Você está na página 1de 35

,

~alriêa
n spirito.
Teatra;o
n du aktoi kai unu Interakto.

Originale verkita en Esperanto
de H. J. Bulthuis, L. K.
Reviziita de Zanoni.
UNUA AK'rO.

Aktoro;.
I Irlno, õü-lera
I rh no, 'ia filo, 20-jara, sirnplulo } .du-
Ih r Io, • ia filo. 20-jara, soldaro naskitoj .

.J

Scenejo.

Tempo 1812.
Unua sceno.
Patrino. johano.
Le Patrino êpines, sidante epud Ia teblo.
[oh en o sidas SUl' Ia benko ka] plektes korbon;
li labores tre mellerte kaj de tempo aI tempo
interrompas Ia leboron. dum li tikse rigerdes
tl11lc1t1sin, kvezeü droninte en pensoj. Li parolas
malrapidc kn] ketktoje levas Ia dekstren montro-
/111'1'011 por klclrigi per tio sioin dirojn. Li espektas
"I I . itnplulo kn] h.tv as argente-blankajn harojn,

J ) 11 11 () (pII I M"1lI li 1,IIJOris kelkan fempon).
11111 I
I ,. 111 o (/ trulattt a! intano). Kio
1.I'I1Zc111
, • JClII 110 '!
J () li 11 () (ri ,,,('(/,111/(,momenton entaü sin ke]
inte rrotnponte sian laboron). eu Ia mondo estas
m lluna - - kaj ronda?
Patrino. Ies - Ire maljuna - kaj ronda.
Johano (post momento). Kiel do maljuna?
Patrino. Miloj da Ieroi.
Jo h a n o (post momento). Kal gi furnigas?
P a t r i n o. Jes, seninterrompe gi turnígas.
[o h an o (raras per Ia fingro horizontele rottd-
movadon). Tiamaniere? - aií - (raras saman
movedon vertikale) tiamaniere?

5
Patrlno. Ies, riarnenlere. Johano. Ies, jes; mi êiam forgesas.
Io hano (post momento). Kial gi feras tion? Paiízeto, tu/mas kaj tondras.
Patrino. Mi ne selas - -
Jo h ano. Mi ne forgesis pri tio, kion híereü
Jo he no. Ka] ni ne defalas de gi? dlris Ia rnaliuna Heleno.
P a tri n o. KomprenebJe, ni ne defalas. Patrino. Kion si diris?
Joh'ano (pripensinte). Oni falas tamen de Io h e n o. Híeraü - kiam mi faris komision, -
furnruro], êu ne?
si starls sur Ia strato - kun Berto -
Patrino. Ies, mia knebo, oni povas fali de Patrino. Ka] kion si diris ?
fumturo.
Lo h an o (post momento). Patrino!? Johano. Ho, mi mernoras. - Si diris al
Berto - ke mi havas blankein haroln -, kei ke
P a tri n o. Kio estas, knabo?
mi estas - idioto -
Ioh e no. Kie estas nun Alberto?
Patrino. Tion si ne devas diri! Vi ne estas
Patrino. Li estas en Ia urbo. Idioto, vi estas, kiel estas skribite en Ia biblio -
j o h e n o. En Ia kazerno, êu ne? vi estas malriêa en spirito.
Patrino. Ies, en Ia kazerno. Jo ha n o. Ho! - malriêa en spirito!?
Io han o (post momento). Sed kial li estas tie?
Fu/mas kaj tondras.
Pa tri n o. Li estas en Ia kazerno tial êar li I
estas soldato. Pa tri n o (kovrante siejn oku/ojn per ambeü
Io ha n o. Ho, soldaro, êu ne? - ôed kial do manoj ). Dio, kia batego!
li estas soldato? Johano. Patrino!?
Patrino. Tion vi demandis Iam centfoje. Vi Patrino. Kio estas, knabo ?
ne memoras plu ? Io han o ipripensinte). êu tio estis Ia mano
Io ha n o. eu mi dernandis tion Iam - centfoje? de Dio?
Patrino. Ies, mia knabo. Sed tio ne estas Patrino. Tio estls fulmo kaj tondro.
grava. Io h an o (pripensinte). Oni tamen diras, ke
j o h a n o (post momen'/o). Kial do mi demandis tio estas Ia mano de Dio, kiu - kiu frapas Ia
gin - centfoje? blasfemantojn -
P a t ri n o. êar vi êiam forgesas pri tio, klon Patrino. Vi ja ne timas tíun manon, Iohano,
oni diras ai vi. vi neniam blasfemas.

6 7
Joha n otpripensinte), Mi neniam blasfemas-- Feliêal estas Ia malriêaj en spirito, êar ilia
(Posf momento) eu mi estas malriêa en splrlto ? estas Ia regno de Ia êielo.
Datrino. Ies. ôed ne malgoju pro tio, mia Feliêaj estas Ia plorantol, êar i1i estos kon-
knebo, êar estas skribite en Ia biblio: Feliêaj estas solatal.
Ia malriêaj en spirito, êar ilia estas Ia regno de Feliêa] estas tiui, kiuj malsatas kai soifas just-
Ia êielo. econ êar ili satigos.
Johano (pripensinte, rigardante tikse entm; Fellêai estas Ia kompatemaj, êar i\i ricevos
sin). Tiom da vorto] kune mi ne bone komprenas. kompaton."
Datrino. Mi selas, ke vi ne bone komprenas
tion. Sed tiel estas skribite en Ia biblio.
(Si tormetes Ia biblion kaj ekõplnas.)
Johano ipost momento). Datrino!?
jo h a n o (surprizife). Kial vi jam ekhaltas,
Datrino. Kio estas?
patrino? .
Jo h a n o. Legu foje tion ! Da t ri n o. Mi ia devas êpini por perlabori monon.
Datrino. Kion?
Johano. êu estas agrable - spina.di? ..
Jo h ano. Dri Ia malrlêe] en spirito. Da tri n o. Dri tio mi neniam pensis ; rru Ia
Datrino. Tio estas skribira en Ia prediko sur vas, por ke ni povu mang]. . ~
Ia monto. Tio estas multe tro longa por vi, [o h a n o. Kal tial midevasplekti korboln.êu nz ?
Iohano. Vi ja ne komprenas gin. Iam laboru
kat ne pensu pri tiaj aferoj I Dalrino. Ies, mia knabo.
Johano (posf momenlo). Gi tarnen estas trov- J o h ao o (post momento, leborante kontreü-
ebla en tiu via biblio, êu ne? I). Ôi tamen ne estas amuza ?
Pe tr íno. Nu do, mi kontentigos vin. Aüs- P Irino. Kio ne estas amuza ?
kultu! (Si prenes Ia biblion kuêantan sur Ia [ohan o. Clarn plekti korbojn ne estas arnuza.
srenko kej legas Ire malrepide, dum J o h ano eõs-
kultes kun streêita atento kaj interfingrigifaj trino. Ne pensu pri tio, Johano; ni ja
manoj.) I bori.
J h no (post momento). Datrino!?
"Kaj vidinte Ia homemasoín, li supreniris Ia P Irl no. Kio estas?
monton, kaj klam li eidigis, Iiaj disciploj venis J h no. Legu ankoraü!
al li. I Ir i n o. Mi ja preskaü ne havas te~I?~n por
Kaj malferminte Ia buêon, li instruis ilin dirante I. k r knabo. Mi devas êpiní - nur spirn - -

8 9
j o h a n o. Legu ankoraií fre maImulte - mi fre j oh e n o. Por ke mi mern êiam povu serêi Ia
safas eüskultí gin. ' lokon.
P~frinos. (gemanle). Nu do, enkoraü keIkajn Patrino (rigardas lin demande). La Iokon?
verso) n. (01 legas plue.) Jo h ano. La lokon, kie tio estas skribita.
Patrino. Ho, mi komprenas. Nu, mi enmetos
••F~I!ê?j estas Ia kore pura], êar iIi vidos Dion.
papereton. (Si serões, sed tien ne Irovas). Paper-
Fel!caJ estas Ia pacigemaj, êer ilí estos norneraí
filo) de Dio. eton mi ne havas, mi enmetos lanan fadenon.

Feliêaj estas tiui, kiuj
estas persekutaraj pro Fulmas ke] tondres.
lusteco, êar ilia estas Ia regno de Ia êielo.
Patrino. êiel0, kia vetero! (Si metas Ia
Feliêaj estas vi, ki~m ~ni vin mallaüdos kaj fadenon en Ia hihlion êe capilro V-a de Senkta
persekutos ka] senraíte VIn kalurnníos pro mi." Meteo •. poste si denove ekspinas.
(Si fermas Ia hihlion kaj remelas. gin sur Ia [o h a n o. (rigardante kun atenlo). Nun mi
srankon.) mem povos troví kaj legi tion. (Posl momento.)
trino!
. J o h a n o tpost momenlo de pripensedo êiem Patrino. Kio estas?
rIgãJ:danle enteã sin kaj levante Ia fi;gron).
Patrm.o? eble estas feliêo, ke mi estas - malriêa [oh a n o. Si ne diris, kial miaj haroj estas
cn spmto. nkaj.
Patrino. Ies, mia knabo, trino. Eble si ne selas.
Jo h ano. - - êar mia estos Ia regno de Ia êielo. [ohe n o (levante Ia fingron). Mi selas. Tio
P a t r i n o. )es .. ôed ne pensu tro multe prl fio! t pro teruro, êu ne?
jarn laboru, tio distros vin! trino. Ies, [ohano. pro teruro. ôed ne
u tro multe pri tio! [arn laboru!
Joha.no (labores malrapide). Mi tamen me-
moros non. (Posl momenlo.) Pafrino! J hano ipost momento). Mi ne forgesis pri
ti d mi ne memoras êion. Alberto havas
Patrino. Kion vi havas nun por demandi? , I' 'Jn haroin, kai mi havas blankajn.
Johano. Papereton! trlno. Ies, kal tio estas Ia sola diferenco
P a fri n o. Papereton!? Kion do vi volas fari vi: escepte de viaj haroi vi similus vian
per pepereto ? t n kiel unu guto da akvo similas alian.
Io h an o. Meti en Ia biblion. J h no. Patrino!?
Patrino. Kial? trlno (spinas kei ne respondas).

10 11
Jo h ano. Patrlno rekonru folon, klel êio
farigis. per arnbaü manol, ke ~i restis ~pendan!a. Kaj vi
svingigis tien kaí reen inter Ia êlelo kal Ia fero-
Patrino. Iam tiel ofte mi rakontis tion.
Johano. Iam tiel ofte ?
J o h ano. Mi mernoras - mi svingtgis -
Patrino. Via freto, kiu sidis supre sur Ia
Patrino. Ies, mia knabo; sed vi ne povas fumturo leüte kriadis pri helpo, sed kiu povus
memori rlorn da vorroj. Vi drenas en i1i.
helpi? Vi ne estis sufiêe forra por r;>enditie Ivo~~a~
Io he n o. Rakontu ramen t tempon. Krom tio, vial manoj est!s .sen~auII~ltaJ
Patrino. Nu, mi rakontos ankoraü unu fojon pro Ia raplda glitado kaj brulvund~ta), kal ~auru~
sed Ire resume. Aüskultu bone ka] klopodu me~ mu're tro longe, se helpantoí suprernrus kun snur?J!
mori gin! per kiui via freto povus atingi vín, por fir~~ h~1
J o h a no (inlerfingrigas Ia manojn kaj eüs- lian ênuron êlrkeü via talio kai rnalsuprenlzl vm
kullas kun sfreêila atento, fikse rigardanle anlaií teren. - Ni ne sciis, kion fari - - Ciul .hom?j
sin). kurls tien kal returne, laüre kriante - - MI starís
m lespere tie kaj tirnis ôiusekunde, ke vi falos --
Patrino. Tie-en Ia urbo, epud lakazerno--
ublte min keptls ideo. Mi kuris en apudan domon
Johano. Kie Alberto estas?
k J perls pri du grand~j lanel Ii~ot~~oj. Kver
Patrino. Ies, - tie staras bierfarejo - tre rt J vírol, êiu êe unu pinto, etendis ilín, unu sur
granda bierfarejo - kun rre, tre alta fumturo _ ._ I lia kal ekstaris êe Ia bazo de I' fumturo, sur
Johano. Ies, alta êtona fumruro _ I I k~ kien vi nepre fa'os Tie ili atendls rlgard-
I u'pren al vi -, kal preskaü tuj poste vlal
Patrino. Tlú furnturo estís traflta de Ia fulmo
I J tis elêerpltal - kaj kun lauta, longa ek-
kaj esris riparora, Gi 'estls fendita de supre mal-
klu penetris rnlan animon, vi feli s kapon
supr~n:. gis I.a te~o.. Vi kaj via freto estis rípar-
, n Ia mezon de Ia duobla Iitkovrilo - -
onra] grn, VI esrís fiam rnasonlsto] de fumturoj _
Iohan o. Ies, masonisto, mi mernoras. Pulmes kaj tondras.
P a tri n o. Vi laboris ture supre sur tiu fumturo. Irlno. Dlo, kia ekbato!! (Si kovras siajn
kut Jjn p r embeõ manoj.)
Johano. Tute supre - en Ia nuboj - kaj
malsupre estís Ia malmola srraro. J h no (eãskultas ankoraü kun streêita
, li' po 'momento).
J. Kaj poste?
P a t r i n o. Subife vi falls, sed feJiêe povis
Ir I no. Kvankarn Ia etendita Iitkovrilo
gustatempe ekkaptí dikan ânurcn pendantan de
supre gis dudeko da metroj super Ia straro. Vi
h II II I I falon, Ia vlrol tamen ne esrís sufiêe
I J r vIIi, ke Ia kovrilo tuêegis Ia teron -
glitis malsupren, sed premis Ia ênuron fiel forte,
I I k p trefls Ia êtonoln de Ia strato - -
12
13
J o h a n o (keprante Ia verton de sia kapo). P a t r i n o. Eble por batali kontraií Ia rusa
Ies, mia kapo trafls Ia êtonoln. imperiestro.
Patrino. Vi kuêts senmove, kaj êiu timis, ke J o h ano. Alberto tamen revenos, êu ne?
Ia falego mortigis vin. Sed vi vivis ankoraü. La Patrino. Dio gin volu l (Si gemegas, ôes-
viroj portls vin heirnen. La doktoro venis kaj ante êpini ke] rigardante enteü sin, kaj fine
konstatis cerbo-ekskuon. - Longe vi kuêis morte- Iorviêes larmojn.)
malsane, sed fine vi resanigls. - Post tiu tempo J o h ano. Kial vi pioras, patrino?
vi ne povis plu labori kiel masonisto. P a t r i n o. Mi ne povas klarigi tion ai vi,
J o h ano. N un mi memoras - precipe Ia mia lnfano, vi ja ne komprenas gin. (Rekomencas
êronoln - pini.)
P a t r i n o. Kaj nun vi plekras korboin. Io h a n o (post momento). Patrino?
P.at r i no. Kio estas?
J o h ano. Kaj miaj harol subire blankigís, êu
ne? J o h ano. Kial vi êpinas Ia tutan tagon?
Patrino. Ies, pro teruro, dum vi pendis tie. Pa tri n o. Tion mi ja klarigis aI vi: por ke
I povu aêeti panon por vi kaj por mi.
J o h ano. Pro teruro. Mi memoras. Kaj Ia J o h ano. Kial do Alberto ne laboras por ni ?
malíuna Heleno diris, ke mi estas idioto -
Patrino. Vi tute ne estas tia; vi estas, kiel P 4 t r i n o. Li ja estas s oldato, lin bezonas Ia
mi Iam diris: malriêa en spirito. p rlestro.
J o h ano. Tio estas skrtbíta tie en Ia biblio, J o h ano. Vi ankaií lin bezonas tamen.
êu ne?
t r in o (gemas sed ne respondas).
P a t r i n o. Ies, ternen ne pensu tro multe pri
tio! Iam laboru, tio dístros vin I . J hano (post momento). Patrino, êu ni devas
ri en Ia êielo ?
J o h a no (Iaboras; post momento). Patrino!?
t ri no. Tie ni guos ripozon, mia knabo.
Patrino. Kio estas?
h no. eu ankaü tio estas skribita en Ia
J o h ano. Kial Alberto estas soldato ? 11 ?
P a t r i n o. Mi jam ofte di ris, ke mi ne povas
Irl n o. Ies.
klarigi tion ai vi. Eble, êar Ia imperiestro in-
tencas ataki Rusujon per granda armeo. h no. Kaj ke mi vídos Dion?
J o h ano. Kial Ia imperiestro volas ataki I r I n o. Ies , mia knabo. Vi vidos Lin!
Rusujon? J h no. Kiam?

14 15
J o h a n o (iom post iom êesas labori, apogas
P a t r i n o. Kiam vi estos mortinta. Sed ne Ia kapon je Ia dorsapogilo de Ia benko kaj
pensu pri tio, iam laboru! termas Ia okulojn).
Fulmes kaj tondres.
Patrino. Ho Dlo, indulgu min! (Rigardas
J o h a no (post momento). Ankaü, se Ia fuImo
aI johano.) Li dormes, Ia kompatindulo! (Si
trefus min ? pregas' flusfran/e, posfe malfermas Ia biblion ke]
P a t r i n o. Ies, sed Ia bona Dio malhelpu tlon t
leg~s mallaüte, movente Ia lipojn.)
J o h ano. Ankaü, se mi íelegus de Ia furn-
turo - sur Ia êtonoin ? Sed iIi estas tro mal- Póst momenfo iu trepes ekstere el Ia tenestro,
rnolal. (Post momento de pripensado.) Ankaü, deksfre.
se mi saltus en Ia riveron?
Patrino. Kío estas tio? (Atendas, rigard-
P a tr i n o. Kara êielo t [ohano, ne diru tian nte Ia lenestron. - Dua Irapado.) lu, kiu volas
sensencaion. Vi ja sclas , ke tio estus mern- niri tiel malfrue? (Rigardas Ia horioêon) Estas
mortigo. Mem-mortigo estas mortpeko. Dio mal- J m Ia deka horo. (Tria frapado. - Si levigas~
permesas sin-mortigon. lras aI Ia fenesfro kej rigardas eksteren.) Mi
. johano (post momento). Mem-mortigo? Ies, Idas neniun. Tamen iu frapis. (La Irapado
110 estus mem-mortigo. Li malpermesas tion. iIdigas sur unu el Ie pordoj en Ia fundo. Si iras
(Post momento.) Sed -, se aliaj homo] jetus ft n, lorsovas Ia riglilon kaj melrapide malfermas.
min en riveron? ul poste si peses malantat1en, surprizife.) AI-
Patrino. Ne timu tion, neniu faros ion tian! rtoU
J o h ano. Mi ja tute ne times, êar mi irus
en Ia êielon, kai mi vidus Dion I
P a tr i no. Ne pensu kaj ne parolu pri tlai
aíeroí, [ohano l Estas plí bone, ke vi diligente Dua sceno.
plektu korbojn; tio distros vin kal donos ripozon La Pa trino, johano, AI berto.
aI via kornpatínda eerbo.
j o.h ano. )es; ~stas plí bone, ke mi plektu lberro (entras, rapide termas kaj riglas Ia
k<;>rboJn. (Oblikve rigardente Ia patrinon.) Tamen n post si). Patrino tI
m.la estas Ia regno de Ia êielo. Kal mi vidos trino. Alberto!!
Dion .. Tio estas skribita en Ia biblio. (Li komencas
Ieborl.) (/li êirkat1brakas unu Ia alian.)
Posf momento lulmas kaj tondres, kaj oni aüdes, Ib e r t O. Vi laborls ankoraü, patrino?
ke pluv as torente.
I . 17
16
P a t r i no. Mi legis kaj estls enlitigonta. (Palpas
liajn vestojn.) Kiel malseka vi estas t P a t r i n o. Kiom da tagol vi restos? - jen
Ia sekal, surmetu ilin tu] kaj sidigu t - Dio, kiel
A I b e r t o. Ies, mi estas malseka. Pluvas ja mi gojas I Tiel neatendite!
torente.
A I b e r t o. Ies, tre neatendite. Kie estas Io-
P a t r i n o. Kiel malfrue vi venas, mia knabo hano?
kaj en tia vetero! '
pá t r i n o. Vi ankoraü ne vldis Iin? Li sidas
Alberto. Iam ne tondras. La malbona vetero tle en Ia angulo de sla benko êe tiu duone plekt-
pasls, mi pensas. lta korbo La dormo kaptis Iin, Ia kompatlndulon.
Patrino (kisante lin). Ho, kiel mi gojas A I b e r t o. Kiel li fartís dum Ia leste] tagoí ?
êar vi revenist (Karesas lin.) Demetu Ia sol~ P a t r i n o. Lia sano estas bona, sed lia
datan mantelon kaj Ia êapon, Ia akvo elfluas el plrito ne plibonlgls. Lia men:toro kelkf~ie est~s
iIi - - Pendigu ilin sur Ia segodorso antaií Ia tre malforta li mernoras ordínare nur tíon, kío
fajroloko, tie iIi baldaü sekígos t Sed víe] botoj _
lntereeas li~· Ia ceteron nur, se oni helpas al li;
kaj Ia pantelono estas ankaü tiel malseka __
k J li komp;enas nur malraplde ~aj nur, ~e .?ni
Oni pensus, ke vi travedís rivereton, tiel malseka rolas al li per mellongaí frazol. Nun eidigu!
vi estas êie.
I brogos kafon aü boligos lakton, tio varmigos
A I b e r t o. Ies, patrino, mi estas tre malseka . In post tia promeno en Ia malbona vetero.
sed tio ne estas grava. ' u vi deziras mangi ? Atendu, mi hevas an-
P a t r i n o. Ne grava t? Certe, tio estes tre r Q--
grava. Surmetu rui aliajn ~estojn, víaln proprajn; I b e r t o (kun rifuza gesto). Ne, patrlno t
iIi pendas en Ia êranko. (Si iras aI Ia sranko.) I nek trinkos nek mangos. Mi venis nur por-
Alie vi Ia malvarmumus. r diaiídiri - -
A I b e r t o. Ne tímu, patrino, rni Iam ne mal- a t r In o (surprizile). POt adiaüdirl ? Vi do
varmumos, neniam plu, venls permese?
P a t r i n o. La soldare] kutimigis al malbona I b e r to. Ne. - Ies, - Mi enkaü venis per-
verero. Tarnen sangu Ia vestojn t êu vi venas , nur kelkaln horoln - -
permese? t r in o. Nur kelkajn horojn?
. A I b e r t o. Ne. - Ies. - Permese. (Li pend- I b e r t o (posl momento). Ies, nur du -
Igas Ia surfufon sur Ia seéodorson, poste li de- t r in o (malkvieligas). Nur du? Sed tio
meias Ia celerajn vestofn ; dume Ia Palrino terura I
prenas sekajn el Ia êranko kaj donas ilin aI li.)
I b e r t o. Ies, patrino, tio estas tre terura t
18
19
P a t r i n o. Kaj kiam vi revenos? P a t r ino (levigas, iras el li, me/as .'a manoj~
A I b e r t o (levas Ia suhroin, sed ne repondasi. ur Iian kapon). Sed, en Ia nomo de 010, Alberto.
arolu do I Vi maltrankviligas min.
P a t r i n o. Vi ne seias tion !? (Kun /imo.) Vi
do kuniros - Rusujon? A I b e r t O. Ho ve, patrlno, mi ne povas - mi
e kuragas.
A I b e r t o (hezi/an/e). Rusujon? - Ne _
Ies - mi kuniros fien. P a t r i n O. eu gi estas tiel terura?
A I b e r t o (eksides rek/e). Sidigu, patrino,
Patrino. Sed, Alberto, kiel strangaj kaj J mi gin rakontos.
evitemaj estas víeí respondo]I Mi ja tute ne P li t r i n o (eksides kontreü li êe Ia filblo).
komprenas vin.
010t Kio do pendas super mia kapo t ?
A I b e-r t o (levas Ia êultroln, sed ne respondas). J b e r t o (post momento). ?ost ki.am mi~
P a t r i n o (malfrankviligas pli kaj plI). Sed tr mortís, Ioheno kal mi devls laborl. por VI!
diru do - êu okazis io - stranga? - io ? J J êlelo estas mia atestanto, ke estís ai rm
tlon fari. - Sed post Ia katastrofo, kiu faris
A I b e r t o. Ho, patrino I 10 terura okazls. non stmplulo, mi sola devis prení sur .mi~
P a t r i n o (/eruri/e). 10 terura? êu Ia milito kon ke] mi estas sana kaj íuna, keí nu
eksplodís - kontraü Rusujo? J bori. - Poste oni serêls rekrutojn, mi
A I b e r to. La milito eksplodts Iam entaü iom I tI kal farigis rekruto. Tio estls Ia due
da tempo, tion vi Ia selas. Mi ne inteneis parolí ".'U'~~o. ear de post tiu momento vi sola
prí Ia milito. (Fingre montras fohanon.)
dormas? -
lieu I ri por vi kaj por Johano; êar kvankam
,ltlkl••1 korboln, li perlaboras per tio tiel I!lal:
keü ne valores Ia penon parolí pn
P a t r i n OL Ies, li dormas. - 8ed kio do I eeperls baldeü reveni hej~en por
okazis? 10 plí terura 01 - 01 tiu milito? I k J subtenl vin. Sed Ia tri« kata-
A I b e r t o (ka"jesas, sed ne respondas). I • I milito kontraü Rusulo. Anstataií
P a t r i n o. Sed parolu do plí klare I Kio J I I. mi devus marêl k~n }~ gra.nda
okazis? . ur malmuttaí restos fie CI. MI ne
I. kl J tio malesperigis min,. êar .kia
A I b e r t o. Mi ne venís por diri tlon ai vi, t de vi kaj Ioheno, se mi nemam
patrlno ; sed mi Ia ne povas plu kaêí Ia veron. , k I Ia êielo selas, kiom mal~ul!al
Ho, êiopova Dio I (Me/as Ia brakojn sur Ia Ru ulo estas fiel vasta - kel tlel
tablon ke], keêente Ia vizagon inler i/i, pior- '. Mllol da soldatoi falis jam. sur
singullas.) kalmp'oJ.k I pereos ankoraü cento) da
20 21
aliaj mílol, êar Ia milito ne finigos tiel longe, enl êr tien post tiu kondamno ? Vi ja estas
kiel vivos Ia imperiestro. ôed êiuj tiuj pereantaj Ibera I Forkuru tul, aü - kaêu vin - tion vi ja
soldatol ne kortuêas Ia imperiestron. Li êiam kaí ovasl
êiam bezonas novaín miloln. - Mi ne estas mal- Alberto. jes-
kuragulo, sed kial oferi mlan vivon por aferol, P a t r i n o. Rapidu I Eble mi poves kaêí vin
kiuj interesas nur Ia imperiestron kai ne nin ? e - sur Ia manserdo, sub Ia paílo. Vi ja estas
Se Ia patrulo estus en dangero, kiel antaü kelkaj íbera I
ierol, sen kontraüdlro, eê sen murmuroj mi parto- A I b e r t o. Ies, patríno, mi estas libera.
prenus por defendi gin kontraü atakantaj mal-
Patrino. Nu doI ,
arnikoi. ôed nun Ia afero estas tute alia, nun
mi mem estos inter Ia atakantol, Longe mí Alberto. Nun mi estas libera; sed mi devas
meditis pri tio, kion fari; fine mi decidis forkuri, returne post unu horo kaj duona, êar morgaü
riamaníere mi Ia havus Ia êancon poste reveni kal m frue en Ia mateno - je Ia sesa horo -
labori por vi -, eü vi kal johano povus sekví min en Patrlno. Ie Ia sesa -?
Ia fremdan landon, kaí tie ni povus kune vivi Iberto. - gi okazos.
feliêe kal pace. Kaj mi forkuris, sed mi estis
kaptata ka] letata en Ia arestelon. Tie mi pas- li t r i n o. Kio ?
igis du teruraln sernalnoln, ne pro mi mem, sed Ib e r t o. La kvere katastrofo.
pro vi kaj li (fingre montrante [ohanon), Hieraü Ia t r i n o. Tiuhore i1i mortpafos vin?
I milita konsilantaro
min - (atendas momenton).
jugis min - kaí kondamnis I b e r t o. Ies, patrlno.
I P a t r i no. Kondamnis I? AI kio? trlno (vivege). Sed tio ne okazos, tio
I o I Vi Ia estas libera, vi ja povas forkuri
11
A I b e r t o. AI Ia mortpuno - vi vln t
Patrino (votes eksteri, eligas Iaãtan krion , I rto. Tion mi povas, sed tion mi tamen
11
svenes ke] glilfalas de Ia sego). v ,patrino.
johano (vekigas, rigardas kun miro siejn t r In o. ôed kíal vi ne povas ?
II11 patrinon ke] fralon, sed restas sidenta senmove,
rto. Pripensu, ke mi estas tie êi kun
aüskultante kun slreêita alento).
Alberto (residigas Ia patrinon sur sien
,,,lm.llol ed je Ia tría horo mi devas montri
I kezerno.
I1
segon, kie si melrepide rekonsciiées). Trankvll-
igu, patrino, vi vekos Iohanon I t r 1n o. Kaj se vi malestos ?
I Pa tri n o. AI mortpuno t Ho Dío , jen Ia I rIo. Mia honoro kal mia konsclenco
kvere katastrofo! (Subite.) Sed kiel vi povis ••• IDllrn, 1 mi iri ne returne.

22 25
Patrino. ôed, kara knabo, pensu do prl rnf Alberto. Estes tro malfrue, kaj tute superflua
- pensu prí via frato t peno. La imperiestro neniam kompatas en tlal
A Ib e r t o. Tion mi faris; sed antaü êio mi ferol.
devas pensi pri Huberto. Patrino. Sed tio estas monstra! (Tordente
Patrino. Huberto?
18 manojn pro melespero.) Ho, kion fari?
Alberto. Ies, pri Huberto, Ia maliuna ser- Alberto. Adiaiídiri min, patrino, por Ia lasta
gent~, kiu r!skis sían propran vivon - nur, por folo.
ke rm lastfole povu iri heirnen por adiaiídiri vin - Patrino. Kal poste vi reiros tien P9r esti
Patrino (rigardas Alber/on, sed ne kom- mortpafata? Ho, estas tro, terure - - Cu Dio
prenas lin). - enlam indulgos min? Cu ankaü nun Li ne
Alberto. Huberto estas mia piei kara amiko helpos?!
kvankam li estas mia superulo. Ni mortus un'; A lberto. En militaj aferoj Ia imperiestro
por Ia alia, se estus necese - kaj se estus eble. Inas esti pli potenca 01 Ia Cíopove mem.
Li okaze estas tiu, kiu kondukis min en Ia arest-
elon, kaj li preskaü rnalesperis pro tio; sed Ir
(Mal/onga peõzo. johano, kiu gis tiuj leste]
r/oj aiískultis kun large inalfermitaj okuloj,
d~vas plenumi siein instrukciojn kiel soldato kaj
kiel mia g~r~anto. Li ne povas aliigi Ia aferon
loje termas Ia okulojn kaj restas sidente sen
nek melebligi Ia karastroíon. Li povís kaj ku- vo.)
ra~is !1~r .kase. permesi. ai mi iri helrnen, por ke êu tiu seq}ento iam hevas Ia
rm adlaüdiru vm lastfole. Sed je Ia tria horomt n a5ion kiel vi? eu li havas patrinon ka]
devas refoje esti en mia arestelo. Idiotan knabon por .prizorgi kiel vi?
Patrino. Kaj se vi ne estos tie?
I erto. Li estas jam sesdekjara, mi supozes.
Alberto. Tiuokaze mian amikon tratos tiu 11 n, kiom mí scias, li tu te ne havas. Sed
kvara k.ata~trofo.' êar li estas responda pri miaj " alílgas nek Ia situacion nek Ia aferon. Li
farol; h, kiel mia gardanto, devas zorgi pri tio plenumí siajn ínstrukcloin, jam li malatentís
ke mi ne forkuru. • r ml. Se tion oni ekscíos, li estos punata
P a t r i no (plorante). Ho Dio, kompatu! lplnto de forkuronto. Koncerne min, mi
. AI~erto. Dio ne povas komparl tie êi, patr- bei rnian honoron. Mi promesis, mi [urts
mo; tíon povas nur Ia imperiestro. I, k I mi reiros ai Ia kazerno. - Restas ai
Patrino. La imperiestro? Mi iros ai li: mi nk r ií unu horo por prlparoli kun vi kelkajn
petegos lin surgenue, Li ja kornpatos min 'kie I k i poste mi deves foriri por neniam
patrinon. In k I Iin. (Li fingre montras [ohenon,

24 25
plorsingullas, metes Ia brakojn sur Ia lablon,
keêes Ia vizagon inler iIi, dum lia korpo skuigas Alberto (rituzes geste), Mi ne solfas, patr-
pro emocio) Ino. Kial mi soifus?
P a t r i n o (kun leruro, slaranle êe li). Ankoraií Patrino. Trinku tamen!
unu horo! - Kompatema êielo, kion fari? (Si
rigardas êirkaiíe en granda melespero.) Ankoraü Alberto (malplenigas teson, rigardas en Ia
unu horo, kaj je Ia sesa mi - (kovras siajn malplenigilan tason kaj remelas. gin sur Ia
I blon). Kio estos Ia sorto de VI kal johano,
okulojn per Ia manoj). Ho, tio ja estas neebJa-
neebla! (Falas _ surgenue.) Helpu, kompatu, klam mi estos - -?
granda Dio! (Si ekslaras, rigardas Alberton Patrino (trinkes enksü: êia] manoj tremes),
dum momenlo, posle êin kaplas súbita ekpenso ; 10 Ia zorgos por ni. (Paiízeto).
mallaiíle:) Iam fiel meliuna - sen familio - Alberto. Eble Li zorgos. (Post momento.)
kaj li volus doni slan vívon por savi Iin, se tio u tiu lakto estis malfreêa, patrino?
estus ebla - - - (Si êtelires aI Ia êrsnko, Patrino. Ies, jam malfreêe.
elprenas du lasojn, enverêes en unu kelkajn Alberto. Gi acídigls.
gulojn ae tluideio el malgranda kurecil-botelo ;
poste - hezilinle momenton - Si enverses Patrino. les.
anken; liajn gutojn en Ia alian lason, rapide Iberto (posl momento). Se Ia patro vivus
formelas Ia botelon, metas Ia lasojn sur Ia oreü t
êrenkon kaj sidigas rigardanle aI Johano por trino. les.
cerligi, ke li nenion rimarkis de lio, kion si Iberto. êi tiu lasta akcidento ne
faris. fohano lamen jam rimarkis êion, sed zUS.
sidos refoje kun tesmito] okulo) kaj sajnigas tri n O. Vi tamen devus foriri kun Ia armeo.
dormi.) Iberto. Ies ; sed li povus zorgi pri vi kaj
li!]
Alberto (post momento, sekigente larmojn). [ohano: tiuokaze mi ne estus forkurinta. ôed
Ies, patrino, ankoraü unu horon mi povas esti forkurís, nur pro vi kaj pro lohano. -
êe vi. Kio estas por priparoli? trino. Ies, mia knabo, tion rn! scias ; nur
Patrino. Mi ne selas. nl. Unu katastrofo kaüzís Ia alian.
Alberto. Ne pri mi. Pri mi êio baldaü Iberto (rigardanle ai Ia fajroloko). O!
finigos, sed pri vi kaj Iohano. varme en Ia êambro; mial vestoi baldaü
Patrino (ekstares, prenas per tremanta mano O.
Ia laklujon de Ia breto, versas lakton en lu du tri no. Ies, tre varme estas.
lasojn kaj metas ilin sur Ia lablon). Iberto. Mi tamen ne sentis tion, kiam mi
26
4'" 27
Patrino. Eble pro Ia vetero. I kapo doloris, patrino enkaü en mian lakton
verêls el tiu botelo. (Fingre montras Ia êrenkon)
A~lberto. Ne: êar post fulmotondro êiam pli- J kiam mia kapo ne doloris plu, tiam mi songts
freslgas. ôed estas nun terure varme tie êi, tro /! vos Ia fingron) pri Ia fumturo kaj pri Ia êtonol
varme. Mia kapo turnlgas. kal mi svíngtgis - svingigis -, mi memoras,
Patrino. Eble pro nervemo. estis terura! lIi dormas kaj songas -, mi
Alberto (post momento). Kiel peza farigas dormis, mi eüskultís. 1Ii volas mortpafi Iin.
mia kepo l (Volas ekstari, sed refalas sur Ia Vc'JS Ia fingron kaj pripenses, poste li êtelira«
segon.) Kiu horo estas? Mi ne povas distingi. I 1c'J vestoj de Alberto kaj pelpes ilin.) 1Ii sek-
Estas tro mallume - kaíJe horlogovitro estas (Li prenes Ia êapon kaj surmetas gin,
tute nebulkovrita - - Ankoraií unu horo! (Li 01 Ia speguto.t Nun mi sirnilas mian fraton.
ripozigas Ia kapon sur Ia tablo.). neniu vidas mtain blankain haroln. (Li iras
I M fajroloko, demetes siajn vesfojn kaj sur-
. I?a tri n o (duondorme). Dio, pardonu ai mi! unu post Ia alia tiujn de Alberfo; poste
MI ra estas patrino - kun du knaboj - kaí unu rôes en Ia poêoj de Ia soldara manfelo kaj
el iIi estas tiel malfeliêa - preskaü idiota - Ia ilmN/10S Ia pasporfon soldatan, kiun li malfermas;
ali~A devas labori por li kai por mi, kiam' mi (/! tos kaj foliumas gin; poste li levas Ilusfre:)
farlgos tro maljuna por labori mem. - Kal tiu rto Dupuis, naskígts Ia duan de januaro mil-
~er.gento estas ~al~una viro, sen familio - kaj nt-naiídekdua." (AI si mem:) Tiam mi ankaü
h ia volus dom sran vivon - por savi mian I I - Ia duan de januaro mil-sepeent-naüdek-
filon - - Ho Dio, pardonu ai mi rnian kulpon! (Legas plue t) "Nazo - rekta; mentono -
~onsideru, k~ mi agls tiel pro mal espero ! Kon- ; okulol - brunel ; frunto - alta; harol -
slderu,. ke rm estas patrino - kaí tiel malfeliêa! J." (Parolante:) jes, haroí - nigral, kaj Ia
!i0' ~Ia kapo ~ Kiel êio mellurnig es - kaj Ia tas blankal, pro teruro. (Li enposigas Ia
írnpenestro ne indulgus - - (,si enkeü metas rton kaj butonumas Ia manfelon, eksteres
Ia br.a.kojnsur Ia tablon kaj ripozigas Ia kapon Ia spegulo.) Nun neniu vidas miajn blankajn
sur I1/. Malgranda pailzo.) :;'I1•••• ln.
Nun rni estas Atberto, Ia solda to, kiu
johano (kiu rigardis kun streêita atento jam mortpafata je Ia seea horo. les, mi me-
kelkan fempon siein pafrinon kaj fraton rekte IICIMI. (Li rigardas Ia horloêon.) Estas Ia dek-
ek.sidas tre f!1alrap!dekaj Ilustras:) Ili dormas. k j duono. (Li pripenses momenfon; poste
Mi ne ~onms. (LI levigas kaj êtelires aI Ia liras aI Ia biblio, meltermas gin êe Ia lona
I fabIo, rigardas atente Ia doi mantojn.) jes, iIi n , reires melleüte aI sia benko kaj legas
dorrnas. (L~vas Ia fingron.) Mi scias, kial iIi I koj ridetanfe:
II dormes. (Pnpensas momenton.) Mi sei as. Kiam

28 29
t s Ia sergento. Li arestas. - Mia estas Ia
"Kaj vidinte Ia homarnasoln, li supremns Ia no de Ia êielo. Mi vi dos Dion! - Kaj ne
monton, ka] kiarn li sidigts, Iiaj disciploj venís ktos plu korboin l Clo tio estas skribita en
ai li. biblio. (Ridetas, pripettses momenton kaj
ur Ia piedfingroj iras aI Ia pordo, dekstren. Li
Kaj malferminte Ia buêon, li instruis ilin, dir- m Ifermas gin, singerde eliras kaj retermos Ia
ante: rdon post si. Alberto kaj Ia patrino dsüriges
Feliêaj estas Ia malriêaj en splrito, êar ilia
rmi.)
estas Ia regno de Ia êielo.
Feliêaj estas Ia plorantol, êar iIi estos kon-
solataj.
Feliêaj estas Ia mildai, êar iIi heredos Ia
teron.
Feliêai estas tiui, kiaj malsatas kai soifas iust-
econ, êar i1i satígos.
Feliêaj estas Ia kompatemaj, êar iIi ricevos La kurleno falas.
kornpaton.
Feliêaj estas Ia kore puraj, êar iIi vidos Dion!"

(Parolante.) Kiorn da vorloj! Sed mia estas Ia
regno de Ia êielo - mi vidos Dion - kiam mi
estos mortinta. Sed mem-rnorrlgo estas mort-
peko. Ne estos mem-mortígo, se aliaj mortigos
mino (Fermes Ia biblion, turnos gin kelkejn
fojojn ke] poste remetas gin sur Ia teblon,
rigardas sin en Ia spegulo.) Mi memoras: Patr-
ino diris: Vi similas unu Ia alian kiel du guto]
da akvo. (Tiras Ia êapon super Ia orelojn.)
Nun mi ne havas blankain haroin. Nun mi
estas Ia soldato Alberto Dupuís, naskiginta Ia
duan de januaro míl-sepcent-naüdek-dua - -
(Rigardas atente Ia dormantojn.) 1Ii dormes.
(Ridelas.) Mi ne dormis. Mi aüskultis. Mi
seias, kie Ia kazerno staras - kaj Ia sergento
nomigas -, tion mi ne memoras pIu. ôed li
31
30
INTERAKTO.

Aktoroi.
Kapitano
Oficiro
Sergento Petit
KaporaIo Dejorantoj
Unua soIdato } en Ia
Dua solda to kazerna garde]o.
Tria soIdato
Kvara soIdato
Kvina soIdato J
Du armitaj soldatoi, kun sergento,
Sergento Huberto. .
J o h a no, ekzekutota forkurinto.

Sceneio.
En Ia fundo dekstre largapordo; meldekstre
m /larga pordo. Meldekstre êe Ia flankmuro
t nga, larga, oblikva soldalripozejo elligno serr
k vrilo. Dekstre êe Ia kontreüe flankmuro etr
t mezo Ire larga feneslro, Ira kiu oni vidas lã
tnt man korfon de Ia kazerno. AnlaiJ liu Iene-
tro stares paralele kun Ia fundo larga fabio
I k 'i antaü gi senapogila benko. Sur Ia muroj
ndes armiloj kaj bildoj kaj atiêo]. .Dekstre âe
" Rankmuro steres ses pafiloj.
jI
M Iri~a. s
Unua sceno.
p ralo kaj kvin soldatoj. ô er g en r o Petit.

IIr Ia ripozejo kuêes unu tlanke de alia Ia
p o ra l o kaj Ia kvin so ld at o], Le Kaporalo
I plej proksime êe Ia rigardantoj. Sur Ia
nko sides Sergento Pe tit : li fumas. Li
10ngaJnlipharojn,senharan kapon, severen,
utan ekstereton kaj rugan nazon. Li estas
1/ 11 ebria. - Estas Ia kvina horo en Ia
I 110kaj iom mal/lime. - Le kvina s oide to
IIr I ripozejo, plej proksime êe Ia fundo, leüte
nk s.

rgento Petit (post momento, vokes).
I h 11 Pichot!
Unua soldato (eksides). Kio estas, sergento ?

.,rgento P.etit. Kiu pro Ia diablo tiel ronk-

nua soldato. Tio estas Dubois, kiu ronk-
, ergento.
rQ'ento Petit. Tion mi pensis. Donu ai
dbaton, por ke li êesuI
U nus o I d ato. Maleble, sergento !
rgento Pettt (pli Ieüte). Maleblel? Nenio
malebla en Ia kazerno. Donu al li fortan
10n, mi diras ankoraü unu fojon!

5*
Unua soIdato. Por tio miaj krur.pj estas 1I J o l d e toi (rides).
multe tro mallongaj. Dubois kuêas tro malpro-
nto Petit. Laü Ia regulo] de Ia gard-
ksime - tuj apud Ia muro, jen! m Ipermesite, ke iu rompu lá ordon.
Sergento Petit (koleretes), Levu vin kaj
faru, kion mi ordonis ai vi! In o l d a t o (surprizite). êu mi rompia
irdon ., Tion mi ja dezirus demandi.
Unua soIdato (Ieviéas Ire malrápide, iras
sur Ia piedfingroj al Ia kvina soldeto kej donas r n 10 Petit. Ne direktu demandoln aI
aI li torten piedfrapon; poste li repide, sed sen- li rulo I
brue reires al sie loko, kie li refoje sidiéas). 1I ) oldatoj (ridas).
Kvina soIdato (subite eksidas, trotetas sien In o I d a to. Ien Ia afero fari gas pli kaj
piedbetiten kruron). Kiu diablo vekis min - en IIr .
tia maniero? r n I o Pe ti 1. êi tiun fojon mi klarigos
Unua soldato. Mi estas tiu diabIo, por servi tlun misteron. Vi rompis Ia ordon en Ia
al vi. I 10. r vi genis Ia dormon de Ia ripozantaj
Kvina soldato (koleretes). Sed kion sig- 101 per via eterna - enuiga - diabla -
nifas tio? Piedfrapu vian patrinaêon, sed ne min - 11 ronkado. Cu vi komprenas?
en tia maniero! v n soldato HeI êu mi ronkis? En tio
Unua soIdato. Mi ne estas kulpa, Mi pied- tn n ne estas ku Ipa. Mi ronkas, mia palro
frapís laií elte ordono - por servi al vi. (Li rm1kl!18, mIa avo ronkas, kai eble ankaií mia pra-
ku§igas.) r nkis. Tio êalnas esti familia specíalejo
Kvina soIdato (mirigile). Ka] kiu estas tiu
alr-ordonanto, mi petas? I ia) soldatoj (ridos).
ô er g en to Petit. Mi estas. r ento Petit (kolereinlerrompanle).-kiu
Kvina soldato. eu vi ordonis, ke Pichot I ai vi multajn kaj ankoraü pli fortajn píed-
piedfrapu min, sergento, - en tia maniero? t ln, e vi ne malkutírnigos ronkadi en Ia tempo,
Sergento Petit. êu vi direktas nedecaln I 111 ripozas aií dormes Ia soldatoj en Ia gard-
dernandoln ai via superulo, soldato Dubois - J' u vi komprenas?
(imitente lin) - en tia maniero? vina soldato. Ien bela afero! Kiel mi
La aliaj solda toj (ridas). rnalkutimigi - tiun familian speci-?
Kvina soldato. Ne ofendigu, sergento, sed rgen to Peti i. Ne direktu demandoln Aal
mi ja dezirus seii, kíal tiu kanajla Pichot vekas ulo I Eksilentu, dormu, sed ne ronku!! Cu
II min piedbate, en tia ... mprenas ?

56 57
La aliaj soldatoj (ridas).
Sergento Petit. (Li rigardas tre
Ne ridu! Kapitano. Kiel vi selas tion?
Ia fenestro. Post momenlo:) Atenton êiuj! Ien ergento Petit. Li estas forta -, rnalsan-
Ia kapitano, kiu venas! preskaü neniarn ..
ê iuj (ekstaras anlaií Ia dormejo en streêite Kapitano (aI si mem). Mi kornandos alian
pozol. enton por êeesti Ia ekzekutadon. (Rigardas
r. eüe kaj foriras Ira Ia maIdekstra pordo.)
Dua sceno.
La an taüe l. La Kapi tano. Paiízeto.
Kapitano (eniras Ira Ia maldekslra pordo).
êiuj aliaj (saIulas). Tria sceno.
Kapitano (rigardas êirkaiíe; el le sergento:) La a n t a li a j sen Ia Kapitano.
I Nenio nova, sergento ? soldatoj kaj Ia Kap or a lo (rekusigas
Sergento Petit (salulante). Ies, kapitano. ItI dormejo).
La forkurinta Alberto Dupuis estos ekzekutata je
r~ento Petit (rigardante tra Ia fenestro).

I
Ia sesa horo. revenos en Ia unua kvarono da horo. (AI
Kapitano (severe). êu vi mokas min, ser- 'Pora1ó:) Mi devas foriri por kvin minuto],
génto? Tio tute ne estas io nova, eê ne io MIIDOI'alo. Prenu Ia kornandon dum tiu tempo!
eksterordinara. Tiom da forkurintoj estas jam pri tio, ke Ia ordo ne estu rornpata! eu
I ekzekutita] - preskeü êiutage - - (Posl mo- prenas? (Li foriras tra Ia dekstre pordo.)
mento.) Nenio alia?
Sergento Petit. Nenio, kapitano.
Kapitano. êu Ia sergento Huberto sin ne Kvara sceno.
prezentis de nove post sia malsano ? La sarnaj sen Ia Sergento.
Sergento Petit. Ne, kapitano. Li sin ne r e 10 (Ievigas kaj sidiéas êe Ia fenestro;
prezentis denove. Li estas ankoraü malsana. }!~!~j~ voêon
III de Ia Sergento). êu vi korn-
Ka p tano.
í Mi ne komprenas tion. Híeraü li eniu rompu Ia ordon l (Ride/as moke.)
estis sana kiel flêo en akvo. (AI si mem:) Li e o ld ato. Mi ne ronkos, kaporalo.
farigis eble tro maljuna. 11 j (Iaií/e ridas).
Sergento Petit. Li ja resanlgos baldaü, Id a Io. len Ia alta ordonanto - foriris.
kapitano. oldato. Iam Ia trian folon en Ia lasta
58
59
Kvina soldato. Dio selas, kion li êiufoje I liaj (ridos fali/e).
faras ekstere - dum Ia gardado. - Mi ne scias. K poralo. Nu, trankviligu l Mi ne ordonos
Kvara solda to. Mi ankaü ne. Eble en Ia e vi ronkos. Kaj se Ia sergenro ordonos .
kantino oni selas tion. ordonoto povos pledfrepi tre malforte .
un Idiru vian sekreton!
Dua soldato. êu oni pentras tie Ia nazojn?
Kvlna soldato. Sergento Huberto malsan-
Kvara soldato. Ies, tie oni pentras ilin ruge.
, r li ne volas êeesti Ia ekzekutadon de
Kap o r alo. Eksilentu, ne moku Ia nazon de upul .
superulo! K poralo. Ien l! Kiel vi scias tion?
Kvina soldato. Kiel mi diris: Mi ne sei as,
Kvina soldato (eüskultas, êu iu venes ; post
kial Ia alta ordonanto tiel ofte - eliras; sed mi
111 nto). Hieraü vespere mi starís garde êe Ia
scias ion tute alian - kion neniu el vi selas -
eê ne Ia sergento.
rnpordego. Subire venis al mi sergento
h rIo. "Dubois!" li diris. "Aiískultu! Dost
Kap o r a l o. Kion do? Eldiru t vln mlnutoj mi kondukos eksteren soldaton. Ne
Kvina s o l d a to, Mi scias, kial Ia sergento I ntu lin t Li faros por mi malgrandan komision
Huberto malsanigts. I r venos post kvar horo], Enlasu lin tiam,
Kaporalo. Nu, kial? d n rlgardu, ne atentu lin t" - Mi diris ~ "Bone,
Kvina soldato. Mi tion diros je unu kon- nlo; se li venos de dekstre, mi turnos min
diêo. k ze maldekstren, kaj se li venos de mal-
Ire, mi turnos min dekstren ... , tiamaniere
K a p o r a 10. Konsentite, parolu !
n povos vidi lin." - Le sergento foriris kaj
Kvina s o l d at o. Ie Ia kondiêo, ke neniu el nl tu] poste kun Ia mistera eliranto. Vi
vi piedbatu min, kiam mi ronkos. mpr nas, ke mi estis scivola kai, tute okaze
Unua soldato. Ekzemple kiel lastfole ; sed n nre min deksrren, êar li venis de rnaldekstre,
tion Ia sergento ordonis. Mi devís obei. I J okuloj intenee turnis sin maldekstren - kei
Kvina soldato. [es, li ordonis. Tio okazis lun, laií via opinio, mi vidis?
laü alta ordono. Sed vi ne bezonis piedfrapi - K poralo. Kantinistinon!
en tia maníero t
Unua soldato. En kía maniero, nome? K vi na soldato. Kantinistinon? Kun via
rneso, kaporalo, Ia sergento estas sufiêe bel-
Kv in a soldato. Tiel forte! kre viro, sed multe tro maliuna por kantin-
Unua soldato. Mi tamen ne estas kulpa, La kantinistinoj pli volonte okupas sin
ke mia boto estas tiel malmola. IIn Iune k e p o r a l o í. (êiuj ridas.)
í

40 Irl 11. 6 41
Kapora 10. Ne ridu! Nu, deürigu, Dubois!
Via sekreto farigas interesa.
Kvina soldato. Mi rakontos plue ; sed silentul
Memoru, ke gi estas sekreto t (Ailskultas, êu iu
venas .. flustre:) Tiu misrera dumnokta eliranto
I, esrís - Dupuis.
. Ôi u] (surprizite). Dupuis l ?
I
Kvina soldato. St ... Sr ... ! Ne kriu tiel
I lai1te! Min preskaü atakis mia] nervo], êar mi Kvina sceno.
penais: Eble mi estos responda pri Ia forkuro de
tiu dumnokta eliranto. Sed mi tuj ekpensís pri ntai1aj. La Sergento Detit.
Ia vortol de Ia serg ento, ke tiu misterulo revenos r nto Detit (revenas; li estas enkoreü
post kvar horol. Tamen vi kornprenas mian mal- Lria .. li sidigas êe Ia fenestro kaj fumas.
trankvilon, mi ne dormis en Ia ripozhoroj. 1 momento li metas Ia poêhorloéon sur Ia
Kaporalo. Kaj vi ne ronkadis - 1)fI ka] rigardas gio). Ankoraü dudek-ses
nut I. kaj refoje unu trensportígos en Ia alian
Kvina soldato. Kornpreneble, rni ne ronk- mondou. La malsagulo I Kial forkuri? Li Iam
adis kaj ne rompis Ia ordon en Ia gardejo; sed ciis, kio rezuItos el tio. (Ridante.) For-
mi nur pripensis mian rnalagreblan situacion. a I" Kien forkuri? Kvazaü êiui vojoj estus
Fine mia vicorevenis por stari garde êe Ia pord- I rmitaj por forkurantoj de Ia Grande Armeo!
ego, kaj rni starls tie kun Ia teruro en mia sto- 11 di bloj! Tio estus io bela, se gi estus tiel
mako, timante ke Dupuis ne revenos. ôed feliêe 11 f rebla. Ni havas' suflêaln rirnedoln por rekapti
je Ia interkonsentita horo li reaperis. Li estís luln, kai se Ia milita konsilantaro ne farus
tirinta Ia êapon trens Ia orelojn kal kaêís Ia kapon n ai tiu diabla forkurado, hm!, tiuokaze restus
inter Ia levitai êultro] ; sed rni rekonis lin kaj gojis I neniu soldato en Ia kazerno. Imagu tian
kiel pendumíto, kiam neatendite Ia ênuro dlsêir- lu cion I Kazerno sen soldatoj - sergentol sen
igas. La sergento jam duonan horon atendis lín en I ulol ! Kiel tiam Ia "malgranda kaporalo", Ia
angulo post Ia pordego, kaj duope i\i pasis preter riestro, trudus slan, alran volon ai tiu rusa
mi kaj malaperis sur Ia korton. ? - Mi diras: Ni bezonas ekzemplojn tim-
ln por forigi êe Ia soldatoj êiun deziron for-
Kap o r al o, Tio estas mlsteralo! Kion do I (AI Ia soldatoj.) Dripensu tion, bubol l
Dupuis faris ekster Ia kazerno? u pri tio, ke oni ne uzu vin kiel tian timigan
mplon, - pripensu tion! (Rigardas sian poê-
42
45
horlogon.) Kaj post dudek-kvar minutol vi spertos, Idto. Ne, mi ankaü ne, sergento.
kiel tia ekzemplo efikas. Kaj se vi demandas n 10 P e I it (mokimitente lian voêon).
min, êu mi kompatas Ia malsagulojn, kíuln oni nk ü ne, sergenro '" - Kaj ankaií vi
devas transportí en Ia alian mondon, por ke tio ld I de Ia arrneo de Napoleono!? Keí
servu kiel ekzemplo, - mi metas mian manon 'I n lin al Rusuio por malsovagig! tiun
sur Ia koron kaj malkeêe díras: Kompaton por I' I I (AI Ia fria solda/o.) Kaj vi, nu-
iIi mi tute ne sentas. Ni ne mortpafas ilin, i1i I .,
mortpafas sin mem - propravole, êar iIi scias
antaüe, kio okazos, se Ia freneza ideo forkuri ld ato, Ankaü mi ne, sergento.
kaptas ilin. (Rigardan/e Ia poshorloêon à An- n 10 Petit (mokimltante lian voêon).
koraü dudek-tri minuto] pasos, kal vi spertos Ia .'''''''111''
ml ne, sergento!" Kiaj herooj! Oni tu]
efikon. Kaj se vi deziras, vi povos vidi Ia spek- I tio, ke vi ankoraü neniam partoprenis
taklon. (Li montras Ia kor/on per Ia mano.) "","dlan b talon kiel mi. Mi partoprenis: Wagrarn,
Vi povas esti spektantoj starante êe tiu êi fenestro. 1111. kal tiel plu - kaj post tial travlvaloi
[en Ia muro, antaií kiu ili sterlgos lin. Se vi I tut ne atentas Ia ekzekutadon ai unu sola
kuregas, vi povos vidi êion. (AlIa unua solda/o.) u lnto. Kal vi iros Rusujon!?
He, Pichot, êu vi deziras vidi gin? I oldato. Tion mi devas, kun via per-
Unua soldato. Mi prefere restas kuêanta , k j tion mi faros. Sed propravole rigardi
tie êi, kun via permeso. Mi ne êatas tiain vídejo]n. rlp Iedon el kernarado, por tio, malkaêe
ô er g e n t o Petit. Hontu! êu vi estas soldaro r , ml ne tre taügas.
de Ia Granda Armeo? rlle nto Petit (moke). Kamarado! Kama-
Un ua soldato. Ne ofendlgu, sergento, oni I LI nornas forkurinton "kamarado"! An-
dudek mlnutol, nek pli nek rnalpli l La
II
1,1
1
ia povas esti soldato de Ia Granda Armeo kal
tamen ne êatí tian spektaklon. estas precize fiksita. Ordo devas regi en
r nda Armeo. (AI Ia kvara.) Sed vi ia
I Sergento Petit. Gi apartenas aI Ia metio. estos spektanto, êu ne, Boulangé?
Imagu, ke vi mem apartenas aI Ia taêmento, kiu
devas mortpaft tian forkurinton! vara soldato. Ies, mi volas vidi gin. (It es
I l Ienestro ka] sidigas sur Ia benko.)
Unua soldato. Mi esperas, ke Ia êielo indulg-
QS mino erge n to Peti t (frapas lian êultron). Vi
Sergento Petit. Sensencajol JAI Ia dua viro' Tion mi devas konfesi. êu estas
.solda/o.) Kaj vi? He, rugharulo! eu vi deziras ue folo, ke vi tion vidas?
vidi gin? vara soldato. Ies, Ia unua fojo.

44 45
p or al o. Mia pipo rompígís - kal mi havas
ô er g e n t o Petit. Vi avances en Ia armeo. t oloron, sergento.
Vi farigos iam sergento eü kaporalo. Nu, estas e rg e n to. Dentdoloron? Elêíru tiun denton !
ai mi plezuro, ke almenaü unu el Ia soldato! poralo. Kun via permeso -, estas tri
pruvas, ke li havas kuregon. (AlIa kvina solda/o.) IIgintaj dentoj ien en Ia antaüa parto de l'
He, ronkulo, kaj vi? kiuj tiel doloras min.
I

Kvina soldato. Ne, sergento, ne ofendigu ! rgen to. Ien refoje io eksterordinara por
Mi ne kuragas, mi volas konfesi tion. rtl t Eligintaj dentoi, kiuj doloras. Hahaha!
ô e rg e n to. Vi ne kuragas, Vi ne kuragas. ~ rdante Ia poshorlogon:) Ankoraü dek-sep
Kompreneble vi ne kuragas. Vi kuragas konfesi tolt Kiel rapide pasas Ia minutoj! Cu Ia
vian rnalkuraâecon - kaj ronkadi, se Ia alia} m nta doktoro elêiris ilin ?
dormes. Se mi estus imperiestro, mi mortpafigus
êiuin tiain rnalkuraguloln. poraIo. Speciala doktoro faris tion laü
rdlnara maniero kaj per speciala denttiriJo.
Kví n a solda to. Kiel mi gojas, ke Ia "mal-
grande keporalo" estas Ia imperiestro. rgento. Ne moku superulon, mi petas,
ô er g en to (kolerigas). Eksilentu! êu vi nkaü tion mi devos raporti aI Ia kapitano.
komprenas? K poralo. Mi nemokas, sergento, ôpeciale
Kvina soldato. êu eksilenti, êar mi dlris ti to persone forigis ilin - per speciala dent-
tion? Tion mi kuragas diri mil fojojn êiutage, \I
eê se êiuj sergentol rnalperrnesus gin. rgenlo. Elb~tis ilin?
Sergento tkolere). [es, vi kuregas. Vi estas poralo. Ne elbatís, ne elâíris, sed forigis
granda kuragulo, tion mi scías. (AlIa kaporalo.) specíala maníero.
La kaporalo nature kuragas rigardi Ia ekzekut-· r en to. Hehe!
adon, êu ne, kaporalo ?
Kaporalo. Nature l p o r a I O. ~uskultu ! Vi scias, ke mi estas
fumanto. Ciam mi fumas, eê se mi kuêas
Sergen 1o. Nu, ai êiu estas permesate rigardi- tlu rípozelo. Hieraü mi promenis sur Ia korto
aü ne rigardi. (Kun surprizo.) Diablo, kaporaIo-
vi ne fumas!
q}ento. - kal fumis -
K a p o r a Io. N e, sergen to, mi ne fumas.
p o r a I O. - mi fumis, sed sur loko, kíe
Serg en to. Ien io eksterordinara, kion mi
raporros aI Ia kapitano, se li revenos, Alitempe malpermesita.
vi ia fumas konstante Ia tutan tagon, kai nun vi ento. Dieblo l Apud tiu magazeno -
si das tie sen via pipo - kaj ne fumas?
47
46
Ke p or al o. Ies, pro Ia malmulto da pulvo,
kiu estas konservara tie en fera kesto - kaj sur
bone kaêita loko - .
Hahaha! Mil diabloj! Tio estie
ôer g e n to. Ne faru tíaln rimarkojn, mi petas I Mi drnlras tiun pafinton -
ôed rakontu plue! I . Kaj tiu paflnto, kiun vi tiel admiras,
I perrneso, Ia kepltano proprapersone.
Ke p o r al o. La kapitano tion ekvidis kaj for-
batis Ia pipon per Ia pugno; sed mi antaüvidis ~.ll'a'~n f • Mil dieblol! Kal kion li diris-
Ia baton ka] gustatempe malfermis Ia buêon - r ?
10. Nenion. Li iris for, eê ne rigard-
Sergento. Tio estís sage farita.
lu kel lesls min tie sen mia pipo kal
Ka p or e l o. Mi gojis, ke Ia afero finigis per b I I dentoj. Kaj tial mi nun ne fumas.
tio. Sed klarn Ia kapiteno estis for, mi rekaptls n to. Hehaha! (AI Ia aliaj:) Kel pro
mlan pipon kai denove ekfumis. 1 n rldas ? Ho, mi komprenas - vin
Sergento (surprizi/e). ôur tiu sarna loko? t I m kaptas Ia teruro pro tiu farigonta,
I (Rigardas Ia poêhorloéoa.) Ankoraií
Kaporalo. Ho nel Tion mi ne kuragts. Sed I lnutoll (Oni aiídas Ia peêojn de el-
aüskultu plue! Du horoin poste mi ne pensis plu
pri Ia pugnobato de Ia kapitano kal denove mi
tmt. n/aj solda/oj.) Jen ili verias. Atenton!
promenís tre okaze sur tiu sarna loko kun Ia r solda/o; sur Ia ripozejo ekstares
pipo en mia buêo - . La Sergén/o Perit , Ia Kaporalo
ô erg ento. Ke] vi fumis? re solda/o êe Ia fenes/ro ekstares
Kapitano. Ies, mi fumis. Subire iu, kiun mi eneje je Ia fundo marses preter Ia
ne estís vidinta, ordonis post mi: "Kaporalo,. l rmtt dekstre pordo deko da armi/aj sol-
atenton!" - Mi ekhaltís. / kun oficiro kaj seréento. Kiam Ia Ias/a
Sergento. Nature, vi ekhaltis, ~ I preteipesis, iIi êiuj ekheltes.
K a p o r a 10. Tiu sarna voêo ordonis plue :
••Kapo ... dekstren!" Mi obeis. Poste tiu sarna
voêo ordonis: "Senmove!" Kaj mi staris sen- Sesa sceno.
move, tute ne komprenante Ia sencon de tiuj nt üe], Sergento kun du armitaj soldatoj,
ordonoj. Mi atendia pluan ordonon; sed subite Johano, Oficiro.
pistola pafo eksplodis post mi, kai samternpe
rnalaperls mia pípo kaí tri el miaj belaj dento], nt. s Ia Sergen/o kun du el Ia ermitei
tol: meze de Ia du solda/oj estas Johano.
48 h Itas en Ia mezo de Ia scenejo. [oheno

. 7 49
steres inter Ia du soldatoj, Ia Sergento post
johano.
Post momento entres Ofiei ro; li eksides ôe
Ia teblo, elpoêiga« kelkein peperojn, metas i1in
sur Ia tablon kaj ekzemenes ilin.
O fi c i r o (post momento, at johano). êu vi
estas Ia forkurinto Dupuís?
Jo h a no (ne respondas).
Serllento (puses lin per Ia kubuto). Re-
spondut
Oficiro (pli Ieüte). eu vi estas Ia forkurinto
Dupuís ?
Jo h ano. Jes... Dupuis ... naskiginta Ia duan
de januaro mil sepcent naüdek dua ...
O f ic ir o (iom surprizite, ekzemenes Ia antaií
li kuêsntajn paperojn). Tio akordlgas kun Ia
dokumentol.
Johano ( daãriges , alti[!ante Ia tingron).
Nazo - rekta; mentono - ronda; okuloj -
brunaj; harol - -
Oficiro (interrompas lin). KaJ tiel plu. ôu-
fiêast Respondu nur ai tio, kíon mi demandos.-
Vi selas, ke vi forkuris el Ia armeo kal jam kon-
fesis tion. Vi selas ankaü, ke tiu forkuro estas
krimo kontraü Ia patrujo kaí estas punata per
mortpuno.
Jo h ano. Oni mortpafos mino
Oficiro. Kompreneble, oni mortpafos vin -
kaj eê post kelkaj minurol. ôed antaüe mi devas
demandi,êuvi havas ankoraü kelkajn plenumeblaln
deziroln. Respondut

50 51
i I

'11\
I, l,l
Ofi ciro. ôufíêas! (Li eksteras, enpostges •• I••• nl Huberto. lIi estas iam sur Ia
Ia dokutnentojn, donas signon aI Ia seréento, h ro estas?
kiu stares êe Johano.) 1 Petit (rigardas Ia poêhorloéom.
(La Sergen/o kun Ia du armitaj soldetoj, kiuj 1 mlnutol, (Montras fingre Ia benkon.i
puêes Johanon eksteren, foriras tra Ia pordo, J v~ povos vidi êion.
dekstren. La O fi c i ro sekves ilin ferman/e post 1I1l,a'l!nto Huberto. Mi ne venis por vidi gin.
si Ia pordon.) nro Perito Kial do vi venis?
l'Ul,ctl!nlo Huberto. Por enterigi Iin.
l"IIll,a'lfnto Petit (rigardante refoje Ia poô-
Sepa sceno. If.f'ltJ1Ion). Ankoraií du minutoj.
Sarna] personol kiel en Ia unua sceno. AIIPa'''nlo Huberto (apogas, turnante sin ,
Le Sergento, Ia Ke p it a n o kaj Ia kvara
soldeto eksides êe Ia Ienestro, Ia aliaj restas
"".,o,nutolnn Iakontraü Ia pordo
manoin) .
kaj keses Ia

.sterentei an/aií Ia dormejo. nu I Ia soldetoj antaií Ia ripozejo kovres
lojn, Ia aliaj rigardes terurite entat; sin.)
ôer g e n to Petit (rigardes sur Ia kor/on; el
Ia keporelo). Ien Ia spektaklo estas komencigonte. ento Petit. Ankoraií unu minuto! Ri-
(AI Ia soldatoi entaü Ia dormejo.) Nu, êu ne •• ,·uu, kaporalo , kiel rekte li staras l Li tamen
rigardemuloi inter vi?
. trovigas êi tie estas an- pll kuraga 01 mi supozís. Ordinare Ia for-
koraü suflêa loko. (/Ii ne respondas, sed eüs- 1 J estas malkuraguloi, Ankoraü duona
kultes eksteren.) ",lllIutO! Kíaln melsage]n respondoln li donis I -
elas! Ien vi havos!
ni eüdas selvon. La kvara soldato êe Ia
Oka sceno. 11"0Iorkuras teruri/e aI Ia ripozejo.)
ôarnel personoi. Sergento Huberto. rgento Petit. Transportita! (Frapas per
Sergen (rapide entres tra Ia
to Huberto UfI110 sur Ia tablon; poste li kaj Ia k ap o ra 10
meldekstra pordo en Ia fundo kaj ekheltes post ~ ekstaras ke] rigardes eksteren.)
Ia pordo, kiun li tuj termas, nervoze). eu iIi
estas for?
Le kurleno falas rapide.
Sersl'ento Petit. He, Huberto! êu vi re-
sanígts ?

52
LASTA AKTO •

••. ,•••rol kaj Scenejo kiel en Ia unua akto.

Estas Ia naüa horo en Ia meteno.
Patrino ke] Alberto sidos enkoreü êe
10, kiel je lé1 fino de Ia unue ekto.
/longa paüzo, kiem Ie kut teno Ieviée«;
Ire malrepide AI be rt o : vekigas; fine li
l. kep on ke] rigardes surprizite antau
ZlIU en sonéo.
lberto. Sed, patrino t
renu do, Huberto esta
tos, se mi ne reveno
le jam okazis t
trino (terurile). Vi 1/1111
te donus sian vivon por I I

lberto. Kion vi dira 'I 111
Unua sceno. trino (terurite). Komp,111I 1111
I ne sclis - ne pripensi • k 111
La Patrino, Alberto.
lberto. Kion vi feris ? VI di I
Alberto. Kie mi estas? Kio okazis ? êu mi
íon vi do faris? Ha, ml 1111111
estís tiel acida. Vi - I \I I
dormis? (Li ekvides Ia dormentan patrinon kej
eksides rekte sur sia sego.) Patrino! Si ankaü ksls?
dormas. Kiel lume estas! (Rigardas Ia hor- tri no
logon.) Kiu horo? (Surprizife.) Iam Ia naüa ? t ifn). Ho, ne koleru
Sed tio estas neebla t (Terurife.) Dio, kio okazis elportí t
êi tie? (Laiifevokanfe.) Patrino.l Patrlno t (Iras Iberto (kolerante). Kion vI '1111111
et si ke] skues sin.) Patrino! Vekígu I - .Kara tri no (kiel antaiie). Kelkuln
êielo t Iam tiel malfrue, kal Ie Ia tria mi devis 0--
refoje esti en Ia kazerno t (P/i laufe.) Patrino t
e r t o (kures el Ia êrenku, I,
Patrino I (Skues sin pli forfe.) Vekígu!
ton). Ha, mi vidas! Do nn I ,11,11
P a t r i n o (vekitias malrapide, levas Ia kepon kíun vi uzis por Iohano, klmu 1\ I1
ke] rigardas lin demande; poste si diras subife): kuon t Sed, patrtno, tio 1.1 I 111
Kiu horo estas? bomena, tio estas nepardon 111.11I1
Ieton teren, kie gi dispecetltja .. 1,lr
A I b e r t o. Iam Ia naüa.
Kío do farigis? Kio 0, vi ne komprenas, kion vi 1.11
okazls kun ni? Ni dormis, kaj je Ia tria mi devis
esti returne en Ia kazerno.
tr n o (kurbiées pro teruro).
í MI

Patrino. Ies, je Ia trla. lberto. Savi min? Kal vi mOl11
Alberto. ôed komprenu do! Estas jam n t êu vi selas, patrino, kion I (I I 11
naua! tas - perfida mortigo t

P a t r i n o. Ka] tro rnalfrue por reiri tien. 57
56
no? (Kuras aI Ia benko.) for!! (Si kuras
P a t r i n o (kiel antaüe), Perfida -? " êambro Ira Ia meldekstra pordo kaj revenes
Alberto. Ies, perfída mortígo. Huberto fidis ) Kle li estas? (Ekvidas liajn vestojn, kuê-
mino Mi iuris reveni, kaj jen! Ho, sankta Dio, f, 'in enteü Ia fajroloko.) Dio potenca, kompatu
kion mi faros? Kion diros míal kamaradol? Ili I (Si svenes ke] falas sur Ia veslojn.)
selas, ke mi forkuris pro vi kaj pro johano, kaj A I b e r t o (portes sin sur Ia benkon kaj
ion tian iIi oplnlas natura, pardonebla. Sed nun nutleksas anteú gi,' atendes momenlon).
ili akuzos min duoble kaj kun ralto. Mi ne nur Patrino trekonsciiéas). Kompatema êielo!
farigis malinda mortiginto, sed samternpe mal-
• Alberto - ili mortpafis lin t
nobla jurrompinto ka] abomeninda malkuragulo.
Alberto. Kíun ?
Sed mi pruvos, ke mi ne estas tia! Mi pruvos,
ke mi ne forkuris timante Ia morton. Mi reiros Patrino. Vian kompatindan fraton. Ho Dio,
aI Ia kazerno kaj ekkrios laüte, tiel laüte, ke êiuj I
min aüdos: Ien mi estas! Mortpafu rnin, kaj êio A Iberto. Vi deliras, patrino. Rekonsciigu
estas finita! - Tlam ili komprenos, ke mi ne J pripensu t
estas perfídulo eü jurrompinto aü malkuragulo, Patrino (ekploras). Ho, mi ne deliras. Oni
kaj riam ili êiu] pardonos aI mi Ia mortigon rtpafis lin, mian malfeliêan knabon -
kontreü Huberto.
A I b e r t o. ôed, patrino, vi ne selas, kion vi
P a t r i n o (falas sur Ia genuojn anteã li). Ho
s. Pripensu do t
pardonu, pardonu min I Pripensu, ke mi gin faris
pro via frato t Ne reiru aI Ia urbo - al Ia Patrino. Ne estas bezone, ke mi pripensu.
kazerno : estas ja tro malfrue I Kío farigis, ne Alberto. ôed mi tute ne kornprenas êion
refarigos. Prefere forkuru t n. Parolu do t
A I b er to. les, mi forkuros - aI Ia kezerno - Patri n o. Li surmetis vien uniformon. Li iris
kai eê tuj! (Li iras el Ia fajroloko ke] subite III kazerno, kaj tie oni mortpafis Iin. Kaj mi
ekhalfas.) Miaj vestoj t? t s kulpa!
P a t r i n o (kun ekkrio de leruro.) Ha!! Iberto. ôed klarlgu do t Kíal li farus tion?
A I b e r t o. Miaj vestoj t Kie vi kaêis mlaln kornprenas nenion el êio tio.
vesroln ? Redonu ilin tui! Eble mi povos ankoraü Patrino (konslernile pro malespero iras aI
savi rnian amikon. Eble oni prokrastis lian ek- sego, ekvides Ia malfermilan biblion). Ien t
zekuton. Miaj vestoj t I estas Ia biblio t Li malferrnís gin je Ia sarna
P a t r j n o (rigardas kun kreskenta teruro aI
Ia sego, sur kiu enteüe pendis Ia soldara] Alberto. Ie kiu loko ?
v estof]. Grande Dio, kie iIi estas? Kaj kie estas
59
58
Patrino. je Ia loko, kiun mi devls legi ai li. Ibe rto. Adlaü, patrino; Dlo estu kun vi I
Alberto (sidiéos sur Ia alia sego êe Ia tablo, eirkaiibrakas sin refoje; poste li estas rapide
rigardas aI Ia biblio kaj poste aI sia petrino). rlronta sed, ekvidante johanon, li subite hnltes
Patrino. Li ímegls, ke li eníros Ia êielon, " ekkrias) Iohano I
kiam li estos mortinta. La tutan vesperon li Patrino. Mia knabol (Iras aI li kaj êirksú-
parolls pri tio. kes lin.) De kie vi venas ?
Alb e rto. Lin oni tamen ne ekzekutos. Oni Iberto (repide rigle fermas Ia pordon).
ia rimarkos, ke li ne estas Ia vera ekzekutolo. [ohe n o (kviele). EI Ia urbo.
Patrino. Ho vel Tion i1i ne rimarkos. Vi
Alberto. EI Ia· urbo?
estas tiel similaj unu al alia.
Alberro. ôed Iiaj blankaj haroí - - Huberto johano (kviete). EI Ia kazerno - kun Ia
tuj rímarkos - ento Huberto. Li kondukis min g's tiu arbo.
Patrino. La êapo kaêas lialn haroln.
fingre montras Ia direkton.)
Alberto. Kio aln estu kei okazu, mi ne povas Alberto (goje). La sergento vivas!?
restl tie êi pli longe. Eble mi povos savi lin. joha no. Li reiras al Ia kazerno. Li vivas,
(Mi/de.) Pardonu aI mi, patrino, ke mi tiel eks- J mi vivas. Mi devas atendi a nkoraü.
plodis kontraü vi.
Patrino. Atendi?
(Ambaii ekstaras kaj âirksübiakes unu Ia Johano. Mi ne vidis Lin ankoraü. IIi ne-
alian; poste Ia P a t r i no keêes Ia vizeéon sur rtpafls mino Nun mi devos denove plektadi.
lia brusto, kaj AI b e r 10 karesas êien kapon.)
Patrino. Sed kio okazis kun vi?
Paiizeto. johano (malgoje). Okazis - - ke iIi ne
rtpafls mino
Lasta Sceno. Alberto. Kaj Huberto, Ia sergento, vere vivas I?
La Patrino. Alberto. Io he n o. johano. La barbulo reiris al Ia kazerno. Li
La pordo dekstre malrapide maltermiéas. kaj IItlorla
sur Ia sojlo aperas johano. Li turnas sin, men- êu vi komprenas Iin, patrino?
selutes iun ekster Ia êambro, kiun oni tamen ne atrino. Estas pli bone, ke nur mi parolu
vidas; poste li eniras, fermas Ia pordon senbrue ne povas respondi, se ni ambaü p •
kaj rigardas momenton aI Ia Perrin o kaj el (AI johano.) je kiu horo vi Iiri
Alber/o.
60 61
Io h an o. je kiu horo? (Pripensas.) Mi ne
memoras. Ies, mi memoras: kiam vi dormis êe Johano. Tiu barbulo - Ia sergento.
Ia rablo,
Patrino. Kion li diris al vi?
Datrino. Kial en tiuj vestol ? Johano. Li diris nenion.
johano. IIi jam estis sekaj. Patrino. Sed kion li faris?
Da tri n o. Ies : sed via] estis ankaü sekaj. Jo h ano. Li prenís mian brakon kaj iris kun
johano (pripenses momenton). Mi ne povas en êambreton.
diri. A I b er to. Kiel aspektas tiu êambreto?
Datrino. êu vi ne kuraâas diri tion, mia [ohano. Ho, mi selas -, mi rigardis cir-
knabo? De -, nur muroj - unu longa benko kaj unu
j o h ano. Estas tro multe da vortoj. nga tablo - kun kruêo - -
Datrino. Vi volis kredigi al Ia sergenlo, ke Alberto. Tio estis Ia arestejo.
vi estas via fraro, êu ne? Patrino. Kion vi faris tíe ?
johano. Ies, J o h ano. Mi sidigis kaj rigerdis êlrkaüe.
Datrino. Kaj êu ili selas nun en Ia kazerno, Patrino. Kal kion tiu sergento farls ?
ke vi ne estas via frato? [oh e no. Nenion. Li plorís.
johano. IIi pensas êiul, ke mi estas mia Patrino. êu vi restls longe en tiu êambreto ?
frato. Jo h a n o (pripensinte). Ies, longe; sed mi
Da tri n o. Kaj ilí ne volis mortpafi vin? I tie - -
j o h ano. Ies, ili volis, sed ne povls. Ho, mi P a t r i n o. Kio okazls post tio?
memoras, ili pafls êiuj trans mian kapon. Ka] Johano (pripenses momenton). Tri soldarol
nun - mi devas atendi ankoraü. I. lIi havis pafilojn kun si kal kondukis min
Datrino. Kion atendi? lergan korton.
johano (post momento). Dor vidi Dion. e tri n o. Kion iIi diris al vi?
A I bert o. êu vi kornprenas lin, patrino? ohano. Nenion ili diris.
Datrino. (aI johano). Vi iris gis Ia kazerno, e tri n o. Sed kion íll faris?
êu ne?
hano. Tion mi memoras. lIi starigis min
Io han o. Ies, mi iris. alta muro, ka] subite sterls anraü mi - -
Da tri n o. Kaj kiu starís êe Ia kazerna pordego ok - naü - dek alíe] soldarol kun pafiloj
- por atendi vin? êulrro.
trino. Kaj poste?
62
Jo h ano. Ho, poste okazis io Ire terura - demandis pri êio kal pri miaj haro], kaj mi
(subite) - same terura kiel tiam, kiam mi svlng- ri :Ili blenkigts - pro teruro!
igis super Ia êronol - êe tiu fumturo. - lIi staris Patrino. Kaj kion faris plue Ia sergento?
entaü mi, unu flanke de Ia alia. Kal unu je Ia
DO (jJoIjJ mDm~
dekstra flanko, kiu havls nudan sabron en Ia
etís aI mi Ia êapon, premis mian manon -
mano, kriis ion, kal subite êiuj pafllol levigis kai
- li ploris,
celis ai mi. - - Mi pensis : Ien mi vidos Lin t
Kaí mi rigardis ai Ia truoí de Ia paflltubo] - - Patrino. Kaj poste? Pripensu fojel
ok - nau dek - truoj. Kaj Ia soldarei premferrnis [ohano, Poste? (Pripenses momenton.)
unu okulon, kai per Ia aliei, large malfermitaj te mi sidis en alia êambro - granda belege
okulol iIi min fikse rigardis. Ho, tio estís terura mbro kun blldoí kaj pentrelol sur Ia murol. Mi
- tiuj okuloj I Mi pensis : Ien ili volas trabori 18 sur sego. Antaü mi sidis oficiroj kal tiu
min samternpe - tiuj okuloj I (Li premtermes neralo. Kaj denove i1i demandis min pri êio
unu okulon ke] priskribas per Ia etendita breko mi supozas - sed estas tro multe da vortoj
antau si longan linion.) Ho, estis terure, tiuj
tuborruoi kaj riu] okulol l Mi pensis, ke refoje mi
pendas je Ia ênuro - kaj ke mi svíngtgas rure Patrino. Pripensu bonel êu vi memoras
. supre - kaj ke mi falos sur Ia êronoin - - Mi nlon plu?
tiel timegis, ke miaj kruro] ektremis. Jo h a n o (pripensinte, levante Ia fingron). Unu
Patrino. KaJ poste? 1Ii certigis, ke vere mi estas idioto. Kai mi
pondis: Tion diras ankaü Ia malluna Heleno;
Johano. Poste farigis nigra nokto - kaj mi estas skribíre en Ia biblio, ke mi estas mal-
falis. Tondris kaj fulmis - kaj post mi sur Ia en spirito - -
muro io kraketadis.
Patrino. eu vi diris tion?!
Patrino (post momento). êu okazis nenio
Johano. Poste Ia sergento malbutonumis
plu ? I n surtuton kaj elprenis Ia pasporton el mia
Johano. Ies, io alia okazis, mi memoras. Mi O - kaj Ia generalo enskribis - -
kuêis sur tablo en granda êambro. Homol pa- Iberto. Donu al mi Ia pasporton, tuj I (Li
rolls, kaj mi sidigis. Církeüe sraris Ia soldato]
lbutonumas Ia surtuton ke] prenas Ia libron,
kun Ia pafilol. lIi êiuj rigardis nur mino La barhulo ltermes gin, legas - kaj gojkrias:) Ho,
hevís mian êapon en Ia mano kal diris, ke mi
I ot Rigardu I Ien estas skribíte - -
haves blankajn haroín. Kaj êiuj rigardis mialn
haroln. Poste venis Ia generalo. Ho, mi memoras, trino. Kio?

64 65
I

Alberto. La milita konsilantaro pardonis kaj
eksigis min el Ia milita servo pro - (montras Ia
esportom - Iegu mem t

êiopove, mi dankas Vin t (. i falas surgenue
keptas Ia menon de [oheno.) Ho, fine ver i
tio, kio estas skribite : "Feliêaj estas Ia ploranto ,
êar iJi esros konsolatai." (Si kises Ia manon
de Ioheno.) Pere de vi, mia knabo, via frato
estas redonita aI sia patrino!
AIberto (genu,1'ksanle êe Ia alia flanko de
[oheno kaj kaptante Iisn alian manon). Kara
trato, kvankam vi azts tute senkonscie, vi savis
min de terura morto - dank' al Dio!
Io h an o. (ridetas milde, rigardante entaü
sln). Kaj nun ni estas denove kune - kal feliêaj!
i

Mi devas atendi ankoraü -, sed: mia estas Ia
regno de Ia' êieIo, kaj poste, kiam mi estos mort-
inta, mi vi dos Lín t
Patrino. ~es, 'kara
.•... '.
knabo, vi vidos Linl
I ~•

. ;

La kurteno falas.

66