj -
Enlitigite en blankaflanaga, phUllof, Ve, iII Iam ne estas
Kuâas
FestaJ templo] de germanta vivo.
Kvin brunpunktltaJ ovoí,
En Ia mano de mia patrino
Kvin festaJ temploj de tennanta vivo. Enfendigas sulkoj.
Kiam Si min portadís,
Estis âia sango
Ombrumata de êíutage mízero.
Revante
Mi kreskis
En -la malhei o de I' varmíganta sino ...
Mia lakto: melankolio.
Mia korbato: funebro.

La moltonan kanton
Gardu Ia homo
En himna Ia floro de I' mondo I

24 Toller. Hlrundllbro •.• 25

l.
lugo de hfrundo - kfel nomf nenomebletonv
'Iugo de hfrundo - kiel formf neformeblelon?
Se vivus 010,
Á
Lia kolero:
eu vi selas, kiel hirundo flugas? La elanêanfa sagflugo de Ia hlrundo.
Lia rideto:
Mi vidis La korsaga ludo de Ia hirundo.
Dum milito kaptitojn migradi Lia amo:
Tra plendantaj valoj de dlspafitaj vilagoj. La ebria sindono de Ia hirundo.
EI Ia vieoj de I' gapantoj
Elkurbigis sin Eüropo leüdeges siajn aeroplenoín:
Virlno. Sed mí, mi Numero 44, c

Konvulsiaj mano] Iiberigis, Volas per Ia stlenraí akordoj de mia koro leüdegl
Suprenigis krute en eteron de nigreta êíelo, La flugon de Ia hirundo.
ôuprenígís I ôuprenígts I
Svebisl
Jubilist
Kaj Ia serqfe jubilo de voêo:
Andrétll

Sed tio ne estis kiel Ia flugo de hirundo.

Mi vidis
En malliberejo katenlteln homoln
Dormantaj .
ôonganteí .
Ho vizago stelradianta I
Katenitaj homoj
Soogantajl
Vi benata venkanto ôongo 111

Sed tio ne estis kiel Ia flugo de hirundo.

26
•• 27
Kiu laüdegoe kun mi Ia f1ugon de Ia hirundo? Matene beligas ai si Ia hlnmdvíreto
Ciuln mi ínvttee t Kun nobla grado
Kiu venos? Sian blue brilantan plumaron.
Clam estas Ia hírundíno malkontente,
MaIjuneta knablno.. Mallaiídas lln, disputas, babllaêas, skendalee
CUba lnfano, Konfuzan língvaêon.
Idioto! Digne Ia vireto finas
ôlen matenan plum-arengon,
Ho, rídínda triunuo de homa boneco t Apenau respondas ai Ia dísputaêemal sonol,
Tlam - heldl t -
Ni laüdeges t Amen. Li f1ugas en Ia rosan êlelon.
Ni kantae t Amen. ôed poet nelonge
Ni adoras t Amen. Li sídee sur Ia fenestre kadro,
Cirpas ai Ja kovanta edzlno
Ni laiídegas Ia flugon de Ia hírundo, Geíen matenkoncerton.
ôed fiel nomlgas Ia Revelacio de ~a flugo: Clrici, círlct,
Ciciei,
La besto estas pll sankta 01 Ia homo. Amen. Urrr.
La floro plt senkta 01 Ia besto. Amen.
Tero pli senkta 01 Ia floro. Amen.
ôed plej sankta - Ia êtono. Sela. Sela. Sela.

28 29
HomoJ, kiom mizeraj - viaJ festoj t
Mi staras êe Ia nokta kradfenestro.
[az-dancol ekral de malbenita tempo t
Via vívtímo
Songante êlrpae Ia hirundino. Ekkrankas Ia aütomobíloln de Memforkuro.
Vekíte de Ia amante voko
lIuminu
Sin moveras malleüte Ia hirundvireto.
La anímon
Per lamplonol de elektra avido,
Mi ne estas sola.
Kaj i1uziu:
Ci estas êlrmata.
Ankaií luno kaj stelol estas miaj kamaradoj
Kaj Ia brilegantaj, silentaj kampol.
Sed 8'i ne estas ãirmata.

Tuta via bruego, via krlaêado, grakado,
Via gojaflãado, »gajaj-ni-estas«
- Hahaha-
Ne surdígas
L~ mallaüte gratantan
Rodadon
De I' tri sekretal ratoj
MalpIeno - Timo - ForIasiteco.

ôed jam mi vidas vin,
Sangitan junuleron de l' Revolucio.

v.ta ago: Generado.
Via kvieto: Koncepcio.
Via festo: Nasko.
31
so
Oferonta
Bn Ia mortproksima batelo de heroa stenderdo,
PaSonta
Bn maturiQ'anta kampo de revanta printempo.
Jubilonta Vi míal frataj. vi míal kuraQ'aJhírundol!
En Iiganta danco de malligitaJ korpol, ôur Ia korto mi staras.
Antaiisentonta En mateneí aerol, etendante Ia potencain f1ugiloJn
En magia sllento de srelumíta nokto. Kun digno. velas nlzo.
Mi aüdas laüteln krtoín de ludantal hírundoi.
Iam mi vidas vín, De eluj flankol respondas vokoj.
SanQitan Junularon de I' Revolucio. Aroj da hirundoj alflugas.
KIu donis Ia atakslgnalon?
Per sege fortego iIi sin tetes sur Ia regan birdon,
• Kiu en siaj ungegoj terras JURaRpeseron .
Vi míal frataj, vi míai kuragaj hírundoll
Sed kia neegala batalo t
Kvíete, per pli movera f1ugilbato, sin defendas Ia atak-
ito.
Apenaii li atentas Ia erain persekutanfojn.
Kompatinda pasero t
Ree kaí ree atakas Ia hirundoj Ia rabiston,
Premegas Iin kun fajra paslo.
Iam lla] f1ugilbatoj farigas pli rapídal, plí nestnresel ...
La malfortuloj venkis Ia fortulon!
Kun kolera krío, venkite de kunigita forto,
malfermas Ia nízo Ia kaptentain ungegoln.
Tremante elflugas Ia senkonscla pasero,
En beatal f1ugoj festas Ia hirundoj Ia triumfon de I' ko-
muneco.

Toller. Hlrundllbro. 1\
M
ã2
Mi volas vin gvidi kontraií Ia unu malamiko
Homo.
Bestoj de Ia dezerto: Blekegu alarmon I
Kiam fine, besrol, vi kunllglgos Bestoj de I' gangalo: Kriegu êtormon I
Je ligo konrraü Ia homaro?
Mi, homo, Nenian diferencon ni akceptas.
Alvokas vin I Blank- kaj nígrulol, flav- kaj brunulol,
Vin, neltíngalo], blindigitaj per arda pínglo, Ciuj, êiuj terprofanantoj I Patrinmortigantoj I ôtelo-
Vin, vlrêafo], sufokltaj en kezematoí de gasplenaj rabantojl
ekzerceí êlpoí,
Vin, azenoj, plel mildaj besro], terenfalantaj sub vlpo-
baroí,
Vln, struto], senplumlgita] le konvulsianta splro kaj le
sentanta koro,
Vin, êevaloí, sensune laborantaj en pestumitaj mlnelo],
Vin, urso], dresitaj sur ardanta fer-mato,
Vin, Ieono], domptitaj en cirko per êrele knuto,
Vin êluln, vin êiujn
Mi alvokasl
Vekigul
Vengi ni velas
La viktlmojn de I' homo:
Bestoj por frandado spírante rorturlraí.
Bestoj pro modkapricoj ride rurmentlteí,
Bestoj por ebriaj arenoj vante oferitaj,
Bestoj en militoj sensence dispecigitaj ...

Mi volas estí via kondukanro,
Ml, renegato de I' homaro,

34
11- M
Sin en kvin etaJ
Blindaj, spirantaj
Vlzagoj.

Lasu min partopreni
Sur Ia giba nestrando Vlan feliêon,
Sidas Ia hirundino. Kamaradoj.
Rigardas per serlozaí, atendantaj okuloí Baptopatro mi estu ai Ia kvin,
(Kiel mal multe konas Ia homoj Kunzorganta, helpanta êírmanto,
Viajn okuloln, bestol t)
AI Ia sankra loko de I' rrensformlgo. Mi gretulas t Mi gratulas t
De tempo aI tempo
Si frapas per kraketante beko
AI kalkkírasltal mondoj
De graveda vivo.
Aiískultante si restadas.

Neesprimeble karesa sono t
Rapide alflugas Ia vlreto,
Ekscitite, ageme, funkcieme
Õirkaüflugas li babilante Ia neston.
Tu] kun petola gojo
Detenas Ia hirundino
La esplorantan f1ugon.
Fine si paüzes.
Tre milda farigas êle rígardo,
Tre mola kaj Iiberigita
Sia gesto.

Kaj Ia hirundvireto
Ekvidas
Sin,

36 31
Grizaj silkaj haretoí
Kreskas klel drolaj tufetoj
Hirundetoj, [en Ia maten', Ia mateno t EI rozekolorel korpo].
Nokte panlo eirpis ai vi fabelojn, Surpikita, sur maldika
Nun si eereas panon por beketplenigo; Tro longa kolo,
Hirundetoj, [en Ia maten', Ia matenot La kapo ...
Kiam iu malfermas Ia flevan bekeron,
Hirundetoj, jen Ia maten', Ia mateno t Blekas
Suno frapes kaj díras seluron, Ridinde furioza faiiketo.
Malfermu Ia brunaln rigard-okulojn;
Hirundetoj, jen Ia maten', Ia mareno! Cíam restas Ia neste pura.
Kiam kuêas en gi blanka kolbaseto
Hirundetoj, jen Ia maten', Ia meteno t Kun nlgra ringíglta vostero,
Baldaii vi grandigos, fiam vi flugos Gi estas prenata de Ia gepatroj
For trans Ia maron ai Ia nigruletoj. Ka] eksteren porta ta.
Hirundetoj, jen Ia maten', Ia mateno t
Diligente iIi nutras
La idaron.
Unue Ia nutralo
Estas mollgata en Ia kropo,
Dolêe preparata per salivo,
Poste êtopara en Ia malsatajn buêoín,
Se Ia patro
Nutras Ia idon dekstre,
Nutras Ia patrino
La idon maldekstre.
Sekreta lego
Regas.

39
38
)

j

Kiel infano, gojanta pI'O bildo, pro ludo
Hej, hirundeto,
De pll êarmaj esteto],
Kion vi ja povas I
Mi alrigardas vin.
Nun mi vidas-konseia homo.
Heziteme kaj tamen kurage
Unu surrarnpas
Kion vi alportas,
La randon de I' neste,
Sufokitan de unganta beko, r
AI malsataj Ia ldoi ? Levas gracle sian vosteton ...
Klaksl
Besteton, similan aI vi:
Plenumis sían laboron.
Vian etfratineton, Ia muson, ~: Purigas
Katenita ankaü vi aI Ia prakulpo de I' vivo I
La etan posreton
Ve aI ni!
Per starigitaj flugilo]
Kio vivas, murdas.
Kaj rapide, kun kapo levita,
Fiera kiel rusa earo
Mi volas vin ami per pli profunda amo,
Úi rerarnpas en sian nesron.
Car mi sei as, kion Sorto vln ordonas fari.

Estas malbeno de I' Tero:
Nenie
ôpíres Ia vivajo
.•.
En dia senkulpo.
Kaj eê Ia mortaio
Devas morrlgt,

\(,
.ro
Toller. Hlrundllbro. 6 41

~ \.... .
x .>
"

Vidis mi paêi knabinon Se mlnacus dangero, plendus Ia hirundino
En tritika karnpo. Per penetra falfado
Brílas Ia ruga tuko, AI vento] slan surdan angoron.
Ruga tuko, ruga tuko De I' fenestro ai nesto, de Ia nesr' ai fenestro
Aií êía kor', Si flugas kviete.
En Ia nesro kaüras,
Kantis turdo malproksíme Unu sín apogante ai Ia alia,
En Ia slringu]o, Le idoj.
Sonls kiel amokanto, I Trens Ia nestrandon
Amokanto, amokanto Esploras Ia kapo],
Aií - kíel mok', Klinigas antaüen, retirigas melantaüen, lulíges
Laü Ia takto de I' patrina flugo. [ritme
Unu someron ankoraü, Kiam Ia flugiloj de l' hirundino tuêas

Ou someroin enkoraü, La varmigantan neston,
Tralalala, Tralalala. Ilí etendas kríantaln bekoin,
Kutimite ai karesa vartado.
Sed tuj kun grava prlpenso
l1i ekrnutígas,
Kaj en infanaj okuloi vekígas
Stranga lumado.

Logantajn sonoln êirpas Ia hirundino,
Restadante.

r
~
Ho êarma miraklo!
Antaüenkrablas unu ido,
Etendas Ia etaln flugiloln ...
42
6· 43

J
Sln levas ...
Flugas,
i
Flugas 11
Sanceligante sed tarnen gracie.
AI sia timo gi pruntedonas
La gracian geston de nobela bonmaniero,
Eksidas kun frapanta koro Sur Ia prokslrnan tegmentrandon flugas III kuraga ido.
Apud Ia fellêa patrino. Scivoleme gi rigardas Ia mondon,
Rigllrdas unuafoíe Ia mondon.
Per laüdo kaj bonguste] mangajoJ Amikoj, mi vidas kun gi unuafole Ia mondon.
Dorlotes Ia gepatroj Ien stdas mia hirundeto. ôuper si Ia lumigantan
La kuragan idon. Varmigantan sunon; sub si Ia florantan splrantan teron.
La floro], Ia arboí, Ia tegmenrtegoloí,
Tiuj en Ia nesro La malproksimaj arbero], Ia telegrafdratoJ,
Insulrkríegas kaj ríproêas. Ciuj, êiuj salute klinis
La silentantajn kapojn.

}:
.J
J
44
4~
Mugas Ia maturigantaj spiko]
Ankaií por mi, Ia kaptito.
Volbigas Ia bluanta êielo somera
Ankaií super êi tíu korto mortinta.

Mi eplras
En Ia tagmezo de dolêa feJiêego.

Tero t Amatino t

46
De Ia kuraga ido lemas Ia gefratoi,
Kiel kun bela pacienco gi iJin helpas t

Kaj kelkajn tagoln plí poste ludflugas
Ekstere gepatroj kal ido].

Dum gaja ludo lemas Ia idoj
La festan arton de l' flugo ...

Vespere iIi ne plu venís hejmen.

Toller, Hlrundllbro. 49
~
IV

I

Vinaüskultanre, hlrundo], Kaj denove Ia hirundoj konstruas Ia neston.
Ridetas mi pri mia verkanta farado.
Kaj denove: tago] de amo varbanta, ebria pIenumo.
La Homo - centro de I' Universo?
KiaI ne Ia hirundo? I Ka] denove mi havls pacan fellêegon.
Levu do, levu do
La hirundon
ôur Ia tronon de I' sepa tago I Sed ekstere batalas Ia fratoj ...

Pro Ia Homo
Vi mortlgis hornoin,
Pro Ia hirundo
EbIe vi trovos Ia homon.
Kaj pli 01 Ia homon.

Vin aiískuItante, hírundo],
Ridetas mi pri mia verkanta farado.
Ridetu ankaü vi, amiko I

~.

J 50 7· 51

E L I
Kvar ídoi, blindaj ankoraü, tremas en Ia nesto.
Õíarn pli malofte hejmvenas Ia gepatroj.
Frosto venis dum Ia nokto
En mortintmantelo.
Mizero I Mizero I
Nenia nutralo por Ia idoj en Ia estingiteco Matene mi vekígls -
De nebulaj tagoj.
La nesto estls mal plena .
Mizero I Mizero!
Mia koro estis mal plena .
Vespere nudaj korpetoj sin premas
AI Ia patrina brusto, tiom senhelpe konfidante, Ho, karel etaj hirundetoj I
Kvazaü sín prernus mortontoj alIa koro
De sopire revere Dio.
La hirundino plorls.

Homo, êu iam vi vídís beston plori? 1..

62
53
Le hirundgepatroj fúnebres pro siaj ido]. N, havu
En tre doI ora proksimo iIi kaüras sur Ia drato, En noktoí de malhelo
kiu etendlgas super mia tablo. ôoplron
Unu donas al Ia alia Ia varmon de sia sango. AI homoj.
Alie vi fúnebres, miaj hlrundol, 01 homoj funebras. Timu Ia vorton kiu sufokas t
Via plendo: frostiga tremo pro Ia spírblovo de I'
eterneco. Vere,
Kun vi fúnebres Ia krepuskanta vespero, Nur kiun vi nomes,
Kun vi fúnebres Ia objektoj de mia êelo. Tiu nur mortos al via animo tute.

Majesta silento.

54 56
Jam blovas aütunai ventegoj
Lastfoje enkoraü mi aüdas Ia kanton de Ia hirundoj:
Trens Ia kampoln êvablandeln,
Kirligas en aeroj
Inter miriadoj da domoj ni retrovos en Ia printempo
Senhejmaj folioj. êi tiun grizan malJiberejon,
EI marêai muskejoj de l' Danubo
Inter miriadoj da êelo] ni retrovos en Ia printempo
Levigas Ia nebuloi, Vian êelon,
Teksante
La palan mantelon
De senfina funebra plendo.

Por Ia vintra flugado
Kolektígas Ia hirundoj.

Por Ia vintra silento
Koncentrígas mia koro.

56 ToJ/er, HlrundJ/bro. 8
õ
Antaií 01 iIi ne estos,
Estos -,
Ilia batalo nur valoros
Novan bataIon,
Kaj ankoraü ilia plei sankta transformigo
Nuo vi forIasis mio, pIej karaj kamaradoj de mia Valoros nur novan transformígon.
aresto.
Kiom estls Ia êeIo varma de via vibranta meIodio,
de Ia spíro de viaj korpetoj, de Ia sonantaj ellpsol
de via faIeganta flugo,
Vi kosmaj kamaradoj de mia somero,
PIej amataj vi,
PIej malprokslmal,
PIej proksimaj,
Kun humila dankemo
Mi memoras vian donaceman amon.

Bestetoj Ia homoj vin nomas,
Kaj sonas io aroganta en ilía voêo,
kiam ili diras: bestetoj.
Ho, ilia rnalsageco l
Mi lernís farigi devota antaü via nedirebla best-esteco.

Antaií 01 Ia hornoí ne retrovos Ia fundon de sla best-
esteco,
8' 59
58
Iam Ia sekvintan tagon i/i rekomencis konstrui.
Kaj ree Ia gardistoj detruis Ia neston.
La keptito, masonisto el bevara vi/aUo, skribis Ia
dek-oken de Majo 1924 Ia ienan leleron:

Epílogo. AI Sinjoro Portikafestrot

Dum unu somero vivadis hirundoj en êelo de kept- Mi petas slnjoron Iortikalestron, bonvole Iesi aI
ito. Estis dia tevoro por fi. Kion ifi donacis el li, pri Ia tiom severe elprovitaj paciencef, treege utilaj
tio fi provis balbuti. AI Ia mellibereja estrero ne kaj di/igentaj bestetoj ilien tiom pene ke] mal-
pleãl«; kion li skribis. Kiu scipoves sondi Ia severein faeile akiritan nesteton. Mi dekleres, ke i/i min
postulojn de mallibereja estrerot ôutiôe, ne pleô!« neniel genas ke] enkeã nenion ditektes. Mi votas
e! li. Õ! ordonis, ke Ia kaptito Iorlesu féI êelon, kies
ankoraü eiti, ke en diversa] melliberejoj trov-
kreda tettestro estie direktite orienten, ke] zorgeme igas hirundnestoj ke) ke, je minaco de severa
kun petrece pripenso donis aI fi alien ôelon, kiu ri- puno, ne estas permesite ilin detrui.
cevis de norde sien mizeren lumon, ke] kiu ne povis Altestime
farili Ia hejmo de iu hirundo. Ruppert Enzinger el Kolbermoor.
En Ia sekvinte printempo, en monato Apri/o, Ia
hirundoj revenis. Venis de ie, el preerbere pejzalo Le dudek-unuan de Majo Ie torttkafestro donis Ia
ke] sunrevo, en Ia kvadreton de nude, norda êe/o. lekonen respondon: "Hirundoj nestu en Ia stalo. Tie
/li trovis noven enloçanton ka! estie preta], ankau aI estas sutiôe da loko. "
fi esti; kio i/i estis e! féI anteüe. La nesto, intertempe jem rondiéente, malaperis
Venis iutage en Ia domon le Iibro, kiun estie Iorm- Iaü verdikto. Sed el Ia kaptito oni donis alnordan
inta Ia anue keptito ka] kiun fi estis fetint« trens Ia ãelon, Ia alian êelon oni Iermls.
muron neatingeble el Ia keptmeno de Ia gardistoj. Kontuzltej, pesie ekscititei, komencis féI hirundoj
Kelkein tagojn poste kontrollstoj brue venls en Ia konstrui nestojn semtempe en tri êeloj. Duone Ia
êelon, malsuprenêiris .Jeüordone" Ia preskeü tiniten nestoj estis tavotttei, kiem gardistoj ilin trovis ke] Ia
neston per seninterese, bruta gesto. Kiom ektimis féI kruelefo okazis.
hirundoj; ne plu vidente sten eten logejon / Per sie]
bekoj ili serêante signis Ia duoncirklon de Ia nest-
• En ses êeloj nestis le paro. Kiu povos scil, kio
ilin instigis / Eble Ia espero, ke Ia homoj u n u tteston
fundo, êirkauflirtis timeme, rigardis en êiun engulon aI iIi permesos pro kompreno ka] iomete da boneco.
de Ia êelo, trovis nenion. La ses nestoj estis torbeleetei.
60 61
Mi ne seles, kiomfoje konstruado kaj detruo sek-
vis unu Ia alian.
Sep semajnojn jam daüradis Ia betelo, heroe, glora
batelo de bavaraj jurprotektantoj kontreü Ia spirito
de besta revolucio. Kelkajn tagojn Ia hirundoj ne plu
konstruis. /li rezignis. Postskribaio.
Mallaüte cirkulis Ia famo de kaptito aI kaptito: (Arlikolelo lrovila en turneto, Iradukila kaj aldonila et te Hirundlibro
,,/li trovis lokon en Ia lavejo inter Ia defluigaj tuboj, kun permeso de Ia eãtoro.)

kie neniu ilin trovos, nek Ia spione rigardo de Ia gerd-
isto, kiu ekstere palpesploras Ia kradojn, nek Ia spi-
ona rigardo de Ia gardisto, kiu interne serões trovi HIRUNDOEPATROJ
melpermesefon." Malofte regis pli pura gojo en Ia
êelkoridoro. Tiella hirundoj tamen restis venkintoj En Ia mirinda filmo »Abü Marküb« montras Bengt
en Ia betelo kontraü homa malboneco. Ctu kaptito Berg maljunan elefantinon, kiu per mal/ertaj mov-
sentis sin venkinto kun ili. adoj de sie rostro lernigis aI ido, kiel sin kaô! en Ia
Sed Ia subeüskultentei gardistoj . .. lumatene Ia stepberbo kontreü malamikaj persekutoj,
lavejo estis senvive kaj malplena ... Tio memorigis min je kortuêa epizodo, kiun mi
Ne plu nestis Ia hirundoj. Vespere ili flugis en iun observis êe Ia hirundpareto, kiu nestis en mia êelo.
ãelon, noktrestis tie intime sin premente unu alIa La unua ido estis fine forlasinta Ia neston, je Ia
alia, sur Ia konduke dreto, forflugis frumatene. Bel- gojo de /' gepatroj, kiuj êirpante ekompenis gin, estis
deü Ia hirundvireto revenis sola. Le hirundino estis eksterenfluginta kaj sidis nun supre sur Ia tegmento.
mortinta, eble ãarIa homoj melpermesis aI si demeti La gepatroj tlugis cirklojn, spiralojn kaj aliajn artajn
fruktopezajn ovojn. figurojn por montri dI (Ji,ke Ia flugado ne estas num
celservo, sed ke gi poves esti sencela gaja ludo. Le
ido alrigardis atente. Subite, kvezaü gi donus aI si
mem kuragan puêon, gi levigis kaj - bums / - kuêis
sur Ia tero. La gepcltroj ekscitite fdjfdnte ôirkaãtlugis
Ia idon. Tiu vene klopodis suprentlugi kaj fine sid-
restis.
"Se Ia intano ne valas aüdi," pensis penjo, "ol1i
devas montri a] IJi..eble gi komprcttos." TÍc11 si mal-
suprenrapidis. sidi ..•kclkain sekundoln apud gi. mon-
62 63
-
I:

H
tris kiel oni sin levas. Cerfe dekfoje si faris fiel. LlI
etulo ne volis.
Nun mi vtdis, kiel patrino repidis e! potro, kiun "

oni ekkones je Ia pli longe sagiganfa vosto, ke} faris
signojn e! li. Ambeã Ilugis aI Ia ido. Patro eksidis
dekstre.petrino meldekstre; ili etendis stein Ilue/lojn;
êiu êovis unu sub Ia idon, fiel ke gi sidis kvazaiJ sur
etendita mato. Tiamaniere i1i elportis gin, embeü
nur uzante Ia Iiberan Ilugilon, al Ie nesto, kaj zorge
gin englifigis.

64

_'fI. .\ , l. ,U& ....