Você está na página 1de 131

HENRIK IBSEN

PEER GYNT
DRAMA POEMO

KUN KONCIZA KOMENTARIO


KAJ
TRI NORVEGAJ POPOLFABELOJ

~. \} ..

O }~ ~ ~.~~
r' },
C\ -::>
\

Kun permeso de Ia heredantoj de Ibsen.

,/

IlfI)()NA RONDO. TRONDHEIM. NORVEGU]O


1951
"
;

ANTAPAROLO
t'rer
Gynt, Ia efverko de Henrik lbsen kaj de Ia nor-
/& titeraturo,
nun venis en Esperanta vesto! La verko
EI Ia norvega tradukis lu konata en Ia tuta mondo kune kun Ia muziko de
I'fl
ERLlNG ANKER HAUGEN
Kovron d e s e g n is HI!/l Uis nun gi ne ekzistis en Esperanta traduko. Tro-
JOHAN GUNDERSEN IIN diversaj nacilingvaj tradukoj, se iIi ne estas kon-
P r e s o: tiaaj por Ia esperantista publiko, kiu deziras legi la
A.s NIDAROS & TR0NDELAGEN
m~llandajn verkojn en Esperanto.
Trondheim Mia amiko Erling Anker Haugen jam de la komenco
KOPIRAJTO RE ZER VITA Nia csperantisteco speciale interesigis pri tradukado de
,,zio. En 1935 li komencis Ia tradukadon de Peer Gynt,
IIj dum pluraj jaroj li laboradis pri la malfacila tasko
11111 ,'1iaj liberaj horoj.

'iwm. jaroj la manuskripto ku8is en Ia tirkesto sen


loco de eldono. Eldonejo Esperanto kompreneble estie
csita pri gi, se pro Ia programo de agado la Eldon-
ti no povis preni sur sin la eldonon de tiu i verko.
dpe nun, kiam venontjare la 37a Universala Kongreso
~,.,pcranto okazos en Oslo, mi tre bedauris tion.
Bcd tamen la tradukinto ne rezignis pri Ia elono, kaj
i., sur sin la riskon mem eldoni la verkon. Tiel la
)(lga esperantistaro en Ia kongreso povos tamen fiere
untri al la gastoj la Esperantan eldonon de la norvega
atura efverko.
'or tiuj i vortoj mi kore gratulas la tradukinton pri
mnda laboro finita.

Oslo en augusto 1951.


OLAV RYGG
rPrez; de Ia estraro de EIdonejo Esperanto kaj vicprez.
de Norvega Esperantista Lgo.)
ANTAPAROLO
tntreprenante tian laboron oni devas rekoni ke la
(;,,,/m havas tri flankojn, kiuj postulas apartan atenton:
1;/1"''1'lco estas teairaio, kiu postulas naturan parolon sen
","I,~I /'%j kaj poeziaj licencaJoj, gi estas grava verko
,',' Ir, mondliteraturo, kiu postulas fidindan tradukon
//1 "1'1I lu,ran, kaj fine gi estas poema, kiu postulas kon-
'TI/lia artan formon. Ne estas eble plenumi konsekvence
,li/li ol tiuj postulo], ne kontuzante alian. Bkz., ne estas
11//1 IJn viraj versoj tute eviti apostrofojn, kiuj siavice ne
1I/1f/(1.'1 naturan parolon.
/I1i devas konfesi, ke mi komence dubis pri la konveneco
d: 1ft neregula kvarakcenta verso de la originalo. La
u,,/lI/n skemo sajne estas 0-00-0/0-00-(0), se la versoj
ri" .. Pcer Gynt varias inter la ekstremoj 00-000-000-000-0
1\fII -0-00-0-. Kvankam tiu verso ne estas fremda al la espe-
nu poezio, (vidu ekz. e Zamenhof: Goethe: Ifigenio
/I 'I'a,urido) mi tamen unue provis reguligi gin plene. Sed
1/1 i I}(;tldau trovis, ke tio forprenas de la verko gian fresan
/"'.i /caprican viglecon, kaj gi ankau ne donas tiajn eblojn
Ilur ttatura parolo. Mi elektis moderigi la nereulecon, kaj
/" /'IiZUltO do estas ia kompromiso inter la tre libera verso
d" 1ft originalo kaj plena reguleco. Mi ne dubas ke, se iu
II'f/lmlo e la unua renkonto kun tiu verso ne tuj trovas
/11 Imlurajn akcentojn, li ne bezonas legi multajn pagojn
1'M interkonatigi kun gi, tiom pli ar la strukturo de
III'ranto devus tre bone konveni por tiu verso. Entute
",I (}pinias, ke se multaj el la esperantistaj poezi1egantoj
I,,,'!(was regulecon, 10, kauzo grandparte estas la fakto
I,,' M,'1perantogis nun estas lingvo skribata pli 01 porolata.
N,~lis iam mia honesta penso, ke mi povu eviti neoloq-
lIIojn en tiu i laboro, se tiun i1uzion mi baldau
perdis. La listo de vortoj uzitaj kaj ne troveblaj en Plena
Vortaro tamen estas tre modesta kaj ne devus revoki
ian dis1cuton pri tiu temo. Kel1cfoje mi uzis tute novajn
uortojn, eje esperantigitajn norvegajn oortojn, kiuj pli
au malpli [rue devas havi sian esperantan jormon: Aliajn
norvegajn ne gravajn vortojn mi kunprenis sen sangoj
kursive kun klariqo, same tiajn vortojn kiaj a propos,
uiell, monsieuT lc.t.p., kiuj tamen apenau bezonas
klarigon. LA AGANTOJ
Dum la laboro mi pli kaj pli konvinkigis pri tio} ke AHI'~,vidvino de bienulo.
eksterlanda leganto nepre bezonas interpreton por per- I'I;~'::RGYNT, ia filo.
cepti plene la verkon. La problemo nur estis limigi kaj nrr VIRINACOJ KUN GRENSAKOJ.
selekti por ne troigi. Mi esperas} ke e se la libro pro AHLAK, forgisto.
la komentario kaj la fabeloj iom plidikigis kaj plikostigis} 1lJ)ZICFESTAJ GASTOJ, REGALESTRO, MUZIKISTO,
gi gajnis pU en valoro por la legantoj. k. t. p.
En la multaj problemoj inter Ia norvega kaj esperamia NOVOLCANTO KUN SIA EDZINO.
lingvoj mi konsiligis kun s.ro W. E. Ootunson, al kiu mi HOLVEJG kaj HELGA, iliaj filinoj.
ulda koran dankon pro ajabla helpemo. Mi ankau pro- LA BIENULO DE HEGSTAD.
fitis el sugestoj kaj konsilo.i de s-ro Olav Rygg kaj s-ro INGRID, lia filino.
G. Waringhien} pro kio mi same dankas. Fine mi deziras LA FIANCO kaj LIAJ GEP ATROJ.
esprimi mian koran dankon al s-ro R. Rian pro lia I'IU SETRO-JUNULINOJ.
nemalhavebla helpo dum la presado. VImDE VESTITA VIRINO.
Kiam mi fine kuragas prezenti t la esperantista OVRE-PATRO.
publiko tiun i faman verkon de lbsen en Espertmio, mia I\ORTEGAN-TROLO.
eja sento estas gojo kiel norveqo, pro tio ke mi povas I'LURAJ SIMILAJ.
dividi kun la esperantistoj de la tu ta mondo la guon de I'IWL-VIRGULINOJ, TROL-IDOJ, DU SORCISTINOJ,
tiu bela poemo, kaj se mi ankau sukcesos per gi interesigi KOBOLDOJ, GNOMOJ, SUBTERULOJ.
kelkajn skeptikulojn por nia lingvo kaj por nia ajero la MALBELA IDO, VOCO DE LA MALLUMO,
laboro farigos al mi tiom pli valora.
La tradukinto.
BIRDKRIOJ.
I<ARI, subfarmista edzino.
MASTER COTTON.
MONSIEUR BALLON.
IIlmR v. EBERKOPF.
l A

vojagantaj sinjoroj.
1I1':RR TRUMPETERSTRALE.
I'T~LISTO kaj RICELISTO.
ANITRA, filino de beduen-estro,
A ItABOJ, SKLA VINOJ, DANCANTAJ JUNULINOJ k.t.p.
LA MEMNONSTATUO (kantanta),
LA SFINKSO CE GIZEH (muta persono).
BEGRIFFENFELDT, projesoro, dr. fil.} estro de la [rene-
zulejo en Kairo.
HUHU, lingvostrebanto ella lY!alebaraj strandoj.
HUSSEJN, orientala ministro.
FELAHO kun regmumio.
PLURAJ FRENEZULEJANOJ KUN SIAJ GARDISTOJ.
NORVEGA SIPANARO.
FREMDA PASAGERO.
PASTRO. AKTO UNUA
ENTERIG-PROCESIO.
SCENO I
VOKTO.
BUTON-MULDISTO. (Monta deklivo kun foliarboj proksime aI Ia biendomoj
MAGRA PERSONO. tllI Ase. Rivero torentas malsupren. Malnova muelejo trans
la rivero. Varmega somertago.)
(La agado, kiu komencgas en Ia unuaj jaroj de Ia 19a
jarcento kaj finigas en Ia proksimo de nia tempo", l' c c r G y n t, fortikstatura junulo} venas malsupren lau
okazas parte en GudbrandsdaI kaj sur Ia montaro en gia /11 voieto. A s e} Ia patrino} malgranda kaj delikata, sekvas
rkaajo, parte sur Ia bordo de Maroko, parte en Ia poste. Si estas kolera kaj riproadas late.)
dezerto Saharo, en Ia frenezulejo en Kairo, sur Ia maro
k. t. p.)
ASE
Peer, vi blagas!
PEER GYNT
(senhalte)
Ne e grajne!
ASE
Juru do, ke estas vero!
PEER GYNT
KiaI juri?
ASE
Timas, ajne !
Nur sensenca frazafero!
PEER GYNT
Estas vero - gis Ia fino!
ASE
Vi ne hontas aI patrino!
Jen monatojn vi promenas
asi monte kun fervoro
*) La verko aperis en 1867. for de devoj kaj Iaboro;
10 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 11

en ifonoj jen revenas, jam lin kaptis e-orele,


sen asajo, senfusila, - svingis Ia tranilon pele
fine vi sen ia honto kontrai lia nuka tufo. -
provas min kredigi pri Ia Rej! jen kriis li terure,
plej terura asrakonto! - staris fulme jam surkrure,
Kie vi Ia bokon trovis? pus aI mi per posthufo
PEER GYNT Ia tranilon eI Ia mano,
For e Gendin. fiksis min e l' Iumba lano,
premis en tenajla streo
ASE per Ia kornoj mian kruron, -
(ridas moke) faris fulme jen ekkuron
J es, jen gusta! rekte for Iai Gendin-ego l
PEER GYNT ASE
Kontrai mi Ia vento blovis. (senoole)
Post alnaro li konstante Ve, Jesuo!
skrapis en Ia nego krusta
por likeno - PEER GYNT
u do iam
ASE estis vi sur Gendn-ego ?
(kiel aniaiie] Falilakra supre gi jam
Tute gusta! duonmejlon sin etendas.
Preter roketaroj, nego,
PEER GYNT
Mi aiskultis ne spirante, krutegajoj, kiuj pendas,
ads de Ia hufo knaron, ambaiflanke oni povas
vidi en Ia Iagojn funde,
vidis parte korn-branaron. - -
Tra rokaro malfacila kiuj pezaj, nigraj kovas
jen surventre mi min ovis, mil da metroj for profunde.
kae rigardeti provis. Jen, ni sub Ia firmamento
Kia boko! Grasa, brila! tranis vojon tra Ia vento.
Ho, trovgus ne egalo
Ho, trovgus ne simila!
de i tiu junevalo!
ASE Kontrai ni en iuj Iokoj
N e, ja certe ne! flugis kvazai sparkoj sunaj,
nagts aglodorsoj brunaj
PEER GYNT en Ia faiko e Ia rokoj
Ekknalo! inter ni kaj Ia profundo,
Pum! Ia boko falis peze. postenigis kvazai flokoj.
Sed samtempe kun Ia falo Kontrai Ia Iagborda grundo
mi eksidis jam dorsmeze, dsrompgs gIaciblokoj,
12 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 13

sed adgts e ne plado. PEER GYNT


Nur Ia kirI-spiritoj ringis Bok' de supre, bok' de funde
dance, kantis kaj sin svingis interkornis samsekunde
ronde aI Ia vido, ado -. kun amprucoj domgigantaj.
Jen ni kuis do pladantaj.
ASE Nu, ni fine ie norde
(svenante) ieI venis jen aIborde.
Dio heIpu min! Nagis li, mi pendis e li;
mi hejmiris - -
PEER GYNT
Subite - ASE
sur krutajo e Ia rando Sed Ia boko?
vir-Iagopo sin eljets,
kIukis time kaj flugetis PEER GYNT
de tubero jen kaite Eble restis sur Ia Ioko. -
guste e Ia boko-pIando. (kfrapas per la fingroj) turnas sin sur la
Tuj Ia boko turnohaIte kalkano aldonante:)
faris salton ieIaIte
Kaptu lin - e vido de li!
kaj maIsupren en susuro!
ASE
(Ase sanceligas kaj kaptas arbotrunkon. Peer Gynt
Ne rompigis koIo via?
daurigas.)
nek Ia kruroj nek alia?
Post ni nigra monta muro, Ne splrtgs e Ia spino?
sub ni nur profundo faka ! Dankon, gIoron, - ho destino,
Fendis ni tavoIon nuban, ke savgs knabo mia!
tranis jen mev-svarmon suban, Siro en Ia pantaIono - -,
kiu kun kriao raka sed konvenas ja pardono
fIugis ien en Ia spaco. pense kiom da maIbono
Hej, ni pIu maIsupren pelis. povus kaiizi salto tia -!
Sed profunde io helis (haltas subite) rigardas lin kun malfermita buo
kieI ventro de boaco - -, kaj grandaj okulo], longe ne povante trovi vorton}
Panjo, estis Ia rebrilo, fine eleksplodas:)
kiu tra Ia lagtrankvilo
pelis supren kiel sago He, diabIa fabelisto!
aI surfaco de Ia lago KieI vi mensogas! Kristo!
same fuIme kiel ni! Tiun saman historion
mi ekkonis gis Ia fino
ASE kieI dudekjarulino.
(ekosceas por spiri) Gudbrand Glesne faris tion, -
Peer! Di' helpu -! Diru pli! do ne vi -!
14 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 15

PEER GYNT portu honton kaj humilon? (ekploras denove)


Jes, mi Ia samon; Klom estas nun en resto
povas pIuraj fari tieI! de Ia rioj de l' estint'?
Kle estas Ia monkesto
ASE de maljuna Rasmus Gynt?
(incitite) Jon, jes, donis irkapablon,
Jes, facile povas vi eI veris oron kvaza sabIon,
pramensogo fari famon, ie teron aet-prenis,
vesti gin per pompo brila, n or-aro Iukspromenis -.
por gin igi versimila. Kio restas krom agreno
Tion faris vi, nur tion, de Ia granda drinkfesteno,
faris velan historion, kiam Ia boteIoj, glasoj
spicis gin per agIoj naga] muren krakis en frakasoj?
kaj aferoj pIej sovagaj,
miksis blagon kaj fabeIon, PEER GYNT
pentris faikon kaj ieIon Kie Ia Iastjara nego?
tiel ke tutnova sonas
ASE
kion mi jam longe konas!
Tenu buon en kvieto!
PEER GYNT Jen! - apenaii fenestreto
Se alia tieI buus, sen fon-topita breo.
mi lin batus senkonscia! Putras iu barilfosto,
brutojn trafas pIuvo, frosto, -
ASE kampoj kuas sen plugilo, -
(plorante) nur ekzekvoj kaj maIrio - -
Ve, je Dio, se mi kuus
morta jam en erko mia! PEER GYNT
Tuas lin nek pIor', nek peto. - Finu kun virin-babilo!
Peer, perdgis vi sensave! ja veIkinte Ia felio
ofte floris plej radia!
PEER GYNT
ASE
Kara, bela patrineto,
Salkovr-igis bedo gia.
vi parolas tute prave,
estu goja do - Ve, sed pozas vi sinjoro -
brava kiel en Ia tago,
ASE kiam late Ia pastoro
Silenton! nova jus de Kopenhago,
u do donus gojan senton petis pri baptnomo via,
havi tiel porkan filon? jurs, ke talento tia
u ne jam ofendo pika: e aI princoj povas manki, -
mi, vidvino malfortika, kaj Ia patro, por lin danki,
16 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 17

pagis pro Ia ladregalo 111 almena elartikis


per sledeto kaj evalo. Ilun fingron, se ne plie?
io estis bril-kondia! PEER GYNT
Kapitano kaj preposto - - J<iu tops vin per tio?
iuj gastis ja kun tosto,
ASE
mango, trinko tro sufia,
(arde)
tops en sin kun persisto!
La subfarm-virino klare
Montras malfeli' amikon! ads krion transkampare!
Ili finis Ia trafikon
jam de kiam Jon Ia ria PEER GYNT
plandis kiel vagvendisto. (frotas la kubuton)
Jes, sed estis m i a krio.
(frotas Ia okulojn per Ia juprando)
ASE
Peer, vi estas ja fortmana, Via?
devus esti Ia subteno PEER GYNT
de patrino jam malsana, J es, batiga mi!
zorgi farojn de l' bieno, ASE
gardi pri heredo fila u?
de pereo kaj domago, - (ekploras enove) PEER GYNT
Dio, kiel help-utla Li estas forta, - li.
estis vi al mi, ulao!
Hejme erpas vi pri io ASE
en Ia cindro kaj skorio. Kiu?
Inter homoj en Ia valo PEER GYNT
vi timigas en ebrio Aslak, mi ja sentis!
inojn for de l' festa halo, - ASE
min hontigas iuloke, - Tvi - kaj tvi, m devas krai!
luktas kun kanajloj koke - - Lasi tian abomenan
PEER GYNT drinkulegon, diboplenan
(iras for de si) malsobrulon vin batai! (ree ekploras)
Lasu min! Multa honto min turmentis!
ASE sed ke tio povis pasi,
Vi neas do ke estis Ia plej granda moko.
vi kondukis en skandalo Fortas li - vi povas lasi. -
Ia fifama pugnbatalo - Cu v i tial estu floko?
okazinta jus e Lunde, - PEER GYNT
vi batalis sovaghunde ? u mi batas, u ricevas, -
Ou ne brakon vi splitigis am vi lamenti devas. (ridas)
al forgisto Aslak tie, - Vin konsolu - -
18 PEER GYNT
AK'IO I - SCENO I 19
ASE
u? Vi blagis PEER GYNT
nun denove? Nur atendu, jes! Mi juras!
PEER GYNT ASE
Jes, i-foje, J es, vi estos princ' kondie
Vu do Ia Iarmojn goje. - ke atendos vi sufie,
(pugnigas Ia maldekstran manon) oni diras la proverbo!
J en, per tiu i tenajlo PEER GYNT
fleks-tengis Ia kanajlo. - Vi ekvidos, panjo.
Dekstra mano marteI-agis.
ASE
ASE Mute!
Ve, Iuktanto, vi ekscitas Vi frenezas funde, tute.
min en tombon, hontu, fi! Nu, sed vere, kaocerbo,
PEER GYNT i o tamen vi farigus,
Ne, pli bone vi meritas, se ne am vi dedius
e dudek miloble pli! vin al blaga fabelpino.
Kara, bona patrineto, Amis vin Hegstad-filino.
ja nur fidu en kvieto: Lude gajnus vi, se pleje
iam iuj vin honoros. nur aludon aI si farus -
Nur atendu, gis mi faros
PEER GYNT
ion - ion, kio gIoros!
u jen?
ASE ASE
(spirblovas) La maljuna ne je
V,1. Ia filino kontraistarus.
PEER GYNT leI tenas li obstine,
Jes, fato ja preparos! sed ekregas Ingrid fine,
kaj Iai si Ia kurba grumble
ASE
pa-post-pae sekvas stumble.
Se vi povus nur ricevi
tiom da sageco, ke vi (denove komencas plori)
Ia kuIoton flik-riparos! Ve, Peer, junulino ra,
PEER GYNT alodulo! Pensu nur! -
(incitite) Vi per volo nur sufia
Rego estos mi, cezaro! starus brila, edzigota, -
ne jen ifonulo kota!
ASE
Dio heIpu, jen forkuras PEER GYNT
resto de Ia kapa kIaro! (vigle)
Venu do por svat-vetur'!
AKTO I - SCENO I 21
20 PEER GYNT -------
PEER GYNT
ASE io iros bone, fidu!
Kie?
(krias kaj ridas samtempe)
PEER GYNT
Hegstad! Hej, ek! panjo. KiaI aro?
Prenus tempon Ia preparo
ASE
de evalo. (levas sin en Ia aeron)
Kara Peer!
Jen svatvojo jam barita! ASE
Lasu, besto!
PEER GYNT
KiaI do? PEER GYNT
ASE Ne, surbrake mi vin, karo,
Ve, maIprosper'! portos al Ia edzigfesto !
For Ia anco bonprofita - - (ekvadas en la riveron)

PEER GYNT ASE


Nu? Help ! Protektu min, Sinjoro!
ASE Peer! Ni dronos - -
(ploretante)
Dum vi sur Gendin kure PEER GYNT
Ladestne
rajdis bokon pel-susure,
in Mads Moen svatopetis! mortos mi en plia gloro

PEER GYNT ASE


eu? vrn-nazanto tia! Certe pendumota fine!

ASE (tauzas liajn ha1ojn)


Li nun estos edzo ia, Fi jen, besto!

PEER GYNT PEER GYNT


Nur atendu, gis mi metis Pacon nun do!
aron preta - (volas ekiri) Estas lime sur Ia fundo.

ASE ASE
Vana gesto! Fi, azeno!
Morga estos edzigfesto - - PEER GYNT
Jes, nur kriu!
PEER GYNT
Tio genas al neniu!
Pa, roi venos i vesperon!
Albordigas en galop' -
ASE ASE
eu pliigu Ia roizeron Tenu firme!
por ke iuj nin priridu!
22 PEER GYNT
AKTO I - SCENO I 23
PEER GYNT
PEER GYNT
Hej ek! Hop!
Nun ni Iudu Peer kaj boko, - Nu?
ASE
(galopante)
(piedbatas kolere)
mi - Ia boko, vi Ia Peer! - ne haItos e sekundon,
ASE g-is Ia kurba pelos hundon
Ve, m svenas, ve, mizer'! post vi kieI vaguIao!
PEER GYNT PEER GYNT
Jen jam albordiga Ioko. - Hm, do mi ekiros sola.
(vaae sur la bordon) ASE
Kisu do Ia bokon, kara, J es, sed trovos mi Ia korton!
danke por veturo para - - PEER GYNT
ASE Kara, vi ne havos forton -
Jen, vi havas dankon, (batas lin sur Ia orelo, ASE
jen! u! Mi estas tieI bola
PEER GYNT ke mi rompus tonan brikon!
A-u., Hu, mi mangus e silikon!
Tagas tiu pag' - apena! Lasu!
ASE PEER GYNT
Lasu! Do promeson donu,
PEER GYNT ASE
Nur e I' edzgdomo. Ne! Mi volas kune esti!
Vortos vi, vi estas saga. IIi iuj vin ekkonu!
Diru aI Ia stulta homo
ke Mads Moen estas aa, PEER GYNT
Nu, vi tamen devas resti.
ASE
Lasu! ASE
PEER GYNT Ne! NenieI! La prezenton
Igu lin konscia mi pIenumos!
pri Peer Gynt kaj indo lia. PEER GYNT
ASE Vi ne povas!
Jes, nur fidu min - kviete! ASE
Certe havos vi atestojn. Kian ruzon vi elkovas?
Mi priskribos vin kompIete.
iujn viajn diabIajn gestojn PEER GYNT
nete nomos mi kun pIao, - Meti vin sur Ia tegmenton.
(metas sin supren sur Ia muelejon)
24 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 25

ASE 'PEER GYNT


Min mallevu! Nu, adia, do, karulo!
PEER GYNT Paciencu, - tuj revenos.
Do, konsenton -? (I'friras, se turnas sin, levas Ia fingron dirante)

ASE Gardu, ke vi kviettenos! (ekiras)


Sensencajo ! ASE
PEER GYNT Peer! - Li iras! Helpu, Di'!
Kara bela -- Bok-streanto! Blagfarulo!
Hej jen! - Ne, li vojon prenas
ASE trans Ia kampon -! (krie)
(jetas herbotufon sur lin) Help'! Mi svenas!
Peer, min tuj demetu de Ia - -
(Du virinaoj kun sakoj sur Ia dorso venas
PEER GYNT malsupren al Ia muelejo)
Jes, se mi kuragus, certe! (pli proksime)
Sidu do kviete, lerte. UNUA VIRINAO
Ne per viaj kruroj puu ; Kiu krias?
ne Ia tonojn ire tuu, ASE
io ja okazi povus, - Estas mil
u -, se vi ekfalus! DUA VIRINAO
ASE Ase! - Tiel altsitua?
Besto! ASE
PEER GYNT Jen stadio nur unua, -
Ne baraktu! balda, ve, mi ieliros!
ASE
Ho, se blovus UNUA VIRINAO
vi - angulo - el Ia esto! Bonvojagon l

PEER GYNT ASE


Fi, panjeto! stupetaron!
ASE Min demetu al Ia ter'!
Tvi! HeIpu tuj! - DiabIa Peer - -
PEER GYNT DUA VIRINAO
Vi devus Via filo?
beni min por Ia vojago ! ASE
u vi volas? Vi do diros,
ASE ke vi vidis lian faron.
Vi ricevus UNUA VIRINAO
drason maIgrau via ago! Ni atestos!
26 PEER GYNT AKTO I - SCENO II 27

ASE li IIIJ(rid nun hejme en solo sidas?


Helpu! Huj, (1I1t//)rigas por la okuloj rigardante antauen)
mi ai Hegstad kuros tuj -! vurmas jen gastoj ai si kvaza kuloj. -
DUA VIRINAO !til, nble reiri nun estus plej sage.
u li estas tie? (tiras ree la kruron al si)
UNUA VIRINAO 1\ Num postdorse rikanas ridae
Do vi IIIIJ f'luatras tiel ke boras bruloj.
certe povos vengon trovi. ras kelkajn pasojn for de la bariZo kaj siras
La forgtsto tien venoso pensdistrite lu foliaron.)
ASE .' nur ian fortan trinkajon mi havus -
(toras Ia manojn) povus pasi sen ies ajn vido -
Ve, Ia knabo! Helpu, Dio! (I nckonata. Ne, pleje min savus
lli lian vivon prenos! IIt hrnndo, ar tiam ne genus Ia rido.

UNUA VIRINAO (rigardas subi te kvazau timigita irkauen. Jen li


Oni traktis, jes, pri tio. kll,as sin inter la arbustoj. Kelkaj parohanoj por-
Do rekonu Ia destinon! tante donacajojn preteriras malsupren al la
edzigfesta bieno)
DUA VIRINAO
Jen si perdis Ia konscion! (vokas supren) VIRO
Ejvind! Anders! Hej! Atenton! (en interparolado)
Venu tuj! 111 patro drinkulo, - 'Ia patrino lamaa,
VIRA VOO VIRINO
Do kion? Kion? Do ne miru, ke Ia knabo farigis malsaga!
DUA VIRINAO (La parohanoj pluiras, iom poste Peer Gynt elvenas,
Metis Peer jen Ia patrinon li estas hontruga en lu vizago rigardante post ilin)
sur Ia muelej-tegmenton l PEER GYNT
\I estis pr mi? (kun sindeviga gesto)
Ilin lasu klai!
SCENO II 1\ tamen ne povas min morta bua !
(Altajeto kun arbustoj kaj erikoj. La efvojo iras (jetas sin sur la eriko-grundon, kuas longe surdorse
malantaue, bariZo apartigas.) kun lu manoj sub la kapo, rigardante supren
(PEER GYNT venas lau Ia piedvojeto, iras rapide en lu aeron)
kontrau Ia barilo, haltas kaj ekrigardas super lu vaZo, Ia stranga nubo! evalo-simila!
kie la perspektivo malfermigas.) n viro sursidas - kun selo - kaj brido. -
PEER GYNT trajdas virinao jen sur-balaila.
Jen estas jam Hegstad proksime mi vidas. (ridas mallate por si mem)
(grimpas duone transen, jen li ekhezitas) tas panjo, si krie riproas: brutido!
28 PEER GYNT AKTO I - SCENO II 29

Hej, hej, Peer! PEER GYNT


(iom post iom li [ermas la okulojn) (plene ekstarigas)
J es, nu i timplenas - -. 11',,1'11'11 morovole!
Peer Gynt rajdas pinte, kaj vico postvenas. - LA FORGISTO
La evalo orhufa havas supron argentan, Ni iros ja plu!
Li mem havas gantojn kaj sabron pendan. 1:11 Ido vi rcatis Ia Iastajn tagojn?
La mantelo estas longa - kun silka veluro. I'" HI,rnnjnojn for! Montkaptita? u!
Glora virara lin sekvas en kuro. PEER GYNT
Sed neniu rajdas kieI I i majeste. 1I'IIr(!lnlo, roi faria mirindajn agojn!
Neniu radias en suno tieI feste: - LA FORGISTO
MaIsupre jen homoj en grupoj mile
(palpebrumas al la aliaj)
deprenas Ia apojn kaj gapas humile.
IInholltn do Peer!
La virinoj sin klinas. Ja famas meritoj PEER GYNT
de cezaro Peer Gynt kun Ia mil satelitoj.
Kun Ia nazo for-tenu vin!
Amase monerojn kaj brilajn talerojn
maIsupren li jetas jen kvaza tonerojn. LA FORGISTO
Rgas jam u kieI grafo-sinjoro. fi" vi vi-nos aI Hegstad ?
Peer Gynt transrajdas Ia maron en gIoro. PEER GYNT
La princo de Engelland borde jen staras. Ne.
Same knabinoj de Engelland faras
LA FORGISTO
kaj cezaro de Engelland, iuj nobeloj.
Ja laiidire
Kie venas Peer Gynt, malfermigas kasteloj.
La cezaro deprenas Ia kronon kaj diras - - flli"l.l dl~lIt'gstad vin amis sopire!
PEER GYNT
ASLAK FORGISTO
1111, itl~lI'fI hol'vo -!
(al kelkaj aliaj, dum ili preteriras, trans Ia barilo)
Ha, jen Peer Gynt, tiu porko ebria -! LA FORGISTO
(iomete cedas)
PEER GYNT N1I, Peer, ne agrenu vin!
(duone ekstarioe) I"'lj I 11""',111 vlu Ingrid, trovgas ja pluraj -!
Cezaro -! 1111, 1110 tio (:yllt! Kuniru do, bubo!
LA FORGISTO "IVI'III1" AlllldoJ ka] vidvinoj maturaj - -
(apogas sin aI la barilo grimacante.)
PEER GYNT
Starigu vin, kara mia!
IlIf{'r('l1!
PEER GYNT LA FORGISTO
La dabla forgisto! Kial vi venas? lu vin volas - sen dubo -!
.JIl
LA FORGISTO Bonvcspcron, PN'r. Ni transdonos kun klino
(t ta aliaj) saluton de vi aI Ia fianino. -
La drinkon e Lunde ankora li trenas. (ili foriras ridante kaj flustrante)
30 PEER GYNT AKTO I - SCENO TIl 31

PEER GYNT iki.~to sidas sur tablo. La REGALESTRO stcras en


(rigardas dum tempeto post ilin, jen li urdo. Kuiristinoj iradas tien kaj reen inter la domoj.
[etae per la nuko kaj duone turnas sin.) PU agaj homoj sidas tie kaj tie interparolante.)
He, Ingrid aI kiu si volas envale VIRINO
edzngu, Por mi estas tute egale! prcnas lolcon en grupo sidanta sur kelkaj
(rigardas malsupren lau si) arpento- trunko j.)
La kuloto siri ta. - Cifona, malpura. LII flllllino? Si ploris, jes, ete,
Se nun ion novan mi havus surtiri! ,'ei t lun nfcron ncniam distingu.
(piedfrapas la teron) LA REGALESTRO
Se mi povus per preno buista kaj nura (en alia grupo)
ilian maIsaton eIbruste siri! NII", honnj gastoj, Ia poton eltrinku.
(subite ekrigardas irka si) VIRO
Kio estas? Jen kiu post tie ridas? hllllwl\, vi trinkigas tro oft-ripete.
Hm, kIare mi adis -. Ne-n-un mi vidas. JUNULO
~i iru aI panjo.
I lu 1I/1tzikisto, preterfIugante kun junulino e Ia mano)
(ekiras eupren, se haltas denove kaj auskultas 1(11. ( lu torm, ne pensu pri kordo-paro l
kontrau la edzigfesta bieno.)
LAJUNULINO
Danctonoj sin levas! !I(III por kc ehu super Ia karoparo!
(rigardas fikse kaj auskultas, ekiras paon. post pao
JUNULINOJ
malsupren. La okuloj lumas. Li frotas al si
Ia femurojn.) (ringantaj irkau daneanta junulo)
Il\to!
Kia svarmo da frailinoj! Sep - ok por viro! JUNULINO
Morto kaj infero, - Aliri roi devas! _ J ea, talaj kruroj!
Sed panjo tegmente - u decas foriro __ ?
LA JUNULO
(Ia okuloj denove tirigas malsupren, li saltas
kaj rias) "I"rono kaj vaste aI Ia rouroj!
Ho hej, kieI vigIe halingo taktas! LA FIANCO
Jes, Guttorm taige Ia kordojn traktas! t autr alproksimigas aI la pairo, kiu eiaros
Sonoras kaj prucas kvaza river-torento. I"t,?r,,,"'''''''''' lcun du aliaj, kaj tiras lin je la jako)
Kaj Ia tuta briIanta frailin-tamento! 111\ \'011% PII/I.lO. Ficre si pozas!
Jes, - morto kaj infero - aliri mi devas! LA PATRO
(foras salton trans la barilon kaj ekiras malsupren 1\ 1011111'volll"'
lau la vojo.) LA FIANCO
in enlosas.
SCENO m
(La korto de Hegstad bieno. Logdomo plej malantaue. LA PATRO
Multaj gastoj. La daneado iras vigle sur la korto, La o trovu loailon per propra okulo.
32 PEER GYNT
AKTO I - SCENO lU 33
LA FIANO
Ne konas Ia vojon. LA JUNULINO
LA PATRO Nn "OVII",
Vi estas bovuIo! PEER GYNT
(r kvina)
(Turnas sin ree al la aIiaj. La fiano hezite
1)0 vi!
PaSas tra la korto.)
LA JUNULINO
JUNULO IIejmeniros, domage !
(de maIantau Ia domo)
Junulinoj, nun estos gajeco! Jen sciu! PEER GYNT
AIvenas Peer Gynt! 011 !h'nas vin kapo-nebuIo!
LA FORGISTO LA FORGISTO
(kiu Jus alvenis) (iom poste, duonvoe)
Kiu petis? r-kdancas kun maIjunuIo!
LA REGALESTRO PEER GYNT
Neniu. turnas sin t pIiaga viro rapide)
(iras kontrau Ia domo) 111!'IIIM Ilhcraj ?
LA VIRO
LA FORGISTO
Se aI vi li paroIos, ne sonu respondo! Nur seru kurage ! (foriras de li)
IJIJIII .'Illbite farigas silenta. Li Jetas steIrigardon
JUNULINO "1 /1/'0. Oiuj rigardas Iin, se neniu parolas.
(al la aliaj) ir[l/,.~I/It1{Ja8 aI aliaj grupoj. Oie kie li venas, farigas
Jes, ni tenu nin kvaza ni estus senkonaj! It(I, li 1111I1 li [oriras, oni ridas kaj rigardas post lin.)
PEER GYNT PEER GYNT
(venas vivplena kaj varma, haltas meze (mallaute)
autau la aro kaj interklakas la manojn) MoilrlHlIl'doj kaj pensoj trapike ir-grataj !
Kiu estas pIej vigIa knabino de l' rondo? I'IIIC'lIdllH jam kvaza segiloj fajIataj!
UNU (1/ 11/'/'lIla.~sin laiilone de Ia barilo, SOLVEJG kun
(al kiu li aIproksimigas) 1'/// /I /lJIJOA e la mano venas en Ia korton, sekvata
Ne mi. de la gepatroj.)
DUA VIRO
(same) at alia cn la proksimo de Peer Gynt)
Ne mi. n 111. novlogantoj,
TRIA LADUA
Mi neniam en Ia mondo! eu eI okcidente?
PEER GYNT LA UNUA
(t kvara) I tiuj el Hedal.
Do venu vi, gis aIvenos pli bonaj! LA DUA
Ha jes, evidente!
34 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 35
PEER GYNT LA JUNULO
(Iaras pao autau la venoniaj, montras al SOLVEJG Mcmoras de Lunde amare?
dirante al la viro:)
(/1/ !lmpO ruias leaj eleiras alla dancloko)
u vi daneon permesas kun via fHino?
SOLVEJG
LA VIRO (en la pordo)
(mallaute) li VI I'HIII/-I
t lu, kiu danei deziris?
Jes, sed ni salutu Ia gemastrojn konvene. (ili eniras)
PEER GYNT
LA REGALESTRO "IJ""III'flll', jcs, u vi vidas malklare?
(al Peer Gynt) proponante al li trinlei) (I'U'//1/8 ,9in e la mano)
ar jam vi alvenis, gustumu je Ia vino! ';1111'

PEER GYNT SOLVEJG


(rigardas sendeturne post la lorirantojn)
Ne longe, Ia patrino diris!
N e, dankon, mi daneos. N e soifas gene. PEER GYNT
(La regalestro [oriras de li. Peer Gynt rigardas al la 1'/1111 no! eu naskgs vi nur Iastjare?
domo leaj ridas:) SOLVEJG
KieI hela! Helega kaj beIstatura! i Iilf,h 11

Rigardis brust-tuken kaj aI Ia u-buko ! PEER GYNT


Kaj tenis Ia patrinon e l' jupo - sekura, Vi estas ja preska nur ido.
?
portante preg-libron volvitan en tuko -! 'ujjj 111:11

Mi devas in vidi! (votas iri en la domon) SOLVEJG


JUNULO Mi estis konfirmoto Iastmaje.
(venas kun kelkaj aliaj el la domo) PEER GYNT
u jam vi forkuras 11 ""IIIOIl? - ni tiam babilus pl gaje!
de Ia daneo, Peer? SOLVEJG
PEER GYNT mI SoIvejg, kaj - kieI v i do?
Ne.
LA JUNULO PEER GYNT
Do vi iras erare!
(prenas lin e la sultro por turni lin)
SOLVEJG
(ektirante al si la manon)
PEER GYNT Ho, ielo!
Preterlasu min! PEER GYNT
LA JUNULO
Nu, kiaI afekti?
Timas pro Aslak, mi juras!
SOLVEJG
PEER GYNT 110dcglitis, m devas gin plekti.
Mi timas? (foriras de li)
AKTO I - SCENO lU 37
::\6 PEER GYNT
PEER GYNT
LA FIANO
(ektiras sian patrinon) LA SAMA
Si ne velas, panjo! Sensencajo, ne similu boveton!
LA PATRINO NI!I' rtnku, Peer!
Ne volas? Kion? PEER GYNT
Jes, donu do guton, (trinkas denove)
LA FIANO
Ne volas! JUNULINO
LA PATRINO (mallaute)
Kion? 1'11,

LA FIANO PEER GYNT


Delevi Ia hokon. eu vi timas pro m, junulin'?

LA PATRO TRIA JUNULO


(mallaute kaj incitite) CjIllJlI'pneble,ja ku ne timas vin?
Vi indus en stalo ekhavi lokon! KVARA
Lunde vi montris ja vian kapablon!
LA PATRINO
Ne riprou! La knabo ja havos vivscion! (/oriras) PEER GYNT
1l0VIIS,se velas, e multe pli!
JUNULO
(kiu venas kun tu ta svarmo el la dancloko)
UNUAJUNULO
1111 11 vcnas en svingon!
eu brandon, Peer?
PEER GYNT PLURAJ
Ne, (ringigas irkau li)

LA JUNULO Rakontu pri gi!


Ja trinketon nuran? "111 povas vi?
PEER GYNT
PEER GYNT Morga -!
(rigardas lin malserene)
ALIAJ
eu vi havas? Hodia - ion!
LA JUNULO
Jes, certe, e varon puran! JUNULINO
(eltiras posbotelon kaj trinkas) 1(1.11 Peer, u vi povas elmontri magion?
Ah! Kiel iras l - Nu? PEER GYNT
PEER GYNT I JlOVIlRmagie elvoki Ia diablon!
Nur proveton. (trinkas) VIRO
Inll povs ja anka avino mia
ALIA I 1'11 tu tempo!
Nun anka de m i a do prenu gluton!
38 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 39

PEER GYNT PEER GYNT


Vi frazas fabelon! Irdi IlIttp~js kiel vera bravulo.
Kion povas m i, ne povas alia! t:d I:\'IIIH Ia diablo, kuris kiel brulo,
Mi foje lin soris en nukso-elon, - rt'mll plnf'onon kaj muron kun krako.
di estis vermtrua! PLURAJ
PLURAJ I'I! AHlllk -?
(ridante) PEER GYNT
Mi povas imagi! Kun manoj rostitaj restaris.
PEER GYNT IIt!! "I malamikoj de tiu tago. - (generala ridado)
Li juris kaj plors, kaj volis min pagi KELKAJ
per io ajn - IplI, houn Iabelo!
UNU EL LA ARO ALIA
Sed vi restis en surdo? Li pli bonan ne faris!
PEER GYNT PEER GYNT
Nu bone, mi topis per splinto Ia truon. {lU "I k rr-das, ke tion mi mem eltrovas?
Hej, se vi adus Ia zumon kaj bruon!
VIRO
JUNULIO li" "", vi senkulpas! Min distris per gi
u vere!
IItllI IIVO --
PEER GYNT PEER GYNT
Similis al tiu de burdo! Mensogo! Okazis al m i!
LA JUNULINO LA VIRO
u ankoraii vi havas lin tie same?
"''-"1 rnras ja io!
PEER GYNT PEER GYNT
Ne, nun Ia diablo jam for raketis, Hej, rajdi mi povas
Li kulpas ke Aslak min celas malame. 111' urn] evaloj tra nura aer'!
1111, m111 ton mirindan mi povas facile!
JUNULO (ridegado denove)
Do kiel?
PEER GYNT UNU EL LA ARO
Mi iris forgejen kaj pets, 1'('1~ I" rajdu ennube! MULTAJ
u li volus krevigi Ia nukso-elon.
Li promesis kaj sur Ia amboson gin metis. Jes, kara Peer!
Sed Aslak, vi scias, ja estas tiel forta, -
PEER GYNT
volas iam ekuzi Ia grandan martelon - -
N,' min peti tro fihumile!
",,('PRUS
UNU VOCO EL LA ARO 1\10-1 Alormo mi super vin rajdos fulmbrile!
Cu Aslak do batis Ia diablon morta? l,fI 111 1I L paroho genufalos al ter'!
40 PEER GYNT AKTO I - SCENO III 41

MEZAGA VIRO SOLVEJG


Nun li tute frenezas. 11 mlu!
ALIA PEER GYNT
Fanfaronulo! Kial?
TRIA SOLVEJG
Bovao! Vi tiel sovagas.
KVARA ,PEER GYNT
Blagulo! "VII':1l1ianka Ia vira boaco
PEER GYNT iI'lutc'mpc. Jen venu do tuj al Ia placo.
(minacas kontra iIi) Nu ,'"til obstina!
Atendu, mi pravos! SOLVEJG
(tiras t si la manon)
VIRO Mi ne kuragas,
Jes, atendu, gis jakon brositan vi havos!
PEER GYNT
PLURAJ li 111111 ne?
Draitan dorson! Bluvelan okulon! SOLVEJG
(la svarmo disigas) la pIi agaj en kolero, Ia junaj Vi ja trinkis el brando. (ekiras kun Helga)
mokante kaj ridante) PEER GYNT
ti ml povus al iu el ili tra sino
LA FIANO
1I'lllli'i1ontrapui gis tenil-rando!
Peer, u vere ke vi povas rajdi ennube?
LA FIANO
PEER GYNT
(puSetas Iin per la kubuto)
Jes, ion, Mads! Jen knabo kiu bravas!
111 helpu eniri al Ia fianino!
LA FIANO PEER GYNT
Do vi havas Ia nevideblo-robon, sendube? (pensdistrite)
I r1nnino? Si kie sin trovas - -?
PEER GYNT
La apelon, vi pensis? J es g i n mi havas. LA FIANO
(turnas sin for de li. Solvejg iras trans Ia korton 11 111 provzeja ambreto.
kun Helga e la mano)
PEER GYNT
PEER GYNT Jen, u?
(kontrau iIi. Li eerenioe) LA FIANO
Solvejg! Ho, bone, ke vi venas favore! 10. provu, Peer Gynt, ne hezitu plu!
(}captas sin e Ia manartiko)
PEER GYNT
Nun mi ronde vin svingos talkrure kaj glore! N,'. holpon de m vi ricevi ne povas.
42 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 43

(Penso ekprenas Iin. Li diras maate kaj akre:) 111/1 IIII!Viun sangon en tason mi prenos,
Ingrid provizeje! \,1 lrnt non roi frande mangos,
\,11111
\I'i "1111, 1111 nokte vampiro min angos,
(aIproksimigas aI Solvejg)
iillll IlIlIlhojn ka] dorson mi mordos sovage - -
Do kion vi elektas?
(i'I/lliltO ctliigas kaj petas kvazau kun timeto:)
(Solvejg volas foriri, sed li baras aI si Ia vojon)
1.111 t111111!\l n, Solvejg!
Vi hontas, ar mi kiel vagulo aspektas.
SOLVEJG
SOLVEJG (rigardas Iin malserene)
Ne, ne estas vere. Vi ne estas tia! Nun vi tenis vin ae!
PEER GYNT (ekiras en Ia domon)
J es, kaj krome mi estas iomete ebria -
LA FIANO
sed estis nur spito pro ofendo via.
\'1 rl,'pvos virbovon, se vi helpos min-
Do venu!
SOLVEJG PEER GYNT
Se volus, ne havus kuragon l Venu!
PEER GYNT ;; li iras maIantau Ia domon. Samtempe venas granda
Kiun vi timas? fi,." 1'1 ta omcloko - Ia plimulio ebria. Bruo kaj konfuzo.
SOLVEJG 'u/"('jy, Helga kaj Ia gepatroj elvenas kun kelkaj pIiagaj
Plej multe pajon. en la pordon.)

PEER GYNT LA REGALESTRO


Via patro? Ho, jes, li ja estas pia! I'lIdfru!
u ne pend-kapulo ? Nu, u? Vi respondu! LA FORGISTO
(deprenas de si Ia jakon)
SOLVEJG
Kion respondi? Ne, nun ni jugadon tenu!
PEER GYNT I'l'l't' Gynt aii mi devos grunde ekkui !
Ou li estas vekita? KELKAJ
u ne vi kun patrino estas sam-spirita? 11111 lasu batali!
u vi volas respondi! ALIAJ
SOLVEJG Ne, nur kvereladi!
Min Iasi volontu.
LA FORGISTO
PEER GYNT NIIIl pugnoj necesas. Ne tagas bui !
Ne! (mallaute, sed akre kaj timige)
Povas mi sangi. min trolo terura! LA PATRO DE SOLVEJG
Meznokte apud vian liton mi venoso ViII bridu!
Se vekos vin siblo kaj bruo susura, RELGA
ne imagu, ke estos Ia kato velura. Ou, panjo, li volas lin bati?
44 PEER GYNT 45
AKTO I - SCENO III

JUNULO
LA FIANCO
Pli amuzas prierci lian blagon sovagan l
(venas kurante)
ALIA Ho, morto kaj infero!
Lin for piedpuu! nu, pujo kaj panjo -!
TRIA
Vizagen lin krau ! LA PATRO
Kia afero?
KVARA LA FIANCO
(al la forgisto) 1111111.:11, Pcer Gynt - -!
u vi cedas?
ASE
LA FORGISTO
(krias)
(forJetas la jakon)
u vi prenis lian vivon?
Ne, m Ia korpaon buau!
LA FIANCO
LA NOVLOCANTINO
NI\ I.'(:el' -! Rigardu SUl' Ia montan deklivon -!
(al Solvejg)
Jen, kiel oni traktas Ia ulon malsagan. LA AMASO
1\1111 Inzrd!
ASE
ASE
(venas kun bastono en la mano)
(lasas fali la bastonon)
Cu Peer tie? Atendas lin drao ! La besto!
Ho, kiel taige mi volas trabati lin!
LA FORGISTO
LA FORGISTO (konsternite)
(suprenfaldas la manikojn) En penda krutmonto!
TI'o mola por li estas tia vergajo. 1,\ l!dmpas jam kvazaii kaprino, rigardu!
KELKAJ LA FIANCO
Volas Aslak traba ti ! (plorante)
ALIAJ L\ portas n, panjo, kvaza porkon, - honto!
Disgrati!
ASE
LA FORGISTO (minacas
.<:upren kontrau li)
(kraas en la manojn kaj kapjesas al Ase) M\ rk-zlrus, ke li falu kaj - -! (krias en ektimo)
Forpat lin! Ne glitu! Vin gardu!

ASE LA HEGSTAD-BIENULO
u ? Mian Peer! Nur provu, fripono! I'I!I' 10. vivo li pagos Ia fianin-rabon!
Ase havas ungojn kaj dentojn por dispono! -
ASE
Kie estas li? (vokas super la korton)
N,', Dio min punu, se vi tuu Ia knabon!
Peer!
AKTO II - SCENO I 47

PEER GYNT
Nt~ vi.
INGRID
Kiu do alia?
PEER GYNT
! For al deveno via!
1"01'
Tuj ! For hejmen!
AKTO DUA INGRID
SCENO I Kara, ho-!
(Malvasta vojeto alte en la montaro. Estas frua mateno). PEER GYNT
(PEER GYNT iras rapide kaj obstineme lau la vojeto. Muton!
INGRID) duone [umin-ornamita, provas retiri lin.) INGRID
Vi neeble pensas - -
PEER GYNT
Iru for! PEER GYNT
INGRID Jes, mi pensas kaj intencas.
(plorante)
INGRID
Post nokto tia!
Kien? Jen forlogon - jen malbenon -!
PEER GYNT PEER GYNT
Kien ajn - lai plao. Kion tenus vi propone
INGRID kiel doton?
(tordas la manojn) INGRID
Trompo! Hegstad bienon -
kaj cetere pli aIdone.
PEER GYNT
Vana kverelao, PEER GYNT
iu nun la vojo sia! eu vi pregolibron gardas?
INGRID u vi de orbukloj plenas?
Pensu, kio ligas nin! u maIsupren vi rigardas?
u Ia patrinjupon tenas?
PEER GYNT u?
Damno - u pens' konscia! INGRID
Damno - u ajn virin' - _ Sed -?
Krom nur unu -!
PEER GYNT
INGRID u vi konfirmoto
Kiu do? estis jus?
48 PEER GYNT AKTO II - SCENO 11 49

INGRID PEER GYNT


Sed -? Mi - ebria.
INGRID
PEER GYNT
(minace)
u en doto
J es, sed karan
havas vi pudoran senton?
punon pagos vi - amaran!
u rifuzas kun honesto?
PEER GYNT
INGRID Mi malkara nomus gin?
Ve, li perdis Ia prudenton!
INGRID
PEER GYNT u vi firmas?
u vin vidi estas festo?
PEER GYNT
u?
Ston-malmola.
INGRID
Sed -? INGRID
Gardu do pri kolo via! (ekiras malsupren)
PEER GYNT
Kio do Ia resto! (volas iri) PEER GYNT
.~ilentas dum tempeto. Subite li ekkruuu)
INGRID
Damno - iu pens' konscia!
(baras al li Ia vojon)
Damno - iu ajn virin'!
Sciu, se vi trompe iros,
estos faro pun-kondia! INGRID
(turnas la kapon kaj krias supren:)
PEER GYNT
Krom nur unu!
Povas estio
INGRID PEER GYNT
Vi akiros Jes, nur sola.
honorecon, estos ria, (ili iras iu sian vojon.)
se vi venos -
PEER GYNT
Mi parolis. SCENO II
'1Il1l montlago. irkaue estas malseke kaj mare.
INGRID Ventego aIproksimigas.)
(ekploras)
[<l, senespera, uokas kaj rigardas iudirekte. SOL-
Ve, vi logis -!
O povas apena teni pasojn kun si. LA NOVGELO-
PEER GYNT (JANTOJ kaj BELGA iras iom poste.)
Vi ja volis!
ASE
INGRID (gestas per la brakoj kaj siras al si Ia harojn.)
Mi nur estis malfelia! n Ciokontraas kun kolero giganta!
50 PEER GYNT AKTO 11 - SCENO 11 51

La ielo, Ia akvo kaj Ia monto premanta! ASE


La ielaj nebuloj misgvide lin pelas! I" VI~, mlu Pcer! Pereinta afdo !
La ruza lago mortigi lin celas!
LA VIRO
La montaj lavangoj intencas frakasi lin!
(kapjesas milde)
Kaj Ia homoj! Jen ili eliris mortasi lin!
Je Dio! Ve, ne! Mi ne povas malhavi lin! 1'1'111' n jes, guste.
sangulo! Ke povis diablo tent-ravi lin! ASE
(turnas sin al Solvejg)
Ne tion menciu!
li! t11~' li bravas, - egalas neniu!
u ne estas trans limo de iuj imagoj! -
Li, kiu plenis de fabeloj kaj blagoj! - LA VIRO
Li, kiu nur en buado tag-povis! M rllAli 1!ltvirino!
Li, kiu tagan Iaboron ne provis! ASE
L i - ! oni emus aI kaj rido kaj pIoro! - Ve, jes, vi pravas,
Ho, ni kuntenis en mizero, doloro. mn '""CtItS mi, sed Ia knabo - li bravas!
Mi devas seiigi: Ia edzo drnkems,
vagadis rkae kun frazoj frivolaj, LA VIRO
(iam mallaute kaj kun mildaj okuloj)
kaj nian havajon detru-piedpremis,
dum Pejo kaj mi sidis hejme solaj. 111 mrnso tongs, pereis Ia animo.
Ni ne seiis pli bone 01provi forgesi, ASE
ar por vera rezisto mi ne havas forton, (timeme)
ne kuragas okulen rigardi Ia sorton.
'" l)Jo rigoras ne tieI sen limo!
Oni volas ja ovi Ia zorgojn de si -
kaj provi laii eblo forpeli pens-vagojn. LA VIRO
Unu uzas brandon, aliaj blagojn. 11 vi kredas, ke li pro pekuldo gemspiras?
Ho, jes, per fabeloj ni provis rime di -
Pri princoj kaj troloj kaj bestoj fablaj ASE
kaj fianin-raboj, sed u povus kredi, (fervore)
ke kaptis lin tieI Ia fabeloj diablaj? fi, "l'tI rajdi li povas en nura aero!
(ree terurite)
LA VIRINO
Kia krio! Jen nikso ai drago, mi konis -! , .11 vi frenezas?
Peer! - Peer! - Tie supre gi sonis -!
LA VIRO
(kuras supren sur altajeton kaj rigardas swper Kion vi diras?
la lago. La novgelogantoj alvenas)
ASE
ASE l'roJ;randas por I i nenia afero.
Nenion videblan! I vldos, se li restos e vivo kaj sano -
LA VIRO
(kviete) LA VIRO
Domage al li do! I iClIJnclin vidus en pendumilo.
52 PEER GYNT
_._-_. AKTO II - SCENO III 53

ASE SOLVEJG
Ve, Jesuo! (al Ase)
LA VIRO kont u do plu!
Sub ekzekutista mano ASE
lia menso sin turnus al pent-humilo. (frotas la okulojn)
ASE Pri mia filo?
(konfuzita)
SOLVEJG
Vi parolas min svena! Ni nepre lin trovu!
, don!
LA VIRO ASE
Sa vi Ia animon. (ridetas kaj paradas per la nuko)
ASE Lacigus vin longa babilo!
Kaj korpon, - diru!
Se li sidas en maro, - ni el gi lin tiru! SOLVEJG
Se montokaptita, sonorigi ni provu. 11 f'rue vin tedus parolo-tromulto
01 mln Ia askulto, -
LA VIRO
Hm! - Jen brutvojeto -
ASE
Kompensu vin Dio,
SCENO m
ke vi helpas! II/ultaj senarbaj montetoj supre sub la montvastaJo -
LA VIRO n] pli malproksime. La ombroj falas Iongaj. Estas
Nur devo kristana - tio. malfrue en Ia vespero.)

ASE PEER GYNT


Do nur idolanoj Ia tuta cetero! (I'rnas en plena kuro kaj haltas meze sur la deklivo)
Ne unu sekvis mn, iuj restis - luta paroho montaren nun svarmas!
LA VIRO ,.1' fusiloj kaj tipoj jam iuj sin armas.
Ili tro lin konas. fi Hegatad-patro jen fronte krias, -
ASE 111111 vaste famgas ke Peer Gynt funkcias!

Tro brava li estis. (tordas la manojn) "'11 alie 01 havi kun forgisto batalojn!

Kaj pripensu - li estas en morto-dangero l 1\ vivo! Ursigas vi iu-artike.


LA VIRO (batas irkau si kaj saltas)
Jen, spuro de viro! umpi, renversi, bari akvofalojn!
ASE III! Eliri Ia pinojn radike!
ai certe nin gvidos. 1\ vivo! ai hardas kaj levas por agoj!
1If,'rpn iuj - Ia sengustaj blagoj!
LA VIRO
Ni sub nia setro Ia grupon dividos. TRI SETRO-JUNULINOJ
(Li kaj Ia edzino iras pli antauen) tkuras supren lau la deklivoj, kriante kaj kantante)
PEER GYNT
AKTO II - SCENO lI! 55
54
lUJ TRI
Trond en Valfjeld! Rej, Bard kaj Kare!
I'rond en Valfjeld! Hej, Brd kaj Kre l
Trolaoj. u vi dormos kun ni e-kore?
1'1'11 11Loj! u vi dormos kun ni e-kore?
PEER GYNT
PEER GYNT
Kiun vi vokas?
(ekstaras subite per unu salto inter ili)
LA JUNULINOJ
La troIon! La trolon! 1('11 t rolo trikapa, kaj knabo aI tri inoj!
LA JUNULINOJ
UNUA JUNULINO
11 t lel vi bravas?
Trond! Uzu molon!
PEER GYNT
DUA JUNULINO Nur jugo je Ia fino!
Bard! - Trudvolon!
UNUA JUNULINO
TRIA JUNULINO I\lIhllnen!
La kabano en iuj alkovoj maIplenas! DUA JUNULINO
Ni havas medon!
UNUA JUNULINO
PEER GYNT
Trud-volo estas molo!
Ni festenos!
DUA JUNULINO TRIA JUNULINO
Kaj molo - trud-volo!
I'I-nokte neniu alkovo malplenos!
TRIA JUNULINO DUA JUNULINO
Kiam mankas Ia knaboj, ni ludas kun trolo! (kisas lin)
PEER GYNT '.1 "pnrkas kaj prucas kiel arda fero!
Do kie Ia knaboj? TRIA JUNULINO
(same)
lUJ TRI
(ridegante) 1(1,.1 infanokulo eI plej nigra rivero!
Ne pIu ili venas! PEER GYNT
(dancante en la grupo)
UNUA JUNULINO
La mia min nomis kaj amata kaj kara! 1.11 1I\('I1S0 - malhela. Ia penso - petola.
1.11 okulo ridplena, - Ia gorgo - plorvola!
Li edzigs nun jam aI vidvino multjara.
LA JUNULINOJ
DUA JUNULINO [ara Iongajn nazojn kontrau Ia montsuproj,
La mia renkontis ciganinon montare. krias kaj kantas)
Ili nun vagabondas la Ia vojo pare!
1'1'1111<1 en VaIfjeld! Rej, Bard kaj Kare!
TRIA JUNULINO l'roluoj! Vi ne dormos kun ni e-kore!
La mian sufokis nia ido bastarda. (ili dancas Iau Ia eklivo kun Peer Gynt inter si)
Nun Ia kapo surfostas grimac-rigarda.
56 PEER GYNT AKTO II - SCENO IV 51

SCENO IV en gis-genua kot-sup'!


(Inter Ia montoj de Ronden. Sunsubiro. Brilantaj (eksaltas)
negpintoj irkae.) Mi sekvu! Delavi Ia slimon
PEER GYNT en bano de I' akra vent'!
(venas sooaa kaj konfuzita) Volas alten! Bani I' animon
en brila baptujtorent'!
Turo sur turo bluas!
Volas super Ia setran kamparon,
Hej! Kia brila portal'!
volas rajde purgt en kor',
Staru! Sed staru! ai fluas
volas super Ia salan maron,
pli kaj pli for en paI'.
super princon de Engelland for!
De turo levas Ia koko
Nur gapu, knabinoj, mire,
Ia flugilojn por flugvetur' -.
koncernas ne vin Ia vetur',
Bluigas en fendo kaj roko -.
Vi vane atendus sopire -!
~losigis Ia monta mur' .
Nu, mi eble vizitos vin nur. - -
Sed kiaj radikaj figuroj
Sed jen? u Ia agloj susuras - -
el Ia sulkoj jen post Ia vapor'?
Ilin prenis Ia diabIo mem!
Jes, gigantaj ardeaj kruroj!
Sed tie frontono konturas,
Anka ili jen fluas for.
altgas en iu ekstrem'.
Trembrilas pluvarko, gi boras
ai levas sin el Ia rubo, -
en menso kaj en pupil'.
malfermita Ia pordo - u?
Sonoriloj de fore sonoras.
Ha, gin mi ja konas sen dubo:
Surbrove min premas peziI'!
ja estas Ia nova konstru'!
Fu, fu, kieI kapdoloras, -
Forestas Ia breoj topitaj
premanta rugarda ring' -!
kaj bariloj jam pretaj por faI'
J e I' diablo, mi ne memoras,
Trembrilas Ia pIatoj vitraj.
kiu rkaii min premis gin!
Estas fest' en Ia granda haI'.
(falas teren) J en, Ia preposto frapetas
Super Gendin - rajdis en kuro. per tranilo al sia glas'. -
Fablajo, damnita blag'! Kapitano boteIon jetas
Forrabis Ia kruta montmuro al Ia muro en granda frakas'.
fianinon, - ebria dum tag', Nur Iasu, panjo, perdiga l
Pelita de drakoj verdkolaj, . Pro kio do tia Iament'!
minacita de trol-diablaj', Bankedas Jon Gynt Ia ria.
dibois kun inoj frivolaj, - Hura' por Ia Gynta gent'!
nur blagoj, damnita fablaj'! Sed kio bruadas kaj bolas -?
(rigardas longe supren) Peer! vokas Ia kapitan'.
Du brunaj agloj veladas. Ha, jen Ia preposto nur volas
Formigras Ia anser-trup'. ja trinki aI mia san'.
Sed i-tie mi stumblas kaj vadas Do eniru por jugon preni!
58 PEER GYNT AKTO II - SCENO V 59

Sonadas en kanto, sonor': LA VERDE VESTITA


Peer Gynt, de gloro vi venis, I/n palaco de pajo en Ronden sidas.
atendas vin granda glor'!
PEER GYNT
(li kuras antaen, sed pusigas per la nazo
kontra roko, falas kaj restas kUanta)
1111 hnvas panjo pli grandan, mi vidas.
LA VERDE VESTITA
li vi konas pajon? Li estas reg' Brose.
SCENO V PEER GYNT
(Deklivo kun grandaj murmuraniaj foliarboj. Steloj \I vi konas panjon? Regno Ase.
brilas tra la foliaro. Birdoj kantas en la arbsuproj)
LA VERDE VESTITA
(VERDE VEST/T A V/R/NO iras lau la deklivo. PEER
1{lmn pajo koleras, ektondras montmur'.
GYNT sekvas poste kun iaspecaj enamig-gestoj)

LA VERDE VESTITA PEER GYNT


(haltas kaj turnas sin) Lnvnngas, se panjo riproas nur.
eu vere? LA VERDE VESTITA
PEER GYNT I'IIVltS pajo piedfrapi sur Ia firmamento.
(tiras la fingrojn super la kolon)
Jes, kiom nomgas mi Peer, PEER GYNT
kaj kiom vi estas plej arma virino! Povua panjo rajdi tra river-torento.
eu vi volas min havi? Ho, kia prosper'!
Vi ne devas peni pri tekso nek pino, LA VERDE VESTITA
Kaj mangi vi povos gis kreva sateco. u ne vestojn vi havas krom tiuj flikoj?

Mi neniam vin tiros la Ia haroj e - PEER GYNT


LA VERDE VESTITA "11, vi devus vidi mian festo-dekoron!
Anka ne bati?
PEER GYNT LA VERDE VESTITA
Ha, ne estas deco! MI portas tagtage nur silkon kaj oron.
Ni reg'doj ne batas virinojn!
PEER GYNT
LA VERDE VESTITA I ple similas al stupo kaj tigoj.
Regido?
PEER GYNT LA VERDE VESTITA
Jes. Nu, unu aferon vi tenu en memoro!
LA VERDE VESTITA :11 Ronden regas kutimo kaj moro,
Kaj m i filino de l' Dovre-reg"! I' havas duoblan surfacon.
(110
1)11, kiam vi venos en nian palacon,
PEER GYNT l'ilc okazus, ke vi e l' enpao
eu vi estas? J en, jen, bontrafis al ni do. lu kredos en plej sovaga krutajo.
60 PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 61

PEER GYNT SCENO VI


Tutsame ja anka en palaco nia!
La oron vi kredus nur koto kaj polvo.
tuuo de Dovre-patro. Granda eestantaro el korte-
v-trolo], koboldoj kaj gnomoj. DOVRE-PATRO en la
E eble, ke iu fenestro radia
Ilr1jo kun krono leaj sceptro. Liaj idoj kaj plej prok-
ekajnus aI vi ifonaa kunvolvo.
IIlIj parcncoj ambauflanke. PEER GYNT staras antau
li. Forta movigado en la halo.)
LA VERDE VESTITA
(falas irkau lian kolon) LA KORTEGAN-TROLO
Kota ajnos pura, turpa ajnos bela! ln huu ! Delogis filo de kristano
1111011 de Dovre-patro plej puran!
PEER GYNT
Granda ajnos eta, nigra ajnos hela! TROLIDO
1111 ru en-hare!
LA VERDE VESTITA ALIA TROLIDO
Jes, Peer, akordgos do ni kun facilo! Mi tranu en mano!

PEER GYNT TROL-VIRGULINO


Kiel kruro al trumpo - hararo aI kombilo! li. hej, mi mordu lian karnon femuran!

LA VERDE VESTITA TROL-SORISTINO


(vokas supren al Ia deklivoj) (kun kulerego)
. evalo! Venu edzigo-evalo! " 11 estas al supo tuj preparota?
(giganta porko venas kurante kun nur-stumpo por
brido kaj malnova sako por selo. Peer Gynt svingas ALIA TROL-SORISTINO
sin sur gin kaj metas LA VERDE VESTIT AN li IU'r pikil-rostado ai frito enpota?
antau sin)
DOVRE-PATRO
PEER GYNT hu-lon en-sange! (mansignas siajn lconsilantojn pli
Rej! Nun ni kur-rajdos tra Ronden-portalo!
Rapidu nun, mia trotulo kara! 71roksimaj al si)
Ni ne brustovelu.
LA VERDE VESTITA \ mnIprogresis dum lasta jararo.
(kareseme) 11(' scias u estos falego a staro,
Ho, jus min premadis malgajo amara __ . UnI homhelpon ni ne forpelu.
Ne scias vi kion Ia fato proponas __ ll'r!', mi kredas fortkreska Ia knabon,
preska senkripla li ajnas al mi.
PEER GYNT \I vere, li havas nur unu kapon,
(vipas la porkon kaj trotas for) ti mia filino ja ne havas pli.
Vi Iai rajd-ekipo grandulojn rekonas! Iknpa] troloj elmode jam iras,
Irl Ia dukapaj estas preska finite.
62 PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 63

kaj tiuj krome ne brilas kvalite. - DOVRE-PATRO


(aI Peer Gynt) prnvas. Similas en tio kaj pli .
Nu, mian filinon do vi aspiras? 'I! mutcno ja estas malsama al vespero,
'\0 111mcn ekzistas diferenca afero. -
PEER GYNT /f~II, nun mi instruos vin pri Ia tem':
Jes, filinon kaj regnon kiel dotan donon. IllIHIII'l'o sub brila ielo inter homoj
111 1'111'010 estas: Homo, vi estu vi mem!
DOVRE-P ATRO
.'I! 11t' i - inter koboldoj kaj gnomoj:
Dum vivos m, vi ricevos duonon,
l'rulo, vi estu vi mem - sufie!
Ia reston, de kiam mi min retiros.
LA KORTEGAN-TROLO
PEER GYNT (aI Peer Gynt)
Mi tiel kontentas.
\I vi konceptas?
DOVRE-P ATRO PEER GYNT
Sed haltu, amato! Nu, sed nebulge,
Vi anka ja kelkajn promesojn eldiros. DOVRE-P ATRO
Se vi rompos nur unu, rompgos traktato, MIII filo, s u f i
e, Ia fortan radian

kaj neniam vi viva el tie iros.



,.rlon vi metu en blazonon vian.
Unue: promesu ne tion atenti,
kio kuas ekster Ia Ronden-limo. PEER GYNT
Malemu al laboro kaj taglum-proksmo. (gratas sin malantau Ia orelo)
lnr, sed -
PEER GYNT DOVRE-PATRO
Se mi rego nomgos, povos tio ne tenti. Vi devas ,se volas sinjori!
DOVRE-PATRO PEER GYNT
Kaj due:- mi provos vin nun en prudento _ 'li, jes, mi akeeptas - ne povas valori -.
(starigas sin en Ia sidejo) DOVRE-PATRO
IiIlJ krome vi lernu ekati aferon:
LA PLEJ MALJUNA KORTEGAN-TROLO 1111111 smplan hejmecan viv-manieron.
oa Peer Gynt) (li mansignas: du troloj kun porkokapo], bIankaj
Nun montru, u povas do via sag-dento noktoapeloj k. t. p. almetas mangaJon kaj trinkaJon)
Ia enigmo-nukson de l' rego krevigi! /lolUlB kukojn Ia bovino - kaj medon Ia bovo.
N demandu, u gustas dola aii acida.
DOVRE-PATRO
111 ('('[e gravas - memoru la povo -
En kio diferencas homo kaj trolo?
.' l'io estas i-hejme farita.
PEER GYNT PEER GYNT
Ne estas diferenco, aspektas al mio (forpuSas Ia aJojn)
Grand-trolo volas rosti, - troleto piki, diablo prenu Ia trinkon fian!
/I
tutsame e ni, se nur temus pri volo. MI neniam ekatos land-moron vian!
64 PEER GYNT
- AKTO II - SCENO VI 65
DOVRE-PATRO
La bovlo kunsekvos, gi estas eI oro. PEER GYNT
La havanton favoras Ia regdn-koro. (meditante)
lil Ia teksto Ia homo ja estas nur floko,
PEER GYNT 10m oni sekvu Ia morojn de l' loko,
(meditante) CI llgu!
Ja tekstas: devigu Ia naturon bride. - DOVRE-PATRO
Kun Ia tempo ekajnos ja malpli acide. Vi estas bonvola ulo.
Do ek! (cedas)
LA KORTEGAN-TROLO
DOVRE-PATRO 1111 provu eksvingi Ia novan rimedon!
Jen, tio estas saga trovo.
Vi kraas? PEER GYNT
PEER GYNT (kolerete)
Oni fidu je Ia kutimigpovo. iI diru, u restas ankorai postulo?
DOVRE-P ATRO \I rabos vi anka Ia kristan-kredon?
Jen vi do disigu je l' kristan-vesto.
ar sciu, je nia hononnanifesto - DOVRE-PATRO
estas io mont-farita pro formo kaj kosto, i n konservu, se vi tiel elektas.
escepte silkobanton sur fino de l' vosto. por kredo ne pagas doganon e limo.
/leIo kaj fonno n trolojn konjektas.
PEER GYNT nur veste kaj geste ni same aspektas,
Mi ja voston ne havas! mu kredo v i, kion n i nomas timo.
DOVRE-P ATRO PEER GYNT
Ni povas surligi. (al trol-kortegano) I, malgra Ia granda kondi-tendenco,
Ekipu lin per mia diman-vosto. 11moderas, 01 kredis mi je Ia komenco.
PEER GYNT
DOVRE-PATRO
N e, ne! u vi volas min ridindigi!
In filo, ni troloj pli bonas 01 Ia famo.
DOVRE-P ATRO 1\ ankora inter ni kaj Ia homoj malsamo. _

Princinon ne svatu kun gIata posto! cI IIC plu ni al seriozajoj nin donu.
1111 vcnos por vido kaj ado regalo.
PEER GYNT udlatno ! La Dovre-harpo eksonu!
Fari beston el homo! ncistino ! Ekkirlu tra Dovre-halo!
DOVRE-PATRO (oni ludas kaj daneas)
Vi, filo, eraras.
Mi ja nur konvena svatanto vin faras. LA KORTEGAN-TROLO
11 vi atas ?
Vi portos fajr-flavan banton - dekoron,
kiu pruvas e ni Ia plej grandan honoron. PEER GYNT
Hm, - atas ?
PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 67
66

DOVRE-PATRO uljunan Adamon por iam pelita.


Parolu sen kao ! .-d jen li aperas kun atako subita!
Nu, kion vi vidas? 1J0, filo, necesas kuraco-poluro
PEER GYNT pro tu malbenita homo-naturo!
Terura strangajo
PEER GYNT
Piedfrapas intest-kordojn tintilo-bovino, 1< lun vi intencas?
en trumpetoj porkino trotetas kun klino.
DOVRE-PATRO
LA KORTEGAN-TROLO En maldekstra pupilo
Lin mangul rutct vin tiel ke vi estos strabulo.
DOVRE-PATRO .'I! kion vi vidos, ajnos belo kaj brilo.
Li havas homsentojn, - moderu! M I poste ordigos pri dekstra okulo.
TROL- VIRGULINOJ PEER GYNT
Hu, iru okulojn kaj orelojn! Li krudas! 11 vi estas ebria?
LA VERDE VESTITA DOVRE-PATRO
(plorante) (metas kelkajn ilojn sur la tablon)
Huhu! u ni tiajn ofendojn toleru, J en taga ilo.
kiam mi kaj franjeto dancas kaj ludas! VI klapojn kiel bovo furioza ekhavos.
l'lum belo de nia princino vin ravos. -
PEER GYNT
1<11.1de tiam ne genos vin plu halucinoj
Ej, u estas v i? 10m erca komiko,
1'1'1porkinoj trotantaj kaj tintil-bovinoj
vi scias, ja ne estas malbon-cela!
PEER GYNT
LA VERDE VESTITA
111'010
freneza!
Do juru tion!
PEER GYNT LA PLEJ MALJUNA KORTEGAN-TROLO
Kaj daneo kaj muziko Estas rega formulo.
estis - kato gratu min - vere bela! I 'fIlas Ia saga - kaj v i frenezulo!
DOVRE-PATRO DOVRE-P ATRO
Estas strange pri tiu naturo homana. I'lpl'nsu, kiom da agreno, amara
La eearo sidas mirinde profunde. I povos eviti de jaro aI jaro.
Se ni en batalo gin gratas vunde, I'IIlOrU,ke el Ia okulo iras
gin signas cikatro, - sed gi tuj estas sana. 111 morda, acida lesivo de I' pIor'.
Havas mia bofilo cedemon, lojalon.
Li vole kristan-pantalonon forjetis, PEER GYNT
11111'0predika, jes vere, diras:
Li vole eltrinkis Ia med-pokalon.
0111I10 agrenas vin, iru gin for.
Li vole Ia voston postajen metis,
konsentis, mallonge, al u nia peto, d, diru, de kiam sangigos Ia vido
I humn ?
kaj e mi kredis jam kun kvieto
AKTO li - SCENO VI 69
68 PEER GYNT

el tio neniam sin povi retiri, -


DOVRE-PATRO lei ataras skribite - vi tion akcentas.
Vi tion ne povos akiri! d en tio mi tute neniel konsentas.
PEER GYNT DOVRE-PATRO
Nu jen, estas tiel! Dankon por mi do. (provas ekiri) Nun vere, tutvere mi gas kolera,
j tiam mi ne estas sendangera,
DOVRE-P ATRO pala idao! u estas obstino?
Pri kio eksteren? n vi tro proksmigas ai mia filino -
PEER GYNT
PEER GYNT
Mi volas ekiri!
tas rekta mensogo!
DOVRE-PATRO DOVRE-PATRO
N e, halt'! Oni enen facile atingas. Edzigo necesas!
Sed elen neniu pordo sin svingas!
PEER GYNT
PEER GYNT u vi volas akuzi?
eu vi volas devigi min kontra mia volo? DOVRE-P ATRO
u ne vi konfesas
DOVRE-PATRO vi flirtis post in kun avida inklino?
Askultu, princ' Peer, kaj tengu prudente!
Por troleco vi tagas. (turne aI Ia eestantaro) PEER GYNT
u ne evidente (spirbIovas)
li kondutas jam nun kiel vera trolo? (aI Peer) Nr pli? Je r diablo, nur flirto babila!
Kaj troligt vi volas -? DOVRE-PATRO
PEER GYNT homgento restas al si simila!
Jes, certe, je Dio. 11u] spiriton per-bue konfesas,
Por princino kaj regno zorgita aldone d valoras nur kio en pugnoj pezas.
mi multe oferus, se estus bezone. , vi kredas avidon maIgrava afero?
Sed tamen trovigas ja limo por io. tentu, vi balda ekvidos pli klare -.
La voston mi prenis, jen diro vera. PEER GYNT
Sed Ia nodon de trolo mi povas malligi. ne falos en reton el ruza malvero!
La kuloton mi Jetis - flikita, mizera -.
Sed mi povas ja ree gin sur min pendigi. LA VERDE VESTITA
Kaj mi povus malarg gis plena libero Peer, vi patrigos jam anta novjare.
Ia pon je I' Dovre-vivmaniero. PEER GYNT
Mi Jurus ke bovino estas knabino. In lasu eliri!
Oni povas Jurvorton ja preni reglute. DOVRE-PATRO
Sed i tie sin senti ligita tute, En hato de boko
kaj ne kiel homo morti en fino, ostsendos Ia idon.
kiel trolo Ia tutan vivdaron iri,
AKTO II - SCENO VI 71
70 PEER GYNT

PEER GYNT
PEER GYNT
(volas malsupren tra Ia kellukon)
(frotas Ia sviton de si)
Se mi estus konscia! AWIu.

DOVRE-P ATRO LA TROL-IDOJ


u palacen ni sendu gin? Gardu e l' klapoj!

PEER GYNT LA KORTEGAN-TROLO


AI Ia paroho! 11Ibone amuzas sin!
DOVRE-PATRO PEER GYNT
Do bone, princ' Peer, jen afero Ia via. (batalante kontrau malgranda iroleto, kiu morde
Sed certe, farita jam estas farita, krois sin aZ Zia orellobo )
item Ia gento vastgos spita. Aajo, malprenu!
Tia miks-generajo ja kreskas rapide -
LA KORTEGAN-TROLO
PEER GYNT (batas aZ Zi la fingrojn)
Sed patro, ne tenu vin tieI rigide!
Kunajlo ! Ne tieI regdon genu!
Moderu, knabino! Vin montru paciga.
Car sciu, mi estas nek princo nek ria, PEER GYNT
kaj u volas vi pesi min - u mezurigi min, ltuttruo -! (kuras tien)
fidu, vi gajnos ne multe per ligi mino
LA TROL-IDOJ
(la verde vestita malsanigas, kaj trol-junulinoj
Gnom-fratoj! Tuj baru gin vi!
eZportas sin)
DOVRE-PATRO PEER GYNT
(rigardas Zin dum momento kun aZta malestimo, I.IL maljuna malicis, Ia junaj e pli -!
jen Zi diras:)
LA TROL-IDOJ
Frakasu lin kontra Ia rokon, infanoj!
I.lu iru !
LA TROL-IDOJ PEER GYNT
Ni unue ludu strigo kaj aglo , pajo! Se mi estus nur musa etulo! (kuras irkaue)
La lup-ludon l Griz-muzo kaj stria katao!
LA TROL-IDOJ
DOVRE-P ATRO (svarmas irkau li)
Do tuj! Bonan nokton! Min Iacigis ikanoj! (li ekiras) Irkaiibaru lin tuj!
PEER GYNT PEER GYNT
(pelate de Ia troZ-idoj) (plorante)
Diablajo, min Iasu! (volas supren tra la komentubo ) Se mi estus nur pulo!
LA TROL-IDOJ
LA TROL-IDOJ
Koboldoj! Gnom-knaboj!
k, vzagen l
Lin mordu postaje!
72 PEER GYNT AKTO II - SCENO VII 73

PEER GYNT PEER GYNT


(sub ta trol-amasio ) Ne respondu plu
Help, panjo, mi mortas! Cielo! 1e1 stulte. Ja tieI nenio klargas.
(pregej-sonoriloj ire malproksime sonoras)
10 estas?
LA vaca
LA TRaL-IDaJ La granda Bojgo.
Sonorado! Bovinoj de l' nigra mantelo!
PEER GYNT
(La troloj forkuras sub mugado kaj kriegoj. La halo
Jen, nu!
kunfalegas. aio malaperas.)
a enigmo estis nigra, - nun griza farigas.
'c l' vojo, Bojgo!
SCENa VII LA vaca
(Mallumego)
irkairu, Peer!
(PEER GYNT audigas hakanta kaj batanta irkau sin per PEER GYNT
granda brano) rae! (batadas kaj hakaas) Li falis!
PEER GYNT, (votas antaueniriJ se kontraupuSigas)
Kiu estas? Cu pluraj? Mister'!
vaca EL LA MALLUMa LA vaca
Mimem. atas Bojgo, Peer Gynt. Nur sola, giganta.
PEER GYNT atas Bojgo senvunda kaj Bojgo vundita.
De Ia vojo foriru! atas Bojgo mortinta kaj Bojgo vivanta.
LA vaca PEER GYNT
ir'kair-u, Peer Gynt, estas vasta montaro! (forJetas ta branon)
PEER GYNT origis Ia gIavo, sed jen pugno granita! (trabatas sin)
(volas trairi je alia loko, se kontrau-pusigas)
LA vaca
Kiu estas?
es, fidu je Ia pugnoj kaj korpo Peer Gynt, -
LA vaca
h-hi, tiam certe vi venos aI Ia pint'!
Mi mem! Vi rajte s~mdiru!
PEER GYNT
PEER GYNT
Mi diras Iavole - kaj gIavas sen paro! on kaj reen, jen sarna vojpec, -
Atentu! Hu hej! Jen mi trafas frakase! nen kaj elen, jen sama malvasteco!
Reg' Sal batis centon - Peer Gynt mil-amase l n, li! kaj tie! kaj irkaii mi inge l
I, apena eliginte, ekstaras enringe!
(plu batas kaj hakas )
Vln nomu! Vin montru! Kio estas vi, ulo?
Kiu estas?
LA vaca LA vaca
Mi mem. ojgo.
74 PEER GYNT AKTO II - SCENO VIII 75

PEER GYNT BIRDKRIOJ


(palpas irkau sin) rratnoj foraj! Alflugu en svarmo!
Ne morta! Ne viva! Slimo, nebulo!
Anka ne korpo! Estas kvaza barakto PEER GYNT
en dormete grumblanta urso-kompakto! (krias) Hc vi volas min savi, nun urgas, knabino!
Rebatu! Ne rigardu malsupren kun hontem-klino.
LA VOO La buk-libro! Gin jetu al li envide.
Ne Bojgo freneze krevas! BIRDKRIOJ
PEER GYNT Ll svenas!
Batu! LA VOO
LA VOO Ni lin havas!
Bojgo ne batas. BIRDKRIOJ
PEER GYNT Fratinoj, rapide!
Vi devas!
PEER GYNT
LA VOO
1.11prezo de l' vivo estas tamen tro kara
Bojgo venkas sen batoj koleraj. vn tia i horo da lukto amara. - (kunfalas)
PEER GYNT
LA BIRDOJ
Se nur estus gnometo por piki min ete!
Li falis, Bojgo! Lin prenu! Ni baris! (sonoriloj sonoras
Se mi havus almena unujaran trolon!
kaj psalmkantado audigas tre malproksime)
Nur por lukti kun iu! - Sed mankas komplete .
Nun li ronkas! Bojgo! BOJGO
LA VOO (sr'umpigas gis nenio dirante en oscedo)
Jes. Li estis tro forta. Virinoj poststaris.
PEER GYNT
Uzu trudvolon!
LA VOO SCENO VIII
Bojgo venkas per paoj moderaj. (Sunlevigo. Sur la monto eksier la setro-kabano de Ase.
PEER GYNT La pordo estas slosita. io dezerta kaj silenta)
(mordas alsi la brakojn kaj manojn) (PEER GYNT kuae dormante ekster la kabano.)
Ungegoj kaj raj dentoj en karno!
PEER GYNT
Mia propra sango min tiklu gutade!
(ekvekigas, rigardas irkau si per apatia kaj peza
(audigas flugbatoj de grandaj birdoj)
okuljeto. Li kraas)
BIRDKRIOJ H(' mi havus saIegan haringon! Fu!
u li venas, Bojgo? (kraas denove, samtempe li ekvidas Belga, kiu
LA VOO EL LA MALLUMO venas kun nutraj-korbo)
Jes, grade-post-grade. Vi, infano, i tie? Pro kio? - Nu!
76 PEER GYNT
AKTO II - SCENO VIII 77

HELGA
HELGA
Estas Solvejg - -
Lasu! Mangkorbo jen staras!
PEER GYNT
u! Kie? PE~R GYNT
HELGA l'helpu vin, se ne - -!
Post tie kaite, HELGA
Uf, vi tima min faras!
SOLVEJG
(kaite) PEER GYNT
Mi kuros for, se proksimen vi venoso (ceeme, - lasae sin)

PEER GYNT
Mi pensis nur: petu ke si ne forgesu min!
(haltas) (Helga ekkuras)
Vi timas, eble, ke mi vin irkaiprenos?
SOLVEJG
Hontu!
PEER GYNT
Lastnokte mi iris vizite.
La Dovre-princino min asis por -havi mino
SOLVEJG
Do bone ke ni sonorigis por savi vin.
PEER GYNT
Peer Gynt ne cedas aI logo kaj tento!
Kion vi diras?
HELGA
(ekplorante)
Si kuris kiel vento!
Atendu!
PEER GYNT
(kaptas sin e la brako)
J en, kion mi ha vas en ' Ia mano!
Argentan butonon! - Vi gin havos, infano!
nur parolu por mi!
HELGA
Mi, iru, permesu min!
PEER GYNT
Jen, prenu gin!
AKTO lU - SCENO l 79

kuiri, pretigi kaj ion arang.


He vi veston deziras, vi devas asi,
HC domon, vi devas Ia rokojn frakasi,
H(' arpenti, - pri arbfaligado peni,
ka] ion sur propra dorso altreni.
(la hakilo fale tas, li rigardas antau sin)
Mi brila konstruos - gin supre provizos
AKTO TRIA per turo kaj koko - alte, fortike.
Kaj kiel frontonan nodon mi izos
SCENO I arenon fikorpan gis-umbilike. -
(Profunde en la pinglarbaro. Griza autuna vetero. EI latuno konsistos kaj seruro kaj koko.
Negfalado.) Kaj vitron mi zorgos havig konvene.
(PEER GYNT staras sen jako faligante arbojn.) Fremduloj pasontaj demandos mirplene :
Kia brilo jen monte en fora Ioko?
PEER GYNT
(ekridas kotere)
(hakante grandan pinon kun kurbaj branoj)
Infera mensogo! J en ree satano!
Ho jes, vi rezistas, barbulo, obstine,
Senpaeas vi, Peer! (ekhakas denove)
sed tio ne helpos, ar vi falos fine. (hakas ree) eltegita kabano.
Mi ja vidas, ke vi havas taljupon dikan,
on frosto kaj vento ne indas malaton,
sed disfendos gin mi - kiel ajn fortikan.
J es, tremas minaee via brako tubera. (rigardas supren lau la arbo)
Nu tre kompreneble, ke vi estas kolera, Jen, nun li ancel as ! Kaj nur piedbaton!
sed tamen, preparu vin nun por klino -! Jen kuas sternita Ia nova viktimo, - -
(subite interrompas la hakadon) Ia subarbetajo ektremas en timo!
Mensogo! Nur estas maljuna pino! (li komencas senbranigi la trunkon. Subite li
Mensogo. Ne, estas taljupa barbulo. auskultas kaj staras kviete kun levita hakilo)
Estas arbo sulkela en griza nebulo. - Persekutas min iu! - u tia estas vi, do,
Estas pena laboro hakadi konstante, Hegstad-patro, - ke vi venos en perfido!
sed diabla - hakadi en revoj dronante. - (ekkaiiras malanta la arbo kaj elrigardas)
Nun fi nu tio - stari en nebulo Nur junulo! Nur unu. Timeme li paas,
revante sin for kun malferma okulo. - Li rigardas irkaien. Kion li kaas
Vi estas senpaea, Peer, jes, arbarulo! subjake? Falileton! Li haltas atente, - -
(dum tempeto li hakaae rapide) kaj metas Ia manon sur foston - momente.
Senpaea, - ne havas patrinon por peti Sed kio? Li apogas - -? u povas neeesi - -
tukumi Ia tablon kaj mangou surmeti. Uf! vere li hakis Ia fingron de si!
Vi mem devas zorgi, se volas mang, La fingron for .Li sangas kiel bruto. -
en arbaro, rivero krudajojn trovi, Li kuras for kun Ia mano en tolo -.
altrani kenon kaj fajron blovi, (starigas sin)
80 PEER GYNT AKTO lU - SCENO U 81

Infero, kia ulo! Fingron en tuto! ASE


Dehaki! E tute la propra volo! (plorante)
Ha, nun mi komprenas -! Nur tiamaniere Se volus Ia sorto,
oni povas Ia servon de l' rego eviti. k mi mem en Ia erko veturus de l' korto!
TieI estas. Ili volas lin sendi milti, (' homo suferu tiom da amaro!
kaj Ia knabo, nature, eIsavi sin penas. 110, Dio min helpu! La domo malplenas!
Sed forhaki -! Por iam fordoni ofere '-! Klon Iasis Hegstad Ia vokto prenas,
Jes, pensi, deziri, e vo I i, eetere, - - '.l vesto surkorpa ne estis Iasata.
sed f a r i! Ne, tion mi ne komprenas! "'I, honto aI ili! Kruelo senkompata!
(skuetas la kapon kaj ree komencas la laboron) (sidigas sur la litrandon)
nj domoj kaj grundo - for de l' famlio.
maljuna rigoris, sed pli Ia legaro.
Nl' estis induIgo nek helpo dum tio.
SCENO II oer estis for, ne konsilis najbaro.
(Oambro en la dometo de Ase. Oio estas en malordo.
LA VIRINO
Kestoj staras malfermitaj. Vestajoj kua irkaue.
VI gismorte ja vivos tie en paeo.
Kato en la lito.)
(ASE kaj Ia SUBF ARMA VIRINO en urga laboro pri ASE
kunpakado kaj ordigado.) es, Ia kato kaj mi havos panon de graeo!

ASE LA VIRINO
(kuras de unu flanko) 10 helpu vin, Peer aI vi estas altpreza.
..Jen, Kari!
ASE
LA VIRINO u ! Peer! J a eerte vi estas freneza!
Nu, kion?
cvenis ja Ingrid en sano plene!
ASE a diablon aku, jen pli konvene.
(e la transa flanko) , I estas Ia kulpa, neniu alia, -
Aiskultu, unue --! de I i ja tentigs infano mia!
Sed kie nun estas? - Do, kie mi trovas?
LA VIRINO
Pri kio mi seras -? Mi pensi ne povas!
La kesto-loalo ? u ne estus plej bone sendi por pastro?
ble pli 01 vi kredas proksimas Ia fino.
LA VIRINO
di staras entrue. ASE
ASE a pastro? J es, eble ne estas prokrasto. (ekstarigas)
Kio bruas ekstere? Sed, je Dio, ne povas! Mi, lia patrino!
LA VIRINO Mi helpu. Jen devo! Mi preta staru,
La Iasta plenaro kiam iuj forlasas lin, provu subteni.
foriras aI Hegstad. li lasis, jen, jakon. din mi riparu.
6
82 PEER GYNT AKTO 1I1 - SCENO 11I 83

Ve, se anka Ia felon mi kuragus kunpreni! SCENO m


Kie estas Ia trumpoj ?
',N/,'" naukonstruita kabano en la arbaro. Boackorno
LA VIRINO 1"'" /(t poro. La nego kua alta. Estas en la krepusko.)
En ifon-forjeto. ""J~ GYNT staras ekster la poro fiksbatante gran-
ASE dan ligno-riglilon.)
(traseras ) PEER GYNT
J en, kion mi trovas! Ho, jen muldileto! (ridas tiam kaj tiam.)
Per gi li ludadis jam kiel infano !'III'U necesas, seruro firma, -
butonmuldisto, formis kaj fandis. I"'fI t rolo], virinoj kaj viroj malicaj!
Dum bankedo li foje Ia patron demandis, 1'1'111'0 necesas, seruro rma _
u li povus ricevi buleton da stano. ,"'fI l'lnj malgrandaj koboldoj kapricaj!
Ne stano, Jon diris, sed rega argento, 111venas dumnokte, klakas kaj frapas:
moneroj - konvene aI Ia Gynta gento. IIInlrprmu, Peer Gynt, kiel pensoj ni kuras!
Pardonu lin Dio, ar li ebriegis, uhlto ni bruas, en cindro ni skrapas,
kaj tiam nek stanon nek oron li flegis. kl,1 fajra] drakoj tra Ia tubo susuras.
Jen Ia trumpoj. Ve, truo e truo are! III-hi, Peer Gynt, u vi kredas, ke baro
Necesas ripari! JlIIV/tSrm de pensoj de incita gnomaro?
LA VIRINO (.'WDVEJG venas irante sur s7cioj lau la ebenajo. Si havas
Jes, ajnas klare. tukon sur la kapo kaj pakaJon en la mano.)
ASE
SOLVEJG
Farinte tion, mi iros allite.
Dlo benu laboron. Ne malakceptu mino
Mi sentas min tiel kaduka subite - (goja)
Vukte mi venas, i tie protektu mino
Jen du lan-emizoj! Forgesis ili!
LA VIRINO PEER GYNT
J es, vere, jes jen! no)Vcjg! Ne estas -! Sed jes, estas si!
ASE VI ne timas, do, ven proksime aI mi!
Tiuj povas utili! SOLVEJG
Do, unu, Kari, ni flanken tenu. M(lsagon vi sendis per Relga franjeto,
A, adu, - mi pensas - ke ambaii prenu. - pJuaj postvenis per vento kaj kvieto.
La sian nun certe li vane flikas. - - Min vokis Ia vortoj de via patrno, _
LA VIRINO knj revojn generis Ia vortoj en Ia sino.
Sed, Ase patrino, estas peko i tio! 'I'agoj malplenaj kaj noktoj amaraj
rdmonis min al Ia montaro min gvidi,
ASE "Rtingigis Ia vivo tie e Ia karaj,
Ho, jes, sed vi scias, Ia pastro predikas, mi ne povis elkore plori a ridi.
ke iujn pekojn pardonos Dio. Mi ne sciis, u sentojn por mi vi ricevis,
mi sciis nur kion mi volis kaj devis.
84 PEER GYNT
AKTO III - SCENO III 85
PEER GYNT
1 vln levu! Ho, kiel gracia kaj hela!
Sed via Patro? MI portu vin, Solvejg - senlace, senfine!
SOLVEJG
I vln ne makulos. Sur brako streata
Sub volbo iela
111 tonos vin de mi, vi arma, delikata!
neniun mi nomas plu patro aii patrin'.
11 povus mi pensi, ke mi altiris vin -!
Mi iujn forlasis. 1o, mi kaj nokte kaj tage sopiris vin!
PEER GYNT MI konstruis jen, - sed faligos gin, kara,
Ho, Solvejg, 'Vi- bela, - I estaa malria kaj tro. ordnara,
por min do seri? .
SOLVEJG SOLVEJG
Jes, sola vin. Mlllria a ria, jen la mia sento.
Vi estu al mi konsolanto kaj amato. (en ploro.) MI spiras facile en frea vento.
Estis vunde foriri de Ia eta fratino, 11, sube premeco maIheIpis min spiri.
sed pli vunde - teli min for de Ia patro, j parte tio instigis min iri.
sed plej vunde - de kiu min portis e Ia sino. - SI'd i tie Ia pinoj flustras meIodie, -
Ne, Dio, plej vunde - devi trapasi kln. kanto - silento! - Mi Iogos tie!
Ia doloron - iujn - iujn - forlasi! PEER GYNT
PEER GYNT \I estas vi certa? Por iam min fidos?
u vi konas do kion al mi oni jugis ? SOLVEJG
Gi baras mn for de Ia grundo, heredo. Ln vojo irita neniam regvidos.
SOLVEJG PEER GYNT
u vi kredas ke mi por riajoj, posedo o mi havas vin! En! Mi vin vidu endoma!
do for de Ia karaj hejme forfugis ? ,.niru! Mi iros por keno ioma.
PEER GYNT AgrabIe varmigos, kun Iumo arma!
u vi konas Ia anoncon? Kapti min povas Ipozos vi mole, ne estos maIvarma.
kiu ajn kiu ekster Ia arbaro min trovas. ( li malfermas. Solvejg eniras. Li staras momenton silente,
jen li ridas tote pro gojo kaj saltas alte.)
SOLVEJG
Demandante pri Ia vojo, sur skioj mi iris. PEER GYNT
Ili kien demandis, - mi hejmen rediris. Mia regi dino ! Trovita! Gajnita!
ej, nun Ia paIaco stargos solida!
PEER GYNT
Do for Ia najloj - kaj for Ia tabuloj! (Li kaptas la hakilon kaj ekiras. Samtempe paa el la
Ne necesas seruro pro koboldo kaj gnomo. rbaro maljunaspekta virino en ijona, verda jupo. Mal-
Se kuragas vi vivi kun Ia arbarulo, bela ido kun bierpelvo en la mano lamas poste, tenante
mi scias, ke estos benata Ia domo. sian juprandon.)
Mi rigardu vin, Solvejg! Ne tro proksime! LA VIRINO
Nur rigardi vin! Ho, kiel pura kaj bela! onvespere! Vagulo - Peer!
86 PEER GYNT AKTO 111 - SCENO 111 87

PEER GYNT LA VIRINO


Riu estas? I.IL porkon Ia Ia hato vi koni ja povas!
11 vi havas okulojn? u vidas, ke Ia knabo
LA VIRINO l'Hl.nskripla piede kiel vi en Ia kapo?
Malnovaj amikoj! Proksime mi nestas.
Najbaras ja ni. PEER GYNT
PEER GYNT ('U vi volas kredigi?
Tion seiis ne mi jam. LA VIRINO
u vi volas rifuzi?
LA VIRINO
PEER GYNT
Dum konstruis vi, mi konstruis obstine.
'nu ido long-krura -!
PEER GYNT LA VIRINO
(volas ekiri) Li kreskis rapide!
Mi havas urgon -
PEER GYNT
LA VIRINO
u vi, trol-nazego, kuragas akuzi -?
Vi havas ja iam,
sed post vin mi plandos, kaj kaptos vin fine. LA VIRINO
Jen adu, Peer Gynt! Vi krudas senbride! (ekplorante)
PEER GYNT u mi kulpas, ke ne estas bela nun
Vi eraras, virino! kiel kiam vi inter deklivoj min logis?
LA VIRINO Kaj kiam mi naskis en Ia lasta atun',
Jes, tion mi faris, Ia diablo min sub Ia talio apogis.
kiam vi viajn grandajn promesojn deklaris. Do ne strange, ke mi perdis Ia belon de jun'.
Se vi volas, ke kiel antae mi belu,
PEER GYNT
do si n, kiu estas endome forpelu.
Promesoj -? Diablo, jen kia dirao?
Pelu in for el Ia penso kaj okulo, -
LA VIRINO Ia nazegon mi tiam ekperdos, karulo!
Vi forgesis Ia nokton - vi trinkis kun pajo? PEER GYNT
Vi forgesis - - For! Trol-virinao!
PEER GYNT LA VIRINO
Forgesis - neniam seiatan! Nur provu min movi!
Senseneajo! Ni kiam nin vidis lastfoje?
PEER GYNT
LA VIRINO Mi vin hakos enkape -!
La fojon unuan - Ia fojon beatan. (aZ la ido)
Donu trinki aI pajo, li soifas survoje. LA VIRINO
Kuragu nur provi!
PEER GYNT Hi-hi, Peer Gynt, mi eltenus hakon!
Pajo? Vi drinkis! u vi nomi lin provas -? i tien revenos mi iun tagon,
88 PEER GYNT
AKTO 111 - SCENO 111 89
malfermetos Ia pordon, vin amba vizitos. LA VIRINO
Se vi sidos kun si sur Ia benkotabulo - 'S, doloras senkulpi, Ia diablo gemkriis, _
karesema - Peer Gynt, en amerco e brulo, lu patrmo lin vergis, ar Ia patro ebriis!
postulante duonon mi kune eksidos.
(,qi peze plandas en Ia arbaron kun la ido, kiu [etae la
Dividos vin ni per alterna deango.
Ada kara, morga do estu fiano! .pelvon post lin.)

PEER GYNT PEER GYNT


Infera inkubo! (post longa silenio )
LA VIRINO rkaen, diris Bojgo. Jen nun mi devas. __
Sed, adu, jen pli! La paIaco jen krake kaj muge diskrevas!
Flugplanda vagulo, prizorgu Ia idon! - (alla ido) Si tieI proksimis, nun muro de-baras.
Diableto, u volas al pajo? Malbeligis o, kripligis Ia gojo. -
Cirkauen nun, knabo! Ne estas vojo
LA IDO rekte tra tio gis kie si staras.
(kraas sur lin) Rekte - trae -? Hm, se mi nur povus __
Tvi! mi legis pri pento, se mi ne eraras,
Per hakilo mi hakos vin, havu nur fidon! sed kion, kion? Se Ia libron mi trovus!
Mi pIejparte forgesis, - konsilo konvena
LA VIRINO ne trovigas tie en sovaga arbaro. _
(kisante la idon)
Pento? Do pasus for jaro post jaro,
Jen, jen kia kapo sur tiu korpeto! gis tra gin vi trovus. - Vivo malpIena!
Plenkreska - vi estos de pajo portreto! Disbati armon, belon, purecon,
kaj poste kunnajli stumpon kaj pecon?
PEER GYNT
Vi riparus vioIonon, sed ne sonorilon.
(piedfrapas la teron)
Se sur germojn vi trotas, vi faras maIutilon!
Ho, se estus vi for -! La trol-nazo ja estis nur via iluzio!
LA VIRINO Estas for de l'okuIo Ia teruregajo. _
- kieI nun proksime! Jes, for de I'okulo, sed ne de l'konscio!
Pensoj embuskaj enrampos en kao.
PEER GYNT Ingrid - kaj Ia tr, kiuj kuris frivoIe!
(intertordas la manojn) Cu ili do venus por kolere, obstine
ion -? sin postuli kiel si brakumataj en-sine
LA VIRINO kaj sur strea brako levataj mole?
Nur pro avido anime! Oirkaen, knabo, se tenus vi rekta
Kompatindas vi, Peer! brakon e longan kiel kruro de l'pin', _
tro proksime, mi kredas, vi tenus n,
PEER GYNT por remeti in pura kaj sendifekta. _
Sed pli - alia! - Cirkauen mi devas - e kiel ajn,
SoIvejg, plej pura trezoro mia! nur tiel ke estos nek perdo nek gajn'.
90 PEER GYNT
AKTO m- SCENO IV 91
Oni puu tiajojn for de l'memoro -
SCENO IV
(iras kelkajn paSojn kontrau la kabano, sed ree haltas)
(/lJn la kabano de Ase. Vespero. Stipfajro flamas lUllwnte
Eniri post tio? - Grimaca de angoro? .~I,r fajrejo. La kato sur sego apud la piedo de la lito.)
Sekvate de tiu trolajo - enpa ? (ASE kusas en la lito palpante malkviete sur la kovrilo.)
Paroli sed muti, konfesi sed ka -?
Estas sankta vespero. Rendevui tia ASE
kia estas mi nun, estus ago malpia. Ho Dio, u li ne venas?
Tiel pasas nun al Ia fin'.
SOLVEJG De vortoj dirotaj mi plenas,
(en la pordo) sed ne povas alvoki lin.
u vi venas? Ne restas jam tempo por perdi!
PEER GYNT Kiu kredus, ke venis Ia hor'!
irkaien! Ho, se mi nur povus certi,
u mi tenis lin tro en rigor'!
SOLVEJG
Kion? PEER GYNT
(envenas)
PEER GYNT Bonvesperon!
Atendu. ASE
Mallumigis. Pezajon mi portas. Prudentu. Dio vin benu!
SOLVEJG Vi venis do, kara Peer!
Mi venos por helpi vin, kune ni prenos. Sed u vi i-tie vin tenu?
Vi ja iras en morto-danger"!
PEER GYNT
Ne, restu! La tuton mi sola trenos. PEER GYNT
La vivo ja ne estas grava.
SOLVEJG Mi devis vin vidi, panjet'.
Sed ne tro longe!
ASE
PEER GYNT Jen, nun estas Kari malprava
Paciencu, ne plendu, kaj foriros mi en kviet'!
u mallonge u longe, - atendu.
PEER GYNT
SOLVEJG Foriros? Kion vi frazas?
(kapjesas kontrau li) u vi volas foriri? u?
Mi atendu!
ASE
(Peer Gynt foriras lau la vojeto. Solvejg restas staranta
Ve, Peer, al Ia fino pasas.
en la malfermita duonpordo.) Mi vivos ne longe plu.
PEER GYNT
(ektordetas sin kaj iras al Ia fundo de Ia ambro)
Jen, de peno mi fugas en kredo

\.
92 PEER GYNT AKTO lil - SCENO IV 93

tie eviti gin -! malguston kaj mison formetu -


u malvarmaj mano kaj piedo? kaj ion de vundo, doIor'. -
Jen, Ia kato maljuna i-tie,
ASE gi do vivas ankora plu!
Jes, Peer, estos baldaii fin'. -
Kiam miaj okuloj krevos, ASE
ilin fermu kun delikat'. Dumnokte gi plendas vekrie,
Kaj zorgi pri erko vi devos, kaj vi konas Ia signon, u -!
sed pompa gi estu, amat'! PEER GYNT
Ha ne, estas vere - (deturnigante)
PEER GYNT estas de l' vaIo novajo?
Muto! ASE
Estos tempo por tia kIopod'. (ridetante)
ASE Junulino - la mia sei' -
Nu. sopiras montaren en kao - -
(maltrankviIe rigardas irkauen en Ia ambro)
PEER GYNT
Jen kio postrestas de 1'tuto. (rapide)
Estas guste ilia metod'. Mads Moen, - u kontentas li?
PEER GYNT ASE
(kun deturna gesto) Si al Ia gepatroj ne cedas,
Ree jen! (snalmole) u utilas re-vorti? nek aI pIoro nek aI koler'.
Mian kuIpon mi scias ja mem! Vizitu vi tie, - mi kredas,
ke v i povus helpi, Peer -
ASE
Vi! Ne, kion ni devis tra-sorti PEER GYNT
prikuIpas ja Ia drinkem'! La forgisto, kie li iras?
Kara Peer, vi ja estis ebria,
kaj ne sciis pri via far', ASE
- kaj krome: bok-rajdo via -, Min paru pri kota - fu!
do natura Ia kapo-maIkIar'! Pli volonte la nomon mi diras
de s i, - Ia knabino, - u?
PEER GYNT
Jes, tiu fabelo pasu. PEER GYNT
Forpasu Ia tuta blag'. Ne, nun panjo, ni kunbabiletu, -
La pezajn aferojn ni Iasu sed nur en facila humor',
gis poste - alia tag'. (sidigas sin sur Ia litrando) malguston kaj mison formetu -
Nun, panjo, ni kunbabiletu, kaj ion de vundo, dolor',
sed nur en facila humor', - u vi soifas? Mi trinkon donu?
94 PEER GYNT
AKTO III - SCENO IV 95
Vin streu! MalIonga litbret'.
ASE
Jen, u ne Ia liton rni konu,
La spino
kiun havis mi kiel knabet'!
turmentas malmola tabul'.
u memoras vi vesperhore
vi sidis sur mia litrand', PEER GYNT
kaj super min sternis zorg-kore, Mi apegos, vin stree eltiru.
kaj lulis per rimo kaj kant'? Nun vi kuas pli mole, u ne?
ASE ASE
Jes, vere! Ni ludis sledo, (maltrankvile)
dum pajo vojags en nord'. Ne, Peer, mi transiru -
La feIo farigis plejdo,
kaj Ia planko - glacia fjord'. PEER GYNT
Transiru?
PEER GYNT ASE
Jes, sed tamen, Ia plej gojrava, _ J es, transiri mi volus, ve!
u, panjo, memoras vi? -
Ia eval-jungitaro brava _ PEER GYNT
Babilo! La feIon surprenu.
ASE Mi sidos sur lito-rand'.
J es, certe mi pensas pri gi: Jen, nun Ia vespero serenu
La kato, - en nigra atuno malIonga per rimo kaj kant'.
ni gin pruntis', memoras mi nun _!
ASE
PEER GYNT AIportu Ia libron por prego,
AI palac' okcidente de I' luno, tel premas min kor-maIpac'.
kaj palac' oriente de l' sun',
aI Soria-Moria-palaco, PEER GYNT
ni vojags sur nubo kaj ter'. Bankedas nun princo kaj rego
Kiel vipon vi svingis kun maco en Soria-Moria-paIac'.
bastonon de l' aaj-kamer', Kugu vin en Ia sled-Iiton.
Nun ni tien veturos sur gi -
ASE
Mi tie antaie paradis. - ASE
Sed, Peer, u mi havas inviton?
PEER GYNT
Liberigis Ia brdon, jes, PEER GYNT
kaj turnante vn demandadis: J es, certe, kaj anka mi.
u vi sentas malvarmon? - sen es', (Jetas snuron irkau la seo, kie kuas la kaio, prenas
Dio benu vin, sulka patrino, _ bastonon en la mano kaj sidigas sin antaue sur Ia lito.)
vi estis bonkora, karul' _!
Hot! Hot! NigruIo, rapidu!
Pro kio vi gemas?
u, panjo, vi tremas de I' bIov'?
96 PEER GYNT
- --

De l' rapido, jes, jen oni vidu,


- AKTO lI! - SCENO IV
97

ke Grane estas en mov' ! ASE


Vino! Cu kukojn aI vino?
ASE
Kara Peer, kio tinte sonas _? PEER GYNT
Jes, certe! PIenpIena plad' _
PEER GYNT La beata prepost-edzino
De Ia brilaj tintiloj agord'! invtas aI kafotrinkad'.

ASE ASE
Hu ve, kieI kave tonas! Cu mi ha vos kun i kuneston!

PEER GYNT PEER GYNT


Ni veturas nun super fjord'. Jes, kiom la pIa-inklin' _

ASE ASE
Mi timas! Jen, kio murmuras Ho Peer, jen en kian feston
kaj gemas kun stranga sovag"? vi portas min, povrulin'!

PEER GYNT PEERGYNT


La piceoj, panjo, susuras, (klakas per la vipo)
Hot! Hot! Rapidu, nigruIo!
kvetgu nun kun kurag"!

ASE
I
I
ASE
Cu veturas vi guste, Peer?
J en briletoj kaj sparkoj forspacaj!
De kie Ia Ium-impres'? PEERGYNT
/
(klaka denove)
PEER GYNT l~atas vojo plenlarga!
Nur estas Ia vitroj paIacaj.
Cu vi adas dancadon? ASE
La kuroj
ASE lnclgas min gis mizer'!
Jes.
PEER GYNT
I PEER GYNT
Lcvigas jen turoj, mi vidas.
Sankt Petro staras ekstere, I"inigos nun tuj Ia vetur'.
enpa li petas vin.
ASE ASE
Cu saIutas? Mi Iermas okuIojn kaj fidas,
mia knabo, aI vi en sekur',
PEER GYNT
Ho, jes, sincere, PEERGYNT
kaj trinkigas eI dola vin'! , Hot! Grane, rapidu ekstreme!
Ce l' palac' estas svarmo sen fin'.
7
98 PEER GYNT AKTO lU - SCENO IV 99

Kontraporde gi trudas sin preme. ~('d nun vi redanku same -


J en venas Peer Gynt kun patrin'! iI"'/'/I/(I!f Ia, vangon kontrau ia buo)
Sankta Petro, vi kion murmuras! Jcn, Ia dank' pro veturo, karuI'.
u ne panjo enpasos? for!
Vi serus tre longe, mi juras, LA SUBFARMA VIRINO
honestulon de s i a valor'. (envenas)
Pri m i mi ja ne paro Ias. u -? Peer -? Do forpasis faeile
Povas halti m i e Ia pord', Ia pleja sufero kaj pez'!
Se regalos vi, danki mi volas, IIo, kiel si dormas trankvile - -
se ne, tutegale! En ord'! a eble -?
Mi mensogis tiel sen fino PEERGYNT
kiel diablo en pastro-mantel', Ss! mortis, jes.
kaj nomis panjon kokino,
( li 1I riploras e la mortinto. Peer Gynt paSMas longe
ar si klukis kun tia malbeI'.
irkaiie en la ambro. Fine li haltas apud la Uto.)
Sed si n ja saluti konvenas
kun honoro kaj alta estim'. PEERGYNT
De Ia valoj nuntempe ne venas Enterigu n inde - sen paro.
pli bona, honesta anim'. - Mi forigu de tie i,
Jen, Dio Ia Patro majesta!
Sankta Petro, nur gardu vin! (per profunda ooo) LA VIRINO
Ne tenu vin plu regalestra! u vi iros tre for?
Liberpasu Ase patrin'! PEER GYNT
(ridas late kaj turnas sin alla patrino) AlIa maro.
J en, jen! Mi ja seiis tion! LA VIRINO
Nun farigis alia ton'! (angora) Ro, tiom!
u, panjo, vi perdis konseion? PEERGYNT
Vi rigardas min sen rekon'! (iras al la litkapo) Ankora pli.
Ne rigardu kun frosta okulo -! (li ekiras)
Estas mi, via Peer, patrin'!
(palpas delikate sur siaj frunto kaj manoj. Poste li jetas
Ia snuron sur la seon. kaj diras mallaute:)

Nu! - Ripozu, Grane trotulo,


ar venis vojagu fin'!
(fermas siajn okulojn kaj fleksas sin super sin)
Do, dankon, ar flegis vi ame, -
pro punbato kaj infanluI'! -
AKTO IV - SCENO I 101

e viroj vivaj en garon, -


nu, ion - mi ne trovas --

V.EBERKOPF
Spiron
de kvita jam spirit-pritrakto
kaj mondcivitaneckontakto,
AKTO KVARA rigardon tra Ia nuboiron,
de antajugoj ne bridatan,
SCENO I kaj stampon de altec-ekspliko,
(Sur la sud-okcidenta marbordo de Maroko. Palmaro. de pranaturo, vivpraktiko -
Tablo kovrita por tagmango. SUnSirmiloj kaj junkmatoj. sur trilogia pint' uniaj.
Pli funde en la bosko pendas hamakoj. Ekster la bordo eu ne, monsieur, jen pensoj viaj?
kUas jahto kun norvega kaj amerika flagoj. te la bordo
MONSIEUR BALLON
barketo. Estas proksime al sunsubiro.)
Tre eble jes. Sed ne tiele
(PEER GYNT, bela mezaa sinjoro en eleganta vojag- sonoras en Ia franca bele.
vestaro, kun ora nazpinilo sur Ia brusio, prezidas kiel
gastiganto e la fino de la tablo. MASTER COTTON, V. EBERKOPF
MONSIEUR BALLON 7cun HERR V. EBERKOPF kaj Ej was! La lingvo tro rigida. -
TRUMPETERSTRALE estas finantaj la mangon.) Sed se ni seru pri disvolvo
de l' fenomeno, -
PEER GYNT
Sinjoroj, trinku! Ni kun lerto PEER GYNT
ja guu, se por gu' kreitoj. Jam trovita!
Latekete - perdo estas perdo, Mi estas fralo, jen Ia solvo!
for estas for -. Nu, jen biskvitoj! Sinjoroj, estas klarlinia
afero. - Kio estu viro!
TRUMPETERSTRALE
Sim e m, jen Ia mallonga diro.
Frat' Gynt, vi en gastigo rangas!
Pri s i li flegu - kaj pri s i a.
PEERGYNT Sed u li povus - se argmulo
Mi monon kaj kelneron dankas, por zorgoj de alia ulo?
kaj kuiriston -
V. EBERKOPF
MASTER COTTON Pro tiu por- kaj en-si-esto,
Very well! (levas la glason) mi Juras, multe vi luktpenis -
Je iuj kvar! Je I' plena pelv'!
PEER GYNT
MONSIEUR BALLON Junage, jes, je Di-atesto!
Monsieur, vi havas gout kaj ton Sed kun honoro mi elvenis.
nuntempe tre maloft-vidatan Mi tamen foje preska iris
102 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 103

en Ia kaptilon sen konseio. aludia pri postul' aI mi, ke


Mi estis bela nefiano - -, m i angu nomon, pozieion,
kaj si, kiu mn am-altiris, kaj pagu nobeI-koneesion, -
estis de rega familio - krom multe da altgrade fia,
c - por ne diri - malraeia, -
MONSIEUR BALLON mi tuj kun deeo min retiris,
De rega -? rifuzis je Ia ultimato -
PEERGYNT Ia fianinon malaspiris.
(indiferente) (tamburas sur la tablo kaj mienas serioza)
Tia gent-linio, Ho jes, regadas tamen fato!
Vi seias - - AI gi ni homoj povas fidi.
Kaj trankviligas tion vidi.
TRUMPETERSTRALE
(batas la tablon) MONSIEUR BALLON
Tiaj nobeI-troloj! Do tieI Ia afero finis?
PEER GYNT
PEER GYNT
N e, gi ankora ne kulminis!
Eksaltranguloj, kies fiero
Enmiksis sin nerajtigitoj
eseneas teni kun severo
kun sovagkrioj kaj agitoj.
pleb-signojn for de l' gent-simboloj.
La jun-domanoj plej ribelis.
MASTER COTTON Kun sep eI ili mi duelis.
Do renveragis Ia arango ? Mi ne forgesos tiun horon,
kvankam mi savis Ia honoron.
MONSIEUR BALLON ai kostis sangon, sed Ia sango
La patro baris aI Ia ligo? atestas pri persona rango,
kaj montras en konfirma seneo
PEER GYNT
pri saga fata provideneo.
Ne, male!
V. EBERKOPF
MONSIEUR BALLON
La vido pri Ia viv-irado
Ah!
vin levas gis filosof-grado.
PEER GYNT Dum simpla kaj mallerta ulo
Vi kaptas! Rolis rigardas ion dis-objekte
afero, kiu jam parolis paante stumble en nebulo,
por plej rapida geedzigo. Vi pririgardas gin kolekte.
Jam de komenee mi malate Laii normo Vi mezuras ion, -
Ia tuton prenis, mi deklaras. pntgas o en konjektoj
Mi elektemas eert-rilate, iu faranta brilradion
prefere proprapiede staras. de lum' de Viaj viv-koneeptoj.
Kiam bopajo artifike Do Vi neniun fakon studis?
104 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 105
PEER GYNT
MASTER COTTON
Mi estas, kiel mi aludis,
En kio faris Vi?
plenpure nur aitodidakto.
N enion lernis mi metode, PEER GYNT
sed eleerbumis jam klopode Preeipe
de multo iom da ekstrakto. n negroj por Karolinujo
Mi ja komeneis nur plage, kaj idol-bildoj por Sinujo.
kaj tiam - vi ja scias - pene
sentgas plugi pag-post-page, MONSIEUR BALLON
glutante ion tute, plene. Fi done!
Mi peee legis historion, TRUMPETERSTRALE
Ia tempo ne permesis plion. Je l' diablo, frato Gynt!
Kaj, ar sub pezoj korpremate
bezonas oni fidi ion, PEER GYNT
mi pue legis religion. Vi trovas Ia trafikon gena
i tiel gi englitas glate. jam gis Ia permesebIo-pint'?
Legadu ne por glute kluzi, Mi mem Ia samon vere pensis.
sed por elseri kion uzi - Mi trovis gin e abomena.
Sed, kredu, se vi jam komencis,
MASTER COTTON esigi estas faro pena.
Praktike jen! Almena estas maIfaeilo -
en tieI vasta entrepreno,
PEER GYNT
en kiu kuas mil' sur milo, -
(ekbruligas eigaron)
abrupte rompi kun tutpleno,
Pripensu fojon, Nu, Ia abrupte mi ne gatas,
amikoj, mian vivovojon.
sed aliflanke mi konstatas:
Kia mi Amerikon venis? mi iam nutrs ' ja estimon
Malria kun du manoj nuraj.
por - tieInomaj - konsekveneoj.
Mi por Ia nutro vite penis.
Kaj tio i : transpasi limou
Min kredu, estis tagoj duraj.
okupis min per premaj pensoj.
Sed, karaj, vivo estas kara
Mi krome ne plu estis juna,
kaj - oni diras - mort' amara. proksimis al kvindeka jaro, -
Nu, Ia felio min favoris.
rieevis grizan harkoloron,
MaIjuna Fato - li bonkors.
kaj, kvankam mi min sana sentis,
Prosperis, kaj, ar mi fervoris,
Ia jena penso min turmentis:
prosperis pli. Post deka jaro
Ne seias oni, kiun horon
nomata Krojso mi jam igis -
ektondros Ia verdikto puna -
de r CharIestown-sipposedantaro. dsgos bokoj de f afaro,
De-bord-aI-borde mi famigs,
Do kion fari? La Sinuj-
Bonanco nestis nternpe - _
trafikon rompi? - Malraeie!
106 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 107
Mi trovis vojon: fondis tuj
komercon novan samlinie: mi estis kvazai patro bona,
Printempe mi idolojn vendis. kio sin montris rentodona.
Aitune pastrojn tien sendis, Lernejojn mi starigis, ke Ia
zorgante pri Ia provizumo: komuna virto elemente
biblioj, trumpoj, rizo, rumo - - sur certan tupon suratingu,
kaj gardis, ke neni-momente
MASTER COTTON sub tiun gradon gi sin svingu.
Ja kun profit'? Cetere, nun pro skrupul-geno
mi tiris min el tiaj faroj, -
PEER GYNT
Ia farmon kun Ia aparteno
Nature, jes!
forvendis jam kun hat' kaj haroj.
Prosperis. Iris kun sukces'.
Donacis mi adaii-tage
Por vendo de idoI-objekto
al iuj grogon tut-senpage,
baptigis taige jam kulio,
al viroj, inoj drinkfestenon -
do netralgs Ia efekto.
vidvinoj po snuftabak-prenon. -
Ne krudis kampo de l' misio,
Esperas mi, se ne eraras
ar Ia idolojn, kiuj venis,
Ia jena vorto: bonon faras
Ia pastroj ja en ako tenis.
li kiu faras ne malbonon, -
MASTER COTTON pri pekoj havi jam pardonon, -
Sed, nu, pr Ia Mrikaj varoj? ke ekvilibras Ia eraroj
kun miaj virtoj kaj bonfaroj.
PEER GYNT
Jen ree venkis Ia etiko. V. EBERKOPF
Rekonis m, ke Ia trafiko (tostas al li)
ne decas al Ia grizaj haroj. Freige estas ad tian
Neniu scias pri Ia horo -. principon en praktikaj provoj,
Krom tio rolis mil da baroj gi Iasis nokton teorian -
de l' filantropa malfavoro, sengene de I' eksteraj movoj!
por ne paroli pri korsaroj
kaj riskoj pro Ia veter-dio. PEER GYNT
En kuno venkis do i io. (kiu dum la pasinta interparolado diligente verie
Mi pensis: refu Ia velaron, eZ la botelo)
korektu, Petro, Ia eraron! Ni scias, ni de I' Nord', kun brilo
Mi sude teron aet-prens, batalon gvidi. La loslo
Ia Iastan karn-importon tenis, de I' vivo estas nur severa
gi ja kvalitis same bela. klopodo pri orel-topado
Bonfartis ili, grasis, brilis, pro Ia Iacerto tre dangera.
por gojo al kaj mi kaj ili.
MASTER COTTON
Mi povas diri - ne Iad-cela _
Lacerto? Kia, kamarado?
108 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 109

PEER GYNT V.EBERKOPF


MaIgranda unu, tent-insida La svinganto
je Ia - en io ajn - decida. (trinkas denove) de l' talo indas aI gIorkanto!
La tuta adac-art-arero, _
tilltigas kaj trinkas kun li. Li komencas larigi varma
Ia arto de kuraga faro, - en Ia kapo.)
nur estas: inter Ia rifaro
de l' vivo stari kun libero, MASTER COTTON
sciante certe, ke sin trovas Ci io estas bono, bono, -
post Ia bataIa tag' estonto, _ sed, Sir, mi voIus scii, kion
kaj Ire post via dorso ponto vi celas fari per Ia mono.
por returniro porti povas. PEER GYNT
La teorio min obsedis, (ridetante)
per gi stampgs miaj faroj,
Hm, fari? Cu?
la teorion mi heredis
de l' hejmo de Ia infanjaroj. CIUJ KVAR
Jes, donu scion!
MONSIEUR BALLON
Norvego, u ne? PEER GYNT
Unue vojagadi, - sciu,
PEER GYNT mi guste tial ja proponis
J es, naskite, - kunpreni vin en Gibraltaro,
sed ja mondano Ia-kvalite, ar danco-horon mi bezonis
Mi pro Ia karier' fortuna al mia orbovid-altaro.
aI Ameriko uldas dankon,
pIenigis mian Ibrorankon V. EBERKOPF
per Ia Germana skoIo juna, Tre sprite!
ricevis de Francuj' vestaron, MASTER COTTON
sintenon, kvanton da spirito, Sed ne hisas iu
kaj de AngIuj' Iabor-manparon Ia velojn nur por Ia velado.
kaj akran vidon por profito. Vi havas celon! La celado -?
De l' judo Iernis mi atendi. PEER GYNT
La em' aI dolce lar niente Cezaro igi.
sendgs aI mi de l' itaIo, -
CIUJ KVAR
kaj iun fojon, krizmomente,
Kio? Kio?
Ia vivon devis mi etendi
heIpate de Ia Sveda talo. PEER GYNT
(kapjesas)
, TRUMPETERSTRALE Cezaro!
(levas la glason) LA SINJOROJ
Jes, Sveda talo -! Kie?
110 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 111

PEER GYNT Ia gynta m e m o - estas maroj


Tutmond-pova! da rajtoj, emoj, postulfaroj, -
MONSIEUR BALLON por Ido velas brusto m i a
Sed kieI =t kaj mi vivadas kieI tia.
PEER aYNT Scd kieI humon Ia Sinjoro
Orhegemonio! bezonas, se li Dio restu,
Ne estas tiu plano nova. dependas, same m i de I' oro,
di ade en mi ard-brugs. se jam eezaro mi majestu.
Jam kieI knabo mi rulgls MONSIEUR BALLON
sur nuboj vaste super mar', Vi havas ja!
kun or-glavingo, sekvantar',
PEER GYNT
sed falis jen sur iuj kvar.
Ne laii-bezone.
Sed mi Ia eelon tenis spite.
Ja eble por dum du-tr etmdl
Dirite estas - a skribite _
eezaro la Lippe-Detmol.
en lbro, mi ne seias kia:
Mi estu m i en bloc surtrone,
e se vi tutan mondon gajnus,
sur tuta globo nura Gynt,
sed v i n m e m perdus, gajno via Sir Gynt de funde gis Ia pint'!
nur kron' sur frunt' fendi ta ajnus,
Jes, tieI tekstas pri Ia temo, MONSIEUR BALLON
kaj tio estas ne romano! (ravite)
Posedu are in-armajojn!
V. EBERKOPF
Sed kio do Ia gynta me m o? V. EBERKOPF
PEER GYNT Johannisberger plej maljunan!
La mondo post frunt-arko mia. TRUMPETERSTRALE
Lai gi mi estas ne alia De KarI Dekdua Ia armajojn!
01 mi, ne pli 01 Di' - satano.
MASTER COTTON
TRUPETERSTRALE Sed plej - okazon oportunan
Ha, nun aperas jen Iumeto! por transakeio -
MONSIEUR BALLON PEER GYNT
Sublim-pensulo! din mi prenis!
Ni tiaI ankris ja, eetere.
V.EBERKOPF
Ni norden iros jam vespere.
Alt-poeto!
Gazetoj, kiuj jus alvenis,
PEER GYNT alportis jen novajon gravan -!
(en kreskanta agordo) (starigas sin kun levita glaso)
La gynta m e mo: Ia Iegio
da sentoj, revoj kaj pasio, _ Fortuno kvaza ja fidelas
favori Ia adacan, bravan -
112 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 113
LA SINJOROJ
Nu -? Diru-! TRUMPETERSTRALE
(volas kisi lin)
PEER GYNT Mi, frato, e por ekzempIero
Ekribelis HeIlas. do fca Yankee-figenero -!
IUJ KVAR Pardonu!
(suprensaltante) V. EBERKOPF
La grekoj! u -:: iuj erargs -
PEER GYNT PEER GYNT
En spitekstazo. Scd -, kiaj frazoj?
LA KVAR V. EBERKOPF
Hura! Jam arga
PEER GYNT n glor' Ia tuta Gynt-Iegio
La turk' en embaraso! I sentoj, revoj kaj pasio -!
(eltrinkas la qlason}
MONSIEUR BALLON
MONSIEUR BALLON (admirante)
AI HeIlas! GIoro sin proponas! Do tion Monsieur Gynt entenas!
Mi heIpos per armiloj francaj!
V. EBERKOPF
V. EBERKOPF (same)
Mi - per aIvokoj Iong-distancaj! Do tieI Gynt en gloro lumu!
MASTER COTTON PEER GYNT
Mi por liveroj min aIdonas!
Sed -, diru -?
TRUMPETERSTRALE
MONSIEUR BALLON
Do ek! Trovigas por disponoj
u vi ne komprenas?
en Bender Ia mondfamaj spronoj!
PEER GYNT
MONSIEUR BALLON Se mi komprenas -, min pendumu!
(falas al Peer Gynt irkau la kolon)
Pardonu min, m dum sekundo MONSIEUR BALLON
misjugis vin! Sed, kel -? u vi ne direktas
al grekoj kun Ia ip' kaj mono?
V. EBERKOPF
(premas liajn manojn) PEER GYNT
Mi, stuIta hundo (spirblovas)
vin preska prens por apao! Ne, dank'! La forton mi eIektas
Ia turkon - por Ia pruntedono.
MASTER COTTON
Tro forte, - nur maIsag-uIao _ MONSIEUR BALLON
NeebIe!
114 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 115

V. EBERKOPF MONSIEUR BALLON


Sprite, sed - gajumo! Mi kvaza vidis min venkinta
juro inter grek-belulinaro!
PEER GYNT
(silentas iomete, apogas sin al la segodorso akceptante TRUMPETERSTRALE
indan mienon) En miaj manoj kuis tinta
Sinjoroj, adu, plej prudentas jam Ia mondfama spronoparo!
disigi, anta 01 forventas
V. EBERKOPF
Ia resta amikec' en fumo.
De mia patroland' giganta
AI senhavulo risk' facilas.
kulturo estis vastganta -!
Kiu ne regas e spaceton -
e ne Ia propran ombrojeton _ MASTER COTTON
por kanonnutro, nur, utilas. Sed prikalkulu Ia realon!
Sed se starante jam firmplande, oddam! Mi povus larmi galon!
vi partoprenus ja pli grande. Mi vidis min Olimp-magnato.
AI Hellas iru. Mi vin sendos Se l' mont' respondas aI Ia fam',
senkoste borden plenarmitaj. gi havas kuprovejnojn jam
Ju pli batalos v i incitaj, sufiajn por reekspluato!
des pli Ia pruntojn m i etendos. Kaj jen, Kastale, Ia rivero,
Defendu juston kaj liberon! pri kiu iras famoblovoj, -
Rejtigu aI Ia turk' inferon, kun fal' taksita kun modero
kaj fine mortu do en gloron je pli 01 mil da evalpovoj -!
sur janiara lancopint'!
Sed lasu mino (/rapas Ia poon] TRUMPETERSTRALE
Mi havas oron. Mi tamen iros. Pli valoro
Mi estas m i - Sir Petro Gynt. Ia sveda tal' 01 Yankee-oro!
(li elstreas sian sunombrelon kaj ekiras en Ia boskon, MASTER COTTON
kie la hamakoj videtigas) Tre eble. Sed en sturm-tumuIto
ni dronus en Ia svarma multo, -
TRUMPETERSTRALE kaj u ni havus do profiton?
Porkulo, fi!
MONSIEUR BALLON
MONSIEUR BALLON Inferen! Vidi Ia felion, -
Ne gloron havas -! kaj balda gian entergon l
MASTER COTTON MASTER COTTON
Nu, gloro, - tio ja ne gravas, (kun pugnita mano kontrau la sipo)
sed pensu, kia profitego, Nababan oran negro-viton
se l' grekoj irus sin de l' rego! ntenas tiu nigra uj' -!
116 PEER GYNT AKTO IV - SCENO II 117

V. EBERKOPF nre>ndirektas! Freneza rapido! -


Sugesto rega! Flugu! Tuj! ur Anjnajo! Mi dormas! Mi estas ebria!
Jen lia cezarec' jam eksos!
(interpremas la manojn)
Hura!
no povas morti en stato tia!
MONSIEUR BALLON
(li tiras al si la harojn)
Sed kieI?
Nur songo ! Ve, estu nur songoangoro!
V. EBERKOPF uro l Hu ne, estas vero, domage l
Ni transprenos! n 117.C'naj amikoj -! Min adu, Sinjoro!
La panaro ja komprenos! ,I.IIIg-u!Ja pensas vi juste kaj sage!
Do ek! La jahton mi aneksos!
(kun suprenetenditaj brakoj)
MASTER COTTON t IIfImi, Peer Gynt! Ho, Sinjoro, atente!
Vi - u-? lzorgu min, Patro, ai mi mortos! Turmente!
V. EBERKOPF 'urnu Ia ipon! Barketon malhisigu!
Mi kaptos, kion trovos! 11gu telistojn! La rigon malligu!
(ekiras al la barketo ) In udu: Atendos aliaj ekspedoj!
" mondo ja vartos sin mem dum-minute!
MASTER COTTON
1\ kicI kutime, li surdas tute!
Ordonas intereso mia
kunkapti. (ekiras) 111atato l J en Dio sen iaj rimedoj!
(mansignas supren)
TRUMPETERSTRALE
t ! Mi Ia negro-plantejon forvendis!
Estas faro fia!
INliAtojnmi for aI Azio sendis!
MONSIEUR BALLON , 'I('rvo postulas reservon, memoru!
Fripone -! Sed - enfin -, mi povos -!
(sekoas la aliajn)
'li. helpu min pen -!
/ljroradio pafigas supren en la aeron de la jahto, kaj
TRUMPETERSTRALE IIn fumo elruligas, kava knalo aMigas, Peer Gynt
Mi povas sekvi kun Ia rondo, - IJ.'I krion kaj kunfalas en Ia sablon,. iom post iom la
sed mi protestas al Ia mondo - -! (sekvas) fumo formalaperas: la sipo estas malaperinta)

PEER GYNT
(pala kaj malvigla)
SCENO II
Jen gIavo de pun' do!
( Alia loko sur Ia marbordo. Lunbrilo kaj drivantaj nuboj.
J 111fundo kun iuj ipanoj en sekundo!
La jahto iras tre malproksime kun plena velaro.)
O. fdia hazardo, mi eterne vin gIoru!
(PEER GYNT kuras sur la bordo. Jen li pinas sian
(emociite)
brakon, jen li fiksrigardas eksteren super la maro.)
'n1.lIrdo -? Ho ne, estis pli 01 hazardo.
PEER GYNT I "RtiS savota kaj ili pereontaj.
lnkubo! Sajnajo! - Tuj venos klarvido! lu, dankon kaj gIoron aI vi pro Ia gardo
AKTO IV - SCENO III - IV 119
118 PEER GYNT

SCENO III.
kaj prizorgo malgra miaj pekoj senhontaj - -
okt. Marokana kampejo e la limo kontrau la deserto.
(elspiras profunde) Gardofajro kaj ripozantaj militistoj.)
Ho, kia sekuro kaj paco beata
eksciisin mem aparte rmata! SKLAVO
Sed dezerto! Kie nutrajon mi trovas? (venas sirante al si la harojn)
Pa, tio ordigos, J en L i a afero. II!"IIIH for Ia cezara evalo milita!
Ne estas dangero, - (Iaiite kaj flate)
ALIA SKLAVO
Li voli ne povas,
(venas, dissirante sian veston)
ke pereu m i, kompatinda pasero!
Nur humilu kaj kun pacienco atendu. 1..1. ('pzara sankt-vesto estas telita!
La Sinjoro ordigos, ne splene plendu - INSPEKTORO
(suprensaltas timigite) (alvenas)
u jen inter Ia kanoj Ieono murmuras -! 'c'l\l batojn subplandajn iu suferos,
11 \11 nc Ia teliston kaptita liveros!
(kun klakantaj dentoj)
i t. militistoj saltas sur la evalojn kaj ekgalopas for en
Ne, nenia Ieono. (kuragigas sin)
iuj direktoj.)
Sed jes, - m juras!
La bestaoj sin te nas izole por savo.
Ne facile estas Iukti kun superpovantoj.
Ja estas instinkto, - gi sentas - kun pravo:
dangere estas Iudi - kun elefantoj. - - SCENO IV
Sed tamen -, arbsupron mi trovus utila. (Tagigo. La arbogrupo el akacioj kaj palmoj.)
Ja svingas sin jen akacioj kaj palmoj.
("/lJER GYNT en la arbo kun desirita brano en la mano
Se supren mi grumpus, mi estus trankvila,
- tenas svarmon da simioj for de si.)
precipe se scius kelke da psalmoj. (suprengrimpas)
Mateno neniam similas la vesperon, PEER GYNT
tiun vorton pritraktis parolo sufia. li'II1 ule ! Jen nokto plej malagrabla!
(komforte sidigas sin) 11 rovenas vi, u? Tio estas diabla!

Estas gue eksenti spiritan superon. 111 ktas fruktojn. Ne, estas alio.
Pensi noble pli pezas 01 senti sin ria. "homena bestao - tiu simio!
111 ataras skribite: skermu aidaca.
Nur fidu aI Li. La kvanton Li konas,
kiun mi de Ia mizerkaliko digestas. c.tInun mi sentas min peza kaj laca.
AI mia persono li patre bonas, - (estas denove genata. Senpacience:)
(jetas rigardon super la maron kaj flustras kun suspiro) I)cwns esi i tiu genajo malpaca!
Rm, - sed ekonomo Li tamen ne estas - - MI kaptu unu el tiuj friponoj,
111 scnhatgu kaj jen post tio
rllvcati min per liaj felo-ifonoj.
l'lum kredus Ia aliaj min vera simio.
120 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO V 121

Kio estas ni homoj? Nur ero de puIvoro.


Kaj ni iom ja cedu la kutimo kaj moro. _ LA STELISTO
Denove, jen svarmas! TumuItas amase! Lekanta, brilanta
lango Ia lanca, -
For! Tju! Ci sin tenas frenez-afekta. . .
jen, jen :
,
Se mi havus faIsvoston - iuokaze, _
nur ion igantan min best-aspekta _. LA RICELISTO
Kio estas? Jen super mi bruo de pao _! Mi jam sentas Ia kapon
(rigardas supren} sursabIe jam danca, -
La patro, - kun pIenmano da maIpurajo _! ve, malben'!
(ekkauras timeme kaj tenas sin dum tempeto siIenta. La LA STELISTO
simio [aras movon) Peer Gynt komencas loi kaj fIatbabiIi (krucas Ia brakojn super la brusto)
kvazau al hundo.) Mia patro tels.
Jen, u estas vi tie, Bus, maIjunuIo! La filo do telu.
Bonkondutas li, jes, kaj aiskultas prudente!
Hundetoj ne jetas, - e ne pensas momente _ LA RICELlSTO
Estas mi! Pip-pip! Lia bona kunuIo! Mia patro ricelis.
Aj-aj I J en, mi konas Ia lingvon pIene! La filo ricelu.
Parencas ja Bus kaj mi de I' praago, _
Bus morga ricevos sukeron -! Bestao! LA STELISTO
La tuton super min! Uff, abomene! _ Vian Ioton vi prenu,
u ebIe nutrajo? La gusto maIkIaras, vian memon vi tenu.
nu, tamen pri gusto kutimo pIej faras. LA RICELISTO
Parolis tieIe iu filozofo: Jen pasojn envepre!
oni krau kaj fidu je Ia kutimigpovo! _ Ni fugu de I' reto!
Jen, anka Ia idoj! (baraktas kaj batadas)
LA STELlSTO
MaIdeco sen limo,
ke Ia homo, sinjoro de I' kreitoj, - ke li Profunda kaverno,
sin vidu devanta pr -! Murdo! Krimo! sed granda Ia profeto!
Malicis Ia patro, - Ia junaj e pli! li [orkuras kaj Iasas Ia 8teIajojn post si. La rajdantoj
malaperas en la foreco.)

PEER GYNT
(venas, altranante kan-fZuton)
SCENO V
(Frumatene. stonplena regiono kun eluuio swper Ia 1111, Ida benpaca mate na horo! -
dezerto. e unu flanko montfendego kaj kaverno.) Lu sterkoakarabo globeton purulas,
11 hcliko rampanta elkonke okulas.
(STEL/STO kaj RICELISTO en Ia fendego kun la evaIo
C'/I, matena horo estas plena de oro. -
kaj la vestoj de Ia oezaro. La evaIo selita, staras ligite aZ
tono, Rajdantaj miIitistoj tre maIproksime.)
~/ltna tamen mirinde mistera povo
hm metis naturo aI ies vido.
122 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO V 123
Oni velas de tia kurago kaj fido; _
se necese ekirus en Iukton kun bovo. _ NII!' provado i tio, Ia savo postvenos, -
Ho, kia silento! Kamparaj vivplaoj. _ nur Nia Sinjoro per sano min benos.
Ne komprenas mi mian plifruan rifuzon. ,,,r/m,qas Ia pensojn kaj ekbrulujas cigaron) etendas sin
Oni fermas sin en Ia urbego-konfuzon, kaj fiksrigardas super la ezerto)
nur por esti genata de iaj apaoj.
lein vuata, senlima dezerto - tio! -
J en, Ia truto gajkuras en sia metio, If'lI Ire malproksime kurpaas struto. -
mordetas, pensante pri tute nenio.
NII klon - oni kredu - projektis Dio
Ho, kieI senkulpa Ia vivo de besto!
JU'I' 11\1i morta, malplena tuto?
Ciuj Iegon de sia kreinto observas,
1'10, klo ne vivfontojn entenas,
kaj siajn proprecojn sensangaj konservas, t til elndro, ja kiu neniun benas,
kaj estas sim em kaj en Iukto kaj festo, tllI krude kuanta tero-areo,
sim e m kiaj de Ia unua ekesto.
\tI kudavro, ja kiu ne ek de Ia kreo
(metas la nazpiniIon sur la nazon) .1 aln kreinto e dankon faras. -
Amfibio. Jen meze en grejsa bloketo. 1)0, kial gi estas? Naturo malparas. -
Stonigo lrkae, nur kapo elige. ('li maro, Ia rekta trembrila strio
De tie gi rigardas, tra kvaza geto, orh-nte ? Neeble, ja nur iluzio. -
Ia mondon, estante sim e m - sufie. _ 1,.11 maro estas post mi, mi selas kun certo,
1'1'1' nlta deklivo digita de l' dezerto.
( ekmeditas)
S u f i e? Sim em? Kie tekstas i tio? (ekpenso trakuras lin)
KieI juna mi Iegis - u en Ia Biblio? I%ligita? Do povus - - Mallarga digo -.
Prediklibro? En Salomon-proverbaro? I%lig-ilal Trarompon. - Jes, nur kanaligo. -
Fatale! Mi sentas ke de jaro al jaro 1\ vuza vivo-torento Ia akvoj fluegus
perdigas mia loko- kaj tempo-konscio! Jtn tra Ia breegon kaj ion tegus!
(sidigas sur Ia tero en ombro) ,11'11 baldaii Ia tuta ardanta Saharo
Malvarmete tie por stre Ia artikojn. kkuus frea kiel krispa maro.
Jen filikoj. Mi trovas mangeblajn radikojn! 1,11 oazoj farigus insuloj, en nordo

(ouetae iometon)
verdbrilus Atlas kiel monto-bordo.
I( vuza birdoj misflugaj Ia po-ttanoj
KieI nutro por brutoj i tio validu, _
t runadus la spuroj de Ia karavanoj.
sed tekstas ja: vian naturon bridu!
1'1'1' vivigaj blovoj disigus Ia fiaj
Plu tekstas: fiero fleksigi devigos.
hulndzoj, kaj roso de I' nuboj utfluus,
kaj: kiu humilas, tiu Ievgos.
kuj urbon post urbo Ia homoj konstruus,
( maltrankvile) kn] germus herbo sub palmoj graciaj.
Levigos? Jes, tio okazos al mi, Lu lando sude de I' Saharo-muro
N eeble imagi alian aferon. IIrigus bordlando kun frea kulturo.
La fato min helpos for de tie i Por vaporo Tombuktu-fabrikoj funkcius.
kaj igos, ke ree mi havos prosperon. ":n Bornu jam tuj oni ekkolonius.
l':Kploristoj Habeson kun plena trankvilo
124 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO VI 125

vojagus en wagon aI supra Nilo.


SCENO VI
Kaj en mia maro sur grasa oazo
(Tendo e araba ejestro, soleca oazo.)
mi zorgos, ke germu norvega raso.
Valan-sango ja havas regec-frakcion, "R GYNT en sia orienta vesto ripozas sur kusenoj.
araba krucgo do faros Ia plion. nka kafon kaj fumas el longa pipo. ANITRA kaj
En golfo jen sur Ievganta strando RO DA JUNULINOJ dancas kaj kantas por li.)
m Peeropolon, Ia efurbon Iokos.
Eksmodernas Ia mondo! Nun ekepokos nORO EL JUNULINOJ
por Gyntanujo, mia juna Iando! (ekstarigas) profeto jam venis!
Nur kapitalon - kaj estus farite. _ " profeto, sinjoro Ia io-vidanta,
SIosilo eI oro aI pordo Ia mara! I 111, al ni li jam venis
Kontra morto militon! La ulo avara Ir" sablejo evaIe sidanta!
malfermu Ia sakon kovatan avide. profeto, sinjoro, Ia ne ancelanta,
Oni revas liberon en iuj Iandoj. I 111, al ni li jam venis -
Mi kieI Ia arkea azeno vokvortos Irn 11\sabla maro veIanta!
tra Ia mondo, kaj liberigbapton alportos '-1/I1~u tamburon kaj fluton!
aI Ia belaj, soraj estontaj strandoj. ~ Profeto, jam venis! Saluton!
Do antasn! De ie venu kapitalo!
Mian regnon - duonan regnon por evalo! ANITRA
I~ cvalo estas Iakto, Ia fIuoj
(la evaIo henas en la mont-fendego)
,,, IIL paradizaj riveroj trankvilaj.
Cevalo! Kaj robo! Trezoroj! Kaj gIavo! _
IInlg-uIa kapoj! F'leksigu genuoj!
(li iras pIi proksimen) tns liaj okuIoj steIoj dolbrilaj.
Neeble! Sed jes -! Mi Iegis - kaj pravo- N,' eltenas rigardi ter-ido
ke volo povas movi montegon, mi kredas. 1\ rado de lia brila stelvido.
Sed ke povas gi doni evaIon -, u _? 'I'm dezerto li venis.
Sensencajo! J a fakte evalo jen pretas, _ 11\ brusto de oro kaj perloj fontriis.
ab esse ad posse - kaj tieI plu __ 11- li rajdis, lumigis.
(li metas sur sin Ia robon kaj rigardas malsupren Iau si) oat li mallumo.
Sir Petro, - kaj turko de plande gis verte! ORlli terura samumo.
Vi ne scias, kion Ia fato proponas. _ I, Ia gIorplena, venis!
Rapidu, Grane trotuIo, Ierte! 'ru dezerto li venis
n lcrfila vestaro.
(eksvingas sin sur Ia selon} uba jam longe maIplenis,
Orpantoflo por mia piedo! Jes, certe -n lia deklaro!
vi la rajd-ekipo grandulojn rekonas!
(li ekgaIopas en Ia dezerton) LA nORO EL JUNULINOJ
onlgu tamburon kaj fluton!
u Profeto, jam venis! Saluton!
(la junulinoj dancas lau mallauta muziko)
126 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VI 127

PEER GYNT ANITRA


Mi Iegis en preso - kaj pravas ripeto _ (alproksimigas de la enirejo)
Vi ne igas profeto en propra urbeto. _ !'(Ifdo reganto!
Pl estas i tio Ia mia prefero,
PEER GYNT
01 Ia vivo kun CharIestown-sipposedantoj.
SkIavino, nu!
Estis io kaveca en tiu afero,
maIkIaro post gi io fremda sub Ia pIandoj, ANITRA
mi neniam min sentis en hejma medio _ 1"lIoJ de I'stepo petegas e-porde
neniam kieI veran fakuIon pri tio. II via vizago rigardi -
Kion tamen mi volis en tiu gaIero? PEER GYNT
En Ia komerc-kesto fosadi kaj peni! Ne plu l,
Pripensante, mi tute ne povas kompren, _ 11111 petu distance aliru enorde.
trafigis tel, jen Ia afero. _ 1<uj diru: mi distance aiiskultos pregdrojn,
J a esti si mem sur bazo eI oro A ldonu : mi i tie ne voIas virojn!
aI domo bazita sur sabIo egaIas. 1"1 vroj, infano, estas aa gento,
Por horlogo kaj ringo kaj tia dekoro I"~I,guste jam kion oni nomas fi-kIano! -
Ia homoj vostumas kaj teren falas. N. imagus vi per kia impertinento
IIi levas apelon pro kravata brokrono. I1 t rompis - hm, pekis, mi pensis, infano! -
Sed ringo kaj broo ne estas persono! _ N 11, sufie pri tio! Dancu, virinoj,
Profeto -, pli kIara jen tiu pozicio. 111 profeto distrigu pro malgojaj inkIinoj.
Vi tiam ja sentas subpIande grundon.
Se sukcesos vi, tiam vin mem ovacio LA JUNULINOJ
koncernas, ne vian ilngon kaj pundon. Ln profeto bonas, Ia profeto amaras
Vi estas jam kio vi estas versence, pro malbono, kiun terfiloj faras!
ne bezonas vi danki hazardon pro io I.H profeto mildas, mildeco de gloro!
nek apogi vin aI koncesio, patento. 1.1 kondukas pekuIojn aI Nia Sinjoro!
Profeto -, jen io por mia talento! PEER GYNT
Kaj farigis mi tio e senintence, (dum liaj okuloj sekvas Anitra en la dancado)
mi nur venis rajdante tra vasto dezerta Klcl tambur-bastonoj Ia kruroj rapidas.
kaj renkonts naturajn infanojn survoje. J']j! Estas Ia ino ja franda, mi vidas!
La profeto jam venis. Jes, t i o estas certa. Nu, si havas ja ekstravagancajn formojn
Mi tute ne pensis ja trompi e foje. ~ ne tute laantajn Ia belonormojn.
Ja maIsamas mensogo kaj profeta respondo, Hed kio estas belo? Nur homa decido, -
kaj mi povas ja bone repa de I' rondo. monero de tempa kaj loka valido.
Mi ne estas ligita, mi riskas nenion, Ja Ia ekstravaganco estas logefika,
estas tute private, por tieI diri. ao gisfunde vi guis de normala speco.
La Ialega vin trompas pri Ia ebrieco.
La evaIo pretstaras, mi povas foriri,
Au ekstreme magra ai ekstreme dika,
maIlonge, - mi mastras Ia situacion. nu timeme juna a terure multaga,
128 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VII 129

Ia meza ja estas naze malplaa. ANITRA


La piedoj ne rangas pro puro ekstra, .IL profeto bonas - -
same Ia brakoj, preeipe Ia dekstra. PEER GYNT
Sed t i o ja ne estas sen valorgo, Nu, vi kaas kiaIon?
Prefere mi nomus gin bona kondio - - -
Anitra, askultu! ANITRA
ANITRA ('(1 mi plie dezirus -
( alproksimigas) PEER GYNT
La skIavino atentas! Paro lu sen timo!
ANITRA
PEER GYNT
MI ne emas tre multe je tiu animo, -
Infano, vi ravas min gis emoeio.
'li donu -
Se vi ne kredas, mi pruvon prezentas:
PEER GYNT
en Ia paradizo mi vin faros hurio!
Kion?
ANITRA ANITRA
N eebIe, Sinjoro! (montras al lia turbano)
PEER GYNT La beIan opalon l
eu! Vi ercon supozas? PEER GYNT
Je mia vivo, mi plene seriozas! (ravite, dum li donas al si la perlon)
ANITRA Anitra! Filino de Eva! Vi tiras
Mi ne havas animon. mngnete, ar viro vi estas, nfan',
Ka], kieI atata poeto diras:
PEER GYNT
das ewig weibliche zieht uns am!
Vi povas ekhavi!
ANITRA
Sed kieI, Sinjoro? SCENO VII
PEER GYNT (IJunbrila nokto. Palmbosko ekster la tendo de Anitra.)
Ja devas m i pravi! (PEER GYNT kun araba liuto en la mano sidas sub arbo.
Mi zorgos eduki vn, fidu sen timo. Lia barbo kaj hararo estas tonditaj, li aspektas ne
Sen animo? J es, kieI oni diras, stulta malmulte pli juna.)
vi estas, mi vidis kun domago multa.
Sed pa! vi ja spaeon havas por animo. PEER GYNT
J en venu. Mezuru ni vian kranion. - (ludas kaj kantas)
Estas spaeo! Jes, spaeo! Mi seiis ja tion! Mi losis aI Ia paradiz',
Vi vere ne estos profunda en seio, kunprenis Ia losilon.
ne grandan animon vi estas havonta. Min maren portis norda brz',
Sed pa! estas tute egaIe pri tio. dum inoj borde en amkriz'
Vi rieevos tiom, ke vi ne estu honta - - disveris Iarmomilon.
'1
130 PEER GYNT AKTO IV - SCENO vn 131

Tra sala ond' sub rigilknar' Kanto nin pri n i sugestas,


mi suden for navigis. n i, Ia najtinga1' kaj Peer.
Kaj kie svingas sin palmar' J a ke dormas Ia knabino
fiere rka goIf' de mar', estas Ia volupta piko. -
Ia pon mi bruligis. Teni lipon al kaliko
sen gustumi je Ia vino - -!
Mi grimpis sur Ia dezertip', Jen, si estas, mi divenas!
kvarkrura p' en preto. Tamen bone, ke si venas.
Blankamis sub Ia sibla vp', -
ANITRA
mi estas migra bird', pip-pip, -
(de en la tendo)
min kaptu sur braneto!
u vi, mastro, nokte vokis?
Anitra, ho, palmsuka vin' PEER GYNT
vi estas - muItelitra! Jes, infano, estis mi.
Fromago de l' Angor-kaprin' Jam Ia kato min vekoks
e malpli dole ravas min, per bruega asokri' - -
01 vi, 01 vi, Anitra!
ANITRA
(pendigas Ia liuton sur Ia sultron kaj iras pli proksimen)
Ho ve, mastro, ne askrio,
estis pli - pli kruda io,
Tombe! Cu Ia arma ardas
askultante mian kanton? PEER GYNT
Post kurteno ka-rigardas Kio?
senvuale Ia amanton? - ANITRA
Ss! Eksonis ja kun plen' sparu!
kvaza korko saltus plaide! PEER GYNT
J en denove! J en! Kaj jen! Nu, kialon!
Kanto? - Gemo de am-splen'?
Ne, Ia kara ronkas Iaite. - ANITRA
Dola son'! Anitra dormas! Mi rugigus!
Cesu krii, najtingalo! PEER GYNT
Pune trafos vin fatalo (pli proksime)
se vi pli klukajojn formas - - Eble estis:
Tamen, kieI tekstas, ek! kio trude min sugestis
Najtinga1' Ia kanton havas, doni aI vi Ia opalon!
ankai mi per mia bek'.
Li kaj mi per tonoj ravas ANITRA
korojn junajn por amvek'. (terurite)
Frea nokt' por kanto estas, Ve, kompari vin, gIorato,
kanto, nia kuna sfer'. kun maljuna, naza kato!
PEER GYNT AKTO IV - SCENO VII 133
132

PEER GYNT PEER GYNT


De vidpunkto de amora Per animo, sei' spirita -,
kato kaj profet-sinjoro vi ja estos provizita.
tre similas laii valoro. Kiam rozan orienton
oro signos: jen aroro,
ANITRA tiam estos instruhoro.
Mastro, fluas eremelo Certe havos vi prudenton.
nun de via lip'. Sed en dola nokt' silenta
PEER GYNT estus faro malprudenta -
Infano, kun ifona sagoresto -
pozi kiel lernejestro. -
vi - plenvera inarano -
Kaj ja estas - la valoro -
jugas virojn Iaii Ia selo.
Mi ercemas en realo - Ia animo akeesoro.
Pleje gravas pri Ia koro.
efe en duop-kunveno.
Devas mi pro deekialo
preni maskon de soleno. ANITRA
Devoj igas min afekta. Mastro, ho, parolu, ar mi
Pena kalkulad' raporta vidas opal-briIojn svarmi!
- kaj kun viva kaj kun morta -
igas iom acid-vorta. PEER GYNT
Sed nur estas ajn' aspekta. - Kreas stulton sagovelo ;
For do gi! En tt--tt-o timo floras en kruelo.
P e e r mi estas - m i kun plen', Kaj vereeo tro rigida
Hej! Nun for do Ia profeto, estas sago erargvida.
kaj min mem vi havas, jen! Jes, infano, mi min juras
(sidigas sin sub arbo kaj tiras sin al si)
hundo, se ne rkaiikuras
homoj tro anim-nutritaj,
Nun, Anitra, ni duetu kiuj klaron seras vitaj.
en ripoz' sub palm-tegoloj!
Tian ulon mi najbaris -
Mi do flustru, vi ridetu.
perlo en Ia amasmulto -,
Jen ni angu pri Ia roloj.
kaj e li direkteraris,
Tiam mi ridetos same,
lin konfuzis blek-tumulto. -
dum vi flustros amon flame!
Vidu: sablon kaj oazon!
ANITRA Nur svingante Ia turbanon
(kusigas sin antau liaj piedoj) diktus mi Ia oeeanon
Viaj vortoj dole levas, gin plenigi kvazaii vazon.
kvankam kaptas mi malmulte. Sed ja estus stulta faro,
u, ho mastro, peraskulte se mi igus landon maro.
Ia animon mi ricevas? Seiu, kio estas vivi!
134 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VIU 135

ANITRA via kava frunto-akto,


Min instruu! ar animo kaj tro-sago
PEER GYNT ligus vin aI mempritrakto.
Adu, dum ni jam parolas,
, Svebe drivi
vi rcevos, se vi volas,
tra Ia temp-river' sekplande,
ringon irka maleolon, -
tute nur si m e m estante.
Nur virpovo ja atestas, Tio heIpus amba du.
kara, kio mi jam estas! Prenos m i Ia animrolon,
kaj cetere: status quo. (Anitra ronkas)
Aga agia perdas plumojn,
aga ino dento-sumojn, Cu? Si dormas! Cu parolon
Ia praavo kurbgemas, mi do preter si elvortis?
orkovanto mane tremas, - N e, ja signas pri influo,
ke n jam en songojn portis
iuj velkas ja anime.
Juno! Juno! Mi senlime mia am-parola fluo.
regu kun sultanpotencoj, (starigas sin kaj metas trezorajojn en sian sinon)
ne sur Gyntanuj-Iandpeco Jen orbroo! Jen ofer'!
sub grapoloj kaj palmdensoj, Dormu, songu nur pri Peer - -
sed sur bazo de l' f'reeco Dormu! Dorme per Ia krono
en virinaj virgec-pensoj. - vi cezaron vian benis!
Cu vi vidas, nun, knabino, Venko, baze de l' persono,
kiaI mi do kun favoro al Peer Gynt i-nokte venis.
ravis vin, en via koro
fondis - laii Ia vortdifino -
mian anim-kalifaton?
Revojn mi kun absoluto
SCENO VIII
regu - mian amotaton !
(Karavanvojo. La oaeo malproksime malantaue.)
Mi posedu vin en tuto.
Mi - nur mi - vin ravimpresos (PEER GYNT sur sia blanka evalo pelas tra la deserto.
kieI gemo amkatene. Li havas ANITRA antau si sur Ta sel-nado.)
Se dsgo, vivo esos, - ANITRA
nu, Ia via, - notabene. Min lasu! Mi mordos!
Ou-fbre, iu-cole, PEER GYNT
sen kaj jes kaj ne, senvole Vi, eta amtrompo!
vi eI m i konsistu sole.
Viaj bukloj noktaj, fluaj, ANITRA
iuj in-armajoj pluaj . Klon volas vi?
kvaza babilon-gardeno PEER GYNT
vokos aI sultan-kunveno. Mi? Ludi falk' kaj kolombo!
TiaI estas avantago Rabi vin for! Mistifiki Ia decon!
136 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VIII 137

ANITRA MI deiru! Kaj sklave Ia bridon tenu!


Fi, hontu! Maljuna profeto -! (transdonas al si la rajd-vipon kaj desaltas)
PEER GYNT Nu, jen, mia rozo kaj arma floro,
Malvero! I te vadante en sablo mi penu,
La profeto ne estas maljuna, ansero! IR min trafos sunfrapo kaj a doloro.
u tio montras do maljuneeon?
Anitra, mi estas junulo, ne forgesu!
J)() ne Ia konduton preeize pesu.
ANITRA
Lasu! Mi hejmen! Petoloj ja estas junee-kriterio!
PEER GYNT H" vi ne estus tiel spirit-imuna,
vi komprenus, doIa oleandro, pri tio:
Ha, nun vi koketas!
III amanto petolas, li - ergo - estas juna!
He, hejmen! AI bopajo! Bonvene, mi vetas!
Ni birdoj frenezaj flugintaj de Ia kago, ANITRA
ne kuragos plu veni por lia vizago l Jes, vi estas junulo. u vi havas plu ringon?
Cetere, infano, ne estas raeio
restadi tro longe en Ia sarna medio. PEER GYNT
Oni perdas estimon Iai gajno de konoj, u ne vere? Jen, prenu! - Mi bok-kapriolu!
preeipe profetoj kaj tiaj personoj. IIej, juna mi estas! Mi montru dane-svingon!
Oni pasu nur kvazai Iiriko efemere. Hc mi trovus vinfolion, mi kroni min volus!
Estis guste Ia tempo por kuri, eetere. (daneas kantante)
sanceltga] animoj - Ia dezertanoj, Mi estas felia koko!
esigia kaj prego] kaj olibanoj. kokino mia, min piku!
ANITRA Hop! Mi pau kaj kokeriku, -
Sed vi estas profeto? mi estas felia koko!
PEER GYNT ANITRA
Estas via regego ! Vi vitas, profeto, - fandgos mi kredas,
(votas kisi sin) m portu Ia pezajon jen e via zono.
Jen, jen. KieI digne paradas Ia pego!
PEER GYNT
ANITRA Kia zorgo! Vi Ia sakon por iam posedas,
Donaeu aI mi vian fingran ringon. amanta koro kontentas sen mono!
(denove daneas kantante)
PEER GYNT
Jes, prenu, Anitra, Ia tutan skorion! Juna Peer estas petolulo, -
ne seias sur kiu piedo staru.
ANITRA Pa, diris Peer, pa, ekfaru!
Viaj vortoj similas dolvibran kord-svingon! Juna Peer estas petolulo!
PEER GYNT ANITRA
Ho, beate, veki tian amo-pasion -! Profeto, aI mi via daneo plezuras!
138 PEER GYNT AKTO IV - SCENO IX 139

PEER GYNT SCENO IX


Ne profeto! Interangu ni vestojn, ho asta!
(La sama loko. Unu horon pU malfrue.)
ANITRA
(PEER GYNT,' serioza kaj meditema, detiras Ia turk-
Ne, via kaftano tro longa mezuras,
veston, pecon post peco. 'Fine li prenas sian etan voia-
viaj trumpo] tro striktaj, Ia zono tro vasta _
goapon ella surtuta poso, surmetas gin kaj stara denove
PEER GYNT en sia eUropana vesto.)
Eh bien! (genuigas)
Sed kaiizu aI mi doIoron, _ PEER GYNT
sufero guigas amantan koron! (Jetas la turbanon longe for de si)
Auskultu, veninte al mia palaeo, _ Tie kuas Ia turko - kaj m i tie i! -
Tiu idolaneco ne konvenas por mi.
ANITRA Felie, ja estis nur vesta ekstero,
AI via paradizo, - u longa vojspaco? ne - kieI oni diras - en Ia karno stampite. -
PEER GYNT Kion tamen mi volis en tu galero?
Ho, rka mil mejIojn _ Plej sekure estas vivi kristane, merite,
rifuzi Ia brilan pavplum-fanfaronon,
ANITRA san vivon aI lego kaj moralo ligi,
Tro longa! nur esti sim e m kaj fine havigi
PEER GYNT paroladon e-tombe, - surerke florkronon. -
Favoru! (iras kelkajn paSojn)
Vi ricevos ja tiun animon, - memoru _
La inao -, jen pendis jam de-harete,
ANITRA ke aI mi mian kapon si turnus komplete,
Nu, dankon, ne bezonas animon hoda. Mi estus jam trolo, se scius, kio
Sed vi petis doIoron _ plenigis min per Ia konfuza ebrio.
PEER GYNT Nu, felie, finigis! Plu paon farinta
(starigas sin) en Ia Iudon, mi certe farigus ridinda.
Jes, morto kaj pIagoj! Mi eraris! Jes, - sed konsolas min tio:
Fortegan sed malIongan, - por du a tri tagoj! Mi eraris pro krizo de Ia stuaco.
AI Ia propra persono ja ne estis falo.
ANITRA Efektive nur estis Ia profeta esteco,
La profeton obeas Anitra - ada! - komplete sen ia agadosalo -
(si donas t li fortan frapon sur la fingroj kaj ekrajdas kiu vengts per naza, sengusta maldeco,
en fluga galopo returne tra Ia dezerto.) Malbona okupo - ofici profeton -!
PEER GYNT En nebulo vi iras pro ofica funkcio.
La profeta vidpunkto vi sentas geneton,
(staras longe kvazau fulmofrapite)
Nu, do devus vin tamen - __ ! se vi tenas vin klara kaj sen ebrio.
Nu, tamen plenumis mi mian aferon,
ja guste ladante tiun anseron.
140
PEER GYNT
AKTO IV - SCENO IX 141
Sed - ne des malpli - (ekridas)
Hm, kia imago! ke regnoj fondigas kaj regnoj pereas, -
Por bremsi Ia tempon danei kaj ravi! ke epokoj eI semoj maIgrandaj ekgermas,
Por spiti Ia fluon vostumi kaj pavi! do, prenu Ia kremon de Ia mondhistorio.
Kordludi kun gemoj kaj amindumoj, Mi aetu volumon de Beeker ie
kaj fini kieI koko priplukita je plumoj! kaj vojagu la povo kronologie. -
Tio povas nomg profeta misvago! _ Nu, mia klereeo ne estas solida,
Priplukita! - Jes, tvi! Priplukita mi estas. Ia interna mekanismo sin montris insida.
Nu, om tamen sub mano restas, Sed pa, kun Ia elir-punkto plej mala
havas iom enpose kaj iom trans maro, venas ofte rezulto plej originala. - -
do ne tute anigis al Ia almozularo. _ KieI levas - jam esti Ia eelon metinta,
Mi kredas plej bona Ia mezan pozieion. kaj efektivigi gin tala kaj flinta!
Ne kaizas evalo kaj koero barojn,
(kun kvieta emociio]
mi bezonas prizorgi nek kofrojn nek arojn,
mallonge, mi mastras Ia situaeion. _ iuflanke ekrompi per unu deklaro
Kiun vojon mi prenu? Proponas sin multaj. ligilojn kun hejmo kaj kun amikaro, -
La elekto konigas saguloj eI stultaj. krevigi aeren Ia mondan rion,
Komereo! - i estas apitro finita, adia por am Ia amofelion, -
de Ia amlud-kitelo mi estas jam kvita. i io por trovi Ia misteron de l' vero, -
Por kankriro neniun inklinon mi sentas. (foroias larmojn. de Ia okuloj)
Tien kaj reen -, jen sarna vojpeeo, Jen Ia signo de vera esplorist-karaktero! _
enen kaj elen -, jen sama malvasteeo, _ Ho, nun mi eksentas felion sen fino.
i tieI spirita teksto prezentas. _ Nun mi solvis Ia enigmon de mia destino.
Do, nun ion novan de nobla merito. NuIJ. restas elteni tra baro kaj boniro!
Iun eelon valoran je Ia mono kaj vto, Pardonebla do nun mia malmodesto -
Se mi mem-historion sen kaso ellaborus, kaj mem-sento kieI Peer Gynt, Ia viro,
verkajo por gvido kaj viv-imito? anka nomata eezaro de l' homesto. -
Sed halt'! Mi disponas tempon grandkvante. Mi posedu de l' tempo Ia sumon kaj solvon,
Do u se mi kieI klerulo migrante neniam kun vivantaj perplandu vojpolvon.
Ia gIutemon de tempoj pasintaj esplorus! La nuntempo ne kiom plandumo valoras.
En vero, jen io por mia talento! La volo de I' viro vagas la vento.
Kronikojn jam kieI bubeto mi gIutis, Li agi ne tagas, spiriton ignoras, - _
ankaii poste m tiun seieneon studis, _ (tirskuas per Ia uliro )
Mi sekvu Ia vojon de Ia homa gento!
kaj virinoj, - ha fi, estas aa gento!
Kvazaii plumo sur Ia histori-fluo drivu
kaj kieI en songo Ia tuton travivu, _ (li ekirae)
vidu, ke herooj por justo skermas, _
sed ja nur de sekura situacio, _
ke pensuloj falas, martiroj vundveas,
142 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XI 143

SCENO X estas ekster miaj kaj povo kaj plano.


(Somertago. Alte en Ia Nordo. Kabano en Ia arbegaro. (sidigas sin sur tono)
MaIfermita pordo kun granda lignoriglilo. Boac-korno] Nun mi sidos, - fervore atendos sen bruo
swper la pordo. Aro da kaproj apud la kabano.) je l' regula matenkanto de I' Memnon-statuo.
Post frumango m grimpos sur Ia pramdon, -
(MEZAGA V/R/NO, hela kaj arma, sia spinante
se mi povos, mi havos internan vidon.
ekstere en la sunbrilo.)
Post tio - la bordo de Ruga Maro,
LA VIRINO eble trovos Ia tombon de Reg' Potifaro. -
(jetas rigardon malsupren lau 'la vojeto kaj kantas) Estos jen Aziano. Do en Babilono
Forpasos ebIe vintro, printempa florar', Ia gardenojn, putinojn mi seros por kono -
kaj same Ia somero, e tuta jar'; alivorte Ia efa kulturo-postsigno.
sed iam vi venos, mi seas, ho jes, Kaj jen per saltego aI Ia muro de Trojo.
kaj fidu, mi atendos - la mia promes'. De Trojo kondukas rekta marvojo
al malnova Ateno de gloro kaj digno.
(logbabiIetas t la kaproj, spinas kaj ree ekkantas:)
Mi tie do prenos en sperta vido
Di' helpu vn, kie vin gvidas sortpel'! Ia pasejon garditan de Leondo,
Di' benu vn, se staras e Lia skabel'! La grandajn filozofojn mi volas ripeti,
i tie mi atendos gis via reven'.
trovi kie mortis martire Sokrato - -
Se vi atendas supre, kunvenos ni, jen! Ne, halt'! - estas tie ja militstato -!
Hellenismo do devas gis poste kvieti.
(rigardas sian horlogon)
Malinde, jen kiel limak-funkeie
SCENO XI sin levas Ia suno. La Tempo ja kuras!
Do pluen, de Trojo, - mi lasis tie - -
(En Egiptujo. Tagigo. La Memnon-statuo stara
(starigas sin, auskultante)
en Ia sablo.)
sed kio jen tiel strangege susuras -?
(PEER GYNT venas irante kaj dum tempeto
rigardas irkauen.) (sunIevigo)

PEER GYNT LA MEMNONSTATUO


Jen konvenus komenei pri Ia vojag-arango. _ (kantas)
Do, nun mi jam estas egipto por ango, EI cindro de I' dia flugas birdsvarmo
sed egipto sur bazo de Ia gynta memo. kun kanto, junvarmo.
Mi poste tra Asiro daiirigos pri Ia temo. Zeis, fatoseia
Komenc tute de Ia monda kreo gin kreis luktkria.
ja eerte kondukus nur aI pereo. Sagulo, disvolvu
Mi iros ekster biblia historio, dormejon ilian!
ja trov.os Ia terajn postsignojn de io, Vi mortu a solvu
Gin espIori detale sur propra mano enigmon mian!
144 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XII 145

PEER GYNT I'c! cn efaj trajtoj kopio plena. -


Tutvere, mi ads, - ho, kia mistiko! 1)0, Bojgo, vi kieI leono aspektas,
La statuo ja kantis! - Pasinteea muziko. vhlnte postdorse dum tago serena!
Aidigis tutklare tonvoaj moduloj. - 1 )0, u vi ankorai enigmojn pIektas?
Mi notu por trakto de l' spertaj kleruloj. Nun - kiellastfoje - respond-insistu!
(notas en ta poslibro) (vokas kontrau la sfinkson)
La statuo kantis. Klartone sonis, lIojg', kiu vi estas?
sed Ia tekston de l' kanto ne tute mi konis. vaco
Kompreneble ja nur halucina impreso. (malantau Ia sfinkso)
Observis hodia ne pli de intereso. Ach) sfinx) wer bist du?

PEER GYNT
'li! Eho germana! Strangajo sensacia!

SCENO :xn LA voco


I'r bist du?
( Apud vilago Giseh. La granda sfinkso elizita e1 Ia roko. PEER GYNT
Tre ma1proksime la turpintoj kaj minaretoj de Kairo.) ai ja majstras Ia lingvon perfekte!
(PEER GYNT venas. Li rigardas la sfinkson atente; jen tiu observo estas nova kaj mia!
tra la nazpinilo jen tra Ia kava mano.) (notas en Ia libro)
PEER GYNT J'~his germane - Berlin-diaIekte.
Pri kio duon-forgesita trude r (IlEGRIFFENFELDT elvenas de ma1antau Ia sfinkso)
memorigas i tiu monstra fantomo?
ar mi eerte renkontis gin - norde a sude. BEGRIFFENFELDT
Cu homo? Se tiel, - do kiu homo? II:h, homo!
Li - Memnon - similas, mi poste rekonas, PEER GYNT
al Ia Dovre-patroj tiel nomitaj, Nu jen, estas liaj vort-stultoj.
gustkiel rigide, inerte li tronas, (notas denove)
pIantite sur stumpaj koIonoj granitaj. - -Vcnis poste al tute aliaj rezultoj.
Sed tiu stranga krue-animaIo,
angulo, - samtemjie leono kaj virin', - BEGRIFFENFELDT
u konigis fabeIo do anka gin? (kun iaspencaj malkoietaj gestoj)
Ai u estas memoro de iu reaIo? :-linjoro, pardonu -! Eine lebensfrage -!
El fabeIo? He, mi ja seiis, mi konis! Klo guste hodaii i tien vin gvidas?
Tio estas Ia Bojgo, kiun mi bastonis, -
PEER GYNT
pli guste - m songts - mi kus en febroj. -
Vizito! MaInovan amikon revidas.
(iras p1i prksimen)
La samaj lipoj, Ia samaj paIpebroj, BEGRIFFENFELDT
ne tieI inerta, pli ruz-miena, Lu sfinkso -?
lU
146 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO XIII 147
PEER GYNT PEER GYNT
(kapjesas)
Mi provis humile
Mi lin konas de juneetage. nur esti mi mem, kaj jen mia pasporto.
BEGRIFFENFELDT BEGRIFFENFELDT
Mirinde! - Kaj tio post tia nokthoro! Dcnove surfunde Ia enigma temo!
Mia frunto martelas jam preska krevonte!
(kaptas lin e Ia manartiko)
Vi lin konas? Respondu! Diru, Sinjoro!
Do kio li estas? AI Kairo! Cezaro de l' interpretado!
PEER GYNT PEER GYNT
Mi diros volonte. "('zaro?
Li estas sim e m. BEGRIFFENFELDT
BEGRIFFENFELDT Jen tuj!
(kun eksalto)
PEER GYNT
Ho, fulmis Ia seio u mi famas? u flato?
de la vivo-enigmo. - Jes, eerte li estas
si mem! BEGRIFFENFELDT
PEER GYNT (tiras Zin post si)
Jes, li tion almena atestas. Interpreto-eezaro - sur bazo de Ia memo!
BEGRIFFENFELDT
Si mem l Proksmgas Ia revolueio!
(deprenas la apelon)
SCENO XIII
Vian nomon, Sinjoro?
(En Kairo. Granda korto irkauata de altaj muroj kaj
PEER GYNT konstruajoj. Kradofenestroj, ferkagoj.)
Baptigis Peer Gynt. (TRI GARDISTOJ sur la korto. KV ARA aZvenas.)
BEGRIFFENFELDT LA VENANTA
(kun kvieta admiro)
Hchafmann, kie estas Ia direktoro?
Peer Gynt. Alegore. PIenumo de fato. -
Peer Gynt? Tio estas: Ia nekonato, - LA GARDISTO
Ia venonto, kies venon anoneis estint' - I<~Iveturisjam anta Ia lumo de mateno.

PEER GYNT LA UNUA


u vere! Vi venis en akeepta mandato -? Mi kredas, ke trafis lin ia agreno,
ar lastnokte -
BEGRIFFENFELDT ALIA
Peer Gynt! Profunde! Enigme! Tranile! sa, venas en Ia koridoro!
Instruo senfunda en iu vorto! (BEGRIFFENFELDT kondukas PEER GYNT en Ia
Kio vi estas? korton, losas Ia pordegon kaj enpoigas Ia losiZon).
148 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 149

PEER GYNT BEGRIFFENFELDT


(al si mem) (tiras lin al angulo kaj flustras:)
Sendube - ekstreme sagega viro. - La absoluta prudento
Superas komprenebIon u lia diro. formortis hieraii je Ia dek-unua!
(rigardas irkauen)
PEER GYNT
i tio do estas Ia kIubo de Ia kIeraj? Dio heIpu -!
BEGRIFFENFELDT
BEGRIFFENFELDT J es, estas pIorinde gis pIejo.
i tie vi trovas pIennombraj kaj veraj Kaj duobIe gene por m i a pozicio,
Ia sepdek interpretistojn meritajn, ar kongis gis nun tiu institucio
je cent sesdek JUs plimuItigitajn - - kieI frenezuIejo.
(vokas al la gardistoj) PEER GYNT
MikkeI, SchlingeIberg, Schafmann, Fuchs, - FrenezuIejo !
tuj ek! en Ia kagojn sur fluga haIuks'! BEGRIFFENFELDT
LA GARDISTOJ Ne plu, vi komprenas!
u ni? PEER GYNT
BEGRIFFENFELDT Ha, nun mi ja sciu!
Jes, kiuj aliaj? - Rapidu! li estas freneza, - kaj scias neniu!
Kiam turbas Ia mondo, ni turbu kun gi! (fortiras sin)
(devigas ilin en la kagon)
BEGRIFFENFELDT
Li venis, Ia granda Peer, vi ja vidu, (sekvas)
vi divenos Ia reston, - mi diros ne pli Mi esperas, ke nun vi komprenon akiris?
(losas la kagon kaj [etae la slosilon en puton) Ke mi nomis lin morta, estis erar-kuIpo.
Li forlasis sin mem. EI Ia hato li iris -
PEER GYNT precize kieI Ia Munchhausen-vuIpo.
Sed, Sinjoro doktoro, direktoro - afer' - -
PEER GYNT
BEGRIFFENFELDT Pardonu momenton -
Neniu eI ambaii : Mi e s tis, Herr Peer.
u vi povus primuti? Min premas krevsento - BEGRIFFENFELDT
(retenas lin)
PEER GYNT Ne, - kieI angilo -
(en kreskanta maltrankvilo) ne vuIpo. Tra gian okuIon pikilo, -
Kio estas? gi baraktis sur muro -
BEGRIFFENFELDT PEER GYNT
Promesu ne esti tremskua. Ho, kie eliro?
PEER GYNT BEGRIFFENFELDT
Mi provos- KoI-tranon, kaj ek! EI Ia hato per iro l
150 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 151

PEER GYNT PEER GYNT


Freneza! Ja sen kaj konscio kaj sensoj, - Prokrastu kelkhore -!
BEGRIFFENFELDT Ne, mi ne taigas, mi stultigegas!
Estas nekaeble kaj tute klare: BEGRIFFENFELDT
tiu el-s-go - en Ia konsekvencoj - Vi -, kiu enigmon de l' sfinkso regas?
estas revolucio kaj tere kaj mare: knj estas vi mem-?
Kiuj estis frenezaj en tempo pli frua,
normalgls hierai je Ia dek-unua - PEER GYNT
a Ia nova fazo de Ia prudent-reguloj. Jen guste Ia temo.
Kaj se vi pritraktas per gusta esploro, Mi estas mim e m en io ajn.
estas klare, ke de l' menciita horo Sed i tie, mi kredas, necesas - Iai ajn' -
frenezigis Ia - tieI nomitaj - saguloj. ticldire -, senigi je l' propra memo,

PEER GYNT BEGRIFFENFELDT


Vi menciis horon, - mia tempo urgas - - Hcnigi? Ne, jen grandega eraro!
Tie i oni estas si mem gis pasio,
BEGRIFFENFELDT si mem, si mem, e ne grajne aio, '
Via tempo? Jen, vi mian penson pelskurgas! en si mem oni iras kun plena velaro!
(malfermas pordon kaj vokas) mn barelo de l' memo iu miopas,
Tien i! Ni Ia novan epokon motivu! en fermento de l' memo mergigas en dignon, -
Mortis prudento! Peer Gynt, li vivu! per toplo de l' memo hermete topas,
PEER GYNT kaj en puto de l' memo densigas Ia lignon.
Neniu priploras a I i e s veojn.
Ne, kara - .
neniu komprenas a I i e s ideojn.
(la frenezulejanoj iom post iam kunigas en Ia korto)
Ni estas n i m e m en kaj penso kaj tono,
BEGRIFFENFELDT n i m e m gis Ia rando de l' saItotabulo, -
Bonan tagon! Proponu honoron, knj sekve, se sidos cezaro sur Ia trono,
kaj salutu nun jen liberigan airoron! evidente, vi estas Ia gusta indulo.
J en via cezaro!
PEER GYNT PEER GYNT
La diablo min prenu-!
Cezaro?
BEGRIFFENFELDT BEGRIFFENFELDT
Jes, - gIore! Ne timu senpova!
reskai io ja estas komence nova.
PEER GYNT Sim e m, - vi tuj vidos. J en specimeno.
Tio estas honoro ja supermodera - Mi tute hazarde Ia unuan elektas -
BEGRIFFENFELDT (al malserena' figuro)
Ne Iasu vin regi de modesto malvera Bonan tagon, Huhu. Vi, filo, aspektas
en tia momento! ja iam stampita de tia agreno?
PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 153
152

.HUHU malabaroj, Ia miksraso, -


Jes, - ja mortas en kvieto samsuferas iu klaso. -
gentoj for sen interpreto! Penis mi en lukto vta
(r Peer Gynt) por pralingvo nefaIsita,
provis Ia kadavron veki,
Vi, fremdul', askult volos?
pledis gian rajton bleki,
PEER GYNT blekis mem, kun prova kvanto e/
montris gin en popolkanto. -
(kun riverenco)
Tamen oni min perfidas. -
Certe!
Nun, vi zorgojn miajn vidas.
HUHU Dankon, ke mi adon trovas, -
Do, mi tuj parolos. -
min konsilu, se vi povas!
Oriente, trans - trans Iandoj
jen Ia malabaraj strandoj. PEER GYNT
Portugaloj, holandanoj (mallaute)
prenis per kulturo-manoj. Tekstas ie, kaj - sendube:
Krome Iogas tie aroj inter Iupoj kriu Iupe.
eI pursangaj malabaroj. (laiite )
La popoloj lingvojn miksis, Kara, se mi ads guste,
tie sian regon fiksis. - en Maroko - enarbuste -
Sed pratempe - kun regrango - nun orangutang-areto
regis Ia orangutango. vivas sen kant-interpreto.
Li arbare estris vere, - Tiuj Iangas malabare! -
batis, grumblis tutlibere. Estus bele kaj bonfare,
Kia lin naturo gracis, se vi tien migrus, tio
li oscedis kaj grimacis. tre utilas aI nacio - -
Li blekegis Iabontrove, -
do, li regis iopove. - HUHU
Ve, sed jen fremdjugo truda Dankon pro auskult-gentilo, -
faris Ia pralingvon kruda. agos mi a Ia konsilo.
Kvarcentjara nokl-stadi (kun granda gesto)
kovis super Ia simio. Jam ofendis oriento
Tiaj noktoj, vi komprenas, Ia poeton per piklangoj!
ja popolojn stagnaj tenas. - Estas en Ia okcidento
Mutas nun praarbar-tonoj, daure nun orangutangoj!
ne plu vibras grumblosonoj. (li ekiras)
Nun por pensojn buraporti
ni molvoe devas vorti. BEGRIFFENFELDT
Kiaj trudoj kaj ikanoj ! u li estis si mem? Ho, jes, mi divenas!
Portugaloj, holandanoj, De Ia sia - kaj sole de tio - li plenas,
154 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 155

estas s i en parol-erupco,
u Kaj se vi ne kredas tion,
si mem en povo de Ia senkonscio. vi venos, jen, tuj aI kompren'.
Nun venu! Jen anka alia prezento, Dum aso Reg' Apis - momente -
de heraii ne maIpli konforma aI prudento. iris for de evalo kaj sklav',
(al felaho kiu portas mumion sur la dorso) aI aparta Ioko soIeca
sur grundo de mia praav'.
Reg' Apis, nu, kieI Via Mosto progresas?
Sed Ia kampo, sur kiu li sterkis,
LA FELAHO min nutris per sia gren'.
(sovage al Peer Gynt) Kaj se vi bezonas pli pruvojn:
eu mi e s tas reg' Apis? roi havas kakornojn, jen.
Kaj u do ne tro malbente,
PEER GYNT ke neniu min gloras grandul'!
(tiras sin post la doktoron) Denaske mi estas Reg' Apis,
Mi bedare konfesas, sed fe'laho en ies okul',
roi ne tute engs Ia situacion, Se scias v i kion roi faru,
sed jugante Ia tonon, roi supozas tion - min helpu per vera konsil', -
Ia probIemo estas farigi
LA FELAHO
eu roensogas vi anka
ai Ia granda Reg' Apis simil'.

BEGRIFFENFELDT PEER GYNT


Via Mosto voIontu Vi zorgu pri pli piramidoj,
raporti Ia aferojn. kaj anka pri granda sfinks',
LA FELAHO kaj militu - lai via doktoro -
Do jen roi rakontu. kun Ia turkoj kaj rechts kaj links.
(turnas sin al Peer Gynt) LA FELAHO
Jen, kiun surdorse roi portas! Ha, jen belata parolo!
Nomigis li Apis kaj Reg'. Felaho ! Pedik' en malsat'!
Nun li havas Ia nomon mumo, Mi apena nur mian kabanon
estas morta - tonmorta e. povas gardi de muso kaj rat' !
Konstrugts de li piramidoj, Tuj, viro - pli bonan rimedon,
izigis Ia granda sfinks'. kiu gvidas ai gloro kaj fam'
Li militis - Ia nia doktoro - kaj igas min kia Reg' Apis
kun Ia turkoj kaj rechts kaj Zinks. arganta min, jen, en balzam'!
Kaj tial iuj egiptoj
lin gIoris pro dia pov', PEER GYNT
kaj starigis lin en Ia tempIoj eu, se Via Mosto pendigus,
en bildo de virobov'. kaj poste en sino de l' ter'
Sed m i estas tiu Reg' Apis, inter limoj naturaj de I' erko
tio kuas en taga seren', vin tenus tonmorta en ver'?
156 AKTO IV - SCENO XIII 157
PEER GYNT

LA FELAHO PEER GYNT


Jes, jen! Mian vivon por nuro ! (siras al si la harojn)
Mi pendu - - kun hato kaj har' - I-!('j! jes - des pli bone ju bli ekstreme!
J e l' komenco ja estos novstrange,
sed tion gIatigos jarar'. HUSSEJN
Il volus vi trempi min bonvoleme?
BEGRIFFENFELDT (riverencas profunde)
Tio estis, - u ne - personeco, Herr Peer, _ Mi estas plumo.
jen viro kun metodo -? PEER GYNT
(riverencas pli profunde)
PEER GYNT
Kaj mi - kun pleneco -
J es, jes, estas ver'
Sed li vere pendigas sin! HeIpu min Dio! ,ifita cezara pergamen-peco!
Mi igas maIsana! La pensoj deliras! HUSSEJN
Jen mia historio en mallonga resumo:
BEGRIFFENFELDT Mi validas sablujon, sed estas plumo.
Nur transir-stato, tuj esos tio.
PEER GYNT
PEER GYNT La mia, sinjoro, - mallonge - i tio:
Transiro? AI kio? Pardonu, mi ekiras - mi estas por iam senskriba folio.

BEGRIFFENFELDT HUSSEJN
(retenas lin) Neniu komprenas mian kapablon.
u vi estas freneza! Oni volas min uzi por uti sablon!

PEER GYNT PEER GYNT


Ne ankora -. Freneza-? Mi valoris aI virino argentbuka psalmaro;
Dio gardu -! frenezi kaj sagi jen sama preseraro!
(Alarmo. La ministro Hussejn premas sin tra la svarmo) HUSSEJN
Imagu, ho kia estado deprima,
HUSSEJN
Oni diris, ke venis cezaro. kiel plumo ne senti tranilon proksima!

(al Peer Gynt) PEER GYNT


Do, u estas vi? (saltegas)
PEER GYNT Imagu, boacboko, - desupre salti~
(senespere ) faladi - sed neniam sur grundo halti!
Jes, jen pruvo ekscesa!
HUSSEJN
HUSSEJN Mi malakras! Tranilon! Min tranu! Pereos
Nu bone. - Jen tuj respondota notaro! Ia mondo, se nun vi ne tuj min obeos!
158 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 159

PEER GYNT jam ekster si -! Lin kronas ter'!


Bedairinde por mondo, kiu, kiel jam io (premas sur Zin Ia kronon kaj elookast )
memfarita, trovgs bonega de Dio. Li vivu! La eezar' de l' memo!

BEGRIFFENFELDT SCHAFMANN
Jen tranilo! (en Ia kago)
HUSSEJN Es lebe hoch der grosse Peerl
(kaptas gin)
Ah, kiel mi inkon malparu!
Sin trani! Volupto!
(tratranas la kolon)

BEGRIFFENFELDT
Ne prueojn faru!
PEER GYNT
(en kreskanta angoro)
Lin tenu!
HUSSEJN
Min tenu! Jen gusta meneio!
Tenadu Ia plumon! Surtablen folio!
(falas)
Mi kadukas. Memoru postskribon konstata:
li vivis kaj mortis kiel plumo tenata!

PEER GYNT
(svenas)
Kion fari? - Kio mi estas? Vi alta __
Tenegu! Mi estas, lai via volo _
turko, pekulo, subtera trolo _
sed helpu min, - io krevigis dissalta!
(krias)
Vian nomon mi nun ne memoras kun klaro. __
Min helpu, irmanto de l' frenezularo!
(falas en sveno)

BEGRIFFENFELDT
(kun pajlokrono en Ia mano, taras salton kaj sidigas sin
disgambe sur lin)
Jen! Li en koto kun dignemo, _
AKTO V - SCENO I 161

PEER GYNT
\I estas videbla de l' maro Ronden?
LA SIPESTRO
Hn, ne, gi ja kuas post FoIgefonnen.

PEER GYNT
\l Blhe ?
AKTO KVINA LA SIPESTRO
Ne, sed supre de Ia rig' en
SCENO I
k lnrvetero ni vidas aI Gah0piggen.
(Sur la ferdeko de sipo en Norda Maro ekster la norvega
marbordo. Sunsubiro. Ventoplena vetero.) PEER GYNT
(PEER GYNT, [oriika, rnaljuna viro kun glacigrizaj
~kd kie do Hrteg ?
LA SIPESTRO
hararo kaj barbo, staras malanicdie sur la rufo. Li
(montras)
estas duone maristvestita, en jako kaj altaj botoj. La
vestoj iom eluzitaj kaj mizeraj, li mem veter-signita kaj Jen, trans - oriente.
kun iom malmilda espr'imo. La SIPESTRO e la rado kun
PEER GYNT
LA RADANTO. La sipanaro antausipe.)
.kR, guste.
PEER GYNT LA SIPESTRO
(apogas la brakojn al la balustrado kaj fiksrigardas Vi konas Ia Iokon, evidente.
al la bordo.)
PEER GYNT
Jen Hallingskarven en vintra feIo.
1':lmigrinte, mi iris i-voje, mi vidas.
Li dignas - Ia maljuna - en vespersunhelo. _ Lu feo, ladre, plejlonge residas.
Lia frato, J0keI, post dorso lia,
ankorai en verda mantelo gIacia. (kraas kaj fiksrigardas al la bordo)
Kaj kuas, jen, FoIgefonnen delikata " Klo bluaj ni vidas faikegojn kaj rokojn,
kvaza juna virgulino en tolo brokata. klo valoj ngrigas gis sulkoj tordaj,
Ne malsagu nun, knaboj, pro sentoj ekscitaj! kn] sube - lalonge de Ia randoj fjordaj -
Nur staru kviete, vi - pintoj granitaj! 111 homoj ekhavis do siajn loglokojn. - -
(rigardas al la sipestro)
LA SIPESTRO
(vokas antauen)
Oni Iogas maldense i-Iande.
Du viroj aI Ia rado! - Lanterno Iumtena! LA SIPESTRO
Jes, vere.
PEER GYNT
l<~stastre disigite kaj vaste intere.
Ekbrizas akre.
LA SIPESTRO PEER GYNT
Estos nokto tormplena. Ni envenos tagge, u?
II
162 PEER GYNT
AKTO V - SCENO I 163

LA SIPESTRO
11huvas por nutri edzinojn kaj idojn.
J es, proksimume,
1.11 num saIajro ne tagas - en vero.
se ne estos Ia nokto tro akra dume.
1~t1 lI<' ili revenus kun ekstra monero,
PEER GYNT tio kuzua ne tuj forgesotajn revidojn.
Okcidente ngrigas.
PEER GYNT
LA sIPESTRO 1~t1 kio? - Edzino kaj infanaro?
Jes, vere. 'rlzHl'intaj -?
PEER GYNT LA SIPESTRO
Momenton! Jes, mia tuta anaro.
Memorigu min, kiam okazos kvitpago, - trl mia kuiristo pIej indas kompaton,
li' li Iogigas Ia nigran maIsaton.
mi emas aI - kieI oni diras - bonago
por Ia viroj - PEER GYNT
LA SIPESTRO :rlzlglntaj? Kaj hejme iuj atendas?
Dankon! I(IIJ gojos pro ilia reveno?
PEER GYNT
Ne grandan prezenton. LA sIPESTRO
Pri oro mi fosis, kaj perdis Ia trovitan, Jes, vere,
mulrlpove -
venis fato kaj mi en rilaton militan.
Vi seias, kiom mi ipen kuntenis. PEER GYNT
J en io, - eeteron Ia diabIo prenis. Se ili hejmvenos vespere,
1'1 do?
LA SIPESTRO LA sIPESTRO
Estas pli 01 sufie por gui poteneon Mi supozas, edzino etendas
inter viaj i-hejme. 1"'1 honajo - por fojo -
PEER GYNT PEER GYNT
Ne havas parencon. Kaj anka kandeIo?
La avaran riuIon ne akeeptos bonvenon, -
LA SIPESTRO
nu tiam surkaje li evitos seenon!
li:, "I' du, kaj trinketo eI ia botelo,
LA SIPESTRO
PEER GYNT
Nun venas Ia tormo.
11 "Idas hejmeee? La fajro serenas?
PEER GYNT l(nJ irkae enambre infanoj tumultas,
Do memoru kaj seiu, - IIfmlu Ia alian gisfine askultas -
se iu reaIe suferas mizeron, 1"'0 nura gojo -?
mi tute ne gardas ja iun moneron. - LA sIPESTRO
Ho, jes, m divenas.
LA sIPESTRO
'.I al bele, ke vi volis promesi

Estas beIe. Malrias e preska u,


rklonl 10m.
PEER GYNT AKTO V - SCENO I 165
164
1111, .Il'n eats taga klngo vera!
PEER GYNT
(batas la apogrelon)
'I,uhoras Ia maro kvaza laii-akorde. -
11unkora restas si mem i-norde. -
Neniom, je l' diablo! ()IId~rompo transversa, tordema, kolera - -
eu mi estu freneza? u pensu elspezi
(('/'uslcultas)
mian monon for por alies agrablo?
Mi sufie sklavadis por mia or-tint'! , krio ?
N eniu atendas je maljuna Peer Gynt. LA DEJORANTO
(antausipe)
LA SIPESTRO
MalventfIanke - ipo-ruino !
Nu, jes, laiplae. La mono estas Via.
PEER GYNT LA SIPESTRO
(mezsipeJ komandas)
Jes ! Posedas gin mi, neniu alia!
Kvitpagon tuj kiam Ia ankro falos! 'l'urnu triborden! Dense al Ia vento!
Pasagero de Panamo kaj tien i.
Kaj brandon al viaj pano]. Ne pli. LA DIREKTISTO
Min batu surbue, se pli mi regalos! 11 homoj sur si?
LA DEJORANTO
LA sIPESTRO Jes, tri sur Ia fino!
Mi uldas kvitancon, sinjoro, ne baton.
Sed pardonu, ni iras en torman staton. PEER GYNT
(li iras antauen sur Ia ferdeko. Farigas mallume. Mlllhiau barkon. -
Oni bruligas lumon en ta kajuto. La ondegado kres- LA SIPESTRO
kas. Nebulo kaj densaj nuboj.) Plenigus en momento.
(iras antauen)
PEER GYNT PEER GYNT
Nutradi hejme infanojn svarmkvante. I{111pensus pri tio?
Okupi alies koron per gojo. (al kelkaj el la sipanaro)
Sekvigi de alies pensoj sur Ia vojo -!
Se vi pensas, vi savos!
Neniu pensadas pri m i atendante. -
C'H grave, se feIon maIsekan vi havos -!
Kandelo en ingo? Gi esos lumbrili.
Mi elpensu ion -! Drinkigos al ili. LA LABORESTRO
E ne unu el Ia diabloj en sobro revenos, - NI' estaa fareble en tiaj ondsvingoj.
al edzino kaj idoj ebrie sin trenos!
Ili batos Ia tablon kaj tondre juros, PEER GYNT
Ia hejmanojn teruros jam kvazaii inkubo. .h-II! Krio denove! Nun malpli blovos -.
La edzino kun krioj eldome kuros, - - 1\lIlririato, ek! Mi pagos, se vi provos -.
kunkaptos Ia idojn! La gojon en rubo!
(la sipo forte klinigas. Li sanceligas kaj apenau LA RUIRISTO
povas teni sin staranta)
N, e por kompenco de dudek sterlingoj -
166 PEER GYNT AKTO V - SCENO I 167

PEER GYNT 1111 lu kuiristo kaj iplaborestro. -


Vi, hundoj! Timuloj! u ne vin instigas, lu"kt'nig-as proprecoj de l' opa persono,
ke sidas edzinoj kaj idoj surborde, 111 C'I(1l1ns kolbason dum buosezono. -
atendante nun -? I/fi msfuro ja estas: mi vivis tro pie,
IIJ mnldankon mi havis por iu fervoro.
LA LABORESTRO
Pacienco sanigas. ml estua pli juna, mi replanus alie,
IIIIJ por tempo ekludus kieI grandsinjoro.
LA SIPESTRO MI povns ankorai! Famigos kampare,
Flankengu de l' rompo! " vonls en gIoro Peer Gynt de transmare!
Il hlr-non per bano ai forto mi gajnos,
LA DIREKTISTO
IIcwkonstruos Ia domon, palaco gi ajnos,
Si rulis sin torde.
c:-eInoniu internen de Ia domo enpasos!
PEER GYNT 111 "Inru e-porde eIgemi Ia peton,
Ekestis silento -? 11II,uinte Ia apon, mi t i o n allasos,
c-eInonom mi donos, e ne monereton. - -
LA LABORESTRO
C'd('vls m i krii sub vipo de Ia fato,
Se vere vi pravis,
"I JIL trevos aliajn por mia rebato - -
JUs Ia mondo tri freajn vidvinojn ekhavis.
(Ia tormo lereskas. Peer Gynt iras Ia la ferdeko LA FREMDA PASAaERO
aI Ia malantao.) (staras en la maZZumo fZanke de Peer Gynt,
saZutante oioote)
PEER GYNT
ontugon!
Trovigas ne kredo plu inter-homare, - PEER GYNT
nek kristanismo - la Ia vorto kaj senco. - Bontagon! u -? Kiu estas vi?
Oni aparas bonfari, kaj pregas pli apare,
kaj tute ne timas je Ia alta potenco. - LA PASAaERO
En tia tcrmnokto estas Dio dangera. - 111 kunpasagero, - al Via servo.
Ili devus sin gardi kaj pensi sen vantoj: PEER GYNT
dangere estas Iudi - kun elefantoj. - - NII, mi estis Ia sola - la mia observo.
Sed jen, ili rekte lin incitas kolera!
Senkulpas m i, por ofera dono - LA PASAaERO
mi provas pruvi - mi pretis kun mono. "1'1I1'0, sinjoro, - dairanta ne pl.
Sed u dankon mi havas? Ja tekstas por vero:
PEER GYNT
estas pura konscienco kuseno plej mola.
c-cl,tnmen, strange, ke nur i-vespere
J es, tio konvenas sur seka tero, -
hrl Vin vidas -
sed surpe ne taigas e kiom polvero -
LA PASAaERO
por deculo inter friponoj sola. N e tage mi estas ekstere.
Sur Ia maro ne povas vi esti v i m e m,
devas sekvi Ia aliajn gis kila ekstrem': PEER GYNT
se lia punhoro, mi dronos en kesto \I VI estas maIsana? Vi aspektas tolblanke
168 PEER GYNT AKTO V - SCENO I 169

LA PASAGERO PEER GYNT


Ne, dankon, mi vere bonfartas senmanke. .~I'JIlicncajo-!
LA PASAGERO
PEER GYNT Nur estas ebleco, ne pli.
Estas akra tormo. HttI starante entombe per unu piedo,
LA PASAGERO unl mole oferojn mildajn proponas -
Ho, jes, benite!
PEER GYNT
PEER GYNT (kaptas al la poso)
Benite? Ih', mono!
LA PASAGERO LA PASAGERO
La ondoj domalte deklivas. N e, se Vi aI mia pose do
Ah - ah, mia buo flue salivas! Vinn tre estimatan kadavron transdonas -?
Ho, kiom da ipoj rompigas splite, -
kaj kiom da kadavroj i-nokte endrivas! PEER GYNT
Nun farigas tro - -
PEER GYNT
Dio gardu! LA PASAGERO
LA PASAGERO Nur Ia kadavro, komprenu min!
u vidis vi strangolginton, - Nur estas por mia scienco -
pendumiton, - droninton -? PEER GYNT
PEER GYNT Fortenu Vin!
Fargas tro krude!
LA PASAGERO
LA PASAGERO Hcd, kara, pripensu, - Ia afero favoros!
La kadavroj ridas. Sed iam memtrude, Mi por esplorado malfermos vin, nome.
Ia plimulto mordis Ia lango-pinton . Mi precipe Ia sidejon de l' revoj esploros
kaj kritike kontrolos Ia kudrojn krome
PEER GYNT
Fortenu vin - PEER GYNT
LA PASAGERO I"origu!
Nu, sed nur unu demandon! LA PASAGERO
Se, ekzemple, ni iros sur klifo-randon - Sed, kara, - droninta korpresto -!
kaj dronos en-nokte -
PEER GYNT
PEER GYNT Blasfemulo! Vi jen ja incitas Ia tormojn !
Vi timas dangeron ?
u ne estas fataIe! Jen pluvo, tempesto
LA PASAGERO kaj giganta ondado! Kaj donas informojn
Mi reale ne scias, - por diri Ia veron. slgnoj, ke venis nia Iasta minuto!
Sed se nagos m i kaj subiros V i - Kaj, jen vi akcelas per Via konduto!
170 PEER GYNT AKTO V - SCENO II 171

LA PASAERO LA DlREKTISTO
Vi ajne ne emas al trakto plia, Kaj jen antavelo l
sed tempo ja faras multon alia - - - LA LABORESTRO
(saIutas ajable} (vokas antausipe)
Ni rerenkontgos, ja kiam Vi dronos. Rifo sub-kile!
Eble tiam do Via humoro pli bonos. LA SIPESTRO
(iras en Ia kajuton) si rompigos en splitojn!
(la sipo kontraupusigas) bruo kaj konfuzo.)
PEER GYNT
Malagrabla - tiu sciencula ciniko!
Kia liberkredismo -
oa la LABORESTRO) kiu preteriras) SCENO 11
Nur vorton, amiko!
(Proksime de Ia bordo inter rifoj kaj plaudegoj. La ipo
Kia frenezetulo Ia dua pasagero ?
Itltbiras. En nebulo oni vidas la barkon kun du viroj.
LA LABORESTRO Krutondego pIenigas gin. ai
renversigas. Audigas krio.
Ni havas nur Vin - la mia memoro. n io siIenta dum tempeto. 10m poste aperas Ia
barkokilo.)
PEER GYNT
Nur min? Mm, - pli kaj pli stranga afero. (PEER GYNT suprenaperas proksime apud la barko.)
(aI la SIPJUNULO kiu venas t la kajuto) PEER GYNT
Kiu iris tra Ia pordo? HeIp' barkon - tuj! Help'! Ve, mi dronas!
Di', savu - kieI tekste sonas!' -
LA SIPJUNULO
La hundo, sinjoro! (pIuiras) (kroas sin aI la barko-kilo)

LA DEJORANTO LA KUIRISTO
(vokas) (suprenaperas transfIanke)
Bordo antae! Ho Di', pro mia etularo -
PEER GYNT kompatu! Savu min de l' maro!
Mian kofron kaj keston! (kaptas aI la kiIo)
La frajtajon ferdeken!
PEER GYNT
LA LABORESTRO For!
Ne havas tempreston! LA KUIRISTO
For!
PEER GYNT
Nur erco, pestro ! Mi diris nur spritojn! PEER GYNT
Mi ja heIpos al Ia kuiristo - je l' ieIo - - Mi batos!

LA SIPESTRO LA KUIRISTO
Jen forfIugis Ia jibo! Mi rebatos!
172 PEER GYNT AKTO V - SCENO II 173

PEER GYNT LA KUIRISTO


Mi vin frakasos kaj disgratos! Ne seias plu -, nigrigas vide - -
Malprenu, gi ne portas du.
PEER GYNT
LA KUIRISTO La plej esenean - tuj, rapide!
Mi scias. Cedu! Nu!
LA KUIRISTO
PEER GYNT
Nian panon -!
Cedu!
PEER GYNT
LA KUIRISTO Preterlase !
Nu! Vi havos Ia bezonon grase.
(ili batalae, la unu mano de la kuiristo Nu!
paralizigas pro batado. Li alkroas sin per LA KUIRISTO
ta alia.) Nian panon -!
PEER GYNT PEER GYNT
La manon for! J en persisto!
LA KUIRISTO Li eerte estas kuiristo -
Ho kara, paron! Jen! (Ia mano deglitas)
Memoru mian etularon! LA KUIRISTO
PEER GYNT - iutagan -!
Ja estas mi sen ia ido, (subigas)
mi rajtas vivi pli 01 vi do! PEER GYNT
LA KUIRISTO Nu, do Amen!
For! Vivis v i, m i estas juna! V i m e m vi fine restis tamen. -
(suprensvingas sin sur la kilon)
PEER GYNT
Se vivo, - ankai esper-floko. -
Tuj sinku, - vi tro pezas kuna!
LA FREMDA PASAGERO
LA KUIRISTO
Bontagon!
Kompatu! Ro, je Lia nomo !
PEER GYNT
Malhavos vin neniu homo!
Ruj!
(krias kaj delasas sin)
LA PASAGERO
Mi dronas --!
Aidigis voko.
PEER GYNT Bonege ke mi guste kuris.
(kaptas lin) Nu? Jen, u mi ne ver-aiguris?
Nukhararon vian PEER GYNT
mi tenos. Pregu Patronian! For! For! Por mija spaeas nur!
174 PEER GYNT AKTO V - SCENO II

LA PASAaERO LA PASAaERO
Mi nagas per maldekstra krur'. Ou vi divenas?
Facile flosos mi, tenante Ou Vi ne vidis iun tre
per fingropinto jen surrande. similan?
Sed, apropos, Ia korpon - PEER GYNT
J e l' diablo, ne! -
PEER GYNT
Mute! LA PASAaERO
Ou I i bruligas - la kutimo _
LA PASAaERO
lanternon tra vivnokta ti mo ?
Finigis ja Ia kroma tute -
PEER GYNT
PEER GYNT
Jen, jen! La vere gusta vido
Silenton tuj!
Vi eble estas lumsendito?
LA PASAaERO
La Via volo - - (silento) LA PASAGERO
Ou fojon nur po-duonjare
PEER GYNT Vi sentis timon funde, klare?
Nu, - kion?
PEER GYNT
LA PASAaERO Dangero ja timigas morte,
Mutas. kaj Vi parolis dusenc-vorte -

PEER GYNT LA PASAaERO


Diabla rolo! - Ou Vi dum vive foje konis
Vi kion diras? Ia venkon, kiun timo donis?
LA PASAaERO PEER GYNT
Paciencas. (rigardas lin)
PEER GYNT Se Vi por montri pordon penas,
(siras al al si la harojn) domage, ke nur nun Vi venas.
Ne tempas ja por tia faro,
Mi frenezig jam komencas!
dum velas gluti faka maro.
Vi kio estas?
LA PASAaERO
LA PASAaERO Ou estus venko pli facila
(kapsignas) e kamenfajro klara, brila?
Dece tenas.
PEER GYNT
PEER GYNT Nu, - sed Vi vortis mokcinike.
Parolu, - plu! Ou tio helpu vek-efike?
176 PEER GYNT
AKTO V - SCENO lI! 177
----
LA PASAGERO
e ni rideto, Ia utilo, ku] karnon kvaza kavan elon lasas,
111111, karaj maj, nin kunigu vorto
egalas al patosa stilo.
1'1'1Ia mortinto, lia tera sorto.
PEER GYNT No ria estis li, nek sagaspira.
Por io tempas. Dum rifuzas 1.1 cede vos, tenis sin malvira.
preposto, doganisto uzas. Ht'1.Ig-nepensojn pledis li al homo,
"IH'lIau regis e en propra domo.
LA PASAGERO 1'I't'g-('jen li enpas, kvaza time
La dormantaro en Ia urnoj Jtl't /I nte lin toleri nur proksime,
ne iam iras sur koturnoj. It:! Gudbrandsdal, vi scias, li alvenis.
PEER GYNT 1.1 1rnnslogante estis nur junulo.
For! For, fantomo! For! Inferen! "".1 vi memoras, ke li - Ia regulo -
Ne volas morti! Devas teren! I" d!'kstran manon en Ia poso tens.
I,a dekstra mano pose, - tiu signo
LA PASAGERO "" VII ris lian bildon en Ia menso,
Ne timu pri okazo fina 11/1.1 krome Ia geneco kaj mal digno _
ja meze en Ia akto kvina! (forglitas) ,.(1 retcncmo jam de Ia komenco.
PEER GYNT Hpd kvankam li solecajn vojojn ombris,
Jen, fine lasis lin insisto. - 111I.1 nur fremdulo restis inter ni,
vi actas, malgra lia ka-man":
Li estis teda moralisto -.
111mano pose nur kvar fingrojn nombris.
DI' l' junecjaroj mi memoras - strange:
" Lunde estis rekrutrevizio.
SCENO III M1111 o dars. Kuis iu-Iange
111zorgo] kaj estonto de I' patrio.
(Tombejo en altsitua montkamparo). ('('stis mi. Ce tablo krutstaturis
(Funebra procesio. P ASTRO kaj popolo. La lasto: 1/1 knpitano, vokto kaj sergento] .
psalmostrofo estas kantata. PEER GYNT preteriras .lunulojn oni vice tramezuris
ekstere sur Ia vojo.) 111I./cnliatigis por Ia regimentoj.
1.11arnbro plenis. Sonis de Ia korto
PEER GYNT olll'ldoj lataj kun junula forto.
(e Ia pordo)
./('11sonis nomo. Levis sin de sego
J en iras kampano Ia vojon de karno. /11111110 - pala tute kiel nego,
Dank' al Dio estas por m i Ia florgarno. voldg-is pli proksimen - al Ia tablo. __
(ekpoa internen) 1./1 dckstran manon kovris tolifono.
r.1 ~Iutis kaj oscedis sen kapablo
LA PASTRO
1'11 1'1Ili, malgra peto kaj ordono.
(paroladas e Ia tombo)
t'tI tamen - fine li nur kun mallaito
Nun, dum aI jugo Ia animo pasas,
murmura jen urgants jen hezite -
178 PEER GYNT AKTO V - SCENO III 179 .

flamvanga pri falilo, kiu glite temia pri - tra fendo krutdekliva -
tratranis lian fingron gis Ia haito. tingi finon de l' efvojo transe.
Eksilentigis en Ia ambro oke. )u klon fari? La plej aga devis
Grimace oni okulumis moke, 111help mem. e l' plej pendkruta muro
tonuma lin per mutaj fiksrigardoj. 11 I(nrdapogis lin per apognuro, -
Ne vidis li -, sed brulis ties ardoj. - ,,, 1111 surultren kaj surbraken levis.
Ekstaris jen Ia kapitan' kun glor' 1.1 tel penis. Kreskis vira rondo.
grizhara, - krais, gestis, tondris: for! 11 ne atendi do kompens-repagojn?
Li iris. Oni cedis ambaiflanke. "1'1 rlctuloj en Ia nova mondo
Farigis vergo-paso jam laiplanke. I)rl(I'H1spatron kaj Ia lernej-tagojn.
Li trovis porden, faris jen ekkuron 1.1 ests miopa viro. Trans barilo
for - supren tra Ia herbdeklivan muron ClliI' hejma grundo vidis li nenion.
kaj lai krutajoj pendaj plu senhalte. - I'orlpptis li tintado kaj babilo
Li logis inter Ia montaro - alte. III vortojn, kiuj veku kor-pasion.
Li venis tien i post duonjaro 'opolo, lando, Ia spirit-radia
kun fianino, ido kaj patrino. m-hula restis en okulo lia.
Li luis grundon ie e Ia fino !i"d li humilis - tiu i kampulo,
de Lomb - elime al sovagmontaro. 'J II de Lunde sian jugon trenis,
Li tuj edzgis, kiam eblon trovis, mcerte kiel signis lin hontbrulo,
konstruis domon, rompis tonan grundon; IIJ U kvar fingrojn en Ia poso tenis. -
prosperis, jes, - grenkampoj pruvi povis ltomplnto de Ia lego -? Jes, sen dubo!
svingante brave sian orabundon. - ,,11 Iamen lumas io super lego,

Pregeje dekstran manon li ka-tenis. unklel lume brilas blanka nubo


Sed hejme, kredas mi, nai fingroj liaj til ulte 01 Ia Glitretinda nego.
sklavpenis kiel deko de aliaj. __ - Mlllltona civitan', - por tato, eklezio
Jen, Ia printemp-torento ion prenis. - - \I "HtlA arbo vana. Sed kun sem'
Transvivis l. Nuda en mizero rmunta monte, kaj kun familio
li rekomencis pri Ia tona humo, I~ Krnndis, ar li estis nur /3 i me m,
kaj jam aitune levis sin Ia fumo 1J"lInllke restis sama lia k4nto.
de montfarmeto sur sekura tero. I ('Rlis liuto sub sordin-almeto.
Sekura? Jes, pro akvoj, - ne lavango. !lo pile' al vi, silenta batalanto,
Du jarojn - kaj gin glutis nega blanko. flllla en Ia kampul-militeto!
N(l sondu ni en renoj kaj en koro,
Sed Ia lavango klini 1i n ne povis.
Li fosis, hakis, trenis kaj preparis. dCCM ne al polvo sed Sinjoro. -
Jam antai 01 Ia nova nego blovis, d mi esperas firme kun konscio:
por tria fojo Ia dometo staris. no krlplulo staras antai Dio!
Tri filojn havis li, areto viva. (La procesio disigas kaj jorira. Peer Gynt restas
Lernejen ili devis - longdistance. 1I0la)
AKTO V - SCENO IV 181
180 PEER GYNT ----
SCENO IV
PEER GYNT
Jes, jen kristanismo en vera praktiko! ( I klclivo kun elsekiginta rioerkueio. Renversiginta
E ne unu vorteto efikis triste, mueleio. io irkaue detruita. Pli alte - granda
kaj Ia temo - esti si mem reziste - farmodomo.)
kiun trakts Ia pastro en sia prediko, - (NI~pra e la farmodomo okazas aukcio. Multa popolo
estis anka edifa esene-konsiste. tu.., lcuniginta. Drinkado kaj bruo. PEER GYNT sidas
(rigardas malsupren en la tombon) malsupre sur gruzamaso sur la mueleja domgrundo.)
eu li, kiu hakis Ia fingron de mano,
dum faligis mi arbojn por mia kabano? PEER GYNT
'l'Ir-n kaj reen, jen sama vojpeeo.
Kiu seias? Se mi nun ne starus surgrunde
F:IIC'nkaj elen, jen sama malvasteco, -
e Ia tombo de tiu i spirit-frato,
1.11tempo konsumas, tranadas rivero.
mi povus ekkredi min mem tombfunde
('I/"kaien, diris Bojgo; jen estas prefero!
en songo aiidanta min tia ladato. -
Estas vere belega kristana moro FUNEBRE VESTITA VIRO
Ia - tieI nomatan - rigardon de memoro Nun restas nur ajoj sen ia valoro.
bonvoleme post Ia mortinto teni.
(elcvidas Peer Gynt)
Vere, mi ne kontraistarus preni
mian jugon de tiu preposto patrona. ('11 anka fremduloj? Dibenon, sinjoro!
Nu, eerte ja estas ankora prokrasto,
PEER GYNT
gis Ia tombofaristo min petos gasto.
lIonrenkonton! Jen regas gajeea sereno.
KieI tekstas: plej bona estas plej bona, -
!"'IIestas naskfesto a edzgfesteno ?
kaj same: tio koncernas estonton, -
kaj plu: enterigon ne prenu sur konton. LA FUNEBRE VESTITA
Jes, Ia ekIezio konsole amikas. M I ornas pli nomi gin hejmven-festo.
Mi vere ne multe gin atis gisnune. 1'IIlllllinokuas en vermo-nesto.
Nun tamen mi sentas, ke bene efikas
ekad, ke vooj fakulaj predikas: PEER GYNT
vi, kiel vi semas, rikoltos atune. I\IIJ vcrmoj luktas tra fibro, ifono _.
Sim e m oni estu. Pri s i kaj pri s i a
oni flegu en io kun blindo pasia. LA FUNEBRE VESTITA
Se Ia fato kontraias, vi havas honoron, 1'111
estas la fino de tiu kanzono.
ke vi vivis, laante doktrinan bonmoron.
PEER GYNT
Nun, hejmen! La vojo venu krutpena.
,1"/1, iuj kanzonoj en Ia fino samsonas,
La fato rikanu ankorai fojon.
1.1 malnovas. Mi ilin de l' juno konas.
MaIjuna Peer Gynt iras propran vojon
kaj restas - malria sed virtoplena. DUDEKJARULO
(li ekiras) kll, kian pompajon m i alraparis!
1'1',.l tu Peer Gynt Ia butonojn faris.
AKTO V - SCENO IV 183
182 PEER GYNT

ALIA PEER GYNT


(sta.rigas sin)
Sed m i! Tri oerojn por Ia, monsako!
le i agronoma proverbo ne valoras:
TRIA u pli erpadas, des pli bonodoras.
Ne pli! Dek kvin por Ia vagvendistpako!
KNABO
PEER GYNT (portante urso-fela'jon)
Peer Gynt? Kiu estis? n ia kato sur Dovre! La feIo do, vere.
LA FUNEBRE VESTITA tun mi soris kristnask-vespere.
Dum sia ekzisto -
ALIA
bofrato de Ia morto kaj Aslak forgisto.
(portante boac-kornojn)
GRIZE VESTITA VIRO JeID,estas Ia fama boko portinta
Vi forgesis ja min! eu vi havas penstordon? "!'e'r Gynt super Gendin fendega kaj pinta.
LA FUNEBRE VESTITA TRIA
Vi tamen forgesis Ia provizejpordon! (kun martelo) vokas al la funebre vestiia]
LA GRIZE VESTITA Hoj, Aslak, u vi batis per jena martelo
Jes, sed v i ja neniam vin tenis rifuze! kInrn for Ia diablo Ia muron frakasis?

LA FUNEBRE VESTITA KVARA


Nur se si ne trompos Ia morton ruze! (~un malplena mano)
Muda Moen, jen Ia nevidebliga manteIo!
LA GRIZE VESTITA
"n i tiu Peer Gynt kun Ingrid forpasis.
Bofrato, ni tostu pro boeco nia!
PEER GYNT
LA FUNEBRE VESTITA
Hrundon, junuIoj! La jaroj min premas!
La diablo bofratu! Vi estas ebria - Nun skorion kaj rubojn akc mi emas!
LA GRIZE VESTITA
JUNULO
E kiom ajn estas Ia sango maldensa, 1)0, kio gi estas?
kun Peer Gynt oni tamen sin sentas parenca.
PEER GYNT
(Trenas lin kun si)
PaIaco or-tura.
PEER GYNT ~n Ronden gi kuas, jes, fortikmura.
(mallaute)
Mi renkontas konatojn. LA JUNULO
M I proponas butonon!
KNABO
(vokas post Ia funebre vestita) PEER GYNT
. Post vin flugvenos Ne, - trinkan stimuIon!
Ia beata patrino, se trinkon vi prenos! 'roponi malpli estus granda senhonto.
184 PEER GYNT AKTO V - SCENO IV 185

ALIA vos ion i I i, kiu montros aI mi


La maljuna gajemas! palison kun signo: jen estas Ia vojo!
(la aro kunigas irkau Iin)
LA VOKTO
PEER GYNT (kiu estas alveninta)
(eiookas} NUIl, viro, se tiel kondutos vi pli,
Grane trotulon! 11Ia elon vi iros per unu fojo.
Nu-? PEER GYNT
UNU EL LA ARO (kun Ia apelo en Ia mano)
Kie do gi? rvdeble. - Sed kiu - Peer Gynt, sinjoro?
PEER GYNT LA VOKTO
Okcidente de I' monto. 1'1I8cncajo-
e l' sunsubiro. La trotulo kuris PEER GYNT
rapide jam kiel Peer Gynt mensog-juris. Pardonu. Mi petas de l' koro -!
VOCOJ LA VOKTO
u vi havas pli? Iludire li estis nur fia fabelanto -
PEER GYNT PEER GYNT
J es, kaj oron kaj skorion! 'ubelanto -?
Mi aetis kun perdo, - subvendos ion. LA VOKTO
JUNULO Jes, ion de forto kaj grando
Elvoku gin! 1\ Iubelis, ke faris li mem, - nur revoj -.
PEER GYNT 1'11pardonu, amiko, min vokas devoj. (ekiras)
Revon pri libro or-buka! PEER GYNT
Vi ricevos gin por nur hoketo kaduka. 11'estas do nun tiu stranga viro?
LA JUNULO MEZAGA VIRO
Inferen Ia revoj! 1.1 vojagis transmaren - fremdlanden Ia diro.
PEER GYNT 1(lIInpreneble li tie sin gvidis mizere, -
Mia cezareco! t 118 jam pendigita de longe, cetere.
Mi jetas gin inter vin, kapti vi povos! PEER GYNT
LA JUNULO 'f'lldigita? Jen, jen! Mi ja tion divenis.
I'r Gynt sian memon gisfine tenis.
u sekvas Ia krono?
(saIutas)
PEER GYNT
Alllnu, - kaj dankon pro tiu i tago!
EI plej dola pajl-speco.
ai konvenas por kiu unua gin provos. (iras keIkajn paSojn) sed ree haltas)
Jen pli. Van-ovo! Bonega aeto! 1, ~ttjaj junuloj kaj armaj inetoj, -
Frenezulaj grizharoj! Barbo de profeto! \I vi tamen dezirus rakonton por pago?
186 PEER GYNT AKTO V - SCENO IV 187

PLURAJ SCENO V
Jes, u vi havas?
tekosta vespero. - En Ia arbarego. Pli funde, sur
PEER GYNT
ba loko, kabano kun boackornoj super Ia pord-
Necesas ne petoj. -
frontono.)
(venas pli proksimen, fremda mieno kvazau glita"
super lin) R GYNT rampas en Ia arbustaro, kolektante
En San Francisko pri oro mi fosis. sovagajn bulbojn)
Arlekenoj sennombraj enurbe haosis.
PEER GYNT
Unu ludis violonon per Ia piedfingroj.
n nova starpunkto. Nun kien direkti?
Unu dancis genue Iaii hispanaj halingoj.
111 provu ion por sage elekti.
Kaj unu, mi ads, deklamis verse,
MI 11<,1 faris, e supre de Cezar
dum oni traboris lian kapon transverse.
IJ malsupren tute gis Nebukadnesar.
AI Ia arleken-tendo anka Ia diablo
11, tra Ia biblion mi devis gis fino. -
alvenis por provi per sia kapablo.
il knabo maljuna reseras al patrino.
Lia fako estis: real-efekte
" taras skribite: vi venis el tero. -
kiel porko grunti mistife perfekte.
11 Ia vivo plej gravas Ia ventron plenigi.
La persono tiris, kvankam ne anoncita.
long! per bulboj -? Tro magra afero.
La domo estis plena, Ia atendo zenita.
MI ruzu, jes, provu kaptilojn kunligi.
Antaen li pas kun flirta kaftano.
tlvereto, jen. Mi ne soifon suferos,
M an muss swh drapieren, - kiel diras germano. -
IIJ Inter Ia bestoj mi tamen superos.
Sed sub Ia kaftano - neniu divenis -
111m venos Ia morto -, gi certe ja trovos min -
li antae tutvivan porkon jam prenis.
1111 vcntfaligitan arbon mi ovos min.
Kaj jen, Ia spektaklo komenco-pretis:
I'r folioj mi kovros min - ursmaniere,
La diablo ekpinis, Ia porko krietis.
11 III selo gratskribos jen grandlitere:
La tuto signifis fantazion senthavan
1'11 ripozas Peer Gynt, Ia deculo sen gestoj,
kiu traktis porkvivon liberan kaj sklavan.
'1.lIro de iuj aliaj bestoj. -
J en blekego jam kvaza pro piko buila, -
oznro ? (ridas interne)
Ia artisto repais kun klino humila.
Maljuna kukolo augura,
La spertuloj kritikis Ia temon fervoraj.
vi 111' estas cezaro, sed bulbo nura.
La jugoj variis kaj vipaj kaj gloraj.
NIIII roi seneligos vin, kara Peer!
Jen iuj trovis tro seka Ia voon,
vln savos nek ploro nek pet-ofer'!
jen aliaj Ia mortkrion tro artimpresa.
Sed iuj konsentis Ia jenan riproon: (prenas bulbon kaj deiras tavolon post tavolo)
qua grunto Ia artajo impresis ekscesa. - 11 ckstera tavolo, irita, malglata,
Jen havis Ia diablo pro Ia stulta taktiko: Ia iprompulo de l' kilo boata.
Li ne konsideris je sia publiko. n Ia pasager-volvo, maldika, kaduka. -
(li salutas kaj [oriras. Falas konfuzeta silento sur ustctas Peer Gynt, sed gi estas malsuka.
Ia aron) -n, sub gi mi trovas Ia orfosist-mion.
u suko forestas, - se havis gi tion.
188 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VI 189
Sed i tiu malmola kaj Ieda volvo -?
SOLVEJG
Nu, Ia felo-asisto de Hudson-golfo. (kantas en la kabano)
La suba similas aI krono, - nu, dankon!
ain ni jetas senplue la montan flankon. Por pentekosto nun pretas e ni,
J en mallonga sed forta Ia arheologo, mia knabo kara - tre fore, -
kaj jen Ia profeto, f'rea, sukplena. u venos nun vi?
Se vi trenas pene,
Kiel tekstas, - li fie odoras de mensogo
prokrastu nur, jes,
jam tiel ke larmas viro dec-tena.
Jen tavolo molece kunruliganta, - mi atendos fidplene
laii mia promes'!
Estas certe Ia gaja sinjoro galanta.
J ena ajnas malsana, - strnlgra maldikas. PEER GYNT
Nigro kaj pastron kaj negron indikas. (stariae kvieta kaj morte pala)
(desiras pIurajn samfoje) 11111 forgesis, - kaj unu memoris! -
Jen kiom da volvoj! Amasoj enormaj! !fllll Iorperdis, - kaj unu trezoris! -
u do neniam aperos Ia kerno? lu roalo ! - Kaj eblos neniam refaro!
(dissiras Ia tutan bulbon}
I hi ungoro! - i t i e mi estas cezaro!
(Icuras for lau Ia arbar-vojeto)
Je Dio, ne venas. ais pleja interno
nur volvoj, - nur pli kaj pli malgrandformaj. -
La naturo spritas. - (forJetas Ia restaJon)
La diablo meditu!
Pensemulo facile stumblas, mi citu.
Nu, m i povas ridi je tiu dangero,
ar mi sur Ia kvar jam plantgs al tero.
SCENO VI
(gratas aI si la nukon)
(N/I/cto. - Pina ebenaio. Arbar-bruleqo estas furiozinta.
Strangega arango Ia tuta karuselo! url)igintaj arbostumpoj en mejIvasta etendo. Blanlcaj
La vivo havas vulpon post Ia orelo. nebuIoj tie kaj tie super Ia arbara grundo.)
Se vi provas gin kapti, gi eksaltas krute,
(PEER GYNT kuras Iau Ia stepeto)
kaj vi kaptas alion ati nenion entute.
(li estas veninta proksime aI Ia kabano, ekvidas gin PEER GYNT
kaj surprizigas) Cindro, polvo, vent-vaporo. -
Materialo jen - senmanka!
Kabano? Sur stepo -? Ha jen! (frotas Ia okulojn)
Ene putro kaj fetoro, -
Estas plene
io - tombo kalke blanka.
kvaza tiun konstruon mi konus serene. -
Blagoj, revoj, morta seio.
Boackornoj frontone dismontraj fortike - -!
Jen por piramid' apogoj.
Sireno fikorpa gis umbilike -!
Super ili staras io
Mensogo! Ne sireno! Nur najloj kaj baro, -
kiel tupoj el mensogoj.
irmilo pro pensoj kaj incita gnomaro -!
Pento-timo, real-fugo
190 PEER GYNT AKTO V - SCENO VI 191

brilas pinte por adresi tru-plenaj, kadukaj.


teren per trombon' de jugo: Ni ne krone arangis nin
Peirus Gyntus Caesar fecit! por fruktoj plensukaj.
,( ekauskultas)
PEER GYNT
Kia pIor' de hom-etuloj? Ne tutvana via nasko.
PIoro, tamen duonkante -. Kuu sterki nun, jen tasko.
Tere rampas fadenbuloj -!
(piedpu8as) MUGETO EN LA AERO
Ni estas kantoj.
For! Vi genas min barante!
Vi devus eligi nin!
Li\: FADENBULOJ Milfoje pro vantoj
(sur la tero) vi premis kaj ligis nino
Ni estas pensturoj. En via korkavo
Vi devus elizi nino - atendis ni kue,
Per etaj kruroj Vi nin Iasis sen savo.
vi devus provizi nin! Damn' aI vi bue l

PEER GYNT PEER GYNT


( irkauiras) Damn' aI vi, kantao! Cu mi
Mi generis unu nuran - havis tempon por rimumi?
fufartan kaj kurbkruran! (kuras pli mallongan flank-vojeton)

LA FADENBULOJ ROSGUTOJ
Ni devus aeren - (versigantaj de la branoj)
sku-voaj formuloj, - Ni estas Iarmoj
sed rampas jen tere neverSitaj, senploraj.
nur griz-fadenbuloj. Ni fandus per varmoj
PEER GYNT gIaci-Iancojn dolorajn.
(stumblas) En via korfundo
Bulo! Malbenit-bubao! Ia pinto nun pikas.
Fermgs Ia vundo,
Cu faligas vi aI pajo! (forkuras)
ni ne plu efikas.
VELKINTAJ FOLIOJ
(flugantaj en la vento)
PEER GYNT
Dankon. Mi en Ronden ploris. -
Ni estas sgn-vorto.
Tamen la vostej' doloris!
Vi devus elekti nin!
Jen, stagno kaj morto ROMPITAJ HERBEROJ
mizeraj difektis nino Ni estas agoj
La vermoj rodmangs nin de vi ne faritaj!
192 PEER GYNT AKTO V - SCENO VII 193

Pro dubo-imagoj nlwlrande funebra rubando sen pompo.


krpligts ni splitaj. MlnJn multajn mortintojn mi sekvos aI Ia tombo!
Ni venos grandare Ia butonmuldisto kun ilarujo kaj granda muldiIo
Ia lastan tagon pcnas de flanka vojeto) .
akuzi senpare, -
do havos vi pagon! LA BUTONMULDISTO
'1III'I'nkonton, patro!
PEER GYNT
Friponajo! Ou en vivo PEER GYNT
kulpas mi pri negativo? Bontagon, kunulo!
(urgas plu) LA BUTONMULDISTO
1.11 viro urgas. Pro kia afer'?
LA VOCO DE ASE
(tre malproksime) PEER GYNT
Fi vi, koerao! runcbra festeno.
Hu, vi faligis mino
LA BUTONMULDISTO
Jen kusas negkao. -
Nu? Strikas l' okulo,
Vi malbele instigis mino
ti pnrdonu, - u vi ne nomgas Peer?
Vi misveturigis mino -
Peer, kie Ia palaco? PEER GYNT
La diablo sorligis vin I'f'" Gynt, oni diras.
per vipo kaj maco !
LA BUTONMULDISTO
PE~R GYNT Sukcesas mi vere!
Nun jam urgi for mi penu! MIJa scras pri guste Peer Gynt i-vespere.
Se je I i a j pekoj trenu,
baldai falos mi svenge. - PEER GYNT
Pezas propraj jam sufie. NIl, t leI? Pri kio?
(urgas for) LA BUTONMULDISTO
Mi estas, vi sciu,
IJlllollmllldisto. Vin atendas i tiu. (montras t li la
nmldiIon)
PEER GYNT
SCENO VII
Illdllo? Pro kio?
(Alia loko sur la ebenaio)
LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT Mi vin refandos.
(kantas)
Fosisto! Fosisto! Kie estas vi, hundoj? PEER GYNT
Kanto el blekaj kantoraj bufundoj, undos ?
194 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VII 195
LA BUTONMULDlSTO LA BUTONMULDlSTO
Jen estas gi pura, invita. Vi ne estas ja tiel triviala,
Via tombo estas preta, Ia erko mendita. vi kredas min troti sur hufo evala?
En Ia korpo Ia vermoj sovage frandos.
Sed mi havas ordonon, sen ia prokrasto PEER GYNT
Ia animon venigi en Ia nomo de l' Mastro. IH' hufo a vulpaj ungegoj, - nun muton!
'f ir lti 11, kaj gardu nur vian konduton!
PEER GYNT
Neeble! Sen ia avizo a gesto -! LA BUTONMULDlSTO
mlko, konfuzas vin granda eraro.
LA BUTONMULDlSTO I umba ja urgas, pro tempoparo
e funebro kaj nasko - la kutimo mora - 111 klurigu do kiel Ia afero eseneas.
oni fiksas sekrete Ia tagon de l' festo "Ht as ja la via propra formulo
sen ia avizo al Ia gasto honora. tel nomita - altranga pekulo,
rpcnai mezklasa -
PEER GYNT
Jes, guste. Mia kapo konfuze rondiras, PEER GYNT
vi ja estas -? J en, jen, vi komeneas
LA BUTONMULDISTO 1""011 modere -
Butonmuldisto, mi diras. LA BUTONMULDlSTO
PEER GYNT Atendu momenton. -
ti nom vin virta okegus justsenton -.
Jes, kara infano je nomoj ja rias. -
Mi komprenas -! Do, Peer, vi t i e n movigas! PEER GYNT
Sed nun, mia viro, vi juston evitas! I jn tute neniel pretendis pri tio!
Mi seias, ke mi trakton pli mildan meritas. -
Ne malbonas mi, kiel vi kredas. Vere LA BUTONMULDlSTO
ne malmulte da bono mi faris surtere. te, dubebla, - de meza kategorio.
Oni nomu min fleso - la strikta kalkulo, kuloj de vere grandioza speco
sed tute ne ia altranga pekulo. I.., trovigas surstrate nun en ofteco.
11nccesas 01 vadi en lima malseko.
LA BUTONMULDlSTO IINtuligas kaj forto kaj volo por peko.
Ne, guste j e n Ia demanda eseneo!
Vi ne estas pekulo en alta seneo, PEER GYNT
kaj tial ne atendas vin veo tortura, n kio vi rimarkis vi pravas vere, -
nl sur-furozu berserk-maniere.
sed vi venos muldilen kiel multaj moderaj.
LA BUTONMULDlSTO
PEER GYNT
1'11 vi prenis Ia pekon facile, kunulo.
Vi gin nomu a muldilo aii poto sulfura.
Ja kaj mungdt kaj bjor estas speeoj bieraj. PEER GYNT
For, satano! Nllr ekstere, amiko, nur kota makulo.
196 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VII 197
LA BUTONMULDISTO
LA BUTONMULDISTO
Do, jen ni konsentas. La sulfurpoto
ne konvenas por vi, kiu fuis en koto. - 11'11, ~uste, j e nestas ja pensoj miaj.
N i t lon jam faris pr multaj aliaj.
PEER GYNT " Kongsberg iradas samvoje moneroj,
Kaj sekve, amko, mi plu ekplandos? til\!" atampo visigis pro uzaj suferoj.
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO
ti ei tio ja estas avareco infera!
Ne, sekve, amiko, mi viu refandos.
'(u ru amiko, min Iasu libera. -
PEER GYNT ltutono senbukla, monero skoria -!
Kiajn artifikajojn vi jen elkovis '''li vnloras por viro kia Mastro via?
i-hejme, dum mi eksterlande min trovis? LA BUTONMULDISTO
110, kiom vi havas spiriton en pezo
LA BUTONMULDISTO I .111 tamen valoras Ia metalprezo.
Ja tu te de I' kreo sin datas Ia moroj,
Ili celas eviti forperdo de valoroj. PEER GYNT
La metion vi konas, - vi scias, ke multaj Mlll'ojc n e! - Mi rezistas sincere
muldajoj farrgas malbonrezultaj. 1"'1' ungoj kaj dentoj! Kion ajn prefere!
Kelkfoje butono sen buklo eliras.
Do, kion v i faris? LA BUTONMULDISTO
,'ti kon alian? Nun estu modera.
PEER GYNT '(1/' lelo vi ne estas sufie etera. -
Mi jetis gin for.
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO MI f'ncile kontentas. Ne celas altecon.
Nu, jes, ne avaris Jon Gynt, oni diras, h-ti rni ne de Ia memo fordonos grajnpecon!
dum lia monsako plenpezis de or'. 11.1111 jugu la lego kutima, normala.
Sed Ia Mastro - li havas paremon rigoran, MIII metu e lin kun Ia hufo evala,
j' f'lIlas necese, e tutan jarcenton.
kaj farigis do viro riet-bonstata.
Li ne jetas for kiel senvaloran, 1111 corte elportus ja tian turmenton,
kio povas krudaje esti uzata. U' Iurmento tamen nur estas morala

Oni vin kiel brilan butonon invitis d sckve ja ne tieI piramidala.


por Ia mondo-veto, sed buklo deglitis, 111' estas transiro - kieI teksto diras -
kaj tiaI vi devas sur aajamason, 11".1 dirs Ia vulpo -, oni kredas, ke horo
por - kieI oni diras - transiri en Ia mason. 11,- libero batos kaj sin retiras
1'f'I'nntc ke venos pli bona aroro. -
PEER GYNT I'tI Iio - alia! - Farigi grajna
1'11/'11'10 de korpo fremda kaj ajna, -
Vi neeble intencas min miksi en poto
t 111 muldilafero, Ia Gynta eso,
kun Petro kaj Paulo aI nova muldoto?
I,t.'jllltcrne ekscitas min gis eksceso!
198 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 199

LA BUTONMULDISTO PEER GYNT


Sed, kara Peer, tia malmodero Mi pruvos, ke tute kontraste
ne necesas pro tiu bagatela afero. I estis mim e m tra Ia tuta vivo,
Ja neniam vi estis vi mem, mia filo. - J tio ja estas Ia kverela motivo.
eu domago, se mortos vi do por utilo? LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT uvos? Per kio?
eu ne estis m i -? Mi preskaii ridemas! PEER GYNT
eu estis Peer Gynt alio - do temas? Atestoj kun signo.
Ne, butonmuldisto, vi msjugas plene. LA BUTONMULDISTO
Se vi povus min vidi interne en-rene, I tlmas, ke Ia Mastro rifuzos kun digno.
vi certe ne trovus e grajne alion
PEER GYNT
01 Peer kaj Peer, sed anka ne plion.
NI'I'hle! Cetere, ja zorgos Ia estonto!
LA BUTONMULDISTO lira, pruntu al mi mian memon sur konto -
Neeble! Mi havas ordonon. Jen, klare iur tcmpete, Naskita por unu fojo,
ja staras: Peer Gynt vi postulu senpare. lu por si mem ja valoras plej kara.
Li spitis je sia destino kaj tasko. '11 konsenton?

Muldilen do li kun produktoj de fiasko. LA BUTONMULDISTO


Nu, bone, sed estu prepara.
PEER GYNT
NI rcrenkontgos e venonta krucvojo.
Sensencajo l Estas certe alia person'.
eu staras Peer? eu ne Rasmus aii Jon? (Peer Gynt ekkuras)

LA BUTONMULDISTO
Mi ilin refandis jam anta jararo.
SCENO VIII
De venu bonvole pro tempoparo !
(Pli malproksime sur la ebenaio)
PEER GYNT
Ho, ne! Mi ne faros! J en bela agreno, PEER GYNT
se vi morgaii ekscius, ke estis mispreno! (en plena kuro)
Vi devus vin gardi, mia viro, en deco! 1'011'0 estas mono, - jen citi mi povas.
Memoru, ke venos al vi respondeco - I' mi scius nur kie Ia krucvojo sin trovas.
111 fore kaj ebIe proksime. La tero
LA BUTONMULDISTO brulgas min kvazaii ardanta fero.
Mi havas skribajon - "'Hton! Ateston! Sed kie serota?
l'P.kau neimagebIe sur ebeno arbara.
PEER GYNT
mondo estas fuso, Ia arango idiota,
Sed lasu prokraste!
lum pruv vi voIas pri rajto sunkIara.
LA BUTONMULDISTO (leurba maljunulo kun bastono en la mano kaj saketo
Do kial? ,.,ur la dorso paetas antau li)
200 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 201

LA MALJUNULO DOVREPATRO
(haltas) Ho, jes, mi komprenas, -
Bonulo, - moneron aI orfa terano! 111 princo estis juna, - kaj juno agplenas!
Hl'd li sage rifuzis Ia fianinon.
PEER GYNT
Li per tio sin paris je zorgoj kaj honto,
Mi bedare ne havas kuprajon sub mano.
j1ar poste si falis en aan deklinon -
LA MALJUNULO PEER GYNT
Princ' Peer! Do n i renkontigu surtere -? .1I'n, jen!
PEER GYNT DOVREPATRO
Kiu vi? Nu, n trafis ne dola estonto.
LA MALJUNULO Nun kun Trond si eklogis komune, - jen sciu!
Vi forgesis Ia patron kaj Rondon? PEER GYNT
Kta Trond?
PEER GYNT
DOVREPATRO
Vi ne estas ja -?
En ValfjeId.
LA MALJUNULO
Dovrepatro, jes, vere! PEER GYNT
AI li - de kiu
PEER GYNT ml Iogis Ia setro-knabinojn sur Ia monto!
u reale? Dovrepatro ~! Respondon! DOVREPATRO
DOVREPATRO Mia nepo elkreskis jam granda kaj grasa,
Mi estas en tieI mizera stato! hnvas belajn infanojn tra Ia tuta Iando -

PEER GYNT PEER GYNT


Ruina -? kara viro, - ne tieI multfraza! -
./1'11,

DOVREPATRO Kor-premas min tute alia demando. -


M i venis en grandan viv-embarason.
Prirabita je iom, domage.
M i bezonas ateston a pruvon dispone,
Nun mi trotas vojvage kun lupa malsato.
IULj pri tio min heIpus bopajo pIej bone.
PEER GYNT POr' trinkmono ni certe ja trovos okazon.
Hej, tiaj atestantoj ne kreskas sovage l
DOVREPATRO
DOVREPATRO 110, u povas mi heIpi Ia princon pri io?
La princo grizigis jam je Ia haroj. I)() mi havos kompenson en reputa cio ?
PEER GYNT PEER GYNT
Jes, kara bopajo, konsumas Ia jaroj. - I\IIU gojo. Mi suferas de mona manko,
Nu, strekon sur iujn aferojn privatajn. df'vlls pari strikte je iu flanko.
Antaii io, for scenojn famili-rilatajn! NII, al Ia afero. - Vi memoras konstati,
Mi estis malsaga - klum mi min anoncis en Ronden por svati - -
202 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 203

DOVREPATRO PEER GYNT


Ho, certe, jes, princo! lnn vorton? -
PEER GYNT DOVREPATRO
Ne princan rigidon! Distranan inter hommenso
Sed - sufie. Vi intencis kontraii mia volo nj troleco: estu vi mem s u f i e!

per grato en Ienso fleksi Ia vidon,


PEER GYNT
celante min sangi de Peer Gynt aI trolo.
(cedas unu pason)
Do, kion mi faris? - Rezistis je Ia prem', u f e!
kaj juris je propra memstara valoro,
DOVREPATRO
kaj rifuzis pri amo kaj rango kaj gIoro, -
De tiam kun plena forto
on i sole por resti mim e m.
jn penis vivadi la tiu vorto.

Tiun fakton vi juru e jugistaro -


PEER GYNT
DOVREPATRO MI! Peer Gynt!
Ne, mi ne povas!
PEER GYNT DOVREPATRO
J en kia gargaro? (ekploras)
Estas maldankeme!
DOVREPATRO I'll\ kao vi vivis kieI trolo ekstreme.
u li volas devigi min do aI mensogo? I'.r Ia vorto, kiun vi Iernis, prospere
Vi memoras, ke vi Ia trolvoston surprenis vi vin svingis en altan riec-pozicion,
kaj gustumis Ia medon -? knj jen vi jetas per Ia nuko fiere
PEER GYNT " mi kaj Ia vorto kazinta ion.
Vi tentis per logo. -
PEER GYNT
Sed de Ia decido mi firme min tenis.
ufle ? Monto-trolo! Do egoisto!
Kaj guste nur t i o Ia viron specifas.
Fruzao, m diras kun firma rezisto!
La Iasta strofo ja efe signifas.
DOVREPATRO DOVREPATRO
Sed Ia fino, Peer Gynt, estis tute Ia maIo! (eltiras amaseton da gazetoj)
11 vi pensas, ke ni je gazetoj ignoras?
PEER GYNT
Atl'ndu. Jen vidu, per rugo sur nigro,
J en kia frazao?
kllll Bloksberg-pcto vin ladas kaj gIoras,
DOVREPATRO
vln same Heklefjeld-gazeto favoras
Fuganta de l' halo
,I,' post Ia vintro de via elmigro.
vi prenis aI vi nian moton dedie.
H vi volas, Peer, Iegu, ne estu hezita.
PEER GYNT on, io per Virevalhufo signita.
Do kiun? Kn] jen! Pri Ia trolo-nacionala.
DOVREPATRO Lu vcrkinto sukcese pravigis tion,
La vorton - kun trana intenso - k gravas ne korno nek vosto reala,
204 PEER GYNT AKTO V - SCENO IX 205

se oni nur havas de l' hato strion. DOVREPATRO


La s u f i e, li finas, trolstampas Ia homon, lil'd Ia princo je l' vorto ne plendi ja povas!
kaj ekzemple li donas jen v i a n nomon. Kn] se eblon li havus por ia rimedo -

PEER GYNT PEER GYNT


Montotrolo? Mi? Mia viro, vi sur erarvojo vin trovas, -
Mi balda mem staros sur nuda pedo.
DOVREPATRO
Jes, tutevidente. DOVREPATRO
u eble? La princo senhava?
PEER GYNT
Do povus sambone restadi montare? PEER GYNT
Povus sidi en Ronden agrable, kontente, - Gis tordo.
kaj par kaj penon kaj uojn milpare? Mia princa mio e garant-staras.
Trolo - Peer Gynt? - Sensencajo! Frazao! 1~:8tasv i a Ia kulpo, damnita trol-hordo l
Adia! Jen monon por tabakmao. Jen, kion malbona kunuleco do faras.
DOVREPATRO
DOVREPATRO
no falis Ia espero jam gis Ia malpleno!
Sed princo! -
Ada! Mi iros al Ia urbaj sinjoroj -
PEER GYNT
Vin plagas frenezo-vualo, PEER GYNT
a reinfanigo ! - Tuj, al hospitalo! Pri kio do tie?
DOVREPATRO
DOVREPATRO Mi volas al Ia sceno.
J es, guste pri tio mi ser persistas. lU seras pri nacionalaj aktoroj - -
La idoj de mia nepo akiris
vastegan prestgon, kiel mi diris. PEER GYNT
Ili pledas, ke mi nur en libroj ekzistas. Felian vojagon ! Salutu de mi.
J a tekstas: malicas plej rondo parenca. Mi postvenos, se povos forir min pli.
Mi bedaire eksentis, ke tio veras. Por farso freneza mi volas gis-fundi.
Estas pene validi je fabelo sensenca. i nomgos : 8ic transit gloria mundi.
(ekkuras lau Ia vojo. Dovrepatro vokas post lin)
PEER GYNT
Kara viro, ja multaj tion suferas.
DOVREPATRO SCENO IX
Ne trovgas helpkaso e ni, malfelie, (te krucvojo)
nek parejo a malriul-zorgo socie.
PEER GYNT
Ne konvenus ja tio en Ronden. Nun gravas, Peer, kiel neniam ajn gravis!
PEER GYNT La Dovrean sufie Ia jugo malsavis.
Ne, t i e Ruinigis Ia ipo, vin savu sur tabuloj.
validas Ia diabla v i m e m s u f i e! Kiel ajn, nur ne inter Ia runaj-buloj !
206 PEER GYNT AKTO V - SCENO IX 207

LA BUTONMULDISTO LA BUTONMULDISTO
(sur Ia vojkruco) Nu, eesti si mem estas sin mortigi.
Nun venis, Peer Gynt, Ia atesto-templimo! ed al v i tiu solvo nur estus balasto.
1)0, ni diru: ie kun si alligi
PEER GYNT kVlLzauelpend-ildon Ia planon de l' mastro.
u krucvojo jam nun? J en rapida livero! PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO (.({se iu neniam do spertis ekkoni
Mi jam Iegis la via vzago-esprmo klon planis Ia mastro pri li?
Ia slipon, sen vido de unu litero. LA BUTONMULDISTO
Li d i v e n u.
PEER GYNT
La kurado min tedis, - misvoji mi povas - PEER GYNT
od ofte divenoj maltrafas, kaj oni
LA BUTONMULDISTO do iru ad undas kaj vane penu!
Jes, kaj krome: u estas utilo en gi?
LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT ;I'rtege, Peer Gynt, estas manka diveno
Tutvere, Ia arbaro noktnigra kovas - LI li kun Ia hufo pIej bona hokteno.
LA BUTONMULDISTO PEER GYNT
Tie plandas grizulo. Ni voku pri li? Tio estas ekstreme komplika problem', -
Askultu, mi rezignas pri esti mi mem.
PEER GYNT ar pruvi Ia fakton ja estus tro pene.
Ne, lasu lin iri. Li estas ebria! M! rigardas Ia punkton perdita plene.
LA BUTONMULDISTO Hl'd, dum mi JUs vagis lavoje, skrupulo
Sed eble li povus - mln ekpremis per uo de Ia konscienco.
Mi diris aI mi: vi estas pekulo -
PEER GYNT
S, ne, kara mia! LA BUTONMULDISTO
Nnn vi ajne revenas jam al la komenco -
LA BUTONMULDISTO
Ni komencos nun, do? PEER GYNT
Nonel ! Vi adu, - d e a I t a r a n g o.
PEER GYNT No nur en ago, sed en koro kaj Iango.
Nur demandon, sinjoro. I~ksterlande mi vivis senbrida besto.
Rio estas esti si mem versence?
LA BUTONMULDISTO
LA BUTONMULDISTO Trc eble. Sed vi devas registron montri.
Demando tre stranga de viro komence
pretendinta -' PEER GYNT
PEER GYNT Jes, prokraston -, kaj mi provos pastron renkonti
Respondu koncize eI koro. por konfesi kaj veni aI vi kun atesto.
208 PEER GYNT AKTOI V - SCENO X 209

LA BUTONMULDISTO ,. mi iras de cindro aI fajro-amaso. -


KomprenebIe, se mi Ia registron ekhavos, \'11dras proverbo kun rajto pri vero:
vi de Ia muIdila afero vin savos. uim estas vivo, estas anka espero.
Sed, Peer, Ia ordono - (Magra persono en alte suprenIigita pastrorobo kaj
PEER GYNT kwn.birdo-kaptreto sur Ia ultro kuras Iau la dekIivo)
Malnova papero -. PEER GYNT
Sendube gi portas maljunan daton. 1\1 11 Lie ? Pastro kun birdo-kaptreto!
Mi iam dibois sen deca modero ll], fortuno eIektis min favorateto!
kaj ludis profeton kaj fidis Ia faton. lIe11I vesperon, pastro. Vojao, ve! -
Nu, u mi do provu?
LA MAGRA
LA BUTONMULDISTO .'eH, scd kiom oni ne por animo oferas?
Sed -
PEER GYNT
PEER GYNT Ir.Ht ns iu ironta ielen do?
Kara sinjoro, -
vi certe ne urgas pro multa laboro. LA MAGRA
Ci tie ja estas Ia aero sanhava, - Ne, -
oni vivas pli longe en gi 01 normale. 11dlrcktas alie, mi bone esperas.
Ja skribis Ia Justedal-pastro prava: PEER GYNT
MaIofte loganto mortas -vale, li, pastoro, ni povus kuniri vojpecon?
LA BUTONMULDISTO LA MAGRA
eis venonta krucvojo. Ne plu, mia filo. ICIIII vera plezuro, mi atas kunecon.
PEER GYNT PEER GYNT
Mi pastron nu kaptu, e se per pinilo! ri-metas min io -
(li ekkuras) LA MAGRA
FI eraus! Do ek!
PEER GYNT
SCENO X I nnta Vi vidas decuIon honestan,
LIl Alatajn legojn mi tenis sen pek'.
(Erikeja dekIivo. La vojo serpentas lau la montoorso.} M I nenam surtretis Ia sojlon arestan.
PEER GYNT 'el keIkfoje oni perdas Ia deco-reguIon -
Tiu i povas doni multspecan utilon, '.I stumblas -
diris Espen, trovante Ia pigo-flugilon. LA MAGRA
Kiu pensus, ke nun en Ia lasta vespero Ve, trafas e pIejbonulon -
Ia pekuldo min savu de Ia embaraso? PEER GYNT
Nu, same tiklega restas Ia afero, .1iII, liuj etajoj -
H
210 PEER GYNT AKTO V - SCENO X 211

LA MAGRA PEER GYNT


EtaJoj nur, do? Nu, jes, - mi ja konas tiun muldilon,
kn.j guste tial mi seras konsilon.
PEER GYNT
Jes, mi iam min tenis de pekoj en gros. LA MAGRA
1'~lparoIu!
LA MAGRA
PEER GYNT
Nu, kara viro, do kial vi genas min? Mi volus, se ne estas tre
Mi ne estas tiu, por kiu vi prenas mino - malmodeste, peti -
Vi rigardas min fingren? Kion vi trovas?
LA MAGRA
PEER GYNT Logejon ? u ne?
Ung-sistemo de alta evolu-stato. - -
LA MAGRA PEER GYNT
Vi divenis jam, kion mi peti deziris.
Kaj nun? La rigardon pieden vi movas?
Ln komerco ja iras malvigIe, vi diris.
PEER GYNT Do ebIe vi ne ekzakte kalkulas -
(montras)
u natura - Ia hufo? LA MAGRA
A('d, kara-
LA MAGRA
Estas mia memflato. PEER GYNT
Mi ne aItajn kondiojn postulas.
PEER GYNT AaIajro ja ne estus nepra neceso, -
Mi jurus vin pastro, sed nun mi ekkonas -, nur riIatoj afabIaj la loka permeso. -
mi havas Ia honoron -! Plejbona pli bonas -!
Se invitas halpordo, ne flankan uzu. - LA MAGRA
Se eestas Ia rego, lakeon rifuzu. Varmigta ambro?

LA MAGRA PEER GYNT


Vi estas tre senantajuga, la ajno ! Ne tro varmigita, -
Vian manon! Pri kio mi servi vin povus? knj permeson reiri libera kaj kvita, -
Sed ne petu pri povo a mona gajno. kn] rajton aI - kieI oni diras - forIaso,
E se vi pendumus min, mi tion ne trovus, (' por tagoj pli bonaj aperos okazo. -
Vi ne povas imagi, kiel Ia butiko LA MAGRA
malviglas, terure rumpis trafiko. Amiko, mi sentas bedaron veran.
Ne alvenas animoj - nur malofte solulo - - Nc imagus vi kiom da petskribo-formuIoj
PEER GYNT dI' simila enhavo sendadas mortuIoj
Do Ia homa gento morale prosperis? oriasontaj jam sian estadon surteran.
LA MAGRA PEER GYNT
Ne, mal e ! Hontinde gi jam degeneris. Hl'd se mi ektraktas en funda pripenso
IIi iras muIdilen la vasta regulo. man vivon pasintan, mi rajtas enpason -
212 PEER GYNT
AKTO V - SCENO X 213
LA MAGRA
Ja nur estas etajoj III.l nun - aI tia banala aajo?
NI' koleru, mi aI viaj pekoj aludis. -
PEER GYNT
1\1\'; pardonu, ke miaj esprimoj krudis.
En certa senco.
NII, kara, elpuu do tiun denton,
Sed mi trovas: mi vendis da sklavoj amason -
kn] rigardu muldilon kun rezignaci'.
LA MAGRA ('li vi gajnus se logi kaj tabli e mi?
Homoj komercis e mensojn kaj volojn, Prlpensu, amiko, vi havas prudenton.
sed mallerte - kaj trovis e ni rifuzon. ./t'H,vi havus Ia menson la sama mezuro. -
l'-lPd Ia vido super Ia lando memora
PEER GYNT rflrigus por menso kaj sino kora
Mi sendis :A:inujon Brama-idolojn. kiel diras Ia svedoj - tre magra plezuro.
LA MAGRA VI no havus kazon por ridi a koleri,
Jen farso! Tiajoj nur donas amuzon. nr-k kore jubili a malesperi,
Ja homoj elps pli fiajn figurojn - /l1'llio vin igus glacia a arda,
kiel artojn, predikojn kaj literaturojn, /1111' io vin igus agrene rigarda.

sed ne povis enpasi - PEER GYNT


.I1H,tekstas: Vi pene ekscias kun klaro
PEER GYNT
Sed sciu sekreton: Id\' premas Ia suo, se gin portas alia.
Mi memoras, ke iam mi ludis profeton! LA MAGRA
./I'H,vere. Mi - danke aI tiu kaj tia -
LA MAGRA III'mnas nur unu boton - de paro.
Eksterlande? Nur bluf'! Prenas muldil-sino 141'11 Ielie, ke jen mi menciis boton.
Ia sehen ins blaue de I' plimulto en fino. Momorigaa min tio, pri kion mi faru.
Se ne sur alio vi scias vin bazi, MI venigos kredeble tre grasan rostoton.
vi, kvankam mi volontus, ne povas enpasi. I)() mi ne tie klaante staru -
PEER GYNT PEER GYNT
Sed jen: Mi sur kilo min krois en drivo - 1"11 mi povas demandi, kia peko-furago
ja dronanto herberon e kaptas avide - rusigis Ia ulon -?
Por si mem oni pensas ja plej rapide - LA MAGRA
mi duone senigis kuiriston je Ia vivo. Mi kredas, purflage
1\ <'AUS si mem kaj nokte kaj tage,
LA MAGRA ku] tio i estas Ia efa avantago.
Tutegale, se kuiristinon fripone
vi je io alia senigus duone -! PEER GYNT
u havas do tiu i duon-klaajo 0:11 mem? u tiaj parohas sub vi?
kun respekto rilaton? Kaj kiu freneze LA MAGRA
foruzas brulajon kostantan aItpreze II:Ht
ns duonfermita Ia pordo, ne pli.
0/11 estas en du manieroj si mem,
AKTO V - SCENO X 215
214 PEER GYNT

PEER GYNT
jen ekstera jen suba flanko de kostumo.
Jes, kieI oni diras -
En Parizo, vi seias, Iai nova sistem'
oni faras portretojn per suna Iumo. oni konas ja muItajn.
Oni faras bildojn a rekt-motivajn LA MAGRA
a - tieI nomitajn - Ia negativajn. Mia tempo tro iras!
La unuaj Ia ombrojn kaj Iumojn prezentas Klc Iaste vi vidis lin?
inverse kaj ajnas aI vido malbelaj. PEER GYNT
Simileeo tamen en ili Iatentas. e Kabo - a preter - -
Kaj temas nur pri Ia proeesoj rivelaj.
Se iu animo dum vojo viva LA MAGRA
fotografis sin la maniero negativa, Di buona speranza?
oni do ne forjetas pro tio Ia plakon,
PEER GYNT
sed simple gin sendas en m i a n fakon.
Sed jam li pretstaras
Mi jen por pluraj preparoj gin prenas
per konvenaj rimedoj, gis ango venas, - por plua vojago, se mi ne eraras.
privaporas, bruligas, purigas kaj lavas LA MAGRA
per sulfuro kaj tiaj ingredieneoj, Do tien mi urgu min sen-prokraste!
gis Ia plako Ia gustan bildon ekhavas, Mi esperas kapti lin anta Ia foriro!
do Ia pozitivan, la siaj eseneoj. AI mi am maIplais Kablando, ar vaste
Sed se iun, kieI vin, duonvis Ia vivo, mnlutilas Stavanger-misiista konspiro.
ne utilas sulfuro nek kali-Iesivo.
(li ekkuras suden)
PEER GYNT
Do oni al vi kieI korvo venas PEER GYNT
por farigi Iagopo? Kian nomon te nas Kia stulta hundo! Ha, jen li ekkuras
tiu negativajo - Ia kontrafakto - kun Ia Iango pendanta. Li estos Iongnaza!
serata por Ia pozitiva angtrakto ? LIl azeno! seretrompi lin vere plezuras!
'I'la ulo efumas kaj Iudas pavfraza!
LA MAGRA eu eble li rajtas brustvel pro io!
Peer Gynt. Lu metia eerte ne igos lin grasa, -
PEER GYNT 11ja falos de Ia stango kun Ia tuta skorio. -
Ho, Peer Gynt? Post li vi do kuras ?" 110, ankaii ne m i sidas firme sur selo, -
u li estis si mem? mi eksgts kieI me m-posedanta nobelo.
LA MAGRA (falanta stelo videtigas, li kapsignas aI gi)
Je tio li juras. Halutu de Peer Gynt, frat' steI-ekbrileto!
PEER GYNT Lumi -, neng en faikon per jeto - -
Nu, fidinda li estas - Ia sarna Herr Peter. (kuntirigas kvazau en angoro kaj ekiras pli pro-
funden en Ia nebulojn, silentas dum daureto, jen li
LA MAGRA
ekkrias)
Vi eble lin konas?
216 PEER GYNT
AKTO V - SCENO X 217
u neniu - neniu en Ia tuta svarm-velo !
eu neniu en abismo nek en Ia ieIo! LA BUTONMULDISTO
lIon-matenon, Peer Gynt! Nu, Ia peko-registro?
(aperas pli malsupre, [etas sian apelon sur la vojon
kaj iras al si la harojn, iom post iom falas sur lin PEER GYNT
trankvilo.) u vi ne kredas ke, kieI mi povis,
.11\

TieI funde maIria do povas animo mi vokis kaj fajfis? -


en nenion refali - aI griz-maIproksimo. LA BUTONMULDISTO
Ho, arma tero, ne tenu kolere N eniun vi trovis?
ar mi trotis sur via herbo en vano.
Ho, arma suno, malparis vi vere PEER GYNT
per via lumuto al senhoma kabano. Noniun krom migra fotografisto.
Neniun vi igis agorda a varma,
ar Ia posedanto fores tis konstante. LA BUTONMULDISTO
Ho, suno arma. Ho, tero arma, I.H prokrasto finigis.
malsags vi, mian patrinon nutrante. PEER GYNT
La spirito - avara! La naturo - malpara ! F'inigis io,
La vivon por nasko, jen pago tro kara. Lu strgo ekflaris, jen, sonas Ia krio!
Ho, supren plejalte sur Ia pinto mi devas.
Mi vidu refoje, ke Ia suno sin levas, LA BUTONMULDISTO
je Ia Iando gIorata rigarde pasiu, I';/itns frumes-sonoro -
jen provu min kovri per nego sur monto.
PEER GYNT
Povas teksti supere: Jen kuas neniu, -
Kio Iumas radie -?
kaj poste, - jes, tiam -! Prizorgu estonto.
LA BUTONMULDISTO
PREGEJ -IRANTOJ
N ur Iumo de dometo.
(kantas sur Ia arbar-vojeto)
Benita aroro, PEER GYNT
dum Di-regnaj Ia Iangoj Sed kia mugeto -?
teren-flugis jam kvaza flambril'!
De I' tero en horo LA BUTONMULDISTO
Nur kanto de virino.
ielen por dankoj
iellingve nun kantas Ia fil'. PEER GYNT
Ja trovos mi t i e
PEER GYNT ,pJ.I"stron-
(kunkauras en angoro)
LA BUTONMULDISTO
Rigardu ne tien! Dezerto, angoro -!
(lin kaptas)
Mi timas, ke mi mortis jam anta morthoro!
Vian domon ordigu en preto!
(volas kairi inter la arbustojn, se renkontia
(ili jam elvenis el la arbaro kaj staras apud la
kun la krucvojo.)
kabano. Tagigo.)
218 PEER GYNT AKTO V - SCENO X 219

PEER GYNT LA BUTONMULDISTO


Mian domon -? J a tie gi estas! Foriru! (malantau la dometo)
E se vastus muldilo kiel erko, mi diru, Ln registron, Peer Gynt?
gi ne tenus min kaj pekliston mian!
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO Elvoku pri l' senhonto!
Gis tria krucvojo, Peer Gynt, sed tiam -!
SOLVEJG
(li flankenigas kaj [oriras)
(sidigas sin apud li)
PEER GYNT Mlnn vivon al arma kanto vi benis.
(pli proksime al la dometo) onata estu, ke fine vi venis!
Tien kaj reen, jen sarna vojpeco. Bt'nata pentekosto-matena renkonto!
Enen kaj elen, jen sama malvasteco. PEER GYNT
(haltas) Do jam mi pereis!
Ho, ne -! Estas veo senfina, korira - SOLVEJG
eniri hejmen, - Ia vojo reira -! Sed regas iu!
(iras kelkajn pasojn, se haltas denove) PEER GYNT
rkaen, diris Bojgo! (ridas)
(audas kantadon en la dometo) ereis -, se ne solvi enigmon vi povas!
Ne, tiun i fojon SOLVEJG
tratrae - e kiom malvastan vojon! In el-metu,
(li kuras kontrau la dometo, en la sama momento PEER GYNT
aperas Solvejg en la pordo, vestita por pregej-iro El-meti? Ho jes! Vi menciu,
kaj kun psalmaro en la tuko, bastono en la mano. kh' post Ia disigo Peer Gynt sin trovas!
si staras rektstatura kaj milda) SOLVEJG
PEER GYNT aln trovas -?
(Jetas sin sur la sojlon) PEER GYNT
Kun marko destina surfrunte, -
Se vi povas kondarnni pekulon, menciu!
'lItiS - kia li saltis de l' penso de Dio!
SOLVEJG u vi t i o n divenas? Se ne, al nenio
Estas li! Estas li! Dank' al Dio bonvola! ml pereos en landojn nebulajn profunde.
(palpas al li) SOLVEJG
PEER GYNT (ridetas)
Mian grandan kulpon akuze elkriu! acila enigmo!
PEER GYNT
.SOLVEJG
Parolu! Sincera!
Neniom vi pekis, mia knabo sola!
Io m i nur mi estis, Ia tuta, Ia vera?
(palpas denove kaj trovas lin) nj signita surfrunte per stampoj Diaj?
220 PEER GYNT

SOLVEJG
En Ia fido, espero kaj amo miaj.
PEER GYNT
RIMARKO]
(mirigite retirigante) AKTO UNUA
Jen kion vi diras? Ja estas blasfem' -. I'II~() 10. Gendin(-ego). Anka nomata Bes-eo (Bes-
AI Ia knabo interne patrinas vi mem! l'gg). Mallarga montkresto inter Bes-Iago kaj Gende-
SOLVEJG lago kun pende krutaj muroj je amba flankoj.
Jes, mi faras, sed kiu Ia patro? Mi konas: Kontrau mi la vento blovis. . .. Tiu rimarko estas
Li kiu je prego de patrino pardonas. necesa por igi Ia rakonton kredebla, ar boaco povas
flari homojn de kilometra distanco, se Ia vento blovas
PEER GYNT
male, kaj tiam estas neeble proksmgt al gi.
(ekbrilo de lumo super lin, li krias:)
Patrino! Edzino! Senpeka virino! - !'II/h>15. Salkovrigis.... Oni utas salon sur garden-
Ho kau min, kau min en via sino! vojeton, por ke herbo ne germu tie.
(li kroas sin kaj kaas la vieao en sia sino. 1'1Ig-o21. Laudestine.... Komparu kun Z-prov.: pend-
Longa. silento. La suno leoias.) igoto ne dronos.
SOLVEJG I'ufro 24. Sangulo. Lai malnova superstio Ia subteruloj
(kantas maate) provadis teli hominfanojn kaj meti siajn proprajn
Dormu, mia plej kara knab'! n Ia lokon. Tio estis iam malfelia nterango, ar
Mi Iulados vin, mi vin gardos. - alangta infano estis malbona kaj malbela, ne volis
La knabo sidis sur patrina genu'. kreski, nur kriaadis kaj mangegis. Tia nterango
Il Iudis tra longa vivtago, Ia du. cstis ebla nur antaii Ia bapto, kaj oni devis zorge
La knabo ripozis e Ia brust' de I' patrin' gardi Ia infanojn gis tiam. Nun s a n g u 1o signifas:
tra longa vivtag'. Dio benu vin! malsanema, kripla, ofte idiota infano kaj estas uzata
Mian knabon mi tenis e-kore en pac' kiel kromnomao.
tra longa vivtag'. Nun prenis lin Iac'. 1'lIfro 28. Engelland. Temas ne pri Anglujo sed pri iu
Dormu, mia plej kara knab'! fabela lando, pri kiu Peer revas.
Mi Iulados vin, mi vin gardos!
I'IIA'O29. Montkaptita. Lai malnova superstio homoj
LA BUTONMULDISTO povis esti mont-kaptitaj, t. e. Iogitaj en Ia montojn
(malantau la dometo) de Ia troloj. Custe tio okazas al Peer en songo en
e Ia Iasta krucvojo, Peer, kunvenos do ni, 5a sceno de akto 2a.
kaj tiam ni vidos, u -. Mi diras ne pli. I'lIfrO31. Regalestro. Ceremoniestro.
SOLVEJG Estas alta.... En Ia kampara danco, halingo, Ia
(kantas pli laiite en la tagbrilo) dancanta junulo ne estas sufie taiga, se li ne povas
Mi Iulados vin, mi vin gardos, kapturnigi, piedfrapante Ia plafon-trabon-
dormu, songu, mia knab'! I'nA'o 33. i-vespere? Ordinare daras edzigfesto e
222 PEER GYNT RlMARKOJ 223

kamparanoj dum pluraj tagoj, kaj en tiu tempo Ia saga. Li tagas nur por erpadi en Ia cindro pri
gastoj ne forlasas Ia festbienon. objektoj. De tio li havas sian kromnomon. ion, kion
Pago 40. Nevideblo-robo. (-apelo). Vestajo, kiu la Ia li trovas sur Ia vojo en Ia vivo, li kunportas - kiom
fabeloj gas Ia surhavanton nevidebla. ajn aa gi ajnas al Petro kaj Paulo kaj kiel ajn ili
Pago 41. Provizejo estas aparta dometo, en kiu oni kon- rikanas lin. Sed guste per tiuj bagateIajoj kaj aajoj
servas Ia mangajojn, La subtegmenta ambro ord- Cindrulo gajnas Ia regdinon kaj duonon de Ia regno.
nare estis en tiu tempo dormejo por Ia filinoj a (Vidu: Tri norvegaj popolfabeloj, Ia duan).
servistinoj de Ia bieno. Sajne, Ia kazo de tiu arango Pago 67. Se I' okulo agrenas .... Vidu e Sankta Mat.
estas, Ire tiu domo estis en bieno Ia sola, kiu ordinar 5.29.
havis seruron kaj estis losata. Pago 68. Kaj mi povas malSargi .. Rekte tradukita figura
parolo: Mi facile povas liberigi min je Ia Dovre-viv-
AKTO DUA maniero.
Pago 52. se kaptis .. " Vidu klarigon por pago 29. La Pago 70. Alla paroba. En tiu tempo, kieI kelkfoje anka
Ia superstio Ia troloj devas malaperi a krevi, se nun, ne trovigis institutoj por prizorgado de senpa-
oni sonorigas per pregej-sonoriloj. Tio okazas en Ia rencaj infanoj. I1i logis mallongan tempon e iu el
fino de Ia 6a sceno. Ia bienuloj kaj tieI sendataj dum Ia tuta infaneco de
Pago 56. Ronden-montoj. (Ronden). Libersitua, potenca bieno aI bieno.
montarkomplekso en Ia sud-orienta rando de Dovre- Pago 72. Sanorado! Vidu rim. de pago 52.
montaro. Tie estas multaj tre altaj suproj, gis 2017 Nigra mantelo: La kristana pastrorobo.
metrojn super Ia maro.
Pago 74. Birdkrioj. Malbonaj estuloj en korpoj de birdoj,
levas la koko. . .. Temas pr Ia ventomontrilo, kiu
plej ofte ests formita kiel koko. La bildo estas prenita el Ia fabeloj.
Pago 58. Steloj brilas .... birdoj kantas .... Rimarku Ia
malnaturan scenejon. Nun ni trovas nin en Ia mondo AKTO TRIA
de Ia songo]. Pago 94. Soria-Moria-palaco. Nomo el Ia fabeloj.
Verde vestita virino. Laii Ia fabeloj Ia arbarnimfoj
estas verdaj. Pago 96. Grane nomigts Ia evalo de Sigurd Favnesbane.
Sankta Petro estas bone konata el Ia fabeIoj kiel Ia
Tiras Ia fingrojn. . .. Tiu gesto signifas juron: De-
tranu tie, se m ne diras veron. pordisto de Ia ieIo.
Pago 97. Beata. Ofte uzata esprimmaniero por mor-
Pago 61. Dovrepatro (Dovregubben). La norvega vorto
tinta kun Ia subtono ke oni supozas ke Ia mortinto
gubbe signifas ne nur maljunulo. di anka
estas en Ia ielo.
sugestas dommastro. On parolas pri far i huset
(patro en Ia domo) anka se li estas seninfana.
Pago 62. FiIino kaj regno aldone. Tio estas tre ofte AKTO KVARA
Ia temo de Ia popolfabeloj, precpe de tiuj pri Petro, Pago 101. Mondcivitaneckontakto. Ironiajo pri Ia ger-
Paulo kaj Cindrulo (Per, Pl og Espen Askelad), tri mana vortkunmeto.
fratoj, kiuj eniras Ia mondon por seri Ia felion. Pago 105. En kio vi faris'l komercista esprimo rekte
Cindrulo estas Ia plej juna kaj ne rigardata kieI tre tradukita: En kio vi komercis?
224 PEER GYNT RIMARKOJ 225

Pago 106. /ilantropa maljaooro, Aludas al Ia movado La evalo henas . . .. Eble satiro al Ia verkistoj, kiuj
kontra Ia sklavo-vendado en Ia unua duono de Ia 1011 zorgas, ke Ia heroo iam ekhavas guste tion, kion li
jarcento.
bezonas en certa momento.
Pago 110. vin mem perdus. Komparu e Sankta Luko ab esse ad posse .... plu: valet consequentia, ab posse
9.25. ad esse non valet consequentia (el tio ke io estas oni
Pago 111. Btml. (etmol). Norvega marista termino: di. povas konstati, ke gi p o v a s esti, sed ne inverse).
stanco traveturita en Ia daro de unu tagnokto. Peer Gynt do studis anka logikon!
Lippe-Deimol estis en tiu tempo prnco-tato.
Jlllgo 125. Kaba. La centra sanktejo de Ia mahometanoj,
En Render.... Kiam Ia sveda hero-rego Karl Ia kubforma konstruajo en Mekka. Tie trovgas Ia
Dekdua proksime de Bender batalis kontra grandegn nigra tono, kiun Ia pilgrimantoj kisas.
superpovo, li fine devis fugi, sed stumblis en sa]
spronoj kaj estis kaptata. Pago 126. Vi ne igas .... Komparu e Sankta Luko 4, 24.
kaj Proverbo de Z.
Pago 112. Hellas. lbsen eble aludas pri alia malgrandn
lando, kiu batalis senespere kontra potenca mala- 1'11go 129. Das ewig .... Citajo el Ia fino de 2a parto de
miko, nome Danujo en 1864. Se tiel, Ia sceno estas Faust. Ke Peer citas a n anstata h i n a n, mont-
satiro super Ia profitavida politiko, kiun gvidis Ia ras lian duonecon kaj malprecizemon kaj emon al-
grandaj tato] e tiu okazo. gustigi Ia proverbojn k. S. konvenaj por sia uzo.
Pago 115. Kastale. Fonto sur Ia deklivo de Ia monto J>llgo 133. Tian uZon mi.... lbsen aludas al Brand, Ia
Parnassos, pratempe sankgita al Ia Muzoj. efa persono de lia dramo Brand, aperinta Ia lasta
Pago 120. Bus estas kvaza propra nomo kun Ia senco anta Peer Gynt, Brand estas Ia plena kontrasto
proksimume: kara amiko, bona kunulo. de Peer. Lia devizo estas iom a neniom, kaj li
Pago 121. La sterkoskarabo metas siajn ovojn en glob- kondamnas Ia marandemon. Brand fine pereas pro
siaj ideoj.
etojn el sterko kaj poste rulas tiujn en terfendetojn
per Ia postpiedoj. J>ngo 138. Nu) do devus sino . .. Oni povas almeti: Ia
diablo preni.
Pago 122. Tekstas k.t.p, Provo de SaIomono 16, 18; 29,
23. Pltgo 141. Becker. Weltgeschichte de Becker. Rimarku:
Pago 123. Trarompo.... Tia ideo fakte estas serioze el- nur unu volumo, ne komplete. Denove duoneco.
metita poste de Jacques Libaudy en Ia Cezaro de Pago 148. La sepdek interpretsto}, .... lbsen aludas pr '
Saharo. Ia malnova mito pri Ia Alexandra biblo-tradukajo,
Pago 124. Valan-sango. La valo estas Gudbrandsdal nomita Septuagesima: Egipta rego igis 72 klerajn
(valo = dal). judojn enlosataj en eloj unuope, por ke u faru
la arkea azeno. lbsen aludas pri Ia enigmo: Kiu azeno tradukajon de Ia biblio. Kiam ili elvenis, iliaj tra-
fanfaronis tiel Iate, ke Ia tuta mondo gin adis ? La dukajoj estis lavorte similaj. La 160 novaj eble
azeno de Ia arkeo! estas proksimume Ia nombro de Ia lingvoj, en kiuj
Mia regno.... La Shakespeare: Richard lU, akto Ia biblio poste estas tradukita.
5/4: My kingdom for a horse! Pri duona regno vidu Pago 14.9. La Munchhausen-vulpo. M. fiksnajlis Ia voston
rim. por pago 62. Peer Gynt ja havas nur duonan de vulpo al arbo, faris traneton en Ia frunto kaj poste
regnon. vipis Ia vulpon, tiel ke gi kuris el sia bona hato.
1\
226 PEER GYNT RIMARKOJ 227

Pago 151. Huhu. Tiu karikatur-figuro estas aludo al lu J'II!:O181. Hejmoen-jesto. Festeno, kiun oni arangas,
norvegaj lingvostrebantoj. Por kompreni Ia scenon, enloginte en novan hejmon. (Si translogis al Ia
necese estas iomete koni tiun movadon: -La fondinto morto). .
estas Ivar Asen, kiu eldonis Gramatiko de Ia nor-
1'11':-0 182. Bofrato de la morto. La malnova imago Ia
vega idiomo kaj poste vortaron. Estis lia intenco
morto nun estas ia edzo, kaj Ia morto do estas
krei memstaran norvegan lingvon literaturan (lands-
bofrato de tiuj viroj, kun kiuj si plifrue havis rilaton.
mal) bazitan sur Ia origon-norvega, kiu dum Ia kvar-
rize vestita. Lia funebro estas malpli granda. Lia
centjara unio kun Danujo estis - precipe en Ia urboj
rilato kun Ia mortinto estas ne tiel grava. .
- preskaii elputa de Ia dana. Li kolektis dialekt-
prooizej-pordo, vidu pago 41. Oni supozu, ke Peer
ajojn tra Ia tuta lando, precipe en Ia okcidentaj
Gynt siatempe povis trapasi tiun pordon. Vidu anka
partoj, kiuj estis malplej influitaj de Ia daneco. La
Ia noton pri Ia sama verso.
unua grava poeto, kiu uzis tiun lingvon, estis A. O.
Vinje. Oni kredas, ke Ibsen per Huhu indikis al I'IIg-O183. La kato de Dovre. Blanka urso, kiun meneias
Vinje. Post Vinje multaj verkistoj kun sukceso util- Ia fabelisto Asbjernsen en sia rakonto pri Peer Gynt,
igis Ia novan lingvon, kaj hoda gi staras forte, e el kiu Ibsen prenis Ia nomon kaj multajn ideojn por
flanke-e-flanke kun Ia dan-norvega (riksml) dank' sia verko.
alIa favoro de Ia registaroj. Ibsen forte kontrastara I'lIgo 184. Vanovo. Ovo senfekunda. Liaj revoj pri Ia
gin, kvankam oni povas noti influon de gi en lia vivo, kiuj promesis multe, sed farigis nenio.
lingvouzo.
)'Itgo 186. La historio La diablo kaj Ia porko estas
Per plumo tenata. Se needukita persono, ne povanta
pruntita el Phaedrus: Fabulus V, 5: Seurra et rusti-
skribi sian nomon, subskribu dokumenton, tion povas
cus. La rakonton Peer direktas al sia askultantaro,
fari fidinda persono, dum Ia subskribanto kune
kiu ne komprenis, ke Ia akco estis plej profunda
tenas Ia plumon a post kiam li tuis gin.
seriozo de lia flanko. Sajnas, ke Ibsen volas atentigi
AKTO KVINA pri Ia nekoinpreno, kiun homoj ofte montras pri
artistoj, kies verkoj ofte estas bazitaj sur plej pro-
Pago 160. Hallingskarven. Potenca montodorso plej supre
funda realeeo.
en Hallingdal.
J ekel. Pli guste: Hardanger- jakel. Kupolforma gla- Pago 187. Nebukadnesar. Vidu e Dan. 4, 33: kaj her-
eiejo plej norde sur Hardanger-vastajo. bajojn li mangs kiel Ia bovoj.
Folgefonnen. La tria plej granda glaeiejo de Norve- Pago 188. Vulpo post la orelo .... Havi iun ruzan inten-
gujo, oriente de Hardanger-fjordo. eon. ar mi ne konas iun esperantan formon de tiu
Pago 161. msx Montsupro. proverba esprimo, mi elektis traduki Ia norvegan
Galdh0piggen. Montsupro, plej alta de Norvegujo kaj rekte.
Norda Eropo. Pago 190. Plor' de hometuloj. Nenaskitaj infanoj, kiuj
Ilarteig. Kegloforma montsupro sur Hardanger-. riproas tiujn, kiuj povus esti iliaj gepatroj.
vastajo, Fadenbuloj. Estas ofte meneiita en Ia skandinava
Pago 179. Glitretind. Tre alta montsupro. Se oni kun- supersto. Anka alia de-asocio ligigas aI Ia faden-
kalkulas gian je 30 metroj dikan glaeitavolon, gi e buloj: senordaj pensoj.
superas Galhepggen, Ia plej alta. Pago 194. Eleso, Rekta traduko de dana esprimo, prok-
228 PEER GYNT

simume: mallertulo, nespertulo. La fleso sin tenas


nur en Ia malalta regiono.
Mungdt kaj bjor. Bierspecoj, kiujn oni faris en tiu
tempo.
Pago 197. Kongsberg. Norvega urbo, kie estas Ia argent-
minejoj kaj monfarejo.
Kiel diris Ia vulpo. . .. Aludo ai malnova sentenco:
Nur estas transiro, diris Ia vulpo - senfeligate.
Pago 203. Heklefjeld. Estas, same kiel Bloksberg, resta-
KONCIZA KOMENTARIO
dejo de Ia soristinoj. Kiel Faust estas Ia centra efverko de Ia germana
Pago 204. Strio de Ia hoto. Proverba esprimo: ne esti llteraturo, tel estas Peer Gynt koro de Ia norvega.
tute sena (je kulpo a maljusto). }i estas, Ia plej sprita kaj plej ra, Ia plej multeflanka

Pago 208. La Justedal-pastro. Matthias Foss, kiu estis kaj plej profunda verko, kiun posedas Ia norvega ltera-
pastro en 1742 en Justedal, vere skribis en Mallonga turo, Krome gi estas kaj en spirito kaj tono, en natur-
priskribo de Justedal: Il (t. e. Ia Justedalanoj) estas ngordo kaj kiel bildo de popol-vvado, Ia plej norvega
anka tre longvivaj, kaj estas maloftega okazajo, ke kreajo de Ibsen.
iu mortas, . Malgrai sia norvega propreco tiu verko krevigis Ia
Tiu i povas EIla fabelo La regidno, kiun neniu limon de nacia posedrajto kaj farigis posedajo de Ia tuta
povis vortligi. mondo. ai do plene rajtas sian Iokon inter Ia efverkoj
de Ia mond-literaturo tradukitaj en esperanton.
Pago 211. Salajro ja ne.... Tiu frazo esprimas plejan
La elirpunkton de sia dramo pri Ia blaganto, Peer
spriton, se oni legs tiun saman postskribon tre oftan
Gynt, !bsen trovis en Norvegaj fabeloj kaj popol-mitoj
en Ia tiutempaj gazetanoncoj.
de Asbjernsen. Precipe kelkaj vortoj eI Ia peco Boaco-
Pago 214. Portretoj per suna lumo. Aludas ai Daguerre- asado e Rondane kaptis lin: Tiu Peer Gynt estis
otypi, Ia plej malnova maniero de fotografado. Sur lu eksterordinara ulo. Li estis vera fabelisto kaj blagulo,
speciale preparita metalplato oni faris latentan kiu certe amuzus vin, Li iam pretendia ke li estas
bildon, kiu poste estis rivelita per hidrarga vaporo, heroo en historioj, kiuj la onidiro okazis en pli fruaj
poste fiksita per trempado en aparta solvajo, En tiu tcmpoj.
solvajo trovgts inter aliaj ingrediencoj sulfuro, kiu Tiu maIgranda semero ekgerms en fekunda fan-
laii Ia informoj ne mankas en Ia infero. tazo. Ibsen efektive estis goja, ke Ia rakonto dirs tel
Kontrafakto. Serca esprimo por p o r t r e t o la Ia malmulte pri Peer. Li skribis en letero : Ne estas multo,
norvega kontrafej, kiu siavice evoluis de Ia franca sur kio mi povas konstrui, sed des pli libere mi povas
contrefait. Jongli per Ia materiaIo la bontrovo. Kaj vere, li jongIis
Pago 215. Stavanger. Urbo en Norvegujo. Tie estas Ia per Ia temo. La senperaj kapricoj povis ludi libere. Ibsen,
centra administrejo de Ia norvega misi-organizacioj. Ia konsekvencema konstruisto de I' dramo, forjets por
Pago 217. Ordigu vian domon. Rigardu e Jesaja 38, 1. tiu fojo iajn antaikaIkuIojn. EkzempIe, ne estis komen-
Pago 218. Palpas t li. Si do estas blinda. ce lia intenco, ke Peer veturu ai Ameriko kaj Saharo.
Entute Peer farigis tipo pli simpatia 01 kia Ibsen origine
intencis krei lin.
230 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 231

Custe tial, ke Ia materialo lasis ai li tian liberon, li vegujo datgas de l' pratempo. Sed precipe dum Ia unia
povis enmeti motivojn Ia propra elekto. Li uzis, smbolo kun Danlando - Ia sennombraj kantoj - Dovre estis Ia
gin reinterpretante, Ia renkonton inter Bojgo, Ia gganto- imbolo de Norvegujo.
trolo, kaj Peer Gynt, pri kiu Asbjernsen rakontas en sia Unue Ia troloj de Dovre ne volas esti vizitataj de frem-
fabelo. Li anka genie gs, ke Ia blaganto rakontas pri si duloj, nek ricevi impulsojn' de ekstere, escepte por Ia
mem tion, kion Asbjernsen rakontas pri Ia rajdo de Gud- vestaro. Ili estas egoistaj, memfidaj, miopaj kaj plenaj
brand GIesne super Gendin sur Ia boac-boko, Same libere de antajugoj, tiel ke ili vidas ion strabe. ifonoj ajnas
li gis, ke Peer rakontas aliajn pecojn el Ia fabelaro de dckorajo, rubajo ajnas oro. Ili havas Ia trolvidon kaj Ia
Asbjernsen kaj Moe, ekz., La knabo kaj Ia diablo, kaj trolguston.
en Ia lasta akto La forgisto, kiun ili ne kuragis enlasi en Sed Ia trolgento malprosperas. Malpli da - kaj malpli
Ia inferon. Sed li precipe pentris bildon de Ia heroo de bonaj - kapoj. Finigas per tio, ke Dovrepatro mem
Ia fabeloj, Cindrulo. Tri fabeloj, kiujn Ibsen pleje utiligis, farigas almoz-vagulo kaj seras okupon e Ia komedo,
estas kunprenitaj en tiu libro. La supre menciita rakon- T'iamaniere Ia nacional-romantiko farigas trola. Sed Ia
to pri Peer Gynt mem estas tro ampleksa. f'antaziido de Peer kun Ia filino de Dovrepatro havas
Tiuj pruntoj el Ia norvegaj popolfabeloj donis al li bclajn infanojn tra Ia tuta lando.
sufie da materialo por Ia jonglado. Sed li precipe volis Anka aliaj aferoj el Ia vivo kaj el legado donis impul-
ataki Ia nacional-romantikon. Pli bonan karikaturon 01 sojn al Ibsen. Li uzis sian patrinon kiel modelon por Ase
Ia fanfaronulo, kiu pretendas esti farinta tion, kion aliaj kaj impreson pri sia patro por Jon Gynt, Ia patro de Peer,
faris pli frue, li neeble povus trovi. Jen Ia norvegoj, - gustama parolemulo, kiu arangs grandiozajn bankedojn.
nacional-romantikuloj kaj supernorvegoj, kiuj kredas, ke Riam tiu bankrotis, Ia filo, Peer, devis sentadi Ia rkan-
ili mem estas grandaj pro Ia grandaj agoj, kiujn faris ridojn de Ia distriktanoj, same kiel Henrik Ibsen mem, Ia
iliaj patroj en praaj tempo]. La bieno de Ase estas minia- filo de Ia bankrotinta komercisto, sentis Ia malestimon
turo de Norvegujo, estinteca grandeco kontrai estqnteca de Ia urbetanoj. Same kiel OIe Bull, Ia fama norvega
mizero, restajoj el malnova reco, granduleco kontrai violonisto, iam provis fondi norvegan idealtaton en
malrieco. Sed Peer plej bone farigas nacia karikaturo Amerko, Oleana, tiel Ibsen igas, ke Peer revas fondi
pro tiuj proprecoj, kiujn posedis Cindrulo, Ia fabel-heroo, Gyntanujon kun Ia efurbo Peeropolo. En Saharo li
tipo kiun Ibsen opiniis precipe norvega. Same kiel Cn- volas generi Ia norvegan rason ar valan-sango ja havas
drulo, Peer kredas, ke li iam faros ion, kio gloros, rcgec-frakcion. Sed Ibsen precipe amuzas sin metante
kaj kiel Cindrulo li revas gajni Ia regidinon kaj duonan kelkajn konatajn personojn en Ia frenezulejon de Kairo.
regnon kaj mem farigi rego - bofilo de Dovrepatro -, 'I'ie ni trovas O. A. Vinje en figuro de Huhu, Ia lng-
aii cezaro de orhegemonio, kiel esploristo cezaro de l' vostrebanto de La Malebaraj strandoj (vidu rimarkon por
homesto, kaj kiel filozofo - Ia cezaro de l' memo. Sed pago 151.) Ni trovas Grafon Manderstrem, Ia sveda mini-
li ne atingas sian revan celon, kiel faris Cindrulo, li estas stro por eksterlandaj aferoj, tie nomita Hussein. Li estas
kronata per pajlokrono en frenezulejo de Kairo. tute freneza kaj suferas de Ia imago, ke li estas plumo, kaj
Precipe dediita al Ia supernorvegoj estas Ia sceno en ko Ia mondo pereos, se li ne povas skribi notojn. Aludoj
Ia halo de Dovrepatro. La trolregno estas Norvegujo, nI aliaj nacioj estas Ia eksterlandaj amikoj de Peer Gynt,
kaj gi kuas en Dovremontaro, ar tiu montaro estas de Ia anglo, Mr. Cotton, kotonmagnato kun sia akra vido por
malnovaj tempo] rigardata kiel Ia plej norvegeca kaj plej profito, Ia franco, BaIlon adoranto de gloro kaj virinoj,
firma el Ia norvegaj montoj. Dovre kiel simbolo de Nor- lu germano v. Eberkopf, kvaza-profunda, solenema kaj
232 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 233

avara je aneksado, kaj Ia grandsvedo, 'I'rumpeterstrle, Fantaziema menso kia tiu de Peer, kompreneble, vivis
kiu parade frazadas pri Ia sveda herorego Karl Ia XII kaj nur en tiu fabelmondo. Li efektive kredas je tio, kion li
ties spronoj. Germana profesoro Begriffenfeldt, kiu estas rakontas pri siaj faroj. Entute ne estas aI li limo inter
direktoro de Ia frenezulejo kaj mem frenezigis, estas realeco kaj imago. Sed lia fantazio ne estas produktiva,
adepto de Ia plej abstrakta filozofio germana. nur reproduktanta. Finrakontinte pri, kieI li falegis en
Plej amuza estas tamen Ia karikaturo de Ia norvegoj, Ia lagon, li kaj Ia boac-boko, lia fantazio estas elerpita,
Ia felaho, kompatinda, malzorgita egipta kampuI-sklavo. .'ar Ia fabelo ne rakontas pli pri Gudbrand Glesne. Kiam
Li nenion valoras en alies okuloj, sed sur sia dorso li Ase volas ekscii, kie Ia boko estas, li klaketas per Ia
portas mumion de reg' Apis, kaj li mem kredas, ke li fingroj kaj diras, turnante sin sur Ia kalkano: Eble
estas tiu reg' Apis, kiu konstruis piramidojn kaj skulptis rcsts sur Ia Ioko. - Kaptu lin - e vido de li! Prok-
Ia grandan sfinkson. aimume tieI fingas multaj eI Ia fabeloj. (komp. La for-
Kelkaj komentariistoj indikas, ke Ia felah-sceno estas ~lsto, kiun ili ne kurags enlasi en Ia inferon.)
satiro direktita aI Ia svedoj, kiuj iam kaj en kantado Anka impresoj de Ia realeco - de Ia infanjaroj
kaj parolo irkaiitrenas sian regmumion de Karl Ia XII. kazis, ke Peer farigis nenifara revanto. Kiam Ia patro
La nuntempa Egiptujo estas Ia tria simbolo de Nor- .'n Ia tagoj de bonstato arangis brilajn bankedojn, invi-
vegujo en rilato kun sia estinteco, same vipa kaj malica tante Ia kapitanon, Ia preposton kaj multajn aliajn, li
kieI Ia bieno de Ase kaj Ia Dovrea troI-regno. Anka tie ofte enlasis Ia filon. La gastoj ladis Ia filon de Jon
montrlgas estinta gIoro kontra estanta mizero kaj Gynt Ia ria, dirante, ke tiu knabo farigos io granda. La
stagno. iuj restajoj de Ia pasinteco kvaza revadas pri patro atis tion kaj e donacis aI Ia pastro evalon kaj
pasinta gIoro. Estas interese en tiu rilato citi tu- vcturilon kieI dankon por laida frazo.
tempan gazetartikolon de Ibsen: La norvegoj cetere Kiam Ia rieco malprogresis, kaj Ia famlio farigis
estas popolo de l' estonteco, t. e. popolo, kiu pro du kaizoj objekto por klaado, Peer devis ne kapituli, sed provi
povas trankvile dormi en Ia nuno kaj same trankvile snvi Ia kredon, ke li estas eksterordinara homo, iu, kiu
dormi en iu venonta nuno, unue, ar ni havas Ia histo- havas esceptajn kapablojn. TiaI li komencas rakonti
riajn pruvojn pri tio, ke niaj prapatroj faris tagan multajn strangajn okazintajojn pri si mem. Nu, Ia pa-
taglaboron, kaj due, ar ni estas konvinkitaj pri tio, ke trino ne estis tute senkulpa. Si helpis lin iomete pri tio.
niaj posteuloj iam vekgos por granda estonteca miso. Do, Ase ne estas bona edukantino. Anka aliajn man-
kojn si havas. Si efe estas senvoIa. En sia malforteco
U nua a k t o. - Peer, vi blagas! Tiuj i malafablaj nntaii Ia knabo si havas guste tiun miksajon el ekkoIe-
vortoj de Ia patrino de Peer, Ia unuaj kiujn ni adas, remo kaj cedemo kaj emo al dorlotado, kio kazas, ke
estas Ia losilo kaj funda motivo de Ia tuta verko, Ia vivo Ai ne estas ia morala apogo por Ia filo.
de Peer Gynt. La norvegaj infanoj ofte estis edukataj Kiel escepta homo Peer iras en Ia vivon. Li ne estas
jam en Ia Iulilo per fabeloj, en kiuj svarmas rego], regi- lute certa, sed li ludas per Ia penso, ke li estos cezaro.
dinoj, palacoj, sed precipe supernaturaj estajoj kaj Kompreneble, iu junulo en certa ago ordinare estas
koboldoj, ogroj, draiigoj Ir. t. p. Nia Sinjoro kaj Satano revema, sed estas normale, ke li iom post iom moderigas
vagas sur Ia tero - ofte kune. Je tiuj fabeloj anka Ia postulojn Iai Ia realeco. Tion ne faras Peer. En sia
plenkreskuloj kredis e kieI je Ia biblio. Ogro kaj ko- interno li seras kompenson por Ia malgoja realeco per
boldo estis aI ili same realecaj estajoj kieI ekzemple tiu revado, ke li sekrete estas cezaro. Tio estas Ia efa
hundo kaj bovino. eco de Cindrulo, Ia heroo de Ia fabeloj.
234 PEER GYNT
KONCIZA KOMENTARIO 235
La patrino tamen havas iomete da realec-vidpovon.
unkta, por ke li povu elparoli gin anta Ingrid. Tiu
Si volas, ke Peer savu Ia bienon por Ia familio, edzigante
('PilO prilumas econ de Peer, kiun ni antae ne trovis:
al Ingrid, sola filino de Ia ria Hegstad-bienulo. Ingrid
certe ne rifuzus tion. 11 of'cktve kuragigis sin aI ago. Li sentas, ke Ingrid
ortlras lin de Ia bildo de Solvejg. Realaj valorajoj ne
La tuta akto donas klaran bildon de Peer: Fantazie-
Ignifas multe por Ia fantaziemulo, li facle povas rifuzi
mulo, revanto, sovagulo, drinkemulo, batalemulo, sed
spite al io ne malsimpatia. lu rian doton de Ingrid. Lia amo aI Solvejg donis aI li
r11(Han apogpunkton, k iu eb Ie p ov a s f ar i eI
Ne malpli klaran bildon gi donas pri Ase. Malgra
11 v i r o n.
iuj riprooj kaj minacoj si havas moIan .koron por sia
Nun Ia revanto estas metita kontra Ia krueIa realeco.
filo, varman patrin-instinkton. Si tremas pro kolero,
1.1 estas lasita nur aI si mem. Sed li ne kapablas estri
venante en Ia korton de Hegstad-bieno por vergi lin, sed
lnn fantaziemon. ReaIeco kaj imago estas io sama por
tuj kiam si adas, ke Ia forgisto intencas prizorgi tion,
si estas e Ia flanko de Peer. 11. Jen realeco estas imago, jen imago estas realeco. La
ltonden-montoj farigas paIaco. Li imagas sin reveninta
Per malmultaj pudorplenaj replikoj estas Solvejg
nl Ia grandaj bankedoj de sia patro kaj Ia lado] de Ia
pentrita. Sed kiel lumas de si! Tiel simpla si aperas, tiel
ustoj. Li antaenkuras, sed pugas per Ia nazo kontra
matenfrea, tiel naiva. Kiam si parolas, Ia sovageoo de
Ia edzigfeato eksilentas. roko, falas kaj restas kuanta, La revo kolizias kun Ia
n-aleco. Jen ni ree glitas en Ia fabelmondon. Peer ren-
kontas Ia verde vestitan virinon. Si estas filino de l'
D u a a k t o estas genia mksajo el real eco kaj Dovre-rego, kaj li estas filo de Regno Ase.
fabelo, sama kia Ia menso de Peer. Preska nesenteble
Li estas bone akceptata de Dovrepatro. La trol-gento
ni transglitas de Ia plej kruda realeco en Ia febelmon-
dono hczonas novan sangon, kaj Ia svatiganto estas fortika
junulo. Li povas ricevi Ia filinon kaj duonon de Ia regno,
Sed u Ia okazajoj estu rigardataj kiel faktoj, u kiel
acd nur se li volas farigi trolo. Post multaj protestoj li
io, kion Peer imagas a songas, u ili estu komprenotaj
nkceptas iun opan angon, sed kiam li ekscias, ke li ne
rekte, u interpretataj sim bole, io sekvas unu planon:
plu povos refarigi homo, li rifuzas. Fine li ekhavas Ia
Ia akto montras Ia vivproblemon de Peer, Ia taskon, kiun
trol-amason super si, kaj li estas savata de Ia pregej-
li ricevis, kaj same lian kapablon - a nekapablon _
solvi Ia taskon. sonorado. Same kiel, kiam li fcrpus Ingrid, li nun rifu-
sas pri gIora estonteco. Tio, ke li ne volas fari Ia decidan
Anka en Ia unua akto io estas postulata de Peer. paon bone agordas kun lia efa principo: li en Ia ne-
Li devus savi Ia bienon, edzgante al Ia junulino de Heg- pleneco trovas Ia ebIon r e p a s i, se estos oportune.
stad. Estas certe, ke li povus, ar Ingrid ne estis malema,
Jen ni renkontas lin en Ia batalo kontra Bojgo. La
kaj Ia maljunulo estis cedema aI sia filino. Sed tiu tasko bojgo-scenon Ibsen pruntis eI Ia fabeloj. La nomo Bojgo
ne havas lokon en lia interno, li ja ne sentas amon aI Aajnas havi rilaton kun Ia norvega vorto por kurbgnta
Ingrid.
(beyet). Tio kune kun tio, ke Bojgo postulas de Peer,
Ni rerenkontas Peer kaj Ingrid sur Ia montaro en Ia ke li irkairu, donas al ni sufian aludon. Bojgo estas
mateno post Ia fianin-rabo. Peer bruske kaj krude for- kvaza enkorpigo de Ia inerteco, kiu malhelpas, ke Peer
puas Ingrid. La tu ta afero estis nur sens-ebrio. Nun li iru rekte trae. Do gi simbolas ion en lia interno, kio igas
sentas abomenon aI iuj virinoj. Sed li aldonas: Krom lin deflankg, kurbigi sian vojon. Tiun econ de Peer oni
unu. Tiu unu estas Solvejg. Sia nomo estas aI li tro jam konas, lian inklinon aI kompromsoj kaj duonaj I
I
236 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 237

decidoj. Tiu emo efe estas morala malkurago, timo pOI. Sed tuj kiam Peer estas ekster Ia vido de Solvejg, Ia
faro, kiun li ne povos refari, bezono por - kiel en 111 troI-mondo denove atakas lin. La verde vestita ren-
Dovre-halo - revojo malferma, tieI ke li povos repa1ll, kontas lin kun ilia Iongkrura, lama ido. Malkagas io
se li bezonos, ti mo por preni sur sin Ia konsekvencojn dI' nobla en Peer, kiam li rekonas, ke Solvejg estas tro pura,
sia faro. Sed iuj tiuj ecoj de Peer ne estas pozitivu tro sankta por li, sentas, ke lia estinteco ne nur kun Ia
malbonaj, Ia pasiveco malhelpas Ia bonon e li. Li iam verde vestita, sed anka kun Ingrid kaj Ia tri setro-
trovas citajojn eI Ia biblio kaj proverbojn, kiuj erarc junulioj, metas baron inter li kaj SoIvejg. Samtempe
uzataj defendas lian neplenecon. li montras mal-kuragon. Li ne kuragas reeniri por kon-
fcai kaj pentofari, li ne kapablas lukti kun Ia Bojgo, sed
T r i a a k t o povus porti Ia titolon: Peer, SoIvejg elektas provi irkaiir'i - tiel ke estos nek perdo nek
kaj Ase. En sia mallongeco gi estas eble Ia plej bela. gajn'.
La efrolanto estas Peer, sed Ia akto efe donas pent- La sama mikso el noblaj karaktertrajtoj kaj morala
rajon pr SoIvejg. Oni ne multe in vidas a adas. Si malkurago aperas e Peer en Ia Iasta renkonto kun Ia
entute parolas malmulte en Ia tu ta dramo, sed tamen patrno. Li volas ig Ia morton pli facila aI si. Ase kuas
diras des pli multe. iu el aj vortoj gravurgas en Ia malsana hejme, pensante pri Peer. iu movebla posedajo
konscio de Ia Ieganto, kvankam Ia vortoj estas tre sim- de Ia bieno estas veturigita aI Hegstad kieI punpago pro
plaj kaj senornamaj. Si nevideble eestas tra Ia tuta Ia fianinrabo, eble anka pro malnova uldo. Si ne
dramo - kieI memoro ai kiel kontrasto. EI tiu malgran- rproas aI Peer, si kulpigas iun, kiu ofte estas kulpigata,
da junulino elradias potenco, kiu trafluas Ia tutan Ia diablon. Li ja tentis ian filon. Peer venas. Li deziras
poemon, plenigas gin per beleco, envolvas gin per Ia odoro viziti sino Sed li ne volas paroli pri Ia morto nek pri aliaj
de poezio. malagrablajoj, ion, kio estas dolora kaj peza, li volas
Peer estas fariginta arbarulo. La tribunalo dejugis prokrastigi g i s p o s t e, a I i a ta g'. Fine ili amba
de li Ia bienon. Ekster Ia arbaro iu ajn povas mortigi fantazias sin for de Ia realeco. Ase kaj Peer ludas kieI
lin. Pli 01 iam li nun bezonas sobran realec-vidpovon. n Ia estintaj tagoj. io farigas fabelo, e Ia morto. Peer
La kruela realeco postulas de li multan penon. Sed li ne gas per ruzajo, ke Sankta Petro, Ia pordisto de Ia ielo,
kapablas forigi Ia fantaziemon. Fojon post fojo li pro- malfermas Ia pordon por patrino Ase. Sed subite, kiam
vas, sed post nelonge li ree estas en Ia fantazi-mondo. li vidas, ke Ia patrino jam estas senviva, li vekgas aI Ia
En Ia arbaro okazajo prilumas Ia malkuragon de realeco.
Peer. Vidante junulon, kiu venas en Ia arbaro kaj deha-
kas de si fingron por eviti Ia militservon, li konfesas aI K v a r a a k t o de Ia dramo estas Ia plej longa kaj,
si mem: Jes, pensi, deziri, e vo I i, cetere, - - sed el arta vidpunkto, Ia malplej forta, sed Ia plej sprita,
f a r i! Ne, tion mi ne komprenas! pli amuza 01 profunda. Tie Ia verkisto lasas siajn kapri-
Denove Peer ekhavas okazon por farigi si mem, farigi cojn regi. La prilumado de Ia karaktero de Peer estas
viro. Okazas aI li Ia grandioza, ke SoIvejg venas por torente ria. Sed Peer tute ne evoluas. La akto estas
eklog kun li. Altiris in Ia penso, ke Peer vivas soIeca provajo de lia vivperiodo inter tria kaj kvina aktoj, sene-
en Ia arbaro kaj estas senpaca. Estas atentinde, ke si volua kaj sensenca.
oferis ion pro Peer, forlasis iujn kaj ke Ia vojo irita Ni renkontas Ia ifon-vestan kamparjunulon kieI
neniam regvidos! EI Ia maIgranda junulino, kiu venis altkuIturitan sinjoron en Ia ago de irka kvindek jaroj,
aI Hegstad-korto, Ia amo faris maturan virinon. kun orpinilo e Ia brusto - malpli ofte sur Ia nazo -.
238 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 239

Norveg-amerikano. Peer estas fariginta rulo IlI! prlncpoj helpis lin al tiu pozieio, kiun li atingis. Li sen-
transe kiel multaj aliaj. Sajnas, eble, iom stranga tio, krupule komereis en tre dubindaj branoj. Sed kiam
ke Ia nenifara revemulo estas fariginta viro de Ia. realcco Il proksimigas al Ia kvindeka jaro, li komencas timi pri
- estis povinta levi sino Sed Ameriko estis en tiu tempo lu savo de sia animo, kaj li tre praktike arangas tiel,
pli 01 nun Ia senlima lando de fantastaj eblajoj, Ne est ke kaj Ia moralo kaj Ia monujo ri cevas sian parton. Per
malofte, ke norvegoj, ne sukcesinte hejme, elmigris 1\1 honfaroj - kiujn li cetere netralgas - li kalkulas
Ameriko, kie ili montris antae latentan energion knj ekvilibr siajn pekojn, netralig iliajn efikojn.
iafoje revenis kiel bonsituaj viroj. Anka aliajn vivinstruojn li proprigis al si. Li bone
Sed, oni rimarku, Peer Gynt ne per tagtaga diligentn memoras Ia citajon vi estu vi mem, kaj komprenas
penado prosperis, sed li svingis sin alten per favoraj kon- tiun tiel, ke oni efe zorgu pri si mem kaj, kompreneble,
junkturoj kiel spekulanto, agotanto. Ofte ja Ia ple] ne edzigu. ar u oni povas est si mem kiel argmulo
fantastaj planoj, Ia plej sovaga] kaj vastflugaj donas por aliaj?
plej da profito. Lia vojago ne estis nur plezur-vojago, La grekoj
Profunde vidate, ne estas granda diferenco inter lu faris ribelon, kaj li intencas kiel vera mt-agoto prun-
kampar-junulo Peer kaj Ia mondcivitano Peer Gynt. Lu tedoni monon al Ia Turkoj. Sed liaj amikoj aneksas
juna estis egoista fantazianto, kaj Ia maljuna estas fan- Ia jahton. De nun li spertas multajn malagrablajojn.
taziplena egoisto. Li ankora portas sekretan cezaron Tamen li iam scias akomodi sin, e Ia simioj kaj e Ia
en Ia koro - a dolarmagnaton - laii amerka esprimo. bcduenoj, same kiel siatempe e Ia troloj. Li sukcesas
Li anka legis iom, kaj entute povas esti rgardata ludi profeton aI beduen-gento. Anka nun li montras
kiel kulturita homo. Tamen li neniam studis ion gisfunde, san emon al nepleneco: Li ne rekte diras, ke li estas
nur elseris, kion uzi. Lia citaj-provzo estas pligran- profeto, li ne mensogas, ar ja estas diferenco inter
digita, kaj li gin uzas diligente, precipe por ornami siajn mensogo kaj profeta respondo, kaj li ja povas repai,
farojn. Sed li ofte citas erare, kaj iam li - la pro- De Anitra mistifikita kaj preska tute prirabita je
funda vidpunkto - miskomprenis Ia ctajon, La klereeo, valorajoj, li decidas vojagi kiel historiisto, kaj en tiu
kiun Peer akiris do estas tute supraja, kaj gi ne estas aceno li malkaas sian duonecon en historiaj scioj, kaj
persona, ar efektive mankas al li Ia evoluemo. same li malkaas, ke li estas Ia sarna fantazianto kia
Nun li estas e Ia bordo de Maroko inter altgrade Ia junulo, Peer. Kiam li trovas ion strangan, am en
internacia, sed ne bona soeieto, kelkaj amikoj de Ia riulo, lia subkonscio kuas okazintajo simila, kaj li amas ct
kiuj volonte partoprenas plezurvojagon por danei rka sin mem. La Memnonstatuo similas al Dovrepatro, Ia
Ia orbovido. Kiel bona norvego Peer fanfaronas al siaj sfinkso al Bojgo. Sed en Ia profundo de lia animo kuas
eksterlandaj amikoj, prezidante e Ia tablo. Lia songo duonforgesita memoro, iu granda okazintajo. Post kiam
pr Dovrepatro kaj ties familio farigas nobel-domo, kaj Anitra forkuris, li nklngas al amaraj meditoj pri Ia
Ia okazintajo kun Ia verde vesti ta estas galanta histo- perfideco de Ia homoj. Li finas sian meditajon per Ia
rieto, kiu kazis al li duelon kontra sep el Ia junaj do- vortoj: kaj virinoj, - ha fi, estas aa gento!
manoj. EI tiu historio Peer prenas Ia instruon, ke oni Nun Ia scenejo estas translokata al Norvegujo por
evitu iun decidon, kiu ne povas esti refarata. Oni am momento, al kabano en arbegaro, Ia kabano de Peer. Tie
zorgu, ke ponto staras malferma post Ia dorso por sidas Solvejg, si, kiu iris rekte trae pro Peer. Si spitis
eventuala returniro. Similan instruon donis al li Ia ren- Bojgon, kiu simbolas klaadon kaj malestimon de Ia
konto kun Bojgo. Li lernis iri irkaiien, kaj guste tiuj parohanoj. Si kantas sian arman kanton: kaj fidu, m
240 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 241

atendos lai mia promes'. La vortoj estas plej simplaj, juneco vidis dehaki sian fingron en Ia arbaro, kaj li
kaj Ia sceno dairas nur momenton. Sed kia perspek- udas Ia grandiozan predikon de Ia pastro pr Ia vivo de
tivo! Ilu silenta batalanto, kiu estis granda, ar li estis si
mcm,
En k v i n a a k t o estas pli da evoluo 01 en iuj aliaj
EI tiu prediko Peer devus preni multan instruon. Sed
aktoj. Gi plej similas al Ia tria. En tria akto Peer havia
11 ne volas percepti Ia profundan diferencon inter sia
Ia lastan ancon por fari al si felian vivadon konforme
vivo kaj tiu de Ia mortinto, kiu penadis tutan vivdairon
kun Ia bono en si. En Ia kvina estas prezentata al li Ia
por malgrai mizero kaj malfacilajoj provi pentofari pro
eblo savi sian animon.
10. malgranda misfaro -. Cetere Ia senco de tiu rilato
Peer Gynt nun estas maljuna viro kun glaci-griza njnas iom enigma kaj donis al Ia komentariistoj okazon
hararo. Li estas vojaganta hejmen de Ameriko. Denove por diskutadi.
li farigis riulo, tiufoje kiel felasisto kaj orfosisto. Nun
Sed estas certe, ke per tiu prediko Ia verkisto pr-
li estas e Ia norvega marbordo - ekster Hardanger -,
Iurnas sian tutan koncepton pri Ia rilato inter tato kaj
kaj Ia unua revido de Ia patrujo emociigas lin. Sed li ne
Individuo, kie lia simpatio nepre estas e Ia flanko de Ia
farigis pli bona homo. Li estas senkompata kaj havas
lnsta.
malmildajn trajtojn. Dum momento e Ia revido de Nor-
Peer miskomprenas Ia predikon kaj trovas en gi de-
vegujo li farigas donacema, li volas donaci al Ia ipanaro
fcndon por sia memsufieco. Li transmetas al si Ia belajn
monsumon. Sed aidante, ke ili estas edzigintaj kaj hej-
vortojn pri tiu spiritfrato kaj trovas sin malria sed
menvenos al gojo kaj festeno - lai povo de malriuloj -,
virtoplena.
li tuj sangigas. La egoismo revenkas, li decidas ebriegigi
Tamen ajnas, ke lia proksima renkonto kun Ia morto
ilin. Pro malkontento pri sia propra vivo li volas vengt,
ne tute senefike preterpasis lin. La subtono de doloro,
malfeliigante aliajn homojn, kiuj posedas vivogojojn
kiu sekvas lian indiferentan parolon nun estas je unu
malhavatan de li mem.
oktavo pli profunda. Tion akcelas ankai Ia irkaiajo:
Guste dum Peer estas plej egoista, unuafoje kiam li
renversita muelejo, elsekgnta riverkuejo, io irkaie
volas vengi pro sia sengoja hejmenveno, duafoje kiam li
detruita - Ia hejmloko. Ankai ne e Hegstad-bieno
- post Ia iprompo - lasas Ia kuiriston droni, aperas Ia
catas pli bone. Tie estas aikcio. Atentema leganto eble
fremda pasagero, Tiu parolas malagrable kaj timige
tuj rekonas Ia personojn: Ia funebre vestita estas Aslak
per tre cinikaj vortoj, petas pri Ia tre estimata kadavro
Iorgisto, le grize vesti ta estas Mads Moen, kaj funebro-
de Peer, se tiu dronos. Peer estas profunde agrenata.
festeno estas tiu de Ingrid. Si, ajne, edzigts al Aslak,
Kiu estas tiu fremda pasagero, Neniu krom Peer kies amo ne estis tre profunda: Nur se si ne trompas
lin vidis. Estas Ia pli bona mio e Peer, io e li, kio Ia morton ruze! La knabo, kiu vokas post AsIak supo-
similas al konscienco vekiganta sub Ia premo de dan- zeble estas Ia filo de Ingrid kaj Aslak, kvankam Ia ko-
gero. Kelkaj demandoj tuis lin, tiuj pri Ia seriozeco de mentariistoj multe diskutis pri tiu demando. La priskribo
angoro kaj venko de Ia personeco. Sed li forpuas Ia en Ia scen-enkonduko informas nin, ke Hegstad-bieno ne
pensojn ne volante kompreni. Ja u li havas tempon por floris intertempe. Morto kaj detruo grimacas kie ajn
tia vivokalkulo i tie sur Ia barko-kilo? Sed jam atinginte Peer turnas sino La sceno estas unu el Ia plej obskuraj
en sekuro Ia bordon, li estas same memfida kiel antaie. de Ia tuta verko. io memorigas pri morto kaj donas
Baldai Ia morto denove memorigas lin pri Ia vivo- seriozigajn simbolojn al Peer, kvankam li provas eviti
kalkulo. Peer vidas Ia enterigon de tiu viro, kun li en Ia ilin per indiferentaj ercoj.
16
242 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 243

Nun li forakcias iujn siajn revojn, kiuj iam havia konas, jen de Ia fabeloj, jen de infanecaj impresoj. La
valoron, Ia Ronden-palacon, Ia evalon Grane, revon pri krucvojo estas ofta temo en Ia fabeloj.
orbuka libro, Ia cezarecon, Ia pajlokronon k. t. p. Dovrepatro, kiun Peer rigardas kiel Ia plej sekuran
La senespera hejmenveno de Peer jetas ombron ma- atestanton, ne volas doni aI Peer Ia petitan ateston.
Iantaen sur lian vivon. La revoj seniluzlgs lin. Lia Li, kontraie, asertas Ia malon. e Ia sekvanta krucvojo
efa animagordo nun estas senespera bonhumoro. Li sen- li do rezignas pri sia pretendo kaj ekhavas prokraston
cele vagas en Ia arbaro, mangas ter-bulbojn kaj filozof- gis Ia venonta krucvojo. dis tiam li alportu ateston, ke
adas. Sed subite li adas, ke Solvejg kantas en Ia kabano. li estas granda pekulo kaj rajtas eviti Ia muldilon.
Nekonsciaj fortoj lin kondukis la Ia konataj vojetoj. Nun li, fele, renkontas Lian Moton Satano, kaj li
En tiu momento Peer vidas Ia vivokalkulon, li memoras estas goja, ke li trovis lin mem - ne lian ambasadoron.
Ia vortojn de Ia fremda pasagero pri Ia seriozeco de Li uzas Ia okazon por peti pri rifugejo, ambro - ne
l' angoro. Vipate de sia konscienso li kuras plena de tro varma, sed - notu bone - plej grave estas, ke li
terurigo en Ia arbaron. - povu retiri sin, translog, se li deziros, a se venos aI li
Nun Ia tuta naturo akuzas lin, ne pro Ia malbonaj pli favora propono pri restadejo. Malgra ke Peer kon-
faroj sed pro lia negativeco, pro o bona, kion li n e f'csas siajn plej grandajn pekon, tiuj ne sufias por enlasi
faris. La pejzago : detruo post arbarbrulego, karbigintaj lin en Ia inferon, ar tio, kion li faris, estis nur fuso kaj
trunkoj, cindro, morto, malpleneco ~ io memorigas pr nepleneco. Sed Peer mistifikas Ia diablon (Ia diablo estas
lia interno kaj donas aI li kaiizon por amaraj pensoj. Sed lnu Ia fabeloj tre malsaga) tiel, ke tiu ekkuras suden por
li iam provas forpu iln, kuras pli mallongajn vojetojn trovi iun certan pekulegon nomitan Peer Gynt, kies efa
kaj flankvojojn, kaj iam pli kaj pli rapide, li urgas, pro- peko estis, ke li nur estis si mem, kaj havas bonan
vas forkuri de siaj konsciens-riprooj. ancon por enpasi en Ia inferon. Tiam Peer malkaas, ke
e krucvojo li renkontas strangan viron kun ilarujo li entute volas eviti kaj Ia muldilon kaj Ia inferon, ke li
kaj granda muldilo. Tiu viro prezentas sin kiel buton- volas irkaen, Nun estas preparita Ia evoluo, kiu
muldiston, ordonitan de Ia Mastro alporti Ia animon de komencis e Peer, kiam li renkontis Ia fremdan pasage-
Peer Gynt. Peer, kiu kredas, ke estas Ia diablo, pretendas ron. De nun li komencas malesperi. En sia sencela
tion maljusta ago, kaj ke li faris ne malmulte da bono vagado en Ia arbaro li iris ringe. Denove li duonsen-
sur Ia tero. Sed guste tial ke Peer estis taga nek por konscie alvenis proksime de Ia kabano. Estas pentekosta
bono nek por peko, li estas destinita por Ia muldilo, ar mateno. Jen ekstaras Ia butonmuldisto anta li, postu-
postulgas kaj forto kaj volo por peko. Peer ne estas lnnte Ia peko-registron. Peer adas kantadon de virino
ia altranga pekulo, sed aliflanke, estus maldeco nomi <1(' en Ia kabano, kaj nun li unuafoje en sia vivo iras
lin virtulo. Peer ofendgas pro tio ke I i, Peer Gynt, estu rokte trae - ne irkaiien. Nun li kredas esti trovinta
fandota kune kun Petro kaj Paulo aI io nova. Sed 1(\ atestanton por sia plej granda peko. Sed Solvejg
kiam Ia butonmuldisto diras, ke li ne estis sim e m, li diras, ke li igis aI si Ia vivon arma kanto.
protestegas, kaj fine ili interkonsentas, ke Peer montros Peer tamen trovas savon en Ia vortoj de Solvejg, ke
ateston, ke li estas si mem. li estis sim e m en iaj fido, espero kaj amo!
Anka Ia butonmuldisto estas fantazi-bildo, kiun Kiel multaj de Ia dramoj de Ibsen, anka Peer Gynt
kreas Ia pli bona mio e Peer, same pri Dovrepatro kaj finigas per demando. Ne estas certe, ke Peer estos savita,
Ia magra persono kiujn li poste renkontas. iujn li sod estas Ia penso de Ia poeto, ke li p o v a s esti savita.
244 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 245
La interpretoj de tiu finigo estas tre diversaj. KeIkaj proprecoj iom post iom malaktualgs, kaj nun oni legas
kritikistoj trovis tian fnigon nekonsekvenca, ke gi estas IIL libron pro gia grandioza priskribo de homeco kaj efe
tro literatura, surpendigita, latradca, ke gi troe mem- pro gia arta vaIoro. Tiu evoluo estas aI Ia poemo nur
origas pri Faust. Il diras, ke Peer ne estas ia Faust, profita kaj - malgra io - konforma aI Ia deziro de
ke Ia aa Peer ne meritas savon. Lia Ioko estu Ia mul- Ia poeto. En Ietere de 1868 li skribis: KiaI oni ne povas
dilo. Aliaj montris paraIeIon inter Ia fina sceno kaj Ia lcg Ia verkon kieI poemon? ar kieI tian mi ja verkis
sceno, en kiu SoIvejg savas Peer de Ia troIoj kaj Bojgo. gim>.
EI tia vidpunkto Ia finigo fartgas ofendo kontra Ia Oni povas diri ke Peer Gynt estas tipo norvega kun
moraIo. Tiu Peer, kiun si konservis en sia sino, kaj kiu siaj ecoj bonaj kaj maIbonaj. Apena trovgas norvego,
pIenigis ian vivon per kanto - do estis s i me m, kiu post honesta memespIoro povas nei sian parencecon
pIenumante certan vivotaskon - estis tiu Peer, kiun si kun li, kvankam ne estas dubo pri tio ke Ibsen per siaj
renkontis en Ia korto de Hegstad-beno, kaj nur tiu me- vcrkoj influis Ia pensmanieron de Ia norvegoj.
ritas savon. Sed muItaj fIankoj de Ia karaktero de Peer Gynt
La vrgulin-patrno SoIvejg similas aI Sankta Maria, estas internaciaj. Individualismo en Ia karaktero de Ia
si povas propeti por Peer e Dio. SimiIaj katolikaj rem- Dovrea doktrino esti si mem sufie estas hoda pro-
emorajoj trovgas anka e Goethe. Oni rimarku, ke Ia bIemo pIi granda 01 iam kaj certe Ia efa baro kontra
suno Ievgas guste, kiam li renkontgas kun SoIvejg, kaj tutmonda interkomprenigo. Kvankam Ia sceno de Ia fre-
kontra Ia sunIumo Ia troIoj e Peer devas maIaperi. La nezulejo en Kairo, kie iu enfermigis en bareIo densigita,
amo de SoIvejg estas rebrilo de Ia Dia kompata amo, kiu kaj neniu pripIoras alies veojn - neniu komprenas
i a m atendas je pentanta pekinto. nlies ideojn, estas groteska kaj eIvokas rideton, Ia bildo
Tamen, neniu el tiuj interpretoj kontentigas. AI tiuj, tamcn estas terure aktuaIa kaj devigas Ia Ieganton aI
kiuj opinias, ke Ia amo de SoIvejg igas Peer merita je Ia ccrtaj komparoj.
savo, oni povas kontraudiri, ke guste ia amo pligrandi-
La vooj por koIektiva mondkoncepto ajnas droni
gas lian pekon. AI Ia katolikismaj interpretoj oni povas en mugado de ovniemo kaj maIfido, kaj ajnas ke nacia
rimarkigi, ke el Ia katoIika vidpunkto lia gusta Ioko
miopeco kreskas proporcie kun Ia teknika progresado,
estas Ia purgatorio.
kiu Ia sana prudento devus pIivastigi Ia vidon.
Leginte Ia kvinan akton, oni rekonu Ia i n t e r-
En Ia bataIo por maIfermi fenestron unu aI Ia alia Ia
n a n e v o I u o n de Peer, vidu, ke li eI psikoIogia
esperantistoj staras en Ia unua vico, kaj mi esperas ke
vidpunkto estis en Ia purgatorio: Li forjetis siajn
kcIkaj eI Ia abundaj pensoj de Ia verko anka farigos
revojn kieI senvaIorajn, dispecigis sian tutan estecon por
bataliloj en Ia mano de Ia esperantistoj por Ia iutagaj
seri Ia kernon, konfesis siajn pekojn, sian duonecon,
skermetoj kontra nacia memsufieco.
sian malplenecon, rezignis Ia kredon je sia iluzio, ke li
estas sim e m. Kaj fine li unuafoje iras rekti trae. Certe eksterlanda leganto povus deziri pli da kIarigoj
Peer travivis evoIukrizon, kiu povas konduki aI venko de kaj interpretoj, sed sufie ampIeksa Iaboro tia konsisti-
Ia personeco, aI Ia venko, kiun timo donas - ar pIej gus apartan libron multe pli grandan 01 Ia verko mem.
interne en li tamen trovgas ia kerno, kaj tiu ebIe povas Sed malgra Ia profundeco de Ia poemo, gin povas gui
savi Iin de Ia muIdilo. anka Ia suprajema Ieganto, dank' aI gia abunda spriteco.
KomprenebIe, mi utiligis Ia ekzistantan vastan ltera-
Kiam Peer Gynt siatempe aperis, oni precipe pr- turon pri Peer Gynt en miaj komentario kaj kIarigoj,
diskutis giajn poIemikajn flankojn. Sed Ia tempo-ligitaj precipe: Henrik Ibsens Peer Gynt de HaraId Beyer kaj
\
246 PEER GYNT


Rimarkoj en Ia Ierneja eldono de Hertzberg. Mi ankaii
erpis klarigojn kaj interpretojn eI Comentary on Peer
Gynt de H. Logeman (anglalingva). Tiu estas tre
detala kaj rekomendinda aI eksterlandaj Iegantoj, kiuj
deziras penetri pli profunde en Ia poemon.
La komentarioj referas grandparte jen aI iuj, jen aI
aliaj komentariistoj. TiaI estas malfacile indiki Ia verajn
fontojn de Ia granda interpret-literaturo pri Peer Gynt, TRI NORVEGA] POPOLFABELO)
Propraj de Ia tradukinto estas generale tiuj rimarkoj
kiuj precipe celas Ia eksterlandajn Iegantojn. el Ia kolekto de Asbjornsen kaj Moe.
La tradukinto.
LA KNABO KAJ LA DIABLO
Foje estis knabo kiu iris sur Ia vojo rompante nuk-
sojn. Jen li trovis unu vermtruan, kaj sammomente li
renkontis Ia diablon.
u estas vera, diris Ia knabo, tio kion oni diras,
ke Ia diablo povas igi sin tieI maIgranda kiel li volas
kaj premi sin tra kudriltruon?
J es ! responis Ia diablo.
He, montru al mi tion kaj enrampu en tiun i nuk-
son ! diris Ia knabo, kaj tion Ia diabIo faris.
Kiam li estis enrampinta tra Ia vermtruo, Ia knabo
topis gin per lignero. Nun mi havas vin tie, li diris,
metante Ia nukson en Ia poon,
Irinte kelkan distancon, li venis al forgejo. Tie li eniris
kaj petis Ia forgtston disbati Ia nukson por li.
Jes, tio estos facile farita, diris Ia forgisto, pre-
nante sian plej maIgrandan martelon, metis Ia nukson
sur Ia amboson kaj batis. Sed gi ne volis dspecigt. Jen

li prenis pli grandan martelon, sed anka ne tiu estis
sufie peza. Li jen prenis ankorai pli grandan, sed
anka ne tiu tagis. Sed nun Ia forgsto fargts kolera
kaj prenis martelegon. Mi tamen dispecigos vin -!
li diris kaj bategis tiel forte kieI li povis. J en, Ia nukso
krevgis tieI ke duono de Ia forgej-tegmento forflugis,
kaj adigia krako, kvaza Ia dometo rungus,
He, mi kredas, ke Ia diablo mem estis en Ia nukso.
diris Ia forgisto,
Jes, li guste estis, diris Ia knabo.
248 PEER GYNT TRl NORVEGAJ POPOLFABELOJ 249

LA REIDINO KIUN NENIU POVIS VORTLIGI Knaboj, mi trovis, mi trovis! li diris.


Foje estis rego. Li havis filinon, kiu estis tiel tordema Nu, Kion vi trovis nun? demandis Ia fratoj.
kaj kverelema en Ia parolo, ke neniu povis vortligi in, Rompopecon de pelvo, li diris.
kaj tial li komunikis promeson, ke tiu kiu povas tion, A! J en ankai ion por kunpreni! Forjetu gin! ili
ricevos Ia regdnon kaj duonon de Ia regno aldone. diris.
Estis sufie da tiaj kiaj volis provi, mi supozas, ar Ho, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
ne iutage oni povas ricevi regdnon kaj duonan regnon tiajojn por pari, do mi ja povas pari tiun i, diris
donace. La kradpordo de Ia regbeno ne e momenton estis Cindrulo.
senmova. Ili venis en aroj kaj vicoj de oriente kaj de Kiam ili jam iris iomete plu, li trovis kurban kapro-
okcidente, kaj rajdante kaj irante. Sed neniu el ili suk- kornon, kaj tuj poste li trovis duan similan.
cesis vortligi Ia regdnon. Fine Ia rego deklaris, ke tiuj Mi trovis, mi trovis, knaboj! li kriis.
kiuj provos sed ne sukcesos, estos brulsignataj je ambai Do, kion vi trovis nun? diris Ia aliaj.
oreloj per lia granda brulig-fero - li ne plu volis tiun Du kapro-kornojn, respondis Cindrulo.
senutilan trafikadon en sia bieno. A! Forjetu ilin! Kion vi volas fari per ili? ili
Jen estis ankai tri fratoj kiuj ads pri Ia regdno, respondis.
kaj ar ne estis tre komforte al ili hejme, ili volis eliri Ne, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
por seri Ia felion kaj provi, u ili povos gajni Ia regi- tiajojn por pari, do mi ja povas par tiujn , diris
dinon kaj Ia duonan regnon. Ili estis amikoj kaj sufie Cindrulo.
akordigemaj, kaj tial iuj tri iris kune. Post kelka tempo li trovis kojnon.
Kiam ili iris kelkan distancon, Cindrulo trovis mortan Rej, knaboj, mi trovis, mi trovis! li kriis.
pigidon. Estas mirinde, kiel trovadas vi! Kion vi trovis
Mi trovis, mi trovis! li kriis. nun ? diris Ia du plaga].
Kion vi trovis? demandis Ia fratoj. Mi trovis kojnon, li respondis.
Mi trovis mortan pigidon, li diris. Ha, forjetu gin! Kion vi faru per gi? ili diris.
Fi, forjetu gin! Kion vi farus per gi? diris Ia du, Mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas tiajojn
kiuj iam kredis, ke ili estas Ia plej saga]. por par, mi ja povas pari tiun i, diris Cindrulo.
Ho mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas Kiam ili iris super Ia kampoj de Ia regbeno - oni
tiajojn por par, mi ja povas par tiun i, diris Cin- jus dissternis sterkon tie - li fleksis sin kaj ekprenis
drulo. eluzitan plandumon.
Kiam ili jam iris ankorai distancon, Cindrulo trovis Rej, knaboj, mi trovis, mi trovis! li kriis.
malnovan salikpremilon, - gin li ekprenis. Se vi nur trovus iom da prudento, anta 01 vi alve-
Mi trovis, mi trovis! li kriis. nos! diris Ia du, do kion vi trovis tiun i fojon?
Kion vi trovis nun? diris Ia fratoj. Eluzitan plandumon, li respondis.
Mi trovis salik-premilon, li respondis. Jen, a! J en ankai io por suprenpreni! Forjetu gin!
Pa! Kion vi farus per gi? Forjetu gin! diris Ia du. Kion vi faru per gi? diris Ia fratoj.
Mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas tiajojn Ho, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
por pari, mi ja povas par tiun , diris Cindrulo. tiajojn por pari, do mi devas pari ankai gin, se mi
Kiam ili jam iris ankorai iomete, li trovis rompo- volas gajni Ia regdnon kaj Ia duonan regnon, diris
pecon de pelvo. Ankai tiun li ekprenis. Cindrulo.
250 PEER GYNT
TR! NORVEGAJ POPOLFABELOJ 251
Jes, ajnas kapabla por tio vi! mokis Ia du.
Mi kredas, ke vi elgis") por vortligi min? diris si.
Jen ili eniris en Ia regbenan domon. Unue Ia plejaga, Ne, ne m i eligis, sed ti u i elgiss "), respondis Ia
Bonan tagon, li diris.
knabo montrante al si Ia plandumon.
Bonan tagon returne, diris si, ekturnetante sino
Jen, Ia regdino estis vortligita.
Estas terure varme i tie, li diris.
Nun vi estas m i a, diris CindruIo, kaj jen li ricevis
Estas pli varme en Ia ardajamaso, respondis Ia
in kaj Ia duonon de Ia regno aIdone.
regtdno, Tie kuis Ia brulig-fero preta atendante. Kiam
li vidis tion, li estis tuj konfuzta, kaj jen fnigis pri li.
La me zaga ne sukcesis pli bone. LA FORGISTO KIUN ILI NE KURAGIS ENLASI
Bonan tagon, li diris.
EN LA INFERON
Bonan tagon returne, diris si, ekturnetante sino
Estas terure varme i tie, li diris. En tiuj tagoj, kiam Nia Sinjoro kaj Sankta Petro
Estas pli varme en Ia ardajamaso, si respondis. Per iradis sur Ia tero, ili foje venis aI forgisto. Laii kontrakto
tio li perdis kaj vorton kaj voon, - kaj jen Ia fero tiu forgisto apartenos al Ia diablo post sep jaroj, kaj
denove estis elprenata, kompense li gis tu'rtemplmo estu majstro super iuj maj-
J en venis Cindrulo. stroj en Ia forg-arto, kaj tiun kontrakton estis subskri-
Bonan tagon, li diris. bintaj kaj li kaj Ia diablo. TiaI li jam skribis kun grandaj
Bonan tagon returne, diris si, ekturnetante kaj literoj super Ia forgejpordo : Ci tie Iogas Ia majstro super
tordetante sino iuj majstroj!
Estas sufie varme i te, diris Cindrulo. Vidinte tion, Nia Sinjoro eniris.
Estas pli varme en Ia ardajamaso, si respondis, _ Kiu estas vi? li diris aI Ia forgisto.
si ne farigis pli afabla, ar venis Ia tria frato. Legu super Ia pordo, respondis Ia forgsto, sed
Eble estas oportuno por friti mian pigon, do? li eble, ke vi ne scipovas legi skribon, do vi atendu, gis
demandis. venos iu, kiu povas helpi vin.
Mi timas, ke gi krevos, diris Ia regdno. Anta 01 Nia Sinjoro povis respondi, alvenis viro kun
Ho, ne estas ia dangero, mi lrkametos tiun i pre- evalo subforgota.
milon, diris Ia knabo. u vi permesas, ke mi subforgu gim, diris Nia
Gi estas tro vasta, diris si. Sinjoro.
Mi interpremos kojnon, diris Ia knabo, elpogante Vi provu, rediris Ia forgiato, vi ja ne povas fari tion
Ia kojnon. tiel malbone, ke mi ne povus gin regustg.
La graso fluos eI gi, diris Ia regidno, Nia Sinjoro do eliris kaj deprenis unu kruron de Ia
Mi submetos tiun , respondis Ia knabo, montrante evalo, metis gin en Ia fajrejon kaj ardigis Ia hufo-feron,
Ia rompopecon. jen li akrigis Ia hokojn kaj Ia egojn, aIfleksis Ia najlojn
Vi estas tre torda en parolo, diris Ia regdino. kaj reme tis Ia kruron sur Ia evalon. Farinte tion, li depre-
Ne, ne mi estas torda, sed tiu estas torda, res- nis Ia duan antakruron kaj faris Ia samon. Remetinte
pondis Ia knabo, elprenante unu el Ia kapro-kornoj.
Ej! Jen, mi neniam vidis ion similan ! .) Tie i estas vortludo ne bone reproduktebla en fremda
kriis Ia regidino.
lingvo. Oni komprenu Ia unnuan e I i g i s kieI e l i r i 8
Jen Ia smila, diris Ia knabo, eIprenante Ia duan. kaj Ia duan kieI e luz i g i 8.
252 PEER GYNT 253

ankai tiun i, li prenis Ia postkrurojn, jen Ia dekstran f'orgado. Sed ne rezultis pli bone pri Ia kompatinda
jen Ia maldekstran, metis ilin en Ia fajrejon, ardigis Ia virino 01 pri Ia evalkruroj.
hufo-feron, akrigis Ia hokojn kaj Ia egojn kaj alfleksis Tio estas malbone farita, diris Nia Sinjoro.
Ia najlojn, kaj jen li remetis Ia krurojn sur Ia evalon. Pa, ne estas multaj, kiuj demandos pri si, diris Ia
Dume Ia forgisto staris rigardante lin. Vi tamen ne f'orgsto. Sed estas hontinde farite de Ia diablo, li apenai
estas netaiga forgisto, li diris. plenumis tion, kio estas skribita super Ia pordo.
Ou vi tiel opinias? diris Nia Sinjoro. Se vi nun povus ricevi de mi plenumotaj tri dezi-
10m poste venis Ia patrino de Ia forgisto kaj petis rojn, diris Nia Sinjoro, kion vi do dezirus?
lin hejmeniri por tagmango, i estis maljuna kaj kaduka, Vi elprovu mim>, diris Ia forgisto, tiam vi ekscios
terure kurba en Ia dorso kaj sulkoplena en Ia vzago kaj tion.
povis apenai iri.
Jen Nia Sinjoro donis al li Ia tri dezirojn.
Rimarku bone, kion vi vidos, diris Nia Sinjoro, Mi unue deziras, ke tiu, kiun mi petos grimpi supren
prenis Ia virinon, metis n en Ia fajrejon kaj forgis ar- en tiun pirarbon, kiu staras apud Ia forgejo, devu resti
megan virgulinon el si.
tie, gis mi lasos lin reiri malsupren, diris Ia forgfsto,
Mi diras kiel jam antaie, diris Ia forgisto, vi tute due mi deziras, ke tiu, kiun mi petos sidigi en tiun
ne estas netaiga forgisto. On legas super mia pordo: apogsegon, kiu staras tie en Ia laborejo, devu resti tie,
Oi tie Iogas Ia majstro super iuj majstroj, tamen mi gis mi lasos lin restargi, kaj fine mi deziras, ke tiu,
diras malkae : oni lernas, dum oni vivas, kaj jen li kiun mi petas ramp en Ia taldratan monujon, kiun mi
iris hejmen por tagmang.
havas en Ia poso, devu resti en gi, gis mi permesos al li
Kiam li revenis al sia forgejo, alvenis rajdante viro, elrampi.
kiu volis, ke li subforgu lian evalon. Vi deziris kiel malsaga viro, diris Sankta Petro,
Tio estos baldai farita, diris Ia forgisto, mi jus unue kaj efe vi devus deziri al vi gracon kaj amikecon
lernis novan metodon de subforgado ; konvenas aplk gin, de Dio.
kiam Ia tagoj estas mallongaj. Kaj jen li komencis Mi ne kurags celi tiel alte , diris Ia forgisto.
tranadi kaj rompadi, gis li sukcesis depreni ujn eval- Jen Nia Sinjoro kaj Sankta Petro diris adiai kaj plu
krurojn, ar mi ne komprenas, kial oni manipuletu pri ekiris.
nur unu post Ia alia, li diris. La krurojn li metis en Ia La tempo pasis kaj dars, kaj kiam Ia limtempo
fajrejon, tiel kiel li vidis ke Nia Sinjoro faris, almetis finig is, Ia diablo venis tiel, kiel tekstis en Ia kontrakto
taigan amason da karboj kaj ordonis al Ia forgo-Iernanto por venigi Ia forgston.
forte funkciigi Ia blovilon. Sed rezultis, kiel oni povas Ou vi estas preta? li diris, metante Ia nazon tra Ia
atendi: Ia kruroj forbrulis kaj Ia forgisto devis pagi por forgej- pordo.
Ia evalo. Tion li ne tre ats. Sed sammomente venis Hm, mi nepre devus forgi kapon sur tiu najlo unue,
maljuna virino preterirante, kaj jen li pensis: e se mi respondis Ia forgisto, grimpu intertempe supren en Ia
ne sukcesis pri Ia unua, m certe sukcesos pri Ia dua, pir-arbon kaj prenu piron por mordeti, vi certe estas kaj
prenis Ia virinon kaj metis in en Ia fajrejon. Kaj kvan- malsata kaj soifa de Ia irado.
kam si ploris kaj petis pri Ia vivo, tio ne utilis al si. Vi La diablo dankis pro bona ofero kaj suprengrimpis
ne scias Ia plej bonan por vi, maljuna, kia vi estas, diris Ia arbon.
Ia forgsto, kaj nun vi estos juna virgulino post mo- Nu, se mi bone pripensas, diris Ia forgisto, mi tute
mento, kaj tamen mi ne postulos e monereton por Ia ne sukcesos forgi kapon sur tiu i najlo dum Ia venontaj
254 PEER GYNT TRI NORVEGAJ POPOLFABELOJ 255
r---
kvar jaroj, ar estas kondamninde maImoIa Ia fero. MaI- Jes, certe, tio estas vera! respondis Ia diablo.
supren vi ne povas iri dum tiu tempo, sed vi ja povas Nu, do vi ebIe povus fari aI mi Ia servon rampi en
sidi ripozante gis tiam, tiun i taldratan monujon kaj espIori, u gi estas sen-
La diabIo petegis humile pri permeso iri maIsupren, difekta en Ia fundo, diris Ia forgisto. Mi timas, ke mi
sed tio ne utilis. Fine li devis promesi, ke li ne revenos perdos mian vojagrnonon.
anta 01 pasis Ia kvar jaroj kiujn menciis Ia forgsto. Volonte, diris Ia diabIo, igis sin maIgranda kaj en-
Nu, do vi maIsupreniru, diris Ia forgisto. rampis en Ia monujon. Sed kiam li apena enrampis, Ia
Riam tiu tempo pasis, Ia diabIo revenis por venigi Ia forgisto kIakfermis Ia monujon.
forgiston. u vi nun estas preta? li diris, mi opinias, Jes, gi estas tute sentrua kaj bona ie, diris Ia diabIo
ke nun vi devus esti forgnta kapon sur Ia najIo.
en Ia monujo.
Jes, kapon mi faris al gi, respondis Ia forgsto, Jes, estas tre bone, ke vi diras tion, respondis Ia
sed tamen vi venis iomete tro frue, ar mi ankora ne torgtsto, sed pli bone estas - antae atentvidi 01 poste
akrigis Ia pinton. EI tieI maImoIa fero mi neniam pli rapidi. Mi voIas tamen omete kunveldi Ia artikojn, nur
frue forgis. Dum mi forgos pinton sur Ia najIo, vi povus pro sekuro, li diris , kaj jen li metis Ia monujon en Ia
sidigi vin en mian apogsegon por ripozi, ar vi certe
estas laca, m supozas. fajrejon por igi gin arda.
Ali! ali! u vi estas freneza! u vi do ne scias, ke
Dankon pro ofero, diris Ia diabIo, sidigante sin en mi estas en Ia monujo? kriis Ia diabIo.
Ia apogsegon, sed kiam li apena sdgs, Ia forgisto ree
Mi ne povas heIpi vin, diris Ia forgisto. Oni diras
diris, ke, se li bone pripensas, li tute ne sukcesos akrigi
laii maInova proverbo: oni 'orgu Ia feron dum gi estas
Ia pinton antaii 01 pasis kvar jaroj. Unue Ia diabIo beIe
varma, - kaj jen li prenis Ia marteIegon, metis Ia
petegis Iberig eI Ia sego, kaj poste li farigis koIera kaj
monujon sur Ia amboson kaj komencis batadi tiel forte
komencis minaci. Sed Ia forgsto senkuIpigis sin la
povo, dirante, ke Ia fero estas kulpa pr tio, ar gi estas kiel li povis.
Ali! ali! a! kriis Ia diablo en Ia monujo, kara
kondamninde maImoIa. Li konsolis Ia diabIon per tio,
bona! Nur ellasu min, kaj mi neniam revenos al vi!
ke li sidas tieI bone kaj komforte, kaj ke post kvar jaroj
li estos ellasata akurate je Ia minuto. Estis neniu alia Nu, nun mi anka kredas, Ice Ia artikoj estas sufie
rime do : Ia diabIo devis promesi, ke li ne venigos Ia for- velditaj, diris Ia forgiato, do nun vi povas eliri. Jen
giston, anta 01 pasis tiuj kvar jaroj, kaj tiam diris Ia li malfermis Ia monujon, kaj Ia diablo forkuris tiel rapide,
forgisto: Jes, do vi povas ree ekstari, kaj Ia diabIo ke li e ne kuragis postenrigardi.
forkuris tieI rapide kieI li povis. Post kelka tempo trafis Ia forgiston tiu penso, ke li
Post kvar jaroj Ia diabIo revenis por venigi Ia for- tamen arangs al si maIprudente, kiam li igis sin mala-
giston. miko de Ia diablo, ar se mi ne estos enlasata en Ia
Nun vi estas preta, mi supozas? diris Ia diablo, ieIon, li pensis, povos esti dangero ke mi farigos sen-
metante Ia nazon tra Ia forgejpordo. hejma, pro tio, ke mi malamkgis al tiu, kiu regas super
Ia infero. Li pensis, ke pIej bone estas provi enpasi ali
Tute preta, respondis Ia forgato, nun ni povas
ekvojag, kam vi voIas. Sed .... adu, li diris, estas en Ia inferon ali en Ia ielon, same volonte nun kiel pli
unu afero, pr kiu m jam longe intencis demandi vin: malfrue, tiel ke li povos ekscii pri sia estonta logejo.
u estas vera tio, kon oni rakontas, ke Ia diabIo povas Irinte Iongan distancon, li venis aI Ia krucvojo, kie
igi sin tieI maIgranda kieI li voIas? dis,igas Ia vojo aI Ia ielo kaj tiu, kiu kondukas al Ia
256 PEER GYNT'

infero. Tie li atingis tajIoron, kiu pIandis Iai Ia vojo kun


peza gIadilo en Ia mano.
Bonan tagon, diris Ia forgato, kien vi iras?
AI Ia ieIo, se mi povos enpasi tie, respondis Ia taj-
Ioro. Sed vi?
Ho, ni do ne havos Iongan kuniron, responis Ia for-
gisto, mi intencas provi unue en Ia infero, ar mi iomete VORTLISTO
konas Ia diabIon de antaie.
(Vortoj ne troveblaj en Plena Vortaro.)
Jen ili diris adiai kaj ekiris, iu sian vojon. Sed
Ia forgisto estis forta, rapidpieda uIo kaj iris multe pli Alodo. Lalega rajto super bieno. Ci akirgas per tio ke
rapide 01 Ia tajIoro, kaj ne dairis longe, gis li staris antai Ia bieno apartenas aI sama persono ai ties heredantoj
Ia pordo de Ia infero. Li petis Ia pordiston anonci lin kaj seninterrompe dum 20 jaroj. Se Ia bieno vendgas ekster
diri, ke estas iu ekstere, kiu dezirus paroli kun Ia diabIo. Ia familion, kiu ajn eI Ia posteuloj povas lai aIod-rajto
Eliru kaj demandu, kiu li estas, diris Ia diabIo al repreni Ia bienon por prezo Iai alod-takso. Tiu rajto
Ia pordisto, kaj tion li faris. validas dum 3 jaroj, de kiam Ia bieno estis vendata.
SaIutu aI Ia diabIo kaj diru, ke estas Ia forgisto, kiu Berserko. Lai Ia historio Ia Island-norvegaj militistoj
posedis tiun monujon, pri kiu li sendube scias, repondis iafoje estis atakataj de furioz-pasio, dum kiu ili faris
Ia viro, kaj petu lin beIe, ke mi estu tuj enIasata, ar berserk-iron, t. e. kondukis kiel sovagaj bestoj kaj
unue mi forgads gis tagmezo, kaj poste m iris tiun Iasis sin de nenio ajn haIti. Tia atakito nomgts berserko.
Iongan vojon.
Boko. VirseksuIo de keIkaj remabestoj kieI kaproj,
Kiam Ia diabIo ricevis tiun anoncon, li ordonis aI Ia cervoj k. s., tie i: virboaco.
pordisto los ujn nai serurojn de Ia inferpordo, kaj
Cezaro. Imperiestro. (Pro distingo Ia propranomo Cezar
surpendigu ankorai pendseruron, diris Ia diabIo, ar
estas konservita sen esperanta finajo.)
se enpasos I i, li kaizos konfuzon en Ia tuta infero.
Do, mi ne havos rifugejon i tie, diris Ia forgisto Draqo. Reaperanto, kiu sin montras kieI fikaptisto
aI si mem, kiam li rimarkis, ke ili losas Ia pordegon pli senkapa en plena ekipo ai sur akvo en duona barketo.
bone, do mi provos en Ia ieIo. Kaj jen li turnis sin Oa apero aiguras maIfelion.
kaj reiris, gis li reatingis Ia krucvojon. Tie li prenis Ia Dura. MaImoIa.
vojon, kiun iris Ia tajIoro. r Ekzekvi. (tr.) Vendi aikcie ies havajon por Ia bono de
ar li nun estis koIera pro Ia longa vojo, kiun li vane Ia kreditoroj.
iris tien kaj reen, li paegs tieI forte, kieI li povis, kaj Felaho. Ordinara nomo de Ia egipta terlaboristo.
atingis Ia pordegon de Ia ieIo guste kiam Sankta Petro
H alingo. Norvega popoIdanco el Hallngdal
maIfermis gin nur tiom, ke Ia maIdika tajIoro povis en-
premi sino La forgtsto ankorai estis ses ai sep paojn H alukso. Pieda dikfingro.
for de Ia pordego. Nun pIej bone estas urgi sin, li Hot! (interj.) Por antaienirigi evaIon.
pensis, prenis Ia marteIegon kaj jetis gin en Ia preskai Hurio. Tiuj virinoj kiuj lai Ia mahometana doktrino trov-
fermitan pordon guste, kiam Ia tajIoro enmaIaperis. Sed igas en Ia paradizo, kaj kun kiuj Ia kredantoj kunvivos.
se li ne sukcesis trapasi tiun fendon, mi ne scias k i e li K nali. EkspIodbrui.
nun estas.
258 PEER GYNT
-------
Kuloto. disgenua pantalono.
Magra. 1. MaIgrasa. 2. Trosimpla, malria, malabunda.
Medo. Alkohola trinkajo, kiun oni faras eI fermentinta
mielo.
Nababo. Origine guberniestro indigena en Hindujo, kiu
per sia pozicio reigis sino Fig.: iu kiu riigis sin per mal-
honesta maniero.
Nikso. Akva feo.
Oero, Skandinava monunuo, centono de krono.
Pluki. Deire kolekti (florojn), pri-. Fig.: senigi iun je io
per telado ali artifiko.
Povra - Kompatinda.
Putino. Prostitui tino.
Riceli. (jur.) Konscie help telston ali rabiston, ricevante
pro propra gajno telajojn,
Rigi. Proviz pon per necesaj nuroj, pulioj kaj velo].
Samumo. Varmega. seka, sabloportanta dezertvento en
Afriko kaj Arabio.
Setro, En Norvegujo monta subfarmejo, malproksima de
la effarmo, aI kiu oni irigas Ia brutojn por Ia somero.
e tia farmeto mastrumas ofte sola virino, kiu zorgas
pr fabrikado de fromago kaj aliaj Iaktoproduktoj, kiuj
pro Ia forteco de Ia montherbo estas de tre alta kvalito.
PIej ofte oni te anka falas herbon, kiun oni veturigas
hejmen vintre sur Ia nego.
Sinki. (ntr.) Malrapide maIsuprenfali, retenate de Ia resto
de sancelita ekvilibro ali de Ia denso de Ia medio.
Spuro, Postsigno.
Sturmi. Kurataki.
Trilogio. Verkajo konsistanta eI tri memstaraj partoj.
Trista. MaIgoja.

TroZo. En mitoj kaj fabeloj komuna nomo de multaj


supernaturaj estajoj vivantaj en montoj kaj sub Ia tero,
ekzempIe giganto, koboldo, ogro, gnomo k. t. p. .
TU11!<!-:. Malbela.