HENRIK IBSEN

PEER GYNT
DRAMA POEMO

KUN KONCIZA KOMENTARIO
KAJ
TRI NORVEGAJ POPOLFABELOJ

~. \} ..

O }~ ~ ~.~~
r' },
C\ -::>
\

Kun permeso de Ia heredantoj de Ibsen.

,/

IlfI)()NA RONDO. TRONDHEIM. NORVEGU]O
1951
"
;

ANTAÚPAROLO
t'rer
Gynt, Ia êefverko de Henrik lbsen kaj de Ia nor-
/& titeraturo,
nun venis en Esperanta vesto! La verko
EI Ia norvega tradukis lu« konata en Ia tuta mondo kune kun Ia muziko de
I'fl·
ERLlNG ANKER HAUGEN
Kovron d e s e g n is HI!/l Uis nun gi ne ekzistis en Esperanta traduko. Tro-
JOHAN GUNDERSEN IIN diversaj nacilingvaj tradukoj, seâ iIi ne estas kon-
P r e s o: tiaaj por Ia esperantista publiko, kiu deziras legi la
A.s NIDAROS & TR0NDELAGEN
m~llandajn verkojn en Esperanto.
Trondheim Mia amiko Erling Anker Haugen jam de la komenco
KOPIRAJTO RE ZER VITA Nia csperantisteco speciale interesigis pri tradukado de
,,·zio. En 1935 li komencis Ia tradukadon de Peer Gynt,
IIj dum pluraj jaroj li laboradis pri la malfacila tasko
11111 ,'1iaj liberaj horoj.

'iwm. jaroj la manuskripto ku8is en Ia tirkesto sen
loco de eldono. Eldonejo Esperanto kompreneble estie
csita pri gi, seâ pro Ia programo de agado la Eldon-
ti no povis preni sur sin la eldonon de tiu êi verko.
dpe nun, kiam venontjare la 37a Universala Kongreso
~,.,pcranto okazos en Oslo, mi tre bedauris tion.
Bcd tamen la tradukinto ne rezignis pri Ia elâono, kaj
i•., sur sin la riskon mem eldoni la verkon. Tiel la
)(lga esperantistaro en Ia kongreso povos tamen fiere
untri al la gastoj la Esperantan eldonon de la norvega
atura êefverko.
'or tiuj êi vortoj mi kore gratulas la tradukinton pri
mnda laboro finita.

Oslo en augusto 1951.
OLAV RYGG
rPrez; de Ia estraro de EIdonejo Esperanto kaj vicprez.
de Norvega Esperantista Lígo.)
ANTAÜPAROLO
tãntreprenante tian laboron oni devas rekoni ke la
(;,,,/m havas tri flankojn, kiuj postulas apartan atenton:
1;/1"''1'lco estas teairaio, kiu postulas naturan parolon sen
","I,~I /'%j kaj poeziaj licencaJoj, gi estas grava verko
,',' Ir, mondliteraturo, kiu postulas fidindan tradukon
//1 "1'1I lu,ran, kaj fine gi estas poema, kiu postulas kon-
'TI/lia artan formon. Ne estas eble plenumi konsekvence
,li/li ol tiuj postulo], ne kontuzante alian. Bkz., ne estas
11//1 IJn viraj versoj tute eviti apostrofojn, kiuj siavice ne
1I/1f/(1.'1 naturan parolon.
/I1i devas konfesi, ke mi komence dubis pri la konveneco
d«: 1ft neregula kvarakcenta verso de la originalo. La
u,,/lI/n skemo sajne estas 0-00-0/0-00-(0), seâ la versoj
ri" .. Pcer Gynt» varias inter la ekstremoj 00-000-000-000-0
1\fII -0-00-0-. Kvankam tiu verso ne estas fremda al la espe-
nuü« poezio, (vidu ekz. õe Zamenhof: Goethe: Ifigenio
/I 'I'a,urido) mi tamen unue provis reguligi gin plene. Sed
1/1 i I}(;tldau trovis, ke tio forprenas de la verko gian fresan
/"'.i /caprican viglecon, kaj gi ankau ne donas tiajn eblojn
Ilur ttatura parolo. Mi elektis moderigi la nereçulecon, kaj
/" /'IiZUltO do estas ia kompromiso inter la tre libera verso
d" 1ft originalo kaj plena reguleco. Mi ne dubas ke, se iu
II'f/lmlo õe la unua renkonto kun tiu verso ne tuj trovas
/11 Imlurajn akcentojn, li ne bezonas legi multajn pagojn
1'M interkonatigi kun gi, tiom pli êar la strukturo de
III'ranto devus tre bone konveni por tiu verso. Entute
",I (}pinias, ke se multaj el la esperantistaj poezi1egantoj
I,,·,'!(was regulecon, 10, kauzo grandparte estas la fakto
I,,' M,'1perantogis nun estas lingvo skribata pli 01 porolata.
N,~lis iam mia honesta penso, ke mi povu eviti neoloq-
lIIojn en tiu êi laboro, seâ tiun i1uzion mi baldau
perdis. La listo de vortoj uzitaj kaj ne troveblaj en Plena
Vortaro tamen estas tre modesta kaj ne devus revoki
ian dis1cuton pri tiu temo. Kel1cfoje mi uzis tute novajn
uortojn, êeje esperantigitajn norvegajn oortojn, kiuj pli
au malpli [rue devas havi sian esperantan jormon: Aliajn
norvegajn ne gravajn vortojn mi kunprenis sen sangoj
kursive kun klariqo, same tiajn vortojn kiaj «a propos»,
«uiell», «monsieuT» lc.t.p., kiuj tamen apenau bezonas
klarigon. LA AGANTOJ
Dum la laboro mi pli kaj pli konvinkigis pri tio} ke AHI'~,vidvino de b·ienulo.
eksterlanda leganto nepre bezonas interpreton por per- I'I·;~'::RGYNT, êia filo.
cepti plene la verkon. La problemo nur estis limigi kaj nrr VIRINACOJ KUN GRENSAKOJ.
selekti por ne troigi. Mi esperas} ke eõ se la libro pro AHLAK, forgisto.
la komentario kaj la fabeloj iom plidikigis kaj plikostigis} 1·lJ)ZICFESTAJ GASTOJ, REGALESTRO, MUZIKISTO,
gi gajnis pU en valoro por la legantoj. k. t. p.
En la multaj problemoj inter Ia norvega kaj esperamia NOVOLCANTO KUN SIA EDZINO.
lingvoj mi konsiligis kun s.ro W. E. Ootunson, al kiu mi HOLVEJG kaj HELGA, iliaj filinoj.
êulda« koran dankon pro ajabla helpemo. Mi ankau pro- LA BIENULO DE HEGSTAD.
fitis el sugestoj kaj konsilo.i de s-ro Olav Rygg kaj s-ro INGRID, lia filino.
G. Waringhien} pro kio mi same dankas. Fine mi deziras LA FIANCO kaj LIAJ GEP ATROJ.
esprimi mian koran dankon al s-ro R. Rian pro lia I'IU SETRO-JUNULINOJ.
nemalhavebla helpo dum la presado. VI·mDE VESTITA VIRINO.
Kiam mi fine kuragas prezenti tü la esperantista »OVRE-PATRO.
publiko tiun êi faman verkon de lbsen en Espertmio, mia I\ORTEGAN-TROLO.
õeja sento estas gojo kiel norveqo, pro tio ke mi povas I'LURAJ SIMILAJ.
dividi kun la esperantistoj de la tu ta mondo la guon de I'IWL-VIRGULINOJ, TROL-IDOJ, DU SORCISTINOJ,
tiu bela poemo, kaj se mi ankau sukcesos per gi interesigi KOBOLDOJ, GNOMOJ, SUBTERULOJ.
kelkajn skeptikulojn por nia lingvo kaj por nia ajero la MALBELA IDO, VOCO DE LA MALLUMO,
laboro farigos al mi tiom pli valora.
La tradukinto.
BIRDKRIOJ.
I<ARI, subfarmista edzino.
MASTER COTTON.
MONSIEUR BALLON.
IIlmR v. EBERKOPF.
l A

vojagantaj sinjoroj.
1I1':RR TRUMPETERSTRALE.
I'T~LISTO kaj RICELISTO.
ANITRA, filino de beduen-estro,
A ItABOJ, SKLA VINOJ, DANCANTAJ JUNULINOJ k.t.p.
LA MEMNONSTATUO (kantanta),
LA SFINKSO CE GIZEH (muta persono).
BEGRIFFENFELDT, projesoro, dr. fil.} estro de la [rene-
zulejo en Kairo.
HUHU, lingvostrebanto ella lY!alebaraj strandoj.
HUSSEJN, orientala ministro.
FELAHO kun regmumio.
PLURAJ FRENEZULEJANOJ KUN SIAJ GARDISTOJ.
NORVEGA SIPANARO.
FREMDA PASAGERO.
PASTRO. AKTO UNUA
ENTERIG-PROCESIO.
SCENO I
VOKTO.
BUTON-MULDISTO. (Monta deklivo kun foliarboj proksime aI Ia biendomoj
MAGRA PERSONO. tllI Ase. Rivero torentas malsupren. Malnova muelejo trans
la rivero. Varmega somertago.)
(La agado, kiu komencígas en Ia unuaj jaroj de Ia 19a
jarcento kaj finigas en Ia proksimo de nia tempo", l' c c r G y n t, fortikstatura junulo} venas malsupren lau
okazas parte en GudbrandsdaI kaj sur Ia montaro en gia /11 voieto. A s e} Ia patrino} malgranda kaj delikata, sekvas
êírkaüajo, parte sur Ia bordo de Maroko, parte en Ia poste. Si estas kolera kaj riproêadas laãte.)
dezerto Saharo, en Ia frenezulejo en Kairo, sur Ia maro
k. t. p.)
ASE
Peer, vi blagas!
PEER GYNT
(senhalte)
Ne eê grajne!
ASE
Juru do, ke estas vero!
PEER GYNT
KiaI juri?
ASE
Timas, êajne !
Nur sensenca frazafero!
PEER GYNT
Estas vero - gis Ia fino!
ASE
Vi ne hontas aI patrino!
Jen monatojn vi promenas
êasi monte kun fervoro
*) La verko aperis en 1867. for de devoj kaj Iaboro;
10 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 11

en êifonoj jen revenas, jam lin kaptis êe-orele,
sen êasajo, senfusila, - svingis Ia tranêilon pele
fine vi sen ia honto kontraií lia nuka tufo. -
provas min kredigi pri Ia Rej! jen kriis li terure,
plej terura êasrakonto! - staris fulme jam surkrure,
Kie vi Ia bokon trovis? puâís aI mi per posthufo
PEER GYNT Ia tranêilon eI Ia mano,
For êe Gendin. fiksis min êe l' Iumba lano,
premis en tenajla streêo
ASE per Ia kornoj mian kruron, -
(ridas moke) faris fulme jen ekkuron
J es, jen gusta! rekte for Iaií Gendin-ego l
PEER GYNT ASE
Kontraií mi Ia vento blovis. (senoole)
Post alnaro li konstante Ve, Jesuo!
skrapis en Ia nego krusta
por likeno - PEER GYNT
êu do iam
ASE estis vi sur Gendín-ego ?
(kiel aniaiie] Falêilakra supre gi jam
Tute gusta! duonmejlon sin etendas.
Preter roketaroj, nego,
PEER GYNT
Mi aiískultis ne spirante, krutegajoj, kiuj pendas,
aüdís de Ia hufo knaron, ambaiíflanke oni povas
vidi en Ia Iagojn funde,
vidis parte korn-branêaron. - -
Tra rokaro malfacila kiuj pezaj, nigraj kovas
jen surventre mi min âovis, mil da metroj for profunde.
kaâe rigardeti provis. Jen, ni sub Ia firmamento
Kia boko! Grasa, brila! tranêis vojon tra Ia vento.
Ho, trovígus ne egalo
Ho, trovígus ne simila!
de êi tiu junêevalo!
ASE Kontraií ni en êiuj Iokoj
N e, ja certe ne! flugis kvazaií sparkoj sunaj,
nagts aglodorsoj brunaj
PEER GYNT en Ia faiíko êe Ia rokoj
Ekknalo! inter ni kaj Ia profundo,
Pum! Ia boko falis peze. postenigis kvazaií flokoj.
Sed samtempe kun Ia falo Kontraií Ia Iagborda grundo
mi eksidis jam dorsmeze, dísrompígís gIaciblokoj,
12 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 13

sed aüdígts eê ne plaüdo. PEER GYNT
Nur Ia kirI-spiritoj ringis Bok' de supre, bok' de funde
dance, kantis kaj sin svingis interkornis samsekunde
ronde aI Ia vido, aüdo -. kun âaümêprucoj domgigantaj.
Jen ni kuâis do plaüdantaj.
ASE Nu, ni fine ie norde
(svenante) ieI venis jen aIborde.
Dio heIpu min! Nagis li, mi pendis êe li;
mi hejmiris - -
PEER GYNT
Subite - ASE
sur krutajo êe Ia rando Sed Ia boko?
vir-Iagopo sin eljetís,
kIukis time kaj flugetis PEER GYNT
de tubero jen kaãite Eble restis sur Ia Ioko. -
guste êe Ia boko-pIando. (ékfrapas per la fingroj) turnas sin sur la
Tuj Ia boko turnohaIte kalkano aldonante:)
faris salton êieIaIte
Kaptu lin - êe vido de li!
kaj maIsupren en susuro!
ASE
(Ase sanceligas kaj kaptas arbotrunkon. Peer Gynt
Ne rompigis koIo via?
daurigas.)
nek Ia kruroj nek alia?
Post ni nigra monta muro, Ne splrtígís eê Ia spino?
sub ni nur profundo faüka ! Dankon, gIoron, - ho destino,
Fendis ni tavoIon nuban, ke savígís knabo mia!
tranêis jen mev-svarmon suban, Siro en Ia pantaIono - -,
kiu kun kriaêo raüka sed konvenas ja pardono
fIugis êien en Ia spaco. pense kiom da maIbono
Hej, ni pIu maIsupren pelis. povus kaiizi salto tia -!
Sed profunde io helis (haltas subite) rigardas lin kun malfermita buêo
kieI ventro de boaco - -, kaj grandaj okulo], longe ne povante trovi vorton}
Panjo, estis Ia rebrilo, fine eleksplodas:)
kiu tra Ia lagtrankvilo
pelis supren kiel sago He, diabIa fabelisto!
aI surfaco de Ia lago KieI vi mensogas! Kristo!
same fuIme kiel ni! Tiun saman historion
mi ekkonis gis Ia fino
ASE kieI dudekjarulino.
(ekosceâas por spiri) Gudbrand Glesne faris tion, -
Peer! Di' helpu -! Diru pli! do ne vi -!
14 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 15

PEER GYNT portu honton kaj humilon? (ekploras denove)
Jes, mi Ia samon; Klom estas nun en resto
povas pIuraj fari tieI! de Ia riêoj de l' estint'?
Kle estas Ia monkesto
ASE de maljuna Rasmus Gynt?
(incitite) Jon, jes, donis irkapablon,
Jes, facile povas vi eI verâis oron kvazaü sabIon,
pramensogo fari famon, êie teron aêet-prenis,
vesti gin per pompo brila, n or-êaro Iukspromenis -.
por gin igi versimila. Kio restas krom êagreno
Tion faris vi, nur tion, de Ia granda drinkfesteno,
faris ãvelan historion, kiam Ia boteIoj, glasoj
spicis gin per agIoj naga] muren krakis en frakasoj?
kaj aferoj pIej sovagaj,
miksis blagon kaj fabeIon, PEER GYNT
pentris faíikon kaj êieIon Kie Ia Iastjara nego?
tiel ke tutnova sonas
ASE
kion mi jam longe konas!
Tenu buâon en kvieto!
PEER GYNT Jen! - apenaii fenestreto
Se alia tieI buêus, sen êífon-âtopita breêo.
mi lin batus senkonscia! Putras êiu barilfosto,
brutojn trafas pIuvo, frosto, -
ASE kampoj kuãas sen plugilo, -
(plorante) nur ekzekvoj kaj maIriêo - -
Ve, je Dio, se mi kuâus
morta jam en êerko mia! PEER GYNT
Tuâas lin nek pIor', nek peto. - Finu kun virin-babilo!
Peer, perdígis vi sensave! ja veIkinte Ia feliêo
ofte floris plej radia!
PEER GYNT
ASE
Kara, bela patrineto,
Salkovr-igis bedo gia.
vi parolas tute prave,
estu goja do - Ve, sed pozas vi sinjoro -
brava kiel en Ia tago,
ASE kiam laüte Ia pastoro
Silenton! nova jus de Kopenhago,
êu do donus gojan senton petis pri baptnomo via,
havi tiel porkan filon? jurís, ke talento tia
êu ne jam ofendo pika: eê aI princoj povas manki, -
mi, vidvino malfortika, kaj Ia patro, por lin danki,
16 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 17

pagis pro Ia laüdregalo 111 almenaü elartikis
per sledeto kaj êevalo. Ilun fingron, se ne plie?
êio estis bril-kondiêa! PEER GYNT
Kapitano kaj preposto - - J<iu êtopís vin per tio?
êiuj gastis ja kun tosto,
ASE
mango, trinko tro sufiêa,
(arde)
êtopís en sin kun persisto!
La subfarm-virino klare
Montras malfeliê' amikon! aüdís krion transkampare!
Ili finis Ia trafikon
jam de kiam «Jon Ia riêa» PEER GYNT
plandis kiel vagvendisto. (frotas la kubuton)
Jes, sed estis m i a krio.
(frotas Ia okulojn per Ia juprando)
ASE
Peer, vi estas ja fortmana, Via?
devus esti Ia subteno PEER GYNT
de patrino jam malsana, J es, batigía mi!
zorgi farojn de l' bieno, ASE
gardi pri heredo fila êu?
de pereo kaj domago, - (ekploras ãenove) PEER GYNT
Dio, kiel help-utíla Li estas forta, - li.
estis vi al mi, ulaêo!
Hejme erpas vi pri êio ASE
en Ia cindro kaj skorio. Kiu?
Inter homoj en Ia valo PEER GYNT
vi timigas en ebrio Aslak, mi ja sentis!
inojn for de l' festa halo, - ASE
min hontigas êiuloke, - Tvi - kaj tvi, mí devas kraêi!
luktas kun kanajloj koke - - Lasi tian abomenan
PEER GYNT drinkulegon, diboêplenan
(iras for de si) malsobrulon vin bataêi! (ree ekploras)
Lasu min! Multa honto min turmentis!
ASE sed ke tio povis pasi,
Vi neas do ke estis Ia plej granda moko.
vi kondukis en skandalo Fortas li - vi povas lasi. -
Ia fifama pugnbatalo - Cu v i tial estu floko?
okazinta jus êe Lunde, - PEER GYNT
vi batalis sovaghunde ? êu mi batas, êu ricevas, -
Ou ne brakon vi splitigis êíam vi lamenti devas. (ridas)
al forgisto Aslak tie, - Vin konsolu - -
18 PEER GYNT
AK'IO I - SCENO I 19
ASE
êu? Vi blagis PEER GYNT
nun denove? Nur atendu, jes! Mi juras!
PEER GYNT ASE
Jes, êi-foje, J es, vi estos princ' kondiêe
Víêu do Ia Iarmojn goje. - ke atendos vi sufiêe,
(pugnigas Ia maldekstran manon) oni diras laü proverbo!
J en, per tiu êi tenajlo PEER GYNT
fleks-tenígis Ia kanajlo. - Vi ekvidos, panjo.
Dekstra mano marteI-agis.
ASE
ASE Mute!
Ve, Iuktanto, vi ekscitas Vi frenezas funde, tute.
min en tombon, hontu, fi! Nu, sed vere, kaêocerbo,
PEER GYNT i o tamen vi farigus,
Ne, pli bone vi meritas, se ne êíam vi dediêus
eê dudek miloble pli! vin al blaga fabelâpino.
Kara, bona patrineto, Amis vin Hegstad-filino.
ja nur fidu en kvieto: Lude gajnus vi, se pleje
iam êiuj vin honoros. nur aludon aI si farus -
Nur atendu, gis mi faros
PEER GYNT
ion - ion, kio gIoros!
êu jen?
ASE ASE
(spirblovas) La maljuna ne je
V·,1. Ia filino kontraiístarus.
PEER GYNT leI tenas li obstine,
Jes, fato ja preparos! sed ekregas Ingrid fine,
kaj Iaií si Ia kurba grumble
ASE
paâ-post-paâe sekvas stumble.
Se vi povus nur ricevi
tiom da sageco, ke vi (denove komencas plori)
Ia kuIoton flik-riparos! Ve, Peer, junulino ríêa,
PEER GYNT alodulo! Pensu nur! -
(incitite) Vi per volo nur sufiêa
Rego estos mi, cezaro! starus brila, edzigota, -
ne jen êifonulo kota!
ASE
Dio heIpu, jen forkuras PEER GYNT
resto de Ia kapa kIaro! (vigle)
Venu do por svat-vetur'!
AKTO I - SCENO I 21
20 PEER GYNT -------
PEER GYNT
ASE io iros bone, fidu!
Kie?
(krias kaj ridas samtempe)
PEER GYNT
Hegstad! Hej, ek! panjo. KiaI êaro?
Prenus tempon Ia preparo
ASE
de êevalo. (levas sin en Ia aeron)
Kara Peer!
Jen svatvojo jam barita! ASE
Lasu, besto!
PEER GYNT
KiaI do? PEER GYNT
ASE Ne, surbrake mi vin, karo,
Ve, maIprosper'! portos al Ia edzigfesto !
For Ia âanco bonprofita - - (ekvadas en la riveron)

PEER GYNT ASE
Nu? Help ! Protektu min, Sinjoro!
ASE Peer! Ni dronos - -
(ploretante)
Dum vi sur Gendin kure PEER GYNT
Laüdestíne
rajdis bokon pel-susure,
âin Mads Moen svatopetis! mortos mi en plia gloro

PEER GYNT ASE
eu? vírín-naüzanto tia! Certe pendumota fine!

ASE (tauzas liajn ha1·ojn)
Li nun estos edzo âia, Fi jen, besto!

PEER GYNT PEER GYNT
Nur atendu, gis mi metis Pacon nun do!
êaron preta - (volas ekiri) Estas âlime sur Ia fundo.

ASE ASE
Vana gesto! Fi, azeno!
Morgaü estos edzigfesto - - PEER GYNT
Jes, nur kriu!
PEER GYNT
Tio genas al neniu!
Pa, roi venos êi vesperon!
Albordigas en galop' -
ASE ASE
eu pliigu Ia roizeron Tenu firme!
por ke êiuj nin priridu!
22 PEER GYNT
AKTO I - SCENO I 23
PEER GYNT
PEER GYNT
Hej ek! Hop!
Nun ni Iudu «Peer kaj boko», - Nu?
ASE
(galopante)
(piedbatas kolere)
mi - Ia boko, vi Ia Peer! - ne haItos eê sekundon,
ASE g-is Ia kurba pelos hundon
Ve, mí svenas, ve, mizer'! post vi kieI vaguIaêo!
PEER GYNT PEER GYNT
Jen jam albordiga Ioko. - Hm, do mi ekiros sola.
(vaâae sur la bordon) ASE
Kisu do Ia bokon, kara, J es, sed trovos mi Ia korton!
danke por veturo âpara - - PEER GYNT
ASE Kara, vi ne havos forton -
Jen, vi havas dankon, (batas lin sur Ia orelo, ASE
jen! êu! Mi estas tieI bola
PEER GYNT ke mi rompus âtonan brikon!
A-u., Hu, mi mangus eê silikon!
Taúgas tiu pag' - apenaú! Lasu!
ASE PEER GYNT
Lasu! Do promeson donu,
PEER GYNT ASE
Nur êe I' edzígdomo. Ne! Mi volas kune esti!
Vortos vi, vi estas saga. IIi êiuj vin ekkonu!
Diru aI Ia stulta homo
ke Mads Moen estas aêa, PEER GYNT
Nu, vi tamen devas resti.
ASE
Lasu! ASE
PEER GYNT Ne! NenieI! La prezenton
Igu lin konscia mi pIenumos!
pri Peer Gynt kaj indo lia. PEER GYNT
ASE Vi ne povas!
Jes, nur fidu min - kviete! ASE
Certe havos vi atestojn. Kian ruzon vi elkovas?
Mi priskribos vin kompIete.
êiujn viajn diabIajn gestojn PEER GYNT
nete nomos mi kun pIaêo, - Meti vin sur Ia tegmenton.
(metas sin supren sur Ia muelejon)
24 PEER GYNT AKTO I - SCENO I 25

ASE 'PEER GYNT
Min mallevu! Nu, adiaü, do, karulo!
PEER GYNT Paciencu, - tuj revenos.
Do, konsenton -? (I'friras, seâ turnas sin, levas Ia fingron dirante)

ASE Gardu, ke vi kviettenos! (ekiras)
Sensencajo ! ASE
PEER GYNT Peer! - Li iras! Helpu, Di'!
Kara bela -- Bok-streêanto! Blagfarulo!
Hej jen! - Ne, li vojon prenas
ASE trans Ia kampon -! (krie)
(jetas herbotufon sur lin) Help'! Mi svenas!
Peer, min tuj demetu de Ia - -
(Du virinaêoj kun sakoj sur Ia dorso venas
PEER GYNT malsupren al Ia muelejo)
Jes, se mi kuragus, certe! (pli proksime)
Sidu do kviete, lerte. UNUA VIRINAêO
Ne per viaj kruroj puâu ; Kiu krias?
ne Ia âtonojn âire tuêu, ASE
io ja okazi povus, - Estas mil
êu -, se vi ekfalus! DUA VIRINAêO
ASE Ase! - Tiel altsitua?
Besto! ASE
PEER GYNT Jen stadio nur unua, -
Ne baraktu! baldaü, ve, mi êieliros!
ASE
Ho, se blovus UNUA VIRINAêO
vi - ãangulo - el Ia esto! Bonvojagon l

PEER GYNT ASE
Fi, panjeto! stupetaron!
ASE Min demetu al Ia ter'!
Tvi! HeIpu tuj! - DiabIa Peer - -
PEER GYNT DUA VIRINAêO
Vi devus Via filo?
beni min por Ia vojago ! ASE
êu vi volas? Vi do diros,
ASE ke vi vidis lian faron.
Vi ricevus UNUA VIRINAêO
drason maIgrau via ago! Ni atestos!
26 PEER GYNT AKTO I - SCENO II 27

ASE li IIIJ(rid nun hejme en solo sidas?
Helpu! Huj, (1I1t//)rigas por la okuloj rigardante antauen)
mi ai Hegstad kuros tuj -! vurmas jen gastoj ai si kvazaü kuloj. -
DUA VIRINAêO !til, nble reiri nun estus plej sage.
êu li estas tie? (tiras ree la kruron al si)
UNUA VIRINAêO 1\ Num postdorse rikanas ridaêe
Do vi IIIIJ f'luatras tiel ke boras bruloj.
certe povos vengon trovi. ras kelkajn pasojn for de la bariZo kaj siras
La forgtsto tien venoso pensdistrite lu foliaron.)
ASE .' nur ian fortan trinkajon mi havus -
(torâas Ia manojn) povus pasi sen ies ajn vido -
Ve, Ia knabo! Helpu, Dio! (I nckonata. Ne, pleje min savus
lli lian vivon prenos! IIt hrnndo, êar tiam ne genus Ia rido.

UNUA VIRINAêO (rigardas subi te kvazau timigita êirkauen. Jen li
Oni traktis, jes, pri tio. kll,Ças sin inter la arbustoj. Kelkaj parohanoj por-
Do rekonu Ia destinon! tante donacajojn preteriras malsupren al la
edzigfesta bieno)
DUA VIRINAêO
Jen si perdis Ia konscion! (vokas supren) VIRO
Ejvind! Anders! Hej! Atenton! (en interparolado)
Venu tuj! 111 patro drinkulo, - 'Ia patrino lamaêa,
VIRA VOêO VIRINO
Do kion? Kion? Do ne miru, ke Ia knabo farigis malsaga!
DUA VIRINAêO (La parohanoj pluiras, iom poste Peer Gynt elvenas,
Metis Peer jen Ia patrinon li estas hontruga en lu vizago rigardante post ilin)
sur Ia muelej-tegmenton l PEER GYNT
\I estis prí mi? (kun sindeviga gesto)
Ilin lasu klaêi!
SCENO II 1\ tamen ne povas min morta buâaôí !
(Altajeto kun arbustoj kaj erikoj. La êefvojo iras (jetas sin sur la eriko-grundon, kuêas longe surdorse
malantaue, bariZo apartigas.) kun lu manoj sub la kapo, rigardante supren
(PEER GYNT venas lau Ia piedvojeto, iras rapide en lu aeron)
kontrau Ia barilo, haltas kaj ekrigardas super lu vaZo, Ia stranga nubo! êevalo-simila!
kie la perspektivo malfermigas.) n viro sursidas - kun selo - kaj brido. -
PEER GYNT trajdas virinaêo jen sur-balaila.
Jen estas jam Hegstad proksime mi vidas. (ridas mallaãte por si mem)
(grimpas duone transen, jen li ekhezitas) tas panjo, si krie riproêas: brutido!
28 PEER GYNT AKTO I - SCENO II 29

Hej, hej, Peer! PEER GYNT
(iom post iom li [ermas la okulojn) (plene ekstarigas)
J es, nu §i timplenas - -. 11',,1'11'11 morovole!
Peer Gynt rajdas pinte, kaj vico postvenas. - LA FORGISTO
La êevalo orhufa havas supron argentan, Ni iros ja plu!
Li mem havas gantojn kaj sabron pendan. 1:11 Ido vi rcatis Ia Iastajn tagojn?
La mantelo estas longa - kun silka veluro. I'" HI,rnnjnojn for! Montkaptita? êu!
Glora virara lin sekvas en kuro. PEER GYNT
Sed neniu rajdas kieI I i majeste. 1I'IIr(!lnlo, roi faria mirindajn agojn!
Neniu radias en suno tieI feste: - LA FORGISTO
MaIsupre jen homoj en grupoj mile
(palpebrumas al la aliaj)
deprenas Ia êapojn kaj gapas humile.
IInholltn do Peer!
La virinoj sin klinas. Ja famas meritoj PEER GYNT
de cezaro Peer Gynt kun Ia mil satelitoj.
Kun Ia nazo for-tenu vin!
Amase monerojn kaj brilajn talerojn
maIsupren li jetas jen kvazaü ãtonerojn. LA FORGISTO
Ríêígas jam êíu kieI grafo-sinjoro. fi" vi vi-nos aI Hegstad ?
Peer Gynt transrajdas Ia maron en gIoro. PEER GYNT
La princo de Engelland borde jen staras. Ne.
Same knabinoj de Engelland faras
LA FORGISTO
kaj cezaro de Engelland, êiuj nobeloj.
Ja laiidire
Kie venas Peer Gynt, malfermigas kasteloj.
La cezaro deprenas Ia kronon kaj diras - - flli"l.l dl~lIt'gstad vin amis sopire!
PEER GYNT
ASLAK FORGISTO
1111, itl~lI'fI hol'vo -!
(al kelkaj aliaj, dum ili preteriras, trans Ia barilo)
Ha, jen Peer Gynt, tiu porko ebria -! LA FORGISTO
(iomete cedas)
PEER GYNT N1I, Peer, ne êagrenu vin!
(duone ekstariãoe) I"'lj I 11""',111 vlu Ingrid, trovígas ja pluraj -!
Cezaro -! 1111, 1110 tio (:yllt! Kuniru do, bubo!
LA FORGISTO "IVI'III1" AlllldoJ ka] vidvinoj maturaj - -
(apogas sin aI la barilo grimacante.)
PEER GYNT
Starigu vin, kara mia!
IlIf{'r('l1!
PEER GYNT LA FORGISTO
La díabla forgisto! Kial vi venas? lu vin volas - sen dubo -!
.JIl
LA FORGISTO Bonvcspcron, PN'r. Ni transdonos kun klino
(tü ta aliaj) saluton de vi aI Ia fianêino. -
La drinkon êe Lunde ankoraü li trenas. (ili foriras ridante kaj flustrante)
30 PEER GYNT AKTO I - SCENO TIl 31

PEER GYNT iki.~to sidas sur tablo. La REGALESTRO stcras en
(rigardas dum tempeto post ilin, jen li urdo. Kuiristinoj iradas tien kaj reen inter la domoj.
[etae per la nuko kaj duone turnas sin.) PU agaj homoj sidas tie kaj tie interparolante.)
He, Ingrid aI kiu si volas envale VIRINO
edzínígu, Por mi estas tute egale! prcnas lolcon en grupo sidanta sur kelkaj
(rigardas malsupren lau si) êarpento- trunko j.)
La kuloto siri ta. - Cifona, malpura. LII flllllêino? Si ploris, jes, ete,
Se nun ion novan mi havus surtiri! ,'ei t lun nfcron ncniam distingu.
(piedfrapas la teron) LA REGALESTRO
Se mi povus per preno buêista kaj nura (en alia grupo)
ilian maIsaton eIbruste siri! NII", honnj gastoj, Ia poton eltrinku.
(subite ekrigardas õirkaã si) VIRO
Kio estas? Jen kiu post tie ridas? hllllwl\, vi trinkigas tro oft-ripete.
Hm, kIare mi aüdis -. Ne-ní-un mi vidas. JUNULO
~i iru aI panjo.
I lu 1I/1tzikisto, preterfIugante kun junulino õe Ia mano)
(ekiras eupren, seâ haltas denove kaj auskultas 1(11. ( luí torm, ne pensu pri kordo-êparo l
kontrau la edzigfesta bieno.)
LAJUNULINO
Danctonoj sin levas! !I(III por kc ehu super Ia karoparo!
(rigardas fikse kaj auskultas, ekiras paêon. post paêo
JUNULINOJ
malsupren. La okuloj lumas. Li frotas al si
Ia femurojn.) (ringantaj êirkau daneanta junulo)
Il\to!
Kia svarmo da fraiílinoj! Sep - ok por viro! JUNULINO
Morto kaj infero, - Aliri roi devas! _ J ea, âtalaj kruroj!
Sed panjo tegmente - êu decas foriro __ ?
LA JUNULO
(Ia okuloj denove tirigas malsupren, li saltas
kaj riâas) "I"rono kaj vaste aI Ia rouroj!
Ho hej, kieI vigIe halingo taktas! LA FIANCO
Jes, Guttorm taiíge Ia kordojn traktas! t autr alproksimigas aI la pairo, kiu eiaros
Sonoras kaj âprucas kvazaü river-torento. I"t,?r,,,"'''''''''' lcun du aliaj, kaj tiras lin je la jako)
Kaj Ia tuta briIanta fraiílin-taêmento! 111\ \'011% PII/I.lO. Ficre si pozas!
Jes, - morto kaj infero - aliri mi devas! LA PATRO
(foras salton trans la barilon kaj ekiras malsupren 1\ 1011111'volll"'
lau la vojo.) LA FIANCO
in enâlosas.
SCENO m
(La korto de Hegstad bieno. Logdomo plej malantaue. LA PATRO
Multaj gastoj. La daneado iras vigle sur la korto, La o trovu ãloailon per propra okulo.
32 PEER GYNT
AKTO I - SCENO lU 33
LA FIANêO
Ne konas Ia vojon. LA JUNULINO
LA PATRO Nn "OVII",
Vi estas bovuIo! PEER GYNT
(rü kvina)
(Turnas sin ree al la aIiaj. La fianêo hezite
1)0 vi!
PaSas tra la korto.)
LA JUNULINO
JUNULO IIejmeniros, domage !
(de maIantau Ia domo)
Junulinoj, nun estos gajeco! Jen sciu! PEER GYNT
AIvenas Peer Gynt! 011 !h'nas vin kapo-nebuIo!
LA FORGISTO LA FORGISTO
(kiu Jus alvenis) (iom poste, duonvoêe)
Kiu petis? r-kdancas kun maIjunuIo!
LA REGALESTRO PEER GYNT
Neniu. turnas sin tü pIiaga viro rapide)
(iras kontrau Ia domo) 111!'••IIIM Ilhcraj ?
LA VIRO
LA FORGISTO
Se aI vi li paroIos, ne sonu respondo! Nur serêu kurage ! (foriras de li)
IJIJIII .'Illbite farigas silenta. Li Jetas steIrigardon
JUNULINO "1 /1/'0. Oiuj rigardas Iin, seâ neniu parolas.
(al la aliaj) ir[l/,.~I/It1{Ja8 aI aliaj grupoj. Oie kie li venas, farigas
Jes, ni tenu nin kvazaü ni estus senkonaj! It(I, li 1111I1 li [oriras, oni ridas kaj rigardas post lin.)
PEER GYNT PEER GYNT
(venas vivplena kaj varma, haltas meze (mallaute)
autau la aro kaj interklakas la manojn) MoilrlHlIl'doj kaj pensoj trapike âir-grataj !
Kiu estas pIej vigIa knabino de l' rondo? I'IIIC'lIdllH jam kvazaü segiloj fajIataj!
UNU (1/ 11/'/'lIla.~sin laiilonçe de Ia barilo, SOLVEJG kun
(al kiu li aIproksimigas) 1'/// /I /lJIJOA õe la mano venas en Ia korton, sekvata
Ne mi. de la gepatroj.)
DUA VIRO
(same) at alia cn la proksimo de Peer Gynt)
Ne mi. n 111. novlogantoj,
TRIA LADUA
Mi neniam en Ia mondo! eu eI okcidente?
PEER GYNT LA UNUA
(tü kvara) I tiuj el Hedal.
Do venu vi, gis aIvenos pli bonaj! LA DUA
Ha jes, evidente!
34 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 35
PEER GYNT LA JUNULO
(Iaras paêo« autau la venoniaj, montras al SOLVEJG Mcmoras de Lunde amare?
dirante al la viro:)
(/1/ !lmpO ruias leaj eleiras alla dancloko)
êu vi daneon permesas kun via fHino?
SOLVEJG
LA VIRO (en la pordo)
(mallaute) li VI I'HIII/-I
t lu, kiu danei deziris?
Jes, sed ni salutu Ia gemastrojn konvene. (ili eniras)
PEER GYNT
LA REGALESTRO "IJ""III'flll', jcs, êu vi vidas malklare?
(al Peer Gynt) proponante al li trinlei) (I'U'//1/8 ,9in êe la mano)
êar jam vi alvenis, gustumu je Ia vino! ';1111'

PEER GYNT SOLVEJG
(rigardas sendeturne post la lorirantojn)
Ne longe, Ia patrino diris!
N e, dankon, mi daneos. N e soifas gene. PEER GYNT
(La regalestro [oriras de li. Peer Gynt rigardas al la 1'/1111 no! eu naskígís vi nur Iastjare?
domo leaj ridas:) SOLVEJG
KieI hela! Helega kaj beIstatura! i Iilf,h 11

Rigardis brust-tuken kaj aI Ia êu-buko ! PEER GYNT
Kaj tenis Ia patrinon êe l' jupo - sekura, Vi estas ja preskaü nur ido.
?
portante preg-libron volvitan en tuko -! 'ujjj 111:11

Mi devas âin vidi! (votas iri en la domon) SOLVEJG
JUNULO Mi estis konfirmoto Iastmaje.
(venas kun kelkaj aliaj el la domo) PEER GYNT
êu jam vi forkuras 11 ""IIIOIl? - ni tiam babilus plí gaje!
de Ia daneo, Peer? SOLVEJG
PEER GYNT mI SoIvejg, kaj - kieI v i do?
Ne.
LA JUNULO PEER GYNT
Do vi iras erare!
(prenas lin êe la sultro por turni lin)
SOLVEJG
(ektirante al si la manon)
PEER GYNT Ho, êielo!
Preterlasu min! PEER GYNT
LA JUNULO
Nu, kiaI afekti?
Timas pro Aslak, mi juras!
SOLVEJG
PEER GYNT 110dcglitis, mí devas gin plekti.
Mi timas? (foriras de li)
AKTO I - SCENO lU 37
::\6 PEER GYNT
PEER GYNT
LA FIANêO
(ektiras sian patrinon) LA SAMA
Si ne velas, panjo! Sensencajo, ne similu boveton!
LA PATRINO NI!I' í rtnku, Peer!
Ne volas? Kion? PEER GYNT
Jes, donu do guton, (trinkas denove)
LA FIANêO
Ne volas! JUNULINO
LA PATRINO (mallaute)
Kion? 1'11,

LA FIANêO PEER GYNT
Delevi Ia hokon. eu vi timas pro mí, junulin'?

LA PATRO TRIA JUNULO
(mallaute kaj incitite) CjIllJlI'pneble,ja kíu ne timas vin?
Vi indus en stalo ekhavi lokon! KVARA
Lunde vi montris ja vian kapablon!
LA PATRINO
Ne riproêu! La knabo ja havos vivscion! (/oriras) PEER GYNT
1l0VIIS,se velas, eê multe pli!
JUNULO
(kiu venas kun tu ta svarmo el la dancloko)
UNUAJUNULO
1111 11 vcnas en svingon!
eu brandon, Peer?
PEER GYNT PLURAJ
Ne, (ringigas êirkau li)

LA JUNULO Rakontu pri gi!
Ja trinketon nuran? "111 povas vi?
PEER GYNT
PEER GYNT Morgaü -!
(rigardas lin malserene)
ALIAJ
eu vi havas? Hodiaú - êion!
LA JUNULO
Jes, certe, eê varon puran! JUNULINO
(eltiras posbotelon kaj trinkas) 1(1.11 Peer, êu vi povas elmontri magion?
Ah! Kiel âiras l - Nu? PEER GYNT
PEER GYNT I JlOVIlRmagie elvoki Ia diablon!
Nur proveton. (trinkas) VIRO
Inll povís ja ankaü avino mia
ALIA I 1'11 tíu tempo!
Nun ankaü de m i a do prenu gluton!
38 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 39

PEER GYNT PEER GYNT
Vi frazas fabelon! Irdi IlIttp~js kiel vera bravulo.
Kion povas m i, ne povas alia! t:d I:\'IIIH Ia diablo, kuris kiel brulo,
Mi foje lin sorêis en nukso-âelon, - rt'mll •• plnf'onon kaj muron kun krako.
di estis vermtrua! PLURAJ
PLURAJ I'I! AHlllk -?
(ridante) PEER GYNT
Mi povas imagi! Kun manoj rostitaj restaris.
PEER GYNT IIt!! "I malamikoj de tiu tago. - (generala ridado)
Li juris kaj plorís, kaj volis min pagi KELKAJ
per êio ajn - IplI, houn Iabelo!
UNU EL LA ARO ALIA
Sed vi restis en surdo? Li pli bonan ne faris!
PEER GYNT PEER GYNT
Nu bone, mi âtopis per splinto Ia truon. {lU "I k rr-das, ke tion mi mem eltrovas?
Hej, se vi aüdus Ia zumon kaj bruon!
VIRO
JUNULIO li" "", vi senkulpas! Min distris per gi
êu vere!
IItllI IIVO --
PEER GYNT PEER GYNT
Similis al tiu de burdo! Mensogo! Okazis al m i!
LA JUNULINO LA VIRO
êu ankoraii vi havas lin tie same?
"''-"1 rnras ja êio!
PEER GYNT PEER GYNT
Ne, nun Ia diablo jam for raketis, Hej, rajdi mi povas
Li kulpas ke Aslak min celas malame. 111' urn] êevaloj tra nura aer'!
1111, m111 ton mirindan mi povas facile!
JUNULO (ridegado denove)
Do kiel?
PEER GYNT UNU EL LA ARO
Mi iris forgejen kaj petís, 1'('1~ I" rajdu ennube! MULTAJ
êu li volus krevigi Ia nukso-âelon.
Li promesis kaj sur Ia amboson gin metis. Jes, kara Peer!
Sed Aslak, vi scias, ja estas tiel forta, -
PEER GYNT
volas êiam ekuzi Ia grandan martelon - -
N,' min peti tro fihumile!
",,('PRUS
UNU VOCO EL LA ARO 1\10-1 Alormo mi super vin rajdos fulmbrile!
Cu Aslak do batis Ia diablon morta? l,fI 111 1I L paroho genufalos al ter'!
40 PEER GYNT AKTO I - SCENO III 41

MEZAGA VIRO SOLVEJG
Nun li tute frenezas. 11 mlu!
ALIA PEER GYNT
Fanfaronulo! Kial?
TRIA SOLVEJG
Bovaêo! Vi tiel sovagas.
KVARA ,PEER GYNT
Blagulo! "VII':1l1iankaü Ia vira boaco
PEER GYNT iI'lutc'mpc. Jen venu do tuj al Ia placo.
(minacas kontraã iIi) Nu ,'"til obstina!
Atendu, mi pravos! SOLVEJG
(tiras tü si la manon)
VIRO Mi ne kuragas,
Jes, atendu, gis jakon brositan vi havos!
PEER GYNT
PLURAJ li 111111 ne?
Draâitan dorson! Bluâvelan okulon! SOLVEJG
(la svarmo disigas) la pIi agaj en kolero, Ia junaj Vi ja trinkis el brando. (ekiras kun Helga)
mokante kaj ridante) PEER GYNT
ti ml povus al êiu el ili tra sino
LA FIANêO
1I'lllli'i1ontrapuâi gis tenil-rando!
Peer, êu vere ke vi povas rajdi ennube?
LA FIANêO
PEER GYNT
(puSetas Iin per la kubuto)
Jes, êion, Mads! Jen knabo kiu bravas!
111 helpu eniri al Ia fianêino!
LA FIANêO PEER GYNT
Do vi havas Ia nevideblo-robon, sendube? (pensdistrite)
I r1nnêino? Si kie sin trovas - -?
PEER GYNT
La êapelon, vi pensis? J es g i n mi havas. LA FIANêO
(turnas sin for de li. Solvejg iras trans Ia korton 11 111 provízeja êambreto.
kun Helga õe la mano)
PEER GYNT
PEER GYNT Jen, êu?
(kontrau iIi. Li eereniâoe) LA FIANêO
Solvejg! Ho, bone, ke vi venas favore! 10. provu, Peer Gynt, ne hezitu plu!
(}captas sin õe Ia manartiko)
PEER GYNT
Nun mi ronde vin svingos âtalkrure kaj glore! N,'. holpon de mí vi ricevi ne povas.
42 PEER GYNT AKTO I - SCENO lU 43

(Penso ekprenas Iin. Li diras maüaãte kaj akre:) 111/1 IIII!Viun sangon en tason mi prenos,
Ingrid provizeje! \,1 lrnt ínon roi frande mangos,
\,11111
\I'i "1111, 1111 nokte vampiro min êangos,
(aIproksimigas aI Solvejg)
iillll IlIlIlhojn ka] dorson mi mordos sovage - -
Do kion vi elektas?
(i'I/lliltO ctliigas kaj petas kvazau kun timeto:)
(Solvejg volas foriri, sed li baras aI si Ia vojon)
1.111 t111111!\l ní, Solvejg!
Vi hontas, êar mi kiel vagulo aspektas.
SOLVEJG
SOLVEJG (rigardas Iin malserene)
Ne, ne estas vere. Vi ne estas tia! Nun vi tenis vin aêe!
PEER GYNT (ekiras en Ia domon)
J es, kaj krome mi estas iomete ebria -
LA FIANêO
sed estis nur spito pro ofendo via.
\'1 rl,'pvos virbovon, se vi helpos min-
Do venu!
SOLVEJG PEER GYNT
Se volus, ne havus kuragon l Venu!
PEER GYNT ;; li iras maIantau Ia domon. Samtempe venas granda
Kiun vi timas? fi,." 1'1 ta âomcloko - Ia plimulio ebria. Bruo kaj konfuzo.
SOLVEJG 'u/"('jy, Helga kaj Ia gepatroj elvenas kun kelkaj pIiagaj
Plej multe paêjon. en la pordon.)

PEER GYNT LA REGALESTRO
Via patro? Ho, jes, li ja estas pia! I'lIdfru!
êu ne pend-kapulo ? Nu, êu? Vi respondu! LA FORGISTO
(deprenas de si Ia jakon)
SOLVEJG
Kion respondi? Ne, nun ni jugadon tenu!
PEER GYNT I'l'l't' Gynt aii mi devos grunde ekkuãi !
Ou li estas vekita? KELKAJ
êu ne vi kun patrino estas sam-spirita? 11111 lasu batali!
êu vi volas respondi! ALIAJ
SOLVEJG Ne, nur kvereladi!
Min Iasi volontu.
LA FORGISTO
PEER GYNT NIIIl pugnoj necesas. Ne taügas buêi !
Ne! (mallaute, sed akre kaj timige)
Povas mi sangi. min trolo terura! LA PATRO DE SOLVEJG
Meznokte apud vian liton mi venoso ViII bridu!
Se vekos vin siblo kaj bruo susura, RELGA
ne imagu, ke estos Ia kato velura. Ou, panjo, li volas lin bati?
44 PEER GYNT 45
AKTO I - SCENO III

JUNULO
LA FIANCO
Pli amuzas priãerci lian blagon sovagan l
(venas kurante)
ALIA Ho, morto kaj infero!
Lin for piedpuâu! nu, puêjo kaj panjo -!
TRIA
Vizagen lin kraêu ! LA PATRO
Kia afero?
KVARA LA FIANCO
(al la forgisto) 1111111.:11, Pcer Gynt - -!
óu vi cedas?
ASE
LA FORGISTO
(krias)
(forJetas la jakon)
õu vi prenis lian vivon?
Ne, mí Ia korpaêon buêaêu!
LA FIANCO
LA NOVLOCANTINO
NI\ I.'(:el' -! Rigardu SUl' Ia montan deklivon -!
(al Solvejg)
Jen, kiel oni traktas Ia ulon malsagan. LA AMASO
1\1111 Inzríd!
ASE
ASE
(venas kun bastono en la mano)
(lasas fali la bastonon)
Cu Peer êí tie? Atendas lin draêo ! La besto!
Ho, kiel taíige mi volas trabati lin!
LA FORGISTO
LA FORGISTO (konsternite)
(suprenfaldas la manikojn) En penda krutmonto!
TI'o mola por li estas tia vergajo. 1,\ l!dmpas jam kvazaii kaprino, rigardu!
KELKAJ LA FIANCO
Volas Aslak traba ti ! (plorante)
ALIAJ L\ portas ãín, panjo, kvazaü porkon, - honto!
Disgrati!
ASE
LA FORGISTO (minacas
.<:upren kontrau li)
(kraêas en la manojn kaj kapjesas al Ase) M\ rk-zlrus, ke li falu kaj - -! (krias en ektimo)
Forãpatí lin! Ne glitu! Vin gardu!

ASE LA HEGSTAD-BIENULO
óu ? Mian Peer! Nur provu, fripono! I'I!I' 10. vivo li pagos Ia fianêin-rabon!
Ase havas ungojn kaj dentojn por dispono! -
ASE
Kie estas li? (vokas super la korton)
N,', Dio min punu, se vi tuêu Ia knabon!
Peer!
AKTO II - SCENO I 47

PEER GYNT
Nt~ vi.
INGRID
Kiu do alia?
PEER GYNT
! For al deveno via!
1"01'
Tuj ! For hejmen!
AKTO DUA INGRID
SCENO I Kara, ho-!
(Malvasta vojeto alte en la montaro. Estas frua mateno). PEER GYNT
(PEER GYNT iras rapide kaj obstineme lau la vojeto. Muton!
INGRID) duone [umõin-ornamita, provas retiri lin.) INGRID
Vi neeble pensas - -
PEER GYNT
Iru for! PEER GYNT
INGRID Jes, mi pensas kaj intencas.
(plorante)
INGRID
Post nokto tia!
Kien? Jen forlogon - jen malbenon -!
PEER GYNT PEER GYNT
Kien ajn - laií plaêo. Kion tenus vi propone
INGRID kiel doton?
(tordas la manojn) INGRID
Trompo! Hegstad bienon -
kaj cetere pli aIdone.
PEER GYNT
Vana kverelaêo, PEER GYNT
êiu nun laü vojo sia! eu vi pregolibron gardas?
INGRID êu vi de orbukloj plenas?
Pensu, kio ligas nin! êu maIsupren vi rigardas?
êu Ia patrinjupon tenas?
PEER GYNT êu?
Damno - êíu pens' konscia! INGRID
Damno - êíu ajn virin' - _ Sed -?
Krom nur unu -!
PEER GYNT
INGRID êu vi konfirmoto
Kiu do? estis jus?
48 PEER GYNT AKTO II - SCENO 11 49

INGRID PEER GYNT
Sed -? Mi - ebria.
INGRID
PEER GYNT
(minace)
êu en doto
J es, sed karan
havas vi pudoran senton?
punon pagos vi - amaran!
êu rifuzas kun honesto?
PEER GYNT
INGRID Mi malkara nomus gin?
Ve, li perdis Ia prudenton!
INGRID
PEER GYNT u vi firmas?
êu vin vidi estas festo?
PEER GYNT
êu?
Ston-malmola.
INGRID
Sed -? INGRID
Gardu do pri kolo via! (ekiras malsupren)
PEER GYNT
Kio do Ia resto! (volas iri) PEER GYNT
.~ilentas dum tempeto. Subite li ekkruuu)
INGRID
Damno - êiu pens' konscia!
(baras al li Ia vojon)
Damno - êiu ajn virin'!
Sciu, se vi trompe iros,
estos faro pun-kondiêa! INGRID
(turnas la kapon kaj krias supren:)
PEER GYNT
Krom nur unu!
Povas estio
INGRID PEER GYNT
Vi akiros Jes, nur sola.
honorecon, estos riêa, (ili iras êiu sian vojon.)
se vi venos -
PEER GYNT
Mi parolis. SCENO II
'1Il1l montlago. êirkaue estas malseke kaj marêe.
INGRID Ventego aIproksimigas.)
(ekploras)
[<l, senespera, uokas kaj rigardas êiudirekte. SOL-
Ve, vi logis -!
O povas apenaã teni pasojn kun si. LA NOVGELO-
PEER GYNT (JANTOJ kaj BELGA iras iom poste.)
Vi ja volis!
ASE
INGRID (gestas per la brakoj kaj siras al si Ia harojn.)
Mi nur estis malfeliêa! n Ciokontraüas kun kolero giganta!
50 PEER GYNT AKTO 11 - SCENO 11 51

La êielo, Ia akvo kaj Ia monto premanta! ASE
La êielaj nebuloj misgvide lin pelas! I" VI~, mlu Pcer! Pereinta âafído !
La ruza lago mortigi lin celas!
LA VIRO
La montaj lavangoj intencas frakasi lin!
(kapjesas milde)
Kaj Ia homoj! Jen ili eliris mortêasi lin!
Je Dio! Ve, ne! Mi ne povas malhavi lin! 1'1'111' n jes, guste.
sangulo! Ke povis diablo tent-ravi lin! ASE
(turnas sin al Solvejg)
Ne tion menciu!
li! t11~' li bravas, - egalas neniu!
êu ne estas trans limo de êiuj imagoj! -
Li, kiu plenis de fabeloj kaj blagoj! - LA VIRO
Li, kiu nur en buâado taüg-povis! M rllAli 1!ltvirino!
Li, kiu taügan Iaboron ne provis! ASE
L i - ! oni emus aI kaj rido kaj pIoro! - Ve, jes, vi pravas,
Ho, ni kuntenis en mizero, doloro. mn '""CtItS mi, sed Ia knabo - li bravas!
Mi devas seiigi: Ia edzo drínkemís,
vagadis êírkaüe kun frazoj frivolaj, LA VIRO
(êiam mallaute kaj kun mildaj okuloj)
kaj nian havajon detru-piedpremis,
dum Peêjo kaj mi sidis hejme solaj. 111 mrnso âtonígís, pereis Ia animo.
Ni ne seiis pli bone 01provi forgesi, ASE
êar por vera rezisto mi ne havas forton, (timeme)
ne kuragas okulen rigardi Ia sorton.
'" l)Jo rigoras ne tieI sen limo!
Oni volas ja âovi Ia zorgojn de si -
kaj provi laii eblo forpeli pens-vagojn. LA VIRO
Unu uzas brandon, aliaj blagojn. 11 vi kredas, ke li pro pekâuldo gemspiras?
Ho, jes, per fabeloj ni provis rime di -
Pri princoj kaj troloj kaj bestoj fablaj ASE
kaj fianêin-raboj, sed êu povus kredi, (fervore)
ke kaptis lin tieI Ia fabeloj diablaj? fi, "l'tI rajdi li povas en nura aero!
(ree terurite)
LA VIRINO
Kia krio! Jen nikso aíi draügo, mi konis -! , .11 vi frenezas?
Peer! - Peer! - Tie supre gi sonis -!
LA VIRO
(kuras supren sur altajeton kaj rigardas swper Kion vi diras?
la lago. La novgelogantoj alvenas)
ASE
ASE l'roJ;randas por I i nenia afero.
Nenion videblan! I vldos, se li restos êe vivo kaj sano -
LA VIRO
(kviete) LA VIRO
Domage al li do! I iClIJnclin vidus en pendumilo.
52 PEER GYNT
_._-_. AKTO II - SCENO III 53

ASE SOLVEJG
Ve, Jesuo! (al Ase)
LA VIRO kont u do plu!
Sub ekzekutista mano ASE
lia menso sin turnus al pent-humilo. (frotas la okulojn)
ASE Pri mia filo?
(konfuzita)
SOLVEJG
Vi parolas min svena! Ni nepre lin trovu!
, don!
LA VIRO ASE
Sa vi Ia animon. (ridetas kaj paradas per la nuko)
ASE Lacigus vin longa babilo!
Kaj korpon, - diru!
Se li sidas en marêo, - ni el gi lin tiru! SOLVEJG
Se montokaptita, sonorigi ni provu. 11 f'rue vin tedus parolo-tromulto
01 mln Ia aüskulto, -
LA VIRO
Hm! - Jen brutvojeto -
ASE
Kompensu vin Dio,
SCENO m
ke vi helpas! II/ultaj senarbaj montetoj supre sub la montvastaJo -
LA VIRO ün] pli malproksime. La ombroj falas Iongaj. Estas
Nur devo kristana - tio. malfrue en Ia vespero.)

ASE PEER GYNT
Do nur idolanoj Ia tuta cetero! (I'rnas en plena kuro kaj haltas meze sur la deklivo)
Ne unu sekvis mín, êiuj restis - • luta paroho montaren nun svarmas!
LA VIRO ,.1' fusiloj kaj âtipoj jam êiuj sin armas.
Ili tro lin konas. fi Hegatad-patro jen fronte krias, -
ASE 111111 vaste famígas ke Peer Gynt funkcias!

Tro brava li estis. (tordas la manojn) "'11 alie 01 havi kun forgisto batalojn!

Kaj pripensu - li estas en morto-dangero l 1\ vivo! Ursigas vi êiu-artike.
LA VIRO (batas êirkau si kaj saltas)
Jen, spuro de viro! umpi, renversi, bari akvofalojn!
ASE III! Elâiri Ia pinojn radike!
ai certe nin gvidos. 1\ vivo! ai hardas kaj levas por agoj!
1If,'rpn êiuj - Ia sengustaj blagoj!
LA VIRO
Ni sub nia setro Ia grupon dividos. TRI SETRO-JUNULINOJ
(Li kaj Ia edzino iras pli antauen) tkuras supren lau la deklivoj, kriante kaj kantante)
PEER GYNT
AKTO II - SCENO lI! 55
54
êlUJ TRI
Trond en Valfjeld! Rej, Bard kaj Kare!
I'rond en Valfjeld! Hej, Bârd kaj Kâre l
Trolaêoj. êu vi dormos kun ni êe-kore?
1'1'11 11Lêoj! éu vi dormos kun ni êe-kore?
PEER GYNT
PEER GYNT
Kiun vi vokas?
(ekstaras subite per unu salto inter ili)
LA JUNULINOJ
La troIon! La trolon! 1('11 t rolo trikapa, kaj knabo aI tri inoj!
LA JUNULINOJ
UNUA JUNULINO
11 t lel vi bravas?
Trond! Uzu molon!
PEER GYNT
DUA JUNULINO Nur jugo je Ia fino!
Bard! - Trudvolon!
UNUA JUNULINO
TRIA JUNULINO I\lIhllnen!
La kabano en êiuj alkovoj maIplenas! DUA JUNULINO
Ni havas medon!
UNUA JUNULINO
PEER GYNT
Trud-volo estas molo!
Ni festenos!
DUA JUNULINO TRIA JUNULINO
Kaj molo - trud-volo!
I'I-nokte neniu alkovo malplenos!
TRIA JUNULINO DUA JUNULINO
Kiam mankas Ia knaboj, ni ludas kun trolo! (kisas lin)
PEER GYNT '.1 "pnrkas kaj âprucas kiel arda fero!
Do kie Ia knaboj? TRIA JUNULINO
(same)
êlUJ TRI
(ridegante) 1(1,.1 infanokulo eI plej nigra rivero!
Ne pIu ili venas! PEER GYNT
(dancante en la grupo)
UNUA JUNULINO
La mia min nomis kaj amata kaj kara! 1.11 1I\('I1S0 - malhela. Ia penso - petola.
1.11 okulo ridplena, - Ia gorgo - plorvola!
Li edzigís nun jam aI vidvino multjara.
LA JUNULINOJ
DUA JUNULINO [ara« Iongajn nazojn kontrau Ia montsuproj,
La mia renkontis ciganinon montare. krias kaj kantas)
Ili nun vagabondas laü Ia vojo pare!
1'1'1111<1 en VaIfjeld! Rej, Bard kaj Kare!
TRIA JUNULINO l'roluêoj! Vi ne dormos kun ni êe-kore!
La mian sufokis nia ido bastarda. (ili dancas Iau Ia âeklivo kun Peer Gynt inter si)
Nun Ia kapo surfostas grimac-rigarda.
56 PEER GYNT AKTO II - SCENO IV 51

SCENO IV en gis-genua kot-sup'!
(Inter Ia montoj de Ronden. Sunsubiro. Brilantaj (eksaltas)
negpintoj õirkaãe.) Mi sekvu! Delavi Ia slimon
PEER GYNT en bano de I' akra vent'!
(venas sooaãa kaj konfuzita) Volas alten! Bani I' animon
en brila baptujtorent'!
Turo sur turo bluas!
Volas super Ia setran kamparon,
Hej! Kia brila portal'!
volas rajde purígt en kor',
Staru! Sed staru! ai fluas
volas super Ia salan maron,
pli kaj pli for en paI'.
super princon de Engelland for!
De turo levas Ia koko
Nur gapu, knabinoj, mire,
Ia flugilojn por flugvetur' -.
koncernas ne vin Ia vetur',
Bluigas en fendo kaj roko -.
Vi vane atendus sopire -!
~losigis Ia monta mur' .
Nu, mi eble vizitos vin nur. - -
Sed kiaj radikaj figuroj
Sed jen? êu Ia agloj susuras - -
el Ia sulkoj jen post Ia vapor'?
Ilin prenis Ia diabIo mem!
Jes, gigantaj ardeaj kruroj!
Sed tie frontono konturas,
Ankaü ili jen fluas for.
altígas en êiu ekstrem'.
Trembrilas pluvarko, gi boras
ai levas sin el Ia rubo, -
en menso kaj en pupil'.
malfermita Ia pordo - êu?
Sonoriloj de fore sonoras.
Ha, gin mi ja konas sen dubo:
Surbrove min premas peziI'!
ja estas Ia nova konstru'!
Fu, fu, kieI kapdoloras, -
Forestas Ia breêoj âtopitaj
premanta rugarda ring' -!
kaj bariloj jam pretaj por faI'
J e I' diablo, mi ne memoras,
Trembrilas Ia pIatoj vitraj.
kiu êírkaii min premis gin!
Estas fest' en Ia granda haI'.
(falas teren) J en, Ia preposto frapetas
Super Gendin - rajdis en kuro. per tranêilo al sia glas'. -
Fablajo, damnita blag'! Kapitano boteIon jetas
Forrabis Iaü kruta montmuro al Ia muro en granda frakas'.
fianêinon, - ebria dum tag', Nur Iasu, panjo, perdiga l
Pelita de drakoj verdkolaj, . Pro kio do tia Iament'!
minacita de trol-diablaj', Bankedas Jon Gynt Ia riêa.
diboêis kun inoj frivolaj, - Hura' por Ia Gynta gent'!
nur blagoj, damnita fablaj'! Sed kio bruadas kaj bolas -?
(rigardas longe supren) Peer! vokas Ia kapitan'.
Du brunaj agloj veladas. Ha, jen Ia preposto nur volas
Formigras Ia anser-trup'. ja trinki aI mia san'.
Sed êi-tie mi stumblas kaj vadas Do eniru por jugon preni!
58 PEER GYNT AKTO II - SCENO V 59

Sonadas en kanto, sonor': LA VERDE VESTITA
Peer Gynt, de gloro vi venis, I/n palaco de paêjo en Ronden sidas.
atendas vin granda glor'!
PEER GYNT
(li kuras antaõen, sed pusigas per la nazo
kontraã roko, falas kaj restas kU§anta)
1111 hnvas panjo pli grandan, mi vidas.
LA VERDE VESTITA
li vi konas paêjon? Li estas reg' Brose.
SCENO V PEER GYNT
(Deklivo kun grandaj murmuraniaj foliarboj. Steloj \I vi konas panjon? Regíno Ase.
brilas tra la foliaro. Birdoj kantas en la arbsuproj)
LA VERDE VESTITA
(VERDE VEST/T A V/R/NO iras lau la deklivo. PEER
1{lmn paêjo koleras, ektondras montmur'.
GYNT sekvas poste kun êiaspecaj enamig-gestoj)

LA VERDE VESTITA PEER GYNT
(haltas kaj turnas sin) Lnvnngas, se panjo riproêas nur.
eu vere? LA VERDE VESTITA
PEER GYNT I'IIVltS paêjo piedfrapi sur Ia firmamento.
(tiras la fingrojn super la kolon)
Jes, kiom nomígas mi Peer, PEER GYNT
kaj kiom vi estas plej êarma virino! Povua panjo rajdi tra river-torento.
eu vi volas min havi? Ho, kia prosper'!
Vi ne devas peni pri tekso nek âpino, LA VERDE VESTITA
Kaj mangi vi povos gis kreva sateco. u ne vestojn vi havas krom tiuj flikoj? êí

Mi neniam vin tiros laü Ia haroj eê - PEER GYNT
LA VERDE VESTITA "11, vi devus vidi mian festo-dekoron!
Ankaü ne bati?
PEER GYNT LA VERDE VESTITA
Ha, ne estas deco! MI portas tagtage nur silkon kaj oron.
Ni reg'ídoj ne batas virinojn!
PEER GYNT
LA VERDE VESTITA I plíe similas al stupo kaj tigoj.
Regido?
PEER GYNT LA VERDE VESTITA
Jes. Nu, unu aferon vi tenu en memoro!
LA VERDE VESTITA :11 Ronden regas kutimo kaj moro,
Kaj m i filino de l' Dovre-reg"! I' havas duoblan surfacon.
(110
1)11, kiam vi venos en nian palacon,
PEER GYNT l'ilc okazus, ke vi êe l' enpaâo
eu vi estas? J en, jen, bontrafis al ni do. lu kredos en plej sovaga krutajo.
60 PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 61

PEER GYNT SCENO VI
Tutsame ja ankaü en palaco nia!
La oron vi kredus nur koto kaj polvo.
tuuo de Dovre-patro. Granda êeestantaro el korte-
v-trolo], koboldoj kaj gnomoj. DOVRE-PATRO en la
Eê eble, ke êiu fenestro radia
Ilr1jo kun krono leaj sceptro. Liaj idoj kaj plej prok-
ekâajnus aI vi êifonaêa kunvolvo.
IIlIj parcncoj ambauflanke. PEER GYNT staras antau
li. Forta movigado en la halo.)
LA VERDE VESTITA
(falas êirkau lian kolon) LA KORTEGAN-TROLO
Kota âajnos pura, turpa âajnos bela! ln huêu ! Delogis filo de kristano
1111011 de Dovre-patro plej puran!
PEER GYNT
Granda âajnos eta, nigra âajnos hela! TROLIDO
1111 âíru en-hare!
LA VERDE VESTITA ALIA TROLIDO
Jes, Peer, akordígos do ni kun facilo! Mi tranêu en mano!

PEER GYNT TROL-VIRGULINO
Kiel kruro al âtrumpo - hararo aI kombilo! li. hej, mi mordu lian karnon femuran!

LA VERDE VESTITA TROL-SORêISTINO
(vokas supren al Ia deklivoj) (kun kulerego)
. êevalo! Venu edzigo-êevalo! " 11 estas al supo tuj preparota?
(giganta porko venas kurante kun §nur-stumpo por
brido kaj malnova sako por selo. Peer Gynt svingas ALIA TROL-SORêISTINO
sin sur gin kaj metas LA VERDE VESTIT AN li IU'r pikil-rostado aíi frito enpota?
antau sin)
DOVRE-PATRO
PEER GYNT hu-lon en-sange! (mansignas siajn lconsilantojn pli
Rej! Nun ni kur-rajdos tra Ronden-portalo!
Rapidu nun, mia trotulo kara! 71roksimaj al si)
Ni ne brustoãvelu.
LA VERDE VESTITA \ mnIprogresis dum lasta jararo.
(kareseme) 11(' scias êu estos falego aü staro,
Ho, jus min premadis malgajo amara __ . UnI homhelpon ni ne forpelu.
Ne scias vi kion Ia fato proponas __ ll'r!', mi kredas fortkreska Ia knabon,
preskaü senkripla li âajnas al mi.
PEER GYNT \I vere, li havas nur unu kapon,
(vipas la porkon kaj trotas for) ti mia filino ja ne havas pli.
Vi Iaíi rajd-ekipo grandulojn rekonas! Iknpa] troloj elmode jam iras,
Irl Ia dukapaj estas preskaü finite.
62 PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 63

kaj tiuj krome ne brilas kvalite. - DOVRE-PATRO
(aI Peer Gynt) prnvas. Similas en tio kaj pli .
Nu, mian filinon do vi aspiras? •'I! mutcno ja estas malsama al vespero,
'\0 111mcn ekzistas diferenca afero. -
PEER GYNT /f~II, nun mi instruos vin pri Ia tem':
Jes, filinon kaj regnon kiel dotan donon. IllIHIII'l'o sub brila êielo inter homoj
111 1'111'010 estas: «Homo, vi estu vi mem!»
DOVRE-P ATRO
.'I! 11t' êi - inter koboldoj kaj gnomoj:
Dum vivos mí, vi ricevos duonon,
l'rulo, vi estu vi mem - sufiêe!»
Ia reston, de kiam mi min retiros.
LA KORTEGAN-TROLO
PEER GYNT (aI Peer Gynt)
Mi tiel kontentas.
\I vi konceptas?
DOVRE-P ATRO PEER GYNT
Sed haltu, amato! Nu, sed nebulíge,
Vi ankaü ja kelkajn promesojn eldiros. DOVRE-P ATRO
Se vi rompos nur unu, rompígos traktato, MIII filo, «s u f i
e», Ia fortan radian
ê

kaj neniam vi viva el tie iros.
êí
,.rlon vi metu en blazonon vian.
Unue: promesu ne tion atenti,
kio kuâas ekster Ia Ronden-limo. PEER GYNT
Malemu al laboro kaj taglum-proksímo. (gratas sin malantau Ia orelo)
lnr, sed -
PEER GYNT DOVRE-PATRO
Se mi rego nomígos, povos tio ne tenti. Vi devas ,se volas sinjori!
DOVRE-PATRO PEER GYNT
Kaj due:- mi provos vin nun en prudento _ 'li, jes, mi akeeptas - ne povas valori -.
(starigas sin en Ia sidejo) DOVRE-PATRO
IiIlJ krome vi lernu ekêati aferon:
LA PLEJ MALJUNA KORTEGAN-TROLO 1111111 símplan hejmecan viv-manieron.
oa Peer Gynt) (li mansignas: du troloj kun porkokapo], bIankaj
Nun montru, êu povas do via sag-dento noktoêapeloj k. t. p. almetas mangaJon kaj trinkaJon)
Ia enigmo-nukson de l' rego krevigi! /lolUlB kukojn Ia bovino - kaj medon Ia bovo.
N •• demandu, êu gustas dolêa aii acida.
DOVRE-PATRO
111 ('('[e gravas - memoru laü povo -
En kio diferencas homo kaj trolo?
.' l'io estas êi-hejme farita.
PEER GYNT PEER GYNT
Ne estas diferenco, aspektas al mio (forpuSas Ia aJojn)
Grand-trolo volas rosti, - troleto piki, diablo prenu Ia trinkon fian!
/I
tutsame êe ni, se nur temus pri volo. MI neniam ekâatos land-moron vian!
64 PEER GYNT
- AKTO II - SCENO VI 65
DOVRE-PATRO
La bovlo kunsekvos, gi estas eI oro. PEER GYNT
La havanton favoras Ia regídín-koro. (meditante)
lil Ia teksto Ia homo ja estas nur floko,
PEER GYNT 10m oni sekvu Ia morojn de l' loko,
(meditante) CI llgu!
Ja tekstas: devigu Ia naturon bride. - DOVRE-PATRO
Kun Ia tempo ekâajnos ja malpli acide. Vi estas bonvola ulo.
Do ek! (cedas)
LA KORTEGAN-TROLO
DOVRE-PATRO 1111 provu eksvingi Ia novan rimedon!
Jen, tio estas saga trovo.
Vi kraêas? PEER GYNT
PEER GYNT (kolerete)
Oni fidu je Ia kutimigpovo. iI diru, êu restas ankoraií postulo?
DOVRE-P ATRO \I rabos vi ankaü Ia kristan-kredon?
Jen vi do disigu je l' kristan-vesto.
êar sciu, je nia hononnanifesto - DOVRE-PATRO
estas êio mont-farita pro formo kaj kosto, i n konservu, se vi tiel elektas.
escepte silkobanton sur fino de l' vosto. por kredo ne pagas doganon êe limo.
/leIo kaj fonno ní trolojn konjektas.
PEER GYNT nur veste kaj geste ni same aspektas,
Mi ja voston ne havas! mu kredo v i, kion n i nomas timo.
DOVRE-P ATRO PEER GYNT
Ni povas surligi. (al trol-kortegano) I, malgraü Ia granda kondiê-tendenco,
Ekipu lin per mia dimanê-vosto. 11moderas, 01 kredis mi je Ia komenco.
PEER GYNT
DOVRE-PATRO
N e, ne! êu vi volas min ridindigi!
In filo, ni troloj pli bonas 01 Ia famo.
DOVRE-P ATRO 1\ ankoraü inter ni kaj Ia homoj malsamo. _

Princinon ne svatu kun gIata posto! cI IIC plu ni al seriozajoj nin donu.
1111 vcnos por vido kaj aüdo regalo.
PEER GYNT udlatíno ! La Dovre-harpo eksonu!
Fari beston el homo! ncistino ! Ekkirlu tra Dovre-halo!
DOVRE-PATRO (oni ludas kaj daneas)
Vi, filo, eraras.
Mi ja nur konvena svatanto vin faras. LA KORTEGAN-TROLO
11 vi âatas ?
Vi portos fajr-flavan banton - dekoron,
kiu pruvas êe ni Ia plej grandan honoron. PEER GYNT
Hm, - âatas ?
PEER GYNT AKTO II - SCENO VI 67
66

DOVRE-PATRO uljunan Adamon por êiam pelita.
Parolu sen kaâo ! .-d jen li aperas kun atako subita!
Nu, kion vi vidas? 1J0, filo, necesas kuraco-poluro
PEER GYNT pro tíu malbenita homo-naturo!
Terura strangajo
PEER GYNT
Piedfrapas intest-kordojn tintilo-bovino, 1< lun vi intencas?
en âtrumpetoj porkino trotetas kun klino.
DOVRE-PATRO
LA KORTEGAN-TROLO En maldekstra pupilo
Lin mangul rutctí vin tiel ke vi estos strabulo.
DOVRE-PATRO .'I! kion vi vidos, âajnos belo kaj brilo.
Li havas homsentojn, - moderu! M I poste ordigos pri dekstra okulo.
TROL- VIRGULINOJ PEER GYNT
Hu, âiru okulojn kaj orelojn! Li krudas! 11 vi estas ebria?
LA VERDE VESTITA DOVRE-PATRO
(plorante) (metas kelkajn ilojn sur la tablon)
Huhu! êu ni tiajn ofendojn toleru, J en taüga ilo.
kiam mi kaj franjeto dancas kaj ludas! VI klapojn kiel bovo furioza ekhavos.
l'lum belo de nia princino vin ravos. -
PEER GYNT
1<11.1de tiam ne genos vin plu halucinoj
Ej, êu estas v i? 10m êerca komiko,
1'1'1porkinoj trotantaj kaj tintil-bovinoj
vi scias, ja ne estas malbon-cela!
PEER GYNT
LA VERDE VESTITA
111'010
freneza!
Do juru tion!
PEER GYNT LA PLEJ MALJUNA KORTEGAN-TROLO
Kaj daneo kaj muziko Estas rega formulo.
estis - kato gratu min - vere bela! I «'fIlas Ia saga - kaj v i frenezulo!
DOVRE-PATRO DOVRE-P ATRO
Estas strange pri tiu naturo homana. I'lpl'nsu, kiom da êagreno, amara
La eearo sidas mirinde profunde. I povos eviti de jaro aI jaro.
Se ni en batalo gin gratas vunde, I'IIlOrU,ke el Ia okulo iras
gin signas cikatro, - sed gi tuj estas sana. 111 morda, acida lesivo de I' pIor'.
Havas mia bofilo cedemon, lojalon.
Li vole kristan-pantalonon forjetis, PEER GYNT
11111'0predika, jes vere, diras:
Li vole eltrinkis Ia med-pokalon.
0111I10 êagrenas vin, âiru gin for.
Li vole Ia voston postajen metis,
konsentis, mallonge, al êíu nia peto, d, diru, de kiam sangigos Ia vido
I humn ?
kaj eê mi kredis jam kun kvieto
AKTO li - SCENO VI 69
68 PEER GYNT

el tio neniam sin povi retiri, -
DOVRE-PATRO lei ataras skribite - vi tion akcentas.
Vi tion ne povos akiri! d en tio mi tute neniel konsentas.
PEER GYNT DOVRE-PATRO
Nu jen, estas tiel! Dankon por mi do. (provas ekiri) Nun vere, tutvere mi ígas kolera,
j tiam mi ne estas sendangera,
DOVRE-P ATRO pala idaêo! êu estas obstino?
Pri kio eksteren? n vi tro proksímigas ai mia filino -
PEER GYNT
PEER GYNT
Mi volas ekiri!
tas rekta mensogo!
DOVRE-PATRO DOVRE-PATRO
N e, halt'! Oni enen facile atingas. Edzigo necesas!
Sed elen neniu pordo sin svingas!
PEER GYNT
PEER GYNT u vi volas akuzi?
eu vi volas devigi min kontraü mia volo? DOVRE-P ATRO
êu ne vi konfesas
DOVRE-PATRO vi flirtis post âin kun avida inklino?
Aüskultu, princ' Peer, kaj tenígu prudente!
Por troleco vi taügas. (turne aI Ia êeestantaro) PEER GYNT
êu ne evidente (spirbIovas)
li kondutas jam nun kiel vera trolo? (aI Peer) Nr pli? Je r diablo, nur flirto babila!
Kaj troligt vi volas -? DOVRE-PATRO
PEER GYNT homgento restas al si simila!
Jes, certe, je Dio. 11êíu] spiriton per-buâe konfesas,
Por princino kaj regno zorgita aldone d valoras nur kio en pugnoj pezas.
mi multe oferus, se estus bezone. , vi kredas avidon maIgrava afero?
Sed tamen trovigas ja limo por êio. tentu, vi baldaü ekvidos pli klare -.
La voston mi prenis, jen diro vera. PEER GYNT
Sed Ia nodon de trolo mi povas malligi. ne falos en reton el ruza malvero!
La kuloton mi Jetis - flikita, mizera -.
Sed mi povas ja ree gin sur min pendigi. LA VERDE VESTITA
Kaj mi povus malêargí gis plena libero Peer, vi patrigos jam antaü novjare.
Ia êípon je I' Dovre-vivmaniero. PEER GYNT
Mi Jurus ke bovino estas knabino. In lasu eliri!
Oni povas Jurvorton ja preni reglute. DOVRE-PATRO
Sed êi tie sin senti ligita tute, En haüto de boko
kaj ne kiel homo morti en fino, ostsendos Ia idon.
kiel trolo Ia tutan vivdaúron iri,
AKTO II - SCENO VI 71
70 PEER GYNT

PEER GYNT
PEER GYNT
(volas malsupren tra Ia kellukon)
(frotas Ia sviton de si)
Se mi estus konscia! AWIu.

DOVRE-P ATRO LA TROL-IDOJ
õu palacen ni sendu gin? Gardu êe l' klapoj!

PEER GYNT LA KORTEGAN-TROLO
AI Ia paroho! 11Ibone amuzas sin!
DOVRE-PATRO PEER GYNT
Do bone, princ' Peer, jen afero Ia via. (batalante kontrau malgranda iroleto, kiu morde
Sed certe, farita jam estas farita, kroêis sin aZ Zia orellobo )
item Ia gento vastígos spita. Aêajo, malprenu!
Tia miks-generajo ja kreskas rapide -
LA KORTEGAN-TROLO
PEER GYNT (batas aZ Zi la fingrojn)
Sed patro, ne tenu vin tieI rigide!
Kunajlo ! Ne tieI regídon genu!
Moderu, knabino! Vin montru paciga.
Car sciu, mi estas nek princo nek riêa, PEER GYNT
kaj êu volas vi pesi min - êu mezurigi min, ltuttruo -! (kuras tien)
fidu, vi gajnos ne multe per ligi mino
LA TROL-IDOJ
(la verde vestita malsanigas, kaj trol-junulinoj
Gnom-fratoj! Tuj baru gin vi!
eZportas sin)
DOVRE-PATRO PEER GYNT
(rigardas Zin dum momento kun aZta malestimo, I.IL maljuna malicis, Ia junaj eê pli -!
jen Zi diras:)
LA TROL-IDOJ
Frakasu lin kontraü Ia rokon, infanoj!
I.lu âiru !
LA TROL-IDOJ PEER GYNT
Ni unue ludu «strigo kaj aglo» , paêjo! Se mi estus nur musa etulo! (kuras êirkaue)
La lup-ludon l «Griz-muzo kaj stria kataêo»!
LA TROL-IDOJ
DOVRE-P ATRO (svarmas êirkau li)
Do tuj! Bonan nokton! Min Iacigis êikanoj! (li ekiras) Irkaiibaru lin tuj!
PEER GYNT PEER GYNT
(pelate de Ia troZ-idoj) (plorante)
Diablajo, min Iasu! (volas supren tra la komentubo ) Se mi estus nur pulo!
LA TROL-IDOJ
LA TROL-IDOJ
Koboldoj! Gnom-knaboj!
k, vízagen l
Lin mordu postaje!
72 PEER GYNT AKTO II - SCENO VII 73

PEER GYNT PEER GYNT
(sub ta trol-amasião ) Ne respondu plu
Help, panjo, mi mortas! Cielo! 1e1 stulte. Ja tieI nenio klarígas.
(pregej-sonoriloj ire malproksime sonoras)
10 estas?
LA vaca
LA TRaL-IDaJ La granda Bojgo.
Sonorado! Bovinoj de l' nigra mantelo!
PEER GYNT
(La troloj forkuras sub mugado kaj kriegoj. La halo
Jen, nu!
kunfalegas. aio malaperas.)
a enigmo estis nigra, - nun griza farigas.
'c l' vojo, Bojgo!
SCENa VII LA vaca
(Mallumego)
óirkaúiru, Peer!
(PEER GYNT audigas hakanta kaj batanta êirkau sin per PEER GYNT
granda branêo) rae! (batadas kaj hakaâas) Li falis!
PEER GYNT, (votas antaueniriJ seâ kontraupuSigas)
Kiu estas? Cu pluraj? Mister'!
vaca EL LA MALLUMa LA vaca
Mimem. atas Bojgo, Peer Gynt. Nur sola, giganta.
PEER GYNT atas Bojgo senvunda kaj Bojgo vundita.
De Ia vojo foriru! atas Bojgo mortinta kaj Bojgo vivanta.
LA vaca PEER GYNT
Õir'kaúir-u, Peer Gynt, estas vasta montaro! (forJetas ta branêon)
PEER GYNT orêigis Ia gIavo, sed jen pugno granita! (trabatas sin)
(volas trairi je alia loko, seâ kontrau-pusigas)
LA vaca
Kiu estas?
es, fidu je Ia pugnoj kaj korpo Peer Gynt, -
LA vaca
hí-hi, tiam certe vi venos aI Ia pint'!
Mi mem! Vi rajte s~mdiru!
PEER GYNT
PEER GYNT
Mi diras Iaüvole - kaj gIavas sen âparo! íon kaj reen, jen sarna vojpecó, -
Atentu! Hu hej! Jen mi trafas frakase! nen kaj elen, jen sama malvasteco!
Reg' Saül batis centon - Peer Gynt mil-amase l n, li! kaj tie! kaj êirkaii mi inge l
I, apenaü eliginte, ekstaras enringe!
(plu batas kaj hakas )
Vln nomu! Vin montru! Kio estas vi, ulo?
Kiu estas?
LA vaca LA vaca
Mi mem. ojgo.
74 PEER GYNT AKTO II - SCENO VIII 75

PEER GYNT BIRDKRIOJ
(palpas êirkau sin) rratínoj foraj! Alflugu en svarmo!
Ne morta! Ne viva! Slimo, nebulo!
Ankaü ne korpo! Estas kvazaü barakto PEER GYNT
en dormete grumblanta urso-kompakto! (krias) Hc vi volas min savi, nun urgas, knabino!
Rebatu! Ne rigardu malsupren kun hontem-klino.
LA VOêO La buk-libro! Gin jetu al li envide.
Ne Bojgo freneze krevas! BIRDKRIOJ
PEER GYNT Ll svenas!
Batu! LA VOêO
LA VOêO Ni lin havas!
Bojgo ne batas. BIRDKRIOJ
PEER GYNT Fratinoj, rapide!
Vi devas!
PEER GYNT
LA VOêO
1.11prezo de l' vivo estas tamen tro kara
Bojgo venkas sen batoj koleraj. vn tia êi horo da lukto amara. - (kunfalas)
PEER GYNT
LA BIRDOJ
Se nur estus gnometo por piki min ete!
Li falis, Bojgo! Lin prenu! Ni baris! (sonoriloj sonoras
Se mi havus almenaü unujaran trolon!
kaj psalmkantado audigas tre malproksime)
Nur por lukti kun iu! - Sed mankas komplete .
Nun li ronkas! Bojgo! BOJGO
LA VOêO (sr'umpigas gis nenio dirante en oscedo)
Jes. Li estis tro forta. Virinoj poststaris.
PEER GYNT
Uzu trudvolon!
LA VOêO SCENO VIII
Bojgo venkas per paâoj moderaj. (Sunlevigo. Sur la monto eksier la setro-kabano de Ase.
PEER GYNT La pordo estas slosita. õio dezerta kaj silenta)
(mordas alsi la brakojn kaj manojn) (PEER GYNT kuêae dormante ekster la kabano.)
Ungegoj kaj âíraj dentoj en karno!
PEER GYNT
Mia propra sango min tiklu gutade!
(ekvekigas, rigardas êirkau si per apatia kaj peza
(audigas flugbatoj de grandaj birdoj)
okuljeto. Li kraêas)
BIRDKRIOJ H(' mi havus saIegan haringon! Fu!
êu li venas, Bojgo? (kraêas denove, samtempe li ekvidas Belga, kiu
LA VOêO EL LA MALLUMO venas kun nutraj-korbo)
Jes, grade-post-grade. Vi, infano, êi tie? Pro kio? - Nu!
76 PEER GYNT
AKTO II - SCENO VIII 77

HELGA
HELGA
Estas Solvejg - -
Lasu! Mangkorbo jen staras!
PEER GYNT
êu! Kie? PE~R GYNT
HELGA l'helpu vin, se ne - -!
Post tie kaâite, HELGA
Uf, vi tima min faras!
SOLVEJG
(ka§ite) PEER GYNT
Mi kuros for, se proksimen vi venoso (ceâeme, - lasae sin)

PEER GYNT
Mi pensis nur: petu ke si ne forgesu min!
(haltas) (Helga ekkuras)
Vi timas, eble, ke mi vin êirkaiíprenos?
SOLVEJG
Hontu!
PEER GYNT
Lastnokte mi iris vizite.
La Dovre-princino min êasis por -havi mino
SOLVEJG
Do bone ke ni sonorigis por savi vin.
PEER GYNT
Peer Gynt ne cedas aI logo kaj tento!
Kion vi diras?
HELGA
(ekplorante)
Si kuris kiel vento!
Atendu!
PEER GYNT
(kaptas sin õe la brako)
J en, kion mi ha vas en ' Ia mano!
Argentan butonon! - Vi gin havos, infano!
nur parolu por mi!
HELGA
Mi, iru, permesu min!
PEER GYNT
Jen, prenu gin!
AKTO lU - SCENO l 79

kuiri, pretigi kaj êion arangí.
He vi veston deziras, vi devas êasi,
HC domon, vi devas Ia rokojn frakasi,
H(' êarpenti, - pri arbfaligado peni,
ka] êion sur propra dorso altreni.
(la hakilo fale tas, li rigardas antau sin)
Mi brila konstruos - gin supre provizos
AKTO TRIA per turo kaj koko - alte, fortike.
Kaj kiel frontonan nodon mi êizos
SCENO I aírenon fiâkorpan gis-umbilike. -
(Profunde en la pinglarbaro. Griza autuna vetero. EI latuno konsistos kaj seruro kaj koko.
Negfalado.) Kaj vitron mi zorgos havigí konvene.
(PEER GYNT staras sen jako faligante arbojn.) Fremduloj pasontaj demandos mirplene :
Kia brilo jen monte en fora Ioko?
PEER GYNT
(ekridas kotere)
(hakante grandan pinon kun kurbaj branêoj)
Infera mensogo! J en ree satano!
Ho jes, vi rezistas, barbulo, obstine,
Senpaeas vi, Peer! (ekhakas denove)
sed tio ne helpos, êar vi falos fine. (hakas ree) êeltegita kabano.
Mi ja vidas, ke vi havas âtaljupon dikan,
on frosto kaj vento ne indas malâaton,
sed disfendos gin mi - kiel ajn fortikan.
J es, tremas minaee via brako tubera. (rigardas supren lau la arbo)
Nu tre kompreneble, ke vi estas kolera, Jen, nun li âancel as ! Kaj nur piedbaton!
sed tamen, preparu vin nun por klino -! Jen kuãas sternita Ia nova viktimo, - -
(subite interrompas la hakadon) Ia subarbetajo ektremas en timo!
Mensogo! Nur estas maljuna pino! (li komencas senbranêigi la trunkon. Subite li
Mensogo. Ne, estas âtaljupa barbulo. auskultas kaj staras kviete kun levita hakilo)
Estas arbo sulkâela en griza nebulo. - Persekutas min iu! - êu tia estas vi, do,
Estas pena laboro hakadi konstante, Hegstad-patro, - ke vi venos en perfido!
sed diabla - hakadi en revoj dronante. - (ekkaiiras malantaü la arbo kaj elrigardas)
Nun fi nu êítio - stari en nebulo Nur junulo! Nur unu. Timeme li paêas,
revante sin for kun malferma okulo. - Li rigardas êirkaiíen. Kion li kaâas
Vi estas senpaea, Peer, jes, arbarulo! subjake? Falêileton! Li haltas atente, - -
(dum tempeto li hakaâae rapide) kaj metas Ia manon sur foston - momente.
Senpaea, - ne havas patrinon por peti Sed kio? Li apogas - -? êu povas neeesi - -
tukumi Ia tablon kaj mangou surmeti. Uf! vere li hakis Ia fingron de si!
Vi mem devas zorgi, se volas mangí, La fingron for .Li sangas kiel bruto. -
en arbaro, rivero krudajojn trovi, Li kuras for kun Ia mano en tolo -.
altranêi kenon kaj fajron blovi, (starigas sin)
80 PEER GYNT AKTO lU - SCENO U 81

Infero, kia ulo! Fingron en tuto! ASE
Dehaki! Eê tute laü propra volo! (plorante)
Ha, nun mi komprenas -! Nur tiamaniere Se volus Ia sorto,
oni povas Ia servon de l' rego eviti. k •• mi mem en Ia êerko veturus de l' korto!
TieI estas. Ili volas lin sendi milíti, (' homo suferu tiom da amaro!
kaj Ia knabo, nature, eIsavi sin penas. 110, Dio min helpu! La domo malplenas!
Sed forhaki -! Por êiam fordoni ofere '-! Klon Iasis Hegstad Ia vokto prenas,
Jes, pensi, deziri, eê vo I i, eetere, - - '.lê vesto surkorpa ne estis Iasata.
sed f a r i! Ne, tion mi ne komprenas! "'I, honto aI ili! Kruelo senkompata!
(skuetas la kapon kaj ree komencas la laboron) (sidigas sur la litrandon)
nj domoj kaj grundo - for de l' famílio.
maljuna rigoris, sed pli Ia legaro.
Nl' estis induIgo nek helpo dum tio.
SCENO II oer estis for, ne konsilis najbaro.
(Oambro en la dometo de Ase. Oio estas en malordo.
LA VIRINO
Kestoj staras malfermitaj. Vestajoj kuêa« êirkaue.
VI gismorte ja vivos êí tie en paeo.
Kato en la lito.)
(ASE kaj Ia SUBF ARMA VIRINO en urga laboro pri ASE
kunpakado kaj ordigado.) es, Ia kato kaj mi havos panon de graeo!

ASE LA VIRINO
(kuras de unu flanko) 10 helpu vin, Peer aI vi estas altpreza.
..Jen, Kari!
ASE
LA VIRINO u ! Peer! J a eerte vi estas freneza!
Nu, kion?
cvenis ja Ingrid en sano plene!
ASE a diablon akuâí, jen pli konvene.
(êe la transa flanko) , I estas Ia kulpa, neniu alia, -
Aiískultu, unue --! de I i ja tentigís infano mia!
Sed kie nun estas? - Do, kie mi trovas?
LA VIRINO
Pri kio mi serêas -? Mi pensi ne povas!
La kesto-âloaílo ? u ne estus plej bone sendi por pastro?
ble pli 01 vi kredas proksimas Ia fino.
LA VIRINO
di staras entrue. ASE
ASE a pastro? J es, eble ne estas prokrasto. (ekstarigas)
Kio bruas ekstere? Sed, je Dio, ne povas! Mi, lia patrino!
LA VIRINO Mi helpu. Jen devo! Mi preta staru,
La Iasta plenêaro kiam êiuj forlasas lin, provu subteni.
foriras aI Hegstad. li lasis, jen, jakon. din mi riparu.
6
82 PEER GYNT AKTO 1I1 - SCENO 11I 83

Ve, se ankaü Ia felon mi kuragus kunpreni! SCENO m
Kie estas Ia âtrumpoj ?
',N/,'" naukonstruita kabano en la arbaro. Boackorno
LA VIRINO 1"'" /(t porão. La nego kuêa« alta. Estas en la krepusko.)
En êifon-forjeto. ""J~ GYNT staras ekster la porão fiksbatante gran-
ASE dan ligno-riglilon.)
(traserêas ) PEER GYNT
J en, kion mi trovas! Ho, jen muldileto! (ridas tiam kaj tiam.)
Per gi li ludadis jam kiel infano !'III'U necesas, seruro firma, -
«butonmuldisto», formis kaj fandis. I"'fI t rolo], virinoj kaj viroj malicaj!
Dum bankedo li foje Ia patron demandis, 1'1'111'0 necesas, seruro âírma _
êu li povus ricevi buleton da stano. ,"'fI l'lnj malgrandaj koboldoj kapricaj!
Ne stano, Jon diris, sed rega argento, 111venas dumnokte, klakas kaj frapas:
moneroj - konvene aI Ia Gynta gento. IIInlrprmu, Peer Gynt, kiel pensoj ni kuras!
Pardonu lin Dio, êar li ebriegis, uhlíto ni bruas, en cindro ni skrapas,
kaj tiam nek stanon nek oron li flegis. kl,·1 fajra] drakoj tra Ia tubo susuras.
Jen Ia êtrumpoj. Ve, truo êe truo are! III-hi, Peer Gynt, êu vi kredas, ke baro
Necesas ripari! JlIIV/tSêírmí de pensoj de incita gnomaro?
LA VIRINO (.'WDVEJG venas irante sur s7cioj lau la ebenajo. Si havas
Jes, âajnas klare. tukon sur la kapo kaj pakaJon en la mano.)
ASE
SOLVEJG
Farinte tion, mi iros allite.
Dlo benu laboron. Ne malakceptu mino
Mi sentas min tiel kaduka subite - (goja)
Vukíte mi venas, êi tie protektu mino
Jen du lan-êemizoj! Forgesis ili!
LA VIRINO PEER GYNT
J es, vere, jes jen! no)Vcjg! Ne estas -! Sed jes, estas si!
ASE VI ne timas, do, vení proksime aI mi!
Tiuj povas utili! SOLVEJG
Do, unu, Kari, ni flanken tenu. M(lsagon vi sendis per Relga franjeto,
Aü, aüdu, - mi pensas - ke ambaii prenu. - pJuaj postvenis per vento kaj kvieto.
La sian nun certe li vane flikas. - - Min vokis Ia vortoj de via patríno, _
LA VIRINO knj revojn generis Ia vortoj en Ia sino.
Sed, Ase patrino, estas peko êi tio! 'I'agoj malplenaj kaj noktoj amaraj
rdmonis min al Ia montaro min gvidi,
ASE "Rtingigis Ia vivo tie êe Ia karaj,
Ho, jes, sed vi scias, Ia pastro predikas, mi ne povis elkore plori aü ridi.
ke êiujn pekojn pardonos Dio. Mi ne sciis, êu sentojn por mi vi ricevis,
mi sciis nur kion mi volis kaj devis.
84 PEER GYNT
AKTO III - SCENO III 85
PEER GYNT
1 vln levu! Ho, kiel gracia kaj hela!
Sed via Patro? MI portu vin, Solvejg - senlace, senfine!
SOLVEJG
I vln ne makulos. Sur brako streêata
Sub volbo êiela
111 tonos vin de mi, vi êarma, delikata!
neniun mi nomas plu patro aii patrin'.
11 povus mi pensi, ke mi altiris vin -!
Mi êiujn forlasis. 1o, mi kaj nokte kaj tage sopiris vin!
PEER GYNT MI konstruis êíjen, - sed faligos gin, kara,
Ho, Solvejg, 'Vi- bela, - I estaa malriêa kaj tro. ordínara,
por min do serêi? .
SOLVEJG SOLVEJG
Jes, sola vin. Mlllriêa aü riêa, jen laü mia sento.
Vi estu al mi konsolanto kaj amato. (en ploro.) MI spiras facile en freâa vento.
Estis vunde foriri de Ia eta fratino, 11, sube premeco maIheIpis min spiri.
sed pli vunde - âteli min for de Ia patro, j parte tio instigis min iri.
sed plej vunde - de kiu min portis êe Ia sino. - SI'd êi tie Ia pinoj flustras meIodie, -
Ne, Dio, plej vunde - devi trapasi kln. kanto - silento! - Mi Iogos êítie!
Ia doloron - êiujn - êiujn - forlasi! PEER GYNT
PEER GYNT \I estas vi certa? Por êiam min fidos?
êu vi konas do kion al mi oni jugis ? SOLVEJG
Gi baras mín for de Ia grundo, heredo. Ln vojo irita neniam regvidos.
SOLVEJG PEER GYNT
êu vi kredas ke mi por riêajoj, posedo o mi havas vin! En! Mi vin vidu endoma!
do for de Ia karaj hejme forfugis ? ,.•niru! Mi iros por keno ioma.
PEER GYNT AgrabIe varmigos, kun Iumo êarma!
êu vi konas Ia anoncon? Kapti min povas Ipozos vi mole, ne estos maIvarma.
kiu ajn kiu ekster Ia arbaro min trovas. ( li malfermas. Solvejg eniras. Li staras momenton silente,
jen li ridas toüte pro gojo kaj saltas alte.)
SOLVEJG
Demandante pri Ia vojo, sur skioj mi iris. PEER GYNT
Ili «kien» demandis, - mi «hejmen» rediris. Mia regi dino ! Trovita! Gajnita!
ej, nun Ia paIaco starígos solida!
PEER GYNT
Do for Ia najloj - kaj for Ia tabuloj! (Li kaptas la hakilon kaj ekiras. Samtempe paêa« el la
Ne necesas seruro pro koboldo kaj gnomo. rbaro maljunaspekta virino en êijona, verda jupo. Mal-
Se kuragas vi vivi kun Ia arbarulo, bela ido kun bierpelvo en la mano lamas poste, tenante
mi scias, ke estos benata Ia domo. sian juprandon.)
Mi rigardu vin, Solvejg! Ne tro proksime! LA VIRINO
Nur rigardi vin! Ho, kiel pura kaj bela! onvespere! Vagulo - Peer!
86 PEER GYNT AKTO 111 - SCENO 111 87

PEER GYNT LA VIRINO
Riu estas? I.IL porkon Iaü Ia haüto vi koni ja povas!
11 vi havas okulojn? êu vidas, ke Ia knabo
LA VIRINO l'Hl.nskripla piede kiel vi en Ia kapo?
Malnovaj amikoj! Proksime mi nestas.
Najbaras ja ni. PEER GYNT
PEER GYNT ('U vi volas kredigi?
Tion seiis ne mi jam. LA VIRINO
êu vi volas rifuzi?
LA VIRINO
PEER GYNT
Dum konstruis vi, mi konstruis obstine.
'nu ido long-krura -!
PEER GYNT LA VIRINO
(volas ekiri) Li kreskis rapide!
Mi havas urgon -
PEER GYNT
LA VIRINO
u vi, trol-nazego, kuragas akuzi -?
Vi havas ja êiam,
sed post vin mi plandos, kaj kaptos vin fine. LA VIRINO
Jen aüdu, Peer Gynt! Vi krudas senbride! (ekplorante)
PEER GYNT u mi kulpas, ke ne estas bela nun
Vi eraras, virino! kiel kiam vi inter deklivoj min logis?
LA VIRINO Kaj kiam mi naskis en Ia lasta aütun',
Jes, tion mi faris, Ia diablo min sub Ia talio apogis.
kiam vi viajn grandajn promesojn deklaris. Do ne strange, ke mi perdis Ia belon de jun'.
Se vi volas, ke kiel antaüe mi belu,
PEER GYNT
do si n, kiu estas endome forpelu.
Promesoj -? Diablo, jen kia diraêo?
Pelu âin for el Ia penso kaj okulo, -
LA VIRINO Ia nazegon mi tiam ekperdos, karulo!
Vi forgesis Ia nokton - vi trinkis kun paêjo? PEER GYNT
Vi forgesis - - For! Trol-virinaêo!
PEER GYNT LA VIRINO
Forgesis - neniam seiatan! Nur provu min movi!
Senseneajo! Ni kiam nin vidis lastfoje?
PEER GYNT
LA VIRINO Mi vin hakos enkape -!
La fojon unuan - Ia fojon beatan. (aZ la ido)
Donu trinki aI paêjo, li soifas survoje. LA VIRINO
Kuragu nur provi!
PEER GYNT Hi-hi, Peer Gynt, mi eltenus hakon!
Paêjo? Vi drinkis! êu vi nomi lin provas -? êi tien revenos mi êiun tagon,
88 PEER GYNT
AKTO 111 - SCENO 111 89
malfermetos Ia pordon, vin ambaü vizitos. LA VIRINO
Se vi sidos kun si sur Ia benkotabulo - 'S, doloras senkulpi, Ia diablo gemkriis, _
karesema - Peer Gynt, en amâerco êe brulo, lu patrmo lin vergis, êar Ia patro ebriis!
postulante duonon mi kune eksidos.
(,qi peze plandas en Ia arbaron kun la ido, kiu [etae la
Dividos vin ni per alterna deâango.
Adíaü kara, morgaü do estu fianêo! .pelvon post lin.)

PEER GYNT PEER GYNT
Infera inkubo! (post longa silenio )
LA VIRINO írkaüen, diris Bojgo. Jen nun mi devas. __
Sed, aüdu, jen pli! La paIaco jen krake kaj muge diskrevas!
Flugplanda vagulo, prizorgu Ia idon! - (alla ido) Si tieI proksimis, nun muro de-baras.
Diableto, êu volas al paêjo? Malbeligis êío, kripligis Ia gojo. -
Cirkauen nun, knabo! Ne estas vojo
LA IDO rekte tra tio gis kie si staras.
(kraêas sur lin) Rekte - trae -? Hm, se mi nur povus __
Tvi! mi legis pri pento, se mi ne eraras,
Per hakilo mi hakos vin, havu nur fidon! sed kion, kion? Se Ia libron mi trovus!
Mi pIejparte forgesis, - konsilo konvena
LA VIRINO ne trovigas êí tie en sovaga arbaro. _
(kisante la idon)
Pento? Do pasus for jaro post jaro,
Jen, jen kia kapo sur tiu korpeto! gis tra gin vi trovus. - Vivo malpIena!
Plenkreska - vi estos de paêjo portreto! Disbati êarmon, belon, purecon,
kaj poste kunnajli stumpon kaj pecon?
PEER GYNT
Vi riparus vioIonon, sed ne sonorilon.
(piedfrapas la teron)
Se sur germojn vi trotas, vi faras maIutilon!
Ho, se estus vi for -! La trol-nazo ja estis nur via iluzio!
LA VIRINO Estas for de l'okuIo Ia teruregajo. _
- kieI nun proksime! Jes, for de I'okulo, sed ne de l'konscio!
Pensoj embuskaj enrampos en kaâo.
PEER GYNT Ingrid - kaj Ia trí, kiuj kuris frivoIe!
(intertordas la manojn) Cu ili do venus por kolere, obstine
éion êí -? sin postuli kiel si brakumataj en-sine
LA VIRINO kaj sur streêa brako levataj mole?
Nur pro avido anime! Oirkaúen, knabo, se tenus vi rekta
Kompatindas vi, Peer! brakon eê longan kiel kruro de l'pin', _
tro proksime, mi kredas, vi tenus ãín,
PEER GYNT por remeti âin pura kaj sendifekta. _
Sed pli - alia! - Cirkauen mi devas - eê kiel ajn,
SoIvejg, plej pura trezoro mia! nur tiel ke estos nek perdo nek gajn'.
90 PEER GYNT
AKTO m- SCENO IV 91
Oni puâu tiajojn for de l'memoro -
SCENO IV
(iras kelkajn paSojn kontrau la kabano, sed ree haltas)
(/lJn la kabano de Ase. Vespero. Stipfajro flamas lUllwnte
Eniri post tio? - Grimaca de angoro? .~I,r fajrejo. La kato sur sego apud la piedo de la lito.)
Sekvate de tiu trolajo - enpaâí ? (ASE kusas en la lito palpante malkviete sur la kovrilo.)
Paroli sed muti, konfesi sed kaâí -?
Estas sankta vespero. Rendevui tia ASE
kia estas mi nun, estus ago malpia. Ho Dio, êu li ne venas?
Tiel pasas nun al Ia fin'.
SOLVEJG De vortoj dirotaj mi plenas,
(en la pordo) sed ne povas alvoki lin.
êu vi venas? Ne restas jam tempo por perdi!
PEER GYNT Kiu kredus, ke venis Ia hor'!
êirkaiíen! Ho, se mi nur povus certi,
êu mi tenis lin tro en rigor'!
SOLVEJG
Kion? PEER GYNT
(envenas)
PEER GYNT Bonvesperon!
Atendu. ASE
Mallumigis. Pezajon mi portas. Prudentu. Dio vin benu!
SOLVEJG Vi venis do, kara Peer!
Mi venos por helpi vin, kune ni prenos. Sed êu vi êi-tie vin tenu?
Vi ja iras en morto-danger"!
PEER GYNT
Ne, restu! La tuton mi sola trenos. PEER GYNT
La vivo ja ne estas grava.
SOLVEJG Mi devis vin vidi, panjet'.
Sed ne tro longe!
ASE
PEER GYNT Jen, nun estas Kari malprava
Paciencu, ne plendu, kaj foriros mi en kviet'!
êu mallonge êu longe, - atendu.
PEER GYNT
SOLVEJG Foriros? Kion vi frazas?
(kapjesas kontrau li) êu vi volas foriri? êu?
Mi atendu!
ASE
(Peer Gynt foriras lau la vojeto. Solvejg restas staranta
Ve, Peer, al Ia fino pasas.
en la malfermita duonpordo.) Mi vivos ne longe plu.
PEER GYNT
(ektordetas sin kaj iras al Ia fundo de Ia êambro)
Jen, de peno mi fugas en kredo

\.
92 PEER GYNT AKTO lil - SCENO IV 93

êítie eviti gin -! malguston kaj mison formetu -
êu malvarmaj mano kaj piedo? kaj êion de vundo, doIor'. -
Jen, Ia kato maljuna êi-tie,
ASE gi do vivas ankoraü plu!
Jes, Peer, estos baldaii fin'. -
Kiam miaj okuloj krevos, ASE
ilin fermu kun delikat'. Dumnokte gi plendas vekrie,
Kaj zorgi pri êerko vi devos, kaj vi konas Ia signon, êu -!
sed pompa gi estu, amat'! PEER GYNT
Ha ne, estas vere - (deturnigante)
PEER GYNT êú estas de l' vaIo novajo?
Muto! ASE
Estos tempo por tia kIopod'. (ridetante)
ASE Junulino - laü mia sei' -
Nu. sopiras montaren en kaêo - -
(maltrankviIe rigardas êirkauen en Ia êambro)
PEER GYNT
Jen kio postrestas de 1'tuto. (rapide)
Estas guste ilia metod'. Mads Moen, - êu kontentas li?
PEER GYNT ASE
(kun deturna gesto) Si al Ia gepatroj ne cedas,
Ree jen! (snalmole) êu utilas re-vorti? nek aI pIoro nek aI koler'.
Mian kuIpon mi scias ja mem! Vizitu vi tie, - mi kredas,
ke v i povus helpi, Peer -
ASE
Vi! Ne, kion ni devis tra-sorti PEER GYNT
prikuIpas ja Ia drinkem'! La forgisto, kie li iras?
Kara Peer, vi ja estis ebria,
kaj ne sciis pri via far', ASE
- kaj krome: bok-rajdo via -, Min âparu pri kota - fu!
do natura Ia kapo-maIkIar'! Pli volonte la nomon mi diras
de s i, - Ia knabino, - êu?
PEER GYNT
Jes, tiu fabelo pasu. PEER GYNT
Forpasu Ia tuta blag'. Ne, nun panjo, ni kunbabiletu, -
La pezajn aferojn ni Iasu sed nur en facila humor',
gis poste - alia tag'. (sidigas sin sur Ia litrando) malguston kaj mison formetu -
Nun, panjo, ni kunbabiletu, kaj êion de vundo, dolor',
sed nur en facila humor', - êu vi soifas? Mi trinkon donu?
94 PEER GYNT
AKTO III - SCENO IV 95
Vin streêu! MalIonga litbret'.
ASE
Jen, êu ne Ia liton rni konu,
La spino
kiun havis mi kiel knabet'!
turmentas malmola tabul'.
êu memoras vi vesperhore
vi sidis sur mia litrand', PEER GYNT
kaj super min sternis zorg-kore, Mi apegos, vin streêe eltiru.
kaj lulis per rimo kaj kant'? Nun vi kuâas pli mole, êu ne?
ASE ASE
Jes, vere! Ni ludis «sledo», (maltrankvile)
dum paêjo vojagís en nord'. Ne, Peer, mi transiru -
La feIo farigis plejdo,
kaj Ia planko - glacia fjord'. PEER GYNT
Transiru?
PEER GYNT ASE
Jes, sed tamen, Ia plej gojrava, _ J es, transiri mi volus, ve!
êu, panjo, memoras vi? -
Ia êeval-jungitaro brava _ PEER GYNT
Babilo! La feIon surprenu.
ASE Mi sidos sur lito-rand'.
J es, certe mi pensas pri gi: Jen, nun Ia vespero serenu
La kato, - en nigra aútuno malIonga per rimo kaj kant'.
ni gin pruntis', memoras mi nun _!
ASE
PEER GYNT AIportu Ia libron por prego,
AI palac' okcidente de I' luno, tíel premas min kor-maIpac'.
kaj palac' oriente de l' sun',
aI Soria-Moria-palaco, PEER GYNT
ni vojagís sur nubo kaj ter'. Bankedas nun princo kaj rego
Kiel vipon vi svingis kun âmaco en Soria-Moria-paIac'.
bastonon de l' aêaj-kamer', Kuâígu vin en Ia sled-Iiton.
Nun ni tien veturos sur gi -
ASE
Mi tie antaíie paradis. - ASE
Sed, Peer, êu mi havas inviton?
PEER GYNT
Liberigis Ia brídon, jes, PEER GYNT
kaj turnante vín demandadis: J es, certe, kaj ankaü mi.
«êu vi sentas malvarmon?» - sen êes', (Jetas snuron êirkau la seão«, kie kuêas la kaio, prenas
Dio benu vin, sulka patrino, _ bastonon en la mano kaj sidigas sin antaue sur Ia lito.)
vi estis bonkora, karul' _!
Hot! Hot! NigruIo, rapidu!
Pro kio vi gemas?
êu, panjo, vi tremas de I' bIov'?
96 PEER GYNT
- --

De l' rapido, jes, jen oni vidu,
- AKTO lI! - SCENO IV
97

ke Grane estas en mov' ! ASE
Vino! Cu kukojn aI vino?
ASE
Kara Peer, kio tinte sonas _? PEER GYNT
Jes, certe! PIenpIena plad' _
PEER GYNT La beata prepost-edzino
De Ia brilaj tintiloj agord'! invítas aI kafotrinkad'.

ASE ASE
Hu ve, kieI kave tonas! Cu mi ha vos kun § i kuneston!

PEER GYNT PEER GYNT
Ni veturas nun super fjord'. Jes, kiom laü pIaê-inklin' _

ASE ASE
Mi timas! Jen, kio murmuras Ho Peer, jen en kian feston
kaj gemas kun stranga sovag"? vi portas min, povrulin'!

PEER GYNT PEERGYNT
La piceoj, panjo, susuras, (klakas per la vipo)
Hot! Hot! Rapidu, nigruIo!
kvíetígu nun kun kurag"!

ASE
I
I
ASE
Cu veturas vi guste, Peer?
J en briletoj kaj sparkoj forspacaj!
De kie Ia Ium-impres'? PEERGYNT
/
(klaka« denove)
PEER GYNT l~atas vojo plenlarga!
Nur estas Ia vitroj paIacaj.
Cu vi aüdas dancadon? ASE
La kuroj
ASE lnclgas min gis mizer'!
Jes.
PEER GYNT
I PEER GYNT
Lcvigas jen turoj, mi vidas.
Sankt Petro staras ekstere, I"inigos nun tuj Ia vetur'.
enpaâí li petas vin.
ASE ASE
Cu saIutas? Mi Iermas okuIojn kaj fidas,
mia knabo, aI vi en sekur',
PEER GYNT
Ho, jes, sincere, PEERGYNT
kaj trinkigas eI dolêa vin'! , Hot! Grane, rapidu ekstreme!
Ce l' palac' estas svarmo sen fin'.
7
98 PEER GYNT AKTO lU - SCENO IV 99

Kontraüporde gi trudas sin preme. ~('d nun vi redanku same -
J en venas Peer Gynt kun patrin'! iI"'/'/I/(I!f Ia, vangon kontrau êia buêo)
Sankta Petro, vi kion murmuras! Jcn, Ia dank' pro veturo, karuI'.
êu ne panjo enpasos? for!
Vi serêus tre longe, mi juras, LA SUBFARMA VIRINO
honestulon de s i a valor'. (envenas)
Pri m i mi ja ne paro Ias. u -? Peer -? Do forpasis faeile
Povas halti m i êe Ia pord', Ia pleja sufero kaj pez'!
Se regalos vi, danki mi volas, IIo, kiel si dormas trankvile - -
se ne, tutegale! En ord'! aú eble -?
Mi mensogis tiel sen fino PEERGYNT
kiel diablo en pastro-mantel', Ss! mortis, jes.
kaj nomis panjon kokino,
( li 1I riploras ôe la mortinto. Peer Gynt paSMas longe
êar si klukis kun tia malbeI'.
irkaiie en la êambro. Fine li haltas apud la Uto.)
Sed si n ja saluti konvenas
kun honoro kaj alta estim'. PEERGYNT
De Ia valoj nuntempe ne venas Enterigu âín inde - sen êparo.
pli bona, honesta anim'. - Mi forigu de tie êi,
Jen, Dio Ia Patro majesta!
Sankta Petro, nur gardu vin! (per profunda ooõo) LA VIRINO
Ne tenu vin plu regalestra! êu vi iros tre for?
Liberpasu Ase patrin'!» PEER GYNT
(ridas laãte kaj turnas sin alla patrino) AlIa maro.
J en, jen! Mi ja seiis tion! LA VIRINO
Nun farigis alia ton'! (angora) Ro, tiom!
êu, panjo, vi perdis konseion? PEERGYNT
Vi rigardas min sen rekon'! (iras al la litkapo) Ankoraü pli.
Ne rigardu kun frosta okulo -! (li ekiras)
Estas mi, via Peer, patrin'!
(palpas delikate sur siaj frunto kaj manoj. Poste li jetas
Ia snuron sur la seãon. kaj diras mallaute:)

Nu! - Ripozu, Grane trotulo,
êar venis vojagu fin'!
(fermas siajn okulojn kaj fleksas sin super sin)
Do, dankon, êar flegis vi ame, -
pro punbato kaj infanluI'! -
AKTO IV - SCENO I 101

êe viroj vivaj en garçon, -
nu, ion - mi ne trovas --

V.EBERKOPF
Spiron
de kvita jam spirit-pritrakto
kaj mondcivitaneckontakto,
AKTO KVARA rigardon tra Ia nuboâiron,
de antaüjugoj ne bridatan,
SCENO I kaj stampon de altec-ekspliko,
(Sur la sud-okcidenta marbordo de Maroko. Palmaro. de pranaturo, vivpraktiko -
Tablo kovrita por tagmango. SUnSirmiloj kaj junkmatoj. sur trilogia pint' uniaj.
Pli funde en la bosko pendas hamakoj. Ekster la bordo eu ne, monsieur, jen pensoj viaj?
kU§as jahto kun norvega kaj amerika flagoj. te la bordo
MONSIEUR BALLON
barketo. Estas proksime al sunsubiro.)
Tre eble jes. Sed ne tiele
(PEER GYNT, bela mezaãa sinjoro en eleganta vojag- sonoras en Ia franca bele.
vestaro, kun ora nazpinêilo sur Ia brusio, prezidas kiel
gastiganto êe la fino de la tablo. MASTER COTTON, V. EBERKOPF
MONSIEUR BALLON 7cun HERR V. EBERKOPF kaj Ej was! La lingvo tro rigida. -
TRUMPETERSTRALE estas finantaj la mangon.) Sed se ni serêu pri disvolvo
de l' fenomeno, -
PEER GYNT
Sinjoroj, trinku! Ni kun lerto PEER GYNT
ja guu, se por gu' kreitoj. Jam trovita!
Laütekete - perdo estas perdo, Mi estas fraülo, jen Ia solvo!
for estas for -. Nu, jen biskvitoj! Sinjoroj, estas klarlinia
afero. - Kio estu viro!
TRUMPETERSTRALE
Sim e m, jen Ia mallonga diro.
Frat' Gynt, vi en gastigo rangas!
Pri s i li flegu - kaj pri s i a.
PEERGYNT Sed êu li povus - se ãargmulo
Mi monon kaj kelneron dankas, por zorgoj de alia ulo?
kaj kuiriston -
V. EBERKOPF
MASTER COTTON Pro tiu por- kaj en-si-esto,
Very well! (levas la glason) mi Juras, multe vi luktpenis -
Je êiuj kvar! Je I' plena pelv'!
PEER GYNT
MONSIEUR BALLON Junage, jes, je Di-atesto!
Monsieur, vi havas gout kaj ton Sed kun honoro mi elvenis.
nuntempe tre maloft-vidatan Mi tamen foje preskaü iris
102 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 103

en Ia kaptilon sen konseio. aludia pri postul' aI mi, ke
Mi estis bela nefianêo - -, m i êangu nomon, pozieion,
kaj si, kiu mín am-altiris, kaj pagu nobeI-koneesion, -
estis de rega familio - krom multe da altgrade fia,
cê - por ne diri - malraeia, -
MONSIEUR BALLON mi tuj kun deeo min retiris,
De rega -? rifuzis je Ia ultimato -
PEERGYNT Ia fianêinon malaspiris.
(indiferente) (tamburas sur la tablo kaj mienas serioza)
Tia gent-linio, Ho jes, regadas tamen fato!
Vi seias - - AI gi ni homoj povas fidi.
Kaj trankviligas tion vidi.
TRUMPETERSTRALE
(batas la tablon) MONSIEUR BALLON
Tiaj nobeI-troloj! Do tieI Ia afero finis?
PEER GYNT
PEER GYNT
N e, gi ankoraü ne kulminis!
Eksaltranguloj, kies fiero
Enmiksis sin nerajtigitoj
eseneas teni kun severo
kun sovagkrioj kaj agitoj.
pleb-signojn for de l' gent-simboloj.
La jun-domanoj plej ribelis.
MASTER COTTON Kun sep eI ili mi duelis.
Do renveraígis Ia arango ? Mi ne forgesos tiun horon,
kvankam mi savis Ia honoron.
MONSIEUR BALLON ai kostis sangon, sed Ia sango
La patro baris aI Ia ligo? atestas pri persona rango,
kaj montras en konfirma seneo
PEER GYNT
pri saga fata provideneo.
Ne, male!
V. EBERKOPF
MONSIEUR BALLON
La vido pri Ia viv-irado
Ah!
vin levas gis filosof-grado.
PEER GYNT Dum simpla kaj mallerta ulo
Vi kaptas! Rolis rigardas êion dis-objekte
afero, kiu jam parolis paâante stumble en nebulo,
por plej rapida geedzigo. Vi pririgardas gin kolekte.
Jam de komenee mi malâate Laii normo Vi mezuras êion, -
Ia tuton prenis, mi deklaras. píntígas êío en konjektoj
Mi elektemas eert-rilate, êiu faranta brilradion
prefere proprapiede staras. de lum' de Viaj viv-koneeptoj.
Kiam bopaêjo artifike Do Vi neniun fakon studis?
104 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 105
PEER GYNT
MASTER COTTON
Mi estas, kiel mi aludis,
En kio «faris» Vi?
plenpure nur aiítodidakto.
N enion lernis mi metode, PEER GYNT
sed eleerbumis jam klopode Preeipe
de multo iom da ekstrakto. n negroj por Karolinujo
Mi ja komeneis nur plíage, kaj idol-bildoj por Sinujo.
kaj tiam - vi ja scias - pene
sentígas plugi pag-post-page, MONSIEUR BALLON
glutante êion tute, plene. Fi done!
Mi peee legis historion, TRUMPETERSTRALE
Ia tempo ne permesis plion. Je l' diablo, frato Gynt!
Kaj, êar sub pezoj korpremate
bezonas oni fidi ion, PEER GYNT
mi puâe legis religion. Vi trovas Ia trafikon gena
êi tiel gi englitas glate. jam gis Ia permesebIo-pint'?
Legadu ne por glute kluzi, Mi mem Ia samon vere pensis.
sed por elserêi kion uzi - Mi trovis gin eê abomena.
Sed, kredu, se vi jam komencis,
MASTER COTTON êesigi estas faro pena.
Praktike jen! Almenaü estas maIfaeilo -
en tieI vasta entrepreno,
PEER GYNT
en kiu kuâas mil' sur milo, -
(ekbruligas eigaron)
abrupte rompi kun tutpleno,
Pripensu fojon, Nu, Ia «abrupte» mi ne gatas,
amikoj, mian vivovojon.
sed aliflanke mi konstatas:
Kia mi Amerikon venis? mi êiam nutrís ' ja estimon
Malriêa kun du manoj nuraj.
por - tieInomaj - konsekveneoj.
Mi por Ia nutro âvite penis.
Kaj tio êi : «transpasi limou»
Min kredu, estis tagoj duraj.
okupis min per premaj pensoj.
Sed, karaj, vivo estas kara
Mi krome ne plu estis juna,
kaj - oni diras - mort' amara. proksimis al kvindeka jaro, -
Nu, Ia feliêo min favoris.
rieevis grizan harkoloron,
MaIjuna Fato - li bonkorís.
kaj, kvankam mi min sana sentis,
Prosperis, kaj, êar mi fervoris,
Ia jena penso min turmentis:
prosperis pli. Post deka jaro
Ne seias oni, kiun horon
nomata Krojso mi jam igis -
ektondros Ia verdikto puna -
de r CharIestown-sipposedantaro. dísígos bokoj de f âafaro,
De-bord-aI-borde mi famigís,
Do kion fari? La Sinuj-
Bonâanco nestis ínternâípe - _
trafikon rompi? - Malraeie!
106 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 107
Mi trovis vojon: fondis tuj
komercon novan samlinie: mi estis kvazaií patro bona,
Printempe mi idolojn vendis. kio sin montris rentodona.
Aiítune pastrojn tien sendis, Lernejojn mi starigis, ke Ia
zorgante pri Ia provizumo: komuna virto elemente
biblioj, âtrumpoj, rizo, rumo - - sur certan êtupon suratingu,
kaj gardis, ke neni-momente
MASTER COTTON sub tiun gradon gi sin svingu.
Ja kun profit'? Cetere, nun pro skrupul-geno
mi tiris min el tiaj faroj, -
PEER GYNT
Ia farmon kun Ia aparteno
Nature, jes!
forvendis jam «kun haüt' kaj haroj».
Prosperis. Iris kun sukces'.
Donacis mi adíaii-tage
Por vendo de idoI-objekto
al êiuj grogon tut-senpage,
baptigis taiíge jam kulio,
al viroj, inoj drinkfestenon -
do neütralígís Ia efekto.
vidvinoj po snuftabak-prenon. -
Ne krudis kampo de l' misio,
Esperas mi, se ne eraras
êar Ia idolojn, kiuj venis,
Ia jena vorto: bonon faras
Ia pastroj ja en âako tenis.
li kiu faras ne malbonon, -
MASTER COTTON pri pekoj havi jam pardonon, -
Sed, nu, prí Ia Mrikaj varoj? ke ekvilibras Ia eraroj
kun miaj virtoj kaj bonfaroj.
PEER GYNT
Jen ree venkis Ia etiko. V. EBERKOPF
Rekonis mí, ke Ia trafiko (tostas al li)
ne decas al Ia grizaj haroj. Freâige estas aüdí tian
Neniu scias pri Ia horo -. principon en praktikaj provoj,
Krom tio rolis mil da baroj gi Iasis nokton teorian -
de l' filantropa malfavoro, sengene de I' eksteraj movoj!
por ne paroli pri korsaroj
kaj riskoj pro Ia veter-dio. PEER GYNT
En kuno venkis do êi êio. (kiu dum la pasinta interparolado diligente verêie
Mi pensis: refu Ia velaron, eZ la botelo)
korektu, Petro, Ia eraron! Ni scias, ni de I' Nord', kun brilo
Mi sude teron aêet-prenís, batalon gvidi. La ãlosílo
Ia Iastan karn-importon tenis, de I' vivo estas nur severa
gi ja kvalitis same bela. klopodo pri orel-âtopado
Bonfartis ili, grasis, brilis, pro Ia Iacerto tre dangera.
por gojo al kaj mi kaj ili.
MASTER COTTON
Mi povas diri - ne Iaüd-cela _
Lacerto? Kia, kamarado?
108 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 109

PEER GYNT V.EBERKOPF
MaIgranda unu, tent-insida La svinganto
je Ia - en êio ajn - decida. (trinkas denove) de l' âtalo indas aI gIorkanto!
La tuta aüdac-art-arero, _
tilltigas kaj trinkas kun li. Li komencas larigi varma
Ia arto de kuraga faro, - en Ia kapo.)
nur estas: inter Ia rifaro
de l' vivo stari kun libero, MASTER COTTON
sciante certe, ke sin trovas Ci êio estas bono, bono, -
post Ia bataIa tag' estonto, _ sed, Sir, mi voIus scii, kion
kaj Ire post via dorso ponto vi celas fari per Ia mono.
por returniro porti povas. PEER GYNT
La teorio min obsedis, (ridetante)
per gi stampígís miaj faroj,
Hm, fari? Cu?
la teorion mi heredis
de l' hejmo de Ia infanjaroj. CIUJ KVAR
Jes, donu scion!
MONSIEUR BALLON
Norvego, êu ne? PEER GYNT
Unue vojagadi, - sciu,
PEER GYNT mi guste tial ja proponis
J es, naskite, - kunpreni vin en Gibraltaro,
sed ja mondano Iaú-kvalite, êar danco-horon mi bezonis
Mi pro Ia karier' fortuna al mia orbovid-altaro.
aI Ameriko âuldas dankon,
pIenigis mian Iíbroârankon V. EBERKOPF
per Ia Germana skoIo juna, Tre sprite!
ricevis de Francuj' vestaron, MASTER COTTON
sintenon, kvanton da spirito, Sed ne hisas iu
kaj de AngIuj' Iabor-manparon Ia velojn nur por Ia velado.
kaj akran vidon por profito. Vi havas celon! La celado -?
De l' judo Iernis mi atendi. PEER GYNT
La em' aI dolce lar niente Cezaro igi.
sendígís aI mi de l' itaIo, -
CIUJ KVAR
kaj iun fojon, krizmomente,
Kio? Kio?
Ia vivon devis mi etendi
heIpate de Ia Sveda âtalo. PEER GYNT
(kapjesas)
, TRUMPETERSTRALE Cezaro!
(levas la glason) LA SINJOROJ
Jes, Sveda ãtalo -! Kie?
110 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 111

PEER GYNT Ia gynta m e m o - estas maroj
Tutmond-pova! da rajtoj, emoj, postulfaroj, -
MONSIEUR BALLON por Ido âvelas brusto m i a
Sed kieI =t kaj mi vivadas kieI tia.
PEER aYNT Scd kieI humon Ia Sinjoro
Orhegemonio! bezonas, se li Dio restu,
Ne estas tiu plano nova. dependas, same m i de I' oro,
di ade en mi ard-bruügís. se jam eezaro mi majestu.
Jam kieI knabo mi rulígls MONSIEUR BALLON
sur nuboj vaste super mar', Vi havas ja!
kun or-glavingo, sekvantar',
PEER GYNT
sed falis jen sur êiuj kvar.
Ne laii-bezone.
Sed mi Ia eelon tenis spite.
Ja eble por dum du-trí etmdl
Dirite estas - aü skribite _
eezaro à la Lippe-Detmol.
en líbro, mi ne seias kia:
Mi estu m i en bloc surtrone,
eê se vi tutan mondon gajnus,
sur tuta globo nura Gynt,
sed v i n m e m perdus, gajno via Sir Gynt de funde gis Ia pint'!
nur kron' sur frunt' fendi ta âajnus,
Jes, tieI tekstas pri Ia temo, MONSIEUR BALLON
kaj tio estas ne romano! (ravite)
Posedu are in-êarmajojn!
V. EBERKOPF
Sed kio do Ia gynta me m o? V. EBERKOPF
PEER GYNT Johannisberger plej maljunan!
La mondo post frunt-arko mia. TRUMPETERSTRALE
Laíi gi mi estas ne alia De KarI Dekdua Ia armajojn!
01 mi, ne pli 01 Di' - satano.
MASTER COTTON
TRUPETERSTRALE Sed plej - okazon oportunan
Ha, nun aperas jen Iumeto! por transakeio -
MONSIEUR BALLON PEER GYNT
Sublim-pensulo! din mi prenis!
Ni tiaI ankris ja, eetere.
V.EBERKOPF
Ni norden iros jam vespere.
Alt-poeto!
Gazetoj, kiuj jus alvenis,
PEER GYNT alportis jen novajon gravan -!
(en kreskanta agordo) (starigas sin kun levita glaso)
La gynta m e mo: Ia Iegio
da sentoj, revoj kaj pasio, _ Fortuno kvazaü ja fidelas
favori Ia aüdacan, bravan -
112 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO I 113
LA SINJOROJ
Nu -? Diru-! TRUMPETERSTRALE
(volas kisi lin)
PEER GYNT Mi, frato, eê por ekzempIero
Ekribelis HeIlas. do fcêa Yankee-figenero -!
êIUJ KVAR Pardonu!
(suprensaltante) V. EBERKOPF
La grekoj! êu -:: êiuj erarígís -
PEER GYNT PEER GYNT
En spitekstazo. Scd -, kiaj frazoj?
LA KVAR V. EBERKOPF
Hura! Jam arígía
PEER GYNT n glor' Ia tuta Gynt-Iegio
La turk' en embaraso! I sentoj, revoj kaj pasio -!
(eltrinkas la qlason}
MONSIEUR BALLON
MONSIEUR BALLON (admirante)
AI HeIlas! GIoro sin proponas! Do tion Monsieur Gynt entenas!
Mi heIpos per armiloj francaj!
V. EBERKOPF
V. EBERKOPF (same)
Mi - per aIvokoj Iong-distancaj! Do tieI Gynt en gloro lumu!
MASTER COTTON PEER GYNT
Mi por liveroj min aIdonas!
Sed -, diru -?
TRUMPETERSTRALE
MONSIEUR BALLON
Do ek! Trovigas por disponoj
êu vi ne komprenas?
en Bender Ia mondfamaj spronoj!
PEER GYNT
MONSIEUR BALLON Se mi komprenas -, min pendumu!
(falas al Peer Gynt êirkau la kolon)
Pardonu min, mí dum sekundo MONSIEUR BALLON
misjugis vin! Sed, kíel -? êu vi ne direktas
al grekoj kun Ia âip' kaj mono?
V. EBERKOPF
(premas liajn manojn) PEER GYNT
Mi, stuIta hundo (spirblovas)
vin preskaü prenís por apaêo! Ne, dank'! La forton mi eIektas
Ia turkon - por Ia pruntedono.
MASTER COTTON
Tro forte, - nur maIsag-uIaêo _ MONSIEUR BALLON
NeebIe!
114 PEER GYNT AKTO IV - SCENO I 115

V. EBERKOPF MONSIEUR BALLON
Sprite, sed - gajumo! Mi kvazaü vidis min venkinta
juro inter grek-belulinaro!
PEER GYNT
(silentas iomete, apogas sin al la segodorso akceptante TRUMPETERSTRALE
indan mienon) En miaj manoj kuâis tinta
Sinjoroj, aüdu, plej prudentas jam Ia mondfama spronoparo!
disigi, antaü 01 forventas
V. EBERKOPF
Ia resta amikec' en fumo.
De mia patroland' giganta
AI senhavulo risk' facilas.
kulturo estis vastíganta -!
Kiu ne regas eê spaceton -
eê ne Ia propran ombrojeton _ MASTER COTTON
por kanonnutro, nur, utilas. Sed prikalkulu Ia realon!
Sed se starante jam firmplande, oddam! Mi povus larmi galon!
vi partoprenus ja pli grande. Mi vidis min Olimp-magnato.
AI Hellas iru. Mi vin sendos Se l' mont' respondas aI Ia fam',
senkoste borden plenarmitaj. gi havas kuprovejnojn jam
Ju pli batalos v i incitaj, sufiêajn por reekspluato!
des pli Ia pruntojn m i etendos. Kaj jen, Kastale, Ia rivero,
Defendu juston kaj liberon! pri kiu iras famoblovoj, -
Rejtigu aI Ia turk' inferon, kun fal' taksita kun modero
kaj fine mortu do en gloron je pli 01 mil da êevalpovoj -!
sur janiêara lancopint'!
Sed lasu mino (/rapas Ia poêon] TRUMPETERSTRALE
Mi havas oron. Mi tamen iros. Pli valoro
Mi estas m i - Sir Petro Gynt. Ia sveda âtal' 01 Yankee-oro!
(li elstreêas sian sunombrelon kaj ekiras en Ia boskon, MASTER COTTON
kie la hamakoj videtigas) Tre eble. Sed en sturm-tumuIto
ni dronus en Ia svarma multo, -
TRUMPETERSTRALE kaj êu ni havus do profiton?
Porkulo, fi!
MONSIEUR BALLON
MONSIEUR BALLON Inferen! Vidi Ia feliêon, -
Ne gloron havas -! kaj baldaü gian enterígon l
MASTER COTTON MASTER COTTON
Nu, gloro, - tio ja ne gravas, (kun pugnita mano kontrau la sipo)
sed pensu, kia profitego, Nababan oran negro-âviton
se l' grekoj âirus sin de l' rego! ntenas tiu nigra uj' -!
116 PEER GYNT AKTO IV - SCENO II 117

V. EBERKOPF nre>ndirektas! Freneza rapido! -
Sugesto rega! Flugu! Tuj! ur Anjnajo! Mi dormas! Mi estas ebria!
Jen lia cezarec' jam eksos!
(interpremas la manojn)
Hura!
no povas morti en stato tia!
MONSIEUR BALLON
(li tiras al si la harojn)
Sed kieI?
Nur songo ! Ve, estu nur songoangoro!
V. EBERKOPF uro l Hu ne, estas vero, domage l
Ni transprenos! n 117.C'naj amikoj -! Min aüdu, Sinjoro!
La âípanaro ja komprenos! ,·I.IIIg-u!Ja pensas vi juste kaj sage!
Do ek! La jahton mi aneksos!
(kun suprenetenditaj brakoj)
MASTER COTTON t IIfImi, Peer Gynt! Ho, Sinjoro, atente!
Vi - êu-? lzorgu min, Patro, aíi mi mortos! Turmente!
V. EBERKOPF 'urnu Ia âipon! Barketon malhisigu!
Mi kaptos, kion trovos! 11ígu âtelistojn! La rigon malligu!
(ekiras al la barketo ) In uüdu: Atendos aliaj ekspedoj!
" mondo ja vartos sin mem dum-minute!
MASTER COTTON
1\ kicI kutime, li surdas tute!
Ordonas intereso mia
kunkapti. (ekiras) 111atato l J en Dio sen iaj rimedoj!
(mansignas supren)
TRUMPETERSTRALE
t ! Mi Ia negro-plantejon forvendis!
Estas faro fia!
INliAtojnmi for aI Azio sendis!
MONSIEUR BALLON , 'I('rvo postulas reservon, memoru!
Fripone -! Sed - enfin -, mi povos -!
(sekoas la aliajn)
'li. helpu min âípen -!
/ljroradio pafigas supren en la aeron de la jahto, kaj
TRUMPETERSTRALE IIn fumo elruligas, kava knalo aMigas, Peer Gynt
Mi povas sekvi kun Ia rondo, - IJ.'I krion kaj kunfalas en Ia sablon,. iom post iom la
sed mi protestas al Ia mondo - -! (sekvas) fumo formalaperas: la sipo estas malaperinta)

PEER GYNT
(pala kaj malvigla)
SCENO II
Jen gIavo de pun' do!
( Alia loko sur Ia marbordo. Lunbrilo kaj drivantaj nuboj.
J 111fundo kun êiuj âipanoj en sekundo!
La jahto iras tre malproksime kun plena velaro.)
O. fdiêa hazardo, mi eterne vin gIoru!
(PEER GYNT kuras sur la bordo. Jen li pinêas sian
(emociite)
brakon, jen li fiksrigardas eksteren super la maro.)
'n1.lIrdo -? Ho ne, estis pli 01 hazardo.
PEER GYNT I "RtiS savota kaj ili pereontaj.
lnkubo! Sajnajo! - Tuj venos klarvido! lu, dankon kaj gIoron aI vi pro Ia gardo
AKTO IV - SCENO III - IV 119
118 PEER GYNT

SCENO III.
kaj prizorgo malgraü miaj pekoj senhontaj - -
okt». Marokana kampejo êe la limo kontrau la deserto.
(elspiras profunde) Gardofajro kaj ripozantaj militistoj.)
Ho, kia sekuro kaj paco beata
eksciisin mem aparte âírmata! SKLAVO
Sed dezerto! Kie nutrajon mi trovas? (venas sirante al si la harojn)
Pa, tio ordigos, J en L i a afero. II!"IIIH for Ia cezara êevalo milita!
Ne estas dangero, - (Iaiite kaj flate)
ALIA SKLAVO
Li voli ne povas,
(venas, dissirante sian veston)
ke pereu m i, kompatinda pasero!
Nur humilu kaj kun pacienco atendu. 1..1. ('pzara sankt-vesto estas âtelita!
La Sinjoro ordigos, ne splene plendu - INSPEKTORO
(suprensaltas timigite) (alvenas)
êu jen inter Ia kanoj Ieono murmuras -! 'c'l\l batojn subplandajn êiu suferos,
11 \11 nc Ia âteliston kaptita liveros!
(kun klakantaj dentoj)
i t.« militistoj saltas sur la êevalojn kaj ekgalopas for en
Ne, nenia Ieono. (kuragigas sin)
êiuj direktoj.)
Sed jes, - mí juras!
La bestaêoj sin te nas izole por savo.
Ne facile estas Iukti kun superpovantoj.
Ja estas instinkto, - gi sentas - kun pravo:
dangere estas Iudi - kun elefantoj. - - SCENO IV
Sed tamen -, arbsupron mi trovus utila. (Tagigo. La arbogrupo el akacioj kaj palmoj.)
Ja svingas sin jen akacioj kaj palmoj.
("/lJER GYNT en la arbo kun desirita branêo en la mano
Se supren mi grumpus, mi estus trankvila,
- tenas svarmon da simioj for de si.)
precipe se scius kelke da psalmoj. (suprengrimpas)
Mateno neniam similas la vesperon, PEER GYNT
tiun vorton pritraktis parolo sufiêa. li'II1 ule ! Jen nokto plej malagrabla!
(komforte sidigas sin) 11 rovenas vi, êu? Tio estas diabla!

Estas gue eksenti spiritan superon. 111 ktas fruktojn. Ne, estas alio.
Pensi noble pli pezas 01 senti sin riêa. "homena bestaêo - tiu simio!
111 ataras skribite: skermu aíidaca.
Nur fidu aI Li. La kvanton Li konas,
kiun mi de Ia mizerkaliko digestas. c.tInun mi sentas min peza kaj laca.
AI mia persono li patre bonas, - (estas denove genata. Senpacience:)
(jetas rigardon super la maron kaj flustras kun suspiro) I)cwns êesi êi tiu genajo malpaca!
Rm, - sed ekonomo Li tamen ne estas - - MI kaptu unu el tiuj friponoj,
111 scnhaütígu kaj jen post tio
rllvcati min per liaj felo-êifonoj.
l'lum kredus Ia aliaj min vera simio.
120 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO V 121

Kio estas ni homoj? Nur ero de puIvoro.
Kaj ni iom ja cedu laü kutimo kaj moro. _ LA STELISTO
Denove, jen svarmas! TumuItas amase! Lekanta, brilanta
lango Ia lanca, -
For! Tju! Ci sin tenas frenez-afekta. . .
jen, jen :
,
Se mi havus faIsvoston - êiuokaze, _
nur ion igantan min best-aspekta _. LA RICELISTO
Kio estas? Jen super mi bruo de paâo _! Mi jam sentas Ia kapon
(rigardas supren} sursabIe jam danca, -
La patro, - kun pIenmano da maIpurajo _! ve, malben'!
(ekkauras timeme kaj tenas sin dum tempeto siIenta. La LA STELISTO
simio [aras movon) Peer Gynt komencas loçi kaj fIatbabiIi (krucas Ia brakojn super la brusto)
kvazau al hundo.) Mia patro âtelís.
Jen, êu estas vi tie, Bus, maIjunuIo! La filo do êtelu.
Bonkondutas li, jes, kaj aiískultas prudente!
Hundetoj ne jetas, - eê ne pensas momente _ LA RICELlSTO
Estas mi! Pip-pip! Lia bona kunuIo! Mia patro ricelis.
Aj-aj I J en, mi konas Ia lingvon pIene! La filo ricelu.
Parencas ja Bus kaj mi de I' praago, _
Bus morgaü ricevos sukeron -! Bestaêo! LA STELISTO
La tuton super min! Uff, abomene! _ Vian Ioton vi prenu,
êu ebIe nutrajo? La gusto maIkIaras, vian memon vi tenu.
nu, tamen pri gusto kutimo pIej faras. LA RICELISTO
Parolis tieIe iu filozofo: Jen pasojn envepre!
oni kraêu kaj fidu je Ia kutimigpovo! _ Ni fugu de I' reto!
Jen, ankaü Ia idoj! (baraktas kaj batadas)
LA STELlSTO
MaIdeco sen limo,
ke Ia homo, sinjoro de I' kreitoj, - ke li Profunda kaverno,
sin vidu devanta prí -! Murdo! Krimo! sed granda Ia profeto!
Malicis Ia patro, - Ia junaj eê pli! li [orkuras kaj Iasas Ia 8teIajojn post si. La rajdantoj
malaperas en la foreco.)

PEER GYNT
(venas, altranêante kan-fZuton)
SCENO V
(Frumatene. stonplena regiono kun eluuio swper Ia 1111, Ida benpaca mate na horo! -
dezerto. õe unu flanko montfendego kaj kaverno.) Lu sterkoakarabo globeton puârulas,
11 hcliko rampanta elkonke okulas.
(STEL/STO kaj RICELISTO en Ia fendego kun la êevaIo
C'/I, matena horo estas plena de oro. -
kaj la vestoj de Ia oezaro. La êevaIo selita, staras ligite aZ
êtono, Rajdantaj miIitistoj tre maIproksime.)
~/ltna tamen mirinde mistera povo
hm metis naturo aI êies vido.
122 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO V 123
Oni âvelas de tia kurago kaj fido; _
se necese ekirus en Iukton kun bovo. _ NII!' provado êi tio, Ia savo postvenos, -
Ho, kia silento! Kamparaj vivplaêoj. _ nur Nia Sinjoro per sano min benos.
Ne komprenas mi mian plifruan rifuzon. ,,,r/m,qas Ia pensojn kaj ekbrulujas cigaron) etendas sin
Oni fermas sin en Ia urbego-konfuzon, kaj fiksrigardas super la âezerto)
nur por esti genata de êiaj apaêoj.
lein vuata, senlima dezerto - tio! -
J en, Ia truto gajkuras en sia metio, If'lI Ire malproksime kurpaâas struto. -
mordetas, pensante pri tute nenio.
NII klon - oni kredu - projektis Dio
Ho, kieI senkulpa Ia vivo de besto!
JU'I' 11\1êi morta, malplena tuto?
Ciuj Iegon de sia kreinto observas,
1'10, klo ne vivfontojn entenas,
kaj siajn proprecojn sensangaj konservas, t til elndro, ja kiu neniun benas,
kaj estas sim em kaj en Iukto kaj festo, tllI krude kuâanta tero-areo,
sim e m kiaj de Ia unua ekesto.
\tI kudavro, ja kiu ne ek de Ia kreo
(metas la nazpinêiIon sur la nazon) .1 aln kreinto eê dankon faras. -
Amfibio. Jen meze en grejsa bloketo. 1)0, kial gi estas? Naturo malâparas. -
Stonigo êlrkaüe, nur kapo elige. ('li maro, Ia rekta trembrila strio
De tie gi rigardas, tra kvazaü gíêeto, orh-nte ? Neeble, ja nur iluzio. -
Ia mondon, estante sim e m - sufiêe. _ 1,.11 maro estas post mi, mi selas kun certo,
1'1'1' nlta deklivo digita de l' dezerto.
( ekmeditas)
S u f i ê e? Sim em? Kie tekstas êi tio? (ekpenso trakuras lin)
KieI juna mi Iegis - êu en Ia Biblio? I%ligita? Do povus - - Mallarga digo -.
Prediklibro? En Salomon-proverbaro? I%lig-ilal Trarompon. - Jes, nur kanaligo. -
Fatale! Mi sentas ke de jaro al jaro 1\ vuzaü vivo-torento Ia akvoj fluegus
perdigas mia loko- kaj tempo-konscio! Jt·n tra Ia breêegon kaj êion tegus!
(sidigas sur Ia tero en ombro) ,11'11 baldaii Ia tuta ardanta Saharo
Malvarmete êítie por streêí Ia artikojn. «kkuâus freâa kiel krispa maro.
Jen filikoj. Mi trovas mangeblajn radikojn! 1,11 oazoj farigus insuloj, en nordo

(ouetae iometon)
verdbrilus Atlas kiel monto-bordo.
I( vuzaü birdoj misflugaj Ia ãípo-títanoj
KieI nutro por brutoj êi tio validu, _
t runêadus laü spuroj de Ia karavanoj.
sed tekstas ja: vian naturon bridu!
1'1'1' vivigaj blovoj disigus Ia fiaj
Plu tekstas: fiero fleksigi devigos.
hulndzoj, kaj roso de I' nuboj âutfluus,
kaj: kiu humilas, tiu Ievígos.
kuj urbon post urbo Ia homoj konstruus,
( maltrankvile) kn] germus herbo sub palmoj graciaj.
Levigos? Jes, tio okazos al mi, Lu lando sude de I' Saharo-muro
N eeble imagi alian aferon. IIrigus bordlando kun freâa kulturo.
La fato min helpos for de tie êi Por vaporo Tombuktu-fabrikoj funkcius.
kaj igos, ke ree mi havos prosperon. ":n Bornu jam tuj oni ekkolonius.
l':Kploristoj Habeson kun plena trankvilo
124 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO VI 125

vojagus en wagon aI supra Nilo.
SCENO VI
Kaj en mia maro sur grasa oazo
(Tendo õe araba õejestro, soleca oazo.)
mi zorgos, ke germu norvega raso.
Valan-sango ja havas regec-frakcion, "R GYNT en sia orienta vesto ripozas sur kusenoj.
araba krucígo do faros Ia plion. nka« kafon kaj fumas el longa pipo. ANITRA kaj
En golfo jen sur Ievíganta strando RO DA JUNULINOJ dancas kaj kantas por li.)
mí Peeropolon, Ia êefurbon Iokos.
Eksmodernas Ia mondo! Nun ekepokos nORO EL JUNULINOJ
por Gyntanujo, mia juna Iando! (ekstarigas) profeto jam venis!
Nur kapitalon - kaj estus farite. _ " profeto, sinjoro Ia êio-vidanta,·
SIosilo eI oro aI pordo Ia mara! I 111, al ni li jam venis
Kontraü morto militon! La ulo avara Ir" sablejo êevaIe sidanta!
malfermu Ia sakon kovatan avide. profeto, sinjoro, Ia ne êancelanta,
Oni revas liberon en êiuj Iandoj. I 111, al ni li jam venis -
Mi kieI Ia arkea azeno vokvortos Irn 11\sabla maro veIanta!
tra Ia mondo, kaj liberigbapton alportos '-1/I1~u tamburon kaj fluton!
aI Ia belaj, sorêaj estontaj strandoj. ~ Profeto, jam venis! Saluton!
Do antaüsn! De êie venu kapitalo!
Mian regnon - duonan regnon por êevalo! ANITRA
I~ êcvalo estas Iakto, Ia fIuoj
(la êevaIo henas en la mont-fendego)
,,, IIL paradizaj riveroj trankvilaj.
Cevalo! Kaj robo! Trezoroj! Kaj gIavo! _
IInlg-uIa kapoj! F'leksigu genuoj!
(li iras pIi proksimen) tns liaj okuIoj steIoj dolêbrilaj.
Neeble! Sed jes -! Mi Iegis - kaj pravo- N,' eltenas rigardi ter-ido
ke volo povas movi montegon, mi kredas. 1\ radío de lia brila stelvido.
Sed ke povas gi doni êevaIon -, êu _? 'I'm dezerto li venis.
Sensencajo! J a fakte êevalo jen pretas, _ 11\ brusto de oro kaj perloj fontriêis.
ab esse ad posse - kaj tieI plu __ 11- li rajdis, lumigis.
(li metas sur sin Ia robon kaj rigardas malsupren Iau si) oat li mallumo.
Sir Petro, - kaj turko de plande gis verte! ORlli terura samumo.
Vi ne scias, kion Ia fato proponas. _ I, Ia gIorplena, venis!
Rapidu, Grane trotuIo, Ierte! 'ru dezerto li venis
n lcrfila vestaro.
(eksvingas sin sur Ia selon} uba jam longe maIplenis,
Orpantoflo por mia piedo! Jes, certe -n lia deklaro!
«vi laü rajd-ekipo grandulojn rekonas!»
(li ekgaIopas en Ia dezerton) LA nORO EL JUNULINOJ
onlgu tamburon kaj fluton!
u Profeto, jam venis! Saluton!
(la junulinoj dancas lau mallauta muziko)
126 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VI 127

PEER GYNT ANITRA
Mi Iegis en preso - kaj pravas ripeto _ (alproksimigas de la enirejo)
«Vi ne igas profeto en propra urbeto.» _ !'(Ifdo reganto!
Plí estas êi tio Iaü mia prefero,
PEER GYNT
01 Ia vivo kun CharIestown-sipposedantoj.
SkIavino, nu!
Estis io kaveca en tiu afero,
maIkIaro post gi io fremda sub Ia pIandoj, ANITRA
mi neniam min sentis en hejma medio _ 1"lIoJ de I'stepo petegas êe-porde
neniam kieI veran fakuIon pri tio. II via vizago rigardi -
Kion tamen mi volis en tiu gaIero? PEER GYNT
En Ia komerc-kesto fosadi kaj peni! Ne plu l,
Pripensante, mi tute ne povas komprení, _ 11111 petu distance aliru enorde.
trafigis tíel, jen Ia afero. _ 1<uj diru: mi distance aiiskultos pregdírojn,
J a esti si mem sur bazo eI oro A ldonu : mi êi tie ne voIas virojn!
aI domo bazita sur sabIo egaIas. 1"1 víroj, infano, estas aêa gento,
Por horlogo kaj ringo kaj tia dekoro I"~I,guste jam kion oni nomas fi-kIano! -
Ia homoj vostumas kaj teren falas. N•. imagus vi per kia impertinento
IIi levas êapelon pro kravata broêkrono. I1 t rompis - hm, pekis, mi pensis, infano! -
Sed ringo kaj broêo ne estas persono! _ N 11, sufiêe pri tio! Dancu, virinoj,
Profeto -, pli kIara jen tiu pozicio. 111 profeto distrigu pro malgojaj inkIinoj.
Vi tiam ja sentas subpIande grundon.
Se sukcesos vi, tiam vin mem ovacio LA JUNULINOJ
koncernas, ne vian âilíngon kaj pundon. Ln profeto bonas, Ia profeto amaras
Vi estas jam kio vi estas versence, pro malbono, kiun terfiloj faras!
ne bezonas vi danki hazardon pro io I.H profeto mildas, mildeco de gloro!
nek apogi vin aI koncesio, patento. 1.1 kondukas pekuIojn aI Nia Sinjoro!
Profeto -, jen io por mia talento! PEER GYNT
Kaj farigis mi tio eê senintence, (dum liaj okuloj sekvas Anitra en la dancado)
mi nur venis rajdante tra vasto dezerta Klcl tambur-bastonoj Ia kruroj rapidas.
kaj renkontís naturajn infanojn survoje. J']j! Estas Ia ino ja franda, mi vidas!
La profeto jam venis. Jes, t i o estas certa. Nu, si havas ja ekstravagancajn formojn
Mi tute ne pensis ja trompi eê foje. ~ ne tute laüantajn Ia belonormojn.
Ja maIsamas mensogo kaj profeta respondo, Hed kio estas belo? Nur homa decido, -
kaj mi povas ja bone repaãí de I' rondo. monero de tempa kaj loka valido.
Mi ne estas ligita, mi riskas nenion, Ja Ia ekstravaganco estas logefika,
estas tute private, por tieI diri. ao gisfunde vi guis de normala speco.
La Iaülega vin trompas pri Ia ebrieco.
La êevaIo pretstaras, mi povas foriri,
Au ekstreme magra aíi ekstreme dika,
maIlonge, - mi mastras Ia situacion. nu timeme juna aü terure multaga,
128 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VII 129

Ia meza ja estas naüze malplaêa. ANITRA
La piedoj ne rangas pro puro ekstra, .IL profeto bonas - -
same Ia brakoj, preeipe Ia dekstra. PEER GYNT
Sed t i o ja ne estas sen valorígo, Nu, vi kaãas kiaIon?
Prefere mi nomus gin bona kondiêo - - -
Anitra, aüskultu! ANITRA
ANITRA ('(1 mi plie dezirus -
( alproksimigas) PEER GYNT
La skIavino atentas! Paro lu sen timo!
ANITRA
PEER GYNT
MI ne emas tre multe je tiu animo, -
Infano, vi ravas min gis emoeio.
«'li donu -
Se vi ne kredas, mi pruvon prezentas:
PEER GYNT
en Ia paradizo mi vin faros hurio!
Kion?
ANITRA ANITRA
N eebIe, Sinjoro! (montras al lia turbano)
PEER GYNT La beIan opalon l
eu! Vi êercon supozas? PEER GYNT
Je mia vivo, mi plene seriozas! (ravite, dum li donas al si la perlon)
ANITRA Anitra! Filino de Eva! Vi tiras
Mi ne havas animon. mngnete, êar viro vi estas, ínfan',
Ka], kieI ãatata poeto diras:
PEER GYNT
das ewig weibliche zieht uns am!»
Vi povas ekhavi!
ANITRA
Sed kieI, Sinjoro? SCENO VII
PEER GYNT (IJunbrila nokto. Palmbosko ekster la tendo de Anitra.)
Ja devas m i pravi! (PEER GYNT kun araba liuto en la mano sidas sub arbo.
Mi zorgos eduki vín, fidu sen timo. Lia barbo kaj hararo estas tonditaj, li aspektas ne
Sen animo? J es, kieI oni diras, stulta malmulte pli juna.)
vi estas, mi vidis kun domago multa.
Sed pa! vi ja spaeon havas por animo. PEER GYNT
J en venu. Mezuru ni vian kranion. - (ludas kaj kantas)
Estas spaeo! Jes, spaeo! Mi seiis ja tion! Mi âlosis aI Ia paradiz',
Vi vere ne estos profunda en seio, kunprenis Ia êlosilon.
ne grandan animon vi estas havonta. Min maren portis norda bríz',
Sed pa! estas tute egaIe pri tio. dum inoj borde en amkriz'
Vi rieevos tiom, ke vi ne estu honta - - disverâis Iarmomilon.
'1
130 PEER GYNT AKTO IV - SCENO vn 131

Tra sala ond' sub rigilknar' Kanto nin pri n i sugestas,
mi suden for navigis. n i, Ia najtinga1' kaj Peer.
Kaj kie svingas sin palmar' J a ke dormas Ia knabino
fiere êírkaü goIf' de mar', estas Ia volupta piko. -
Ia êípon mi bruligis. Teni lipon al kaliko
sen gustumi je Ia vino - -!
Mi grimpis sur Ia dezertâip', Jen, si estas, mi divenas!
kvarkrura âíp' en preto. Tamen bone, ke si venas.
Blankêaümis sub Ia sibla víp', -
ANITRA
mi estas migra bird', pip-pip, -
(de en la tendo)
min kaptu sur branêeto!
Õu vi, mastro, nokte vokis?
Anitra, ho, palmsuka vin' PEER GYNT
vi estas - muItelitra! Jes, infano, estis mi.
Fromago de l' Angor-kaprin' Jam Ia kato min vekâokís
eê malpli dolêe ravas min, per bruega êasokri' - -
01 vi, 01 vi, Anitra!
ANITRA
(pendigas Ia liuton sur Ia sultron kaj iras pli proksimen)
Ho ve, mastro, ne êaskrio,
estis pli - pli kruda io,
Tombe! Cu Ia êarma ardas
aüskultante mian kanton? PEER GYNT
Post kurteno kaâ-rigardas Kio?
senvuale Ia amanton? - ANITRA
Ss! Eksonis ja kun plen' sparu!
kvazaü korko saltus plaiíde! PEER GYNT
J en denove! J en! Kaj jen! Nu, kialon!
Kanto? - Gemo de am-splen'?
Ne, Ia kara ronkas Iaiíte. - ANITRA
Dolêa son'! Anitra dormas! Mi rugigus!
Cesu krii, najtingalo! PEER GYNT
Pune trafos vin fatalo (pli proksime)
se vi pli klukajojn formas - - Eble estis:
Tamen, kieI tekstas, «ek»! kio trude min sugestis
Najtinga1' Ia kanton havas, doni aI vi Ia opalon!
ankaií mi per mia bek'.
Li kaj mi per tonoj ravas ANITRA
korojn junajn por amvek'. (terurite)
Freâa nokt' por kanto estas, Ve, kompari vin, gIorato,
kanto, nia kuna sfer'. kun maljuna, naüza kato!
PEER GYNT AKTO IV - SCENO VII 133
132

PEER GYNT PEER GYNT
De vidpunkto de amora Per animo, sei' spirita -,
kato kaj profet-sinjoro vi ja estos provizita.
tre similas laii valoro. Kiam rozan orienton
oro signos: jen aüroro,
ANITRA tiam estos instruhoro.
Mastro, fluas êeremíelo Certe havos vi prudenton.
nun de via lip'. Sed en dolêa nokt' silenta
PEER GYNT estus faro malprudenta -
Infano, kun êifona sagoresto -
pozi kiel lernejestro. -
vi - plenvera inarano -
Kaj ja estas - laü valoro -
jugas virojn Iaii Ia selo.
Mi âercemas en realo - Ia animo akeesoro.
Pleje gravas pri Ia koro.
êefe en duop-kunveno.
Devas mi pro deekialo
preni maskon de soleno. ANITRA
Devoj igas min afekta. Mastro, ho, parolu, êar mi
Pena kalkulad' raporta vidas opal-briIojn svarmi!
- kaj kun viva kaj kun morta -
igas iom acid-vorta. PEER GYNT
Sed nur estas âajn' aspekta. - Kreas stulton sagoâvelo ;
For do gi! En «têt-ã-têt»-o timo floras en kruelo.
P e e r mi estas - m i kun plen', Kaj vereeo tro rigida
Hej! Nun for do Ia profeto, estas sago erargvida.
kaj min mem vi havas, jen! Jes, infano, mi min juras
(sidigas sin sub arbo kaj tiras sin al si)
hundo, se ne êírkaiikuras
homoj tro anim-nutritaj,
Nun, Anitra, ni duetu kiuj klaron serêas êvitaj.
en ripoz' sub palm-tegoloj!
Tian ulon mi najbaris -
Mi do flustru, vi ridetu.
perlo en Ia amasmulto -,
Jen ni êangu pri Ia roloj.
kaj eê li direkteraris,
Tiam mi ridetos same,
lin konfuzis blek-tumulto. -
dum vi flustros amon flame!
Vidu: sablon kaj oazon!
ANITRA Nur svingante Ia turbanon
(kusigas sin antau liaj piedoj) diktus mi Ia oeeanon
Viaj vortoj dolêe levas, gin plenigi kvazaii vazon.
kvankam kaptas mi malmulte. Sed ja estus stulta faro,
êu, ho mastro, peraüskulte se mi igus landon maro.
Ia animon mi ricevas? Seiu, kio estas vivi!
134 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VIU 135

ANITRA via kava frunto-âakto,
Min instruu! êar animo kaj tro-sago
PEER GYNT ligus vin aI mempritrakto.
Aüdu, dum ni jam parolas,
, Svebe drivi
vi rícevos, se vi volas,
tra Ia temp-river' sekplande,
ringon êirkaü maleolon, -
tute nur si m e m estante.
Nur virpovo ja atestas, Tio heIpus ambaü du.
kara, kio mi jam estas! Prenos m i Ia animrolon,
kaj cetere: status quo. (Anitra ronkas)
Aga agia perdas plumojn,
aga ino dento-sumojn, Cu? Si dormas! Cu parolon
Ia praavo kurbígemas, mi do preter si elvortis?
orkovanto mane tremas, - N e, ja signas pri influo,
ke âín jam en songojn portis
êiuj velkas ja anime.
Juno! Juno! Mi senlime mia am-parola fluo.
regu kun sultanpotencoj, (starigas sin kaj metas trezorajojn en sian sinon)
ne sur Gyntanuj-Iandpeco Jen orbroêo! Jen ofer'!
sub grapoloj kaj palmdensoj, Dormu, songu nur pri Peer - -
sed sur bazo de l' f'reâeco Dormu! Dorme per Ia krono
en virinaj virgec-pensoj. - vi cezaron vian benis!
Cu vi vidas, nun, knabino, Venko, baze de l' persono,
kiaI mi do kun favoro al Peer Gynt êi-nokte venis.
ravis vin, en via koro
fondis - laii Ia vortdifino -
mian anim-kalifaton?
Revojn mi kun absoluto
SCENO VIII
regu - mian amoâtaton !
(Karavanvojo. La oaeo malproksime malantaue.)
Mi posedu vin en tuto.
Mi - nur mi - vin ravimpresos (PEER GYNT sur sia blanka êevalo pelas tra la deserto.
kieI gemo amkatene. Li havas ANITRA antau si sur Ta sel-nado.)
Se dísígo, vivo êesos, - ANITRA
nu, Ia via, - notabene. Min lasu! Mi mordos!
Oíu-fíbre, êiu-cole, PEER GYNT
sen kaj «jes» kaj «ne», senvole Vi, eta amtrompo!
vi eI m i konsistu sole.
Viaj bukloj noktaj, fluaj, ANITRA
êiuj in-êarmajoj pluaj . Klon volas vi?
kvazaü babilon-gardeno PEER GYNT
vokos aI sultan-kunveno. Mi? Ludi «falk' kaj kolombo»!
TiaI estas avantago Rabi vin for! Mistifiki Ia decon!
136 PEER GYNT AKTO IV - SCENO VIII 137

ANITRA MI deiru! Kaj sklave Ia bridon tenu!
Fi, hontu! Maljuna profeto -! (transdonas al si la rajd-vipon kaj desaltas)
PEER GYNT Nu, jen, mia rozo kaj êarma floro,
Malvero! I tíe vadante en sablo mi penu,
La profeto ne estas maljuna, ansero! IR min trafos sunfrapo kaj êía doloro.
êu tio montras do maljuneeon?
êí Anitra, mi estas junulo, ne forgesu!
J)() ne Ia konduton preeize pesu.
ANITRA
Lasu! Mi hejmen! Petoloj ja estas junee-kriterio!
PEER GYNT H" vi ne estus tiel spirit-imuna,
vi komprenus, doIêa oleandro, pri tio:
Ha, nun vi koketas!
III amanto petolas, li - ergo - estas juna!
He, hejmen! AI bopaêjo! Bonvene, mi vetas!
Ni birdoj frenezaj flugintaj de Ia kago, ANITRA
ne kuragos plu veni por lia vizago l Jes, vi estas junulo. êu vi havas plu ringon?
Cetere, infano, ne estas raeio
restadi tro longe en Ia sarna medio. PEER GYNT
Oni perdas estimon Iaií gajno de konoj, u ne vere? Jen, prenu! - Mi bok-kapriolu!
preeipe profetoj kaj tiaj personoj. IIej, juna mi estas! Mi montru dane-svingon!
Oni pasu nur kvazaií Iiriko efemere. Hc mi trovus vinfolion, mi kroni min volus!
Estis guste Ia tempo por kuri, eetere. (daneas kantante)
sanceltga] animoj - Ia dezertanoj, Mi estas feliêa koko!
êesigia kaj prego] kaj olibanoj. kokino mia, min piku!
ANITRA Hop! Mi paêu kaj kokeriku, -
Sed vi estas profeto? mi estas feliêa koko!
PEER GYNT ANITRA
Estas via regego ! Vi âvitas, profeto, - fandígos mi kredas,
(votas kisi sin) mí portu Ia pezajon jen êe via zono.
Jen, jen. KieI digne paradas Ia pego!
PEER GYNT
ANITRA Kia zorgo! Vi Ia sakon por êiam posedas,
Donaeu aI mi vian fingran ringon. amanta koro kontentas sen mono!
(denove daneas kantante)
PEER GYNT
Jes, prenu, Anitra, Ia tutan skorion! Juna Peer estas petolulo, -
ne seias sur kiu piedo staru.
ANITRA Pa, diris Peer, pa, ekfaru!
Viaj vortoj similas dolêvibran kord-svingon! Juna Peer estas petolulo!
PEER GYNT ANITRA
Ho, beate, veki tian amo-pasion -! Profeto, aI mi via daneo plezuras!
138 PEER GYNT AKTO IV - SCENO IX 139

PEER GYNT SCENO IX
Ne profeto! Interâangu ni vestojn, ho êasta!
(La sama loko. Unu horon pU malfrue.)
ANITRA
(PEER GYNT,' serioza kaj meditema, detiras Ia turk-
Ne, via kaftano tro longa mezuras,
veston, pecon post peco. 'Fine li prenas sian etan voia-
viaj âtrumpo] tro striktaj, Ia zono tro vasta _
goêapon ella surtuta poso, surmetas gin kaj stara« denove
PEER GYNT en sia eUropana vesto.)
Eh bien! (genuigas)
Sed kaiizu aI mi doIoron, _ PEER GYNT
sufero guigas amantan koron! (Jetas la turbanon longe for de si)
Auskultu, veninte al mia palaeo, _ Tie kuâas Ia turko - kaj m i tie êi! -
Tiu idolaneco ne konvenas por mi.
ANITRA Feliêe, ja estis nur vesta ekstero,
AI via paradizo, - êu longa vojspaco? ne - kieI oni diras - «en Ia karno stampite». -
PEER GYNT Kion tamen mi volis en tíu galero?
Ho, êírkaü mil mejIojn _ Plej sekure estas vivi kristane, merite,
rifuzi Ia brilan pavplum-fanfaronon,
ANITRA sían vivon aI lego kaj moralo ligi,
Tro longa! nur esti sim e m kaj fine havigi
PEER GYNT paroladon êe-tombe, - surêerke florkronon. -
Favoru! (iras kelkajn paSojn)
Vi ricevos ja tiun animon, - memoru _
La inaêo -, jen pendis jam de-harete,
ANITRA ke aI mi mian kapon si turnus komplete,
Nu, dankon, ne bezonas animon hodíaü. Mi estus jam trolo, se scius, kio
Sed vi petis doIoron _ plenigis min per Ia konfuza ebrio.
PEER GYNT Nu, feliêe, finigis! Plu paâon farinta
(starigas sin) en Ia Iudon, mi certe farigus ridinda.
Jes, morto kaj pIagoj! Mi eraris! Jes, - sed konsolas min tio:
Fortegan sed malIongan, - por du aü tri tagoj! Mi eraris pro krizo de Ia sítuacío.
AI Ia propra persono ja ne estis falo.
ANITRA Efektive nur estis Ia profeta esteco,
La profeton obeas Anitra - adíaü! - komplete sen ia agadosalo -
(si donas tü li fortan frapon sur la fingroj kaj ekrajdas kiu vengts per naüza, sengusta maldeco,
en fluga galopo returne tra Ia dezerto.) Malbona okupo - ofici profeton -!
PEER GYNT En nebulo vi iras pro ofica funkcio.
Laü profeta vidpunkto vi sentas geneton,
(staras longe kvazau fulmofrapite)
Nu, do devus vin tamen - __ ! se vi tenas vin klara kaj sen ebrio.
Nu, tamen plenumis mi mian aferon,
ja guste laüdante tiun anseron.
140
PEER GYNT
AKTO IV - SCENO IX 141
Sed - ne des malpli - (ekridas)
Hm, kia imago! ke regnoj fondigas kaj regnoj pereas, -
Por bremsi Ia tempon danei kaj ravi! ke epokoj eI semoj maIgrandaj ekgermas,
Por spiti Ia fluon vostumi kaj pavi! do, prenu Ia kremon de Ia mondhistorio.
Kordludi kun gemoj kaj amindumoj, Mi aêetu volumon de Beeker ie
kaj fini kieI koko priplukita je plumoj! kaj vojagu laü povo kronologie. -
Tio povas nomígí profeta misvago! _ Nu, mia klereeo ne estas solida,
Priplukita! - Jes, tvi! Priplukita mi estas. Ia interna mekanismo sin montris insida.
Nu, íom tamen sub mano restas, Sed pa, kun Ia elir-punkto plej mala
havas iom enpose kaj iom trans maro, venas ofte rezulto plej originala. - -
do ne tute anigis al Ia almozularo. _ KieI levas - jam esti Ia eelon metinta,
Mi kredas plej bona Ia mezan pozieion. kaj efektivigi gin âtala kaj flinta!
Ne kaiízas êevalo kaj koêero barojn,
(kun kvieta emociião]
mi bezonas prizorgi nek kofrojn nek êarojn,
mallonge, mi mastras Ia situaeion. _ êiuflanke ekrompi per unu deklaro
Kiun vojon mi prenu? Proponas sin multaj. ligilojn kun hejmo kaj kun amikaro, -
Laü elekto konigas saguloj eI stultaj. krevigi aeren Ia mondan riêon,
Komereo! - úi estas êapitro finita, adiaüí por êíam Ia amofeliêon, -
de Ia amlud-kitelo mi estas jam kvita. êi êio por trovi Ia misteron de l' vero, -
Por kankriro neniun inklinon mi sentas. (foroiêas larmojn. de Ia okuloj)
«Tien kaj reen -, jen sarna vojpeeo, Jen Ia signo de vera esplorist-karaktero! _
enen kaj elen -, jen sama malvasteeo», _ Ho, nun mi eksentas feliêon sen fino.
êi tieI spirita teksto prezentas. _ Nun mi solvis Ia enigmon de mia destino.
Do, nun ion novan de nobla merito. NuIJ. restas elteni tra baro kaj boniro!
Iun eelon valoran je Ia mono kaj âvíto, Pardonebla do nun mia malmodesto -
Se mi mem-historion sen kaso ellaborus, kaj mem-sento kieI Peer Gynt, Ia viro,
verkajo por gvido kaj viv-imito? ankaü nomata eezaro de l' homesto. -
Sed halt'! Mi disponas tempon grandkvante. Mi posedu de l' tempo Ia sumon kaj solvon,
Do êu se mi kieI klerulo migrante neniam kun vivantaj perplandu vojpolvon.
Ia gIutemon de tempoj pasintaj esplorus! La nuntempo ne kiom plandumo valoras.
En vero, jen io por mia talento! La volo de I' viro vagas laü vento.
Kronikojn jam kieI bubeto mi gIutis, Li agi ne taügas, spiriton ignoras, - _
ankaii poste mí tiun seieneon studis, _ (tirskuas per Ia êuliro )
Mi sekvu Ia vojon de Ia homa gento!
kaj virinoj, - ha fi, estas aêa gento!
Kvazaii plumo sur Ia histori-fluo drivu
kaj kieI en songo Ia tuton travivu, _ (li ekirae)
vidu, ke herooj por justo skermas, _
sed ja nur de sekura situacio, _
ke pensuloj falas, martiroj vundveas,
142 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XI 143

SCENO X estas ekster miaj kaj povo kaj plano.
(Somertago. Alte en Ia Nordo. Kabano en Ia arbegaro. (sidigas sin sur êtono)
MaIfermita pordo kun granda lignoriglilo. Boac-korno] Nun mi sidos, - fervore atendos sen bruo
swper la pordo. Aro da kaproj apud la kabano.) je l' regula matenkanto de I' Memnon-statuo.
Post frumango mí grimpos sur Ia píramídon, -
(MEZAGA V/R/NO, hela kaj êarma, siâa« spinante
se mi povos, mi havos internan vidon.
ekstere en la sunbrilo.)
Post tio - laü bordo de Ruga Maro,
LA VIRINO eble trovos Ia tombon de Reg' Potifaro. -
(jetas rigardon malsupren lau 'la vojeto kaj kantas) Estos jen Aziano. Do en Babilono
Forpasos ebIe vintro, printempa florar', Ia gardenojn, putinojn mi serêos por kono -
kaj same Ia somero, eê tuta jar'; alivorte Ia êefa kulturo-postsigno.
sed iam vi venos, mi seías, ho jes, Kaj jen per saltego aI Ia muro de Trojo.
kaj fidu, mi atendos - laü mia promes'. De Trojo kondukas rekta marvojo
al malnova Ateno de gloro kaj digno.
(logbabiIetas tü la kaproj, spinas kaj ree ekkantas:)
Mi tie do prenos en sperta vido
Di' helpu vín, kie vin gvidas sortpel'! Ia pasejon garditan de Leonído,
Di' benu vín, se staras êe Lia skabel'! La grandajn filozofojn mi volas ripeti,
êi tie mi atendos gis via reven'.
trovi kie mortis martire Sokrato - -
Se vi atendas supre, kunvenos ni, jen! Ne, halt'! - estas tie ja militstato -!
Hellenismo do devas gis poste kvieti.
(rigardas sian horlogon)
Malinde, jen kiel limak-funkeie
SCENO XI sin levas Ia suno. La Tempo ja kuras!
Do pluen, de Trojo, - mi lasis tie - -
(En Egiptujo. Tagigo. La Memnon-statuo stara«
(starigas sin, auskultante)
en Ia sablo.)
sed kio jen tiel strangege susuras -?
(PEER GYNT venas irante kaj dum tempeto
rigardas êirkauen.) (sunIevigo)

PEER GYNT LA MEMNONSTATUO
Jen konvenus komenei pri Ia vojag-arango. _ (kantas)
Do, nun mi jam estas egipto por êango, EI cindro de I' dia flugas birdsvarmo
sed egipto sur bazo de Ia gynta memo. kun kanto, junvarmo.
Mi poste tra Asiro daiirigos pri Ia temo. Zeiís, fatoseia
Komencí tute de Ia monda kreo gin kreis luktkria.
ja eerte kondukus nur aI pereo. Sagulo, disvolvu
Mi iros ekster biblia historio, dormejon ilian!
ja trov.os Ia terajn postsignojn de êio, Vi mortu aü solvu
Gin espIori detale sur propra mano enigmon mian!
144 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XII 145

PEER GYNT I'c! cn êefaj trajtoj kopio plena. -
Tutvere, mi aüdís, - ho, kia mistiko! 1)0, Bojgo, vi kieI leono aspektas,
La statuo ja kantis! - Pasinteea muziko. vhlnte postdorse dum tago serena!
Aiídigis tutklare âtonvoêaj moduloj. - 1 )0, êu vi ankoraií enigmojn pIektas?
Mi notu por trakto de l' spertaj kleruloj. Nun - kiellastfoje - respond-insistu!
(notas en ta poslibro) (vokas kontrau la sfinkson)
«La statuo kantis. Klartone sonis, lIojg', kiu vi estas?
sed Ia tekston de l' kanto ne tute mi konis. vaco
Kompreneble ja nur halucina impreso. (malantau Ia sfinkso)
Observis hodiaü ne pli de intereso.» Ach) sfinx) wer bist du?

PEER GYNT
'li! Eho germana! Strangajo sensacia!

SCENO :xn LA voco
I'r bist du?
( Apud vilago Giseh. La granda sfinkso elêizita e1 Ia roko. PEER GYNT
Tre ma1proksime la turpintoj kaj minaretoj de Kairo.) ai ja majstras Ia lingvon perfekte!
(PEER GYNT venas. Li rigardas la sfinkson atente; jen tiu observo estas nova kaj mia!
tra la nazpinêilo jen tra Ia kava mano.) (notas en Ia libro)
PEER GYNT J'~his germane - Berlin-diaIekte.»
Pri kio duon-forgesita trude r (IlEGRIFFENFELDT elvenas de ma1antau Ia sfinkso)
memorigas êi tiu monstra fantomo?
óar mi eerte renkontis gin - norde aü sude. BEGRIFFENFELDT
Cu homo? Se tiel, - do kiu homo? II:h, homo!
Li - Memnon - similas, mi poste rekonas, PEER GYNT
al Ia Dovre-patroj êí tiel nomitaj, Nu jen, estas liaj vort-stultoj.
gustkiel rigide, inerte li tronas, (notas denove)
pIantite sur stumpaj koIonoj granitaj. - -Vcnis poste al tute aliaj rezultoj.»
Sed tiu êí stranga krue-animaIo,
âangulo, - samtemjie leono kaj virin', - BEGRIFFENFELDT
êu konigis fabeIo do ankaü gin? (kun êiaspencaj malkoietaj gestoj)
Aií êu estas memoro de iu reaIo? :-linjoro, pardonu -! Eine lebensfrage -!
El fabeIo? He, mi ja seiis, mi konis! Klo guste hodíaii êi tien vin gvidas?
Tio estas Ia Bojgo, kiun mi bastonis, -
PEER GYNT
pli guste - mí songts - mi kuêís en febroj. -
Vizito! MaInovan amikon revidas.
(iras p1i prõksimen)
La samaj lipoj, Ia samaj paIpebroj, BEGRIFFENFELDT
ne tieI inerta, pli ruz-miena, Lu sfinkso -?
lU
146 PEER GYNT
AKTO IV - SCENO XIII 147
PEER GYNT PEER GYNT
(kapjesas)
Mi provis humile
Mi lin konas de juneetage. nur esti mi mem, kaj jen mia pasporto.
BEGRIFFENFELDT BEGRIFFENFELDT
Mirinde! - Kaj tio post tia nokthoro! Dcnove surfunde Ia enigma temo!
Mia frunto martelas jam preskaü krevonte!
(kaptas lin õe Ia manartiko)
Vi lin konas? Respondu! Diru, Sinjoro!
Do kio li estas? AI Kairo! Cezaro de l' interpretado!
PEER GYNT PEER GYNT
Mi diros volonte. "('zaro?
Li estas sim e m. BEGRIFFENFELDT
BEGRIFFENFELDT Jen tuj!
(kun eksalto)
PEER GYNT
Ho, fulmis Ia seio éu mi famas? éu flato?
de la vivo-enigmo. - Jes, eerte li estas
si mem! BEGRIFFENFELDT
PEER GYNT (tiras Zin post si)
Jes, li tion almenaü atestas. Interpreto-eezaro - sur bazo de Ia memo!
BEGRIFFENFELDT
Si mem l Proksímígas Ia revolueio!
(deprenas la êapelon)
SCENO XIII
Vian nomon, Sinjoro?
(En Kairo. Granda korto êirkauata de altaj muroj kaj
PEER GYNT konstruajoj. Kradofenestroj, ferkagoj.)
Baptigis Peer Gynt. (TRI GARDISTOJ sur la korto. KV ARA aZvenas.)
BEGRIFFENFELDT LA VENANTA
(kun kvieta admiro)
Hchafmann, kie estas Ia direktoro?
Peer Gynt. Alegore. PIenumo de fato. -
Peer Gynt? Tio estas: Ia nekonato, - LA GARDISTO
Ia venonto, kies venon anoneis estint' - I<~Iveturisjam antaü Ia lumo de mateno.

PEER GYNT LA UNUA
éu vere! Vi venis en akeepta mandato -? Mi kredas, ke trafis lin ia êagreno,
ar lastnokte -
BEGRIFFENFELDT ALIA
Peer Gynt! Profunde! Enigme! Tranêile! sa, venas en Ia koridoro!
Instruo senfunda en êiu vorto! (BEGRIFFENFELDT kondukas PEER GYNT en Ia
Kio vi estas? korton, êlosas Ia pordegon kaj enpo§igas Ia §losiZon).
148 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 149

PEER GYNT BEGRIFFENFELDT
(al si mem) (tiras lin al angulo kaj flustras:)
Sendube - ekstreme sagega viro. - La absoluta prudento
Superas komprenebIon êíu lia diro. formortis hieraii je Ia dek-unua!
(rigardas êirkauen)
PEER GYNT
êi tio do estas Ia kIubo de Ia kIeraj? Dio heIpu -!
BEGRIFFENFELDT
BEGRIFFENFELDT J es, estas pIorinde gis pIejo.
êi tie vi trovas pIennombraj kaj veraj Kaj duobIe gene por m i a pozicio,
Ia sepdek interpretistojn meritajn, êar konígis gis nun tiu institucio
je cent sesdek JUs plimuItigitajn - - kieI frenezuIejo.
(vokas al la gardistoj) PEER GYNT
MikkeI, SchlingeIberg, Schafmann, Fuchs, - FrenezuIejo !
tuj ek! en Ia kagojn sur fluga haIuks'! BEGRIFFENFELDT
LA GARDISTOJ Ne plu, vi komprenas!
êu ni? PEER GYNT
BEGRIFFENFELDT Ha, nun mi ja sciu!
Jes, kiuj aliaj? - Rapidu! li estas freneza, - kaj scias neniu!
Kiam turbas Ia mondo, ni turbu kun gi! (fortiras sin)
(devigas ilin en la kagon)
BEGRIFFENFELDT
Li venis, Ia granda Peer, vi ja vidu, (sekvas)
vi divenos Ia reston, - mi diros ne pli« Mi esperas, ke nun vi komprenon akiris?
(êlosas la kagon kaj [etae la slosilon en puton) Ke mi nomis lin morta, estis erar-kuIpo.
Li forlasis sin mem. EI Ia haüto li iris -
PEER GYNT precize kieI Ia Munchhausen-vuIpo.
Sed, Sinjoro doktoro, direktoro - afer' - -
PEER GYNT
BEGRIFFENFELDT Pardonu momenton -
Neniu eI ambaii : Mi e s tis, Herr Peer.
êu vi povus primuti? Min premas krevsento - BEGRIFFENFELDT
(retenas lin)
PEER GYNT Ne, - kieI angilo -
(en kreskanta maltrankvilo) ne vuIpo. Tra gian okuIon pikilo, -
Kio estas? gi baraktis sur muro -
BEGRIFFENFELDT PEER GYNT
Promesu ne esti tremskua. Ho, kie eliro?
PEER GYNT BEGRIFFENFELDT
Mi provos- KoI-tranêon, kaj ek! EI Ia haüto per âiro l
150 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 151

PEER GYNT PEER GYNT
Freneza! Ja sen kaj konscio kaj sensoj, - Prokrastu kelkhore -!
BEGRIFFENFELDT Ne, mi ne taiígas, mi stultigegas!
Estas nekaãeble kaj tute klare: BEGRIFFENFELDT
tiu el-sí-ígo - en Ia konsekvencoj - Vi -, kiu enigmon de l' sfinkso regas?
estas revolucio kaj tere kaj mare: knj estas vi mem-?
Kiuj estis frenezaj en tempo pli frua,
normalígls hieraií je Ia dek-unua - PEER GYNT
íaü Ia nova fazo de Ia prudent-reguloj. Jen guste Ia temo.
Kaj se vi pritraktas per gusta esploro, Mi estas mim e m en êio ajn.
estas klare, ke de l' menciita horo Sed êi tie, mi kredas, necesas - Iaií âajn' -
frenezigis Ia - tieI nomitaj - saguloj. ticldire -, senigi je l' propra memo,

PEER GYNT BEGRIFFENFELDT
Vi menciis horon, - mia tempo urgas - - Hcnigi? Ne, jen grandega eraro!
Tie êi oni estas si mem gis pasio,
BEGRIFFENFELDT si mem, si mem, eê ne grajne aÍio, '
Via tempo? Jen, vi mian penson pelskurgas! en si mem oni iras kun plena velaro!
(malfermas pordon kaj vokas) mn barelo de l' memo êiu miopas,
Tien êi! Ni Ia novan epokon motivu! en fermento de l' memo mergigas en dignon, -
Mortis prudento! Peer Gynt, li vivu! per êtopílo de l' memo hermete âtopas,
PEER GYNT kaj en puto de l' memo densigas Ia lignon.
Neniu priploras a I i e s veojn.
Ne, kara - .
neniu komprenas a I i e s ideojn.
(la frenezulejanoj iom post iam kunigas en Ia korto)
Ni estas n i m e m en kaj penso kaj tono,
BEGRIFFENFELDT n i m e m gis Ia rando de l' saItotabulo, -
Bonan tagon! Proponu honoron, knj sekve, se sidos cezaro sur Ia trono,
kaj salutu nun jen liberigan aiíroron! evidente, vi estas Ia gusta indulo.
J en via cezaro!
PEER GYNT PEER GYNT
La diablo min prenu-!
Cezaro?
BEGRIFFENFELDT BEGRIFFENFELDT
Jes, - gIore! Ne timu senpova!
reskaií êio ja estas komence nova.
PEER GYNT Sim e m», - vi tuj vidos. J en specimeno.
Tio estas honoro ja supermodera - Mi tute hazarde Ia unuan elektas -
BEGRIFFENFELDT (al malserena' figuro)
Ne Iasu vin regi de modesto malvera Bonan tagon, Huhu. Vi, filo, aspektas
en tia momento! ja êiam stampita de tia êagreno?
PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 153
152

.HUHU malabaroj, Ia miksraso, -
Jes, - ja mortas en kvieto samsuferas êiu klaso. -
gentoj for sen interpreto! Penis mi en lukto êvíta
(rü Peer Gynt) por pralingvo nefaIsita,
provis Ia kadavron veki,
Vi, fremdul', aüskultí volos?
pledis gian rajton bleki,
PEER GYNT blekis mem, kun prova kvanto e/
montris gin en popolkanto. -
(kun riverenco)
Tamen oni min perfidas. -
Certe!
Nun, vi zorgojn miajn vidas.
HUHU Dankon, ke mi aüdon trovas, -
Do, mi tuj parolos. -
min konsilu, se vi povas!
Oriente, trans - trans Iandoj
jen Ia malabaraj strandoj. PEER GYNT
Portugaloj, holandanoj (mallaute)
prenis per kulturo-manoj. Tekstas ie, kaj - sendube:
Krome Iogas tie aroj inter Iupoj kriu Iupe.
eI pursangaj malabaroj. (laiite )
La popoloj lingvojn miksis, Kara, se mi aüdís guste,
tie sian regon fiksis. - en Maroko - enarbuste -
Sed pratempe - kun regrango - nun orangutang-areto
regis Ia orangutango. vivas sen kant-interpreto.
Li arbare estris vere, - Tiuj Iangas malabare! -
batis, grumblis tutlibere. Estus bele kaj bonfare,
Kia lin naturo gracis, se vi tien migrus, tio
li oscedis kaj grimacis. tre utilas aI nacio - -
Li blekegis Iaübontrove, -
do, li regis êiopove. - HUHU
Ve, sed jen fremdjugo truda Dankon pro auskult-gentilo, -
faris Ia pralingvon kruda. agos mi íaü Ia konsilo.
Kvarcentjara nokl-stadiõ (kun granda gesto)
kovis super Ia simio. Jam ofendis oriento
Tiaj noktoj, vi komprenas, Ia poeton per piklangoj!
ja popolojn stagnaj tenas. - Estas en Ia okcidento
Mutas nun praarbar-tonoj, daure nun orangutangoj!
ne plu vibras grumblosonoj. (li ekiras)
Nun por pensojn buâraporti
ni molvoêe devas vorti. BEGRIFFENFELDT
Kiaj trudoj kaj êikanoj ! u li estis si mem? Ho, jes, mi divenas!
Portugaloj, holandanoj, De Ia sia - kaj sole de tio - li plenas,
154 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 155

estas s i en parol-erupcío,
êíu Kaj se vi ne kredas tion,
si mem en povo de Ia senkonscio. vi venos, jen, tuj aI kompren'.
Nun venu! Jen ankaü alia prezento, Dum êaso Reg' Apis - momente -
de híeraii ne maIpli konforma aI prudento. iris for de êevalo kaj sklav',
(al felaho kiu portas mumion sur la dorso) aI aparta Ioko soIeca
sur grundo de mia praav'.
Reg' Apis, nu, kieI Via Mosto progresas?
Sed Ia kampo, sur kiu li sterkis,
LA FELAHO min nutris per sia gren'.
(sovage al Peer Gynt) Kaj se vi bezonas pli pruvojn:
eu mi e s tas reg' Apis? roi havas kaâkornojn, jen.
Kaj êu do ne tro malbeníte,
PEER GYNT ke neniu min gloras grandul'!
(tiras sin post la doktoron) Denaske mi estas Reg' Apis,
Mi bedaüre konfesas, sed fe'laho en êies okul',
roi ne tute enígís Ia situacion, Se scias v i kion roi faru,
sed jugante Ia tonon, roi supozas tion - min helpu per vera konsil', -
Ia probIemo estas farigi
LA FELAHO
eu roensogas vi ankaü í
ai Ia granda Reg' Apis simil'.

BEGRIFFENFELDT PEER GYNT
Via Mosto voIontu Vi zorgu pri pli piramidoj,
raporti Ia aferojn. kaj ankaü pri granda sfinks',
LA FELAHO kaj militu - laíi via doktoro -
Do jen roi rakontu. kun Ia turkoj kaj rechts kaj links.
(turnas sin al Peer Gynt) LA FELAHO
Jen, kiun surdorse roi portas! Ha, jen belata parolo!
Nomigis li Apis kaj Reg'. Felaho ! Pedik' en malsat'!
Nun li havas Ia nomon mumío, Mi apenaü nur mian kabanon
estas morta - âtonmorta eê. povas gardi de muso kaj rat' !
Konstruígts de li piramidoj, Tuj, viro - pli bonan rimedon,
êizigis Ia granda sfinks'. kiu gvidas ai gloro kaj fam'
Li militis - Iaü nia doktoro - kaj igas min kia Reg' Apis
kun Ia turkoj kaj rechts kaj Zinks. âarganta min, jen, en balzam'!
Kaj tial êiuj egiptoj
lin gIoris pro dia pov', PEER GYNT
kaj starigis lin en Ia tempIoj eu, se Via Mosto pendigus,
en bildo de virobov'. kaj poste en sino de l' ter' •
Sed m i estas tiu Reg' Apis, inter limoj naturaj de I' êerko
tio kuâas en taga seren', vin tenus êtonmorta en ver'?
156 AKTO IV - SCENO XIII 157
PEER GYNT

LA FELAHO PEER GYNT
Jes, jen! Mian vivon por ânuro ! (siras al si la harojn)
Mi pendu - - «kun haüto kaj har'» - I-!('j! jes - des pli bone ju bli ekstreme!
J e l' komenco ja estos novstrange,
sed tion gIatigos jarar'. HUSSEJN
Il volus vi trempi min bonvoleme?
BEGRIFFENFELDT (riverencas profunde)
Tio estis, - êu ne - personeco, Herr Peer, _ Mi estas plumo.
jen viro kun metodo -? PEER GYNT
(riverencas pli profunde)
PEER GYNT
Kaj mi - kun pleneco -
J es, jes, estas ver'
Sed li vere pendigas sin! HeIpu min Dio! ,ifita cezara pergamen-peco!
Mi igas maIsana! La pensoj deliras! HUSSEJN
Jen mia historio en mallonga resumo:
BEGRIFFENFELDT Mi validas sablujon, sed estas plumo.
Nur transir-stato, tuj êesos tio.
PEER GYNT
PEER GYNT La mia, sinjoro, - mallonge - êi tio:
Transiro? AI kio? Pardonu, mi ekiras - mi estas por êiam senskriba folio.

BEGRIFFENFELDT HUSSEJN
(retenas lin) Neniu komprenas mian kapablon.
éu vi estas freneza! Oni volas min uzi por âuti sablon!

PEER GYNT PEER GYNT
Ne ankoraü -. Freneza-? Mi valoris aI virino argentbuka psalmaro;
Dio gardu -! frenezi kaj sagi jen sama preseraro!
(Alarmo. La ministro Hussejn premas sin tra la svarmo) HUSSEJN
Imagu, ho kia estado deprima,
HUSSEJN
Oni diris, ke venis cezaro. kiel plumo ne senti tranêilon proksima!

(al Peer Gynt) PEER GYNT
Do, êu estas vi? (saltegas)
PEER GYNT Imagu, boacboko, - desupre salti~
(senespere ) faladi - sed neniam sur grundo halti!
Jes, jen pruvo ekscesa!
HUSSEJN
HUSSEJN Mi malakras! Tranêilon! Min tranêu! Pereos
Nu bone. - Jen tuj respondota notaro! Ia mondo, se nun vi ne tuj min obeos!
158 PEER GYNT AKTO IV - SCENO XIII 159

PEER GYNT jam ekster si -! Lin kronas ter'!
Bedaiírinde por mondo, kiu, kiel jam êio (premas sur Zin Ia kronon kaj elookast )
memfarita, trovígís bonega de Dio. Li vivu! La eezar' de l' memo!

BEGRIFFENFELDT SCHAFMANN
Jen tranêilo! (en Ia kago)
HUSSEJN Es lebe hoch der grosse Peerl
(kaptas gin)
Ah, kiel mi inkon malâparu!
Sin tranêi! Volupto!
(tratranêas la kolon)

BEGRIFFENFELDT
Ne âprueojn faru!
PEER GYNT
(en kreskanta angoro)
Lin tenu!
HUSSEJN
Min tenu! Jen gusta meneio!
Tenadu Ia plumon! Surtablen folio!
(falas)
Mi kadukas. Memoru postskribon konstata:
li vivis kaj mortis kiel plumo tenata!

PEER GYNT
(svenas)
Kion fari? - Kio mi estas? Vi alta __
Tenegu! Mi estas, laií via volo _
turko, pekulo, subtera trolo _
sed helpu min, - io krevigis dissalta!
(krias)
Vian nomon mi nun ne memoras kun klaro. __
Min helpu, âirmanto de l' frenezularo!
(falas en sveno)

BEGRIFFENFELDT
(kun pajlokrono en Ia mano, taras salton kaj sidigas sin
disgambe sur lin)
Jen! Li en koto kun dignemo, _
AKTO V - SCENO I 161

PEER GYNT
\I estas videbla de l' maro Ronden?
LA SIPESTRO
Hn, ne, gi ja kuâas post FoIgefonnen.

PEER GYNT
\l Blâhe ?
AKTO KVINA LA SIPESTRO
Ne, sed supre de Ia rig' en
SCENO I
k lnrvetero ni vidas aI GaÚh0piggen.
(Sur la ferdeko de sipo en Norda Maro ekster la norvega
marbordo. Sunsubiro. Ventoplena vetero.) PEER GYNT
(PEER GYNT, [oriika, rnaljuna viro kun glacigrizaj
~kd kie do Hãrteíg ?
LA SIPESTRO
hararo kaj barbo, staras malanicdie sur la rufo. Li
(montras)
estas duone maristvestita, en jako kaj altaj botoj. La
vestoj iom eluzitaj kaj mizeraj, li mem veter-signita kaj Jen, trans - oriente.
kun iom malmilda espr'imo. La SIPESTRO õe la rado kun
PEER GYNT
LA RADANTO. La sipanaro antausipe.)
.kR, guste.
PEER GYNT LA SIPESTRO
(apogas la brakojn al la balustrado kaj fiksrigardas Vi konas Ia Iokon, evidente.
al la bordo.)
PEER GYNT
Jen Hallingskarven en vintra feIo.
1':lmigrinte, mi iris êi-voje, mi vidas.
Li dignas - Ia maljuna - en vespersunhelo. _ Lu feêo, laüdíre, plejlonge residas.
Lia frato, J0keI, post dorso lia,
ankoraií en verda mantelo gIacia. (kraêas kaj fiksrigardas al la bordo)
Kaj kuâas, jen, FoIgefonnen delikata " Klo bluaj ni vidas faiíkegojn kaj rokojn,
kvazaü juna virgulino en tolo brokata. klo valoj nígrigas gis sulkoj tordaj,
Ne malsagu nun, knaboj, pro sentoj ekscitaj! kn] sube - laúlonge de Ia randoj fjordaj -
Nur staru kviete, vi - pintoj granitaj! 111 homoj ekhavis do siajn loglokojn. - -
(rigardas al la sipestro)
LA SIPESTRO
(vokas antauen)
Oni Iogas maldense êi-Iande.
Du viroj aI Ia rado! - Lanterno Iumtena! LA SIPESTRO
Jes, vere.
PEER GYNT
l<~stastre disigite kaj vaste intere.
Ekbrizas akre.
LA SIPESTRO PEER GYNT
Estos nokto âtormplena. Ni envenos tagíge, êu?
II
162 PEER GYNT
AKTO V - SCENO I 163

LA SIPESTRO
11huvas por nutri edzinojn kaj idojn.
J es, proksimume,
1.•11 num saIajro ne taügas - en vero.
se ne estos Ia nokto tro akra dume.
1~t1 lI<' ili revenus kun ekstra monero,
PEER GYNT tio kuúzua ne tuj forgesotajn revidojn.
Okcidente nígrigas.
PEER GYNT
LA sIPESTRO 1~t1 kio? - Edzino kaj infanaro?
Jes, vere. 'rlzHl'intaj -?
PEER GYNT LA SIPESTRO
Momenton! Jes, mia tuta anaro.
Memorigu min, kiam okazos kvitpago, - trl mia kuiristo pIej indas kompaton,
li' li Iogigas Ia nigran maIsaton.
mi emas aI - kieI oni diras - bonago
por Ia viroj - PEER GYNT
LA SIPESTRO :rlzlglntaj? Kaj hejme iuj atendas?
Dankon! I(IIJ gojos pro ilia reveno?
PEER GYNT
Ne grandan prezenton. LA sIPESTRO
Pri oro mi fosis, kaj perdis Ia trovitan, Jes, vere,
mulrlêpove -
venis fato kaj mi en rilaton militan.
Vi seias, kiom mi âipen kuntenis. PEER GYNT
J en êio, - eeteron Ia diabIo prenis. Se ili hejmvenos vespere,
1'1 do?
LA SIPESTRO LA sIPESTRO
Estas pli 01 sufiêe por gui poteneon Mi supozas, edzino etendas
inter viaj êi-hejme. 1"'1 honajo - por fojo -
PEER GYNT PEER GYNT
Ne havas parencon. Kaj ankaü kandeIo?
La avaran riêuIon ne akeeptos «bonvenon», -
LA SIPESTRO
nu tiam surkaje li evitos seenon!
li:, "I' du, kaj trinketo eI ia botelo,
LA SIPESTRO
PEER GYNT
Nun venas Ia âtormo.
11 "Idas hejmeee? La fajro serenas?
PEER GYNT l(nJ êirkaúe enêambre infanoj tumultas,
Do memoru kaj seiu, - IIfmlu Ia alian gisfine aüskultas -
se iu reaIe suferas mizeron, 1"'0 nura gojo -?
mi tute ne gardas ja êiun moneron. - LA sIPESTRO
Ho, jes, mí divenas.
LA sIPESTRO
'.I íal bele, ke vi volis promesi
í

Estas beIe. Malriêas eê preskaü êíu,
rklonl 10m.
PEER GYNT AKTO V - SCENO I 165
164
1111, .Il'n eatís taüga klínígo vera!
PEER GYNT
(batas la apogrelon)
'I,uhoras Ia maro kvazaü laii-akorde. -
«11unkoraü restas si mem êi-norde. -
Neniom, je l' diablo! ()IId~rompo transversa, tordema, kolera - -
eu mi estu freneza? êu pensu elspezi
(('/'uslcultas)
mian monon for por alies agrablo?
Mi sufiêe sklavadis por mia or-tint'! , krio ?
N eniu atendas je maljuna Peer Gynt. LA DEJORANTO
(antausipe)
LA SIPESTRO
MalventfIanke - âipo-ruino !
Nu, jes, laíiplaêe. La mono estas Via.
PEER GYNT LA SIPESTRO
(mezsipeJ komandas)
Jes ! Posedas gin mi, neniu alia!
Kvitpagon tuj kiam Ia ankro falos! 'l'urnu triborden! Dense al Ia vento!
Pasagero de Panamo kaj tien êi.
Kaj brandon al viaj ãípano]. Ne pli. LA DIREKTISTO
Min batu surbuâe, se pli mi regalos! 11 homoj sur si?
LA DEJORANTO
LA sIPESTRO Jes, tri sur Ia fino!
Mi âuldas kvitancon, sinjoro, ne baton.
Sed pardonu, ni iras en âtorman staton. PEER GYNT
(li iras antauen sur Ia ferdeko. Farigas mallume. Mlllhiau barkon. -
Oni bruligas lumon en ta kajuto. La ondegado kres- LA SIPESTRO
kas. Nebulo kaj densaj nuboj.) Plenigus en momento.
(iras antauen)
PEER GYNT PEER GYNT
Nutradi hejme infanojn svarmkvante. I{111pensus pri tio?
Okupi alies koron per gojo. (al kelkaj el la sipanaro)
Sekvigi de alies pensoj sur Ia vojo -!
Se vi pensas, vi savos!
Neniu pensadas pri m i atendante. -
C'H grave, se feIon maIsekan vi havos -!
Kandelo en ingo? Gi êesos lumbrili.
Mi elpensu ion -! Drinkigos al ili. LA LABORESTRO
Eê ne unu el Ia diabloj en sobro revenos, - NI' estaa fareble en tiaj ondsvingoj.
al edzino kaj idoj ebrie sin trenos!
Ili batos Ia tablon kaj tondre juros, PEER GYNT
Ia hejmanojn teruros jam kvazaii inkubo. .h-II! Krio denove! Nun malpli blovos -.
La edzino kun krioj eldome kuros, - - 1\lIlririato, ek! Mi pagos, se vi provos -.
kunkaptos Ia idojn! La gojon en rubo!
(la sipo forte klinigas. Li sanceligas kaj apenau LA RUIRISTO
povas teni sin staranta)
N«, eê por kompenco de dudek sterlingoj -
166 PEER GYNT AKTO V - SCENO I 167

PEER GYNT 1111 lu kuiristo kaj âiplaborestro. -
Vi, hundoj! Timuloj! êu ne vin instigas, lu"kt'nig-as proprecoj de l' opa persono,
ke sidas edzinoj kaj idoj surborde, 111 C'I(1l1ns kolbason dum buêosezono. -
atendante nun -? I/fi mísfuro ja estas: mi vivis tro pie,
IIJ mnldankon mi havis por êiu fervoro.
LA LABORESTRO
Pacienco sanigas. ml estua pli juna, mi replanus alie,
IIIIJ por tempo ekludus kieI grandsinjoro.
LA SIPESTRO MI povns ankoraií! Famigos kampare,
Flankenígu de l' rompo! " vonls en gIoro Peer Gynt de transmare!
Il hlr-non per bano aií forto mi gajnos,
LA DIREKTISTO
IIcwkonstruos Ia domon, palaco gi âajnos,
Si rulis sin torde.
c:-eInoniu internen de Ia domo enpasos!
PEER GYNT 111 "Inru êe-porde eIgemi Ia peton,
Ekestis silento -? 11II·,uinte Ia êapon, mi t i o n allasos,
c-eInoníom mi donos, eê ne monereton. - -
LA LABORESTRO
C'd('vls m i krii sub vipo de Ia fato,
Se vere vi pravis,
"I JIL trevos aliajn por mia rebato - -
JUs Ia mondo tri freãajn vidvinojn ekhavis.
(Ia êtormo lereskas. Peer Gynt iras Iaü la ferdeko LA FREMDA PASAaERO
aI Ia malantaüo.) (staras en la maZZumo fZanke de Peer Gynt,
saZutante oioote)
PEER GYNT
ontugon!
Trovigas ne kredo plu inter-homare, - PEER GYNT
nek kristanismo - laü Ia vorto kaj senco. - Bontagon! êu -? Kiu estas vi?
Oni aparas bonfari, kaj pregas pli apare,
kaj tute ne timas je Ia alta potenco. - LA PASAaERO
En tia ãtcrmnokto estas Dio dangera. - 111 kunpasagero, - al Via servo.
Ili devus sin gardi kaj pensi sen vantoj: PEER GYNT
dangere estas Iudi - kun elefantoj. - - NII, mi estis Ia sola - laü mia observo.
Sed jen, ili rekte lin incitas kolera!
Senkulpas m i, por ofera dono - LA PASAaERO
mi provas pruvi - mi pretis kun mono. "1'1I1'0, sinjoro, - daiíranta ne plí.
Sed êu dankon mi havas? Ja tekstas por vero:
PEER GYNT
estas pura konscienco kuseno plej mola.
c-cl,tnmen, strange, ke nur êi-vespere
J es, tio konvenas sur seka tero, -
hrl Vin vidas -
sed surâípe ne taiígas eê kiom polvero -
LA PASAaERO
por deculo inter friponoj sola. N e tage mi estas ekstere.
Sur Ia maro ne povas vi esti v i m e m,
devas sekvi Ia aliajn gis kila ekstrem': PEER GYNT
se ília punhoro, mi dronos en kesto \I VI estas maIsana? Vi aspektas tolblanke
168 PEER GYNT AKTO V - SCENO I 169

LA PASAGERO PEER GYNT
Ne, dankon, mi vere bonfartas senmanke. .~I'JIlicncajo-!
LA PASAGERO
PEER GYNT Nur estas ebleco, ne pli.
Estas akra êtormo. Ht·tI starante entombe per unu piedo,
LA PASAGERO unl mole oferojn mildajn proponas -
Ho, jes, benite!
PEER GYNT
PEER GYNT (kaptas al la poso)
Benite? Ih', mono!
LA PASAGERO LA PASAGERO
La ondoj domalte deklivas. N e, se Vi aI mia pose do
Ah - ah, mia buâo flue salivas! Vinn tre estimatan kadavron transdonas -?
Ho, kiom da âipoj rompigas splite, -
kaj kiom da kadavroj êi-nokte endrivas! PEER GYNT
Nun farigas tro - -
PEER GYNT
Dio gardu! LA PASAGERO
LA PASAGERO Nur Ia kadavro, komprenu min!
éu vidis vi strangolíginton, - Nur estas por mia scienco -
pendumiton, - droninton -? PEER GYNT
PEER GYNT Fortenu Vin!
Farígas tro krude!
LA PASAGERO
LA PASAGERO Hcd, kara, pripensu, - Ia afero favoros!
La kadavroj ridas. Sed êiam memtrude, Mi por esplorado malfermos vin, nome.
Ia plimulto mordis Ia lango-pinton . Mi precipe Ia sidejon de l' revoj esploros
kaj kritike kontrolos Ia kudrojn krome
PEER GYNT
Fortenu vin - PEER GYNT
LA PASAGERO I"origu!
Nu, sed nur unu demandon! LA PASAGERO
Se, ekzemple, ni iros sur klifo-randon - Sed, kara, - droninta korpresto -!
kaj dronos en-nokte -
PEER GYNT
PEER GYNT Blasfemulo! Vi jen ja incitas Ia âtormojn !
Vi timas dangeron ?
u ne estas fataIe! Jen pluvo, tempesto
LA PASAGERO kaj giganta ondado! Kaj donas informojn
Mi reale ne scias, - por diri Ia veron. slgnoj, ke venis nia Iasta minuto!
Sed se nagos m i kaj subiros V i - Kaj, jen vi akcelas per Via konduto!
170 PEER GYNT AKTO V - SCENO II 171

LA PASAúERO LA DlREKTISTO
Vi âajne ne emas al trakto plia, Kaj jen antaüvelo l
sed tempo ja faras multon alia - - - LA LABORESTRO
(saIutas ajable} (vokas antausipe)
Ni rerenkontígos, ja kiam Vi dronos. Rifo sub-kile!
Eble tiam do Via humoro pli bonos. LA SIPESTRO
(iras en Ia kajuton) si rompigos en splitojn!
(la sipo kontraupusigas) bruo kaj konfuzo.)
PEER GYNT
Malagrabla - tiu sciencula ciniko!
Kia liberkredismo -
oa la LABORESTRO) kiu preteriras) SCENO 11
Nur vorton, amiko!
(Proksime de Ia bordo inter rifoj kaj plaudegoj. La §ipo
Kia frenezetulo Ia dua pasagero ?
Itltbiras. En nebulo oni vidas la barkon kun du viroj.
LA LABORESTRO Krutondego pIenigas gin. ai
renversigas. Audigas krio.
Ni havas nur Vin - laü mia memoro. n êio siIenta dum tempeto. 10m poste aperas Ia
barkokilo.)
PEER GYNT
Nur min? Mm, - pli kaj pli stranga afero. (PEER GYNT suprenaperas proksime apud la barko.)
(aI la SIPJUNULO kiu venas tü la kajuto) PEER GYNT
Kiu iris tra Ia pordo? HeIp' barkon - tuj! Help'! Ve, mi dronas!
Di', savu - kieI tekste sonas!' -
LA SIPJUNULO
La hundo, sinjoro! (pIuiras) (kroêas sin aI la barko-kilo)

LA DEJORANTO LA KUIRISTO
(vokas) (suprenaperas transfIanke)
Bordo antaüe! Ho Di', pro mia etularo -
PEER GYNT kompatu! Savu min de l' maro!
Mian kofron kaj keston! (kaptas aI la kiIo)
La frajtajon ferdeken!
PEER GYNT
LA LABORESTRO For!
Ne havas tempreston! LA KUIRISTO
For!
PEER GYNT
Nur âerco, âípestro ! Mi diris nur spritojn! PEER GYNT
Mi ja heIpos al Ia kuiristo - je l' êieIo - - Mi batos!

LA SIPESTRO LA KUIRISTO
Jen forfIugis Ia jibo! Mi rebatos!
172 PEER GYNT AKTO V - SCENO II 173

PEER GYNT LA KUIRISTO
Mi vin frakasos kaj disgratos! Ne seias plu -, nigrigas vide - -
Malprenu, gi ne portas du.
PEER GYNT
LA KUIRISTO La plej esenean - tuj, rapide!
Mi scias. Cedu! Nu!
LA KUIRISTO
PEER GYNT
«Nian panon -»!
Cedu!
PEER GYNT
LA KUIRISTO Preterlase !
Nu! Vi havos Ia bezonon grase.
(ili batalae, la unu mano de la kuiristo Nu!
paralizigas pro batado. Li alkroêas sin per LA KUIRISTO
ta alia.) «Nian panon -»!
PEER GYNT PEER GYNT
La manon for! J en persisto!
LA KUIRISTO Li eerte estas kuiristo -
Ho kara, ãparon! Jen! (Ia mano deglitas)
Memoru mian etularon! LA KUIRISTO
PEER GYNT «- êiutagan -»!
Ja estas mi sen ia ido, (subigas)
mi rajtas vivi pli 01 vi do! PEER GYNT
LA KUIRISTO Nu, do Amen!
For! Vivis v i, m i estas juna! V i m e m vi fine restis tamen. -
(suprensvingas sin sur la kilon)
PEER GYNT
Se vivo, - ankaií esper-floko. -
Tuj sinku, - vi tro pezas kuna!
LA FREMDA PASAGERO
LA KUIRISTO
Bontagon!
Kompatu! Ro, je Lia nomo !
PEER GYNT
Malhavos vin neniu homo!
Ruj!
(krias kaj delasas sin)
LA PASAGERO
Mi dronas --!
Aiídigis voko.
PEER GYNT Bonege ke mi guste kuris.
(kaptas lin) Nu? Jen, êu mi ne ver-aiíguris?
Nukhararon vian PEER GYNT
mi tenos. Pregu «Patronian»! For! For! Por mija spaeas nur!
174 PEER GYNT AKTO V - SCENO II

LA PASAaERO LA PASAaERO
Mi nagas per maldekstra krur'. Ou vi divenas?
Facile flosos mi, tenante Ou Vi ne vidis iun tre
per fingropinto jen surrande. similan?
Sed, apropos, Ia korpon - PEER GYNT
J e l' diablo, ne! -
PEER GYNT
Mute! LA PASAaERO
Ou I i bruligas - laü kutimo _
LA PASAaERO
lanternon tra vivnokta ti mo ?
Finigis ja Ia kroma tute -
PEER GYNT
PEER GYNT
Jen, jen! Laü vere gusta vido
Silenton tuj!
Vi eble estas lumsendito?
LA PASAaERO
Laú Via volo - - (silento) LA PASAGERO
Ou fojon nur po-duonjare
PEER GYNT Vi sentis timon funde, klare?
Nu, - kion?
PEER GYNT
LA PASAaERO Dangero ja timigas morte,
Mutas. kaj Vi parolis dusenc-vorte -

PEER GYNT LA PASAaERO
Diabla rolo! - Ou Vi dum vive foje konis
Vi kion diras? Ia venkon, kiun timo donis?
LA PASAaERO PEER GYNT
Paciencas. (rigardas lin)
PEER GYNT Se Vi por montri pordon penas,
(siras al al si la harojn) domage, ke nur nun Vi venas.
Ne tempas ja por tia faro,
Mi frenezigí jam komencas!
dum velas gluti faúka maro.
Vi kio estas?
LA PASAaERO
LA PASAaERO Ou estus venko pli facila
(kapsignas) êe kamenfajro klara, brila?
Dece tenas.
PEER GYNT
PEER GYNT Nu, - sed Vi vortis mokcinike.
Parolu, - plu! Ou tio helpu vek-efike?
176 PEER GYNT
AKTO V - SCENO lI! 177
----
LA PASAGERO
êe ni rideto, Iaü utilo, ku] karnon kvazaü kavan âelon lasas,
111111, karaj míaj, nin kunigu vorto
egalas al patosa stilo.
1'1'1Ia mortinto, lia tera sorto.
PEER GYNT No riêa estis li, nek sagaspira.
Por êio tempas. Dum rifuzas 1.1 cede voêís, tenis sin malvira.
preposto, doganisto uzas. Ht'1.Ig-nepensojn pledis li al homo,
"IH'lIau regis eê en propra domo.
LA PASAGERO 1'I't'g-('jen li enpaâís, kvazaü time
La dormantaro en Ia urnoj Jtl't /I nte lin toleri nur proksime,
ne êiam iras sur koturnoj. It:! Gudbrandsdal, vi scias, li alvenis.
PEER GYNT 1.1 1rnnslogante estis nur junulo.
For! For, fantomo! For! Inferen! "".1 vi memoras, ke li - Iaü regulo -
Ne volas morti! Devas teren! I" d!'kstran manon en Ia poso tenís.
I,a dekstra mano pose, - tiu signo
LA PASAGERO "" VII ris lian bildon en Ia menso,
Ne timu pri okazo fina 11/1.1 krome Ia geneco kaj mal digno _
ja meze en Ia akto kvina! (forglitas) ,.(1 retcncmo jam de Ia komenco.
PEER GYNT Hpd kvankam li solecajn vojojn ombris,
Jen, fine lasis lin insisto. - 111I.1 nur fremdulo restis inter ni,
vi actas, malgraü lia kaâ-maní":
Li estis teda moralisto -.
111mano pose nur kvar fingrojn nombris.
DI' l' junecjaroj mi memoras - strange:
" Lunde estis rekrutrevizio.
SCENO III M1111 o daürís. Kuâis êiu-Iange
111zorgo] kaj estonto de I' patrio.
(Tombejo en altsitua montkamparo). ('('stis mi. Ce tablo krutstaturis
(Funebra procesio. P ASTRO kaj popolo. La lasto: 1/1 knpitano, vokto kaj sergento] .
psalmostrofo estas kantata. PEER GYNT preteriras .lunulojn oni vice tramezuris
ekstere sur Ia vojo.) 111I./cnliatigis por Ia regimentoj.
1.11êarnbro plenis. Sonis de Ia korto
PEER GYNT olll'ldoj laütaj kun junula forto.
(êe Ia pordo)
./('11sonis nomo. Levis sin de sego
J en iras kampano Ia vojon de karno. /11111110 - pala tute kiel nego,
Dank' al Dio estas por m i Ia florgarno. voldg-is pli proksimen - al Ia tablo. __
(ekpoêa« internen) 1./1 dckstran manon kovris tolêifono.
r.1 ~Iutis kaj oscedis sen kapablo
LA PASTRO
1'11 1'1Ili, malgraü peto kaj ordono.
(paroladas õe Ia tombo)
t'tI tamen - fine li nur kun mallaiíto
Nun, dum aI jugo Ia animo pasas,
murmuría jen urgants jen hezite -
178 PEER GYNT AKTO V - SCENO III 179 .

flamvanga pri falêilo, kiu glite temia pri - tra fendo krutdekliva -
tratranêis lian fingron gis Ia haiíto. tingi finon de l' êefvojo transe.
Eksilentigis en Ia êambro âoke. )u klon fari? La plej aga devis
Grimace oni okulumis moke, 111helpí mem. êe l' plej pendkruta muro
ãtonumía lin per mutaj fiksrigardoj. 11 I(nrdapogis lin per apogãnuro, -
Ne vidis li -, sed brulis ties ardoj. - ,,, 1111 surêultren kaj surbraken levis.
Ekstaris jen Ia kapitan' kun glor' 1.1 tíel penis. Kreskis vira rondo.
grizhara, - kraêis, gestis, tondris: for! 11 ne atendi do kompens-repagojn?
Li iris. Oni cedis ambaiíflanke. "1'1 rlêctuloj en «Ia nova mondo»
Farigis vergo-paso jam laiíplanke. I)rl(I'H1spatron kaj Ia lernej-tagojn.
Li trovis porden, faris jen ekkuron 1.1 estís miopa viro. Trans barilo
for - supren tra Ia herbdeklivan muron ClliI' hejma grundo vidis li nenion.
kaj laií krutajoj pendaj plu senhalte. - I'orl·pptis li tintado kaj babilo
Li logis inter Ia montaro - alte. III vortojn, kiuj veku kor-pasion.
Li venis tien êi post duonjaro 'opolo, lando, Ia spirit-radia
kun fianêino, ido kaj patrino. m-hula restis en okulo lia.
Li luis grundon ie êe Ia fino !i"d li humilis - tiu êi kampulo,
de Lomb - êelime al sovagmontaro. 'J II de Lunde sian jugon trenis,
Li tuj edzígis, kiam eblon trovis, mcerte kiel signis lin hontbrulo,
konstruis domon, rompis ãtonan grundon; IIJ U kvar fingrojn en Ia poso tenis. -
prosperis, jes, - grenkampoj pruvi povis ltomplnto de Ia lego -? Jes, sen dubo!
svingante brave sian orabundon. - ,,11 Iamen lumas io super lego,

Pregeje dekstran manon li kaê-tenis. unklel lume brilas blanka nubo
Sed hejme, kredas mi, naií fingroj liaj til ulte 01 Ia Glitretinda nego.
sklavpenis kiel deko de aliaj. __ - Mlllltona civitan', - por âtato, eklezio
Jen, Ia printemp-torento êion prenis. - - \I "HtlA arbo vana. Sed kun sem'
Transvivis ílí. Nuda en mizero «rmunta monte, kaj kun familio
li rekomencis pri Ia âtona humo, I~ Krnndis, êar li estis nur /3 i me m,
kaj jam aiítune levis sin Ia fumo 1J"lInllke restis sama lia k4nto.
de montfarmeto sur sekura tero. I ('Rlis liuto sub sordin-almeto.
Sekura? Jes, pro akvoj, - ne lavango. !lo pile' al vi, silenta batalanto,
Du jarojn - kaj gin glutis nega blanko. flllla en Ia kampul-militeto!
N(l sondu ni en renoj kaj en koro,
Sed Ia lavango klini 1i n ne povis.
Li fosis, hakis, trenis kaj preparis. dCCM ne al polvo sed Sinjoro. -
Jam antaií 01 Ia nova nego blovis, d mi esperas firme kun konscio:
por tria fojo Ia dometo staris. no krlplulo staras antaií Dio!
Tri filojn havis li, areto viva. (La procesio disigas kaj jorira«. Peer Gynt restas
Lernejen ili devis - longdistance. 1I0la)
AKTO V - SCENO IV 181
180 PEER GYNT ----
SCENO IV
PEER GYNT
Jes, jen kristanismo en vera praktiko! ( I klclivo kun elsekiginta rioerkuêeio. Renversiginta
Eê ne unu vorteto efikis triste, mueleio. êio êirkaue detruita. Pli alte - granda
kaj Ia temo - esti si mem reziste - farmodomo.)
kiun traktís Ia pastro en sia prediko, - (NI~pra êe la farmodomo okazas aukcio. Multa popolo
estis ankaü edifa esene-konsiste. «tu.., lcuniginta. Drinkado kaj bruo. PEER GYNT sidas
(rigardas malsupren en la tombon) malsupre sur gruzamaso sur la mueleja domgrundo.)
eu li, kiu hakis Ia fingron de mano,
dum faligis mi arbojn por mia kabano? PEER GYNT
'l'Ir-n kaj reen, jen sama vojpeeo.
Kiu seias? Se mi nun ne starus surgrunde
F:IIC'nkaj elen, jen sama malvasteco, -
êe Ia tombo de tiu êi spirit-frato,
1.11tempo konsumas, tranêadas rivero.
mi povus ekkredi min mem tombfunde
('I/"kaiíen, diris Bojgo; jen estas prefero!
en songo aiidanta min tia laüdato. -
Estas vere belega kristana moro FUNEBRE VESTITA VIRO
Ia - tieI nomatan - rigardon de memoro Nun restas nur ajoj sen ia valoro.
bonvoleme post Ia mortinto teni.
(elcvidas Peer Gynt)
Vere, mi ne kontraiístarus preni
mian jugon de tiu preposto patrona. ('11 ankaü fremduloj? Dibenon, sinjoro!
Nu, eerte ja estas ankoraü prokrasto,
PEER GYNT
gis Ia tombofaristo min petos gasto.
lIonrenkonton! Jen regas gajeea sereno.
KieI tekstas: plej bona estas plej bona, -
!"'IIestas naskfesto aü edzígfesteno ?
kaj same: tio koncernas estonton, -
kaj plu: enterigon ne prenu sur konton. LA FUNEBRE VESTITA
Jes, Ia ekIezio konsole amikas. M I ornas pli nomi gin hejmven-festo.
Mi vere ne multe gin âatis gisnune. 1·'IIlllllinokuâas en vermo-nesto.
Nun tamen mi sentas, ke bene efikas
ekaüdí, ke voêoj fakulaj predikas: PEER GYNT
vi, kiel vi semas, rikoltos aütune. I\IIJ vcrmoj luktas tra fibro, êifono _.
Sim e m oni estu. Pri s i kaj pri s i a
oni flegu en êio kun blindo pasia. LA FUNEBRE VESTITA
Se Ia fato kontraiías, vi havas honoron, 1'111
estas la fino de tiu kanzono.
ke vi vivis, laüante doktrinan bonmoron.
PEER GYNT
Nun, hejmen! La vojo venu krutpena.
,1"/1, êiuj kanzonoj en Ia fino samsonas,
La fato rikanu ankoraií fojon.
1.1 malnovas. Mi ilin de l' juno konas.
MaIjuna Peer Gynt iras propran vojon
kaj restas - malriêa sed virtoplena. DUDEKJARULO
(li ekiras) kll, kian pompajon m i alraparis!
1'1',.êl tíu Peer Gynt Ia butonojn faris.
AKTO V - SCENO IV 183
182 PEER GYNT

ALIA PEER GYNT
(sta.rigas sin)
Sed m i! Tri oerojn por Ia, monsako!
le êi agronoma proverbo ne valoras:
TRIA u pli erpadas, des pli bonodoras.
Ne pli! Dek kvin por Ia vagvendistpako!
KNABO
PEER GYNT (portante urso-fela'jon)
Peer Gynt? Kiu estis? n «ia kato sur Dovre»! La feIo do, vere.
LA FUNEBRE VESTITA tíun mi sorêis kristnask-vespere.
Dum sia ekzisto -
ALIA
bofrato de Ia morto kaj Aslak forgisto.
(portante boac-kornojn)
GRIZE VESTITA VIRO JeID,estas Ia fama boko portinta
Vi forgesis ja min! eu vi havas penstordon? "!'e'r Gynt super Gendin fendega kaj pinta.
LA FUNEBRE VESTITA TRIA
Vi tamen forgesis Ia provizejpordon! (kun martelo) vokas al la funebre vestiia]
LA GRIZE VESTITA Hoj, Aslak, êu vi batis per jena martelo
Jes, sed v i ja neniam vin tenis rifuze! kInrn for Ia diablo Ia muron frakasis?

LA FUNEBRE VESTITA KVARA
Nur se si ne trompos Ia morton ruze! (~un malplena mano)
Muda Moen, jen Ia nevidebliga manteIo!
LA GRIZE VESTITA
"n êi tiu Peer Gynt kun Ingrid forpasis.
Bofrato, ni tostu pro boeco nia!
PEER GYNT
LA FUNEBRE VESTITA
Hrundon, junuIoj! La jaroj min premas!
La diablo bofratu! Vi estas ebria - Nun skorion kaj rubojn aükcíí mi emas!
LA GRIZE VESTITA
JUNULO
Eê kiom ajn estas Ia sango maldensa, 1)0, kio gi estas?
kun Peer Gynt oni tamen sin sentas parenca.
PEER GYNT
(Trenas lin kun si)
PaIaco or-tura.
PEER GYNT ~n Ronden gi kuêas, jes, fortikmura.
(mallaute)
Mi renkontas konatojn. LA JUNULO
M I proponas butonon!
KNABO
(vokas post Ia funebre vestita) PEER GYNT
. Post vin flugvenos Ne, - trinkan stimuIon!
Ia beata patrino, se trinkon vi prenos! 'roponi malpli estus granda senhonto.
184 PEER GYNT AKTO V - SCENO IV 185

ALIA vos êion êi I i, kiu montros aI mi
La maljuna gajemas! palison kun signo: jen estas Ia vojo!
(la aro kunigas êirkau Iin)
LA VOKTO
PEER GYNT (kiu estas alveninta)
(eiookas} NUIl, viro, se tiel kondutos vi pli,
Grane trotulon! 11Ia êelon vi iros per unu fojo.
Nu-? PEER GYNT
UNU EL LA ARO (kun Ia êapelo en Ia mano)
Kie do gi? rvdeble. - Sed kiu - Peer Gynt, sinjoro?
PEER GYNT LA VOKTO
Okcidente de I' monto. 1'1I8cncajo-
êe l' sunsubiro. La trotulo kuris PEER GYNT
rapide jam kiel Peer Gynt mensog-juris. Pardonu. Mi petas de l' koro -!
VOCOJ LA VOKTO
êu vi havas pli? Iludire li estis nur fia fabelanto -
PEER GYNT PEER GYNT
J es, kaj oron kaj skorion! 'ubelanto -?
Mi aêetis kun perdo, - subvendos êion. LA VOKTO
JUNULO Jes, êion de forto kaj grando
Elvoku gin! 1\ Iubelis, ke faris li mem, - nur revoj -.
PEER GYNT 1'11pardonu, amiko, min vokas devoj. (ekiras)
Revon pri libro or-buka! PEER GYNT
Vi ricevos gin por nur hoketo kaduka. 11'estas do nun tiu stranga viro?
LA JUNULO MEZAGA VIRO
Inferen Ia revoj! 1.1 vojagis transmaren - fremdlanden Iaü diro.
PEER GYNT 1(lIInpreneble li tie sin gvidis mizere, -
Mia cezareco! t 118 jam pendigita de longe, cetere.
Mi jetas gin inter vin, kapti vi povos! PEER GYNT
LA JUNULO 'f'lldigita? Jen, jen! Mi ja tion divenis.
I'••r Gynt sian memon gisfine tenis.
êu sekvas Ia krono?
(saIutas)
PEER GYNT
Alllnu, - kaj dankon pro tiu êi tago!
EI plej dolêa pajl-speco.
ai konvenas por kiu unua gin provos. (iras keIkajn paSojn) sed ree haltas)
Jen pli. Van-ovo! Bonega aêeto! 1, ~ttjaj junuloj kaj êarmaj inetoj, -
Frenezulaj grizharoj! Barbo de profeto! \I vi tamen dezirus rakonton por pago?
186 PEER GYNT AKTO V - SCENO IV 187

PLURAJ SCENO V
Jes, êu vi havas?
tekosta vespero. - En Ia arbarego. Pli funde, sur
PEER GYNT
ba loko, kabano kun boackornoj super Ia pord-
Necesas ne petoj. -
frontono.)
(venas pli proksimen, fremda mieno kvazau glita"
super lin) R GYNT rampas en Ia arbustaro, kolektante
En San Francisko pri oro mi fosis. sovagajn bulbojn)
Arlekenoj sennombraj enurbe haosis.
PEER GYNT
Unu ludis violonon per Ia piedfingroj.
n nova starpunkto. Nun kien direkti?
Unu dancis genue Iaii hispanaj halingoj.
111 provu êion por sage elekti.
Kaj unu, mi aüdís, deklamis verse,
MI 11<,1 faris, eê supre de Cezar
dum oni traboris lian kapon transverse.
IJ malsupren tute gis Nebukadnesar.
AI Ia arleken-tendo ankaü Ia diablo
11, tra Ia biblion mi devis gis fino. -
alvenis por provi per sia kapablo.
il knabo maljuna reserêas al patrino.
Lia fako estis: real-efekte
" ••taras skribite: vi venis el tero. -
kiel porko grunti mistife perfekte.
11 Ia vivo plej gravas Ia ventron plenigi.
La persono tiris, kvankam ne anoncita.
loníg! per bulboj -? Tro magra afero.
La domo estis plena, Ia atendo zenita.
MI ruzu, jes, provu kaptilojn kunligi.
Antaüen li paâís kun flirta kaftano.
tlvereto, jen. Mi ne soifon suferos,
M an muss swh drapieren, - kiel diras germano. -
IIJ Inter Ia bestoj mi tamen superos.
Sed sub Ia kaftano - neniu divenis -
111m venos Ia morto -, gi certe ja trovos min -
li antaüe tutvivan porkon jam prenis.
1111 vcntfaligitan arbon mi êovos min.
Kaj jen, Ia spektaklo komenco-pretis:
I'r folioj mi kovros min - ursmaniere,
La diablo ekpinêis, Ia porko krietis.
11 III selo gratskribos jen grandlitere:
La tuto signifis fantazion senthavan
1'11 ripozas Peer Gynt, Ia deculo sen gestoj,
kiu traktis porkvivon liberan kaj sklavan.
'1.lIro de êiuj aliaj bestoj». -
J en blekego jam kvazaü pro piko buêila, -
oznro ? (ridas interne)
Ia artisto repaâis kun klino humila.
Maljuna kukolo augura,
La spertuloj kritikis Ia temon fervoraj.
vi 111' estas cezaro, sed bulbo nura.
La jugoj variis kaj vipaj kaj gloraj.
NIIII roi senâeligos vin, kara Peer!
Jen iuj trovis tro seka Ia voêon,
vln savos nek ploro nek pet-ofer'!
jen aliaj Ia mortkrion tro artimpresa.
Sed êiuj konsentis Ia jenan riproêon: (prenas bulbon kaj deêiras tavolon post tavolo)
qua grunto Ia artajo impresis ekscesa. - 11 ckstera tavolo, êirita, malglata,
Jen havis Ia diablo pro Ia stulta taktiko: Ia âiprompulo de l' kilo boata.
Li ne konsideris je sia publiko. n Ia pasager-volvo, maldika, kaduka. -
(li salutas kaj [oriras. Falas konfuzeta silento sur ustctas Peer Gynt, sed gi estas malsuka.
Ia aron) -n, sub gi mi trovas Ia orfosist-mion.
u suko forestas, - se havis gi tion.
188 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VI 189
Sed êi tiu malmola kaj Ieda volvo -?
SOLVEJG
Nu, Ia felo-êasisto de Hudson-golfo. (kantas en la kabano)
La suba similas aI krono, - nu, dankon!
ain ni jetas senplue laü montan flankon. Por pentekosto nun pretas êe ni,
J en mallonga sed forta Ia arheologo, mia knabo kara - tre fore, -
kaj jen Ia profeto, f'reâa, sukplena. êu venos nun vi?
Se vi trenas pene,
Kiel tekstas, - li fie odoras de mensogo
prokrastu nur, jes,
jam tiel ke larmas viro dec-tena.
Jen tavolo molece kunruliganta, - mi atendos fidplene
laii mia promes'!
Estas certe Ia gaja sinjoro galanta.
J ena âajnas malsana, - strínlgra maldikas. PEER GYNT
Nigro kaj pastron kaj negron indikas. (stariãae kvieta kaj morte pala)
(desiras pIurajn samfoje) 11111 forgesis, - kaj unu memoris! -
Jen kiom da volvoj! Amasoj enormaj! !fllll Iorperdis, - kaj unu trezoris! -
êu do neniam aperos Ia kerno? lu roalo ! - Kaj eblos neniam refaro!
(dissiras Ia tutan bulbon}
I hi ungoro! - ê i t i e mi estas cezaro!
(Icuras for lau Ia arbar-vojeto)
Je Dio, ne venas. ais pleja interno
nur volvoj, - nur pli kaj pli malgrandformaj. -
La naturo spritas. - (forJetas Ia restaJon)
La diablo meditu!
«Pensemulo facile stumblas», mi citu.
Nu, m i povas ridi je tiu dangero,
êar mi sur Ia kvar jam plantígís al tero.
SCENO VI
(gratas aI si la nukon)
(N/I/cto. - Pina ebenaio. Arbar-bruleqo estas furiozinta.
Strangega arango Ia tuta karuselo! url)igintaj arbostumpoj en mejIvasta etendo. Blanlcaj
La vivo «havas vulpon post Ia orelo». nebuIoj tie kaj tie super Ia arbara grundo.)
Se vi provas gin kapti, gi eksaltas krute,
(PEER GYNT kuras Iau Ia stepeto)
kaj vi kaptas alion ati nenion entute.
(li estas veninta proksime aI Ia kabano, ekvidas gin PEER GYNT
kaj surprizigas) Cindro, polvo, vent-vaporo. -
Materialo jen - senmanka!
Kabano? Sur stepo -? Ha jen! (frotas Ia okulojn)
Ene putro kaj fetoro, -
Estas plene
êio - tombo kalke blanka.
kvazaü tiun konstruon mi konus serene. -
Blagoj, revoj, morta seio.
Boackornoj frontone dismontraj fortike - -!
Jen por piramid' apogoj.
Sireno fiâkorpa gis umbilike -!
Super ili staras êio
Mensogo! Ne sireno! Nur najloj kaj baro, -
kiel âtupoj el mensogoj.
êirmilo pro pensoj kaj incita gnomaro -!
Pento-timo, real-fugo
190 PEER GYNT AKTO V - SCENO VI 191

brilas pinte por adresi tru-plenaj, kadukaj.
teren per trombon' de jugo: Ni ne krone arangis nin
Peirus Gyntus Caesar fecit! por fruktoj plensukaj.
,( ekauskultas)
PEER GYNT
Kia pIor' de hom-etuloj? Ne tutvana via nasko.
PIoro, tamen duonkante -. Kuêu sterki nun, jen tasko.
Tere rampas fadenbuloj -!
(piedpu8as) MUGETO EN LA AERO
Ni estas kantoj.
For! Vi genas min barante!
Vi devus eligi nin!
Li\: FADENBULOJ Milfoje pro vantoj
(sur la tero) vi premis kaj ligis nino
Ni estas pensturoj. En via korkavo
Vi devus elêizi nino - atendis ni kuâe,
Per etaj kruroj Vi nin Iasis sen savo.
vi devus provizi nin! Damn' aI vi buâe l

PEER GYNT PEER GYNT
( êirkauiras) Damn' aI vi, kantaêo! Cu mi
Mi generis unu nuran - havis tempon por rimumi?
fuâfarítan kaj kurbkruran! (kuras pli mallongan flank-vojeton)

LA FADENBULOJ ROSGUTOJ
Ni devus aeren - (versigantaj de la branêoj)
sku-voêaj formuloj, - Ni estas Iarmoj
sed rampas jen tere neverSitaj, senploraj.
nur griz-fadenbuloj. Ni fandus per varmoj
PEER GYNT gIaci-Iancojn dolorajn.
(stumblas) En via korfundo
Bulo! Malbenit-bubaêo! Ia pinto nun pikas.
Fermígís Ia vundo,
Cu faligas vi aI paêjo! (forkuras)
ni ne plu efikas.
VELKINTAJ FOLIOJ
(flugantaj en la vento)
PEER GYNT
Dankon. Mi en Ronden ploris. -
Ni estas sígn-vorto.
Tamen la vostej' doloris!
Vi devus elekti nin!
Jen, stagno kaj morto ROMPITAJ HERBEROJ
mizeraj difektis nino Ni estas agoj
La vermoj rodmangís nin de vi ne faritaj!
192 PEER GYNT AKTO V - SCENO VII 193

Pro dubo-imagoj nlwlrande funebra rubando sen pompo.
krípligts ni splitaj. MlnJn multajn mortintojn mi sekvos aI Ia tombo!
Ni venos grandare Ia butonmuldisto kun ilarujo kaj granda muldiIo
Ia lastan tagon pcnas de flanka vojeto) .
akuzi senâpare, -
do havos vi pagon! LA BUTONMULDISTO
'1III'I'nkonton, patro!
PEER GYNT
Friponajo! Ou en vivo PEER GYNT
kulpas mi pri negativo? Bontagon, kunulo!
(urgas plu) LA BUTONMULDISTO
1.11 viro urgas. Pro kia afer'?
LA VOCO DE ASE
(tre malproksime) PEER GYNT
Fi vi, koêeraêo! runcbra festeno.
Hu, vi faligis mino
LA BUTONMULDISTO
Jen kusas negkaêo. -
Nu? Strikas l' okulo,
Vi malbele instigis mino
ti pnrdonu, - êu vi ne nomígas Peer?
Vi misveturigis mino -
Peer, kie Ia palaco? PEER GYNT
La diablo sorêligis vin I'f'" Gynt, oni diras.
per vipo kaj âmaco !
LA BUTONMULDISTO
PE~R GYNT Sukcesas mi vere!
Nun jam urgi for mi penu! MIJa scrêas pri guste Peer Gynt êi-vespere.
Se je I i a j pekoj trenu,
baldaií falos mi sveníge. - PEER GYNT
Pezas propraj jam sufiêe. NIl, t leI? Pri kio?
(urgas for) LA BUTONMULDISTO
Mi estas, vi sciu,
IJlllollmllldisto. Vin atendas êi tiu. (montras tü li la
nmldiIon)
PEER GYNT
SCENO VII
Illdllo? Pro kio?
(Alia loko sur la ebenaio)
LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT Mi vin refandos.
(kantas)
Fosisto! Fosisto! Kie estas vi, hundoj? PEER GYNT
Kanto el blekaj kantoraj buâfundoj, undos ?
194 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VII 195
LA BUTONMULDlSTO LA BUTONMULDlSTO
Jen estas gi pura, invita. Vi ne estas ja tiel triviala,
Via tombo estas preta, Ia êerko mendita. vi kredas min troti sur hufo êevala?
En Ia korpo Ia vermoj sovage frandos.
Sed mi havas ordonon, sen ia prokrasto PEER GYNT
Ia animon venigi en Ia nomo de l' Mastro. IH' hufo aü vulpaj ungegoj, - nun muton!
'f ir lti 11, kaj gardu nur vian konduton!
PEER GYNT
Neeble! Sen ia avizo aü gesto -! LA BUTONMULDlSTO
mlko, konfuzas vin granda eraro.
LA BUTONMULDlSTO I umbaü ja urgas, pro tempoêparo
êe funebro kaj nasko - laü kutimo mora - 111 klurigu do kiel Ia afero eseneas.
oni fiksas sekrete Ia tagon de l' festo "Ht as ja laü via propra formulo
sen ia avizo al Ia gasto honora. tíel nomita - altranga pekulo,
rpcnaíi mezklasa -
PEER GYNT
Jes, guste. Mia kapo konfuze rondiras, PEER GYNT
vi ja estas -? J en, jen, vi komeneas
LA BUTONMULDISTO 1""011 modere -
Butonmuldisto, mi diras. LA BUTONMULDlSTO
PEER GYNT Atendu momenton. -
ti nomí vin virta êokegus justsenton -.
Jes, kara infano je nomoj ja riêas. -
Mi komprenas -! Do, Peer, vi t i e n movigas! PEER GYNT
Sed nun, mia viro, vi juston evitas! I jn tute neniel pretendis pri tio!
Mi seias, ke mi trakton pli mildan meritas. -
Ne malbonas mi, kiel vi kredas. Vere LA BUTONMULDlSTO
ne malmulte da bono mi faris surtere. te, dubebla, - de meza kategorio.
Oni nomu min fleso - laü strikta kalkulo, kuloj de vere grandioza speco
sed tute ne ia altranga pekulo. I.., trovigas surstrate nun en ofteco.
11nccesas 01 vadi en âlima malseko.
LA BUTONMULDlSTO IINtuligas kaj forto kaj volo por peko.
Ne, guste j e n Ia demanda eseneo!
Vi ne estas pekulo en alta seneo, PEER GYNT
kaj tial ne atendas vin veo tortura, n kio vi rimarkis vi pravas vere, -
nl sur-furíozu berserk-maniere.
sed vi venos muldilen kiel multaj moderaj.
LA BUTONMULDlSTO
PEER GYNT
1'11 vi prenis Ia pekon facile, kunulo.
Vi gin nomu aü muldilo aii poto sulfura.
Ja kaj mungdt kaj bjor estas speeoj bieraj. PEER GYNT
For, satano! Nllr ekstere, amiko, nur kota makulo.
196 PEER GYNT
AKTO V - SCENO VII 197
LA BUTONMULDISTO
LA BUTONMULDISTO
Do, jen ni konsentas. La sulfurpoto
ne konvenas por vi, kiu fuâis en koto. - 11'11, ~uste, j e nestas ja pensoj miaj.
N i t lon jam faris prí multaj aliaj.
PEER GYNT " Kongsberg iradas samvoje moneroj,
Kaj sekve, amíko, mi plu ekplandos? til\!" atampo visigis pro uzaj suferoj.
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO
ti ei tio ja estas avareco infera!
Ne, sekve, amiko, mi viu refandos.
'(u ru amiko, min Iasu libera. -
PEER GYNT ltutono senbukla, monero skoria -!
Kiajn artifikajojn vi jen elkovis '''li vnloras por viro kia Mastro via?
êi-hejme, dum mi eksterlande min trovis? LA BUTONMULDISTO
110, kiom vi havas spiriton en pezo
LA BUTONMULDISTO I .111 tamen valoras Iaü metalprezo.
Ja tu te de I' kreo sin datas Ia moroj,
Ili celas eviti forperdo de valoroj. PEER GYNT
La metion vi konas, - vi scias, ke multaj Mlll'ojc n e! - Mi rezistas sincere
muldajoj farrgas malbonrezultaj. 1"'1' ungoj kaj dentoj! Kion ajn prefere!
Kelkfoje butono sen buklo eliras.
Do, kion v i faris? LA BUTONMULDISTO
,'ti kíon alian? Nun estu modera.
PEER GYNT '(1/' êlelo vi ne estas sufiêe etera. -
Mi jetis gin for.
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO MI f'ncile kontentas. Ne celas altecon.
Nu, jes, ne avaris Jon Gynt, oni diras, h-ti rni ne de Ia memo fordonos grajnpecon!
dum lia monsako plenpezis de or'. 11.1111 jugu laü lego kutima, normala.
Sed Ia Mastro - li havas âparemon rigoran, MIII metu êe lin kun Ia hufo êevala,
j' f'lIlas necese, eê tutan jarcenton.
kaj farigis do viro riêet-bonstata.
Li ne jetas for kiel senvaloran, 1111 corte elportus ja tian turmenton,
kio povas krudaje esti uzata. U' Iurmento tamen nur estas morala

Oni vin kiel brilan butonon invitis d sckve ja ne tieI piramidala.
por Ia mondo-veâto, sed buklo deglitis, 111' estas transiro - kieI teksto diras -
kaj tiaI vi devas sur aêajamason, 11".1 dirís Ia vulpo -, oni kredas, ke horo
por - kieI oni diras - transiri en Ia mason. 11,- libero batos kaj sin retiras
1'f'I'nntc ke venos pli bona aüroro. -
PEER GYNT I'tI Iio - alia! - Farigi grajna
1'11/'11'10 de korpo fremda kaj ajna, -
Vi neeble intencas min miksi en poto
t 111 muldilafero, Ia Gynta êeso,
kun Petro kaj Paulo aI nova muldoto?
I,t.'jllltcrne ekscitas min gis eksceso!
198 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 199

LA BUTONMULDISTO PEER GYNT
Sed, kara Peer, tia malmodero Mi pruvos, ke tute kontraste
ne necesas pro tiu bagatela afero. I estis mim e m tra Ia tuta vivo,
Ja neniam vi estis vi mem, mia filo. - J tio ja estas Ia kverela motivo.
eu domago, se mortos vi do por utilo? LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT uvos? Per kio?
eu ne estis m i -? Mi preskaii ridemas! PEER GYNT
eu estis Peer Gynt alio - do temas? Atestoj kun signo.
Ne, butonmuldisto, vi mísjugas plene. LA BUTONMULDISTO
Se vi povus min vidi interne en-rene, I tlmas, ke Ia Mastro rifuzos kun digno.
vi certe ne trovus eê grajne alion
PEER GYNT
01 Peer kaj Peer, sed ankaü ne plion.
NI'I'hle! Cetere, ja zorgos Ia estonto!
LA BUTONMULDISTO lira, pruntu al mi mian memon sur konto -
Neeble! Mi havas ordonon. Jen, klare iur tcmpete, Naskita por unu fojo,
ja staras: Peer Gynt vi postulu senãpare. lu por si mem ja valoras plej kara.
Li spitis je sia destino kaj tasko. '11 konsenton?

Muldilen do li kun produktoj de fiasko. LA BUTONMULDISTO
Nu, bone, sed estu prepara.
PEER GYNT
NI rcrenkontígos êe venonta krucvojo.
Sensencajo l Estas certe alia person'.
eu staras Peer? eu ne Rasmus aii Jon? (Peer Gynt ekkuras)

LA BUTONMULDISTO
Mi ilin refandis jam antaü jararo.
SCENO VIII
De venu bonvole pro tempoâparo !
(Pli malproksime sur la ebenaio)
PEER GYNT
Ho, ne! Mi ne faros! J en bela êagreno, PEER GYNT
se vi morgaii ekscius, ke estis mispreno! (en plena kuro)
Vi devus vin gardi, mia viro, en deco! 1'011'0 estas mono, - jen citi mi povas.
Memoru, ke venos al vi respondeco - I' mi scius nur kie Ia krucvojo sin trovas.
111•• fore kaj ebIe proksime. La tero
LA BUTONMULDISTO brulígas min kvazaii ardanta fero.
Mi havas skribajon - "'Hton! Ateston! Sed kie serêota?
l'P.kau neimagebIe sur ebeno arbara.
PEER GYNT
mondo estas fuso, Ia arango idiota,
Sed lasu prokraste!
lum pruví vi voIas pri rajto sunkIara.
LA BUTONMULDISTO (leurba maljunulo kun bastono en la mano kaj saketo
Do kial? ,.,ur la dorso paêetas antau li)
200 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 201

LA MALJUNULO DOVREPATRO
(haltas) Ho, jes, mi komprenas, -
Bonulo, - moneron aI orfa terano! 111 princo estis juna, - kaj juno agplenas!
Hl'd li sage rifuzis Ia fianêinon.
PEER GYNT
Li per tio sin êparis je zorgoj kaj honto,
Mi bedaüre ne havas kuprajon sub mano.
j1ar poste si falis en aêan deklinon -
LA MALJUNULO PEER GYNT
Princ' Peer! Do n i renkontigu surtere -? .1I'n, jen!
PEER GYNT DOVREPATRO
Kiu vi? Nu, âín trafis ne dolêa estonto.
LA MALJUNULO Nun kun Trond si eklogis komune, - jen sciu!
Vi forgesis Ia patron kaj Rondon? PEER GYNT
Kta Trond?
PEER GYNT
DOVREPATRO
Vi ne estas ja -?
En ValfjeId.
LA MALJUNULO
Dovrepatro, jes, vere! PEER GYNT
AI li - de kiu
PEER GYNT ml Iogis Ia setro-knabinojn sur Ia monto!
êu reale? Dovrepatro ~! Respondon! DOVREPATRO
DOVREPATRO Mia nepo elkreskis jam granda kaj grasa,
Mi estas en tieI mizera stato! hnvas belajn infanojn tra Ia tuta Iando -

PEER GYNT PEER GYNT
Ruina -? kara viro, - ne tieI multfraza! -
./1'11,

DOVREPATRO Kor-premas min tute alia demando. -
M i venis en grandan viv-embarason.
Prirabita je êiom, domage.
M i bezonas ateston aü pruvon dispone,
Nun mi trotas vojvage kun lupa malsato.
IULj pri tio min heIpus bopaêjo pIej bone.
PEER GYNT POr' trinkmono ni certe ja trovos okazon.
Hej, tiaj atestantoj ne kreskas sovage l
DOVREPATRO
DOVREPATRO 110, êu povas mi heIpi Ia princon pri io?
La princo grizigis jam je Ia haroj. I)() mi havos kompenson en reputa cio ?
PEER GYNT PEER GYNT
Jes, kara bopaêjo, konsumas Ia jaroj. - I\IIU gojo. Mi suferas de mona manko,
Nu, strekon sur êiujn aferojn privatajn. df'vlls âpari strikte je êiu flanko.
Antaii êio, for scenojn famili-rilatajn! NII, al Ia afero. - Vi memoras konstati,
Mi estis malsaga - klum mi min anoncis en Ronden por svati - -
202 PEER GYNT AKTO V - SCENO VIII 203

DOVREPATRO PEER GYNT
Ho, certe, jes, princo! lnn vorton? -
PEER GYNT DOVREPATRO
Ne princan rigidon! Distranêan inter hommenso
Sed - sufiêe. Vi intencis kontraii mia volo nj troleco: estu vi mem s u f i e! ê

per grato en Ienso fleksi Ia vidon,
PEER GYNT
celante min sangi de Peer Gynt aI trolo.
(cedas unu pason)
Do, kion mi faris? - Rezistis je Ia prem', u f í ê e!
kaj juris je propra memstara valoro,
DOVREPATRO
kaj rifuzis pri amo kaj rango kaj gIoro, -
De tiam kun plena forto
êíon êi sole por resti mim e m.
jn penis vivadi laü tiu vorto.
êí

Tiun fakton vi juru êe jugistaro -
PEER GYNT
DOVREPATRO MI! Peer Gynt!
Ne, mi ne povas!
PEER GYNT DOVREPATRO
J en kia gargaro? (ekploras)
Estas maldankeme!
DOVREPATRO I'll\ kaâo vi vivis kieI trolo ekstreme.
êu li volas devigi min do aI mensogo? I'•.r Ia vorto, kiun vi Iernis, prospere
Vi memoras, ke vi Ia trolvoston surprenis vi vin svingis en altan riêec-pozicion,
kaj gustumis Ia medon -? knj jen vi jetas per Ia nuko fiere
PEER GYNT " mi kaj Ia vorto kaüzinta êion.
Vi tentis per logo. -
PEER GYNT
Sed de Ia decido mi firme min tenis.
uflêe ? Monto-trolo! Do egoisto!
Kaj guste nur t i o Ia viron specifas.
Fruzaêo, mí diras kun firma rezisto!
La Iasta strofo ja êefe signifas.
DOVREPATRO DOVREPATRO
Sed Ia fino, Peer Gynt, estis tute Ia maIo! (eltiras amaseton da gazetoj)
11 vi pensas, ke ni je gazetoj ignoras?
PEER GYNT
Atl'ndu. Jen vidu, per rugo sur nigro,
J en kia frazaêo?
kllll «Bloksberg-pcêto» vin laüdas kaj gIoras,
DOVREPATRO
vln same «Heklefjeld-gazeto» favoras
Fuganta de l' halo
,I,' post Ia vintro de via elmigro.
vi prenis aI vi nian moton dediêe.
H•• vi volas, Peer, Iegu, ne estu hezita.
PEER GYNT on, io per «Virêevalhufo» signita.
Do kiun? Kn] jen! «Pri Ia trolo-nacionala».
DOVREPATRO Lu vcrkinto sukcese pravigis tion,
La vorton - kun tranêa intenso - k« gravas ne korno nek vosto reala,
204 PEER GYNT AKTO V - SCENO IX 205

se oni nur havas de l' haüto strion. DOVREPATRO
«La s u f i ê e», li finas, «trolstampas Ia homon», lil'd Ia princo je l' vorto ne plendi ja povas!
kaj ekzemple li donas jen v i a n nomon. Kn] se eblon li havus por ia rimedo -

PEER GYNT PEER GYNT
Montotrolo? Mi? Mia viro, vi sur erarvojo vin trovas, -
Mi baldaü mem staros sur nuda píedo.
DOVREPATRO
Jes, tutevidente. DOVREPATRO
u eble? La princo senhava?
PEER GYNT
Do povus sambone restadi montare? PEER GYNT
Povus sidi en Ronden agrable, kontente, - Gis tordo.
kaj êparí kaj penon kaj âuojn milpare? Mia princa mio eê garantí-staras.
Trolo - Peer Gynt? - Sensencajo! Frazaêo! 1~:8tasv i a Ia kulpo, damnita trol-hordo l
Adiaü! Jen monon por tabakmaêo. Jen, kion malbona kunuleco do faras.
DOVREPATRO
DOVREPATRO
no falis Ia espero jam gis Ia malpleno!
Sed princo! -
Adíaü! Mi iros al Ia urbaj sinjoroj -
PEER GYNT
Vin plagas frenezo-vualo, PEER GYNT
aü reinfanigo ! - Tuj, al hospitalo! Pri kio do tie?
DOVREPATRO
DOVREPATRO Mi volas al Ia sceno.
J es, guste pri tio mi serêí persistas. lU serêas pri nacionalaj aktoroj - -
La idoj de mia nepo akiris
vastegan prestígon, kiel mi diris. PEER GYNT
Ili pledas, ke mi nur en libroj ekzistas. Feliêan vojagon ! Salutu de mi.
J a tekstas: malicas plej rondo parenca. Mi postvenos, se povos forâirí min pli.
Mi bedaíire eksentis, ke tio êíveras. Por farso freneza mi volas gis-fundi.
Estas pene validi je fabelo sensenca. Ói nomígos : «8ic transit gloria mundi».
(ekkuras lau Ia vojo. Dovrepatro vokas post lin)
PEER GYNT
Kara viro, ja multaj tion suferas.
DOVREPATRO SCENO IX
Ne trovígas helpkaso êe ni, malfeliêe, (te krucvojo)
nek âparejo aü malriêul-zorgo socie.
PEER GYNT
Ne konvenus ja tio en Ronden. Nun gravas, Peer, kiel neniam ajn gravis!
PEER GYNT La Dovrean «sufiêe» Ia jugo malsavis.
Ne, t i e Ruinigis Ia âipo, vin savu sur tabuloj.
validas Ia diabla v i m e m s u f i ê e! Kiel ajn, nur ne inter Ia ruínaj-buloj !
206 PEER GYNT AKTO V - SCENO IX 207

LA BUTONMULDISTO LA BUTONMULDISTO
(sur Ia vojkruco) Nu, eesti si mem» estas sin mortigi.
Nun venis, Peer Gynt, Ia atesto-templimo! ed al v i tiu solvo nur estus balasto.
1)0, ni diru: êie kun si alligi
PEER GYNT kVlLzauelpend-êildon Ia planon de l' mastro.
êu krucvojo jam nun? J en rapida livero! PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO (.({se iu neniam do spertis ekkoni
Mi jam Iegis laü via vízago-esprímo klon planis Ia mastro pri li?
Ia slipon, sen vido de unu litero. LA BUTONMULDISTO
Li d i v e n u.
PEER GYNT
La kurado min tedis, - misvoji mi povas - PEER GYNT
od ofte divenoj maltrafas, kaj oni
LA BUTONMULDISTO do iru ad undas kaj vane penu!
Jes, kaj krome: êu estas utilo en gi?
LA BUTONMULDISTO
PEER GYNT ;I'rtege, Peer Gynt, estas manka diveno
Tutvere, Ia arbaro noktnigra kovas - LI li kun Ia hufo pIej bona hokteno.
LA BUTONMULDISTO PEER GYNT
Tie plandas grizulo. Ni voku pri li? Tio estas ekstreme komplika problem', -
Aüskultu, mi rezignas pri «esti mi mem».
PEER GYNT ar pruvi Ia fakton ja estus tro pene.
Ne, lasu lin iri. Li estas ebria! M! rigardas Ia punkton perdita plene.
LA BUTONMULDISTO Hl'd, dum mi JUs vagis laüvoje, skrupulo
Sed eble li povus - mln ekpremis per âuo de Ia konscienco.
Mi diris aI mi: vi estas pekulo -
PEER GYNT
Sâ, ne, kara mia! LA BUTONMULDISTO
Nnn vi âajne revenas jam al la komenco -
LA BUTONMULDISTO
Ni komencos nun, do? PEER GYNT
Noníel ! Vi aüdu, - d e a I t a r a n g o.
PEER GYNT No nur en ago, sed en koro kaj Iango.
Nur demandon, sinjoro. I~ksterlande mi vivis senbrida besto.
Rio estas «esti si mem» versence?
LA BUTONMULDISTO
LA BUTONMULDISTO Trc eble. Sed vi devas registron montri.
Demando tre stranga de viro komence
pretendinta -' PEER GYNT
PEER GYNT Jes, prokraston -, kaj mi provos pastron renkonti
Respondu koncize eI koro. por konfesi kaj veni aI vi kun atesto.
208 PEER GYNT AKTOI V - SCENO X 209

LA BUTONMULDISTO ,. mi iras de cindro aI fajro-amaso. -
KomprenebIe, se mi Ia registron ekhavos, \'11díras proverbo kun rajto pri vero:
vi de Ia muIdila afero vin savos. uim estas vivo, estas ankaü espero.
Sed, Peer, Ia ordono - (Magra persono en alte suprenIigita pastrorobo kaj
PEER GYNT kwn.birdo-kaptreto sur Ia êultro kuras Iau la dekIivo)
Malnova papero -. PEER GYNT
Sendube gi portas maljunan daton. 1\1 11 Lie ? Pastro kun birdo-kaptreto!
Mi iam diboêis sen deca modero ll«], fortuno eIektis min favorateto!
kaj ludis profeton kaj fidis Ia faton. lIe11I vesperon, pastro. Vojaêo, ve! -
Nu, êu mi do provu?
LA MAGRA
LA BUTONMULDISTO .'e·H, scd kiom oni ne por animo oferas?
Sed -
PEER GYNT
PEER GYNT Ir.Ht ns iu ironta êielen do?
Kara sinjoro, -
vi certe ne urgas pro multa laboro. LA MAGRA
Ci tie ja estas Ia aero sanhava, - Ne, -
oni vivas pli longe en gi 01 normale. 11dlrcktas alie, mi bone esperas.
Ja skribis Ia Justedal-pastro prava: PEER GYNT
«MaIofte loganto mortas êí-vale», li, pastoro, ni povus kuniri vojpecon?
LA BUTONMULDISTO LA MAGRA
eis venonta krucvojo. Ne plu, mia filo. ICIIII vera plezuro, mi êatas kunecon.
PEER GYNT PEER GYNT
Mi pastron nu kaptu, eê se per pinêilo! ri-metas min io -
(li ekkuras) LA MAGRA
FI eraus! Do ek!
PEER GYNT
SCENO X I nntaü Vi vidas decuIon honestan,
LIl Alatajn legojn mi tenis sen pek'.
(Erikeja dekIivo. La vojo serpentas lau la montoâorso.} M I neníam surtretis Ia sojlon arestan.
PEER GYNT 'el keIkfoje oni perdas Ia deco-reguIon -
Tiu êi povas doni multspecan utilon, '.I stumblas -
diris Espen, trovante Ia pigo-flugilon. LA MAGRA
Kiu pensus, ke nun en Ia lasta vespero Ve, trafas eê pIejbonulon -
Ia pekâuldo min savu de Ia embaraso? PEER GYNT
Nu, same tiklega restas Ia afero, .1i·II, liuj etajoj -
H
210 PEER GYNT AKTO V - SCENO X 211

LA MAGRA PEER GYNT
EtaJoj nur, do? Nu, jes, - mi ja konas tiun muldilon,
kn.j guste tial mi serêas konsilon.
PEER GYNT
Jes, mi êiam min tenis de pekoj en gros. LA MAGRA
1'~lparoIu!
LA MAGRA
PEER GYNT
Nu, kara viro, do kial vi genas min? Mi volus, se ne estas tre
Mi ne estas tiu, por kiu vi prenas mino - malmodeste, peti -
Vi rigardas min fingren? Kion vi trovas?
LA MAGRA
PEER GYNT Logejon ? êu ne?
Ung-sistemo de alta evolu-stato. - -
LA MAGRA PEER GYNT
Vi divenis jam, kion mi peti deziris.
Kaj nun? La rigardon pieden vi movas?
Ln komerco ja iras malvigIe, vi diris.
PEER GYNT Do ebIe vi ne ekzakte kalkulas -
(montras)
êu natura - Ia hufo? LA MAGRA
A('d, kara-
LA MAGRA
Estas mia memflato. PEER GYNT
Mi ne aItajn kondiêojn postulas.
PEER GYNT AaIajro ja ne estus nepra neceso, -
Mi jurus vin pastro, sed nun mi ekkonas -, nur riIatoj afabIaj laü loka permeso. -
mi havas Ia honoron -! Plejbona pli bonas -!
Se invitas halpordo, ne flankan uzu. - LA MAGRA
Se êeestas Ia rego, lakeon rifuzu. Varmigíta êambro?

LA MAGRA PEER GYNT
Vi estas tre senantaüjuga, laü êajno ! Ne tro varmigita, -
Vian manon! Pri kio mi servi vin povus? knj permeson reiri libera kaj kvita, -
Sed ne petu pri povo aü mona gajno. kn] rajton aI - kieI oni diras - forIaso,
Eê se vi pendumus min, mi tion ne trovus, (' por tagoj pli bonaj aperos okazo. -
Vi ne povas imagi, kiel Ia butiko LA MAGRA
malviglas, terure ârumpis trafiko. Amiko, mi sentas bedaúron veran.
Ne alvenas animoj - nur malofte solulo - - Nc imagus vi kiom da petskribo-formuIoj
PEER GYNT dI' simila enhavo sendadas mortuIoj
Do Ia homa gento morale prosperis? oriasontaj jam sian estadon surteran.
LA MAGRA PEER GYNT
Ne, mal e ! Hontinde gi jam degeneris. Hl'd se mi ektraktas en funda pripenso
IIi iras muIdilen laü vasta regulo. mían vivon pasintan, mi rajtas enpason -
212 PEER GYNT
AKTO V - SCENO X 213
LA MAGRA
Ja nur estas etajoj III•.l nun - aI êí tia banala aêajo?
NI' koleru, mi aI viaj pekoj aludis. -
PEER GYNT
1\1\'; pardonu, ke miaj esprimoj krudis.
En certa senco.
NII, kara, elpuêu do tiun denton,
Sed mi trovas: mi vendis da sklavoj amason -
kn] rigardu muldilon kun rezignaci'.
LA MAGRA ('li vi gajnus se logi kaj tabli êe mi?
Homoj komercis eê mensojn kaj volojn, Prlpensu, amiko, vi havas prudenton.
sed mallerte - kaj trovis êe ni rifuzon. ./t'H,vi havus Ia menson laü sama mezuro. -
l'-lPd Ia vido super Ia lando memora
PEER GYNT rflrigus por menso kaj sino kora
Mi sendis :A:inujon Brama-idolojn. kiel diras Ia svedoj - tre magra plezuro.
LA MAGRA VI no havus kaüzon por ridi aü koleri,
Jen farso! Tiajoj nur donas amuzon. nr-k kore jubili aü malesperi,
Ja homoj elêípís pli fiajn figurojn - /l1'llio vin igus glacia aü arda,
kiel artojn, predikojn kaj literaturojn, /1111' io vin igus êagrene rigarda.

sed ne povis enpasi - PEER GYNT
.I1·H,tekstas: Vi pene ekscias kun klaro
PEER GYNT
Sed sciu sekreton: Id\' premas Ia suo, se gin portas alia.
Mi memoras, ke iam mi ludis profeton! LA MAGRA
./I'H,vere. Mi - danke aI tiu kaj tia -
LA MAGRA III'mnas nur unu boton - de paro.
Eksterlande? Nur bluf'! Prenas muldil-sino 141'11 Ieliêe, ke jen mi menciis boton.
Ia sehen ins blaue de I' plimulto en fino. Momorigaa min tio, pri kion mi faru.
Se ne sur alio vi scias vin bazi, MI venigos kredeble tre grasan rostoton.
vi, kvankam mi volontus, ne povas enpasi. I)() mi ne êítie klaêante staru -
PEER GYNT PEER GYNT
Sed jen: Mi sur kilo min kroêis en drivo - 1"11 mi povas demandi, kia peko-furago
ja dronanto herberon eê kaptas avide - rusigis Ia ulon -?
Por si mem oni pensas ja plej rapide - LA MAGRA
mi duone senigis kuiriston je Ia vivo. Mi kredas, purflage
1\ <'AUS si mem kaj nokte kaj tage,
LA MAGRA ku] tio êi estas Ia êefa avantago.
Tutegale, se kuiristinon fripone
vi je io alia senigus duone -! PEER GYNT
êu havas do tiu êi duon-klaêajo 0:11 mem? êu tiaj parohas sub vi?
kun respekto rilaton? Kaj kiu freneze LA MAGRA
foruzas brulajon kostantan aItpreze II:Ht
ns duonfermita Ia pordo, ne pli.
0/11 estas en du manieroj si mem,
AKTO V - SCENO X 215
214 PEER GYNT

PEER GYNT
jen ekstera jen suba flanko de kostumo.
Jes, kieI oni diras -
En Parizo, vi seias, Iaíi nova sistem'
oni faras portretojn per suna Iumo. oni konas ja muItajn.
Oni faras bildojn aü rekt-motivajn LA MAGRA
aü - tieI nomitajn - Ia negativajn. Mia tempo tro iras!
La unuaj Ia ombrojn kaj Iumojn prezentas Klc Iaste vi vidis lin?
inverse kaj êajnas aI vido malbelaj. PEER GYNT
Simileeo tamen en ili Iatentas. êe Kabo - aü preter - -
Kaj temas nur pri Ia proeesoj rivelaj.
Se iu animo dum vojo viva LA MAGRA
fotografis sin laü maniero negativa, Di buona speranza?
oni do ne forjetas pro tio Ia plakon,
PEER GYNT
sed simple gin sendas en m i a n fakon.
Sed jam li pretstaras
Mi jen por pluraj preparoj gin prenas
per konvenaj rimedoj, gis âango venas, - por plua vojago, se mi ne eraras.
privaporas, bruligas, purigas kaj lavas LA MAGRA
per sulfuro kaj tiaj ingredieneoj, Do tien mi urgu min sen-prokraste!
gis Ia plako Ia gustan bildon ekhavas, Mi esperas kapti lin antaü Ia foriro!
do Ia pozitivan, laü siaj eseneoj. AI mi êíam maIplaêis Kablando, êar vaste
Sed se iun, kieI vin, duonviãís Ia vivo, mnlutilas Stavanger-misiista konspiro.
ne utilas sulfuro nek kali-Iesivo.
(li ekkuras suden)
PEER GYNT
Do oni al vi kieI korvo venas PEER GYNT
por farigi Iagopo? Kian nomon te nas Kia stulta hundo! Ha, jen li ekkuras
tiu negativajo - Ia kontrafakto - kun Ia Iango pendanta. Li estos Iongnaza!
serêata por Ia pozitiva êangtrakto ? LIl azeno! seretrompi lin vere plezuras!
'I'la ulo êefumas kaj Iudas pavfraza!
LA MAGRA eu eble li rajtas brustêvelí pro io!
Peer Gynt. Lu metia eerte ne igos lin grasa, -
PEER GYNT 11ja falos de Ia stango kun Ia tuta skorio. -
Ho, Peer Gynt? Post li vi do kuras ?" 110, ankaii ne m i sidas firme sur selo, -
êu li estis si mem? mi eksígts kieI me m-posedanta nobelo.
LA MAGRA (falanta stelo videtigas, li kapsignas aI gi)
Je tio li juras. Halutu de Peer Gynt, frat' steI-ekbrileto!
PEER GYNT Lumi -, neníígí en faiíkon per jeto - -
Nu, fidinda li estas - Ia sarna Herr Peter. (kuntirigas kvazau en angoro kaj ekiras pli pro-
funden en Ia nebulojn, silentas dum daureto, jen li
LA MAGRA
ekkrias)
Vi eble lin konas?
216 PEER GYNT
AKTO V - SCENO X 217
êu neniu - neniu en Ia tuta svarm-êvelo !
eu neniu en abismo nek en Ia êieIo! LA BUTONMULDISTO
lIon-matenon, Peer Gynt! Nu, Ia peko-registro?
(aperas pli malsupre, [etas sian êapelon sur la vojon
kaj êiras al si la harojn, iom post iom falas sur lin PEER GYNT
trankvilo.) êu vi ne kredas ke, kieI mi povis,
.11\

TieI funde maIriêa do povas animo mi vokis kaj fajfis? -
en nenion refali - aI griz-maIproksimo. LA BUTONMULDISTO
Ho, êarma tero, ne tenu kolere N eniun vi trovis?
êar mi trotis sur via herbo en vano.
Ho, êarma suno, malâparis vi vere PEER GYNT
per via lumãuto al senhoma kabano. Noniun krom migra fotografisto.
Neniun vi igis agorda aü varma,
êar Ia posedanto fores tis konstante. LA BUTONMULDISTO
Ho, suno êarma. Ho, tero êarma, I.H prokrasto finigis.
malsagís vi, mian patrinon nutrante. PEER GYNT
La spirito - avara! La naturo - malêpara ! F'inigis êio,
La vivon por nasko, jen pago tro kara. Lu strígo ekflaris, jen, sonas Ia krio!
Ho, supren plejalte sur Ia pinto mi devas.
Mi vidu refoje, ke Ia suno sin levas, LA BUTONMULDISTO
je Ia Iando gIorata rigarde pasiu, I';/itns frumes-sonoro -
jen provu min kovri per nego sur monto.
PEER GYNT
Povas teksti supere: «Jen kuâas neniu», -
Kio Iumas radie -?
kaj poste, - jes, tiam -! Prizorgu estonto.
LA BUTONMULDISTO
PREGEJ -IRANTOJ
N ur Iumo de dometo.
(kantas sur Ia arbar-vojeto)
Benita aüroro, PEER GYNT
dum Di-regnaj Ia Iangoj Sed kia mugeto -?
teren-flugis jam kvazaü flambril'!
De I' tero en horo LA BUTONMULDISTO
Nur kanto de virino.
êielen por dankoj
êiellingve nun kantas Ia fil'. PEER GYNT
Ja trovos mi t i e
PEER GYNT ,·pJ.I"Ístron-
(kunkauras en angoro)
LA BUTONMULDISTO
Rigardu ne tien! Dezerto, angoro -!
(lin kaptas)
Mi timas, ke mi mortis jam antaü morthoro!
Vian domon ordigu en preto!
(volas ka§iri inter la arbustojn, seâ renkontiãa«
(ili jam elvenis el la arbaro kaj staras apud la
kun la krucvojo.)
kabano. Tagigo.)
218 PEER GYNT AKTO V - SCENO X 219

PEER GYNT LA BUTONMULDISTO
Mian domon -? J a tie gi estas! Foriru! (malantau la dometo)
Eê se vastus muldilo kiel êerko, mi diru, Ln registron, Peer Gynt?
gi ne tenus min kaj pekliston mian!
PEER GYNT
LA BUTONMULDISTO Elvoku pri l' senhonto!
Gis tria krucvojo, Peer Gynt, sed tiam -!
SOLVEJG
(li flankenigas kaj [oriras)
(sidigas sin apud li)
PEER GYNT Mlnn vivon al êarma kanto vi benis.
(pli proksime al la dometo) onata estu, ke fine vi venis!
Tien kaj reen, jen sarna vojpeco. Bt'nata pentekosto-matena renkonto!
Enen kaj elen, jen sama malvasteco. PEER GYNT
(haltas) Do jam mi pereis!
Ho, ne -! Estas veo senfina, korâira - SOLVEJG
eniri hejmen, - Ia vojo reira -! Sed regas iu!
(iras kelkajn pasojn, seâ haltas denove) PEER GYNT
óírkaüen, diris Bojgo! (ridas)
(audas kantadon en la dometo) ereis -, se ne solvi enigmon vi povas!
Ne, tiun êi fojon SOLVEJG
tratrae - eê kiom malvastan vojon! In el-metu,
(li kuras kontrau la dometo, en la sama momento PEER GYNT
aperas Solvejg en la pordo, vestita por pregej-iro El-meti? Ho jes! Vi menciu,
kaj kun psalmaro en la tuko, bastono en la mano. kh' post Ia disigo Peer Gynt sin trovas!
si staras rektstatura kaj milda) SOLVEJG
PEER GYNT aln trovas -?
(Jetas sin sur la sojlon) PEER GYNT
Kun marko destina surfrunte, -
Se vi povas kondarnni pekulon, menciu!
'lItiS - kia li saltis de l' penso de Dio!
SOLVEJG u vi t i o n divenas? Se ne, al nenio
Estas li! Estas li! Dank' al Dio bonvola! ml pereos en landojn nebulajn profunde.
(palpas al li) SOLVEJG
PEER GYNT (ridetas)
Mian grandan kulpon akuze elkriu! acila enigmo!
PEER GYNT
.SOLVEJG
Parolu! Sincera!
Neniom vi pekis, mia knabo sola!
Io m i nur mi estis, Ia tuta, Ia vera?
(palpas denove kaj trovas lin) nj signita surfrunte per stampoj Diaj?
220 PEER GYNT

SOLVEJG
En Ia fido, espero kaj amo miaj.
PEER GYNT
RIMARKO]
(mirigite retirigante) AKTO UNUA
Jen kion vi diras? Ja estas blasfem' -. I'II~() 10. Gendin(-ego). Ankaü nomata Bes-eço (Bes-
AI Ia knabo interne patrinas vi mem! l'gg). Mallarga montkresto inter Bes-Iago kaj Gende-
SOLVEJG lago kun pende krutaj muroj je ambaú flankoj.
Jes, mi faras, sed kiu Ia patro? Mi konas: Kontrau mi la vento blovis. . .. Tiu rimarko estas
Li kiu je prego de patrino pardonas. necesa por igi Ia rakonton kredebla, êar boaco povas
flari homojn de kilometra distanco, se Ia vento blovas
PEER GYNT
male, kaj tiam estas neeble proksímígt al gi.
(ekbrilo de lumo super lin, li krias:)
Patrino! Edzino! Senpeka virino! - !'II/h>15. Salkovrigis.... Oni êutas salon sur garden-
Ho kaâu min, kaâu min en via sino! vojeton, por ke herbo ne germu tie.
(li kroêas sin kaj kaêas la vieaão« en sia sino. 1'1Ig-o21. Laudestine.... Komparu kun Z-prov.: «pend-
Longa. silento. La suno leoiãas.) igoto ne dronos».
SOLVEJG I'ufro 24. Sangulo. Laií malnova superstiêo Ia subteruloj
(kantas maüaãte) provadis âteli hominfanojn kaj meti siajn proprajn
Dormu, mia plej kara knab'! n Ia lokon. Tio estis êiam malfeliêa ínterâango, êar
Mi Iulados vin, mi vin gardos. - alâangíta infano estis malbona kaj malbela, ne volis
La knabo sidis sur patrina genu'. kreski, nur kriaêadis kaj mangegis. Tia ínterêango
Ilí Iudis tra longa vivtago, Ia du. cstis ebla nur antaii Ia bapto, kaj oni devis zorge
La knabo ripozis êe Ia brust' de I' patrin' gardi Ia infanojn gis tiam. Nun s a n g u 1o signifas:
tra longa vivtag'. Dio benu vin! malsanema, kripla, ofte idiota infano kaj estas uzata
Mian knabon mi tenis êe-kore en pac' kiel kromnomaêo.
tra longa vivtag'. Nun prenis lin Iac'. 1'lIfro 28. Engelland. Temas ne pri Anglujo sed pri iu
Dormu, mia plej kara knab'! fabela lando, pri kiu Peer revas.
Mi Iulados vin, mi vin gardos!
I'IIA'O29. Montkaptita. Laií malnova superstiêo homoj
LA BUTONMULDISTO povis esti «mont-kaptitaj», t. e. Iogitaj en Ia montojn
(malantau la dometo) de Ia troloj. Custe tio okazas al Peer en songo en
êe Ia Iasta krucvojo, Peer, kunvenos do ni, 5a sceno de akto 2a.
kaj tiam ni vidos, êu -. Mi diras ne pli. I'lIfrO31. Regalestro. Ceremoniestro.
SOLVEJG Estas alta.... En Ia kampara danco, halingo, Ia
(kantas pli laiite en la tagbrilo) dancanta junulo ne estas sufiêe taiíga, se li ne povas
Mi Iulados vin, mi vin gardos, kapturnigi, piedfrapante Ia plafon-trabon-
dormu, songu, mia knab'! I'nA'o 33. êi-vespere? Ordinare daüras edzigfesto êe
222 PEER GYNT RlMARKOJ 223

kamparanoj dum pluraj tagoj, kaj en tiu tempo Ia saga. Li taügas nur por erpadi en Ia cindro pri
gastoj ne forlasas Ia festbienon. objektoj. De tio li havas sian kromnomon. éion, kion
Pago 40. Nevideblo-robo. (-êapelo). Vestajo, kiu laü Ia li trovas sur Ia vojo en Ia vivo, li kunportas - kiom
fabeloj ígas Ia surhavanton nevidebla. ajn aêa gi âajnas al Petro kaj Paulo kaj kiel ajn ili
Pago 41. Provizejo estas aparta dometo, en kiu oni kon- rikanas lin. Sed guste per tiuj bagateIajoj kaj aêajoj
servas Ia mangajojn, La subtegmenta êambro ordí- Cindrulo gajnas Ia regídinon kaj duonon de Ia regno.
nare estis en tiu tempo dormejo por Ia filinoj aü (Vidu: «Tri norvegaj popolfabeloj», Ia duan).
servistinoj de Ia bieno. Sajne, Ia kaüzo de tiu arango Pago 67. Se I' okulo êagrenas .... Vidu êe Sankta Mat.
estas, Ire tiu domo estis en bieno Ia sola, kiu ordinar 5.29.
havis seruron kaj estis âlosata. Pago 68. Kaj mi povas malSargi .. Rekte tradukita figura
parolo: Mi facile povas liberigi min je Ia Dovre-viv-
AKTO DUA maniero.
Pago 52. se kaptis .. " Vidu klarigon por pago 29. Laü Pago 70. Alla paroba. En tiu tempo, kieI kelkfoje ankaü
Ia superstiêo Ia troloj devas malaperi aü krevi, se nun, ne trovigis institutoj por prizorgado de senpa-
oni sonorigas per pregej-sonoriloj. Tio okazas en Ia rencaj infanoj. I1i logis mallongan tempon êe êiu el
fino de Ia 6a sceno. Ia bienuloj kaj tieI sendataj dum Ia tuta infaneco de
Pago 56. Ronden-montoj. (Ronden). Libersitua, potenca bieno aI bieno.
montarkomplekso en Ia sud-orienta rando de Dovre- Pago 72. Sanorado! Vidu rim. de pago 52.
montaro. Tie estas multaj tre altaj suproj, gis 2017 Nigra mantelo: La kristana pastrorobo.
metrojn super Ia maro.
Pago 74. Birdkrioj. Malbonaj estuloj en korpoj de birdoj,
levas la koko. . .. Temas prí Ia ventomontrilo, kiu
plej ofte estás formita kiel koko. La bildo estas prenita el Ia fabeloj.
Pago 58. Steloj brilas .... birdoj kantas .... Rimarku Ia
malnaturan scenejon. Nun ni trovas nin en Ia mondo AKTO TRIA
de Ia songo]. Pago 94. Soria-Moria-palaco. Nomo el Ia fabeloj.
Verde vestita virino. Laii Ia fabeloj Ia arbarnimfoj
estas verdaj. Pago 96. Grane nomigts Ia êevalo de Sigurd Favnesbane.
Sankta Petro estas bone konata el Ia fabeIoj kiel Ia
Tiras Ia fingrojn. . .. Tiu gesto signifas juron: «De-
tranêu êí tie, se mí ne diras veron». pordisto de Ia êieIo.
Pago 97. Beata. Ofte uzata esprimmaniero por «mor-
Pago 61. Dovrepatro (Dovregubben). La norvega vorto
tinta» kun Ia subtono ke oni supozas ke Ia mortinto
«gubbe» signifas ne nur «maljunulo». di ankaü
estas en Ia êielo.
sugestas «dommastro». Oní parolas pri «far i huset»
(patro en Ia domo) ankaü se li estas seninfana.
Pago 62. FiIino kaj regno aldone. Tio êí estas tre ofte AKTO KVARA
Ia temo de Ia popolfabeloj, precípe de tiuj pri Petro, Pago 101. Mondcivitaneckontakto. Ironiajo pri Ia ger-
Paulo kaj Cindrulo (Per, Pâl og Espen Askelad), tri mana vortkunmeto.
fratoj, kiuj eniras Ia mondon por serêi Ia feliêon. Pago 105. En kio vi faris'l komercista esprimo rekte
Cindrulo estas Ia plej juna kaj ne rigardata kieI tre tradukita: En kio vi komercis?
224 PEER GYNT RIMARKOJ 225

Pago 106. /ilantropa maljaooro, Aludas al Ia movado La êevalo henas . . .. Eble satiro al Ia verkistoj, kiuj
kontraü Ia sklavo-vendado en Ia unua duono de Ia 1011 zorgas, ke Ia heroo êiam ekhavas guste tion, kion li
jarcento.
bezonas en certa momento.
Pago 110. vin mem perdus. Komparu êe Sankta Luko ab esse ad posse .... plu: valet consequentia, ab posse
9.25. ad esse non valet consequentia (el tio ke io estas oni
Pago 111. Btmãl. (etmol). Norvega marista termino: di. povas konstati, ke gi p o v a s esti, sed ne inverse).
stanco traveturita en Ia daüro de unu tagnokto. Peer Gynt do studis ankaü logikon!
Lippe-Deimol estis en tiu tempo prínco-âtato.
Jlllgo 125. Kaba. La centra sanktejo de Ia mahometanoj,
En Render.... Kiam Ia sveda hero-rego Karl Ia kubforma konstruajo en Mekka. Tie trovígas Ia
Dekdua proksime de Bender batalis kontraü grandegn «nigra êtono», kiun Ia pilgrimantoj kisas.
superpovo, li fine devis fugi, sed stumblis en sía]
spronoj kaj estis kaptata. Pago 126. Vi ne igas .... Komparu êe Sankta Luko 4, 24.
kaj Proverbo de Z.
Pago 112. Hellas. lbsen eble aludas pri alia malgrandn
lando, kiu batalis senespere kontraü potenca mala- 1'11go 129. «Das ewig .... » Citajo el Ia fino de 2a parto de
miko, nome Danujo en 1864. Se tiel, Ia sceno estas «Faust». Ke Peer citas a n anstataü h i n a n, mont-
satiro super Ia profitavida politiko, kiun gvidis Ia ras lian duonecon kaj malprecizemon kaj emon al-
grandaj âtato] êe tiu okazo. gustigi Ia proverbojn k. S. konvenaj por sia uzo.
Pago 115. Kastale. Fonto sur Ia deklivo de Ia monto J>llgo 133. Tian uZon mi.... lbsen aludas al Brand, Ia
Parnassos, pratempe sankÚgita al Ia Muzoj. êefa persono de lia dramo «Brand», aperinta Ia lasta
Pago 120. Bus estas kvazaü propra nomo kun Ia senco antaü «Peer Gynt», Brand estas Ia plena kontrasto
proksimume: kara amiko, bona kunulo. de Peer. Lia devizo estas «êiom aü neniom», kaj li
Pago 121. La sterkoskarabo metas siajn ovojn en glob- kondamnas Ia marêandemon. Brand fine pereas pro
siaj ideoj.
etojn el sterko kaj poste rulas tiujn en terfendetojn
per Ia postpiedoj. J>ngo 138. Nu) do devus sino . .. Oni povas almeti: Ia
diablo preni.
Pago 122. Tekstas k.t.p, Provo de SaIomono 16, 18; 29,
23. Pltgo 141. Becker. Weltgeschichte de Becker. Rimarku:
Pago 123. Trarompo.... Tia ideo fakte estas serioze el- nur unu volumo, ne komplete. Denove duoneco.
metita poste de Jacques Libaudy en Ia «Cezaro de Pago 148. La sepdek interpretísto}, .... lbsen aludas prí '
Saharo». Ia malnova mito pri Ia Alexandra biblío-tradukajo,
Pago 124. Valan-sango. «La valo» estas Gudbrandsdal nomita Septuagesima: Egipta rego igis 72 klerajn
(valo = dal). judojn enêlosataj en êeloj unuope, por ke êíu faru
la arkea azeno. lbsen aludas pri Ia enigmo: Kiu azeno tradukajon de Ia biblio. Kiam ili elvenis, iliaj tra-
fanfaronis tiel Iaüte, ke Ia tuta mondo gin aüdis ? La dukajoj estis laüvorte similaj. La 160 novaj eble
azeno de Ia arkeo! estas proksimume Ia nombro de Ia lingvoj, en kiuj
Mia regno.... Laü Shakespeare: Richard lU, akto Ia biblio poste estas tradukita.
5/4: My kingdom for a horse! Pri duona regno vidu Pago 14.9. La Munchhausen-vulpo. M. fiksnajlis Ia voston
rim. por pago 62. Peer Gynt ja havas nur duonan de vulpo al arbo, faris tranêeton en Ia frunto kaj poste
regnon. vipis Ia vulpon, tiel ke gi «kuris el sia bona haüto».
1\
226 PEER GYNT RIMARKOJ 227

Pago 151. Huhu. Tiu karikatur-figuro estas aludo al lu J'II!:O181. Hejmoen-jesto. Festeno, kiun oni arangas,
norvegaj lingvostrebantoj. Por kompreni Ia scenon, enloginte en novan hejmon. (Si translogis al Ia
necese estas iomete koni tiun movadon: -La fondinto morto). .
estas Ivar Asen, kiu eldonis «Gramatiko de Ia nor-
1'11':-0 182. Bofrato de la morto. Laü malnova imago Ia
vega idiomo» kaj poste vortaron. Estis lia intenco
morto nun estas âia edzo, kaj Ia morto do estas
krei memstaran norvegan lingvon literaturan (lands-
bofrato de tiuj viroj, kun kiuj si plifrue havis rilaton.
mal) bazitan sur Ia origon-norvega, kiu dum Ia kvar-
rize vestita. Lia funebro estas malpli granda. Lia
centjara unio kun Danujo estis - precipe en Ia urboj
rilato kun Ia mortinto estas ne tiel grava. .
- preskaii elpuâíta de Ia dana. Li kolektis dialekt-
prooizej-pordo, vidu pago 41. Oni supozu, ke Peer
ajojn tra Ia tuta lando, precipe en Ia okcidentaj
Gynt siatempe povis trapasi tiun pordon. Vidu ankaü
partoj, kiuj estis malplej influitaj de Ia daneco. La
Ia noton pri Ia sama verso.
unua grava poeto, kiu uzis tiun lingvon, estis A. O.
Vinje. Oni kredas, ke Ibsen per Huhu indikis al I'IIg-O183. La kato de Dovre. Blanka urso, kiun meneias
Vinje. Post Vinje multaj verkistoj kun sukceso util- Ia fabelisto Asbjernsen en sia rakonto pri Peer Gynt,
igis Ia novan lingvon, kaj hodíaü gi staras forte, eê el kiu Ibsen prenis Ia nomon kaj multajn ideojn por
flanke-êe-flanke kun Ia dan-norvega (riksmâl) dank' sia verko.
alIa favoro de Ia registaroj. Ibsen forte kontraüstaría I'lIgo 184. Vanovo. Ovo senfekunda. Liaj revoj pri Ia
gin, kvankam oni povas noti influon de gi en lia vivo, kiuj promesis multe, sed farigis nenio.
lingvouzo.
)'Itgo 186. La historio «La diablo kaj Ia porko» estas
Per plumo tenata. Se needukita persono, ne povanta
pruntita el Phaedrus: Fabulus V, 5: Seurra et rusti-
skribi sian nomon, subskribu dokumenton, tion povas
cus. La rakonton Peer direktas al sia aüskultantaro,
fari fidinda persono, dum Ia «subskribanto» kune
kiu ne komprenis, ke Ia aükcío estis plej profunda
tenas Ia plumon aü post kiam li tuêis gin.
seriozo de lia flanko. Sajnas, ke Ibsen volas atentigi
AKTO KVINA pri Ia nekoinpreno, kiun homoj ofte montras pri
artistoj, kies verkoj ofte estas bazitaj sur plej pro-
Pago 160. Hallingskarven. Potenca montodorso plej supre
funda realeeo.
en Hallingdal.
J ekel. Pli guste: Hardanger- jakel. Kupolforma gla- Pago 187. Nebukadnesar. Vidu êe Dan. 4, 33: «kaj her-
eiejo plej norde sur Hardanger-vastajo. bajojn li mangís kiel Ia bovoj».
Folgefonnen. La tria plej granda glaeiejo de Norve- Pago 188. Vulpo post la orelo .... Havi iun ruzan inten-
gujo, oriente de Hardanger-fjordo. eon. êar mi ne konas iun esperantan formon de tiu
Pago 161. msx« Montsupro. proverba esprimo, mi elektis traduki Ia norvegan
Galdh0piggen. Montsupro, plej alta de Norvegujo kaj rekte.
Norda Eúropo. Pago 190. Plor' de hometuloj. Nenaskitaj infanoj, kiuj
Ilarteig. Kegloforma montsupro sur Hardanger-. riproêas tiujn, kiuj povus esti iliaj gepatroj.
vastajo, Fadenbuloj. Estas ofte meneiita en Ia skandinava
Pago 179. Glitretind. Tre alta montsupro. Se oni kun- superstíêo. Ankaü alia íde-asocio ligigas aI Ia faden-
kalkulas gian je 30 metroj dikan glaeitavolon, gi eê buloj: senordaj pensoj.
superas Galhepíggen, Ia plej alta. Pago 194. Eleso, Rekta traduko de dana esprimo, prok-
228 PEER GYNT

simume: mallertulo, nespertulo. La fleso sin tenas
nur en Ia malalta regiono.
Mungdt kaj bjor. Bierspecoj, kiujn oni faris en tiu
tempo.
Pago 197. Kongsberg. Norvega urbo, kie estas Ia argent-
minejoj kaj monfarejo.
Kiel diris Ia vulpo. . .. Aludo ai malnova sentenco:
Nur estas transiro, diris Ia vulpo - senfeligate.
Pago 203. Heklefjeld. Estas, same kiel Bloksberg, resta-
KONCIZA KOMENTARIO
dejo de Ia sorêistinoj. Kiel «Faust» estas Ia centra êefverko de Ia germana
Pago 204. Strio de Ia hoâto. Proverba esprimo: ne esti llteraturo, tíel estas «Peer Gynt» koro de Ia norvega.
tute sena (je kulpo aü maljusto). }i estas, Ia plej sprita kaj plej ríêa, Ia plej multeflanka

Pago 208. La Justedal-pastro. Matthias Foss, kiu estis kaj plej profunda verko, kiun posedas Ia norvega lítera-
pastro en 1742 en Justedal, vere skribis en «Mallonga turo, Krome gi estas kaj en spirito kaj tono, en natur-
priskribo de Justedal»: Ilí (t. e. Ia Justedalanoj) estas ngordo kaj kiel bildo de popol-vívado, Ia plej norvega
ankaü tre longvivaj, kaj estas maloftega okazajo, ke kreajo de Ibsen.
iu mortas, . Malgraií sia norvega propreco tiu verko krevigis Ia
Tiu êi povas EIla fabelo «La regidíno, kiun neniu limon de nacia posedrajto kaj farigis posedajo de Ia tuta
povis vortligi». mondo. ai do plene rajtas sian Iokon inter Ia êefverkoj
de Ia mond-literaturo tradukitaj en esperanton.
Pago 211. Salajro ja ne.... Tiu frazo esprimas plejan
La elirpunkton de sia dramo pri Ia blaganto, Peer
spriton, se oni legís tiun saman postskribon tre oftan
Gynt, !bsen trovis en «Norvegaj fabeloj kaj popol-mitoj»
en Ia tiutempaj gazetanoncoj.
de Asbjernsen. Precipe kelkaj vortoj eI Ia peco «Boaco-
Pago 214. Portretoj per suna lumo. Aludas ai Daguerre- asado êe Rondane» kaptis lin: «Tiu Peer Gynt estis
otypi, Ia plej malnova maniero de fotografado. Sur lu eksterordinara ulo. Li estis vera fabelisto kaj blagulo,
speciale preparita metalplato oni faris latentan kiu certe amuzus vin, Li êiam pretendia ke li estas
bildon, kiu poste estis rivelita per hidrarga vaporo, heroo en historioj, kiuj laü onidiro okazis en pli fruaj
poste fiksita per trempado en aparta solvajo, En tiu tcmpoj.»
solvajo trovígts inter aliaj ingrediencoj sulfuro, kiu Tiuêí maIgranda semero ekgermís en fekunda fan-
laii Ia informoj ne mankas en Ia infero. tazío. Ibsen efektive estis goja, ke Ia rakonto dirás tíel
Kontrafakto. Serca esprimo por p o r t r e t o laü Ia malmulte pri Peer. Li skribis en letero : «Ne estas multo,
norvega «kontrafej», kiu siavice evoluis de Ia franca sur kio mi povas konstrui, sed des pli libere mi povas
contrefait. Jongli per Ia materiaIo laü bontrovo. Kaj vere, li jongIis
Pago 215. Stavanger. Urbo en Norvegujo. Tie estas Ia per Ia temo. La senperaj kapricoj povis ludi libere. Ibsen,
centra administrejo de Ia norvega misi-organizacioj. Ia konsekvencema konstruisto de I' dramo, forjetís por
Pago 217. Ordigu vian domon. Rigardu êe Jesaja 38, 1. tiu fojo êiajn antaiíkaIkuIojn. EkzempIe, ne estis komen-
Pago 218. Palpas tü li. Si do estas blinda. ce lia intenco, ke Peer veturu ai Ameriko kaj Saharo.
Entute Peer farigis tipo pli simpatia 01 kia Ibsen origine
intencis krei lin.
230 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 231

Custe tial, ke Ia materialo lasis ai li tian liberon, li vegujo datígas de l' pratempo. Sed precipe dum Ia unia
povis enmeti motivojn Iaü propra elekto. Li uzis, símbolo kun Danlando - Iaü sennombraj kantoj - Dovre estis Ia
gin reinterpretante, Ia renkonton inter Bojgo, Ia gíganto- imbolo de Norvegujo.
trolo, kaj Peer Gynt, pri kiu Asbjernsen rakontas en sia Unue Ia troloj de Dovre ne volas esti vizitataj de frem-
fabelo. Li ankaü genie ígís, ke Ia blaganto rakontas pri si duloj, nek ricevi impulsojn' de ekstere, escepte por Ia
mem tion, kion Asbjernsen rakontas pri Ia rajdo de Gud- vestaro. Ili estas egoistaj, memfidaj, miopaj kaj plenaj
brand GIesne super Gendin sur Ia boac-boko, Same libere de antaüjugoj, tiel ke ili vidas êion strabe. êifonoj âajnas
li ígis, ke Peer rakontas aliajn pecojn el Ia fabelaro de dckorajo, rubajo êajnas oro. Ili havas Ia trolvidon kaj Ia
Asbjernsen kaj Moe, ekz., «La knabo kaj Ia diablo,» kaj trolguston.
en Ia lasta akto «La forgisto, kiun ili ne kuragis enlasi en Sed Ia trolgento malprosperas. Malpli da - kaj malpli
Ia inferon». Sed li precipe pentris bildon de Ia heroo de bonaj - kapoj. Finigas per tio, ke Dovrepatro mem
Ia fabeloj, Cindrulo. Tri fabeloj, kiujn Ibsen pleje utiligis, farigas almoz-vagulo kaj serêas okupon êe Ia komedío,
estas kunprenitaj en tiu êí libro. La supre menciita rakon- T'iamaniere Ia nacional-romantiko farigas trola. Sed Ia
to pri Peer Gynt mem estas tro ampleksa. f'antaziido de Peer kun Ia filino de Dovrepatro «havas
Tiuj pruntoj el Ia norvegaj popolfabeloj donis al li bclajn infanojn tra Ia tuta lando».
sufiêe da materialo por Ia jonglado. Sed li precipe volis Ankaü aliaj aferoj el Ia vivo kaj el legado donis impul-
ataki Ia nacional-romantikon. Pli bonan karikaturon 01 sojn al Ibsen. Li uzis sian patrinon kiel modelon por Ase
Ia fanfaronulo, kiu pretendas esti farinta tion, kion aliaj kaj impreson pri sia patro por Jon Gynt, Ia patro de Peer,
faris pli frue, li neeble povus trovi. Jen Ia norvegoj, - gustama parolemulo, kiu arangís grandiozajn bankedojn.
nacional-romantikuloj kaj supernorvegoj, kiuj kredas, ke Riam tiu bankrotis, Ia filo, Peer, devis sentadi Ia ríkan-
ili mem estas grandaj pro Ia grandaj agoj, kiujn faris ridojn de Ia distriktanoj, same kiel Henrik Ibsen mem, Ia
iliaj patroj en praaj tempo]. La bieno de Ase estas minia- filo de Ia bankrotinta komercisto, sentis Ia malestimon
turo de Norvegujo, estinteca grandeco kontraií estqnteca de Ia urbetanoj. Same kiel OIe Bull, Ia fama norvega
mizero, restajoj el malnova ríêeco, granduleco kontraií violonisto, iam provis fondi norvegan idealãtaton en
malriêeco. Sed Peer plej bone farigas nacia karikaturo Ameríko, «Oleana», tiel Ibsen igas, ke Peer revas fondi
pro tiuj proprecoj, kiujn posedis Cindrulo, Ia fabel-heroo, «Gyntanujon» kun Ia êefurbo «Peeropolo». En Saharo li
tipo kiun Ibsen opiniis precipe norvega. Same kiel Cín- volas generi Ia norvegan rason êar «valan-sango ja havas
drulo, Peer kredas, ke li iam «faros ion, kio gloros», rcgec-frakcion». Sed Ibsen precipe amuzas sin metante
kaj kiel Cindrulo li revas gajni Ia regidinon kaj duonan kelkajn konatajn personojn en Ia frenezulejon de Kairo.
regnon kaj mem farigi rego - «bofilo de Dovrepatro» -, 'I'ie ni trovas O. A. Vinje en figuro de Huhu, Ia líng-
aii cezaro de «orhegemonio», kiel esploristo «cezaro de l' vostrebanto de La Malebaraj strandoj (vidu rimarkon por
homesto», kaj kiel filozofo - «Ia cezaro de l' memo». Sed pago 151.) Ni trovas Grafon Manderstrem, Ia sveda mini-
li ne atingas sian revan celon, kiel faris Cindrulo, li estas stro por eksterlandaj aferoj, êí tie nomita Hussein. Li estas
kronata per pajlokrono en frenezulejo de Kairo. tute freneza kaj suferas de Ia imago, ke li estas plumo, kaj
Precipe dediêita al Ia supernorvegoj estas Ia sceno en ko Ia mondo pereos, se li ne povas skribi notojn. Aludoj
«Ia halo de Dovrepatro». La trolregno estas Norvegujo, nI aliaj nacioj estas Ia eksterlandaj amikoj de Peer Gynt,
kaj gi kuâas en Dovremontaro, êar tiu montaro estas de Ia anglo, Mr. Cotton, kotonmagnato kun sia akra vido por
malnovaj tempo] rigardata kiel Ia plej norvegeca kaj plej profito, Ia franco, BaIlon adoranto de gloro kaj virinoj,
firma el Ia norvegaj montoj. Dovre kiel simbolo de Nor- lu germano v. Eberkopf, kvazaü-profunda, solenema kaj
232 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 233

avara je aneksado, kaj Ia grandsvedo, 'I'rumpeterstrâle, Fantaziema menso kia tiu de Peer, kompreneble, vivis
kiu parade frazadas pri Ia sveda herorego Karl Ia XII kaj nur en tiu fabelmondo. Li efektive kredas je tio, kion li
ties spronoj. Germana profesoro Begriffenfeldt, kiu estas rakontas pri siaj faroj. Entute ne estas aI li limo inter
direktoro de Ia frenezulejo kaj mem frenezigis, estas realeco kaj imago. Sed lia fantazio ne estas produktiva,
adepto de Ia plej abstrakta filozofio germana. nur reproduktanta. Finrakontinte pri, kieI li falegis en
Plej amuza estas tamen Ia karikaturo de Ia norvegoj, Ia lagon, li kaj Ia boac-boko, lia fantazio estas elêerpita,
Ia felaho, kompatinda, malzorgita egipta kampuI-sklavo. .'ar Ia fabelo ne rakontas pli pri Gudbrand Glesne. Kiam
Li nenion valoras en alies okuloj, sed sur sia dorso li Ase volas ekscii, kie Ia boko estas, li klaketas per Ia
portas mumion de reg' Apis, kaj li mem kredas, ke li fingroj kaj diras, turnante sin sur Ia kalkano: «Eble
estas tiu reg' Apis, kiu konstruis piramidojn kaj skulptis rcstís sur Ia Ioko. - Kaptu lin - êe vido de li!» Prok-
Ia grandan sfinkson. aimume tieI finígas multaj eI Ia fabeloj. (komp. «La for-
Kelkaj komentariistoj indikas, ke Ia felah-sceno estas ~lsto, kiun ili ne kuragís enlasi en Ia inferon».)
satiro direktita aI Ia svedoj, kiuj êiam kaj en kantado Ankaü impresoj de Ia realeco - de Ia infanjaroj
kaj parolo êirkaiitrenas sian regmumion de Karl Ia XII. kaúzis, ke Peer farigis nenifara revanto. Kiam Ia patro
La nuntempa Egiptujo estas Ia tria simbolo de Nor- .'n Ia tagoj de bonstato arangis brilajn bankedojn, invi-
vegujo en rilato kun sia estinteco, same vipa kaj malica tante Ia kapitanon, Ia preposton kaj multajn aliajn, li
kieI Ia bieno de Ase kaj Ia Dovrea troI-regno. Ankaü tie ofte enlasis Ia filon. La gastoj laüdis Ia filon de Jon
êí montrlgas estinta gIoro kontraü estanta mizero kaj Gynt Ia riêa, dirante, ke tiu knabo farigos io granda. La
stagno. êiuj restajoj de Ia pasinteco kvazaü revadas pri patro âatis tion kaj eê donacis aI Ia pastro êevalon kaj
pasinta gIoro. Estas interese en tiu êí rilato citi tíu- vcturilon kieI dankon por laíida frazo.
tempan gazetartikolon de Ibsen: «La norvegoj cetere Kiam Ia riêeco malprogresis, kaj Ia famílio farigis
estas popolo de l' estonteco, t. e. popolo, kiu pro du kaíizoj objekto por klaêado, Peer devis ne kapituli, sed provi
povas trankvile dormi en Ia nuno kaj same trankvile snvi Ia kredon, ke li estas eksterordinara homo, iu, kiu
dormi en êiu venonta nuno, unue, êar ni havas Ia histo- havas esceptajn kapablojn. TiaI li komencas rakonti
riajn pruvojn pri tio, ke niaj prapatroj faris taügan multajn strangajn okazintajojn pri si mem. Nu, Ia pa-
taglaboron, kaj due, êar ni estas konvinkitaj pri tio, ke trino ne estis tute senkulpa. Si helpis lin iomete pri tio.
niaj posteuloj iam vekígos por granda estonteca misío.» Do, Ase ne estas bona edukantino. Ankaü aliajn man-
kojn si havas. Si êefe estas senvoIa. En sia malforteco
U nua a k t o. - Peer, vi blagas! Tiuj êi malafablaj nntaii Ia knabo si havas guste tiun miksajon el ekkoIe-
vortoj de Ia patrino de Peer, Ia unuaj kiujn ni aüdas, remo kaj cedemo kaj emo al dorlotado, kio kaüzas, ke
estas Ia âlosilo kaj funda motivo de Ia tuta verko, Ia vivo Ai ne estas ia morala apogo por Ia filo.
de Peer Gynt. La norvegaj infanoj ofte estis edukataj Kiel escepta homo Peer iras en Ia vivon. Li ne estas
jam en Ia Iulilo per fabeloj, en kiuj svarmas rego], regi- lute certa, sed li ludas per Ia penso, ke li estos cezaro.
dinoj, palacoj, sed precipe supernaturaj estajoj kíaj Kompreneble, êiu junulo en certa ago ordinare estas
koboldoj, ogroj, draiigoj Ir. t. p. Nia Sinjoro kaj Satano revema, sed estas normale, ke li iom post iom moderigas
vagas sur Ia tero - ofte kune. Je tiuj fabeloj ankaü Ia postulojn Iaií Ia realeco. Tion ne faras Peer. En sia
plenkreskuloj kredis eê kieI je Ia biblio. Ogro kaj ko- interno li serêas kompenson por Ia malgoja realeco per
boldo estis aI ili same realecaj estajoj kieI ekzemple tiu revado, ke li sekrete estas cezaro. Tio estas Ia êefa
hundo kaj bovino. eco de Cindrulo, Ia heroo de Ia fabeloj.
234 PEER GYNT
KONCIZA KOMENTARIO 235
La patrino tamen havas iomete da realec-vidpovon.
unkta, por ke li povu elparoli gin antaü Ingrid. Tiu
Si volas, ke Peer savu Ia bienon por Ia familio, edzigante
('PilO prilumas econ de Peer, kiun ni antaüe ne trovis:
al Ingrid, sola filino de Ia riêa Hegstad-bienulo. Ingrid
certe ne rifuzus tion. 11 of'cktíve kuragigis sin aI ago. Li sentas, ke Ingrid
ortlras lin de Ia bildo de Solvejg. Realaj valorajoj ne
La tuta akto donas klaran bildon de Peer: Fantazie-
Ignifas multe por Ia fantaziemulo, li facíle povas rifuzi
mulo, revanto, sovagulo, drinkemulo, batalemulo, sed
spite al êio ne malsimpatia. lu riêan doton de Ingrid. Lia amo aI Solvejg donis aI li
r11(Han apogpunkton, k iu eb Ie p ov a s f ar i eI
Ne malpli klaran bildon gi donas pri Ase. Malgraü
11 v i r o n.
êiuj riproêoj kaj minacoj si havas moIan .koron por sia
Nun Ia revanto estas metita kontraü Ia krueIa realeco.
filo, varman patrin-instinkton. Si tremas pro kolero,
1.1 estas lasita nur aI si mem. Sed li ne kapablas estri
venante en Ia korton de Hegstad-bieno por vergi lin, sed
lnn fantaziemon. ReaIeco kaj imago estas io sama por
tuj kiam si aüdas, ke Ia forgisto intencas prizorgi tion,
si estas êe Ia flanko de Peer. 11. Jen realeco estas imago, jen imago estas realeco. La
ltonden-montoj farigas paIaco. Li imagas sin reveninta
Per malmultaj pudorplenaj replikoj estas Solvejg
nl Ia grandaj bankedoj de sia patro kaj Ia laüdo] de Ia
pentrita. Sed kiel lumas de si! Tiel simpla si aperas, tiel
ustoj. Li antaüenkuras, sed puêígas per Ia nazo kontraü
matenfreâa, tiel naiva. Kiam si parolas, Ia sovageoo de
Ia edzigfeato eksilentas. roko, falas kaj restas kuâanta, La revo kolizias kun Ia
n-aleco. Jen ni ree glitas en Ia fabelmondon. Peer ren-
kontas Ia verde vestitan virinon. Si estas filino de l'
D u a a k t o estas genia míksajo el real eco kaj Dovre-rego, kaj li estas filo de Regíno Ase.
fabelo, sama kia Ia menso de Peer. Preskaü nesenteble
Li estas bone akceptata de Dovrepatro. La trol-gento
ni transglitas de Ia plej kruda realeco en Ia febelmon-
dono hczonas novan sangon, kaj Ia svatiganto estas fortika
junulo. Li povas ricevi Ia filinon kaj duonon de Ia regno,
Sed êu Ia okazajoj estu rigardataj kiel faktoj, êu kiel
acd nur se li volas farigi trolo. Post multaj protestoj li
io, kion Peer imagas aü songas, êu ili estu komprenotaj
nkceptas êiun opan âangon, sed kiam li ekscias, ke li ne
rekte, êu interpretataj sim bole, êio sekvas unu planon:
plu povos refarigi homo, li rifuzas. Fine li ekhavas Ia
Ia akto montras Ia vivproblemon de Peer, Ia taskon, kiun
trol-amason super si, kaj li estas savata de Ia pregej-
li ricevis, kaj same lian kapablon - aü nekapablon _
solvi Ia taskon. sonorado. Same kiel, kiam li fcrpuêís Ingrid, li nun rifu-
sas pri gIora estonteco. Tio, ke li ne volas fari Ia decidan
Ankaü en Ia unua akto io estas postulata de Peer. paâon bone agordas kun lia êefa principo: li en Ia ne-
Li devus savi Ia bienon, edzígante al Ia junulino de Heg- pleneco trovas Ia ebIon r e p a s i, se estos oportune.
stad. Estas certe, ke li povus, êar Ingrid ne estis malema,
Jen ni renkontas lin en Ia batalo kontraü Bojgo. La
kaj Ia maljunulo estis cedema aI sia filino. Sed tiu tasko bojgo-scenon Ibsen pruntis eI Ia fabeloj. La nomo Bojgo
ne havas lokon en lia interno, li ja ne sentas amon aI Aajnas havi rilaton kun Ia norvega vorto por «kurbígínta»
Ingrid.
(beyet). Tio êí kune kun tio, ke Bojgo postulas de Peer,
Ni rerenkontas Peer kaj Ingrid sur Ia montaro en Ia ke li «ôirkaüiru», donas al ni sufiêan aludon. Bojgo estas
mateno post Ia fianêin-rabo. Peer bruske kaj krude for- kvazaü enkorpigo de Ia inerteco, kiu malhelpas, ke Peer
puâas Ingrid. La tu ta afero estis nur sens-ebrio. Nun li iru rekte trae. Do gi simbolas ion en lia interno, kio igas
sentas abomenon aI êiuj virinoj. Sed li aldonas: «Krom lin deflankígí, kurbigi sian vojon. Tiun econ de Peer oni
unu». Tiu unu estas Solvejg. Sia nomo estas aI li tro jam konas, lian inklinon aI kompromísoj kaj duonaj I
I
236 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 237

decidoj. Tiu emo êefe estas morala malkurago, timo pOI. Sed tuj kiam Peer estas ekster Ia vido de Solvejg, Ia
faro, kiun li ne povos refari, bezono por - kiel en 111 troI-mondo denove atakas lin. «La verde vestita» ren-
Dovre-halo - revojo malferma, tieI ke li povos repa1ll, kontas lin kun ilia Iongkrura, lama ido. Malkaêígas io
se li bezonos, ti mo por preni sur sin Ia konsekvencojn dI' nobla en Peer, kiam li rekonas, ke Solvejg estas tro pura,
sia faro. Sed êiuj tiuj êí ecoj de Peer ne estas pozitivu tro sankta por li, sentas, ke lia estinteco ne nur kun «Ia
malbonaj, Ia pasiveco malhelpas Ia bonon êe li. Li êiam verde vestita», sed ankaü kun Ingrid kaj Ia tri setro-
trovas citajojn eI Ia biblio kaj proverbojn, kiuj erarc junulioj, metas baron inter li kaj SoIvejg. Samtempe
uzataj defendas lian neplenecon. li montras mal-kuragon. Li ne kuragas reeniri por kon-
fcai kaj pentofari, li ne kapablas lukti kun Ia Bojgo, sed
T r i a a k t o povus porti Ia titolon: Peer, SoIvejg elektas provi «êirkaíiir'i» - «tiel ke estos nek perdo nek
kaj Ase. En sia mallongeco gi estas eble Ia plej bela. gajn'».
La êefrolanto estas Peer, sed Ia akto êefe donas pent- La sama mikso el noblaj karaktertrajtoj kaj morala
rajon prí SoIvejg. Oni ne multe âin vidas aü aüdas. Si malkurago aperas êe Peer en Ia Iasta renkonto kun Ia
entute parolas malmulte en Ia tu ta dramo, sed tamen patríno. Li volas igí Ia morton pli facila aI si. Ase kuâas
diras des pli multe. êiu el âíaj vortoj gravurígas en Ia malsana hejme, pensante pri Peer. êiu movebla posedajo
konscio de Ia Ieganto, kvankam Ia vortoj estas tre sim- de Ia bieno estas veturigita aI Hegstad kieI punpago pro
plaj kaj senornamaj. Si nevideble êeestas tra Ia tuta Ia fianêinrabo, eble ankaü pro malnova âuldo. Si ne
dramo - kieI memoro aíi kiel kontrasto. EI tiu malgran- ríproêas aI Peer, si kulpigas iun, kiu ofte estas kulpigata,
da junulino elradias potenco, kiu trafluas Ia tutan Ia diablon. Li ja tentis âian filon. Peer venas. Li deziras
poemon, plenigas gin per beleco, envolvas gin per Ia odoro viziti sino Sed li ne volas paroli pri Ia morto nek pri aliaj
de poezio. malagrablajoj, êion, kio estas dolora kaj peza, li volas
Peer estas fariginta arbarulo. La tribunalo dejugis prokrastigi «g i s p o s t e, a I i a ta g'». Fine ili ambaü
de li Ia bienon. Ekster Ia arbaro iu ajn povas mortigi fantazias sin for de Ia realeco. Ase kaj Peer ludas kieI
lin. Pli 01 iam li nun bezonas sobran realec-vidpovon. n Ia estintaj tagoj. êio farigas fabelo, eê Ia morto. Peer
La kruela realeco postulas de li multan penon. Sed li ne ígas per ruzajo, ke Sankta Petro, Ia pordisto de Ia êielo,
kapablas forigi Ia fantaziemon. Fojon post fojo li pro- malfermas Ia pordon por patrino Ase. Sed subite, kiam
vas, sed post nelonge li ree estas en Ia fantazi-mondo. li vidas, ke Ia patrino jam estas senviva, li vekígas aI Ia
En Ia arbaro okazajo prilumas Ia malkuragon de realeco.
Peer. Vidante junulon, kiu venas en Ia arbaro kaj deha-
kas de si fingron por eviti Ia militservon, li konfesas aI K v a r a a k t o de Ia dramo estas Ia plej longa kaj,
si mem: «Jes, pensi, deziri, eê vo I i, cetere, - - sed el arta vidpunkto, Ia malplej forta, sed Ia plej sprita,
f a r i! Ne, tion mi ne komprenas!» pli amuza 01 profunda. Tie Ia verkisto lasas siajn kapri-
Denove Peer ekhavas okazon por farigi si mem, farigi cojn regi. La prilumado de Ia karaktero de Peer estas
viro. Okazas aI li Ia grandioza, ke SoIvejg venas por torente riêa. Sed Peer tute ne evoluas. La akto estas
eklogí kun li. Altiris âin Ia penso, ke Peer vivas soIeca provajo de lia vivperiodo inter tria kaj kvina aktoj, sene-
en Ia arbaro kaj estas senpaca. Estas atentinde, ke si volua kaj sensenca.
oferis êion pro Peer, «forlasis êiujn» kaj ke «Ia vojo irita Ni renkontas Ia êifon-vestan kamparjunulon kieI
neniam regvidos»! EI Ia maIgranda junulino, kiu venis altkuIturitan sinjoron en Ia ago de êirkaü kvindek jaroj,
aI Hegstad-korto, Ia amo faris maturan virinon. kun orpinêilo êe Ia brusto - malpli ofte sur Ia nazo -.
238 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 239

Norveg-amerikano. Peer estas fariginta ríêulo «IlI! prlncípoj helpis lin al tiu pozieio, kiun li atingis. Li sen-
transe» kiel multaj aliaj. Sajnas, eble, iom stranga tio, krupule komereis en tre dubindaj branêoj. Sed kiam
ke Ia nenifara revemulo estas fariginta viro de Ia. realcco Il proksimigas al Ia kvindeka jaro, li komencas timi pri
- estis povinta levi sino Sed Ameriko estis en tiu tempo lu savo de sia animo, kaj li tre praktike arangas tiel,
pli 01 nun Ia senlima lando de fantastaj eblajoj, Ne estí ke kaj Ia moralo kaj Ia monujo ri cevas sian parton. Per
malofte, ke norvegoj, ne sukcesinte hejme, elmigris 1\1 honfaroj - kiujn li cetere neütralígas - li kalkulas
Ameriko, kie ili montris antaüe latentan energion knj ekvilibrí siajn pekojn, neütraligí iliajn efikojn.
iafoje revenis kiel bonsituaj viroj. Ankaü aliajn vivinstruojn li proprigis al si. Li bone
Sed, oni rimarku, Peer Gynt ne per tagtaga diligentn memoras Ia citajon «vi estu vi mem», kaj komprenas
penado prosperis, sed li svingis sin alten per favoraj kon- tiun tiel, ke «oni êefe zorgu pri si mem» kaj, kompreneble,
junkturoj kiel spekulanto, agíotanto. Ofte ja Ia ple] ne edzigu. êar êu oni povas estí si mem «kiel êargmulo
fantastaj planoj, Ia plej sovaga] kaj vastflugaj donas por aliaj»?
plej da profito. Lia vojago ne estis nur plezur-vojago, La grekoj
Profunde vidate, ne estas granda diferenco inter lu faris ribelon, kaj li intencas kiel vera míüt-agíoto prun-
kampar-junulo Peer kaj Ia mondcivitano Peer Gynt. Lu tedoni monon al Ia Turkoj. Sed liaj «amikoj» aneksas
juna estis egoista fantazianto, kaj Ia maljuna estas fan- Ia jahton. De nun li spertas multajn malagrablajojn.
taziplena egoisto. Li ankoraü portas sekretan cezaron Tamen li êiam scias akomodi sin, êe Ia simioj kaj êe Ia
en Ia koro - aü dolarmagnaton - laii ameríka esprimo. bcduenoj, same kiel siatempe êe Ia troloj. Li sukcesas
Li ankaü legis iom, kaj entute povas esti rígardata ludi profeton aI beduen-gento. Ankaü nun li montras
kiel kulturita homo. Tamen li neniam studis ion gisfunde, sían emon al nepleneco: Li ne rekte diras, ke li estas
nur «elserêis, kion uzi». Lia citaj-provízo estas pligran- profeto, li ne mensogas, êar «ja estas diferenco inter
digita, kaj li gin uzas diligente, precipe por ornami siajn mensogo kaj profeta respondo», kaj «li ja povas repaâi»,
farojn. Sed li ofte citas erare, kaj êiam li - laü pro- De Anitra mistifikita kaj preskaü tute prirabita je
funda vidpunkto - miskomprenis Ia cítajon, La klereeo, valorajoj, li decidas vojagi kiel historiisto, kaj en tiu
kiun Peer akiris do estas tute supraja, kaj gi ne estas aceno li malkaâas sian duonecon en historiaj scioj, kaj
persona, êar efektive mankas al li Ia evoluemo. same li malkaâas, ke li estas Ia sarna fantazianto kia
Nun li estas êe Ia bordo de Maroko inter altgrade Ia junulo, Peer. Kiam li trovas ion strangan, êíam en
internacia, sed ne bona soeieto, kelkaj amikoj de Ia riêulo, lia subkonscio kuâas okazintajo simila, kaj li amas cítí
kiuj volonte partoprenas plezurvojagon por danei êírkaü sin mem. La Memnonstatuo similas al Dovrepatro, Ia
Ia orbovido. Kiel bona norvego Peer fanfaronas al siaj sfinkso al Bojgo. Sed en Ia profundo de lia animo kuêas
eksterlandaj amikoj, prezidante êe Ia tablo. Lia songo duonforgesita memoro, iu granda okazintajo. Post kiam
prí Dovrepatro kaj ties familio farigas nobel-domo, kaj Anitra forkuris, li ínklínígas al amaraj meditoj pri Ia
Ia okazintajo kun «Ia verde vesti ta» estas galanta histo- perfideco de Ia homoj. Li finas sian meditajon per Ia
rieto, kiu kaúzis al li duelon kontraü sep el Ia junaj do- vortoj: «kaj virinoj, - ha fi, estas aêa gento!»
manoj. EI tiu historio Peer prenas Ia instruon, ke oni Nun Ia scenejo estas translokata al Norvegujo por
evitu êiun decidon, kiu ne povas esti refarata. Oni êíam momento, al kabano en arbegaro, Ia kabano de Peer. Tie
zorgu, ke ponto staras malferma post Ia dorso por sidas Solvejg, si, kiu iris «rekte trae» pro Peer. Si spitis
eventuala returniro. Similan instruon donis al li Ia ren- Bojgon, kiu simbolas klaêadon kaj malestimon de Ia
konto kun Bojgo. Li lernis «iri êirkaiien», kaj guste tiuj parohanoj. Si kantas sian êarman kanton: «kaj fidu, mí
240 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 241

atendos laií mia promes'». La vortoj estas plej simplaj, juneco vidis dehaki sian fingron en Ia arbaro, kaj li
kaj Ia sceno daiíras nur momenton. Sed kia perspek- uüdas Ia grandiozan predikon de Ia pastro prí Ia vivo de
tivo! Ilu «silenta batalanto», kiu estis granda, êar li estis «si
mcm»,
En k v i n a a k t o estas pli da evoluo 01 en êiuj aliaj
EI tiu prediko Peer devus preni multan instruon. Sed
aktoj. Gi plej similas al Ia tria. En tria akto Peer havia
11 ne volas percepti Ia profundan diferencon inter sia
Ia lastan êancon por fari al si feliêan vivadon konforme
vivo kaj tiu de Ia mortinto, kiu penadis tutan vivdaiíron
kun Ia bono en si. En Ia kvina estas prezentata al li Ia
por malgraií mizero kaj malfacilajoj provi pentofari pro
eblo savi sian animon.
10. malgranda misfaro -. Cetere Ia senco de tiu rilato
Peer Gynt nun estas maljuna viro kun glaci-griza njnas iom enigma kaj donis al Ia komentariistoj okazon
hararo. Li estas vojaganta hejmen de Ameriko. Denove por diskutadi.
li farigis riêulo, tiufoje kiel felêasisto kaj orfosisto. Nun
Sed estas certe, ke per tiu prediko Ia verkisto prí-
li estas êe Ia norvega marbordo - ekster Hardanger -,
Iurnas sian tutan koncepton pri Ia rilato inter âtato kaj
kaj Ia unua revido de Ia patrujo emociigas lin. Sed li ne
Individuo, kie lia simpatio nepre estas êe Ia flanko de Ia
farigis pli bona homo. Li estas senkompata kaj havas
lnsta.
malmildajn trajtojn. Dum momento êe Ia revido de Nor-
Peer miskomprenas Ia predikon kaj trovas en gi de-
vegujo li farigas donacema, li volas donaci al Ia âipanaro
fcndon por sia memsufiêeco. Li transmetas al si Ia belajn
monsumon. Sed aiídante, ke ili estas edzigintaj kaj hej-
vortojn pri tiu «spiritfrato» kaj trovas sin «malriêa sed
menvenos al gojo kaj festeno - laií povo de malriêuloj -,
virtoplena».
li tuj sangigas. La egoismo revenkas, li decidas ebriegigi
Tamen êajnas, ke lia proksima renkonto kun Ia morto
ilin. Pro malkontento pri sia propra vivo li volas vengt,
ne tute senefike preterpasis lin. La subtono de doloro,
malfeliêigante aliajn homojn, kiuj posedas vivogojojn
kiu sekvas lian indiferentan parolon nun estas je unu
malhavatan de li mem.
oktavo pli profunda. Tion akcelas ankaií Ia êirkaiíajo:
Guste dum Peer estas plej egoista, unuafoje kiam li
renversita muelejo, elsekígínta riverkuâejo, êio êirkaiíe
volas vengi pro sia sengoja hejmenveno, duafoje kiam li
detruita - Ia hejmloko. Ankaií ne êe Hegstad-bieno
- post Ia âiprompo - lasas Ia kuiriston droni, aperas «Ia
catas pli bone. Tie estas aiíkcio. Atentema leganto eble
fremda pasagero», Tiu parolas malagrable kaj timige
tuj rekonas Ia personojn: «Ia funebre vestita» estas Aslak
per tre cinikaj vortoj, petas pri «Ia tre estimata kadavro»
Iorgisto, «le grize vesti ta» estas Mads Moen, kaj funebro-
de Peer, se tiu dronos. Peer estas profunde êagrenata.
festeno estas tiu de Ingrid. Si, êajne, edzigts al Aslak,
Kiu estas tiu «fremda pasagero», Neniu krom Peer kies amo ne estis tre profunda: «Nur se si ne trompas
lin vidis. Estas Ia pli bona mio êe Peer, io êe li, kio Ia morton ruze!» La knabo, kiu vokas post AsIak supo-
similas al konscienco vekiganta sub Ia premo de dan- zeble estas Ia filo de Ingrid kaj Aslak, kvankam Ia ko-
gero. Kelkaj demandoj tuâis lin, tiuj pri Ia seriozeco de mentariistoj multe diskutis pri tiu demando. La priskribo
angoro kaj venko de Ia personeco. Sed li forpuâas Ia en Ia scen-enkonduko informas nin, ke Hegstad-bieno ne
pensojn ne volante kompreni. Ja êu li havas tempon por floris intertempe. Morto kaj detruo grimacas kie ajn
tia vivokalkulo êi tie sur Ia barko-kilo? Sed jam atinginte Peer turnas sino La sceno estas unu el Ia plej obskuraj
en sekuro Ia bordon, li estas same memfida kiel antaiíe. de Ia tuta verko. êio memorigas pri morto kaj donas
Baldaií Ia morto denove memorigas lin pri Ia vivo- seriozigajn simbolojn al Peer, kvankam li provas eviti
kalkulo. Peer vidas Ia enterigon de tiu viro, kíun li en Ia ilin per indiferentaj ãercoj.
16
242 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 243

Nun li foraükcias êiujn siajn revojn, kiuj iam havia konas, jen de Ia fabeloj, jen de infanecaj impresoj. La
valoron, Ia Ronden-palacon, Ia êevalon Grane, revon pri krucvojo estas ofta temo en Ia fabeloj.
orbuka libro, Ia cezarecon, Ia pajlokronon k. t. p. Dovrepatro, kiun Peer rigardas kiel Ia plej sekuran
La senespera hejmenveno de Peer jetas ombron ma- atestanton», ne volas doni aI Peer Ia petitan ateston.
Iantaúen sur lian vivon. La revoj seniluzlígís lin. Lia Li, kontraíie, asertas Ia malon. êe Ia sekvanta krucvojo
êefa animagordo nun estas senespera bonhumoro. Li sen- li do rezignas pri sia pretendo kaj ekhavas prokraston
cele vagas en Ia arbaro, mangas ter-bulbojn kaj filozof- gis Ia venonta krucvojo. dis tiam li alportu ateston, ke
adas. Sed subite li aüdas, ke Solvejg kantas en Ia kabano. li estas granda pekulo kaj rajtas eviti Ia muldilon.
Nekonsciaj fortoj lin kondukis laü Ia konataj vojetoj. Nun li, felíêe, renkontas Lian Moâton Satano, kaj li
En tiu momento Peer vidas Ia vivokalkulon, li memoras estas goja, ke li trovis lin mem - ne lian ambasadoron.
Ia vortojn de «Ia fremda pasagero» pri Ia seriozeco de Li uzas Ia okazon por peti pri rifugejo, êambro - ne
l' angoro. Vipate de sia konscienso li kuras plena de tro varma, sed - notu bone - plej grave estas, ke li
terurigo en Ia arbaron. - povu retiri sin, translogí, se li deziros, aü se venos aI li
Nun Ia tuta naturo akuzas lin, ne pro Ia malbonaj pli favora propono pri restadejo. Malgraü ke Peer kon-
faroj sed pro lia negativeco, pro êío bona, kion li n e f'csas siajn plej grandajn pekon, tiuj ne sufiêas por enlasi
faris. La pejzago : detruo post arbarbrulego, karbigintaj lin en Ia inferon, êar tio, kion li faris, estis nur fuso kaj
trunkoj, cindro, morto, malpleneco ~ êio memorigas prí nepleneco. Sed Peer mistifikas Ia diablon (Ia diablo estas
lia interno kaj donas aI li kaiizon por amaraj pensoj. Sed lnu Ia fabeloj tre malsaga) tiel, ke tiu ekkuras suden por
li êiam provas forpuâí ilín, kuras pli mallongajn vojetojn trovi iun certan pekulegon nomitan Peer Gynt, kies êefa
kaj flankvojojn, kaj êiam pli kaj pli rapide, li urgas, pro- peko estis, ke li nur «estis si mem», kaj havas bonan
vas forkuri de siaj konsciens-riproêoj. âancon por enpasi en Ia inferon. Tiam Peer malkaâas, ke
êe krucvojo li renkontas strangan viron kun ilarujo li entute volas eviti kaj Ia muldilon kaj Ia inferon, ke li
kaj granda muldilo. Tiu viro prezentas sin kiel buton- volas «êirkaüen», Nun estas preparita Ia evoluo, kiu
muldiston, ordonitan de Ia Mastro alporti Ia animon de komencis êe Peer, kiam li renkontis «Ia fremdan pasage-
Peer Gynt. Peer, kiu kredas, ke estas Ia diablo, pretendas ron». De nun li komencas malesperi. En sia sencela
tion maljusta ago, kaj ke li faris ne malmulte da bono vagado en Ia arbaro li iris ringe. Denove li duonsen-
sur Ia tero. Sed guste tial ke Peer estis taüga nek por konscie alvenis proksime de Ia kabano. Estas pentekosta
bono nek por peko, li estas destinita por Ia muldilo, «êar mateno. Jen ekstaras Ia butonmuldisto antaü li, postu-
postulígas kaj forto kaj volo por peko». Peer ne estas lnnte Ia peko-registron. Peer aüdas kantadon de virino
«ia altranga pekulo», sed aliflanke, estus maldeco nomi <1(' en Ia kabano, kaj nun li unuafoje en sia vivo «iras
lin virtulo. Peer ofendígas pro tio ke I i, Peer Gynt, estu rokte trae» - ne êirkaiien. Nun li kredas esti trovinta
fandota kune «kun Petro kaj Paulo» aI io nova. Sed 1(\ atestanton por sia plej granda peko. Sed Solvejg
kiam Ia butonmuldisto diras, ke li ne estis sim e m, li diras, ke li igis aI si Ia vivon êarma kanto.
protestegas, kaj fine ili interkonsentas, ke Peer montros Peer tamen trovas savon en Ia vortoj de Solvejg, ke
ateston, ke li estas si mem. li estis sim e m en «âiaj fido, espero kaj amo»!
Ankaü Ia butonmuldisto estas fantazi-bildo, kiun Kiel multaj de Ia dramoj de Ibsen, ankaü «Peer Gynt»
kreas Ia pli bona mio êe Peer, same pri Dovrepatro kaj finigas per demando. Ne estas certe, ke Peer estos savita,
«Ia magra persono» kiujn li poste renkontas. êiujn li sod estas Ia penso de Ia poeto, ke li p o v a s esti savita.
244 PEER GYNT KONCIZA KOMENTARIO 245
La interpretoj de tiu finigo estas tre diversaj. KeIkaj proprecoj iom post iom malaktualígís, kaj nun oni legas
kritikistoj trovis tian fínigon nekonsekvenca, ke gi estas IIL libron pro gia grandioza priskribo de homeco kaj êefe
tro literatura, surpendigita, laütradícía, ke gi troe mem- pro gia arta vaIoro. Tiu evoluo estas aI Ia poemo nur
origas pri «Faust». Ilí diras, ke Peer ne estas ia Faust, profita kaj - malgraü êio - konforma aI Ia deziro de
ke Ia aêa Peer ne meritas savon. Lia Ioko estu Ia mul- Ia poeto. En Ietere de 1868 li skribis: «KiaI oni ne povas
dilo. Aliaj montris paraIeIon inter Ia fina sceno kaj Ia lcgí Ia verkon kieI poemon? êar kieI tian mi ja verkis
sceno, en kiu SoIvejg savas Peer de Ia troIoj kaj Bojgo. gim>.
EI tia vidpunkto Ia finigo fartgas ofendo kontraü Ia Oni povas diri ke Peer Gynt estas tipo norvega kun
moraIo. Tiu Peer, kiun si konservis en sia sino, kaj kiu siaj ecoj bonaj kaj maIbonaj. Apenaü trovígas norvego,
pIenigis âian vivon per kanto - do estis «s i me m», kiu post honesta memespIoro povas nei sian parencecon
pIenumante certan vivotaskon - estis tiu Peer, kiun si kun li, kvankam ne estas dubo pri tio ke Ibsen per siaj
renkontis en Ia korto de Hegstad-bíeno, kaj nur tiu me- vcrkoj influis Ia pensmanieron de Ia norvegoj.
ritas savon. Sed muItaj fIankoj de Ia karaktero de Peer Gynt
La vírgulin-patríno SoIvejg similas aI Sankta Maria, estas internaciaj. Individualismo en Ia karaktero de Ia
si povas propeti por Peer êe Dio. SimiIaj katolikaj rem- Dovrea doktrino «esti si mem sufiêe» estas hodíaü pro-
emorajoj trovígas ankaü êe Goethe. Oni rimarku, ke Ia bIemo pIi granda 01 iam kaj certe Ia êefa baro kontraü
suno Ievígas guste, kiam li renkontígas kun SoIvejg, kaj tutmonda interkomprenigo. Kvankam Ia sceno de Ia fre-
kontraü Ia sunIumo Ia troIoj êe Peer devas maIaperi. La nezulejo en Kairo, kie êiu enfermigis en bareIo densigita,
amo de SoIvejg estas rebrilo de Ia Dia kompata amo, kiu kaj «neniu pripIoras alies veojn - neniu komprenas
ê i a m atendas je pentanta pekinto. nlies ideojn», estas groteska kaj eIvokas rideton, Ia bildo
Tamen, neniu el tiuj interpretoj kontentigas. AI tiuj, tamcn estas terure aktuaIa kaj devigas Ia Ieganton aI
kiuj opinias, ke Ia amo de SoIvejg igas Peer merita je Ia ccrtaj komparoj.
savo, oni povas kontraudiri, ke guste êia amo pligrandi-
La voêoj por koIektiva mondkoncepto âajnas droni
gas lian pekon. AI Ia katolikismaj interpretoj oni povas en mugado de âovíniemo kaj maIfido, kaj âajnas ke nacia
rimarkigi, ke el Ia katoIika vidpunkto lia gusta Ioko
miopeco kreskas proporcie kun Ia teknika progresado,
estas Ia purgatorio.
kiu Iaü sana prudento devus pIivastigi Ia vidon.
Leginte Ia kvinan akton, oni rekonu Ia i n t e r-
En Ia bataIo por maIfermi fenestron unu aI Ia alia Ia
n a n e v o I u o n de Peer, vidu, ke li eI psikoIogia
esperantistoj staras en Ia unua vico, kaj mi esperas ke
vidpunkto estis en Ia purgatorio: Li forjetis siajn
kcIkaj eI Ia abundaj pensoj de Ia verko ankaü farigos
revojn kieI senvaIorajn, dispecigis sian tutan estecon por
bataliloj en Ia mano de Ia esperantistoj por Ia êiutagaj
serêi Ia kernon, konfesis siajn pekojn, sian duonecon,
skermetoj kontraü nacia memsufiêeco.
sian malplenecon, rezignis Ia kredon je sia iluzio, ke li
estas sim e m. Kaj fine li unuafoje iras rekti trae. Certe eksterlanda leganto povus deziri pli da kIarigoj
Peer travivis evoIukrizon, kiu povas konduki aI venko de kaj interpretoj, sed sufiêe ampIeksa Iaboro tia konsisti-
Ia personeco, aI «Ia venko, kiun timo donas» - êar pIej gus apartan libron multe pli grandan 01 Ia verko mem.
interne en li tamen trovígas ia kerno, kaj tiu ebIe povas Sed malgraü Ia profundeco de Ia poemo, gin povas gui
savi Iin de Ia muIdilo. ankaü Ia suprajema Ieganto, dank' aI gia abunda spriteco.
KomprenebIe, mi utiligis Ia ekzistantan vastan lítera-
Kiam «Peer Gynt» siatempe aperis, oni precipe prí- turon pri «Peer Gynt» en miaj komentario kaj kIarigoj,
diskutis giajn poIemikajn flankojn. Sed Ia tempo-ligitaj precipe: «Henrik Ibsens Peer Gynt» de HaraId Beyer kaj
\
246 PEER GYNT


«Rimarkoj» en Ia Ierneja eldono de Hertzberg. Mi ankaii
êerpis klarigojn kaj interpretojn eI «Comentary on Peer
Gynt» de H. Logeman (anglalingva). Tiu êí estas tre
detala kaj rekomendinda aI eksterlandaj Iegantoj, kiuj
deziras penetri pli profunde en Ia poemon.
La komentarioj referas grandparte jen aI iuj, jen aI
aliaj komentariistoj. TiaI estas malfacile indiki Ia verajn
fontojn de Ia granda interpret-literaturo pri «Peer Gynt», TRI NORVEGA] POPOLFABELO)
Propraj de Ia tradukinto estas generale tiuj rimarkoj
kiuj precipe celas Ia eksterlandajn Iegantojn. el Ia kolekto de Asbjornsen kaj Moe.
La tradukinto.
LA KNABO KAJ LA DIABLO
Foje estis knabo kiu iris sur Ia vojo rompante nuk-
sojn. Jen li trovis unu vermtruan, kaj sammomente li
renkontis Ia diablon.
«êu estas vera», diris Ia knabo, «tio kion oni diras,
ke Ia diablo povas igi sin tieI maIgranda kiel li volas
kaj premi sin tra kudriltruon?»
«J es !» responis Ia diablo.
«He, montru al mi tion kaj enrampu en tiun êi nuk-
son !» diris Ia knabo, kaj tion Ia diabIo faris.
Kiam li estis enrampinta tra Ia vermtruo, Ia knabo
âtopis gin per lignero. «Nun mi havas vin tie», li diris,
metante Ia nukson en Ia poâon,
Irinte kelkan distancon, li venis al forgejo. Tie li eniris
kaj petis Ia forgtston disbati Ia nukson por li.
«Jes, tio estos facile farita», diris Ia forgisto, pre-
nante sian plej maIgrandan martelon, metis Ia nukson
sur Ia amboson kaj batis. Sed gi ne volis díspecigt. Jen

li prenis pli grandan martelon, sed ankaü ne tiu estis
sufiêe peza. Li jen prenis ankoraíi pli grandan, sed
ankaü ne tiu taügis. Sed nun Ia forgísto farígts kolera
kaj prenis martelegon. «Mi tamen dispecigos vin -!»
li diris kaj bategis tiel forte kieI li povis. J en, Ia nukso
krevígis tieI ke duono de Ia forgej-tegmento forflugis,
kaj aúdigia krako, kvazaü Ia dometo ruínígus,
«He, mi kredas, ke Ia diablo mem estis en Ia nukso.»
diris Ia forgisto,
«Jes, li guste estis», diris Ia knabo.
248 PEER GYNT TRl NORVEGAJ POPOLFABELOJ 249

LA REãIDINO KIUN NENIU POVIS VORTLIGI «Knaboj, mi trovis, mi trovis!» li diris.
Foje estis rego. Li havis filinon, kiu estis tiel tordema «Nu, Kion vi trovis nun?» demandis Ia fratoj.
kaj kverelema en Ia parolo, ke neniu povis vortligi âin, «Rompopecon de pelvo», li diris.
kaj tial li komunikis promeson, ke tiu kiu povas tion, «Aê! J en ankaií ion por kunpreni! Forjetu gin!» ili
ricevos Ia regídínon kaj duonon de Ia regno aldone. diris.
Estis sufiêe da tiaj kiaj volis provi, mi supozas, êar «Ho, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
ne êiutage oni povas ricevi regídínon kaj duonan regnon tiajojn por êpari, do mi ja povas êpari tiun êi», diris
donace. La kradpordo de Ia regbíeno ne eê momenton estis Cindrulo.
senmova. Ili venis en aroj kaj vicoj de oriente kaj de Kiam ili jam iris iomete plu, li trovis kurban kapro-
okcidente, kaj rajdante kaj irante. Sed neniu el ili suk- kornon, kaj tuj poste li trovis duan similan.
cesis vortligi Ia regídínon. Fine Ia rego deklaris, ke tiuj «Mi trovis, mi trovis, knaboj!» li kriis.
kiuj provos sed ne sukcesos, estos brulsignataj je ambaií «Do, kion vi trovis nun?» diris Ia aliaj.
oreloj per lia granda brulig-fero - li ne plu volis tiun «Du kapro-kornojn», respondis Cindrulo.
senutilan trafikadon en sia bieno. «Aê! Forjetu ilin! Kion vi volas fari per ili?» ili
Jen estis ankaií tri fratoj kiuj aüdís pri Ia regídíno, respondis.
kaj êar ne estis tre komforte al ili hejme, ili volis eliri «Ne, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
por serêi Ia feliêon kaj provi, êu ili povos gajni Ia regi- tiajojn por âpari, do mi ja povas êparí tiujn êí», diris
dinon kaj Ia duonan regnon. Ili estis amikoj kaj sufiêe Cindrulo.
akordigemaj, kaj tial êiuj tri iris kune. Post kelka tempo li trovis kojnon.
Kiam ili iris kelkan distancon, Cindrulo trovis mortan «Rej, knaboj, mi trovis, mi trovis!» li kriis.
pigidon. «Estas mirinde, kiel trovadas vi! Kion vi trovis
«Mi trovis, mi trovis!» li kriis. nun ?» diris Ia du plíaga].
«Kion vi trovis?» demandis Ia fratoj. «Mi trovis kojnon», li respondis.
«Mi trovis mortan pigidon,» li diris. «Ha, forjetu gin! Kion vi faru per gi?» ili diris.
«Fi, forjetu gin! Kion vi farus per gi?» diris Ia du, «Mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas tiajojn
kiuj êiam kredis, ke ili estas Ia plej saga]. por êparí, mi ja povas âpari tiun êi», diris Cindrulo.
«Ho mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas Kiam ili iris super Ia kampoj de Ia regbíeno - oni
tiajojn por êparí, mi ja povas âparí tiun êi», diris Cin- jus dissternis sterkon tie - li fleksis sin kaj ekprenis
drulo. eluzitan plandumon.
Kiam ili jam iris ankoraíi distancon, Cindrulo trovis «Rej, knaboj, mi trovis, mi trovis!» li kriis.
malnovan salikpremilon, - gin li ekprenis. «Se vi nur trovus iom da prudento, antaü 01 vi alve-
«Mi trovis, mi trovis!» li kriis. nos!» diris Ia du, «do kion vi trovis tiun êi fojon?»
«Kion vi trovis nun?» diris Ia fratoj. «Eluzitan plandumon», li respondis.
«Mi trovis salik-premilon», li respondis. «Jen, aê! J en ankaií io por suprenpreni! Forjetu gin!
«Pa! Kion vi farus per gi? Forjetu gin!» diris Ia du. Kion vi faru per gi?» diris Ia fratoj.
«Mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas tiajojn «Ho, mi nur havas tiajojn por fari, mi nur havas
por êpari, mi ja povas êparí tiun êí», diris Cindrulo. tiajojn por âpari, do mi devas êpari ankaií gin, se mi
Kiam ili jam iris ankoraií iomete, li trovis rompo- volas gajni Ia regídínon kaj Ia duonan regnon», diris
pecon de pelvo. Ankaií tiun li ekprenis. Cindrulo.
250 PEER GYNT
TR! NORVEGAJ POPOLFABELOJ 251
«Jes, âajnas kapabla por tio vi!» mokis Ia du.
«Mi kredas, ke vi elígis") por vortligi min?» diris si.
Jen ili eniris en Ia regbíenan domon. Unue Ia plejaga, «Ne, ne m i eligis, sed ti u êi elígiss "), respondis Ia
«Bonan tagon», li diris.
knabo montrante al si Ia plandumon.
«Bonan tagon returne», diris si, ekturnetante sino
Jen, Ia regídino estis vortligita.
«Estas terure varme êi tie», li diris.
«Nun vi estas m i a», diris CindruIo, kaj jen li ricevis
«Estas pli varme en Ia ardajamaso», respondis Ia
âin kaj Ia duonon de Ia regno aIdone.
regtdíno, Tie kuâis Ia brulig-fero preta atendante. Kiam
li vidis tion, li estis tuj konfuzíta, kaj jen fínigis pri li.
La me zaga ne sukcesis pli bone. LA FORGISTO KIUN ILI NE KURAGIS ENLASI
«Bonan tagon», li diris.
EN LA INFERON
«Bonan tagon returne», diris si, ekturnetante sino
«Estas terure varme êi tie», li diris. En tiuj tagoj, kiam Nia Sinjoro kaj Sankta Petro
«Estas pli varme en Ia ardajamaso», si respondis. Per iradis sur Ia tero, ili foje venis aI forgisto. Laii kontrakto
tio li perdis kaj vorton kaj voêon, - kaj jen Ia fero tiu forgisto apartenos al Ia diablo post sep jaroj, kaj
denove estis elprenata, kompense li gis tíu'rtemplímo estu majstro super êiuj maj-
J en venis Cindrulo. stroj en Ia forg-arto, kaj tiun kontrakton estis subskri-
«Bonan tagon», li diris. bintaj kaj li kaj Ia diablo. TiaI li jam skribis kun grandaj
«Bonan tagon returne», diris si, ekturnetante kaj literoj super Ia forgejpordo : «Ci tie Iogas Ia majstro super
tordetante sino êiuj majstroj!»
«Estas sufiêe varme êi tíe», diris Cindrulo. Vidinte tion, Nia Sinjoro eniris.
«Estas pli varme en Ia ardajamaso», si respondis, _ «Kiu estas vi?» li diris aI Ia forgisto.
si ne farigis pli afabla, êar venis Ia tria frato. «Legu super Ia pordo», respondis Ia forgísto, «sed
«Eble estas oportuno por friti mian pigon, do?» li eble, ke vi ne scipovas legi skribon, do vi atendu, gis
demandis. venos iu, kiu povas helpi vin.»
«Mi timas, ke gi krevos», diris Ia regídíno. Antaü 01 Nia Sinjoro povis respondi, alvenis viro kun
«Ho, ne estas ia dangero, mi êlrkaümetos tiun êi pre- êevalo subforgota.
milon», diris Ia knabo. «óu vi permesas, ke mi subforgu gim, diris Nia
«Gi estas tro vasta», diris si. Sinjoro.
«Mi interpremos kojnon», diris Ia knabo, elpoâígante «Vi provu», rediris Ia forgiato, «vi ja ne povas fari tion
Ia kojnon. tiel malbone, ke mi ne povus gin regustígí.»
«La graso fluos eI gi», diris Ia regidíno, Nia Sinjoro do eliris kaj deprenis unu kruron de Ia
«Mi submetos tiun êí», respondis Ia knabo, montrante êevalo, metis gin en Ia fajrejon kaj ardigis Ia hufo-feron,
Ia rompopecon. jen li akrigis Ia hokojn kaj Ia egojn, aIfleksis Ia najlojn
«Vi estas tre torda en parolo», diris Ia regídino. kaj reme tis Ia kruron sur Ia êevalon. Farinte tion, li depre-
«Ne, ne mi estas torda, sed tiu êí estas torda», res- nis Ia duan antaükruron kaj faris Ia samon. Remetinte
pondis Ia knabo, elprenante unu el Ia kapro-kornoj.
«Ej! Jen, mi neniam vidis ion similan !» .) Tie êi estas vortludo ne bone reproduktebla en fremda
kriis Ia regidino.
lingvo. Oni komprenu Ia unnuan e I i g i s kieI e l i r i 8
«Jen Ia símila», diris Ia knabo, eIprenante Ia duan. kaj Ia duan kieI e luz i g i 8.
252 PEER GYNT 253

ankaií tiun êi, li prenis Ia postkrurojn, jen Ia dekstran f'orgado». Sed ne rezultis pli bone pri Ia kompatinda
jen Ia maldekstran, metis ilin en Ia fajrejon, ardigis Ia virino 01 pri Ia êevalkruroj.
hufo-feron, akrigis Ia hokojn kaj Ia egojn kaj alfleksis «Tio estas malbone farita», diris Nia Sinjoro.
Ia najlojn, kaj jen li remetis Ia krurojn sur Ia êevalon. «Pa, ne estas multaj, kiuj demandos pri si», diris Ia
Dume Ia forgisto staris rigardante lin. «Vi tamen ne f'orgísto. «Sed estas hontinde farite de Ia diablo, li apenaií
estas netaiíga forgisto», li diris. plenumis tion, kio estas skribita super Ia pordo».
«Ou vi tiel opinias?» diris Nia Sinjoro. «Se vi nun povus ricevi de mi plenumotaj tri dezi-
10m poste venis Ia patrino de Ia forgisto kaj petis rojn», diris Nia Sinjoro, «kion vi do dezirus?»
lin hejmeniri por tagmango, êi estis maljuna kaj kaduka, «Vi elprovu mim>, diris Ia forgisto, «tiam vi ekscios
terure kurba en Ia dorso kaj sulkoplena en Ia vízago kaj tion.»
povis apenaií iri.
Jen Nia Sinjoro donis al li Ia tri dezirojn.
«Rimarku bone, kion vi vidos», diris Nia Sinjoro, «Mi unue deziras, ke tiu, kiun mi petos grimpi supren
prenis Ia virinon, metis âín en Ia fajrejon kaj forgis êar- en tiun pirarbon, kiu staras apud Ia forgejo, devu resti
megan virgulinon el si.
tie, gis mi lasos lin reiri malsupren», diris Ia forgfsto,
«Mi diras kiel jam antaiíe,» diris Ia forgisto, «vi tute «due mi deziras, ke tiu, kiun mi petos sidigi en tiun
ne estas netaiíga forgisto. Oní legas super mia pordo: apogsegon, kiu staras tie en Ia laborejo, devu resti tie,
«Oi tie Iogas Ia majstro super êiuj majstroj», tamen mi gis mi lasos lin restarígi, kaj fine mi deziras, ke tiu,
diras malkaâe : «oni lernas, dum oni vivas», kaj jen li kiun mi petas rampí en Ia âtaldratan monujon, kiun mi
iris hejmen por tagmangí.
havas en Ia poso, devu resti en gi, gis mi permesos al li
Kiam li revenis al sia forgejo, alvenis rajdante viro, elrampi».
kiu volis, ke li subforgu lian êevalon. «Vi deziris kiel malsaga viro», diris Sankta Petro,
«Tio estos baldaií farita», diris Ia forgisto, «mi jus «unue kaj êefe vi devus deziri al vi gracon kaj amikecon
lernis novan metodon de subforgado ; konvenas aplíkí gin, de Dio.»
kiam Ia tagoj estas mallongaj». Kaj jen li komencis «Mi ne kuragís celi tiel alte» , diris Ia forgisto.
tranêadi kaj rompadi, gis li sukcesis depreni êíujn êeval- Jen Nia Sinjoro kaj Sankta Petro diris adiaií kaj plu
krurojn, «êar mi ne komprenas, kial oni manipuletu pri ekiris.
nur unu post Ia alia», li diris. La krurojn li metis en Ia La tempo pasis kaj daürís, kaj kiam Ia limtempo
fajrejon, tiel kiel li vidis ke Nia Sinjoro faris, almetis finig is, Ia diablo venis tiel, kiel tekstis en Ia kontrakto
taiígan amason da karboj kaj ordonis al Ia forgo-Iernanto por venigi Ia forgíston.
forte funkciigi Ia blovilon. Sed rezultis, kiel oni povas «Ou vi estas preta?» li diris, metante Ia nazon tra Ia
atendi: Ia kruroj forbrulis kaj Ia forgisto devis pagi por forgej- pordo.
Ia êevalo. Tion li ne tre âatís. Sed sammomente venis «Hm, mi nepre devus forgi kapon sur tiu najlo unue»,
maljuna virino preterirante, kaj jen li pensis: eê se mi respondis Ia forgisto, «grimpu intertempe supren en Ia
ne sukcesis pri Ia unua, mí certe sukcesos pri Ia dua, pir-arbon kaj prenu piron por mordeti, vi certe estas kaj
prenis Ia virinon kaj metis âin en Ia fajrejon. Kaj kvan- malsata kaj soifa de Ia irado.»
kam si ploris kaj petis pri Ia vivo, tio ne utilis al si. «Vi La diablo dankis pro bona ofero kaj suprengrimpis
ne scias Ia plej bonan por vi, maljuna, kia vi estas», diris Ia arbon.
Ia forgísto, «kaj nun vi estos juna virgulino post mo- «Nu, se mi bone pripensas», diris Ia forgisto, «mi tute
mento, kaj tamen mi ne postulos eê monereton por Ia ne sukcesos forgi kapon sur tiu êi najlo dum Ia venontaj
254 PEER GYNT TRI NORVEGAJ POPOLFABELOJ 255
r---
kvar jaroj, êar estas kondamninde maImoIa Ia fero. MaI- «Jes, certe, tio estas vera!» respondis Ia diablo.
supren vi ne povas iri dum tiu tempo, sed vi ja povas «Nu, do vi ebIe povus fari aI mi Ia servon rampi en
sidi ripozante gis tiam», tiun êi âtaldratan monujon kaj espIori, êu gi estas sen-
La diabIo petegis humile pri permeso iri maIsupren, difekta en Ia fundo», diris Ia forgisto. «Mi timas, ke mi
sed tio ne utilis. Fine li devis promesi, ke li ne revenos perdos mian vojagrnonon.»
antaü 01 pasis Ia kvar jaroj kiujn menciis Ia forgísto. «Volonte», diris Ia diabIo, igis sin maIgranda kaj en-
«Nu, do vi maIsupreniru», diris Ia forgisto. rampis en Ia monujon. Sed kiam li apenaü enrampis, Ia
Riam tiu tempo pasis, Ia diabIo revenis por venigi Ia forgisto kIakfermis Ia monujon.
forgiston. «êu vi nun estas preta?» li diris, mi opinias, «Jes, gi estas tute sentrua kaj bona êie», diris Ia diabIo
ke nun vi devus esti forgínta kapon sur Ia najIo».
en Ia monujo.
«Jes, kapon mi faris al gi», respondis Ia forgísto, «Jes, estas tre bone, ke vi diras tion», respondis Ia
«sed tamen vi venis iomete tro frue, êar mi ankoraú ne torgtsto, «sed pli bone estas - antaüe atentvidi 01 poste
akrigis Ia pinton. EI tieI maImoIa fero mi neniam pli rapidi. Mi voIas tamen íomete kunveldi Ia artikojn, nur
frue forgis. Dum mi forgos pinton sur Ia najIo, vi povus pro sekuro», li diris , kaj jen li metis Ia monujon en Ia
sidigi vin en mian apogsegon por ripozi, êar vi certe
estas laca, mí supozas.» fajrejon por igi gin arda.
«Ali! ali! êu vi estas freneza! êu vi do ne scias, ke
«Dankon pro ofero», diris Ia diabIo, sidigante sin en mi estas en Ia monujo?» kriis Ia diabIo.
Ia apogsegon, sed kiam li apenaü sídígís, Ia forgisto ree
«Mi ne povas heIpi vin», diris Ia forgisto. Oni diras
diris, ke, se li bone pripensas, li tute ne sukcesos akrigi
laii maInova proverbo: oni í'orgu Ia feron dum gi estas
Ia pinton antaii 01 pasis kvar jaroj. Unue Ia diabIo beIe
varma», - kaj jen li prenis Ia marteIegon, metis Ia
petegis Iíberigí eI Ia sego, kaj poste li farigis koIera kaj
monujon sur Ia amboson kaj komencis batadi tiel forte
komencis minaci. Sed Ia forgísto senkuIpigis sin laü
povo, dirante, ke Ia fero estas kulpa prí tio, êar gi estas kiel li povis.
«Ali! ali! aü!» kriis Ia diablo en Ia monujo, «kara
kondamninde maImoIa. Li konsolis Ia diabIon per tio,
bona! Nur ellasu min, kaj mi neniam revenos al vi!»
ke li sidas tieI bone kaj komforte, kaj ke post kvar jaroj
li estos ellasata akurate je Ia minuto. Estis neniu alia «Nu, nun mi ankaü kredas, Ice Ia artikoj estas sufiêe
rime do : Ia diabIo devis promesi, ke li ne venigos Ia for- velditaj», diris Ia forgiato, «do nun vi povas eliri». Jen
giston, antaü 01 pasis tiuj kvar jaroj, kaj tiam diris Ia li malfermis Ia monujon, kaj Ia diablo forkuris tiel rapide,
forgisto: «Jes, do vi povas ree ekstari», kaj Ia diabIo ke li eê ne kuragis postenrigardi.
forkuris tieI rapide kieI li povis. Post kelka tempo trafis Ia forgiston tiu penso, ke li
Post kvar jaroj Ia diabIo revenis por venigi Ia for- tamen arangís al si maIprudente, kiam li igis sin mala-
giston. miko de Ia diablo, «êar se mi ne estos enlasata en Ia
«Nun vi estas preta, mi supozas?» diris Ia diablo, êieIon», li pensis, «povos esti dangero ke mi farigos sen-
metante Ia nazon tra Ia forgejpordo. hejma, pro tio, ke mi malamíkígis al tiu, kiu regas super
Ia infero». Li pensis, ke pIej bone estas provi enpasi ali
«Tute preta», respondis Ia forgíato, «nun ni povas
ekvojagí, kíam vi voIas. Sed .... aüdu«, li diris, «estas en Ia inferon ali en Ia êielon, same volonte nun kiel pli
unu afero, prí kiu mí jam longe intencis demandi vin: malfrue, tiel ke li povos ekscii pri sia estonta logejo.
êu estas vera tio, kíon oni rakontas, ke Ia diabIo povas Irinte Iongan distancon, li venis aI Ia krucvojo, kie
igi sin tieI maIgranda kieI li voIas?» dis,igas Ia vojo aI Ia êielo kaj tiu, kiu kondukas al Ia
256 PEER GYNT'

infero. Tie li atingis tajIoron, kiu pIandis Iaií Ia vojo kun
peza gIadilo en Ia mano.
«Bonan tagon», diris Ia forgíato, «kien vi iras?»
«AI Ia êieIo, se mi povos enpasi tie», respondis Ia taj-
Ioro. «Sed vi?»
«Ho, ni do ne havos Iongan kuniron», responis Ia for-
gisto, «mi intencas provi unue en Ia infero, êar mi iomete VORTLISTO
konas Ia diabIon de antaiíe».
(Vortoj ne troveblaj en Plena Vortaro.)
Jen ili diris «adiaií» kaj ekiris, êiu sian vojon. Sed
Ia forgisto estis forta, rapidpieda uIo kaj iris multe pli Alodo. Laülega rajto super bieno. Ci akirígas per tio ke
rapide 01 Ia tajIoro, kaj ne daiíris longe, gis li staris antaií Ia bieno apartenas aI sama persono aií ties heredantoj
Ia pordo de Ia infero. Li petis Ia pordiston anonci lin kaj seninterrompe dum 20 jaroj. Se Ia bieno vendígas ekster
diri, ke estas iu ekstere, kiu dezirus paroli kun Ia diabIo. Ia familion, kiu ajn eI Ia posteuloj povas laií aIod-rajto
«Eliru kaj demandu, kiu li estas», diris Ia diabIo al repreni Ia bienon por prezo Iaií alod-takso. Tiu rajto
Ia pordisto, kaj tion li faris. validas dum 3 jaroj, de kiam Ia bieno estis vendata.
«SaIutu aI Ia diabIo kaj diru, ke estas Ia forgisto, kiu Berserko. Laií Ia historio Ia Island-norvegaj militistoj
posedis tiun monujon, pri kiu li sendube scias», repondis iafoje estis atakataj de furioz-pasio, dum kiu ili faris
Ia viro, «kaj petu lin beIe, ke mi estu tuj enIasata, êar «berserk-iron», t. e. kondukis kiel sovagaj bestoj kaj
unue mi forgadís gis tagmezo, kaj poste mí iris tiun Iasis sin de nenio ajn haIti. Tia atakito nomígts berserko.
Iongan vojon».
Boko. VirseksuIo de keIkaj remaêbestoj kieI kaproj,
Kiam Ia diabIo ricevis tiun anoncon, li ordonis aI Ia cervoj k. s., tie êi: virboaco.
pordisto âlosí êíujn naií serurojn de Ia inferpordo, «kaj
Cezaro. Imperiestro. (Pro distingo Ia propranomo Cezar
surpendigu ankoraií pendseruron», diris Ia diabIo, «êar
estas konservita sen esperanta finajo.)
se enpasos I i, li kaiízos konfuzon en Ia tuta infero.»
«Do, mi ne havos rifugejon êi tie», diris Ia forgisto Draãqo. Reaperanto, kiu sin montras kieI fiâkaptisto
aI si mem, kiam li rimarkis, ke ili âlosas Ia pordegon pli senkapa en plena ekipo aií sur akvo en duona barketo.
bone, «do mi provos en Ia êieIo». Kaj jen li turnis sin Oía apero aiíguras maIfeliêon.
kaj reiris, gis li reatingis Ia krucvojon. Tie li prenis Ia Dura. MaImoIa.
vojon, kiun iris Ia tajIoro. r Ekzekvi. (tr.) Vendi aiíkcie ies havajon por Ia bono de
êar li nun estis koIera pro Ia longa vojo, kiun li vane Ia kreditoroj.
iris tien kaj reen, li paâegís tieI forte, kieI li povis, kaj Felaho. Ordinara nomo de Ia egipta terlaboristo.
atingis Ia pordegon de Ia êieIo guste kiam Sankta Petro
H alingo. Norvega popoIdanco el Hallíngdal
maIfermis gin nur tiom, ke Ia maIdika tajIoro povis en-
premi sino La forgtsto ankoraií estis ses aií sep paâojn H alukso. Pieda dikfingro.
for de Ia pordego. «Nun pIej bone estas urgi sin», li Hot! (interj.) Por antaiíenirigi êevaIon.
pensis, prenis Ia marteIegon kaj jetis gin en Ia preskaií Hurio. Tiuj virinoj kiuj laií Ia mahometana doktrino trov-
fermitan pordon guste, kiam Ia tajIoro enmaIaperis. Sed igas en Ia paradizo, kaj kun kiuj Ia kredantoj kunvivos.
se li ne sukcesis trapasi tiun fendon, mi ne scias k i e li K nali. EkspIodbrui.
nun estas.
258 PEER GYNT
-------
Kuloto. disgenua pantalono.
Magra. 1. MaIgrasa. 2. Trosimpla, malriêa, malabunda.
Medo. Alkohola trinkajo, kiun oni faras eI fermentinta
mielo.
Nababo. Origine guberniestro indigena en Hindujo, kiu
per sia pozicio reêigis sino Fig.: iu kiu riêigis sin per mal-
honesta maniero.
Nikso. Akva feo.
Oero, Skandinava monunuo, centono de krono.
Pluki. Deâire kolekti (florojn), pri-. Fig.: senigi iun je io
per âtelado ali artifiko.
Povra - Kompatinda.
Putino. Prostitui tino.
Riceli. (jur.) Konscie helpí âtelíston ali rabiston, ricevante
pro propra gajno âtelajojn,
Rigi. Provizí âípon per necesaj ãnuroj, pulioj kaj velo].
Samumo. Varmega. seka, sabloportanta dezertvento en
Afriko kaj Arabio.
Setro, En Norvegujo monta subfarmejo, malproksima de
la êeffarmo, aI kiu oni irigas Ia brutojn por Ia somero.
ée tia farmeto mastrumas ofte sola virino, kiu zorgas
prí fabrikado de fromago kaj aliaj Iaktoproduktoj, kiuj
pro Ia forteco de Ia montherbo estas de tre alta kvalito.
PIej ofte oni tíe ankaü falêas herbon, kiun oni veturigas
hejmen vintre sur Ia nego.
Sinki. (ntr.) Malrapide maIsuprenfali, retenate de Ia resto
de sancelita ekvilibro ali de Ia denso de Ia medio.
Spuro, Postsigno.
Sturmi. Kurataki.
Trilogio. Verkajo konsistanta eI tri memstaraj partoj.
Trista. MaIgoja.

TroZo. En mitoj kaj fabeloj komuna nomo de multaj
supernaturaj estajoj vivantaj en montoj kaj sub Ia tero,
ekzempIe giganto, koboldo, ogro, gnomo k. t. p. .
TU11!<!-:. Malbela.