Você está na página 1de 196

LILIO

RAKONTO

ORIGINALE VERKITA EN ESPERANTO

DE
A
E. ALLEYNE SINNOTTE, F.B.E.A.

Price : 28. 6d. Prezo : Sm. 1*250.

LONDONO :

BRITA ESPERANTISTA ASOCIO,
17 HART STREET, W.C. 1

1918.

ANTAŬPAROLO

Kia estos la sorto de mia negranda libro, kiu
post longa laborado estas jam preta iri en la
literaturan mondon de Esperantujo ? Pri tio mi
tute ne povas diveni. La rakonto ne pretendas
esti io pli, ol karaktera skizo de brava virino.
Ekzistas multaj
" Lilioj " en la mondo, kiuj
tamen ne havas la konsolon kaj helpon, kiujn
donus al ili vizio tia, kian havis la Lilio, kiun mi
provis portreti. Mia rakonto alportu esperon
kaj kuraĝigon al almenaŭ unu suf eranta persono !
Se la Esperanto de mia rakonto estas bonstila,
tion mi multe ŝuldas al la sindona, zorga kaj
lerta helpo kaj kontrolo de mia amiko sinjoro
George Gordon, F.B.E.A.
Mi deziras danki sinjoron Emilio Gaston
Ugarte (Hispanujo) kaj fraŭlinon Margaret
Rŭster (Germanujo) por ilia kritiko kaj kuraĝigo
pri la unua parto de la skizo, kiun mi submetis
al ili antaŭ pli ol tri jaroj.
Edith Alleyne Sinnotte, F.B.E.A.
" Ibhar",
Wolseley Street,
Mont Albert,
VlCTORIA, AŬSTRALIO.
la i6an de Julio 1917.

LILIO
CAPITRO I

Estis iu sabato en Anglujo, kiam la printempo
preskaŭ finis sian ŝatatan taskon kovri la arbojn
per la plej belaj vestoj imageblaj, el delikataj
nuancoj de helverdaj folioj kaj rava floraĵo
ruĝeta, blanka aŭ orkolora.
La malsekan teron la printempo tapiŝis per la
plej hele verda herbo ie ajn videbla, miksita kun
ridetantaj lekantetoj, netimaj ranunkoletoj tre
amataj de la infanoj, kaj per bonodoraj violetoj,
modeste tenantaj sin, nevolantaj sin trudi tiel,
kiel faradas la primoloj, iliaj najbaroj, nek
volantaj sin kaŝi en kovritaj de musko anguloj,
aŭ inter ŝtonoj, kiel la filikoj, sed dezirantaj ĝui
seninterrompe la ravan muzikon de la birdoj
kun la murmuretado de rivereto kiel dolĉa
akompanaĵo.
De tempo al tempo la helblua ĉielo kovriĝis de
subita nubo, kaj refreŝiga pluveto ekfaladis.
Tuj poste ĉio estis sunbrila kaj hela denove.
Kelke da homoj estis ĝuantaj libertempon sur
loko malproksima de Liverpolo je duhora vetur-
ado per vagonaro.
Du el ĉi tiuj ĉirkaŭvagadis brakon ĉe brako,
celante trovi komfortan sidlokon, kie ili povos

2 LILIO esti apartaj de la ceteraj libertempuloj. La fraŭlino lin akompananta estis negranda sed gracia . kolektante florojn. kaj veŝto ankaŭ nigra. kie la infanoj diskuris. tial oni povis vidi bonformajn manojn. kaj estis sinjore vestita en griza pantalono. kiuj ne kutimis fari fortan laboron. Sur la kapo li portis altan silkan ĉapelon. La fraŭlino demetis la gantojn. La nazo estis iom granda. pro mallonga supra lipo. montris regulajn. La du homoj kompreneble estis gefianĉoj. La viro estis sufiĉe altkreska. ŝi estis bonguste kaj penplene vestita per palblua lanaĵo delikate teksita kaj garnita per rubandoj el nigra veluro kun kremkoloraj puntoj. La blugrizaj okuloj montris konfidemon kun trankvileco. kaj. ankaŭ iom granda. Si portis unu solan ringon kun . estis bele formita. kovris bone formitan kapon kronitan de blondaj buklaj haroj. nigra surtuto kun baskoj. grup- iĝintaj sur la herbejo. montranta neĝblankan ĉemizon kaj kravaton el malhela silko. Granda ĉapelo el nigra pajlo kun miozotoj kaj puntoj similaj al tiuj sur la vesto. La granda mentono atestis firman karakteron. bonajn dentojn. kun fortika korpo. kaj la delikate kurbiĝanta buŝo. Liaj okuloj estis bonhumoraj. longa. por fari el ili bukedojn aŭ girlandojn. kaj liaj brunaj lipharoj kaj barbo kaŝis bonhumoran sed ne fortan buŝon kun negranda mentono. el kiuj kelkaj falis kvazaŭ karese ĉirkaŭ la intelektoplena frunto kaj konkosimilaj oreloj.

ne nur pro ilia gracio. kaj ili bone ŝirmos nin kontraŭ la pluvetoj . ŝi ĉiam diras : " Vi jam estas plenaĝa kaj devas fari laŭ via bontrovo. dum mi sternos vian pluvmante- lon sur la benkon. — Jen. ke vi devos longe atendi ! — Mi multe pripensis la aferon. ĉu estas komforte al vi. kara. Jen. LILIO 3 bonega rubeno. ke mi admiras ilin pli ol ĉiujn arbojn. mia kara ? Post iom da babilado pri negravaĵoj. mi timas. — — — Jes respondis sinjoro Cester mi pensas. — Kiel elegantaj estas la salikoj kun siaj branĉoj gracie kliniĝantaj ĝis la rando de la akvo. Ci tie ili estas abundaj. tio estis la donaco de la fianĉo. por gardi vin kontraŭ mal- purigo de via bela vesto. kaj fine mi ankaŭ decidis. sinjoro Cester demandis : — Lilio. sed atendu unu momenton. Filipo. ke ne estus bone pli longe prokrasti. kies murmuretado estis jam aŭdebla. ĉirkaŭita de perletoj . Ni sidiĝu ĉi tie. Nur B . Lilio — li diris — sub tiu saliko estas la ĝusta sidloko por ni kun seka planko por la piedoj. La patrind tute ne volas priparoli la aferon kun mi. kvazaŭ ili kisus ĝin! — diris Lilio kun admira rigardo. sed ankaŭ ĉar ŝajne ili la unuaj akiras verdecon kaj ili la lastaj perdas ĝin. ĉu vi jam povas difini la tagon de nia edziĝo ? Cu mi ankoraŭ ne atendis sufiĉe longe ? Mi estas tre soleca ! Se vi atendos la konsenton de la patrino. kiu estis gvidanta ŝin al benko lokita apud la rivereto.

ke tio estas malfacila afero ĉe vi. kiun mi neniam aprobis. Mi povas esti preta edziniĝi kun vi post ĉirkaŭ ses semaj . Filipo — respondis Lilio ridetante — mi timas. — Nu. multaj aferoj restas farotaj. kaj tiam. via moŝtino. sed nur penu — ridete admonis Lilio. — Ne pli frue ol tiam ? — interrompis sinjoro Cester. Filipo kara. — Ne pli frue ol post ĉirkaŭ ses semajnoj. vi estas tre silenta . mi esperas. nek iam aprobos. . se vi ankoraŭ amos min. sen mia konsilo aŭ konsento!" — Ni do faru tion.. ne demandinte mian opinion. sinjoro. amatino mia ! Kiamaniere ni aranĝu pri la ceremonio ? Eble konsentu iri kun mi en la proksima semajno kaj ni sen parado fariĝos edzo kaj edzino ? Poste ni iru sciigi la patrinon pri la afero.. mi scias. do.4 LILIO ne ĝenu min pri afero. .. ke tio ne ebenigus nian vojon al la favoro de la patrino. .. ne aprobas." — Ne. — Mi obeos ! —diris Filipo kun ŝerca humileco. kiel vi nun asertas — vi povos komenci fari aranĝojn pri nia edziĝo . . kaj mi supozas. Vi faris vian elekton. ke vi amos min por eterne kaj tiel plu ? — Pardonu min. ke ŝi tuj diros : " Dio benu vin. ke vi povas fari pluajn aranĝojn. Tamen mi havas planon. Nu. kaj eble tio plaĉos al ŝi tiom. miaj infanoj. kial vi ne certigas min. Estu feliĉaj : Estu . ke mi rememori . ke mi povos finpretigi ĉion necesan en la daŭro de la sekvontaj ses semajnoj. sed bonvolu ne interrompi min.

— Kaj ĉu ŝi ne rajtas ilin. kara. . kion ŝi havas por par- doni ? — interrompis ŝin Filipo —vi el ĉiuj ŝiaj infanoj estas la plej konsiderema kaj sindonema pri ŝi! Tamen ŝi akceptadas ĉiajn viajn servojn kiel rajton . Mi supozas. kiom ŝi volus kredigi al vi. ke vi ĵus ordonis al mi silenti. . pri la afero." Forgesinte tion. — Si havas iajn sed ne ĉiajn rajtojn super vi. . . Se la patrino volas fari iajn klopodojn. . — Nepardonema ! . ke la patrino restos tiel . bone. kaj neafabla . Filipo — diris milde Lilio — la infanoj ŝuld . . poste ni lasu la aferon tiel. ridante je la ŝerce serioza mieno de la fianĉo — sed ni estu seriozaj. LILIO 5 gas vin. jen kion ŝi konsilis. Mi priparolis la aferon kun onklino Anna. Jen mia projekto. tute ne tiom. tiam onklino Anna invitos nin festeni ĉe ŝi kaj onklo Roberto tiun gravan matenon. . Ni — vi kaj mi—difinu la daton de nia edziĝo . . tiel nepardonema . . — "Ciu regulo havas escepton. kaj ŝi faros ĉiajn necesajn aranĝojn. ke mi faris mian decidon : feliĉigi vin kaj min samokaze ! Dum ni povas esti solaj. kaj ke mi nur volas obei al vi. Sed — Lilio plue diris — mi ne povas pensi. — Tamen. ni prefere priparolu la detalojn de nia . Cetere mi jam diris. sed se ŝi nenion proponos nek aranĝos. vi perdis okazon fari bonan komplimenton al mi — diris Lilio. eĉ proponojn. kara. . ni jam tiel ofte diskutis ĝin sen ia bona rezultato. ni agu laŭ tio. ke ŝi forlasis iam siajn gepatrojn . . . ni sciigu la patrinon pri ĝi . tio ne estas bona temo. . .

" . . sed . . monologo — de tiu tedulo. kaj diris. li sciigis min pri sia granda repertuaro. ke li ne bezonas laborenspezi pro tio. dum mi staris sur la stacio atendante vian alvenon. Lilio. kiel diras la proverbo.6 LILIO estonta agado kaj de la edziĝa soleno. . " Paroli pri la anĝeloj aŭdigas iliajn flugilojn. jen li mem! ni tuj foriru . . ĉu ne vere ? Mi timas. Nur pensu. . . ke li havas renton ! . ke post ne longe tiu egoista reklam- isto trovos nin denove. kaj tiuokaze ne estos eble interparoli pri niaj propraj aferoj. . jam trifojojn hodiaŭ. . eble li ne ankoraŭ vidis nin! . . ne vere! . — La ĉieloj malpermesu tion ! — f ervore ekkriis sinjoro Cester — mi povus facile kontentigi ekza- meniston per laŭvorta ripetado de la kutima konversacio — ne. .

stulta eraro! Lilio longe pripensadis. kiom kapablis ami. kaj Florenjon. ŝanceliĝante jen pri sia devo al patrino. kaj la li amo ne povas konsideri kion ajn. kiu jam antaŭe donis jesan respondon li. tio ne donis al sinjorino Breton. miro kai kolero estis grandaj en la tago. al De tiu tago sinjorino Breton neniam tute par- donis sinjoron Cester. tiu de Lilio. pri sia propra. La patrino ankoraŭ havus Alicon. longe esploradis siajn koron kaj devon. ŝia filino. volis sin doni. la — Car. sf ŝi Kompreneble ankaŭ volis akiri por mem. Sinjoro Cester ne estis riĉulo. sed ŝi si kutimis pensi pri ŝi li : 7 . ke sinjoro Cester venadas ofte al la domo pro amo al ŝi.— diris al per la pen6oj. jen sia inklino al la amata fianĉo. kiu estis vidvino kaj la patrino de Lilio. Cetere mia amato estas ja sola kaj senparenca. CAPITRO II Kvankam la aĝo de sinjoro Cester superis tiun deLilio je dek du jaroj. sed li amis Lilion tiom. kontraŭe. Marianon. kiam sinjoro Cester petis ŝin pri la mano de ŝia dua filino Lilio. nek sian filinon. eĉ ne sola filino. la ol la Eble lia amo estis malpli sinoferema. krom la deziro kunestadi kaj ĝoja povo servi unu alian. Li volis akiri por mem. — mi ne ŝi si estas sola infano. la rajton pensi. al ne Tamen tion pensis la patrino ja sekve ŝiaj .

Guste pro tio.8 LILIO — Li estas ĉiam soleca . la ĵus edziĝinta paro. kaj ke neniu kaj nenio sur la tero povos ilin kontentigi. Lin oni povis facile inklinigi fari kiel oni volos . Kiel soleca li devas sin senti. Se oni ordonus. sola li eniradas sian hejmon. sinjoro Cester tian ne havis. Ili jam apartenis al si laŭsente. Lilio havis firman karak- teron . ke k estis tre homa. iris al . kies sola devo estis plenumi lian volon. laŭpense. Malgraŭ sia dolĉeco. ili nur sciis. Mi forte ĝojus. kiu sentas deziron deteni lin iom pli longe. ke neniu troviĝis en lia domo krom dungito. se mi havus la rajton estadi ĉe li . ol povis Lilio. ke ili ne kunvivu. krom la privilegio esti ĉiam kune. ambaŭ suferus. Sola li kutimas sidiĝi por manĝi . . kiu havas la rajton bonvenigi lin . kiu havas la rajton adiaŭi lin. por ke ili povu kunvivi. nek la alia : ili ne analizis sian amon. . instigite de la bonkora onklino Anna. sed li ne havis fortan volon. li ne estis malbona. sola li eliradas. . ol Lilio. li povis diri "ne" al ies peto pli malfacile. li ne povis ne fariĝi multe pli sinservema. nenio malhelpis lin agi laŭplaĉe. kaj ĉe li estas neniu. Tuj post la ceremonio. ke li ja pasigadis sola tiom da tempo. Unuvorte. ke ĉiu bezonas la alian. kie troviĝas neniu. . ili nur bezonis la leĝan sankcion. ke io en la animo de ĉiu pli kaj pli kon- stante kaj insiste sopirvokas al la alia. Klare vidis tion nek unu. kaj pro tio.

Sia edzineca vivo estis feliĉa. unu jaron post ŝia edziniĝo. Venis tago. Kiam. La kompatindaj geedzoj multe interparoladis pri la malĝojiga afero de la mono. jam nun sinjorinoCester. pro devo al la edzino kaj infano. kiam la ordinare gaja sinjoro Cester aspektis tre malgaje. Grava kaŭzo por gratulo estis la fakto. kia povas rifuzi al neniu petanto pri monhelpo. ĝis li ricevis postulon pagi sumon. ke ili devos ĝin pagi. ŝuldatan de amiko. neniam bedaŭris sian decidon. kaj decidis. LILIO 9 sinjorino Breton. Krom unu-du plej intimaj amikoj. fortika filineto naskiĝis. ke nenio jam mankas al ili por plenigi ilian ĝojon. por insiste peti. ke ŝi akompanu ilin al la festeno. sed post iom da tempo sciigis ŝin. Lilio. . Li povis kaŝi antaŭ Lilio nek sian ĉagrenon nek ĝian kaŭzon. Estis ĉagrene. la edzo kaj ŝi konvinkiĝis. Poste la facilanimulo tute forgesis pri sia subskribo. per kiu li promesis pagi certan sumon da mono. kondiĉe. Tamen ne longe daŭris ĉi tiu plena feliĉeco. Fine ŝi cedis. pri kiu li neniel rajtis promesi la pagon. ke sinjoro Cester estis tia homo. ke post la naskiĝo de la infaneto la patrino de Lilio multe pli inklinis forgesi pri sia antaŭa mal- lezuro kontraŭ la edziniĝo de Lilio kun sinjoro ester. ke tiu ĉi mem ne povos ĝin pagi. ke li senpripense subskribis paperon. Antaŭ kelke da monatoj li tion faris. nur parencoj kunvenis ĉe la festeno. bela.

ordinare tiel facile influebla. por ke nenio manku la vestaro al li kaj vojaĝaj komfortoj de la edzo. ke. li skribos al por ke ŝi sekvu lin kune kun la malgranda Florenco kaj ankoraŭ unu infano. ke kunprenu la edzinon kaj Florencon. kie oni kulturadas la kotonon. sed la ĉagrenoj de ambaŭ komenc- iĝis. Lilio forte ribelis kontraŭ la foriro de sia edzo kaj emocie penis decidigi lin ŝanĝi sian intencon. Li. sed vane. SinjoroCester fariĝis koleretema. apartenanta al parenco en suda ŝtato de Usono. Lilio zorge preparis ĉion. pri ofico ĉe bieno. Sinjoro Cester avide akceptis la proponon. li ne volis malkaŝe respondi. kion bezonis. kiu faris proponon. maltrankvila. al Usono . ke eble decidigos lin ŝanĝi sian intencon formigri. alveninte tie kaj ŝi. kiun ektive ne povis ef li ŝanĝi pro la definitiveco de sia negoca aranĝo. Inter iliaj amikoj estis unu. antaŭ ol konsiliĝi kun la edzino. perlaborinte hejmon. ke devas foriri per la vaporŝipo li de la proksima semajno. pro timo. ŝi .IO LILIO Ilifaris tion. jam restis nefleksebla pri sia decido. ke K jam decidis forlasi sian laboron tie kaj foriri el Anglujo. pas. al la demandoj de Lilio pri la kaŭzo de tio. kies baldaŭan alvenon ili atendis ke nur la nenasko de la infano malhel- . Fine en unu neforgesebla tago li diris al Lilio. li Li plue diris. Kun malgaja koro.

via edzo aŭ via infano ? kredeble ŝi ne povus klare respondi. Per ŝparado ŝi esperis daŭrigi la monsumon je sia dispono. Sed jam nun ŝi sciis! Antaŭ ĉio. ĝis alvenis letero sciiganta. ŝi sopiris al la edzo . dormante ŝi sonĝis pri li. CAPITRO III Nu. Antaŭe se oni demandus al ŝi : Kiu estas al vi pli kara. tio estis knabeto egale bela. ambaŭ estis egale. kiel la unuenaskita inf aneto. Gis tiam kredeble ŝi ne plene konstatis. sciante. ke estas necese. Lilio tiam havis bonan servantinon. kiel necesa li fariĝis en ŝia vivo. ĝis la edzo sendos pluan. per tio oni malpliigas la fluadon al aliaj aferoj. pri kiu ŝi esperis. ke la edzo alvenis Nov- Jorkon. ke eĉ la fluado de la pensoj havas siajn limojn. sinjoro Cester foriris kaj lia dua infano naskiĝis . kiom li plenigas ĝin. Kiel longedaŭraj ŝajnis al ŝi la semajnoj. ke ŝi povos ŝin teni. amataj. La foreston de sia edzo ŝi forte sentis. ĝis la edzo povos sendi por venigi ŝin. se ne same. Lilio sciis. nedormante ŝi ne povis forgesi lin . Iufoje ŝi iom penisforigi lin de siaj pensoj. kaj se oni tro pensas pri unu persono aŭ objekto. ke ŝi regadu siajn 1 1 . kiu tamen ne estis la fino de lia vojaĝo. ĉar ambaŭ estis bezonataj.ĝis la ĉiutagaj devoj estos plenumitaj.

poste . ke ŝi povos veturi sur ŝipo. se tio estas Lia volo. eble post nur du-tri monatoj. . . . multfoje kaj multmaniere. en la ĉielo ! Lilio forte ĝojis pro la sciigo kaj zorge faris la necesajn preparojn.12 LILIO pensojn tamen akiri tian sinregon ne estas facile. la edzo sendos al ŝi sufiĉe da mono por pagi la koston de la veturo por ŝi kaj la du infanoj . kies estro estas lia amiko. karulino. se ne. se mi nur povus ankoraŭ unu fojon teni vin! Dio benu vin. Kiel sopire ŝi deziris montri al sia edzo ilian knabeton. ke jam tre baldaŭ. Iam kaj iam ili enhavis malgrandajn sumojn da mono. plejofte ili konsistis el ĉirkaŭ dek ses paĝoj plenplene surskribitaj. ke mi ne ree ellasus vin el miaj brakoj. La leteroj alvenadis akurate per ĉiu el Usono poŝto.sinjoroCester reprenis la plumon por aldoni : — Ankoraŭ unu fojon adiaŭ. ĉio estos ĝoja por ĉiam! Sajnas. kiam la leteroj de la edzo . Li gardu vin kaj min kaj niajn etulojn. kiu ĵus atingis la aĝon de ok monatoj. kara Lilio! mi fordonus interŝanĝe Amerikon. kaj tial ŝi jam povos fari ĉiujn necesajn preparojn por la vojaĝo. Unu tagon Lilio ricevis tre ĝojigan leteron. kiu informis ŝin. ĉiutage fariĝante pli bela kaj inteligenta. la edzo esprimis sian amon al la edzino kaj sian fortegan deziron revidi ŝin kaj estadi apud ŝi. se mi povus ree ĉirkaŭpreni vin ! mi pensas. ĝis ni povos ree renkontiĝi — sur la tero. ke fininte skribilaleteron. Ciufoje en la tago. kaj per ili.

ŝia teniĝo malstreĉiĝis. al kiu Lilio ekparolis : — Kia nebona paĉjo! sendi tian mallongan leteron ! Rapide forŝirinte la koverton. sur kiuj li stampis la nomon kaj adreson de la ricevonto. Palpante la ĵus ricevitan leteron ŝi konsciis. kaj ŝi kon- sumiĝis de maltrankvilo. kon- traŭe sur ŝia vizaĝo montriĝis esprimo de mal- trankvilo. ke ĝi estas tre malpeza kaj maldika. en kiuj Lilio ricevis neniajn sciigojn pri sia edzo. por ricevi la ĉiam pli deziregatan leteron. kvazaŭ ŝi sopiras ion. staris kun atenda teniĝo. Sinjoro Cester kutimis enmeti siajn leterojn en kovertojn. kvazaŭ ĝi konsistas el nur unu folio da papero. Proksime de la patrino paŝetis Florenco. Unu matenon. Sed tio daŭris nur momenton. kaj kiam la leteristo. kiu vidis la kreskantan maltrankvilecon de Lilio kaj divenis ĝian kaŭzon. ke la . pasis kelke da semajnoj. Ekvidinte lin. kun rideto sur la beletaj lipoj. kiam la leteristo aperos. dum kvazaŭ granda ŝarĝo glitis for de ŝia spirito. ŝi trovis. ankoraŭ unu fojon ŝi staris ĉe la pordo. LILIO *3 devus alveni. la vizaĝesprimo de Lilio tuj heliĝis. ke ŝi ne ricevos ĝin. kun mano preta ricevi la avide deziratan leteron. pri kio ŝi sam- tempe timas. Si jam ne ridetis pro plezura antaŭsento . Lilio kutimis elrigardi tra la fenestro por vidi tuj. ŝi ĉiam malfermis la pordon. Sed post la ricevo de la suprecitita letero. montris tian stampitan koverton.

Lilio eligis dolorplenan ekkrieton . Tre bedaŭrinde ŝajnis al ke la edzo en sia ŝi. akra doloro pikis ŝian koron. vidante sian patrinon tiel malĝoja kaj malsane aspektanta. . ne povante kredi. Leginte la leteron. la koro ĉesis bati kaj li mortis. kiu timis. ke li preparas novan hejmon por mi kaj la infanoj! . per malmultaj vortoj li sciigis. sed subite. ne ŝi . ke la edzo de Lilio ekmalsaniĝis pro tifeca febro. ŝi. . devis esti sola. kaj ŝi duonesvenis. malsano. ke unue li bone progresadis. Tamen post minuto ŝi rekonsciiĝis per la karesaj tuŝetoj kaj vortoj de la malgranda Florenco. el kiu mi vekiĝos post nelonge! . ke ne povis esti ĉe lia litflanko. pri sia sanstato! kiu ĉiam ŝajnis farti tiel bone! Mia edzo. LILIO letero ne estas skribita de la edzo. kiu neniam plendis al mi. . tuj kiam li la unuan fojon ellitiĝis. Reala ĝi ne povas mia edzo mortis ? Mia edzo! Li. Lilio komencis tremi per la tuta korpo. malproksime de dum mem nenion sciis pri afero! Kiel forte la ŝi ŝi bedaŭris. kiu loĝis en la regiono. kaj ŝajnis. kie laboris kaj loĝis sinjoro Cester . ke ŝi efektive ne dormas. morta paleco kovris ŝian vizaĝon. ke li resaniĝos. pri kiu mi kredis ĝis tiu ĉi momento. Si diradis al si : — Gi estas nenio alia ol malbona sonĝo. Si tre penis kolekti siajn fortojn kaj pensojn. . eĉ la plejmalmulte. kiu jam neniam plu povos skribi al ŝi ! La letero estis skribita de iu sinjoro.

petolema estas! neniam sentis li liajn braketojn ĉirkaŭ sia kolo! neniam aŭdis lian dolĉan voĉeton balbuti — paĉjo. sekreta ĝojo ami lin. se ŝi estus apud li kaj mem prizorgus lin. Estis granda. en kiu kaj la edzo Si ŝi eniris sian domon la unuan fojon. ke ili neniam sentos mankon de la sia patro . Subite rememoris. sed kiam ŝi eksciis. Ondo da rememoroj fluis en ŝian menson. Kredeble al al el li estus klariginta siajn esperojn kaj dezirojn ŝi pri la infanoj . — kiel ŝi : instruadis lin! . li dirante per voĉo mallaŭta pro emocio al ŝi : . povus multon fari ŝi li. . kiel geedzoj. al ŝi kiu en tiu tempo ankoraŭ ne estis ŝia edzo. . li ne estus mortinta. Si ekploris. . por faciligi kaj eĉ dolĉigi al tempon de la li suferado. rememoris pri la tago. kiam ŝi ŝi la unuan fojon eksciis pri sia amo la edzo. . Kiel ame metis sian brakon ĉirkaŭ ŝian talion. . . ŝia vivo kvazaŭ li ekfloris. ke ne eĉ unu fojon ŝi li vidis la vizaĝon de ilia malgranda filo! neniam vidis kiel gaja. jam nun havus karajn ŝi memorojn pri tiu tempo kaj povus pli poste rakonti kelkajn ili la infanoj. LILIO povis lin flegi. al bildojn de la venigante ŝi Sajnis al kvazaŭ nur komencis vivi. tiam se ŝi nur estus apud li. ke ankaŭ amas ŝin. ke de nun du la ŝi infanoj tiel. penos agi rilate al Si decidis. Krom tio. Sed eĉ se li nepre devis morti. per nenio povis lin servi! Eble. feliĉa pasinteco.

maltrankviliĝante. devis batali por la vivo .kun neesprime- bla ĝojo mi akeeptas vin en mian domon. poste kisis ŝin kaj nur poste fiksis sian atenton sur la volvaĵon. La malgranda Florenco ĵus naskiĝis. ke la krupo atakis Florencon. kiu kuŝas sur mia brako ? Cu ĝi plaĉos al li ? Cu liaj esperoj pri ĝi realiĝos? Cu li volos teni ĝin sur siaj brakoj ? Kaj se jes. ŝi demandis al si : — Kia estos la opinio de mia edzo pri la infaneto. duondolore sed .i6 LILIO — Bonvenu. . ĉar tiu ĉi estis la plej mirinda kaj stranga spertaĵo. pri kio ŝi deziris . . . Tiel ŝi meditis pri pasintaĵoj. ĉar ĉe via alveno ĝi fariĝis nia hejmo . kvankam forte feliĉa. . dankajn. granda edzo eniris piedfingre. rigardis ame. tiam Lilio tute kontentiĝis. . kiu. kuŝantan sur ŝia brako. prizorgante kaj preĝante pri la malsana in- fano . Ankoraŭ alia memoro fluis mense antaŭ ŝi. . rigardante en la okulojn de la amata edzo. ŝi trovis ĉion. kaj ŝia alta. Lilio mia edzino . duontime en la ĉambron. Ankoraŭ unu momento pasis. ĉar. ĉu tio naskos en li pensojn tiel dolĉajn. kiun ŝi ĝis nun travivis. Kiel iliaj animoj proksimiĝis tiam. sanktajn. De nun ĝi jam ne estas mia domo. sufoki- ĝante. demande en ŝiajn okulojn dum momento. kiel ĝi jam naskis en mi ? La edzo alvenis la litflankon. Si rememoris pri nokto plena de maltrankvilo tial. . Lilio ankaŭ sentis sin iomete timanta. . Kuŝante tie.

instru- si. LILIO »7 tute ame. devas permesi. ke mi ploru. devas kiom eble kredigi al mi mian grandan perdon. ŝi ankoraŭ ne demandis al sed longe orgesi pri tio estis neeble. sed hodiaŭ mi nepre devas resti sola. kaj diris al Si si : ankaŭ mi informos la patrinon kaj ceterajn parencojn pri mia perdo. jam morgaŭ mi estos kuraĝa. Kiamaniere ŝi nutros. revoku la estintecon ĝis sato . . malĝoje pripensu. vestos. igos la infanojn. f — Baldaŭ mi pripensos tion.

neniel malĝojis. tiam Lilio eliris el sia dormoĉambro. tuj venu loĝi kun el ŝi . ŝi skribis du leterojn. kiu nun loĝas en la plej bona loko imagebla. kial la patrino ne aspektas pli gaje. respondi al al ŝiaj demandoj. Alvokinte al si la malgrandan Florencon. La sekvintan matenon parencinoj alvenis. la Poste okazis interkonsiliĝo. unu la fratinoj de Lilio. ke Alico. ŝi penis klarigi al ŝi pri la morto de la patro dirante. CAPITRO IV La servistino prizorgis la du infanojn ĝis malfrue en la posttagmezo de tiu tago . sed ne enpoŝtigis ilin ĝis malfrue tiun vesperon. ke la bona Dio. rigida vizaĝo. Decidiĝis. kaj la infaneto Filipo — se ili estados bonaj. ĉe kiu al la ŝia edzo asekuriĝis. ke li ne povas veni malsupren por viziti ilin. sed iam ili —la patrino. iom distris la pensojn de Lilio kaj faciligis al la doloron. kun pala. . li. rakontante pri tiaj belajoj Si demandis : ! — Kial ĉiuj ni ne povas iri en ĉielon jam la hodiaŭ ? Peni klarigi Florenco. nomata la ĉielo . vokis la patron. Florenco. por informi la patrinon Si kaj onklinon Anna pri la aflikto ŝin trafinta. plena de sufersignoj. iros al Florenco tre interesiĝis. ke Lilio turnu sin asekura kompanio. ne povis kompreni. kiu neniam povas erari.

Tre ĉagrena por ŝi estis tiu letero . sed ne simpla la solvo. Apenaŭ pasis tri tagoj post la ricevo de la sciigoj pri la morto de la edzo. Tamen ŝi devis priparoli la aferon kun du-tri el ili. Oni klarigis. ŝi devis lasi. Ne havante la monrimedojn pagi la ŝuldon. ke. kaj la kreditoroj postulis. ke. ŝia edzo subskribis sian nomon sur dua dokumento kelke da semajnoj antaŭ sia foriro el Anglujo. Ambaŭ ili kunsentis kun Lilio. Kion poste ? Si ne povis sin turni al la riĉaj parencoj por peti ilian helpon. ke la kreditoroj forprenu la meblojn. La " amiko . ĉu la edzo foriris el Britujo pro tio. kion fari ? Kion fari ? Simpla estis la demando." ne pagis la ŝuldon. Tamen bedaŭroj tute ne povis helpi. la sola. ke ŝi neniom ricevos de tie. ĉar ĝi anoncis. kie li asekuriĝis. ĉar ne ili faris la ŝuldon. El Usono Lilio nur ricevis la biblion kaj poŝhorloĝon de la edzo ! Sed tio ne estis la fino de la tiamaj afliktoj. Onklino Anna kun sia edzo bone konsilis ŝin. ke sinjoro Cester pagu la sumon en dato difinita. Lilio ne povis ne demandi sin. Lilio ricevis leteron adresitan al sinjoro Cester. tiam en la okazo de lia morto tio senrajtigas lian heredonton pri la asekurita monpago. pripensinda afero estis. ke li deziris eviti la eblan devon plenumi tiun promeson pagi. se homo foriras el la lando. c . por servi amikon. ne informinte la asekuranton. LILIO 19 Demandinte ĉe la asekurejo ŝi trovis.

demandis. ke Lilio estas bone edukita sinjorino. la Si mem ŝuldis kelkajn malgrandajn sumojn al komercistoj. Lilio povis si. Unuavide ĉiu konstatis. do iris ĉiu alŝuldato aparte. — Eble li mortis. apartenanta al la supera klaso. ke la gepatroj sendu ilin por ke al ŝi instruu ilin. sed kredeble li nur kaŝas sin! Oni trompis nin antaŭe per tia historio! — ili diris. Tiel. pli facile ol al imagis ŝi starigi lernejon por junaj infanoj. aliaj aĉetis kaj redonis la pliparton al ŝiaj el ŝi propraj mebloj.decidiĝi ŝi. ŝi La komercistoj tiom kortuŝiĝis de la evidentaj malĝojo kaj honesteco de Lilio. ke tiuj sendu al al ŝi ĉi siajn. ŝi. Tiamaniere povos ĉiom pagi. ŝi sed ankaŭ konsilis aliaj. pri la estonteco. Alico iris kunloĝi kun Lilio. Du ili el ankaŭ sendis mondonacojn po kvindek spesmiloj. ŝi kaj kredeble gajni enspezon. kaj ke estas tute respektinda. priparolis mal- Si al longe la aferon. Onklino Anna invitis Lilion kaj la du infanojn gasti ĉe ĝis ili povos kune. konsiliĝinte. Intertempe Lilio mem elpensis planon. kaj. ricevinte jesan respondon. Siaj parencoj loĝigis ŝin en oportuna domo. ĉu tiu aŭ alia havas junajn infanojn. 20 LILIO tamen ili ne volis pagi la ŝuldon kaj ne povis konvinki la kreditorojn pri la morto de sinjoro Cester. por partopreni ne . petis. kies luon ili pagis dum ses monatoj. ke ili ne nur sendis siajn proprajn infanojn al por instruado.

Ce la enmariĝo de la rivero Mersev staris vilaĝo. Longajn horojn ŝi devis labori en la domo ĉiutage. kaj poste. Tamen Lilio devis kuiri kaj plenumi la nekalkul- eblajn devojn de domo. tial ŝi devis dungi nur junan nespertan knabinon. Lilio devis fermi la lernejon. kaj tiu bezono pensigis Lilion pri nova metodo enspezi. En la daŭro de dek ses monatoj ĉio sufiĉe bone prosperis al ili. poste Filipo. La malgranda Florenco la unua inf ektiĝis. la fratino forlasis ŝin. Si ankaŭ presigis anoncon en ĉiumatena gazeto Mercury. krom multaj el la lernantoj. malproksime de la rivero je nur triminuta piedirado. epidemio de skarlatino ekokazis en la regiono. Alte pagi servistinon ŝi ne povis. LILIO 21 nur en la laboro. . sed ankaŭ en la profitoj akirotaj . Sur du frontajn fenestrojn ŝi metis afiŝetojn kun la anonco : Cambroj Lueblaj. kiu venadis ĉiumatene por fari kelkhoran laboron. Lilio kaj la du infanoj bezonis ŝanĝon de la ĉirkaŭaĵoj. for de la urbego. Pro timo al infekto. kiun ni nomos Riverton. Lilio trovis taŭgan domon. ŝi iris por loĝi. Tie. sed ĉirkaŭ la fino de tiu tempo. konatajn nur de la virinoj . kiam la infanoj resaniĝis. kaj baldaŭ havigis al si kelkajn pensiulojn. seninfektiginte la meb- lojn. kaj tien. ne estis facile remalfermi la lernejon.

kiuj iam kutimis aŭ plenumi ilin mem aŭ senpere kontroli ilian plenumadon. . kiu neniam estis fortika kaj estis delikate. sciigis. delikatajn puntojn. ke li bezonas privatan saloneton kun dormoĉambro. jen farante belajn. Akurate en la difinita tago la sinjoro (nomata Ston) ekloĝis ĉe Lilio. jen rebonigante aŭ farante vestetojn por la infanoj. sed kun escepto de tio. sed se ŝi povus akiri ankoraŭ unu loĝanton. ŝi povus ree dungi helpon. Antaŭ kelke da semajnoj ŝi devis foreksigi la junan helpistinon. ne estis tiel facile akiri loĝantojn .22 LILIO efektive konatajn nur de tiuj virinoj. Ciutage de mateno ĝis malfrua horo nokte Lilio laboradis. tamen post kelke da semajnoj. jen pri la kudrado. Cio ĉi efikis malutile sur la sanon de Lilio. Li diris. Lilio forte ĝojis. en kiuj neniu sin pre- zentis por peti loĝadon. pri kiuj ŝi esperis. jen pri la mastrumado de la domo. kaj konsentinte pri la lupago postulata de Lilio. Kiam la vintro venis. ŝirme edukita . fine aristokrate aspekt- anta sinjoro kun longa barbo alvenis por trari- gardi la lueblajn ĉambrojn. ke ŝi povos ilin vendi. ke li venos post du tagoj por loĝi ĉe ŝi. ĉio iris bone kun ŝi dum la someraj monatoj.

kuŝiginte la infanojn kaj sidante super kudraĵo. Lilio firme penis forpuŝi de la timojn si kaj dubojn pri proksima estonteco. La riĉaj parencoj ne vizitis ŝin krom la onklino Anna. ŝi devis esti tre ŝparema. CAPITRO V Lilio havis amikinon en Riverton. montrante ĝi sinjoron Ston starantan ĉe kaj ĝentile petantan. ŝi sentis preman solecon. Pasis kelke da monatoj de la tago. ĝi ke eniru. kaj leviĝinte seĝo iris supren la el al ŝi la saloneto okupata de sinjoro Ston. Li pagis bone kaj regule. Sed neniu alia pensiulo venis al Lilio. kaj ne foje. sentante ian maltrankvilecon si. super kiu sin klinis. Iun vesperon. ĉiam montrante sin ĝentila al ŝi kaj bonkora al la infanoj. pri monrimedoj. Granda distanco apartigis ilian mondon de amuziĝado kaj ŝian mondon de devo kaj laborado. kiu venis du fojojn. en kiu sinjoro Ston enloĝiĝis ĉe ŝi. ŝi *3 . kiam plenlarĝe malfermiĝis. Subite sonorilo de sinjoro la Cester sonis. sed dirante al ke post ne longe la varma vetero venigos al pluajn ŝi loĝantojn. estis tuj frapetonta la pordon ne tute fer- Si mitan. Celante tion. kiu deziris bone eduki kaj instruigi la infanojn. Tuj Lilio metis flanken la kudraĵon. kaj la batalado por la ekzistado estis malfacila afero ĉe ŝi. kiuj insiste la svarmis en ŝia kapo.

. malgaje pensante : eble li volas foriri. ke mi admiras vin . sinjorino. . . kaj vi ankoraŭ ne donis al mi motivon rompi la regulon ! — Mi ne volis esti neĝentila. supozante. ke vi estas vidvino ? — Vi prave divenas — iom mirigite respondis Lilio. tamen mi deziras teni la ĉambrojn ĉi tie. kaj tiuokaze. ankaŭ vi estas . ne volas ĝin forigi. Nu . sinjoro ? — diris Lilio.24 LILIO — Per kio mi povas vin servi. Lilio sidiĝis. . precipe kun miaj klientoj . vi ne opinios min malĝentila. se vi povas permesi al mi kelke da minutoj. ke vi eniru kaj sidiĝu sur ĉi tiu brakseĝo. eble . ke mi demandas. sinjoro. . kion fari ? La sekvantaj vortoj de sinjoro Ston konfirmis la penson de Lilio. ridet- ante afable. . . . . ke mi estas sola . . . — Mi deziras iom priparoli kun vi. . nek volis vin ĝeni . mi neniam antaŭe ĝenis vin per personaj demandoj. . sed ideo venis en mian kapon antaŭ kelke da semajnoj kaj mi ne povas . — Sinjorino Cester — li diris — morgaŭ matene mi devas foriri al Londono . tial . . . mi revenos post du aŭ pli da semajnoj. . kiel tio povas rilati al vi ? Mi ne kutimas priparoli miajn privatajn aferojn kun kiu ajn. se mi demandas : — ĉu mi ĝuste divenas. ĉar se prosperos al mi en mia afero. sinjorino Cester — li respondis. . — Cu vi trovas malfacilon gajni vivrimedojn por vi kaj la infanoj ? — Vi diris la veron — respondis Lilio per digna maniero — tamen pardonu min. — Per tio. Mi volas diri.

mi ne detenos . nu. mi foriros nur provizore. Ciaokaze mi poste foriros. mi ne povas esperi. . Mi esperas. vi ne plu povos loĝadi ĉe mi. ke mi plu diru. mi neniam denove ĝenos vin. ĉar mi estas bonhava kaj povos provizi vin kaj la karajn infanojn per ĉiuj necesaĵoj kaj kom- fortaĵoj. ke pri la financa vidpunkto vi povas neniel timi. ke vi rekonsideru la aferon. por ke mi denove akceptu edzon. sinjorino. . mi tre bedaŭras. . . ĝis la feliĉa tago. ke mi vin dan- kas pro la honoro. kaj vi permesos al mi peni karigi . ne leviĝu. ĉar. ke vi faris tian proponon. vi faris min feliĉa dum mia kelkmonata restado ĉe vi. — Mi bedaŭras tion. ke vi amos min tiom. ke mi lasu ĉe vi la plimulton el miaj propraĵoj kaj tenu la ĉambrojn dum du-tri semajnoj. . sed mi ne povas akcepti la propo- non .Ne. ke vi estas vidvino. ke vi edziniĝu kun mi. kiom mi amas vin ! Sed eble mi ne estas por vi tre mala- grabla homo. Plue. mi dezirus. ke almenaŭ vi permesos. mi ankoraŭ amas mian formortintan edzon kaj respektas lian memoron tro forte. LILIO 25 sola . fakte . tiel ankaŭ por mi. tamen mi petas. sed se post konsiderado vi konsentos feliĉigi min. Permesu. mi estas sola kaj tre soleca. kiam mi fariĝos via fiera edzo. kiel vi mem komprenos. — Mia respondo estas. mi forte bedaŭras. ĝis mi povos fari miajn aferojn en Londono. Se vi rifuzos fariĝi mia edzino. sinjoro. kiun vi faris al mi. . Tio estus egale embarasa kiel por vi. mi vin alte respektas. sin- jorino. mi ripetas. . petante mian manon. vin longe ! . Cetere mi scias.

— diris — Li scias. .26 LILIO min al vi. ŝi retiris sin. mian . karan edzon! tamen estas soleca kaj mi ja li povus fari. . amas . kiel mi amis . kiu donadis al ili sukeraĵojn kaj ludilojn. sed ŝi sentis sin eĉ pli soleca dum lia forestado. sinjoro. Nu. krom tio. akcepti la edziĝproponon de sinjoro Ston — pro la infanoj. kaj. ke mi ne povas ami lin al ŝi si tiel. La anonco en la ĵurnalo venigis neniun ĉiutaga novan loĝanton. do. ne . tamen mi konsideros la aferon — diris Lilio. Lilio miris pri sia kontento vidi la revenon de sinjoro Ston. kiam li renkontiĝis kun ili sur la sablaĵo. . Si ne amis sinjoron Ston. — Cu vi faras kompato aŭ el el proponon la amo mi al ? . Klininte la kapon. ol iam antaŭe. . kiu denove faris la edziĝproponon al ŝi. Mi estas pli soleca. Iom post iom la decido formiĝis en ŝi. la por La tento estis forta. ol vi povas kom- preni. Mi bezonas kamaradinon. al mi la teruran bataladon al samtempe ĉesigante ekzistado. . ke estu feliĉe kaj komforte li. kaj ofte interparolis kun ili. ĉu mi atendu vian pripensitan respondon post tri semajnoj ? — Mi povas nenion al vi promesi. La tri semajnoj forpasis post multa pripensado flanke de Lilio. la infanoj sentis la foreston de la sinjoro.

. . kion vi promesis . Mi ja scias. el amo — li varmege respondis — ĉu vi ne povas kompreni mian solulecon ? Kiom multe mi gajnus per via edziniĝo kun mi! — Mi estas necerta pri tio. . ke vi sentus vin malfeliĉa ĉe mi ? En tiu okazo mi foriros de vi sen plua vorto. . ĉar vi ĉiam estas por mi bona. Se vi povas kontentiĝi kun la malmulto. sed. . komunigo de viaj interesoj kun miaj. Tamen sciu. Post unu semajno ili geedziĝis. ke mi povos karigi min al vi per la du amindaj infanoj. kiun mi povas promesi : fideleco. sinjorino Cester. ke "la vojo al la koro de patrino estas per la infanoj. LILIO 27 — El amo. . sed . ke mi konsentas precipe pro la bono de la infanoj. kiel mi amis mian amatan edzon. mi tute ne povas promesi vin ami tiel. mi ne rifuzos vian peton. Oni diris." El tio mi elĉerpos esperon. — Vi faris min f eliĉulo ! mi estas kontenta pri tio. ĉu vi pensas. . kaj mi estas certa. — Mi bone komprenas tion. ke mi povus bone prizorgi vin kaj mastrumadi vian domon. sed . — Mi ne povas tion diri. ĉar mi ne ĉesos penadi pri via feliĉo. kaj la infanoj amas vin .

pripensante pri la bela libertempo. li ne insistis pri tio. kies esprimo ŝanĝiĝadis ĉe ĉiu nova penso. ĉar ŝi povis lin akompani per la piano kaj ŝi esprimis ŝaton pri lia talento. De kiam Lilio fariĝis lia edzino. Li amegis la muzikon kaj kantis iom tre bone. Anstataŭ sidi ĉiuvespere super kudrado. kaj Lilio leviĝis el kom- at . plaĉi al ŝi. ke lia plezuro pri la muziko duobliĝis. ŝi jam havis interesplenan edzon. ke ili ne foriru de la hejmo. blugrizajn okulojn. efektive ŝi ne antaŭe pensis. Lilio petis. mal- gaja meditado kaj kalkulado pri monrimedoj. kiun li f aros al ŝi poste. Plaĉis al li vidi. Li kontentigis sin. kies sola celo verŝajne estis. ke tiom da feliĉo ankoraŭ restas por ŝi. ĉiufoje vidante kun plezuro ŝian intereson pri la distraĵo. li trovis. Jam forpasis ĉirkaŭ dek semajnoj de la edziĝo. La kvara horo ĵus batis. iom komprenante ŝian senton pri la afero. Iafoje li venigis ŝin al teatraĵo. ke ĉiutage ili montras pli da konfido al li. CAPITRO VI Sinjoro Ston sendube klopodis sin fari agrabla al Lilio . por pasigi la mielan monaton. koncerto aŭ prelego. kiam ili estos kutimiĝintaj al la nova rilato inter si. Li plezure rigardis en ŝiajn mildajn. kaj.

LILIO 29 forta brakseĝo. konstanta laboro. kaj kun la hela perspektivo antaŭ ĝi. starante tie. post la ventegoj kaj nuboj de la pasintaj kelkaj jaroj. kun unu banto el rozkolora rubando ĉe la kolo. Lilio ne povis ne kompari ĝin kun la vivo. Tiel revante. kaj la multego da kaŝitaj nekonotaĵoj kaj subigitaĵoj en ĝia profundo. ripozon aŭ amuziĝon. senĉesa bruado kaj moviĝado de la urbego. serĉantaj sanon. Rigardante sur la ĉiam pli-malpli moviĝeman akvon de la rivero. ĝuante libertempon. kaj la Irlandaj puntoj estis la lasta donaco. kiun ŝi ricevis de li. ŝi apenaŭ rimarkis. Lilio sentis sin feliĉa. Havante du bonajn servantinojn. kaj precipe kun ĝia ŝanĝiĝemo pro eksteraj fortoj. kun ĝia ŝarĝo de ĉiuspecaj ŝipoj kaj ŝipetoj naĝantaj sur la nun trankvila supraĵo. vestita per pale griza vesto el delikata kaŝmira drapo garnita per belaj Irlandaj puntoj. Lilio jam ne devis ellacigi sin per forta. Si aspektis bele kaj feliĉe. kie sin trovis multe da homoj. precipe kun sia propra vivo jam tiel trankvila. transirinte ĝis la malfermita fenestro ŝi elrigardis. El la du servantinoj. la alia ankaŭ estis for de la domo. kie ŝi sidis legante . unu estis sur la sablaĵo kune kun la infanoj. ke sur la ĉielo . ke ŝia trankvileco kaj la estonteco de la infanoj ne plu dependas de la plenigo de ŝia domo per tiaj homoj kun iliaj diversaj postuloj kaj kapricoj. lacigitaj de la fumoplena aero. Rigardante el la fenestro sur la sablaĵo. La edzo trovis plezuron donaci al ŝi belaĵojn.

3° LILIO
kelke da nubetoj kolektiĝas, kaj, kuniĝante, iom
malheliĝas. Sed venteto subite ekblovis, port-
ante iom da malvarmeco en la ĝis tiam pro la
sunbrilo suĥĉe varman ĉambron, tremetigante
Lilion, dum ĝi brue fermis la pordon de la salo-
neto, en kiu ŝi staris.
Rekonsciiĝinte, ŝi ĵetis rapidan ĉirkaŭrigardon,
unue en la saloneton, poste laŭlonge de la strato,
esperante, ke ŝi vidos la infanojn reveni, aŭ eble
la edzon, kiu iris promeni.
Si tamen vidis neniun krom virino, vestita per
blua, lana drapo. Sur la manikoj montriĝis la
ruĝaj strioj de oficirino de la
" Sava Armeo,"
"
fondita de generalo" Booth.
Ci tiu virino rigardis la ĉefpordon de la domo
de gesinjoroj Ston kun multe da intereso miksita
je hezito, kvazaŭ ŝi deziras supreniri la ŝtuparon,
kondukantan al la pordo, sed ne povas decidiĝi
pri la afero.
— Ne, mia sinjorino — Lilio diris al si pense
— se vi esperas enloĝiĝi ĉi tie, vi vane esperas.
Mi jam ne bezonas preni loĝantojn, dank' al
Dio.
Guste tiam la pordo de la saloneto malfermiĝis,
kaj agrabla voĉo salutis ŝin per la vortoj : — Jen
vi! — Turninte sin, ŝi vidis la edzon, kiu eniris la
domon antaŭ minuto, kiam la malvarmo de la
venteto tremetigis ŝin, kaj la pordo, brue fermi-
ĝante, rekonsciigis ŝin el ŝia revado.
— Mi ĝojas, ke vi revenis ; ŝajnas kvazaŭ ia
ventego leviĝas ; rigardu la rapide nigriĝantajn
nubojn ! Mi ja esperas, ke Maria venigos returne
la infanojn ĝustatempe.

LILIO 31
— Cio estos ordo, mia kara, la infanoj
en
revenos post nelonge ; mi pensas, ke mi jam
vidas Florencon, kiu antaŭiras Marian kun
Filipo per kelke da paŝoj .

— Vi estas prava, jen ili estas — diris Lilio
kun faciliĝo de la koro, turninte sin denove al la
fenestro kune kun la edzo, kiu serĉis per rigardo
la straton en la direkto al la sablaĵo.
— Nu, mia kara — diris la edzo— promenante,
mi vidis la ĝustan domon por ni! Vi devas min
akompani morgaŭ, por ke ni kune esploru ĝin.
Eble ni povos transloĝiĝi en ĝin antaŭ la fino de
la nuna monato, se tio estas aranĝebla.
— Kie ĝi estas ? — demandis Lilio.
— Sur " La Gi havas belan
Altaĵo." ĝardenon
kun herbejo,legomejo,kaj sufiĉe granda oranĝerio.
— Vi do intencas loĝigi nin inter la aristo-
kratoj ! Kia agrabla ŝanĝo tio estos, loĝi for de
la homamasoj, kiuj plenigadas ĉi tiun lokon,
precipe en festotagoj !
— Vi jam apartenas tie, kara, mi ankaŭ. Nur
akcidento de la sorto sendis nin ĉi tien! Tamen
mi ne volas plendi pri la sorto, kiu almenaŭ
gvidis min al vi . . . Sed, ankoraŭ pri la domo!
Plaĉos al vi scii, ke ĝi staras malproksime de la
sablaĵo ne pli ol kvaronon de mejlo. Cetere la
sablaĵo tie neniam estas tiel homoplena, kiel ĝi
ofte estas ĉi tie.
— Nu, bone, mi supozas, ke vi ne scias, ĉu
ekzistas tie ia bona lernejo !
— Jes, mi rimarkis tian ne tre malproksime de
la domo. Vi, do, vidas, ke mi ne forgesis la
interesojn de la karaj infanoj ! Mi ne kuraĝus

32 LILIO
tion fari, ĉar mi sentas, ke ili ankoraŭ estas la
plej forta ligilo, kiu unuigas vin kun mi.
— Vi ĉiam estadas bona por ili kaj por mi —
respondis Lilio, kortuŝite — ambaŭ infanoj efek-
tive amas vin. Florenco diris al mi ankoraŭ
hodiaŭ : " estas multe pli agrable ĉe ni, de kiam
ni havas patron."
— La kara infano! — diris sinjoro Ston— mi
ĝojas aŭdi tion. Sed Lilio, vi ne povas imagi la
tre grandan ŝanĝon, kiun vi faris en mia vivo . . .
vi kaj la infanoj . . . iun tagon mi sciigos vin
pri tio . . . se tio estos ebla! . . . sed ni reiru
al la temo de nia nova domo. Se ĝi kaj la
ĉirkaŭaĵoj plaĉos al vi, kiel mi esperas, mi aĉetos
ĝin por vf.
— Mi ne sciis, ke vi estas sufiĉe riĉa por fari
tion! Se ĝi havas sufiĉe da ŝrankoj, ĝi certe
plaĉos al mi!
— Mi ne ankoraŭ multe parolis al vi pri miaj
monrimedoj ; nek pri mia parencaro, kaj vi,
Lilio, certe estas mirinda virino, ĉar vi ne vidigis
ian scivolemon pri miaj aferoj !
— Tio ne estis necesa, Lesli : vi ĉiam akurate
pagis min dum la tempo, kiam vi estis mia
pensiulo, kaj kiom mi sciis, vi ne ŝuldis monon al
kiu ajn. Krom tio vi regalis neniun dum via
restado ĉe mi, ĉiam kondutis afable kaj ĝentile al
la inf anoj kaj mi. Mi pensas, ke per tiaj bagateloj
virino juĝadas pri la homoj.
— Iuj virinoj, sed ne ĉiuj, Linjo . . . kel-
kaj eĉ povus suspekti min ĝuste pro tio, ke
ŝajne mi havas neniujn amikojn! Sed, flanka
afero, eble mi altiĝus en via estimo, se vi scius, ke

. antaŭ ol vi kunestiĝis kun mi. mia estinta onklo. ke nia estas la plej pura kaj alloga! mi tuj revenos! — Estas jam sufiĉe — diris al si sinjoro Ston — ni devas foriri de ĉi tiu parto de la urbeto kiel eble plej baldaŭ. Si aspektas. . mia . ĉar Maria send- ube okupas sin per la infanoj. — Mi nur ŝerce aludis pri virino. Mi tuj revenos ! Kredeble la hezitanta oficirino de la Sava Armeo decidiĝis ataki nian privatecon ! — Kion nome vi volas diri. kvazaŭ ŝi celas peti ĉambrojn ĉe ni! Mi bone rekonas la specon! Kredeble ŝi jam promenis du-tri fojojn preter ĉiujn domojn sur la strato kaj fine decidis. Lesli. kaj mi devas iri responde. tio estus por altigi vin. . mia kara ! — ridete diris sinjoro Ston." kiel Florenco diradas! En la hodiaŭa ĵurnalo mi legis pri la morto de la antaŭa baroneto. ne aspektu tiel nekredanta ! " Gi ne estas mia kulpo. se ŝi jam alvenis hejmon. ke iam mi fariĝos baroneto! Tio estas fakto. kiu postlasis nur unu malfortikan filon needziĝintan." mi povas esti tute feliĉa sen liaj posedoj. kiun mi ĵus rimarkis. mi ĵus aŭdis son- oron. Post li mi estas la heredonto de la titolo kaj bienoj ! Tamen " li vivu eterne. — Atendu momenton. LILIO 33 povas esti. Se mi iam dezirus ilin. mia kara.

. ne dezirus min revidi. mi ja . . . kiam ŝi demandis : — Cu sinjoro Ston loĝas ĉi tie ? — Jes. eniri! Cetere . kaj tiam vi komprenos. . . vi aspektas bonkore . al — Mian nomon! ne.iom mirigite. kiun ŝi rimarkis antaŭ kelke da minutoj. Lilio denove petis ĝin. CAPITRO VII Malferminte la ĉefpordon. blonda kaj nerve aspektanta virino el klaso pli alta ol tiu. nedirante sian nomon. . li . ke mi ne eraras pensante. lia edzino. eble . ĉar tie staris tiu sama virino. . . mi petas. Lilio trovis. ke mi vidis . ke mi devas vidi lin private. Kio estas via nomo ? La sinjorino eniris. . sciigos vin. . 34 . Mi estas . — Mi preferus ne doni mian nomon Mi estas ! malnova . vidis dum kelke da jaroj. sinjorino. mi dezirus. Si estis mezaĝa. ke oni ne sciigu lin pri tio. kiun oni kutime vidas vestita per la uniformo de la Sava Armeo. amikino de kiun mi ne li. — Ho. . kaj antaŭ kelke da ĉi minutoj mi sentis. sinjorino — respondis Lilio. antaŭ mi mem vidos lin! ol Tamen . . se vi ne deziras sciigi al mi vian nomon. . Sia elparolado estis tiu de kulturita virino. ke ŝi ĝuste divenis. mi vokos lin vi. ia . —Cu vi deziras lin vidi ? Eniru. . Mi pasigas mallongan libertempon en tiu urbeto. . . sinjoron Ston . ne pensu tion.

vi . ke mi ĝojas vidi vin denove. . . ke mi antaŭe ne sciis. . dirante al si mem : kion fari ? ŝi ĝentile diris voĉe : — Volu sekvi min. ol ŝi pensis. . . Lia edzino! . mi . . . sinjorino — kaj ŝi tuj kon- dukis la vizitantinon al la saloneto. Lesli. Ni ne estis tiel feliĉaj. sed ŝi ŝanĝis sian intencon — Mi volus diri. D . kaj la vangoj alterne paliĝis kaj ruĝiĝis de timo kaj humiligo. kiam ni kunvivadis. ke ŝi estas via edzino ! Cu ŝi parolis la veron ? En la unua momento sinjoro Ston ne rekonis la sinjorinon . ke vi lin konas. ke vi mortis . senvivigis vin ! Kiel klarigi tion. timoplena esprimo sur la vizaĝo — kaj laŭŝajne vi tute ne ĝojas vidi min denove ! — Gojas! — ripetis sinjoro Ston— ne. poste paliĝinte. Tio ne povas esti! — komencis Lilio. Hezitinte nur unu momenton. kiu diras. vi . jen estas sinjorino. — Lesli. . . Kio estas lia tuta nomo ? — Sinjoro Lesli Granton Ston ! sed mi ne eraris. sed Dio malhelpis min fari tiun pekon . anoncante seke kaj pli trankvile. ke li estas edziĝinta ! Eble vi eraris. . . ke ŝi povos. virino ? — Mia intenco estis memmortigo. . . — Jes. mi ne povas ĝuste diri. Rozalio ? Mia Dio! — kaj li retiriĝis kelke da paŝoj. sinjorino ! — Tio ja lia nomo! — diris Lilio post estas kelka momento. Sia koro batis konvulsie. pensante. kredigis min. . ke vi . kaj krom tio. li ekkriis : — Mia Dio ! ĉu efektive tio estas vi. LILIO 35 . . . ke mi ĝojas vidi vin denove. ĝi estas mi — respondis la virino kun jam tre pala.

. . — Nu. . triope. . kaj ni ne povas malfari tion! Vi neniel rajtis trompi min per via silento. por sciiĝi. vi blasfemas . nu. ĉu ne estas eble.3* LILIO — Ho estus bone. kiun li nomis Rozalio —vi . — Lesli! —diris la sinjorino. . Mi . kiu egalis abomenan mensogon. ŝi . . . ke mi neniam pensis. . f ariĝis mia edzino ! — Lesli! — respondis Rozalio per tima. . . kiu staras tie kvazaŭ ŝton- iĝinta. . kredu al mi. . Mi vizitos mian leĝiston morgaŭ. vi kaŭzis ne nur al mi sed ankaŭ al ĉi tiu senkulpa virino. ke mi eksedz . vi volus diri. Lilio. . . . . ke vi . alie . — Ne parolu al mi ankoraŭ. . mi ne estus rekoniginta min al vi! — Nu. . kaj krom tio . . . . kiun mi tute nescie faris al vi. decidiĝi pri la estonta agado. . mia kara. kion mi volas diri. mi . . . tre- manta voĉo — mi ne sciis pri tio! kredu. se nur Dio estus pensinta ! pri mi ankaŭ kaj estus deviginta vin sciigi al mi pri via ŝanĝo de intenco. bedaŭras. . — Lesli. ĉar ni ne povas fari kvazaŭ mia nova edziĝo ne okazis. vi ja konigis vin. nenuligeblajn suferon kaj honton . ke mi ne mortigis min! Vi devus honti! — Mi ne scias. ni devas kune. ke mi tute ne sciis tion . ĉu . sed per via ŝajnigo al mi pri via morto. . . . vi en la unua tempo kaŭzis al mi neutilan suferon kaj honton. . ĉu . kiam mi diras. mi petas . . . kaj nun . forte bedaŭras la maljustaĵon. . . . ĉu vi ne volas veni kaj sidiĝi en ĉi tiu brakseĝo ? Mi forte. ke eble vi deziros denove edziĝi.

. sinjorino. sed me devas iel kompreni la aferon . . al Lilio. . tiun fojon Rozalio al ĉi : — Mi ne kunvivos kun vi denove. . . LILIO 37 ne povas elporti ĝin ! Iru foresendi Marian kune kun la infanoj : mi aŭdas ilin alproksimiĝi. li Kredeble ne estus rifuzinta edziniĝi kun li. ! Ce tio la timemo kaj nervemeco forlasis Roza- lion. ni li loĝas en lando ĉie famekonata pri ĝia justeco. klarigu la aferon de la komenco. kiu rektigis la talion kaj. se mi neniam antaŭe estus vidinta vin! Mi provos ricevi eksedziĝan juĝon — poste. resti dum ĉi tiu interparolo . . jam akceptinte dignan mienon. turninte sin . . Cetere estas mi. ŝi. . ke vi. sed povus senti en nuna la ŝi ŝi momento pli da estimo kaj kunsento. kaŝinte antaŭ ke li pli ĝuste diri — kredas. ke ŝi ankaŭ tion faru. Farinte la komision pri la infanoj. — Lilio. . Ni vidu. sed mia memrespekto ne permesus tion Nek. fiere diris : — Ne estos necese apelacii la leĝo. ke estas vidvo. samtempe petante al Rozalio. sinjoro Ston revenis kaj plue diris. . mi dezirus . ne vi. Vi jam ne estas mia edzino! Estus por mi bone. . kiel vian edzinon . Naŭza sento ekkaptis Lilion kaj ŝi devis sidiĝi. kiu al cetere ne farus laŭ via peto! Mi ankoraŭ estas via fidela edzino. Vi mem foririgis min. ĉu la leĝo ne sankcios nian edzecon . Estas tre dolore al mi . . ke sinjoro Ston agis nesincere kun estas — aŭ ŝi. se ŝi supozus lin vidvo. se ne li estus trompinta ŝin per silento. ke mi ! petu vin repreni min. Si ne povis ne senti. aldonis per kortuŝa voco. . kiu devus paroli pri ekzedziĝo.

. Almenaŭ ne foriru. . . . . . ke mi estis vidvino kun du infanoj ĝis antaŭ kelke da semajnoj. ne . . ne loĝis kun via edzo ? Miaflanke mi povas diri. sed Rozalio la unua parolis. . Mi . la naŭza sento kaj rigideco forlasis Lilion. . mi tuj f oriros kaj lasos vin libera. . . kiu laŭ ŝia diro havas infanojn . . mi ne amis lin . mi perlaboris la panon. kvankam li estis bona por ni. li petis min edziniĝi kun H . . precipe prola infanoj. antaŭ ol ni ĉiuj komprenos la malgajan cirkonstancaron. . ke mi faru komforte al mi kaj bonhave al la infanoj ! Tial . kiu neniam apartenis al li . . . poste. . Lesli . . . Eble konsentu rakonti al mi iom pri via vivhistorio. estante soleca . ne devus fari tion . . sinjoro Ston estis pensiulo ĉe mi dum kelke da monatoj . ĉar . . . . . . . Mi ne deziras suferigi ilin pro via malmolkoreco . . ne frakasante la koron . . mi jam neniam plu maltrankviligos vin per vido de mi! de mi ! — kaj ŝi ef ektive sin turnis al la pordo. do mi povos ree tion fari. de kiam vi . . . sed ĉe la afabla tono de la vortoj de Lilio. . por ke vi restu kun la sinjorino. Adiaŭ . starante kun la dorso apogita al la pordo. . vi . mi petas. . kiu kunvenigis kaj kunsuferigas nin hodiaŭ. . sciante. kiu rapide iris antaŭen. . antaŭ ol mi konis lin . . . Sinjoro Ston volis intermeti sin. kaj. . mi nur volis.3« LILIO kvankam en la vido de Dio kaj la leĝo mi ja estas tio ! Tamen. kaj malriĉa . kiu . . . ke mi ankaŭ estas soleca . Gis nun ŝiaj okuloj restis sekaj. . . tamen mi povas f acile rezigni lin al vi . diris : — Ne faru tion. Sed ĉe tio. mi konsentis.

celante helpi al flui sur la vangojn. Antaŭ la edziĝo Rozalio ŝi neofte drinkis sed ĉar bonegaj vinoj la kelo el . ke edzo ricevu la leteron tiel frue. volante Si malebligi. Ankoraŭ plue skribis. ŝi rivero. tamen neniel rifuzis ĝui la moderan uzadon de al si li ebriigaĵoj. skribis ol ŝi kortuŝan leteron al la edzo. Edziĝinte kun Rozalio. iom ŝi post iom cedis la plezuro. ĝis post tri jaroj al fariĝis drinkemulino. Rozalio obeis. ke estas alkoholulino. LILIO 39 videble volis kaŝi sian propran humiliĝon kaj la larmoj komencis ŝi. ŝi Sinjoro Ston sentis abomenon kontraŭ ŝi. sinjoro Ston trovis. kaj unu tagon post tempo pli hontiga ol kutime senpacience ordonis al foriri de lia ŝi ŝi li domo kaj neniam reveni. li Profunde humiligite. Nigra melankolio plenigis ŝian koron. suferon. kaj plorĝemante rakontis la ŝi historion. ke. por ke ne plu faru malhonoron al per ŝia manko de sinregado. dezirante ŝi evitigi nenecesan klaĉfamon kaj humiligon. de la edzo ĉiam troviĝis sur lia bufedo. kaj decidis ŝi dronigi sin. sciigante per sian ĝi decidon sin dronigi. ke. kaj krom la dirado de koleraj vortoj faris nenion por helpi la edzino kontraŭstari la al malbonan apetiton. Antaŭ forlasi la domon. plue sciigis. kaj esprimante bedaŭron pri sia malbona konduto. al li ŝidetranĉos la harojn kaj nelasos sur ian al si si . la ke povu sekvi ŝin kaj malhelpi la plenumon de li la enpoŝtigos la leteron survoje al ŝia intenco. Poste sinjoro Ston aldonis sian parton. Pli ol unu fojon Rozalio hontigis lin per sia ebrieco.

Nu. Pro tio. Kiam la letero alvenis. ŝi promenadis tien kaj reen sur la riverbordo. estis tiam tro malfrue. en la espero distriĝi kaj sin f orgesigi pri la peza ŝarĝo de tia edzino. ne lasinte post si ian adreson. Kiam rekonsciiĝis. La kuracistoj kaj flegistinoj bone prizorgis ŝin. sinjoro Ston foriris al Francujo. ni reiru al Rozalio. kiu povos malkaŝi ŝian indentecon. . nek ian sciigon pri ŝia forkuro. vidante nenion antaŭ ne atentis la vojon. kaj veturilo surpasis ŝiajn krurojn. ke la kadavro de iu nekonata virino efektive estis trovita en tiu tago. sed la rivero (Tamizo) aspektis tiel malpure. ke li esperu ricevi kian ajn certan no- vaĵon pri ŝi. la ŝlimo ĉe la bordo tiel nigre. Foririnte el la domo de sia edzo. penante sin fortigi en la celo sin dronigi. ŝi laŭ kiu iras. ke fine ŝi si. ke li ne ricevis la leteron de la edzino. ĝis pasis du semajnoj kaj li revenis hejmon. Profundiĝinte en melankoliaj pensoj kaj si.40 LILIO signon. dirante al ke devas ŝi elpensi alian metodon. kiam Rozalio skribis la leteron. se oni trovos ŝian kadavron. kuŝis sur lito ŝi ŝi en publika hospitalo. kaj iamaniere falpuŝiĝis ŝi ŝi transirante straton. kaj la odoro estis tiel naŭza. kie oni lin sciigis. iris en kontraŭa direkto. Tamen li demandis ĉe la mortulejo. kaj iu virino de la Sava Armeo ofte interparolis ŝi. kun kiam vizitadis pacientinon en la la plej ŝi proksima lito. kaj tie restis ĝis la rompitaj ostoj kunkreskis.

LILIO 41

Rozalio ne sciigis sian propran nomon, kiam en
la hospitalo oni petis pri ŝia identeco, sed prenis
la unuan nomon, kiu eniris ŝian kapon : Maria
Jones.1
Kiam ŝi plene resaniĝis, ŝi akceptis la inviton
de la oficirino de la Sava Armeo, kiu, sciigite, ke
" Maria " estas
Jones senparenca, senamika kaj
senhava, proponis, ke ŝi akompanu ŝin, por
" hejmo " apartenanta al la Sava
enloĝiĝi en
Armeo.
Tie pli ol unu jaron Rozalio restadis, farante
certajn servojn rekompence por hejmo. Tie oni
instruis ŝin fidi en la amo kaj forto de Dio kaj en
Lia povo doni apogon eĉ al tiuj homoj, kiuj
estas la plej malfeliĉaj kaj falis plej malalten en
la profundon de la mizero.
Ŝi tute perdis la deziron al la alkoholo kaj
fariĝis bona helpistino en la laboroj de la Sava
Armeo.
De tempo al tempo oni altigis ŝian rangon, ĝis
ŝi atingis la gradon de
" kapitanino ".
Fine oni sendis ŝin de Londono al Liverpolo,
kie ŝia speciala devo estis prizorgi pri la virinoj
kaiinfanoj, bezonantaj bonfaran helpon.
Car ŝi f ariĝis malsana, oni ŝin sendis antaŭ kelke
da tagoj al Riverton, por tie ĝui libertempon.
En la tago antaŭ foriro al Liverpolo, dezirante
revidi la edzon, kaj eble, esperante repaciĝi kun
kaŝe vizitis la straton, kie
li,

antaŭe loĝadis
ŝi
ŝi

kune kun li.
La domo estis senigita mebloj, kaj oni ne
je

sciis, kien foriris sinjoro Ston.
Elparolu
1

Gonz.
:

CAPITRO VIII
La historio de Rozalio tre kortuŝis Lilion kaj
ankaŭ sinjoron Ston, kiu sentis pli da kunsento
kiu, suferinte tiel multe kaj silente kaj
ŝi,

kun
profitinte tia suferado, nobligis sian karakteron
el

kaj sanktigis sian vivon sen la apogo kaj helpo
kiu promesis ami kaj ŝirmi ŝin, dum la vivo
li,

de
daŭros
!

Lilio insistis, ke Rozalio la
efektiva
estas
edzino de sinjoro Ston, kiun foririgis la sek-
ŝi
vantan tagon kun ĉio, kio apartenis al li.
Li proponis malgrandan renton Lilio, kiu
al
firme rifuzis akcepti ion ajn de li.
Jam pasis kelke da monatoj de tiu terura tago,
kiun multfoje kvazaŭ retravivis. Foje kaj
ŝi

ree ŝia fantazio pentris bildojndelaestonteco, kaj
ĉiam ili estis malĝojigaj, plenaj de timo, lasante
nur unu ĉiam pli kaj pli malfortiĝantan esperon,
ĉar ŝajnis, ke nur miraklo povos ŝin savi de mal-
facilo, doloro kaj honto.
Ofte preĝadis — Patro, ĉio estas ebla ĉe Vi.
ŝi

:

Forportu tiun kalikon de mi tamen, ne kion
ĉi

;

mi volas, sed kion Vi
!

Sed ne povis ne multe ploradi, kaj pro tio,
ŝi

apenaŭ oni povis rekoni ŝin.
Tage, kiom povis, kaŝis sian malgajecon
ŝi

ŝi

antaŭ siaj du malgrandaj infanoj, okjara Florenco
kaj kvinjara Filipo. Nokte, post kiam ilin
ŝi

kuŝigis, la bezono de sinregado malpli forte premis
4*

LILIO 43

ŝin kaj tiam ŝi ekkriadis per la pensoj ; — Kion mi
faris por meriti tiom da puno ? — ĉar tiel ŝi tiam
rigardis la aflikton, kiu trafis ŝin. Ciam ŝia sola
kaj kun ĉiu tago malpliiĝanta espero estis, ke Dio
malhelpos la fariĝon de tio, kion ŝi timas. Ofte
ŝi demandis al si : — Cu Li povas tion fari ? Cu.
Li volas, se Li povas ?

Si ne ricevis multe da pensiuloj tiun sezonon,
parte pro tio, ke fariĝis en la urbeto ia epidemio,
kiu fortimigis multajn, kiuj alie estus vizitintaj
la lokon, parte pro tio, ke ŝi mem aspektis tiel
malsane kaj malgaje.
La patrino, anstataŭ konsoli kaj konsili ŝin,
malkaŝe plendadis pri sia propra sorto :
— Ve, ve ! — ŝi diradis — Vi alportis honton kaj
malbonfamon en la familion! Vi ĉiam estadis
obstina kaj pensis, ke vi scias gvidi vian vivon pli
bone ol mi, via patrino ! Eĉ kiam vi komencis paŝi,
vi preferis oftajn falojn,ol apogonkaj gvidadon de
mi'aŭ via vartistino ! Se vi estus petinta konsilon
de mi, vi ne edziniĝus kun Filipo Cester nek kun
LesliSton . . .
— Kaj granda f eliĉo mankus al mi Mi amis !

Filipon . . . kaj pri Lesli, vi bone scias, kvankam
vi ne volas ĝin konfesi, ke, kiam li edziĝis kun mi,
li kredis, ke li estas vidvo ! Li estas tute estiminda,
kaj mi . .mi komencis preskaŭ ami lin . . .
.

almenaŭ li faris min f eliĉa dum . . . sed sufiĉe !
Cu . . . ĉu vi opinias, ke ni povas kion ajn ŝanĝi
per senutila ripetado de mallaŭdo kaj bedaŭro ?
— Jes — respondadis la jam plorĝemanta
patrino — ho, jes! tia estas la konvena maniero
paroli al afliktita patrino . . . Vi, Lilio, havas

. Doninte al ŝi trinketon da akvo. . ke Lilio jam . ŝi nun sidiĝis ĉe la lito. Lilio aŭ forlasadis la ĉambron aŭ ŝi — en la unuaj okazoj — penis repaciĝi kun la malfacila patrino. kredeble . . . La kuracisto preskaŭ malesperis savi al ŝi la vivon. Nun Lilio kuŝis enlite danĝere malsana. . Verŝajne Lilio estis tro malsana. kaj. por ke ŝi havu plu kiajn ajn dezirojn. kredeble . . . kaj pro tio. . . ŝi sentis ĉiun akran doloron. . via propra Florenco iam alportos al vi honton. . . Feliĉe sinjorino Breton ne povis elporti restadi dum pli ol kelke da tagoj en unu fojo ĉe Lilio. kvankam ŝi opiniis. tamen li faris ĉion. Tiun nokton krizo devis okazi post maltran- kviliga tago. kaj tiam . kiun ŝi sincere amis kaj kompatis. kiu proponis iujn ŝanĝojn en la kuracado de la pacientino. tempo . . venos. por zorge observi la ŝanĝojn.44 LILIO mem infanojn eble . . Vere grava ŝanĝo okazis! La fratino Mariano rimarkis. . mal- justajn vortojn. kion li sciis. Mariano flegadis ŝin nokte. kiuj okazos en la suferantino. kiam vi bedaŭros viajn malafablajn. . vi . kaj venigis specialiston. ke ĝis nun ŝi neniam tute perdis la konscion. AKco revenis por loĝadi kun Lilio. Sed ĉe tiu punkto de la riproĉado. malvarmiginte la febran kapon. . for de kiu oni jam detranĉis la belajn harojn. ke estas ŝia devo ofte ripeti la vizitojn. .

— Linjo. mi la vekiĝo en ĉiam estadas ĉe vi. la . kontraŭe. ellacigite. aŭ ĉu. ke mi surverŝu lumon sur ĉiun paŝon de via vojo. mi ne povis vidigi min vi. ĉe la arĝenta sono de ĝia voĉo. senigante al ŝi ĉian doloron. trankvila sento de paco plenigis ŝin. dolĉa lumo el brilis kaj ekbriletis. sed efektive dum tiu tempo nur ŝia korpo ankoraŭ tie kuŝis. Mi estas unu la anĝeloj de el la lumo kaj vero. El krepusko vidiĝis bela. pensesprimajn okulojn kaj sur la vizaĝo esprimon de amo. Sajnis al kvazaŭ krepusko falas. Tiel longan tempon al larmoj kaj suferoj estis via sorto. kaj ĝiaj brakoj estis invite Lilio. Mia devo konsistas en tio. la vestita en blankaĵo. ĉu vi volas plu vivadi sur tero. gracia estaĵo. parolante al per dolĉa voĉo. kiom ajn mi penadis. kompatinda virino. ĉirkaŭ- volvante ŝin kaj etendiĝante en la malproksimon. La estaĵo havis serenan frunton. Ce ĝia alproksimiĝo. Hodiaŭ venas al vi la tempon por elekti. nova neesprimebla sento de trankvilo kaj fortiĝo plenigis Lilion. Tio ja fariĝis. kaj precipe mi estas via anĝelo- gvidanto. ĉar funde vi ja deziris ekscii kaj plenumi la volon de la Majstro. LILIO 45 enkomatiĝis. kara. Cetere al neniam vi tute blindiĝis. Si ne plu suferis . de la momento de via konscia nunan surteran vivon ĝis nun. ŝi. kiu pala. por montri vi la veraĵojn. stranga. ke. tamen. Senbrue la lumulo alpaŝis Lilio. kvazaŭ volus ĉirkaŭpreni al etenditaj ĝi ŝin. vi ne konas min.

por ke poste vi povu senhezite fari vian decidon. tamen atentu. vorton Lilio ekkomprenis la internan signifon de ĉio tio. kiuj projekciiĝis. kiam vi revenos al la tero. Nu. Restu trankvile tie. ke ne eble estos. ĉi Jam nun povis taksi pasintajn vortojn. mi ja povas peni montri al vi la veron tiel klare. preterŝoviĝis antaŭ de malpezeco kun eksterordinara sento de apart- eco. Jam nun povis disigi la ii . Atente rigardante. ke vi ŝanceliĝu pri via decido. Restu tute trankvile. LILIO vi deziras resti en tiu ĉi superfizika stato. aperis antaŭ kaj neaŭdante eĉ unu ŝi. ellernu. el la nuneco. Mi montros al vi kelke da bildoj el via pasinteco. sur la krepuska fono. kajtuj komencis montriĝi bildoj. mi tial surverŝos la lumon de la vero pli klare sur vian vojon. ŝi okazojn pli ĝuste. kie vi jam kuŝas komforte. kaj mi iomete malkovros antaŭ vi tion. surtera vivo. kvazaŭ ne havas personan intereson pri la ŝi bildoj! Tuta ŝia pasinta vivo. eĉ la plej trivialaj detaloj. Senvorte Lilio konsentis. kaj pretigu vin al la plua lernado de lecionoj por la tempo. agojn. kvazaŭ per kinematografo. Tiucele la Majstro nun per- mesas al mi plene montri min antaŭ vi. por ke vi ripozu. Decidi pri tio devas vi mem. komprenu. dum unu bildo post alia Lilio ricevis novan senton ŝi. sed kvankam mi ne povas dikti al vi. kio okazos en la estonteco. se vi elektos travivi la plenan tempon difinitan por via nuna.

ke la motivo estas multe pli grava ol la efektiva rezultato. tion Lilio ne povis klarigi al si . sekve devas esti. oni ricevas kiel rekompencon ankoraŭ alian kaj pli malfacilan. ke la celo de tiaj okazoj ne estis puna. Plue. la forto liberigita de alta motivo estas pli potenca ol tiu liberigita de ago . ne humiliga sed honoriga . ŝi povis ilin serene rigardi. Kiamaniere ŝi scias ĉion. ke nur tiu. kiu multe pro- gresis laŭ la vojo de evoluado. kiu estas ne daŭra sed ŝanĝiĝema. LILIO 47 veraĵojn de la malveraĵoj. sed instrua . dum la ago funkcias inter la limoj de la fizika mondo. povas ĝin lerni . forte interesiĝante pri ili. . permesis la okazojn. Absorbiĝinte. Cetere ŝi plue komprenis. kiun ŝi devas plenumi. kiun ŝi devas lerni kaj la tasko. ĉar la motivo efikas sur la karakteron. kiel oni rigardas interesan teatraĵon. kiu daŭros. ĉar samtempe ŝi konstatis. eĉ intence aranĝis ilin antaŭe . Eĉ kiam preterŝoviĝis tiuj bildoj. ol eraro. ke koncerne la lecionojn de la vivo la plej grava afero estas ne la kvanto sed la kvalito . kiel en la lernejo : kiam oni bone lernis unu lecionon. kiel antaŭe ŝi imagis. ĉar ŝi povis ekkapti iomete la signifon. ke la leciono. ke efektive se ne videble ĝi produktas pli da bono. de juĝo povas produkti da malbono. estas tiel malfacilaj. Si kaptis sufiĉe la signifon por kompreni. kiuj prezentis antaŭ ŝi la plej maldolĉajn travivaĵojn de ŝia vivo. ŝi ĉion observis tiel same. ke en la vivo okazas tiel same. ŝi eĉ ne demandis sin pri ia klarigo. ke iu forto pli alta ol ĉia forto sur la tero.

ŝirmi . deziregante ŝin helpi. ke tre kredeble ŝi decidos pluvivadi la nunan fazon de la tera vivo. kiam la terura aflikto trafis ŝin . malesperanta. bonan rezultaton : la finon de la suferado kun dolĉiĝo kaj riĉiĝo de la karaktero.48 LILIO sed nur intuicie konvinkiĝis. ke ĉi tiu bela estaĵo venis al ŝi ĝuste tiam. Si sentis en si la kapablon fariĝi pli bona kaj fort- anima. venki ilin. ke ĝi restadis apud ŝi de tiu tempo ĝis nun. kiam timplena. se nur tiu ĉi bela estaĵo restadus apud ŝi. ke ŝi povu efektive alproksimiĝi al ĝi . kiu. ŝi ekkriis al Dio petante. Jen ŝi estas. fortigi. bezon- antaj ŝian zorgon. ekkriantaj — Patrino! — mal- gajaj pro ŝia malĝojeco. ol iam antaŭe. forton. Instinkte ŝi sciiĝis. vidante sin figurata kiel ŝi aspektis. sed tamen vidas en la malproksimo certan. jen ankaŭ ŝiaj du infanoj. tiel apude. ricevante nur malgrandan parton anstataŭ la abundo da amo. ke Li forigu de ŝi la ŝarĝon. kiun ili antaŭe kutimis ricevi. kontraŭstari ĝiajn malfacilaĵojn. sopiron. Tie estis estaĵo. ke ŝi povu ektuŝi ĝin. kiu garde staris flanke de ŝi en alia bildo. Baldaŭ ŝi ekhontis. ŝi treege deziris. resti iom da tempo apud ĝi. prizorgante suferantan amaton. kies doloro kaj humiligo subpremas ŝin. kunsentas kun li pri la nuna doloro. Gi similis al la esprimo de homo. Rigardante la belecon de tiu ĉi estaĵo flanke de ŝi en la bildo. kun bela vizaĝo esprimanta amon. tamen sen .

Lilio ? — Jes ja. fariĝinte por same. — Sajnas. Rigardu. Kiu do estas ĝi ? — Tio estas pli alta. ke vi povus ami tiun. ke mi montru vi ĉion. ke ja plu ĝi restados ĉe mi. en iomete pli luman lokon. plena de kreskaĵoj nekon- ataj de ŝi. dia aspekto — memo la la — de la individuo. kvazaŭ ora fadeno vi. kiun vi ribele ne volas akcepti kiel vian infanon. Venu do. Nia Majstro ordonis. sekvis la anĝelon sub la krepusko. anĝelo kiel mi volas. per siaj ribelaj pensoj. Lilio kuŝis ripoze. . LILIO 49 Lilio. ĉu ne vere. venu kun mi. ŝi. kiu ĉirkaŭis ŝin kaj tiamaniere malebligis. ĝis naskiĝos. mi povus ĉion elporti. sur kiun ĝi koncentrigas siajn fortojn. al karulino. ĉar intermetis inter ilin kvazaŭ nebulon. Lilio leviĝis. kie el vidiĝis bela ĝardeno. Poste senpere influadas ĝi ĝi la evoluadon de la infaneto mem. Verdire. ĝis post ne longe aŭdis den- ŝi ove la karesan voĉon de la anĝelo parolanta al ■ A si : — Nun. la memo de ĉiu naskota al alligas ĝin infaneto gardas kaj pli-malpli influadas la patr- inon. kiu vin gardas. sukceso. sed pensplene dum ankoraŭ kelke da tempo. Duone mirigite. mi jam plene fortigis vin kaj mi pri- zorgos vin. ke povu plu ĝi ! restadi ĉe mi! Se mi estus certigita. ĝi kiel mi fariĝis por vi. — lumigulo. ke vidu la ŝi anĝelon. Lilio kara.

dirante ame : — Etulino mia. . . . ni ĉion povos elporti. ŝi ekvidis mal- grandan knabineton. kaj mi estos via . kaj ĝuste tial. . Serĉinte. vi estos mia. penis trankviligi . kiel mi volas. la infano fiksis miran rigardon sur Lilion kaj ekkriis : — Tio do estas vi ! Jen mia propra patrino ! Ho. Diru al mi. la patrina koro de Lilio igis ŝin senprokraste kaj sen pripenso rapidiri al la infano. panjo mia. Kio estas la nomo de via patrino ? Kie ŝi loĝas ? Nur diru al mi. kio estas al vi ? Vi certe eraras. LILIO El sub unu tia. karesi ĝin. ke vi akceptu min ! Cu vi rif uzos akcepti min ? Ho. ke la patrino rifuzos akcepti vin. kaj mi alkondukos vin al ŝi. meti ĝin sur siajn genuojn. . . Tiel kompatinde |kaj solece aspektis la knab- ineto. ke vi jam decidis akcepti min ? Cu vere! Panjo mia. ke ni estos kune kaj amos nin reciproke. ke la infano apogisĝin sur la manplatoj. . Lilio ekaŭdis ploretadon kaj foje kaj ree ekkrieton. ne timu! mi estos por vi bona infano. karulino! Levinte la kapon. mia patrino! . panjo! Ho. ĉio iros bone. tamen. ke tute forgesinte la ĉeeston de la anĝelo. mi ne lasos vin bedaŭri vian decidon . forgesinte ĉion krom la ploranta infano. supozante. bonvenigi min . . sed ŝi premis la infanon pli forte al sia brusto. kies vizaĝo estis kaŝata al ŝi pro tio. ke mi ankaŭ devos iom suferi . ĉu povas esti vere. Ne klare komprenis Lilio. . kaj sciu . dum ŝi ekkriis : — Panjo. ni jam apartenas unu al la alia. .

vi ankaŭ malebligos al vi akiri la ĝin akompanantan benon. ke mi estas via patrino. Jetu rigardon ĉirkaŭen kaj vidu la milionojn da infanoj. LILIO ĝin. ke vi deziris eviti la ŝarĝon. samtempe per la okuloj demandante la anĝelon. laŭ la volo de la Majstro. La Majstro destinis al vi la devon. ĝi devus esti helkolora." Unu vorton pri la patro de la infano kaj lia E . ke. Rigardu ! Fadeno ligas ĝin al vi . kiun ĝi bezonas. ĉar vi sola povas doni al ĝi la ĝustajn helpon kaj ĉirkaŭaĵon. ke vi kapablas ĝin plenumi. sed ĝi ja estas preskaŭ senkoloriĝinta. vi sola povas ĝin onduki al la bono. Tamen ankoraŭ restas tempo. Mi klarigu al vi. ke la ligilo preskaŭ rompiĝis. nur tial. per kiuj svarmas la ĝardeno! Ciuj el ili pretiĝas por reenkorpiĝo. malgraŭ la neevitebla sufer- ado. vi diros al tiu ĉi infano. por ree travivi la surteran vivon. kiun vi nuntempe nur duone volas akcepti — " Mi fieras. Se vi akceptos la ŝarĝon. kaŭzis al vi tiom da doloro kaj honto. Sed sciu. Li eĉ gvidis al vi la viron. ĉu vi akceptos la infanon aŭ ne. Ciam Li gardis kaj ankoraŭ gardos vin. kiu. se vi volas ! ankoraŭ nun vi povas elekti. se vi evitos la ŝarĝon. kvan- kam necelante tion. Vi sola povas ĝin konduki tra la roksiman parton de la vojo . Tio estas la fizika aspekto de la infano. kiun ĝi celas kaj meritas. — Jes — respondis ĉi tiu — la infano diris la veron. Vi tiel malfortigis ĝin per via kontraŭstarado. ke Li scias. ke vi tiel progresis. kiu ŝin akompanis kaj tien kondukis. Ci tiu infano estas destinita al vi. antaŭ ol morti. kaj plenumante vi plue progresigos vin.

sed ĝuste tiam ŝi sentis la molecon kaj varmecon de la korpeto de la infano. Vi nepre tion lernos per tio. Vi devas lerni kompati. sed eble estas prokrasti ĝin. forigos ĉiujn. Ili ambaŭ havas gravajn lecionojn por lerni per tio okazinta. se vi paci- ence kaj neflankiĝante celos alcentrigi viajn pensojn al la farado de viaj ordinaraj. kaj vi ricevos grandan ĝojon kaj bonon en vian propran animon. Lilio. ordigos viajn pensojn. ĉu vi volas resti sur la tero por plenumadi viajn devojn. kiu kuŝis ripozplene en ŝiaj brakoj. vi. ankaŭ vi baldaŭ amos min. Lilio. ke ili pekis. ne malestimi aliajn. kio ankoraŭ okazos al vi mem. devas lerni ne juĝi. sed ankaŭ por la patro de via infano. mi amas vin . kiuj ja pekis. Jes. kio jam okazis. kiuj enhavas neamajn. Vi. ĉe ĉiu paŝo sur la komenca vojo vi lernos ! cetere se vi. reirinte en viah fizikan korpon. vi nepre devas elekti. ĉiutagaj devoj. pri kiuj oni nur opinias. ne nur tiujn. nepardonemajn. kaj vi ne povas taksi la bonon. krom per tio. alpremante sin al ŝia brusto : ŝi sentis ekmoveton de la malgranda korpo.52 LILIO edzino. ekaŭdis la mallaŭte parolatajn vortojn : — Panjo! mi volas helpi vin . Nun. Lilio ankoraŭ iomete hezitis. kiun vi ĉiuj akiros el tio. aŭ ĉu vi volas lasi ilin. kaj kune ni trairos la vivon ! . ribelajn tendencojn. samtempe faciligos la vojon al la bono ne nur por vi mem. celante tion. ĝis vi ree enkorpiĝos en novan korpon ? Ne eble estas eviti la lernadon. sed ankaŭ tiujn. vi jam komencis tion f ari.

kies bonodoro plenigis la aeron . kaj — jes. Si jam ne dubis. ke mi volas resti ankoraŭ sur la tero . La anĝelo pli ŝi. bela estaĵo. pri kiu ŝi devis respondi. ne estas sen helpantoj.vi ankoraŭ unu bildon. Mariono ankoraŭ sidis apude. kiu sciis. kaj turninte sin al diris : — Antaŭ reeniĝi en vian fizikan korpon. ke ŝi amos por ĉiam la infanon . belsona muziko ekaŭdiĝis. Subite hela lumo lumigis ekvid- la ĝardenon . dum la etulino alpremis sin pli forte Lilio. radie kaj brile lumis. klinante sin super Jen la estaĵo ĝi. rektiĝis. sed ankaŭ ŝi. ĉar la ŝi lumanĝelo kaj la spirita parto de la infano helpados ŝin. kaj ĝia vizaĝo prezentis al aspekton de profunda kontento. por ĉiuj homoj. fieros pri nia parenceco. . senmove sur la lito. kaj ŝi konsciis pri ia interna vibreto de amo kaj sopiro al la sendefenda infano. Granda ĝojo kaj danko. mian infanon. kvazaŭ post venko. ke ne estas sola. vidante sian fizikan korpon kuŝantan malsane. kaj jam nun plenigis la animon de Lilio. ke ne nur mi. ŝi volis ĝin akcepti. kaj farados tiel. LILIO 53 Ce tio Lilio ne plu hezitis : ŝi jam nun estis certa. kaj Lilio miris. tie troviĝis. la memo de ŝia infano la estis tie. prizorgante ĝin. dum mi montros al. dum la Majstro bone direktas ĉion. mi bonvenigos tiun ĉi etulinon. iĝis belegaj floroj. rig- ol ardu. kaj Lilio povis vidi ĝian vizaĝon. Iom post iom la krepusko ree falis. sed kun nove vekita sento de paca konfido ŝi diris : — Mi jam scias.

kaj Lilio. rekonsciiĝante. . Nur zorgu pri ŝi . aŭdis. ŝi vivos. lasu. la voĉon de la kuracisto diri : — Jes. kvazaŭ de malproksime. ke ŝi dormu ĝis sato.54 LILIO Iom post iom la krepusko kun la bildo mal- aperis. ŝi vivos. ĉar ŝi ankoraŭ estas tre. tre malforta. kaj estu vi pacienca. atentu pri ŝia nutrado . kaj ne povas rapide resaniĝi. malgraŭ miaj timoj.

kaj vastan bruston. grasa. Si aspektis pale kaj malgrase. aspektis ankoraŭ pli grandaj. Si deziregis revidi ilin. ŝi volis scii ankaŭ. kaj sentis sin tre malforta. kiu prenis ilin kune kun siaj propraj infanoj en sian kamparan domon. ŝajnis kvazaŭ ŝi precipe konsistas el ostoj kovritaj per haŭto. ellitiĝinte la unuan fojon post du monatoj. Kun plezuraj antaŭsentoj Lilio aŭskultadis. ŝiaj okuloj. Tamen ĝuste nun. kiel aspektas la plimulto el la junaj infanetoj. ĝi ricevis treege malĝojan esprimon. scii. trankvila. rigar- dante ŝin. Florenco kaj Filipo revenos hejmen post liber- tempo pasigita ĉe la bonkora onklino Anna. oni povis konstati. Txf. por aŭdi tuj kiam ili alproksimiĝos. kiu devus esti ronda. aspektis 55 . Tiu ĉi lasta ne aspektis tiel belete. sed ŝi estis terure malgrasa . Kiam ŝia vizaĝo estis en ripozo. kaj Lilio. ke ŝi devus esti bela. ke la domo estu senbrua. kiamaniere ili akceptos sian fratineton. ŝi tamen havis sufiĉe bonajn Kajtojn. por liberigi Lilion de mal- trankvilo kaj por fari. Hodiaŭ. bonforman kapon. infana vizaĝo. jam sen tio grandaj. Sekve de tio. malgranda. CAPITRO IX La infaneto jam havis tri semajnojn. ke ili sin trovas returne sub la sama tegmento kune kun ŝi . estis efektive longa. kaj tre baldaŭ. kuŝis sur kanapo. La vizaĝo. esprimo de agrabla atendo vidiĝis sur ŝia vizaĝo. kvankam.

ke volis esti konstante ŝi espero donita de la al la rememorigata pri ŝi sonĝo parte pro tio. por fortigi ŝi ĝi sian fidon al Dio kaj por malhelpi. Povus ĉi esti. ke elparolu ŝi eĉ unu plendan vorton. ke ĝi ne ekvivos poste ili egale forte deziris. kiuj forte timis. kiam Florenco kaj Filipo fariĝos plenaĝaj kaj foriros de mi.56 LILIO maljune kaj maltrankvile . ŝi Koncerne la infaneton antaŭ naskiĝis. Si ŝi kiam kvazaŭ ŝanceliĝis inter la vivo kaj la ŝi morto. estus por konsolo. kaj kiu krom tio aspektas tiel malgaje. naskiĝintan en honteco. nomis tiun nedeziritan etulinon Gojo. La plejparton jam ne memoris. Lilio nomis ĉi tiun malfortan. se iam ŝi ĝi eltrovos la verajn faktojn pri sia deveno. ke la simpla elparolo de la . Gi aspektis sufiĉe malsane kaj pliigis . dirante: — -Eble. ke la infano estu per tio konsolata. Tial parte pro tio. la de ŝi sonĝo sed da ankoraŭ memoris sufiĉon. vivadu. ke volis. ne volis diri pri la sonĝo. ke ne ĝi . ke memori ke ŝia patrino tiel (kaj ne sencele) nomis ŝin. Sed Lilio restis firma pri sia elekto de nomo. tamen malgraŭ tio. ke Lilio jam perdis la prudenton :—Car — ili diris inter — neniu san- si. mensa homo tiel nomus infanon. nomo helpos ŝin sed precipe pro tio. kiu venis al tiam. ŝi . mizere aspektantan etulinon Gojo ! Kiel ironia tio ŝajnis al la patrino kaj ceteraj parencoj. la ol ĝi patrino kaj fratinoj de Lilio forte esperis. tiu etulino estos ĉi por mi konsolo kaj ĝojo.

jam sen tio tiel malglata. ŝia spirita stato feliĉe ŝanĝiĝis. ne kortuŝis ilin. kiam naskiĝis. ĉar tio senigus . kiun ĝi kaŭzis. LILIO 57 ilian laboron pro ĝiaj oftaj boteloj da lakto kaj la multan lavadon. responda voĉo aŭdiĝis interne de kaj longe- daŭra ŝajnis al la tempospaco. oni ne povis atendi. ke ili kore. Lilio mem pensis pri ĝi. sed ia si. ke ne povos ĝin ami tial. Plej mirige estis. pri kiu estas vere. en kiu okazis al la ŝi sonĝo. laŭ ilia opinio. kiam ĝi malsatadis. amata edzo. la realecon kaj helpon de ŝia sonĝo. ke ŝi ne mortu! Antaŭ ol ĝi naskiĝis. Ne. kelkmezure sentus ŝi ĝi peza ŝarĝo. ĉar sur la vojo de la je sin senigita vivo. sentis en ian ŝi si ĝojon. ĝi nur malkontentigis aŭ kolerigis ilin. infano de tiu. kiu estis ŝia la . kaj per la pensoj klarigis ke se la ŝi infaneto estus senviva. se baldaŭ mortus. kaj tuj kiam la unuan fojon aŭdis la infaneton krii. abomena sintrudulino. Tamen de la tempo. ame bon- venigu la infaneton . ne ekscitis en ili kompaton. kiu obstine bataladas pro sia ekzistado. ke ŝajne ŝia patrino deziris. en kiu devis ŝi ŝi atendi por ĝin ricevi en siajn brakojn. kaŭzus al ĝi veran mankon per la vanigo de ŝiaj esperoj. ke oni ne povis facile distingi ĝin de doloro. nek malĝojon. La kortuŝa. dum la infaneto tie kuŝis. ke ne estos lia ŝi ĝi infano tio estas. ŝi ŝi. ŝi . aŭ jam ĝi nun. aŭ kiam oni ĝin prenadis for de ĝia patrino. ĝi estis nur malgranda. ja estis al ĝi ĝojo. tio forigus al al ŝi ŝi multajn malhelpojn sed. kompatinda krietado de la inf aneto. Strange.

Sinjorino Breton kaj la tuta familio rigardis la proponon kiel inspiron. kulpe aŭ ne : kulpe. kies procento al ŝi donos al po kvin speomiloj en ĉiu semajno ŝi . ke oni frue sendu ĝin al azilo de infanoj. al Sed ni ne volos helpi! Kial ni devus vin helpi ? Ni jam faris ĉion. Sed ili neniel povis decidigi Lilion konsenti al la projekto. se tion faros. dirante. kaj baldaŭ vi devos veni ni por peti helpon. la plejmalmulto. informiĝinte pri la propono kaj ĝia rifuzo. Sia obstineco ekscitis la koleron de la patrino. ke. enkondukis honton en la familion. Tiel ili parolis inter kaj ili ne kaŝis al Lilio si. sed vi ne volas eĉ konsideri ĝin. povos akiri vi kaj al tri infanoj al la vivrimedojn tio ne estas ebla! Vi nur provu . ke parencoj faru. sen bona sanstato. sed poste ol sinjorino Breton multfoje petis Lilion. pri kiu ŝi mem interesadis sin. ke de tempo al tempo ili donacos malgrandajn sumojn da mono al la konto de la azilo. eble iufoje ili eĉ vizitos la azilon. ke sendu ŝi for etulinon. pri kio oni rajtas atendi. onklino la ŝi Anna nepre transpagos sumon. ke tiuokaze ili ne plu helpos Lilion. . Ili diris — Car vi. kiu. Tio okazis antaŭ la inf ano naskiĝis. Jen ideala projekto. Plue. ja estas. Vi pripensu bone — ili diris — kiamaniere vi sola. De nun ni jam ne plu rilatos kun vi. ŝi. parolis insulte al dum la ceteraj parencoj. kaŭze de tio. kaj diris al si reciproke. akcente diris.58 LILIO Antaŭ ol la infaneto naskiĝis. ke vi dece kaŝu ĝin de la vido. ŝia bonkora onklino proponis. siajn intencojn. kiun ni rajtas postuli de vi.

prema maltrankvilo. Tamen. kiu falis sur ŝin. la ceteraj parenc- oj sendube donus al ŝi grandan monhelpon. ŝi malsanetis dum la skarlatino de la infanoj. monon pro . sciante. sekvataj de la peza ŝarĝo. kiam malfacila malsano atakis ŝin. ili elspezadas kaj nun en la lastaj semajnoj. eĉ se ŝi posedus monrimedojn por vivi sendepende de aliaj. kaj tio devis kontentigi ŝin. Jam longan tempon ŝi ne havis bonan sanon . LILIO 59 sumo. la jam antaŭe malfortiĝinta korpo malfacile kontraŭ- staris ĝin. kiuj estis ŝia sorto ekster la kelke da semajnoj pasigitaj kune kun sinjoro Ston. kaj al Li sola mi fordonos ĝin. kombiniĝis por malsanigi ŝin. krom tio. kiel ŝi deziris. sed ĝi ja estis malfacila afero por ŝi. . en ĉiu sekvanta tago iometa pliboniĝo en ŝia sanstato estis rimarkebla. kiu sufiĉus por pagi la luon de la domo. en kiu Lilio tiam loĝis. ke en la daŭro de du monatoj ŝi devas ĉiam ricevi servojn de siaj parencoj. Sed ĉiam Lilio respondis per la samaj vortoj : —De Dio mi ricevis ĉi tiun infaneton. sed la plej dolora afero estis memori. Tiom multe da ĉagreno kaj maltrankvilo mal- helpis. ŝi. nesufiĉa nutro. ke Lilio resaniĝu tiel rapide. ke. cetere la troa laborado. kaj de tiu tempo ŝi neniam tute refortik- iĝis. Krom tio. La ŝanĝo el la urbo en la pli freŝan fortigan aeron de la urbeto trans la rivero bone efikis . Gi ne estus por ŝi facila afero. Sekve de ĉio tio ĉi.

Sekvas sonoro. sed kiel neeble tio ŝajnis! Ofte ŝi diris al si per la pensoj kaj volo : Mi estu pacienca . Mi ja fidos . Kiu ĉion scias. kvankam ĝi ne ŝajnas baldaŭ al Lilio. La Eternulo zorgos pri mi kaj miaj. kaj baldaŭ. ke ilia ĉeesto jam havigis al Lilio novan forton kaj gradon da intereso pri eksteraj aferoj. Li nepre alsendos al mi ĉion. ŝi devas kontraŭbatali ilin per la alia. Sed aŭskultu. Feliĉe ili aspektis tre sane kaj fortike. ĝi baldaŭ aperos. ne devus esti malpacienca. tial mi. ke ŝi nur rericevu baldaŭ siajn fortojn. Ofte ŝi preĝis f ervore. lumo ja venos. Oni permesis al la infanoj rigardeti al la mal- granda infaneto. Onklino Anna kaj la patrino de Lilio interŝanĝas salutojn. opiniojn pri . jen estas krakado de radoj kaj — jes! oni haltigas ilin antaŭ la ĉefpordo. Dio scias ĉion koncerne min. brilante sur mian vojon.6o LILIO samtempe kiam ŝi kvazaŭ prenas de ili per unu mano. Tiel ŝi devigis sin pensi. kiam malgranda Gojo fariĝos plenaĝa kaj mi estos fiera pri ŝi. kiuj ne montriĝis en ŝi jam de longa tempo. ke ŝi nur resaniĝu rapide. kaj Li. kaj Lilio aŭdas la muzikan sonon de in- fanaj voĉoj. ne rapidas. kiu povas nenion certe scii.ĉar la anĝelo ja antaŭdiristempon. kaj ili parolis. Jam nun Li estas alsendanta. mi nur atendu pacience. kaj ŝajnis. nekaŝante siajn ĝi. la pordo de ŝia ĉambro malfermiĝas kaj denove ŝiaj du belaj infanoj estas kune kun ŝi. kio estos por mi bona.

panjo — diris Florenco post iom da konsiderado — de kie vi prenis ĝin ? — Mia kara. — Ne tuŝu ĝin. volante ĝin palpi. LILIO 61 — Nu. — Kial ne ? el kio oni ĝin faris ? diris Filipo. — Sed. aŭ mankos la haroj. ĉu vi mendis ĝin. ĉar eble vi dif ektus ĝin — admonis Florenco. se vi Lin tre petus. ke rompiĝos la parolilo. karulo. kaj Filipo la alian kiel frateton . Li sendus ankoraŭ unu tial. sen tio. forturnante sin kun digna mieno. turboj. eĉ dum unu minuto. — Sed panjo. antaŭ ol Lilio povis ion diri. tiamaniere ni ambaŭ kontentiĝus. aŭ ĉu Dio ĝin sendis nepetite ? Mi volus scii. ĝiestas pli malgranda ol la granda pupo de kuzino Marĝerio! — kriis Filipo. — sed ĝi ne estas tiel beleta! — Mi ĝojas pri tio. esplore rigardis la inf aneton. la knaboj ĉiam deziras ludi per sensencaj soldatoj. Guste tiam Filipo sin turnis kaj ree alproksimi- ĝis . ke vi havigis al ni knabinon-infaneton anstataŭ knabon. kaj neniam oni povas lasi. ke ili tenu pupon. La knaboj ja estas dezirindaj . sed mi tiel ofte deziregis fratinon . li zorge. diris Florenco. Dio ĝin sendis kaj la kuracisto — ĝin alportis respondis Lilio. ĉar eble. ke mi havu unu kiel fratineton. aŭ io simile ruiniga okazos! Kiom da tempo devas forpasi. aŭ similaj ludiloj. kaj ĝuste tiam ĝi fariĝos mia frato ! Vi povos havi ĝin ĝis tiam — diris Filipo. ĝi restos tia nur ĝis ĝi kreskos sufiĉe por sur- porti mian pantaloneton. . antaŭ ol ĝi kreskos sufiĉe granda por ludi kun mi ? — Gi tute ne estas knabino. aŭ se ĝi ja estas.

ke ĉiu propramaniere bonvenigis malgrandan Gojon. Tamen ili jam diris sufiĉon por kontentigi Lilion. stultulo — rediris Florenco — ĉu oni ne balaadas la ĉielon ? Oni nun interrompis la interparoladon de la infanoj por senigi ilin je iliaj promenaj vestoj. ke se ili deziras resti en la sama ĉambro kun la patrino kaj la cetero de la famili- anoj. sciigante ilin. kiu konvinkiĝis." — Sed — kontraŭdiris Filipo — Cu oni povas havi polvon en la ĉielo ? — Kompreneble. . ili devas ne paroli tro multe.62 LILIO — Mi rememoras — ĝoje ekkriis Florenco — " El la polvo Dio faradas homojn.

Ankaŭ pri Gojo la ŝanĝo de ĉirkaŭaĵoj bone 63 . ke jam post kelke da tagoj sur la vangoj de Lilio aperis nuanco de koloro simila al palruĝaj rozoj. ke ŝi j am po vis okupi sin per multaj bagatela j aferoj. kie ŝi ne plu povos renkontiĝi kun la samaj personoj. kiujn ŝi vidadis dum la lasta kelko da monatoj. lokita sur monteta deklivo. Neniu konstatis pli klare ol Lilio. ke ŝi estu helpata forgesi kiom eble la lastatempajn ĉagre- nojn kaj ree gajiĝi. Samtempe estis rimark- inde. Tial. CAPITRO X La bonkora onklino Anna konstatis. helpi ŝin resaniĝi kiel eble plej baldaŭ. ke ŝi interesiĝu. sendependa de help- antoj. dum pli da vigleco montriĝis en ŝiaj okuloj . ke pri Lilio en la nuna tempo nur unu afero estas farinda. Lilio alveturis kune kun ŝi al la bela vilaĝo Fenton. nbme. por tie resti tri semajnojn kiel la gastinoj de onklino Anna kune kun ties du inf anoj . por trabati al si vojon en la mondo. kiam pasis monato de la naskiĝo de Gojo. Tiel rapide kaj bone efikis la monteta aero kaj la novaj ĉirkaŭaĵoj. Komence estis necese ŝin distri kaj tiucele ŝin for- movi el ŝiaj nunaj ĉirkaŭaĵoj kaj konduki sur novan lokon. pri kiuj antaŭ la vizito ne estis eble. Estis dezirinde. ke iam baldaŭ ŝi devos stari sola. kaj ke antaŭe ŝi devas reakiri kiel eble bonan sanstaton.

ŝi ĝojigis la koron de sia patrino. tial Lilio ne devis esti soleca nek sen helpo. Plue. ŝia fizionomio. samtempe konvinkante ŝin. Florenco kaj Filipo havis bonegan sanon kaj estis tre gajaj . ke ŝi jam multe pli akcelosla akiron de fortikeco per laborado. ĉar ŝi povos kontraŭstari la mokojn de la mondo. pro tio. Alveninte sian hejmon Lilio trovis multon por fari. ol per nenion-f arado. ke ŝi estas preta akcepti pagajn gastojn. sed ŝi sentis sin multe pli sana.kaj sciis. kiam ĉi tiuj prezentos sin antaŭ ŝi.64 LILIO efikis. Iufoje. Lilio ne perdis tempon. Dume neniu bonaĵo mankos al ŝi kaj la infanoj. tamen ŝi pro- mesis loĝi ĉe Lilio dum la nemulto da monatoj restantaj antaŭ ŝia edziniĝo. kuŝante trankvile kaj senmove sur vojaĝa lantuko kaj kusenoj. kvazaŭ venteto povus f acile forblovi ŝin. Foririnte de onklino Anna por reiri hejmen. per sia unua rideto. Sajnis kvazaŭ iu plenigas ŝin je nova vivipovo kaj vigleco. perdante pli kaj pli la maljunan aspekton. avida rekomenci agajn devojn. Si ankoraŭ aspektis malfortike. ke ŝi jam devis pasigi tiom multe da tempo senfare. ke ŝi devas ne timi. La fratino Mariano fianĉiĝis. sed preskaŭ tuj anoncis en la gazeto Mercurj. Ciutage rimarkebla pliboniĝo montriĝis . . antaŭ ol foriri de Fenton. kaj plenumi tutajn ĝiajn agodevojn. Lilio konsciis pri helpa ĉeesto de ia estaĵo aŭ forto apud ŝi. kiujn oni metis ĉiutage sub la ombro de odora rozlaŭbo. ŝi kuraĝe rigardis antaŭen. fariĝis pli infana.

la plej grava el si . ŝi surmetis al si siajn promenajn vestojn nur kelkajn fojojn. ŝi restis ĉe faradis ĉiujn necesajn. Lilio si. aliajn aĉetojn. kaj ĉio ŝajnis aspekti nigre malgaja. ŝi devis ree kaj ree sin venki. sed si ankaŭ por la infanoj. Priparolante aferon inter la ili kelkfoje faris malicajn kaŝaludojn. Ili miris. kiuj opiniis. ankoraŭ kelkaj homoj loĝis ĉe ŝi po kelke da tagoj. tamen ŝi povis iom senkulpigi sin. Inter la najbarinoj. Krom la sano. kiamaniere sinjorino Cester povis vesti sin kaj la infanojn tiel riĉe. ke nepre devis ripozigi sin duonkuŝante ŝi unu-du horojn ĉiutage. kiam ŝi sentis sin subpremata. ne miksis sin inter tiuj. sed venis horoj kaj tagoj. Mariano. Pri ĉi tio Lilio montris sin nekuraĝa. kaj Lilio devis tiom stari kaj iradi en la domo. kaj ne estante perfekt- ulino. ne nur por mem. ne estis speciala motivo por devigi Lilion iri promeni. Tiujn la lertaj manoj de Lilio ŝanĝis ĉi en alkonvenajn vestojn. Kuraĝe kaj espere Lilio laboradis. ke "teni sin al " estas ĉiuj kulpoj. ĉiuj patrinoj enviadis la belajn vestĉjn de Florenco kaj Filipo. kaj krom ĉi tiuj. kiuj restadis ĝis malfrue en la sek- vinta printempo. dum ŝi. La butikistoj kutim- is sendi al ŝi por ricevi mendojn. En la daŭro de kelke da monatoj post ŝia reveno de la onklino Anna. LILIO 65 Feliĉe ŝi tiamaniere venigis al si sinjorinon kaj ties filinon. tamen kudrante la tutan tempon. Iafoje onklinoj Anna kaj Maria sendis al ŝi siajn ankoraŭ ne eluzitajn vestojn de la antaŭa sezono.

la ŝi pri kio ili petis. eĉ se ŝi dezirus. sed fine devis rifuzi. kaj ĉiuj prunteprenis. opiniante. Multaj el ili pasigadis longan tempon.p. Krom tio ŝiaj rimedoj ne permesis. ke donacu ĉion petitan. kies idealoj kaj agmanieroj estis mal- altaj. buteron. edukit- eco. Ili fariĝis pli-malpli malmolkoraj per sia batalado pro la vivo kaj per sia ĉiutaga interrilato kun homoj. rifuzis repreni ilian ekvivalenton. instinktoj. Laŭ- vole ili eniradis en la domojn de " amikinoj. estis maldelikataj kaj ne bone edukitaj. kaj ne volis. ankoraŭ rifuzis el ŝi repreni. Nemulte da tagoj pasis post ŝia endomiĝo. En la komenco cedis al najbarinoj donante ĉion. Lilio ne povus agi tiamaniere. al ĉi ŝi kaj la virinoj tedis ŝin interrompante ŝian laboron. inter kiuj Lilio loĝis. La pruntopetoj mem mirigis Lilion. kandelojn. multe pli malriĉaj ol . starante ĉe propra aŭ najbara pordo por babiladi. sapon. manieroj. ke la najbarinoj certe estas ŝi. kiam ili konsistis karbo. k.66 LILIO La plimulto el la virinoj. kiam najbarino aperis ĉe la kuireja pordo por peti ŝi. ŝi ĉar ne fidis la purecon de la pruntoprenantoj ŝi .t. prunton de kaj poste venis unu virino post alia kun ĉia preteksto. des pli multaj tiuj fariĝis. vestaĵo." pruntedonadis inter si ĉiuspecajn aĵojn— kar- bon. Kiam tiuj konsistis el manĝaĵo. teon. kaj tiuj de Lilio. ke oni ŝi ĉi ŝi redonu la pruntojn. — ĉio el- montris la diferencon inter iliaj deveno. alie ili ne petus de ŝi. antaŭ ol foriri. ĉar pli ju ŝi cedis la petoj. Iliaj elparolado.

ke la parolmaniero de Lilio estis nesama — afekta laŭ ilia opinio — ke ŝi ne kolegiĝis kun ili. laŭ ilia ili estis nur iom nebon- stata j . efektive bonaj koroj troviĝis inter ĉi tiuj virinoj. malgraŭ iliaj klaĉaj langoj kaj ĵaluzaj emoj . Pri tio Lilio eraris. Laŭ ŝia vidpunkto ili estis mizere malriĉaj. Tiumaniere ili informiĝis pri tio. senigus sin je la nokta dormo. havis edzon aŭ filon. ke ĝi estis pli bone meblita. sed kon- traŭe ŝajnis eviti ilin. ke la domo de Lilio estas pli lukse meblita. Volonte iuj el ili dividus sian lastan pecon da pano. Sed la tagon. malgraŭ ĉio. estas vero. kiun oni mallevis el la ŝarĝveturilo. kaj pro tio. malgraŭ ilia maldelikata parol- maniero. F . antaŭ ol porti ĝin en la domon. kiom Lilio. senigus sin je ĉia ŝataĵo. kiel ja estis ilia kutimo. sed ankaŭ ricevadis parton de la salajro de edzo aŭ filoj. LILIO 67 nek vestus sin kaj siajn tiel mallukse kaj nepen- eme. ke Lilio kaj ŝiaj infanoj estis pli bone vestitaj. de kie ŝi povis plej bone observi kaj kalkuli la valoron de ĉiu meblaĵo. ol iliaj . Unuj el la najbarinoj ne nur luigadis ĉambrojn. ĉar de la sorto ili ne postulis tiom. ĉiam pretaj fari bonon unu al alia. en kiu oni alportis la meblojn de Lilio. ĉiu najbarino lokis sin tie. iliaj ŝajne malaltaj idealoj . kiu fordrinkadis sian monon kaj poste petis monhelpon de la virino. ke iu suferas. kiam ajn ili konvinkiĝis. Malgraŭ tio. ili de la komenco rigardis ŝin iom ĵaluze kaj suspekte. por helpi amikinon. ke al ili mankis la eksteraj ĝentil- aĵoj de la vivo. dum aliaj.

ke ŝi estas vere bona kaj respektinda. . kiam Lilio devis fari promenon. oni ne nomu ĝin mirinda. kaj renkontiĝante kun ŝi ĉiu nepripense montris al ŝi respekton. kiel ili malestimas tiun. ĉi tiu volonte donis al la vizitantinoj ĉiun deziratan informon. kiam Gojo naskiĝis. En ia mirinda maniero ĉiuj najbarinoj tuj informiĝis pri la okazo — ne. pro tio. kiu volus pretendi. dum efektive ili ĝin ne povis eĉ la plej malmulte konjekti! Ili do decidis montri al ŝi per sia agmaniero.68 LILIO Tamen individue kaj are ĉiu instinkte sentis. sin montrus kaj esprimiĝus per multaj manieroj. prezentis sin la nebonkoraj ideoj. pripensinte. malriĉecon. ke ili tiel precize scias ĝin. pri kies vivmaniero ili imagis. estante mastrumant- ino. Nur tiam. nur kiam ŝi nepre devos. sciante. ŝiajn zorgojn. ke ŝi eliros el la domo. ke ŝi superas ilin. kiuj trae kritikis kaj mallaŭdis Lilion. Tamen ili ne sciis. nemerititan suferadon. frue post sia reveno de Fenton. kiam ili kune klaĉis kaj lasis al 9i envii. Satatan temon por konversacio tio donis al la najbarinoj. provizore dungis junan servistinon. ŝi promesis sin. kiuj ja ekzistis funde de iliaj koroj. parte pro la sinten- ado de la najbarinoj. Se ili povus diveni ec iomete la veron pri Lilio. ke tiutempe ili ofte iris pruntepreni al la domo de Lilio. Satante sian gravan rolon. kaj ili ne povis diveni la veron. kiuj pasis de buŝo al buŝo. Sekve de tio. tiam la boneco kaj afableco. kuraĝajn penadojn. parte pro sia troa sentemeco. ke Lilio superas ilin. kie sinjorino Breton.

Tie oni plantis arbetojn. ŝi povis samtempe aŭskulti la babiladon de la infanoj kaj mem Kelkfoje proponis novajn por ĝi. aŭ ili kutimiĝis al Lilio. estis la malbona influo de la infanoj de la najbarinoj sur Florencon kaj Filipon. kion Lilio la plej forte bedaŭris pri la ĉirkaŭaĵoj. por ke oni povu ĝin uzi kiel infanan ludejon. ke aŭ la najbarinoj forgesis siajn juĝojn. tial ŝi devis sekvi la kutimon de la patrinoj de la najbaraĵo. ŝi tiam okupadis sin precipe per la kudrado. ke farante tion. Post la domo sin trovis korto. kaj lasante ilin iri neakompanate sur la riverbordon. kaj ofte okazis. tio estas. kaj fine devigate iri fari aĉetojn Lilio trovis. kelkfoje ŝi mal- trankviliĝis pro la rakonto. Dum la somero ŝi neofte vidis ilin krom ĉe la manĝoj kaj vespere ĉe la tempo por enlitiĝi. masonita muro. kion ili aŭdis kaj vidis . trovinte novan temon pri kiu klaĉi. Teni la infanojn la tutan tagon en la domo Lilio ne volis. kies instruado kostis po du ŝilingoj por monato. sendante Florencon kaj Filipon al la loka publika lernejo. nenia ĝardeno ekzistis krom tiu kontraŭ la strato. LILIO 69 Tamen tio ne povis ĉiam daŭri. por ke ili ŝirmu la plej malsuprajn fenestrojn kontraŭ la enrigardoj de la preterpasantoj. Sed tie ne estis sufiĉe da spaco. sed en la vintro ŝi havis pli da libera tempo . sed malgraŭ la grandeco de la domo. kie oni enbaris kelke da metroj da tero. ĉirkaŭita de alta. Reveninte hejmon ili rakontadis al Lilio pri tio. Sed tio. partopreni en ŝi . kaj ŝi ne povis disponi sufiĉe da tempo por plene instrui aŭ amuzi ilin .

kaj venigi per simpla sonoro de sonorilo ekstere de unu el la frontaj fenestroj. Gojo estis tiel juna kaj malfortika. koleg- iĝante kun la infanoj de la najbaroj. nepri- pensinte ŝi kaj ĉi tiuj fariĝis elektemaj pri siaj kamaradinoj. la horojn pasigatajn kun ili. LILIO ili ludojn. Pliigante ŝian elspezon. Ankoraŭ pli poste. kiam ŝi volis. sed ankaŭ interkariĝis kun iuj. de kie Lilio povis ŝin vidi ĉiam. . Tamen. kiu por ŝi estis grava afero. sed ŝi volonte plenumis ĉion. ne vidis tiajn vidojn kiel Florenco kaj Filipo. kalkulante kiel altvalorajn. antaŭ ol ili lernos tro da malbono. ne tuj amikiĝis kun la infanoj de la najbaraĵo. aŭ ke ŝi ne havis similajn inklinojn. tamen. Si tiam ankaŭ klopodis respondi al iliaj multaj demandoj. En la komenco Gojo estis sindetena. kredeble ŝia propra amo al la belo kaj bono ŝirmis ŝin. kaj eĉ kunludis kun ili en la frua parto de la vespero. tio ankaŭ pliigis ŝiajn laboradon kaj zorgo j n. ŝi decidis sendi Florencon kaj Filipon al bonklasa edukejo. Ial ŝi ŝajnis ne sorbi maldelikataĵojn. kiuj kolegiĝis kun pliaĝaj infanoj kaj vagadis multe pli malproksimen de la domo . Eble pro tio. kaj malgraŭ la kosto. kvankam ŝi ne deziris disiĝi de ili. sed post iom da tempo ŝi ne nur amikiĝis. Lilio devis permesi al ŝi ludi laŭvole sur la sablaĵo kontraŭ la domo. kredeble Gojo ne aŭdis tiajn vortojn. ke ŝi estis multe pli juna ol ili. eble ŝi ne malkaŝis ĉion. kion ŝi aŭdis kaj vidis . ke Lilio devis nepre teni ŝin hejme . kiam ŝi sufiĉe grandiĝis.

sed ili estis nesimilaj per la formo. tiuj speguloj de la animo. precipe por Gojo. de kiam ŝi suferis. grandeco kaj esprimo. kiuj ĉe Gojo estis pli similaj al tiuj de la patrino. aro da homoj. ĉar. Kiel okazas ĉiam en ĉiu. iufoje oni povus pensi. ĉu konsistanta el infanoj ĉu el plenaĝuloj. Siaj okuloj havis koloron simile grizbluan. kiel ajn malgranda. Sed kvankam ili jam havis malpli da feliĉaj pensoj kaj emocioj por esprimi. reciproke ĝuadis sian kuneston. kiel tiuj de Florenco. kompreniĝo. dolĉe. Si jam fariĝis sufiĉe beleta knabineto kaj. tamen ili ankoraŭ aspektis milde. kiu estis kvazaŭ sola infano. . Si diferencis de Florenco kaj Filipo per karaktero kaj eksteraĵo. ame. kelkfoje malgraŭ la volo de iuj. kaj tre inteligente. krom la efiko de la fizika suferado. al kiu la ceteraj venas por konsilo. sen eĉ unu parolita vorto. La okuloj de Lilio iom perdis sian belecon. malgaja kaj korpremata. plivastigis sian vidpunkton. bona kaj obeema. aŭ aprobo de siaj ideoj. kio estis bonega. Baldaŭ oni povis rimarki. LILIO 71 Grupo el kvin aŭ ses el ĉi tiuj infanoj ludadis kune kun Gojo. kaj tio ne povis ne esti montrata per la okuloj. sen la konscia volo de ĉiuj en la grupo. Ce Florenco la okuloj estis viglaj kaj brilaj . ke malgraŭ ŝia netrudiĝemo la aliaj malgrandaj infanoj rigardis Gojon kiel sian kondukantinon. tagon post tago. ke ili aspektas iom mal- molaj kaj kalkulemaj . ol kiom antaŭe ili kutimis havi. ŝi sentis sin soleca. tiuj de Gojo estis mildaj. krom tio. unu el ili fariĝas grupestro.

tial ŝi iris en la dormoĉambron kaj deman- dis : — Por kio vi deziras paperon kaj krajonon ? Vi jam devas ekdormi. Kelkfoje. dezirante. lasis ĉian okupon nur por aŭskulti la muzikistaron. panjo mia. ke la infano endormiĝu. kaj ordinare ŝi legis homojn. Fortan intuicion ŝi posedis. kiun Lilio povis ankoraŭ teni. alproksimiĝis al la malgranda kvinjarulino kaj demandis : — Kion f aras mia filineto ĉe la piano ? — Ho. kiam ŝi ne atendis ilin aŭdi. kiu ofte venis ludi sur la stratoj. kiam ŝi opiniis. Malferminte la pordon. Kiam ajn oni ludis la pianon. krom Gojo. preterpasante la saloneton. sed la voĉeto urĝe persistis. Unu tagon. se vi estos . kaj tiuokaze. Foje ŝi eĉ lasis sian manĝon. kaj iufoje penetraj. kvazaŭ ili estus mal- fermitaj libroj. La muzikon ŝi pasie amis.7* LILIO elokventaj. Lilio aŭdis muzikajn sonojn. enlitiginte Gojon kaj oku- pante sin per kudrado en la proksima ĉambro. Gojo rave aŭskultis. volu atendi unu minuton kaj ne parolu al mi ĝuste nun — rediris Gojo — ĉar mi ludas verbon ! Alian fojon vespere. ŝi ŝteliris al la piano kaj mem muzikis. revaj. ŝi estis sola en la domo. ŝi eniris la ĉambron. ĉar. kiam ŝi volis ekkoni iun. — Panjo ! ĉu mi povas havi krajonon Panjo ! kaj pecon da papero ? Mi tre petas Komence Lilio ne respondis. ke neniu observas aŭ aŭskultas ŝin.

Ne plu Lilio prokrastis. sed mirante plenumis la peton de la juna filino kaj poste atendis. LILIO 73 bona. Gojo. kiam vi devus endormiĝi. por kio mi deziras ilin. Gi ja estas grava afero. kion mi ĵus . panjo. — Vi povas jam diri mi. jen subite interrompiĝis. . ke ne estas desegnaĵo. ke al mi alportu al vi paperon kaj krajonon. morgaŭ matene mi donos al vi paperon kaj krajonon. kara Kaj kio ? estas tiu mirinda desegnaĵo. mi ja ilin bezonas nun." Car tio. estas skribo! — Skribo! mi vi jam povas ne sciis antaŭe. — Mi diros vi. post kiam mi enlitiĝis kaj vi lastfoje kisinte min foriris kaj diris " bonan nokton. la infano faris longan enspiron kon- tente. mi pensis. alie mi certe komprenus? Cu vi volis skribi letereton ? — Ne — respondis Gojo — estas ne letera ĝi sed muzika skribo. ĉar Gojo ne desegnis homojn aŭ objektojn tiajn. iom ondoformajn liniojn. kaj tuj kiam mi estos ilin uzinta. ke vi al komprenos. sed. Volu doni ilin al mi. Fininte. — Sed. ĝi ĝi ĝi . Mi ĵus aŭskultis ĝin tiel same. simile al ĉiuj aliaj infanoj. kiuj jen tordiĝis jen plilongiĝis horizontale. kial vi deziris. kiel ofte okazas ĉe mi. ĉu ne vere. . kiel ŝi. kiun vi faris — ? demandis Lilio. morgaŭ estos tro malfrue. observante. kutimis desegni. panjo kara. Des pli multe ŝi miris. mi petas. dum Gojo penplene desegnis kelkajn eksterordinarajn. mi diros al vi. ke skribi.

74 LILIO
aŭdis, pli ol ordinare bela, mi deziris
estis
enskribi ĝin, kiel vi faras, panjo, kiam vi volas
ion ne forgesi.
— Sed mia infano, mi ankoraŭ ne bone kom-
prenas. Cu vi efektive ofte aŭskultas muzikon,
enlitiĝinte ? Cu vi aŭdas ĝin per viaj sonĝoj ?
Vi neniam antaŭe diris tion al mi— diris Lilio
preskaŭ riproĉe.
— Ho jes, ofte, kaj mi aŭskultas ĝin ; mi
pensas, ke mi ne sonĝas ĝin, ĉar ĉiam ĝi aŭdiĝas
antaŭ ol mi ekdormas.
— Por kio, do, kara, vi tion kaŝis antaŭ mi ?
Kial vi ne diris tion al mi antaŭe ?
— Mi ja ofte tion deziris fari, sed, panjo, mi
ĝin ne aŭdas ĝis vi foriris kaj ĉio silentiĝis,
kaj kiam mi du-tri diversajn fojojn vokis vin,
ĝi,

dezirante paroli kun vi pri vi ĉiam ekkriis
" Estu bona knabino, kaj tuj
endormiĝu." Unu
fojon, kiam vi revenis en la dormoĉambron, por
preni ion, mi demandis vi, kiu ludas tiel
al
ja

belan muzikon, sed vi respondis per,
" ne
S,
S

vekiĝu," kaj foriris. Krom tio, mi ĉiam forgesas
pri en la mateno, sed tiu muziko, kiun mi ĵus
ĝi

aŭskultis, estas treege bela, kaj mi volis ĝin ne
forgesi, ĉar mi opinias, ke mi povos ĝin ludi en
morgaŭa mateno.
la

— Kiel ĉu vi ef ektive povas kompreni tion,
!

kion vi ĵus skribis
?

— Tute facile, panjo. Nur rigardu, kaj mi
nun kantos ĝin por vi, kaj vi povos observi, kion
mi skribis tiamaniere vi ankaŭ povos ĝin legi.
;

Tiam per sia dolĉa, infana voĉo, Gojo komencis
kanti, dum Lilio ĉiam rigardante la
" skribon "

LILIO 75

trovis, ke kvankam tio estus nekomprenebla sen
interpreto, efektive ĝi esprimis iom pri la muziko.
Tiom ĝi esprimis, ke, kiam la sonoj faris kaden-
con, leviĝante kaj malleviĝante, Gojo desegnis
liniojn en direktoj supren kaj malsupren ; kiam
okazis trilo aŭ alia ornamaĵo, Gojo faris tordaĵon,
kaj kie oni devis plilongigi sonon, tie la linio, kiu
reprezentis la sonon, plilongiĝis. Kie ŝi volis
akcenti sonon, tie ŝi skribis pli dikan linion.
Antaŭ ol eliri el la ĉambro, dirinte lastfoje
bonan nokton, Lilio promesis donaci al Gojo
kajeron, kiu apartenos sole al

ŝi,
por ke

ŝi
enskribu en ĝin laŭvole siajn muzikaĵojn.

CAPITRO XI

Si diris ne multe al la infano pri la afero, sed
ŝi tre multe pripensis pri ĝi, kaj, kiel ofte okazas
ĉe la patrinoj, ŝi antaŭvidis en revo sian filineton
maturiĝanta en faman muzikistinon.
Sed subite ŝi haltigis sin, ĉar ŝi rememoris, ke
ofte en sia infanaĝo ŝi mem, revante, ofte aŭskultis
ĉielan muzikon, ke kelkfoje ŝi eĉ verkis poemetojn,
sed kio venis el tio ? — Jen mi estas, farinte ne-
nion gloran, laborante super ordinaraj, ĉiutagaj
devoj, penante perlabori sufiĉon, por bone eduki
kaj instruigi miajn infanojn. Cu eble al Gojo
ankaŭ venos simila estonteco ? Kiu povas
antaŭdiri ? Kredeble en efektiva talento
ŝi
disvolviĝos! Se jes, nenio povos malhelpi ĝian
esprimadon, nek la malriĉeco, nek manko de
okazo, nek troa laboro ; se ĝi ef ektive ekzistas, ĝi
ja montriĝos, ĝi ja vidigo6 sin.
si,

Tiel ŝi per la pensoj parolis al kaj decidis,
ŝi

ke en ĉia okazo neniel malhelpos la infanon,
ŝi

faros nenion, kiu povus subpremi la inklinojn al
muziko kontraŭe ĉiam kuraĝigos ŝin, por
la

ŝi
;

ke akiru facilecon pri la arto esprimi
la

belajn
ŝi

pensojn kaj belajn sonojn, kiuj fluadas al ŝi.

Gojo tre amis ĉion belan, sed bedaŭrinde ne
volis toleri ion malbelan. Lilio, sidante super sia
kudrado, ofte demandis sin — Kiamaniere mi
:

se oni ne povas ilin plibonigi ? Kelkfoje ŝi povis fari uzon de iu parolo aŭ ago de la infano. . Kunsente aŭskultinte ĉion. sed pri kiuj estas devo lerni toleremon. falante sur la molan tapiŝeton. Levinte ĝin. Gojo iris trovi la patrinon. ĝi timigas min. kiu subite ekploris. Gojo lasis ĝin resti tro proksime de la f aj ro. Ofte ŝi ĝin vestis kaj senvestigis. ke ĝi ne rompiĝis. al kiu ŝi kun larmoj rakontis la malĝojan okazon. Lilio poste akom- panis Gojon. ŝi vidis ion. LILIO 77 povos plifortigi en mia filineto ŝian amon al la belo. kiun ĉi tiu tre admiris. duonkaŝante la okulojn. . Iom de la vakso sur la frunto fandiĝinte. kiuj per tio ricevis malvirtan. se vi pro falo ricevus sangantan . por vidi. tamen ŝi ne povis inklinigi Gojon alrigardi ĝin. bela esprimo. ruzan esprimon tute nesimilan al ilia antaŭe milda. kio estis por ŝi terura vido. por ĝin preni. Poste ŝi diris : — Filineto mia. Tamen iun tagon. Reirinte poste. ĉu la pupo estas rebonige- bla. por instrui al ŝi lecionon. — Mi jam ne amas la pupon. fluis malsupren sur la vizaĝo. . enlitigis kaj ellitigis. kiuj ne estas belaj. Jam nun ĝi timigis la ĝin rigardantan infanon. sin okupante per aliaj ludiloj kaj forgesinte la pupon. Per karesoj Lilio sukcesis iom trankviligi ŝin. Jetinte la pupon sur la kamenan tapiŝeton. ĉiam karese kaj kun amsento. sen samtempa plifortigo de ŝia jam tro forta malamo al objektoj. forĵetu! — diris la infano. ekzemple : Iu sinjorino loĝanta ĉe Lilio donacis al Gojo belan pupon el vakso. . ŝi trovis.

ŝi diris : — Pupeto jam estas malsana . ĝi sentas sin malsana kaj malpli bela ol antaŭla akcidento. . kvazaŭ por kolekti siajn fortojn.78 LILIO vundon kaj jam ne aspektus belc. kvankam ne vigle. Gojo. kion do vi pen6us. ĉu ne vere ? Verŝante larmojn. kaj. kiam vundiĝinte. ŝi nepre ricevos respondon. ke jes! — respondis Gojo. Mi kovros ĝin bone kaj varme. kaj vi sola estas kulpa. — Nu. sed ne povis en la unua momento. . — Pupeto multe pli bezonas vin nun. penis rigardi la jam malbelan. timinspirantan vizaĝon. . ke mi estas neama. mi supozas. tiam subite brila. ĉu vi ne pensas. sed sen entuziasmo. Gojo kapjesis. Post tio ŝi staris malgaje tutan minuton. kiu deziras ricevi de vi konsolajn vortojn ? — Mi . kun tono de triumfo en sia voĉo. ke vi devus esti afabla kaj kunsenta al kompatinda ĝi. . Lilio konsentis. pritio. kio okazis. do. nova ideo eniris ŝian kapon. ĉar baldaŭ. . tiel mal- sana. ke ankaŭ vi estas neama al Pupeto ? Cu vi ne pensas. parolante al la pli alta naturo de Gojo. vi mem. . prenis la pupon. sciante. ke. ke mi devas tuj enlitigi ĝin. mi timas vin ! — Cu tio estus agrabla por vi ? Vi pensus. se mi tiam dirus al vi : f oriĝu ! mi ne plu amas vin. vi venus al mi por konsolo. Kun evidenta malpeziĝo de la ŝarĝo. Gojo propravole deglitis de la genuoj de sia patrino. ĉu ne vere ? Lilio bone sciis. Jam nun ankaŭ ŝi sukcesis. . ke ŝi devas ne postuli .

ŝi kaŝe forprenis ĝin. eble ĝi reaperus sur sia kutima loko ! Si opiniis. ke la pupo mortis. ke ŝi deziras ĝin danki. ke la infano jam sufiĉe suferis. vidinte kiamaniere Gojo kondutis al la pupo. La sekvintan tagon granda estis la kontento kaj miro de Gojo. farinte tion. escepte kiam. dum kelke da minutoj ĉiutage. . Pri tio ŝi ne volis multon demandi. Rapide Gojo metis la pupon en ĝian liton. — " por ke ĝi povu elrigardi " sur la straton — klarigis Gojo al sia riproĉanta konscienco ! Lilio ne plu aludis pri la afero. ke ŝi iufoje demandis : — Kiel fartas kompatinda Pup- eto ? — sed ŝi silente observadis la efikon de la leciono. ŝi ĉiam apogis ĝin kun la vizaĝo turnita al la fenestro. LILIO 79 tro multe de la infano. Post ĉirkaŭ unu semajno. kaj ke anĝelo forportis ĝin! Bona. kie ĝi ĉiam restadis de tiu tempo. konvinkiĝinte. Tamen. ke se ŝi tion farus. Gojo sin devigis ellitigi ĝin. timante. krom tio. kiam ŝi trovis. saĝa anĝelo! Gojo sentis. ke la pupo mala- peris.

pensi originalajn pensojn. kiun ŝi iristruis pri la legado." Certe estas. vivi grandmezure en si mem. oni preskaŭ ne povas ne karesigi la voĉon. dirante " Gojo. Si ne estis gaja. Lilio dediĉis penson kaj atenton al Gojo. kiel Lilio esperis. Povas esti. Tamen en la daŭro de periodoj de kelke da horoj ŝi ne povis zorgi pri la infano. esti rimedoplena. CAPITRO XII Ofte. atendante de ŝi nenion krom bono. Tio okazis en la vintraj monatoj . petolema knabineto. Tre impresebla. dezirante kompreni almenaŭ iomete pri ĝiaj profundaĵoj. Nur malmultaj homoj povas aŭ volas serĉadi sub la supraĵoj de la vivo. kalkulado. Oni provu elparoli la vorton akre aŭ kolere. sed ankaŭ doloron. ke preskaŭ ĉiu agadis milde al Gojo. ke la nomo de Gojo havis ian influon sur la infanon. ke ĝi ne estas facile farebla . ŝi forte sentis ne nur plezuron. kaj al kiu ŝi iafoje rakontadis historiojn. kiu kaŭze de tio devis alkutimiĝi al sinamuzado. kaj kudrado. nomante ŝin. kiuj radiis al ĉiuj en ŝia apudesto. sed ŝin ĉirkaŭis certa trankvileco kaj ĝojo. kaj troviĝos. Gojo estis unu el tiaj malmultaj. Kiam ŝi to . sidante super sia kudrado. Kom- preneble tio helpis ŝin en ŝia jam sen tio dezirado al la bono.

kiel avide kaj ame la patrino interparolas kun Florenco kaj Filipo. Pli ol unu fojon Gojo agis tiamaniere. ŝi inklinis taksi la homojn. kaj nun ŝi ribelis en si kontraŭ la ŝanĝo. escepte se iu suferis . Kompreneble. pro la severaj lecionoj ricevitaj de ŝi. kiam ŝi estis tre malgranda. sed tio forpasis. ke ili estas nesinceraj. sidigis sin sur la genuoj de Lilio kaj diris duontriumfe. Jaluza tendenco ankaŭ evidentiĝis en Gojo. ŝi estadis kvazaŭ fermita libro. duon- batale al la frato kaj fratino : — Mia panjo ! mia panjo ! — Si tute ne estas via panjo. forgesante ĉion krom la suferado kaj bezono. Sekve de tio. ŝi apartenas al ni — venis la tuja rediro de Filipo. ŝi subite eksaltis antaŭen. ili ricevis la pliparton de la atento de Lilio dum la unuaj tagoj post ilia reveno. LILIO 81 ankoraŭ estis juna knabineto. ĉe ilia reveno ili havis multon. pri kio ili deziris rakonti al la patrino. tial . en tiu okazo. kiu egale deziris aŭskulti ĉiun detalon de ilia lerneja vivo. Bedaŭrinde. donante nenion krom tio postulata de la ĝentileco al tiuj. pri kiuj ŝi pensis. Konatiĝante kun i igardis ties okulojn kaj tuj faris decidon pri la karaktero. Multfoje observinte kaj aŭskultinte. Tio tute ne estis agrabla al Gojo. Jen ekzemplo : Florenco kaj Filipo revenis hejmen por tie pasigi la unuan libertempon de kiam ili eniĝis en la edukejon. En la daŭro de tri monatoj ŝi ricevadis la ĉefan atenton de la patrino. ŝi plenvole montris kunsenton kaj deziron helpi.antaŭol la patrinokaj la vivo mem instruis ŝin pli bone.

Florenco diris : — Pli bone vin gardu pri viaj vortoj kaj agoj. ĉar verdire vi ne estas nia fratino. ke eble malsano trafis ĝin. kaj nia patrino efektive ne estas via ! Vi estis malriĉa. kaj eble vi ne plu diros : " mia panjo! " — Tio ne estas vero ! Mi ne kredas ĝin — respondis Gojo. . kies propra patrino ne deziris teni vin. nepre demandu ŝin . poste nia patrino.82 LILIO unu tagon. kondukinte ŝin flanken. denunc- ulino! Kompatinda. sciante kiel bonkora estas nia patrino. Jen. Dum iom da tempo ŝi kvazaŭ perdis la ĝojon el sia vivo. sed se vi ne kredas ĝin. kompat- inda infaneto. iru nun tuj. panjon. tio ne faros ĝin nevera. enportis kaj nur pro kompato tenadas vin. ŝi vin alportis kaj lasis sur la ŝtuparo ekster nia domo. sed ne komprenante la kaŭzon. tamen ŝi devis ricevi tiun ĉi baton. — Ho jes. Lilio timis. vi jam scias ĉion. ne povis ne ripete veni al ŝi en la kapon. pri kio mi sciigis vin. — Kredu ĝin aŭ ne kredu laŭvole. Rimarkinte la ŝanĝon en la infano. Tamen post du-tri tagoj ĉio klariĝis. ĉar Gojo ne povis plu elteni la necertecon. trovinte vin. malgranda Gojo! Si ja estis malgranda kaj impresebla. En la komenco ŝi ne povis kredi la diron. diru al ŝi tion. kiamaniere klarigi la diferencojn inter via eksteraĵo kaj nia ? — Tamen mi ne kredas Mi demandos ĝin. ke eble ĝi estas vera. sed la penso. tial.

kiel estas Florenco kaj Filipo. Tiuokaze ŝi diris al ili. . . krom kiam ŝi sentis. . ĉar . ke mi jam apartenas al vi. . . — Vi ja efektive estas mia infano ĝuste tiel. Kiel ilin. tiamaniere ? La Hpoj de Gojo tremetis. mi scias. tion vi ja faris. . Gojo kara. kiel malĝoja kaj soleca mi estus sen mia kara Gojo. LILIO 83 — Panjo— ŝi demandis al Lilio — ĉu mi vere estas via filineto ? — Vi ja estas. prenis min . . kaj mi esperis. . kiu subite alkuris kaj mallaŭte ploris sur la brusto de la patrino. . Plue. kaj etulino mia. estis tre malĝoje al mi. mia kara. . . . lasante min sur pordoŝtupo . — Venu al mi. kiel Florenco kaj Filipo ? . tiel ankaŭ vin Dio donis senpere al mi. nur donacis min al vi . . ke ŝia patrino diros al ŝi la veron. plene kaj vere. . tiel same. . ŝia voĉo mallaŭtiĝis preskaŭ ĝis flustro : tiom ŝi dependis de la re- spondo al tiu ĉi demando. ke ili ankoraŭ estas tro junaj por povi kompreni. . kaj vi . . . sed ĉu mi vere. kiam vi venis al mi. aŭ . . . . vin mi nomis per aparte bela nomo. . . sed kia demando! — Jes. . Nur imagu al vi. kiam Florenco kaj Filipo devis forestadi en la lernejo! o . reale . ke vi alportos al mi ĝojon . . . Si kredis. ĉar Lilio kutimis respondi.—diris Lilio kun profundaj doloro kaj amo en la voĉo kaj okuloj. ĉu iu . ĉiam apartenis . . aŭ . . ke tio estus neprudenta. . aŭ almenaŭ celis respondi al demandoj faritaj de siaj infanoj. kliniĝante kaj invite etendante la brak- ojn al sia malgranda infano. .

aludas pri io. tio rememorigis ŝin pri propra suferado. mi ne ŝi. ke ne estas mia al ŝi filino ? — Jes. aŭ kiu parolis al vi pri la afero. demandante : — Kion vi diris al la malgranda Gojo. Lilio parolis kun Florenco. ĉar ŝi kaj Filipo. ĉar tute ne estas vera. kial vi tion pensis. kiu venigis tian ideon en ĝian kapon . kaj ĝi . — Sed Florenco. miainfano. en tiu mizera tempo antaŭ kvin jaroj : ĉu neniam oni permesos al ŝi forgesi pri ĝi ? — Kial vi imagis al vi. panjo. Gojo ? — Mi ne bone scias — rediris la infano —iu diris tion al mi. — Gojo — respondis Lilio — devas esti. ke vi ne estas mia propra infano. sed mi ne povis ne sciigi tion al faris malplezuron al mi ŝi. tio estas vera. kiel vi povis elpensi tian kruelan rakonton. ĉu ne vere ? Cu vi volas kaŝi sekreton antaŭ via patrino ? — Tiam Gojo klarigis la aferon . ke vi iam diris ŝi. alproprigante vin al kaj kondutante si. dum ĉe la koro ŝi sentis akran doloron. mi nenion diris ! ! — Pripensu momenton. por mal- trankviligi ŝin ? — Mi panjo. In- stinkte ŝi kunsentis kun la infano kaj koleris tiun. kaj vi ne volas kaŝi ĝin antaŭ mi. plie. kion vi diris hodiaŭ al sed ĉu estas vere. ŝi alpremis la filineton al sia brusto.84 LILIO Parolante. kvazaŭ ni havus neniajn rajtojn pri vi. ke vi scias.

estas orfino . la avino tre malplezure aspektis. — diris Florenco. inter- rompante. nun edukas ĝin. kaj ŝi turmentis min per demandoj. kaj ke vi pro kompato adoptis ŝin . aŭskultante mi diris al mi. Post la foriro de la sinjorino. mi plu respondis. aŭskultante." kaj ĉar ŝi plu demandis. Nu. dum mi gastas ĉe ŝi. " Efektive ŝi nur havas fraton. kaj patrino. "Guste tion la patrino ja farus. diris rapide. kaj. kiun ŝi nomas fratino. ke mi neniam denove elparolu la nomon de Gojo." Tial. ĉar ĝi nur tedas nin. la avino riproĉis min." Mi ja memoras. kio ne estis justa ŝiaflanke. apartenas sole al kvazaŭ Filipo kaj mi neniajn rajtojn pri vi havas. ke ili amuzas nin. ĉar la infano. do. sciigante iliajn nomojn kaj aĝojn . — Jen kial. ordonante. ke ili ĉesigu tian demandadon. pensante. kvankam pli ofte ni nur deziras. kiam mi gastis ĉe la avino ? Iun posttagmezon venis sinjorino por fari viziton al la avino. savinte ĝin de orfejo. kaj. LILIO 85 tion vi scias. kvazaŭ ĝi estus ŝia propra. —Cu vi memoras la tempon. mi tre miris. kaj ke malriĉa virino lasis Gojon sur la porda ŝtupo. mi havas unu fraton kaj unu fratinon. verdire. ĉi tiu sinjorino diris inter aliaj aferoj : "Cu vi havas malgrandajn fratinojn aŭ fratojn ? " Kompreneble mi diris. kiam Gojo ĉiam paroladis kaj kondutis. kvazaŭ vi ŝi. kiel vi estas. " jes. ke ĉiu scias. sed ĉe tio. mi koleris kaj ĉion klarigis . Si plue diris. mia filino kompatis ĝin. ke mi havas nur fraton. ĉar. same kiel plenaĝuloj ofte faras al ni infanoj. Gojo estas mia propra filino ĝuste tiel.

mal- gaje rigardante la dolorplenan vizaĝon de sia patrino. ke ĝi estas vera ! Si ja estas nur kvinjara. kiu bezonis ĉiujn siajn fortojn kaj sinregadon. kiom ŝi amas Filipon kaj min. ke vi kapablas tiamaniere riproĉi kaj malfeliĉigi vian fratineton. tre dolorigas min. dum vi havas dek tri jarojn. mi klarigos la aferon al vi. ke vi jam bedaŭras viajn . — Cu vi estas certa. kiom ajn vi kredis. Tre malfacilan taskon havis Lilio. Kredante. kion vi ĵus rakontis al mi.-— eble kiam vi estos pliaĝa. ke ŝajne ŝi ne amas Gojon tiom. Pli plaĉus al mi. se ŝi efektive estus nia propra fratino. por kio la avino ĝin diris ? Mi ofte rimarkis. —dume estu certa. por ke vi komprenu ĝuste. Vi ankoraŭ estas tro juna kaj nema- tura. Tamen ŝi faris sugestian demandon. sed mi almenaŭ estas pli kontenta de kiam vi klarigis ĝin. ke la infano diris al ŝi la veron. ke ŝi ne f orklarigos la mensogon de la avino. kvankam iafoje ŝi estas ĉagreniga. — Florenco. kiel kaj kial Gojo estis sendita al ni. ke vi ne sonĝis ĉion ĉi tion ? — Mi ja estas certa — respondis Florenco. mi vidas. ĉar mi jam komprenas. kaj kiom ni ĉiuj amas ŝin. se vi tion deziros. ke Gojo efektive estas mia infano kaj neniam havis iun patrinon krom mi. kion Tamen ja dolorigas min pensi. Si ne memoris antaŭe vidi ŝin tiel aspekti. post momenta pensado ŝi decidis. ke vi ne estas tiel riproĉinda. Nu. Verŝajne vi kredis tion. tio. Se ĝi ne estas fakto. ĉar mi ja amas ŝin. kara.86 LILIO al ŝi. kiel mi en la komenco opiniis.

. ke vi ja bedaŭru ilin sufiĉe. por ke ili servu al vi kiel grandvalora leciono. kaj mi deziras. Kisu min. sed ne permesu. ke pro ili vi fariĝu tro mizera. kaj iru. LILIO 87 nepripensitajn vortojn. mia infano.

Parolante aŭ havante kiajn ajn rilatojn kun la parencoj. — Ho. ve! — ekkriis neplezure la onklino — Jen ree venas la kompatinda kuzino Eva! Kion nome ŝi povas deziri ĉi tiun fojon ? Lilio tiam havis nur dek ses jarojn. faris sur ŝin fortan impreson. kio okazis en ŝia juneco. ŝi firme evitis ĉian aludeton pri la malfacilaĵoj. sed. Krom la lastsezonaj vestoj. tiel ankaŭ la tono per kiu ili estis el- parolataj. Si ne rompis la promeson. ankaŭ la fratino Alico kelkfoje sendis al ŝi malgrandan monsumon. onklino Maria kaj Lilio ekvidis malriĉan parencinon alproksimiĝi. onklino Anna sendadis al ŝi 50 spesmilojn kiel kristnaskan donacon . sed ili ne serioze pripensis ilin. neinter- rompita penado. por ke ŝi petu almozojn de la parencoj. kaj ŝi silente promesis al si neniam peti almozon de kiu ajn. ve! Ho. ekster tio. Si estis tro fiera. sed kiel la vortoj. dum vizito ĉe onklino Maria kaj onklo Tomĉjo. ŝi devis nur rem- emorigi sin pri io. Ili 88 . neniu ŝin helpis. ke tiaj malfacilaĵoj ekzistas. kun kiuj ŝi devis ĉiutage bataladi» La parencoj ne povis ne scii. sur la orde prizorg- itan ĝardenon. CAPITRO XIII Tiuj kvin jaroj estis por Lilio longa. Elrigardante el la fenestro. Se iam ŝi inklinis sciigi iun parencon pri siaj bezonoj.

Tamen Lilio iam estis speciala favoratino de la parencoj. Du ili onklo Tomĉjo kaj onklino Maria. ne povas facile ĉion necesan por tri infanoj kaj ŝi mem. zorgojn kaj dolorojn. sed ili nur deziris al havigi ion al mem. vesti. ke ne maltrankviligas ilin. si En iliajn kapojn venis la penso. : kiu amos ŝin. malin- dulga mondo. interesan etulinon ! kiu jam transpasis la klopodigan aĝon. ke nefortika virino. Kompreneble ili intencis agi rilate al tre ŝi bone kaj favore doni al abundon da ludiloj ŝi . el : kiuj estis bonstataj se ne ef ektive riĉaj venis unu . kiam ne estos ili teni ŝin kun si. fojon neatendite Lilio. kaj elegantajn vestaĵetojn. LILIO 89 plivolis ne memori. dungi por vart- ŝi istinon. nudigante ŝi siajn bezonojn. . en kiu ŝi kredeble rompus noktan ripozon kaj alie la interrompus ilian komforton. ŝirmite kontraŭ senpera rilato kun la maldelikata. tio estis nur por silente gratuli sin pro tio. kiam havos unu ŝi infanon malpli por nutri. ke estus tre agrable havigi al en la hejmon malgrandan ŝi si knabinon. se entute ŝi ŝi kontentigos ilin! Ili diris unu al alia — Kiel danka estos iu : kompatinda malriĉa virino. kiom amus! Kiel dolĉe estus por ili esti nomataj patro kaj patrino Ili decidis serĉi belan. kiel Lilio estis ĝis la morto de sia edzo. Kiel amuzus ilin. kiu povos preni ŝin ĉiam. Ui eĉ decidis al oportune testamenti al sian tutan havon. Se iam ili ekpensis pri ŝi. kaj alie prizorgi! — sed ili forgesis aldoni kaj unu animon malpli.

kaj ne havas iajn mal- bonajn inklinojn. ili veturis al Riverton kaj alvenis la domon de Lilio. sed tio estis antaŭ du jaroj. dum pluaj signoj . mira esprimo. ili ekvidis Gojon mem. tuta Gojo eliĝis el la ŝranko kaj sin turnis. Kiam la pordo fermiĝis. Tiel okazis. por vidi. la juna serv- antino kondukis ilin en la manĝoĉambron. ĉar la saloneto estis jam okupita. — Povas esti. sed aŭdante la sonojn de voĉoj kaj la bruon de fermiĝanta pordo. ke kiam ni lastfoje vidis ĝin. la infaneto ne estis bela. genuantan 6ur la planko kontraŭ la malfermita ŝranko de la telermeblo. ke ĝi jam ne vivas! ni iru al Lilio. antaŭ ol kompromiti nin — diris plue onklino Maria. por mem vidi. — Mi memoras. sed nenia signo de honto pri ŝia ŝteleto . kiuj tio estas. entuziasmaj pri sia espero. — Trafite! — ekkriis onklino Maria — se nur la infano estas bela kaj ama kun agrabla maniero . ne antaŭe informinte ŝin pri nia vizito. ke unu matenon. se ŝi ne estas malfortika. Malferminte antaŭ ili la pordon. Eble ĝi jam aspektas pli alloge.9° LILIO De tio ili rapide pasis per la pensoj al Lilio kaj Gojo. la buŝeto estis ŝmirita per framba konfitaĵo. kiam ĝi havis nur kelke da semajnoj. Efektive ŝi aspektis pentrinde! En ŝiaj brilaj okuloj montriĝis serioza. Ce ilia eniro la kapo kaj supra parto de la korpeto estis interne de la ŝranko.

Sed ilia tasko ne estis tiel facila. neatentante la konfitaĵon. ke Lilio disiĝos de infano. neŝaĝe ekirante en la direkto al la infano por enbrakigi ĝin. — Haltu. ĝis onklino Maria sin intermetis ĝustatempe. ke Gojo estas adoptinda. Onklino Maria kaj onklo Tomĉjo tuj amis la infanon kaj senhezite decidis.haltu. LILIO 9* de ŝia ĵusa agrabla okupo troviĝis sur la vesteto. kriante . kaj ke ili akceptos ŝin. ordinarajn aferojn kun Lilio. Fine ili devis foriri sen ia la eĉ plej malgranda espero. Tomĉjo. onklino Maria proponis. eta ŝtelistino.alie vi tute malpurigos la vestaĵojn per la glueca konfitaĵo! Poste. la . ke ĉi tiu transdonu Gojon al kaj la edzo ŝi. por ke ŝi adoptu ŝin. — Kara. kiel antaŭe ili pensis. priparolinte aliajn. vi ! — ekkriis onklo Tomĉjo.

Kiom da honto kaj sinhumiligo tio kostis al Lilio. ke ŝi ne devis vendi iujn el la mebloj . kontraŭ multaj domoj. survoje por la reporti kudraĵon. Si devis vendi sian malgrandan aron de juveloj. malakcelis sian paŝadon aŭ ŝi 9* . por kovri aperturon kondukantan la al la karbokelo malsupre. por helpi al ŝi gajni vivrimedojn. kvankam la najbarinoj ne povis diveni ofte Lilio travivis tagojn. Si estis danka al Dio. ĝojis. oni ne povas realigi al si. loĝanta en la aristokrata parto de la vilaĝo. Malaperis unu ornamaĵo post alia. sed iel ĝi venis. kiujn la amata edzo surmetis sur ŝian fingron. de kie ĝi. kiamaniere ŝi povos pagi siajn ŝuldojn. nesciante. Tamen. Si kutimiĝis ilin serĉi apud ĉiu fera rondaĵo. unu ĉe la fianĉiĝo. se trovis diskuŝantajn pecojn ŝi ŝi de karbo. ja Ofte promenante sur trotuaro. restantajn post senŝarĝiĝo de karbo- veturilo. pri venos la morgaŭa provizo de nutraĵo. eĉ la pianon ŝi devigis sin teni. kiun en la vintro faradis por ŝi klientino. CAPITRO XIV Ofte Lilio ne sciis. ĝis fine ŝi tenis por si nur tri : nemulte- kostan broĉon kaj la du ringojn. kiu troviĝis en la trotuaro. ke tio estas bona ilo. prave decidinte. la alia ĉe la edziniĝo. Kiam preter- pasantoj tie estis.

ŝi decidis. Tamen ŝi ne povis malŝpari la tempon necesan por tien iri. Aŭ infano aŭ juna servistino devis tion kolekti sur la sablaĵo. kaj revenis poste por kolekti la dezirindajn nigrajn pecojn. kompense. por ke ŝi portu pezajn ŝarĝojn. kiom ili deziris el tio.kajposteforirissenpagodeeĉ unu spesmilo. postulis karajn manĝ- aĵojn. kio restis post la defluo de la tajdo. Ordinare ŝiaj loĝantoj pagis ŝin sufiĉe bone kaj ŝin traktis kun respekto. sed iufoje okazis. venante returne de la foirejo. ke tio estis por ŝi la plej bona formo de rekomendiĝo. la luprezo por domoj ne estis proporcie kara. tre klopodigis ŝin. La karbo estis tre multe- kosta. kaj ĉar Lilio devis nepre konservi la domon bonorde kaj alloge tial. ŝi mem tapetis la murojn kaj kolorigis la lignaĵojn en du malgrandaj litĉambroj. ŝi neniam malŝparis monon por hejtoligno. kiel facile povis fari la najbarinoj. Post la unuaj semajnoj pasigitaj en Riverton. kaj iom severaj estis kelkfoje la vintroj. Malfeliĉe la luiganto rifuzis fari riparojn. sed pro tio. kaj tial ŝi devis nur pagi po kvin- cent spesmiloj jare por la mezgranda domo. LILIO 93 marŝis preter la celata loko. se Lilio povus iri al la Liverpola foiro. . ŝi povus aĉeti multe pli malkare. kiam jam neniu estis rigardanta. ke iu venis. ke fari ree tian laboron ne utilus al ŝi. Koncerne la laboron mem la rezultato estis sufiĉe laŭdinda. kie ĉiam estis trovebla tiom. En Riverton la manĝaĵoj estis tre karaj . ke Lilio poste mal- sanis dum tuta semajno pro la nekutima laboro. nek estis ŝi sufiĉe fortika. Sed.

orkoloraj okulharoj. — Mi tuj havigos — ĝin al ni diris Ella. la plej aĝaj en kelka distanco de Gojo kaj Nora. ni deziras ludi kun ĝi. ke Nora ĝin havas. kiel miozotoj. la pli aĝaj infanoj komencis diri : kion nun fari.estis pli inklinaj al malpaciĝo. — Tiel ĝi . la kamarad- ino de Florenco — ni ludu pilkon. — Mi scias kion fari — diris Ella. La ordinare belformaj 94 . ol ordinare. respondo de tiu bela kvinjarulino kun la estis ronda vizaĝo tiel ruĝeta kaj blanka. Kiuj volas ludi pilkon ? — Mi ! — senhezite respondis ĉiuj el la grupo de pliaĝuloj. La pilko troviĝis apud Nora. — Nu. mi ne volas estas mia pilko. kaj franĝitaj per kurbaj. kiu havas la pilkon ? — Mi pensas. kiu tuj kaptis ĝin per ambaŭ manoj kaj ekkriis : — Ne. longaj. ĵetu al mi la pilkon. Ili grupiĝis sur la sablaĵo. kiuj estis konstru- antaj kastelon el sablo. do. nesciantela kaŭzon. CAPITRO XV Estis varma premaera tago. kaj ekkriis : — Nora. kaj kun belaj. Enuigitaj de ia ĵusa okupo. kaj la infanoj. kiel pom- floro. ĉar antaŭ ne longe ŝi kaj Gojo estis ludantaj kun ĝi — respondis Filipo. grandaj okuloj tiel bluaj. No-ra.

mi ne volas . — Mi ne deziras. preskaŭ plorante. stariĝinte. Ni mem pilkludos post unu minuto. se vi deziras . — Jen kion vi faris! — ridante diris Vilĉjo. komencis kuri en la direkto al la domo. kiam vi revenos hejmon. . egoista knabinaĉo! ni jam ne akceptus ĝin. la dua frato — Vi ricevos ion. Estu bona knabineto kaj donu. kiun ŝi malpacience frapis sur la vango. — Donu ĝin. kaj Nora. eĉ se vi genue petus nin ! Ce tio la aero disŝiriĝis per akra kriego. Mi ne dezirus stari en viaj ŝuoj ! Subite Florenco. ĉiam plorante kaj vokante la patrinon. kio ne plaĉos al vi. kiu staris senvorte dum ĉi tio okazis. — Ne. Ella alproksimiĝis al la fratineto. kiam ni finos ludi kun ĝi. — Vi ne devus tion fari —diris samtempe Filipo Cester kaj Ruperto. vi jam ne uzas la pilkon. Mi volas teni mian pilkon ĉe mi! — diris Nora. kaj ni povos poste ludi butikon. kara Nora — flustris Gojo —ni ne ankoraŭ finis konstrui nian kastelon. Nora. vi malagrabla. LILIO 95 brovoj kaj dolĉe aspektantaj okuloj kaj buŝo kuntiriĝis de malbona hŭmoro. dirante males- time: — Tenu do vian pilkaĉon. . diris al sia kamaradino : . mi kaj Gojo bezonas ĝin. kaj ni redonos ĝin al vi tuj. do— plue diris Ella — vi kaj Gojo povas ludi kune kun ni. — Ne estu tiel malagrabla. la pli aĝa frato de Ella kaj Nora — ŝi ja estas nur etulino. — Nu. Provinte mildajn metodojn havigi al si la pilkon.

levis la manon kaj forte frapis jen unu palan vangeton jen la duan. punante la plorbubinon. kvan- kam mi ne estas bela. ĝis aŭdiĝis la neatenditaj vortoj de laŭdo de la fratino. kaj la indignajn vortojn. ŝi plendkriadas pri la plej bagatelaj aferoj ! Ne tia estas mia f ratineto. aŭdinte ies rimarkigon . sed nur en la daŭro de momento. la kolero kaj indigno estingiĝis. ke ŝi estas pli laŭdinda. Antaŭ ol iu povis diveni ŝian intencon. kiuj proklamis. kaj ili pikis tiel. ol bela Nora. Dum kelke da momentoj ŝiaj sentoj estis mal- facile regeblaj . Ankoraŭ en tiu mateno. vi vidas — ŝi triumf e ekkriis. Florenco iris al Gojo. sed tuj kiam ŝi levis la okulojn kaj enrigardis tiujn de Florenco kaj aŭskultis la karajn vortojn. — Mi do ankaŭ havas ion admirindan. ŝi tre deziris redoni la baton al Florenco. kiuj plenigis la okulojn. Ce tio radianta rideto kurbigis ŝiajn lipojn kaj briligis la okulojn. Bone sciis Gojo. se mi frapus al ŝi ambaŭ vangojn per mia tuta f orto ! Gojo staris apude kun serioza mieno.96 LILIO — Vi faris bone. ke ŝi mem ne estas bela. — Jen. kiel Nora. rigardante ! Gojon kaj poste turnante sin al Ella — via fratineto eble estas pli bela. ke nur per la plej granda penado ŝi povis enteni la larmojn. kiuj venis al la lipoj sed ne trapasis ilin. kiu ne ekkrius. sed mia estas la pli kuraĝa ! Kompatinda Gojo! Ambaŭ vangoj jam ne palaj montris ruĝan makulon. ŝi plene meritis ĝin.

Kiam la infanoj estis duope farantaj sian tualeton antaŭ la vespermanĝo en tiu sama tago. Krom tio ŝi vidis malbelan mankon. miksita kun sento de malsupereco. kvankam efektive ambaŭ infanoj havis preskaŭ saman grandecon. ke ŝi estas malgranda. kiam mi vangofrapis vin tiel forte hodiaŭ en la ĉeesto de la aliaj. ke mi estas almenaŭ beleta! Tuj kiam ŝi tion ekpensis. kaj. esplore rigardis sin reflektatan de la spegulo. mi neniel similas malgrandan Noran! Mi ne havas longajn. mi timas. miaj mallongaj haroj estas preskaŭ nigraj kaj estas tute sen bukloj. ŝi la unuan fojon demandis sin : Kiel mi aspektas ?| Cu ankaŭ mi estas bela ? Mi ja esperas. kion mi . kiel Gojo. kiun ĉiu admiras! Se vi estus plorinta. Post unu longa rigardo ŝi deturnis sin kun prema sento de malkontento. kie hieraŭ estis dento. ke mi tre dolorigis vin. Estis karakterize de Gojo pensi pri Nora. Florenco aliris al Gojo kun io brilanta en la mano kaj diris : — Gojo. kiam mi vin frapis. sed mi faris ĝin ne antaŭe pripensinte. Mi tiel ekkoleris kontraŭ tiu plendkriema pupo Nora. LILIO 97 pri la nedubebla beleco de Nora. vere mi ne scias. Sed Nora ne estis tiel originala kaj memdependa. ŝi rapide iris en la litoĉambron de ŝia patrino. stariĝinte sur ĝin. — Ne — ŝi diris al si — mi tute ne estas bela. orajn buklojn. metis seĝon kontraŭ la tirkestaro. kiu ne estis tiel dorlotita kaj kiu pli- parte devis amuzi sin.

Florenco alpinglis en la kolumo de la vesteto de Gojo malgrandan Maltan krucon el arĝento. mi tiel hontus! Tamen vi eĉ ne ekkriis. . kaj mi tiel kontentiĝis pri tio. kiun vi ĉiam admiris. Mi poluris ĝin. kaj vi povos de nun surporti ĝin kaj ĉiam teni kiel vian propran! Tiel dirante. ke mi volas doni al vi ĉi tiun broĉeton.98 LILIO farus. bele gravuritan.

Nur unufoje Lilio punbatis lin. Li havis malkaŝeman. kaj li estis ĉiam preta partopreni en ĉiuj bataloj. Tuj la okuloj de Filipo ekflamis. sed la esprimo estis nesama. kiel iufoje okazis ĉe Florenco. kaj estis fortika belforma knabo. 880-59 . . . kaj lin oni povis pli influi per argumentado. mi preskaŭ frapis vin redone! — Dirinte tion li forkuris. ol per batoj aŭ minacoj. . tenante ilin al la flankoj. — Patrino — li diris sufokiĝe — Vi neniam denove frapu min! Prefere elpensu alian mani- eron puni min. liaj vangoj ruĝiĝis. . CAPITRO XVI Filipo staras en la fundo de ĉi tiu rakonto. Li havis prudenton. kaj ne lasis vidi lin ĝis kelke da horoj forpasis. La okuloj estis pli ŝanĝiĝemaj kaj ne aspektis kalkulemaj. kiu helpis lin eliĝi el multaj embarasoj. Li estis dekjarulo kiam la epizodo de la pilko fariĝis. petolaĵoj kaj amuzoj. kaj li kunpremis la pugnojn. kiuj okazadis. knaban vizaĝon mon- trantan firman volon. En momento de nerva kolereto ŝi frapis lin neforte sed malpacience. mi . ĉar verdire ŝi ne aprobis tian punmetodon. Mi . la mieno kaj parolmaniero estis iom memfidaj kaj fanfaronaj. Li tre similis Florencon per la trajtoj kaj koloro. se nur tio ne kaŭzis turmenton al bestoj aŭ al tiuj malpli grandaj ol li mem.

En la mano ŝi kutime portis infanan fosileton el ligno kaj ladan siteleton. dum ŝi forkuradis. sed li estis la plej alta el ĉiuj viroj kaj havis la plej laŭtan voĉon ! Pli ol unu fojon li ŝirmis sensaĝan Kanjon : kompatinda tridekjarulino. inter ĉi tiuj :— Kia estas via patro ? — Mia patro mortis — respondis Filipo. grupiĝinte ĉirkaŭ . ligita de elasta laĉo sub la men- tono. larĝranda. ke oni tien lin konduku. infana ĉapelo.100 LILIO Kiam li la unuan fojon vizitis knaban lernejon. jen sensaĝa Kanjo! Iafoje ili ĵetis al ŝi ŝtonojn aŭ aliajn ĵetaĵojn ŝi. dirante: — Rigardu. kiun li donis sen perdo de tempo. ke mi estas infaneto ! Ce la lernejo oni faris al li multajn demandojn. — Mia patro mortis. malhelan veston el katuno kun blanka antaŭtuko kaj pajla. kies patrino batadis ŝin tiel same. — Patrino — li diris — Se vi akompanus min. Dume lia fantazio jam proponis kontentigan ideon. ili ĝoje ekkriis kaj komencis persekuti ŝin. Aiifoje. Si portis longan. li forte rifuzis. Siaj haroj estis disigitaj sur la mezo de la kapo. al kiu la demando ĝis nun ne prezentis sin. streĉe tiritaj for de la vizaĝo kaj ligitaj malantaŭe en tuberon. sed kiu tamen faris tujan decidon eldemandi la patrinon pri ĝi. Ciufoje kiam la knaboj kaj knabinoj ekvidis tiun ĉi kompatindan virinon. kiam li revenos hejmen. ! oni pensus pri mi. kies korpo kreskis ĝis grandeco de tiu de ordinara virino. dum ŝia spirito restis kiel tiu de infano. kiel ŝi batus malbonan knabineton.

Guste tion la infanoj sekrete esperis kaj timis. kiam ili demandis ŝin pri io. Unu tagon. sed li staris elrekti- ĝinte. ĉar la kompatinda virino havis eksterordinaran forton kaj sciis sovaĝe defendi sin per la manoj. . lasante kompatindan Kanjon malforta kaj tremanta. siblis tra la dentoj kaj kraĉis al siaj junaj persekutantoj. ili ekridegis. ke la kolera eksplodo baldaŭ estingiĝos kaj samtempe la eksterordinara el- montro de forto. ordona voĉo : — Sufiĉe! Ni ĉesu! Ni ne plu turmentu ŝin. piedoj kaj ungoj. parol- ante per laŭta. kaj se ŝi sukcesis kapti unu el ili. turnante sin por sciiĝi. Tial li iris antaŭen. tiu ĉiam poste evitadis pluan kapton. Ordinare. sin ĵetegis al ili. ricevinte respondojn. ŝovis fingron en la buŝon kaj. LILIO IOI ili faris al ŝi multe da sensencaj demandoj. sensaĝa Kanjo prenis timan aspekton. naive respondis : " Mi ne scias! " Tamen tio ne ĉiam okazis. kiam la infanoj turmentadis Kanjon. Kelkfoje ŝi forte koleris anstataŭ timi. kaj. kiel kruele li kaj liaj kunuloj agas. kun sensignifa rideto sur la lipoj. Ili bone sciis. kiu pli ol unu fojon vane provis kapti unu el ili. Filipo subite konstatis. Se iu ajn ankoraŭ unu fojon turmentos ŝin. Filipo estis nur dekjarulo. mi forte pugnobatos lin! Pro miro la areto de infanoj ĉesis turmenti Kanjon. liaj okuloj fajre brilis. kiu interrompis la amuzon. kaj liaj lipoj ricevis decidan esprimon. Kompreneble ĉiu esperis eviti kapton.

li Tiamaniere la du knaboj estis elbatalantaj la aferon meze de grupo de junaj interesatoj. haltinte. rapide retrovinte sian aplombon. Tamen preterpasanta sinjorino. por evitigi la al al ŝi la timatajn insultojn kaj punbatojn de patrino pro la disŝirita antaŭtuko. alkurante al Kanjo kaj ektirante ŝian antaŭtukon. ol mem. De tiu tempo kompatinda Kanjo pensis pri . la sinjorino akompanis ŝin ŝia hejmo. vi estas? Almenaŭ sur min vi ne kuraĝas meti manon ! — Mi ne kuraĝas meti manon sur vin? — rediris Filipo — se vi ree penos ektuŝi kompatindan Kanjon. kaj granda ŝiro fariĝis en ĝi. jen! — respondis la dua. ekkriis : — Kaj kiu. vi tuj vidos. kion vi faros al mi ! — Jen kion. Trankviliginte Kanjon. kvazaŭ batalo inter knaboj estis natura afero. en kiu estis nenia riproĉo. kiu cedis al la ektiro. kiu estis eble pli granda. ŝi — Nu. post ne longe ricevis promeson de ambaŭ ŝi knaboj. ĉu mi kuraĝas aŭ ne ! — Nu do. kies aprobaj krioj ĉiam instigadis ilin al pluaj penoj. Car la sinjorino montriĝis takta kaj bonkora. ni vidu. kiu nun antaŭsentis la batojn.102 LILIO La plimulto de la infanoj nenion kontraŭdiris. Ce tio la larmoj ankoraŭ pli rapide sin sekvis sur la vangoj de la virino. nome. per pugnigitaj manoj forte frapante sian kontraŭulon. sed unu el ili. inter- rompis la batalon per kunsenta demando. ke ili ne rekomencos la pugnan inter- batadon. kiujn ricevos de la patrino. kaj plue jen! —tuj respondis Filipo.

LILIO Filipo. aldirante : — Kudru ĝin tre firme. post longa tempo! Kial vi demandis tion ? — Li ne lasas. trovinte ke Lilio estis milda kaj kunsenta. kiujn ŝi ricevadis de Lilio kaj Filipo. Gojo estis kune kun kelke da samaĝulinoj sur la sablaĵo. Tio okazis en la lasta tago de la paska liber- tempo. Si eksciis. kaj demand- inte kiel kutime pri Filipo kaj manĝinte pecon da kuko. Poste ŝi prezentis sin antaŭ Lilio. laboradis tiel kun la elasta laĉo. dezirante vidi Lilion. ke ŝi tute malkudris unu finon kaj pliparte liberigis la duan. kiam revenos via Filipo ? — Ho. kaj kiam li forestadis en edukejo. ĉar ordinare Lilio proponis pecon. ŝi levis la manon. ke Lilio alkudru al ĝi la laĉon. kaj Florenco estis ĝuanta la agrablan ludon. nomatan " Sekvu la kondukanton" kun grupo de infanoj. Filipo estis pasiganta la tempon en akompano de kelke da fiŝkaptistoj. kie li loĝas. en kiu kompatinda Kanjo neatendite repagis plenplene la bonkoraĵojn. ŝi demetadis la ĉapelon.Kanjo diris kun sensignif a rido: — Sinjorino Cester. ke li estas ŝia amiko kaj defendanto. demetis la ĉapelon kaj petis. ŝi ofte aperis antaŭ la kuireja pordo. kolorigantaj la boatojn kaj riparantaj la retojn. Alvenis tago. . Alproksimiĝinte la domon. Ce la unua renkontiĝo. ke la knaboj incitu min! Kanjo elpensis ruzan motivon por plilongigi ĉi tiujn vizitetojn. alie la patrino batos min.

kiam Florenco falis. grimpis supren per du ŝtuparetoj kaj atingis la duan etaĝon. ŝi kliniĝis kaj per nekredeblaj forto kaj ama zorgo levis Florencon kaj alportis hejmen al Lilio. ĉiam murmurante al si. ke la sensaĝa Kanjo estu apude. kies vico estis ludi la rolon de kondukantino.104 LILIO Allogan lokon ĉi tiuj elektis por la ludo. Si neniam povis sen naŭzo rigardi ian malsanon aŭ akcidenton. ĉar ŝi mem devis ĉiam ludi sola. enviante al ili la povon ludi kune. eliĝantajn el la buŝo de la malpli aventuremaj infanoj. Ili simple fariĝis en konfuzon. kompatinda Kanjo. ŝvitanta kaj iom senspira. sentis fortan kontenton pri si mem kaj ripetadis al si subvoĉe : — Estas mi. kiamaniere la kompa- tindulino sciis. tamen ŝi penis regi sin dum ŝi alproksimiĝis Florencon. ŝi iris antaŭen. kaj Florenco. ke iu alia venos helpi. kvazaŭ en la espero. Kuŝiginte la vunditan knabinon sur sofon en fronta ĉambro. Sed la sorto aranĝis. Post nur momenta paŭzo. dum kiu ŝia koro ŝajnis ĉesi bati. forte ekkriante. brika rando. Irante sur mallarĝa. Tamen post ĉirkaŭ- rigardo. Tie domo estis konstruata. kiu alportis ŝin al sinjorino Cester ! . kion fari. ŝi faris eraran paŝon kaj falis sur la teron. La ceteraj infanoj estis en diversaj gradoj de alteco kaj neniel povis helpi. Si estis kaŝe rigard- anta la infanojn. malatentante la ekkriojn de timo kaj admono. Estas nefacile kompreni. Gi estis en distanco de kvindek jardoj de la domo de Lilio.

alkudradas mian elastan laĉon . . . . ke la knaboj turmentu min. . Si estas la granda filino de sinjorino Cester. donadas al mi kukon. Mi alportis ŝian grandan filinon . kaj Filipo estas mia amiko. kiam li estas ĉi tie . ŝi ĉiam estas bona por mi. kaj tiel plu. . Li ne lasas. . Mi amas sinjorinon Cester. . fratino de Filipo. Si estas la granda . LILIO 105 . .

Se estas al ni feliĉe. antaŭ havigi al ni alian opinion krom mia. mi tuj vokos doktoron Salma Liverpolo. Iu osto de vertebra la kolono rompiĝis. povas esti. Cetere por tia operacio lerta Rirurgo estas nepre necesa. La okazo estas urĝa. Venigi lin kostos al vi multe. sed ni ne malesperu. CAPITRO XVII Kompatinda Lilio! la aflikto kiu ŝin trafis ŝi. sed iel 106 . mi devas tuj sendi telegramon. Se mi ĝuste diagnozis. En tia okazo la infano vivos ankoraŭ multe da jaroj. se vi deziras la servon de doktoro Salma. oni povos formovi la epliton kaj per tio forigi la premadon de sur la spina cerbo. la kiun mi konas. ke splito premas sur la spinan medolon. premis ŝin tiel. kiu venigos lin post ne pli kelke da horoj la ol plej malfrue. li — Mia monhavo estas tre malgranda. Se ol vi tion permesos. ke alvenos post ĉirkaŭ unu horo. tiu estas li. ke la stato al de via infano estas danĝera. kaj povas esti. Se iu povas savi al la infano el la vivon. kaj tial mi rekomendas doktoron Salma. diris al Lilio : — Mi devas ne kaŝi vi la fakton. por savi al vi la vivon de la infano. Atente esplorinte kuracisto la la pacientinon. kvankam ne plu estos fortika sed ŝi bezonos konstantan zorgon. sed tio estas sola rimedo. ke ŝajnis al ke ŝia koro dis- ŝiriĝas. tial.

mi ne povas ĝin rekomendi. por malpliigi al mia infano la doloron! Kiam la telegramo alvenis. kiel ordinaraj knabinoj . Ef ektive li ĵus ekveturis per vagonaro por fari gravan operacion en granda distanco. LILIO 107 mi pagos la koston. kuŝante senmove. Per ia neklarigebla metodo Florenco divenis la demandon. kaj ĝuste venis. Tiel la lerta Kirurgo parolis al Lilio. ekfrapetis la pordon kaj alvokis Lilion al Florenco. sed ĉu ŝi vivos pli longe. tute resanigi min en tia grado. . kiu sendis urĝan peton al la patrino. mi ne povas antaŭdiri. la infano ne akre suferos. Atente esplorinte Florencon. . por plene konsideri la af eron. ĉu mi . kion mi mem povas nun fari. kaj li ne povis reveni ĝis la sekvonta mateno. mi petas. ke mi denove estos tiel fortika kaj rekta. la kuracisto jam estis for el la domo. Se vi forte deziras tion. ke ĝi nur plifruigus la morton. sed timante. kiu okupis la kuracistojn kaj la patrinon. Venigu doktoron Salma senprokraste. ĉu la kuracistoj diris. Kaŭze de tio li ne vizitis Lilion ĝis preskaŭ tagmeze. ŝi eble povos vivi ankoraŭ kelke da tagoj . — Se nenio maltrankviligos vian filinon kaj vi tre lerte flegos ŝin. kaj poste ni ree interkonsiliĝu. mi faros operacion. Dume. . li ne povis doni kontentigan raporton. nur konsilu al mi. — Panjo. aŭ . ke ili povos resanigi min ? mi volus diri. Eble ĝi bone efikus. kaj ŝi mem solvis ĝin. Prenu kelke da minutoj. .

. penu rigardadi malantaŭen en la memoron. . kaj ke sub ni estas la eternaj brakoj. penu ne pripensi pri la estont- eco kaj pri tio. Mi ankoraŭ ne estas tute certa . . . — Tamen aŭskultu. kiel la malgranda Franjo Martin ? . . sed mi scias. pri kiu oni scias tiom malmulte. . sed kredu. . ĉar por mi ĉio— la vivo mem — dependas de la vortoj de la kuracistoj — Mi scias tion. sed ĝis nun en mia tuta vivo mi ĝuis . mi ne komprenas. kiel ĝoje mi elportus la doloron kaj ĉion. ke la kuracistoj kaj mi faras kaj farados ĉion. aŭ . . . se vi kuŝos kiel eble plej trankvile kaj senmove. kvankam kompreneble . . mi ne tre forte timas morti. kiamaniere la volo de Dio energias. revokante kelkajn el la multaj feliĉaj horoj. — Mi ja penos. Tion vi faros. . nun ja estas malfacila tempo por vi. panjo. mi ne povas anstataŭi vin . mia kara.. . . sed mi ne povas ne iom maltrankviliĝi. pri kio ni esperas. kaj Gojon. vin . ke Li ĉirkaŭadas nin je la amo. kion mi alportos al vi. ne estus agrable f orlasi vin . — Mia karulino. panjo.io8 LILIO nepre estos kripla. Anstataŭ rigardi antaŭen en la estontecon. infano mia. mi devas morti . vi ne devas multon diri. . sed mi volas helpi . . ke ĝi resanigos vin! Vi devas helpi nin kiom eble. ĉu . . . . kiujn vi jam ĝuis . . kio povus okazi.. tio lacigus vin. . . kion vi timas! Sed mi ne povas . mia kara. . glutante ĉion. . . kaj Filipon . kaj se tio estus ebla. . baldaŭ ? Lilio penis serenigi la infanon sen rekta respondo.

. . . iam . kiuj estas por mi farindaj . . . . sentas . . vi bedaŭris ne nur ŝin. . mi . . mi aŭskultis vin. Ripozu iomete . kaj mi . mi povos elporti. mi estas certa . . kia estas la kompatinda Franjo Martin . . . mi tre bezonas vin. . ke li rekonos min . . . ke vi estas mortonta ! Kredeble la kurac- istoj savos al vi la vivon . mi volus plu paroli . Jes. kiam vi memorus. . . . kaj mi irus rekte al li . . aludante . . ke neniam . . . . . ke tie mi ne sentus min soleca aŭ f remda. . . . . . tamen tute ne e6tas certe. . kvazaŭ sago trapikus vian koron. kvankam mi povas sen timo morti . malforta . . sed ne ekzistas bezono diri ĉion nun . volu elaŭskulti . mia tre kara. kaj . Si ne povas fari ian ajn el la aferoj. . ke mi estas certa. kaj ĉiam . . sed ankaŭ eĉ pli forte ŝian patrinon. . vi sentus doloron . . . Mi supozas. LILIO 109 bonegan tempon . . kiam . . ŝi ne povas partopreni en amuzoj tiaj. . . . min . kaj . — Mi pensos. . . almenaŭ ne pli longe ol dum minuto . . ke mi ne povas agi simile al miaj samaĝulinoj . . . . min . panjo . . . kiajn mi kutimis ĝui. Panjo . . . . Franjon . . . la patro jam estas tie. Si ne povas marŝi longe kaj neniam povas kuri. ili celas tion. filineto mia! — Sed panjo. . . . . . mi restados ĉi tie kune kun vi . . ke mi estu tia. . . eble donu al mi ian komunikaĵon por li . . . . . . vi ja tiel ofte kaj tiel alloge priparolis pri la ĉielo kaj Dio. . . . . . . . . . kaj dum vi . mi sonĝis pri li en la lasta nokto. — Mi komprenas. rigardante min. . Krom tio . kara panjo. . . tiel . mia infano. .

— Ho ! Florenco mia. ankaŭ . ke post iom da tempo vi eĉ kontentiĝos ? Ekzistas ja multaj okupoj kaj plezuroj spiritaj kaj eĉ por la manoj. kaj la ĉielo . panjo ? — Mia inf ano . pri Dio . . restu kun mi . — Sed panjo. — Sed. . . . mia infano. . . tio. . gaje. ke vi povos akiri paciencon. Mi parolis nesciante. . ĉu vi ne pensas. . ĉiam diris. tiel . Mi elpensos rimedojn por ĝuigi al vi la vivon. . mi preferus ne resti . . . . . . nur unu momenton . . . . mi jam havas nur unu fortan deziron. . baldaŭ . . ke vi aŭskultis . . . servos vin tiel ĝoje. ne . vi . — Mi kredas. restu kun la patrino . . ke . . volas. . . Mi volus diri . . . Eĉ se vi ja devos kuŝi dorse longatempe. kaj la patro . . mi ne povas. kaj kune ni ĝoje pasigos la tempon kaj laboros . . preĝos . . bone. ke ĝi ja estas vera. . estas tro malfacila. . mi ne povas . eĉ rimedojn per kiuj vi povos ofte helpi al mi. ĉu tio. ame . . . pri kiuj vi nepre interesiĝos . ke Dio prenu min al Li . . . . . Mi preĝas . Mi . . . . . . . . ĉiuj ni . por ke mi ĝin promesu. sed mi tiel forte deziras restigi vin ĉe mi . . Promesu. . . ne estas vera . kion vi . . . . se mi ja devus esti simila al Franjo . . . .IIO LILIO ripozos. Panjo. aŭskultu min. . . . . . . kion vi petas. . ni trovos rimedojn kontentigi vin. . patrino. . konservi vin ĉe mi. mi .

ke ŝi jam venkis ilin. Post tio profunde funebris Lilio. ke la anĝelo de la morto ne elektis Gojon. Efektive Gojo klopodis konsoli la patrin- on. plej ofte restante apud la patrino kaj pensante : iti . Komence ŝia edzo formortis. ofte ŝi devis fervore preĝi. kaj faris ĉion aŭtomate dum la unuaj tagoj. Plaĉis al ŝi pensi. En la du unuaj tagoj ŝi parolis tre malmulte. la sola el ŝiaj infanoj. se ĝi nepre devis forpreni unu el la infanoj ? Tio povis esti . kiun la patro vidis kaj karesis. ke ŝi sukcesis pli bone. Kelkfoje ŝi pensis. se iam tia penso flugis al ŝi en la kapon. sed neniu sciis. kaj. Cu ŝi iam eĉ dum momento bedaŭris. CAPITRO XVIII Trankvile kaj preskaŭ nerimarkeble Florenco eligissian lastan spiron. Sajnis kvazaŭ rompiĝis ia forta ligo inter ŝi kaj la edzo. Ribelaj pensoj flugadis amase en ŝian cerbon. ke kredeble la edzo kaj la filino jam renkontiĝis. ke la morto venis kiel anĝelo kun dezirita liberigo de suferado. ol ĉiu alia. La malsano de Florenco ne daŭris sufiĉe longe por iom post iom prepari Lilion al la falonta bato kaj por helpi ŝin senti. jam nun ŝia unuenaskito. tiel ame kaj takte. sed jen ili ree inside kolektiĝis kaj ŝi devis denove batali kontraŭ ili. antaŭ ol povi forpeli ilin. sed iris kaj venis kviete.

kaj estis fine inklinigis la patrinon trinki kaj manĝeti iom da nutro. du ili interparolis nesingarde. Unu estis sinjorino Breton. . eble hodiaŭ ni havus nian amatan Florencon ĉe ni ! — Ho. kiun fiksis per kolera ŝi rigardo. ĉu tiaj vortoj ne esta6 iom tro ef Cetere la infano estas ne malbona. kiu persiste rigardis Gojon kiel sintrudulinon ne apartenantan ŝia al propra patrino. laŭleĝe naskita ja ne povas! pranevino mortis. . sed sendinta la infanon en orfejon. dirante : — Mi estas dezirita de mia panjo. . ne povis esprimi iu ajn sian propran al tamen ŝi kordoloron. — Vi tute ne komprenas la demandon — ja pludiris nepacience sinjorino Breton — Se Lilio estus foririginta la neniam deziratan infanon laŭ la volo de ĉiuj ni ŝiaj . dum la malgranda sintrudulino. ja fortaj ? mi eĉ . . kaj diris al iu sia kuzino : — Kiu povas kompreni la vojojn de la sorto ? Mi Jen mia propra. Tamen ŝi atente observadis. ĉar ŝi tre suferas. el neatentante ke Gojo estas apude. Gojo mem sentis sin tre malfeliĉa kaj sola. . ŝi stariĝis antaŭ la avino. tielsensence nomitaGojo. ja mem ŝi diris tion al mi. kiu ŝi. ankoraŭ vivas kaj kred- eble ĉiam vivados Se Lilio ne estus restinta tiel ! obstina. kaj vi . . ektive.112 LILIO — Mi ne ĝenu ŝin. vi estas malbona . Pli longan tempon Gojo ne povis re6ti silenta en la apudesto de Subite la interparolantinoj. Dum la geparencoj ĉeestis por soleni la enter- igon de Florenco.

mi preĝpetos . . Mi estos por ŝi pli karesema. mi nur silente restos prok- ŝi. sed ne. Lilio troviĝis sola. . Dion. LILIO "3 virino mi ne amas vin . . Mi malamas la avinon . . Mi penos alporti efektivan ĝojon al ŝi nun. vidante min. . sed kien ? (plorĝemo) . ŝi ankoraŭ pli forte bedaŭrus Florencon! Ho ve! kion kontentigan povas malgranda knabino sukcese fari ? . . se ŝi ne amus min . . Tamen mi ja iros al la panjo. . funebranta en la dormoĉambro. . eble Florenco diris la veron . ke mi aŭdis tion. Sed la panjo mem vere amas min . Tiun saman vesperon ĉirkaŭ la sunsubiro. Mi kaŝos antaŭ ŝi la fakton. . sime de sentigante ŝin pri mia amo al ŝi . ke pro tio ŝi nomis min Gojo. . ĉar eble. . Tie genuis. eble tio iomete konsolos ŝin. . . Mi iros al ŝi kaj konsolos ŝin . . . kion diris la avino. Se mi ne estas dezirita (plorĝemo) . . Mi nenion diros al ŝi.. . kaj tie ploris ĝis sato. . ke mi alportos ĝojon al ŝi. pli bona infano. . mi do foriru ien . kun al la manoj kovrantaj la vizaĝon. ol antaŭe. kiam vi mortos ! Tuj poste ŝi elkuris el la ĉambro en kabineton uzitan kiel kestejo. pensante. Kredeble ŝi ja estus foriginta min antaŭ longe. ŝi diris al mi. . . ke li ne enlasu vin en la ĉielon. . se mi ne apartenas al la panjo . pen- sante : — Malgraŭ ĉio mi kredeble ne estas la efektiva filino de mia kara panjo . . . kiam ŝi sentas sin tiel afliktita. apogante sin ŝi la flanko de la lito. post la foriro de ĉiuj parencoj venintaj por ĉeesti la malĝojan solenon. . .

akom- panis la knabineton fenestro kaj nevolonte al la ekkriis : — Infano mia. ii4 LILIO — Dio — ŝi silente preĝis — helpu al mi el la koro diri " Fariĝu via volo ". ĝis la suno tute subiris meze de fajre brilaj koloroj. ŝi ? panjo kara. ĉu ne Venu do. . . sed mi ne ĉesos preĝpeti. kaj la okuloj ŝajnis al ŝi kvazaŭ sferetoj el fajro. ĉu efektive la i . kredeble ĉio tiel treege brilas tiun vesperon. Gis nun ŝi ne verŝis larmojn. kaj eble. . kaj vidinte la profunde aman esprimon en ŝiaj okuloj kaj tuta mieno. Venu. mi al la akceptos kiel signon de Lia amo ni. Florenco nun estas. .tion mi ank- oraŭ ne povas . ke vi vidu. vi vidos Florencon mem! Kortuŝite de la vortoj kaj dirmaniero de la Gojo. Subite ŝi aŭdis mallaŭtajn paŝojn alproksimiĝi : Gojo sur la pintoj de la piedoj iris al ŝi. Lilio stariĝis. ĉirkaŭis ŝin per braketoj kaj flustris la : — Panjo kara. kiamaniere Dio kaj la anĝeloj briligas sur la — ĉielo kie . kaj ĉi tiuj iom post iom forfandiĝis. kara . dezirus. venu kun mi kaj vi vidos. mi preskaŭ forgesis. ĉar la anĝeloj forte ĝojas akcepti ĉi nian Florencon inter sin. . se vi tre serĉe rigardos. Mi ne forgesu ĝin denove! Longan tempon ili silente rigardis.. mia amata filino. Si kian belan akcepton ricevas.. ke Dio vivas! Ke Lia majesto tiel mirinde brilas sur ĉielo. malgraŭ mia ĵusa peno preĝi. panjo mia. La tutan tempon Lilio diradis en la spirito : — Florenco. ĝis mi povos tutkore diri ĝin. .

fiksa esprimo de doloro malaperis. . kaj. kiel cliris nia malgranda Gojo ? Mi do penos ne tro forte bedaŭri vin. ke la krizo jam pasis kaj la spirito de la patrino denove komencis fariĝi normala. sed Lilio sciis. — Fulmas! — ekkriis Gojo . LILIO "5 anĝeloj tiel feste akceptas vin. ke tio ne estis ordinara fulmo. kies tuta aspekto dissendis radiojn de lumo kaj konsolajn amsentojn. i . ke la ŝtona. kiu ne estis fremda por ŝi . Gojo vidis. kiam preskaŭ blindiga lumo ekvidiĝis kaj tuj estingiĝis. kvankam ŝi ne sciis tion. Efektive dum unu mallonga momento ŝi ekvidis estaĵon. kvankam tio estas ekstreme mal- facila tasko • . Venis momento. — Mia sonĝanĝelo ! La anĝelo de la lumo ! — ŝi diris al si. iam mi denove revidos mian Florencon! Rigardante la patrinon. — Mi do jam konsoliĝas . ke larmoj moligas la okulojn.

kiuj ne sciis. celante trovi ŝiajn nebonajn ecojn. kiam ŝi tre afliktiĝis. la juna servistino. CAPITRO XIX El tiu aflikto unu afero klare montriĝis : ke ŝanĝo okazis en la pensado de la najbarinoj al Lilio. aliaj alportis florojn en la enteriga tago. de kie akiri la monon por havigi al la infano la flanelon kaj ankoraŭ aliajn necesaĵojn preskribitajn de la kuracisto." kaj nun. Si ne nur sciigis Lilion pri la malsano de la infano. sed ankaŭ pri la malriĉeco de la gepatroj. kaj ili ne levis la rulkurtenojn. La komenco de la ŝanĝo estis viziteto. ili montris kunsenton kun ŝi. sed ankaŭ per Janjo. el kiuj unu estis tre malsana. Lilio eksciis pri la malsano ne nur per Gojo. malriĉa virino loĝanta ne malproksime de ŝi. En la daŭro de la jaroj en kiuj ŝi loĝis inter ili. Tamen antaŭ kelke da tempo ili jam decidis. kiu havis specialan kapablon akiri kaj disvastigi ĉiuspecajn novaĵojn. kiun Lilio faris al sinjorino Jones. kiel neniu krom scivola virino povas rigardi alian virinon. Sinjoro Jones estis ĝardenisto kun sep infanoj. ĝis la funebra anaro forveturis al la tombejo. 116 . la najbarinoj suspekte rigardis ŝin. Kelkaj demandis pri la sanstato de Florenco post la akcidento. ke " sinjorino Cester efektive estas sinjorino el la supera klaso.

respon- dis sinjorino Jones — Mi pensas. ke certe vi de- vas iel scii pri mia bezono . ke ili estu formordataj de tineoj! Eksciinte. esperante. — Mi venis al vi. akceptante kelkajn vestetojn. mi uzas la okazon peti. ke ne multe restas por pagi la luon de la domo kaj vesti nin. kiel havigi flanelon al nia suferanta infano! Sed ve! ni havas tiel multenombrajn buŝojn plenigi kaj piedojn kovri. Mi ne aĉetis ĉapelon aŭ vestaĵon por mi mem. ke unu el viaj infanoj malsanas. ke vi helpu min el mia mal- facilaĵo. pri kiu ŝi sciis. LILIO 117 Post iom da pripensado Lilio iris al la zorgo- plena virino. kiom mia parencino kutime sendas. mia tria infano. sed respekte. kaj mi tute ne deziras. ke mi povas ilin uzi por miaj filinoj. — Ho. kaj . de kiam naskiĝis Ada. kiu povas. sinjorino — avide. Dio benu ŝin. Tamen ili ne povas eluzi tiom multe. kaj delikate pro- ponis la solan helprimedon. sinjorino Jones. — Mi estas certa. Sed dek spesmiloj baldaŭ malaperas. Mi neniam elspezas por mi mem. eble vi konas iun. pensante. ke la afero ne estas facila — diris Lilio. precipe lanajn. mi bezonas ĝuste tion! mi kaj la patro laborigis la cerbon. ke vi eligos min el malfacilaĵo — diris Lilio post demando pri la stato de la malsana infano — mi havas parenc- inon. Se vi mem ne povas ilin uzi. kiam oni devas dividi ilin inter naŭ homoj. — La patro estas bonulo : li ne drinkas. kiu ĉiam sendas al mi la vestojn de siaj infanoj. kaj li aĉetadas nur malmulte da tabako : mi mem ja ne bezonas multon.

Iafoje mi preskaŭ enviis iujn el miaj najbarinoj nur tial. — Mi povas kunsenti kun vi. sed pardonu. ke vi estas sinjorino tute bonstata. sinjorino. kiel mi bataladas. Tamen jam de nun ni komencu kompreni unu la alian ! Post la interŝanĝo de kelke da pluaj vortoj. Krom tio . ni ne komprenis. sed tio ne estis stranga. havi mankon ? Kiel malmulte oni povas scii pri la aferoj de aliaj ! Mi ĉiam pensis.n8 LILIO tio estas ĉiom. ke sinjorino Jones jam fariĝis pli kuraĝa kaj esperplena. ke vi scias. ke ne estas facile havigi al mi la rimedojn por doni al miaj infanoj ĉion. — Ne — diris Lilio. Lilio faris siajn adiaŭojn kaj foriris. kiel ankaŭ la najbarinoj pensas. kio ne estis absolute necesa en la ĉambro —vi ne povis kompreni. kiel mi perdis mian . iom malgaje rimarkinte la mankon de ĉio. kiel riĉe. ke ili ne mortperdis la edzon. vidinte. se unu el miaj parencinoj ne kutimus sendi al mi la vestojn. . kiam oni enportis viajn meblojn en la domon. kaj ni ofte rimarkigis al ni. ĉar mi mem trovas. Cetere mi ankaŭ ne komprenis vian staton. ke ili ne estas devigataj bataladi solaj por trovi vivrimedojn por siaj infanoj. kiom mia edzo ricevadas por sia ĉiusemajna laboro. . kiel tio estas. Sed mi luigas du ĉambrojn. kvankam ne atentotire. vi vestadas la infanojn kaj vin. Mi estus en malbona stato. sinjorino. — Kio! ĉu estas eble. kion mi deziras por ili. kaj tio ŝveligas la enspezon. kiujn ŝi kaj ŝiaj infanoj ne plu bezonas. . Ni ja elrigardis.

bonstataj vestoj por du-tri el la infanoj. ke sinjorino posedanta belajn meblojn kaj vestojn povas esti samtempe tiel neriĉa. Krom tio ŝi ricevis novan ideon. konsumiĝante de scivolo. kaj la pensiuloj reiris al siaj propraj hejmoj en la urbego. se tie ne estus malgranda Gojo kaj Janjo. dirante al si : — Dio! kiu povus diveni. helpis ŝin. ke ii estas neriĉa! ke ii ofte sentas sin soleca. eksciinte. ke ŝi devas labori! Kaj iam mi eĉ pensis malbone pri ŝi ! Unu post unu el la najbarinoj. Plej mirige estis. De tiu tempo la ĝardenisto kaj lia edzino foje sendis florojn al Lilio kiel dankesprim- on. sed ankaŭ en la pliboniĝo de ŝia mensa stato. kiun lastan . sinjorino Jones pens- is pli ame pri la edzo kaj eĉ kompatis Lilion. iris al sinjorino Jones por aŭskulti ĉion. Meze de sia funebrado Lilio devis prikalkuli la monkoston de la malsano kaj enterigo de Florenco. Filipo reiris al la edukejo. La kunsento de Lilio kaj la eltrovo. LILIO 119 Sinjorino Jones sentis veran dankon al Lilio. el kies viziteto rezultis ne nur grava utilo per donaco de varmaj. En la granda. kion ŝi volas rakonti al ili pri la rimarkinda viziteto de Lilio. soleca domo Lilio estus sola. ke tiu ĉi ŝajne bonstata sinjorino el la supera klaso iam enviis al ŝi pro la edzo l Konstatante tion. ke ŝi devas diligente laboradi por trovi vivrimedojn. ke ne sola ŝi suferas.

Malvolvinte paperon kaj vidante la purajn la belajn florojn. Lilio sentis sin strange certa pri la sukceso. kaj poste mem alportis ŝi la leteron al la poŝtoficejo. ŝajnis konvinke io flustri al " ne serĉu plu. vi jam trafis tion. ne povis ne ekkrii. La anonco klarigis. ke ne estis ŝi ĝi eksterordinare rimarkinda. LILIO ŝi ankoraŭ unu fojon devos maldungi. malgraŭ tio. Malgraŭ la juneco de Gojo. Penplene ordometante la ĉambrojn. malavare pagos kompense por tia aranĝo. la plezuro tiel superregis ŝin. tri dormoĉambroj. . Faliginte ĝin en la leteran aperturon reiris hejmen. ke ŝi ŝi. pri kiuj ŝi esperis. Lilio ricevis nov- an senton de certeco. Ricevinte gazeton. ke la anoncantoj. petante helpon de Dio. kaj la postulo estis pri privata saloneto. Lilio atente legis anonc- la ojn de tiuj. La nomo subskribita de anoncintoj estis la gesinjoroj Leden. se ŝi ne baldaŭ sukcesos ricevi pensiulojn. por trankvile ŝi kaj plena de espero atendi respondon. ĝis vidis unu pri kiu. ŝi : kion vi celas. En tiu sama tago ricevis neatenditan plezuron. volante esti la solaj loĝantoj. Sajnis ke la floroj venis al kiel Dia sendaĵo diranta " Ne malesperu : . Lilio ne kaŝis ŝi. ke gesinjoroj Leden luos ilin." Efektive ĉi faris tion. Respondu al tiu. en la formo ŝi de bela bukedo sendita de sinjorino Jones. kiuj serĉis meblitajn ĉambrojn. antaŭ kiel urĝe bezonas loĝantojn aŭ aliajn ŝi rimedojn gajni monon. Kune ili genuis. ke jam fariĝos bone al ŝi. kaj manĝoĉambro. Leviĝinte de la genua pozo.

ke sinjoro Leden luprenos ilin. viaj preĝpetoj atingis Min kaj estas plenumotaj. pri kiuj ŝi esperis. Nur unu florvazon ŝi tenis en la ĉambro okupita de ŝi kaj Gojo." Elektinte florvazojn. kaj poste per amaj tuŝoj kaj kun efektiva ĝuo aranĝis la florojn laŭ sia gusto. La sekvantan matenon ŝi ricevis agrablan surprizon. . LILIO 121 tenu vin kuraĝe. la ceterajn ŝi dismetisen la saloneto kaj manĝoĉambro. Lilio plenigis ilin je akvo.

la plej amatan el ĉiuj. kaj restis amikinoj ĝis post sia disiĝo antaŭ multe de jaroj. Tien la edzo kaj edzino ekveturis du semaj- nojn post la edziĝo. ke sinjorino Leden estas malnova amikino de ŝia infaneco. ke ŝi eksciis. Tion Lilio ja espere atendis. Responde al la letero de Lilio. De kiam Klaro Leden kune kun la edzo kaj filo revenis en Anglujon kaj renkontiĝis kun la malmultaj el siaj antaŭaj amikinoj. kaj fine la korespondado tute ĉesiĝis. sed vane. Kune ili ludadis. ke Lilio vidvin- iĝis antaŭ longe. kiam Klaro edziniĝis kun sinjoro. Si povis nenion sciiĝi krom tio. kion ŝi ne atendis. kariĝis unu al alia. En la daŭro de du jaroj Lilio kaj Klaro kore- spondadis. ŝi penis retrovi Lilion. kaj la bruo de la frapilo faris resonojn tra la domo. kiu havis oficon en Hindujo. ke ŝi havas infanojn. la gesinjoroj Leden alvenis por rigardi la ĉambrojn. unu-du ne atingis la adresitinojn. Preskaŭ tuj poste la sonorilo laŭte sonis. nome. CAPITRO XX Oni haltigis fiakron antaŭ la domo. kaj dum tiu tempo Lilio ankaŭ edz- iniĝis. kaj ke ŝi 111 . sed okazis io. Kelkan tempon poste la leteroj komencis mal- oftiĝi. kiuj ankoraŭ loĝis en la ĉirkaŭaĵo de ŝia antaŭa hejmo.

ŝia koro saltis pro la ĝoja antaŭsento. Li rekomendis. prefere ĉe la marbordo. Tion ŝi jam faris. Si trovis ambaŭ. kie sinjoro Leden ricevis firman oficon profitdonan. ke ŝi iru loĝi en la pli BHdvarma klimato de suda Anglujo. kaj el ĝi rezultis tiom da pli- boniĝo de la sanstato. ke ŝi devas mem labori por ili. Tiel forte ŝi ekscitiĝis pri la agrabla espero. Tio estis Jaĉjo. Kiam Klaro legis la nomon subskribitan ĉe la fino de unu el la leteroj ricevitaj responde al la anonco de ŝi kaj la edzo pri loĝejo. kiel la kuracisto urĝe konsilis. kiu. ke ŝi baldaŭ retrovos la amikinon. LILIO 123 estas tiel malriĉa. Si multe pli deziris trovi Lilion. Jen kial en la Mercury aperis la anonco. kiam la fiakro alprok- simiĝis al la domo. Nur unu infano naskiĝis al gesinjoroj Leden. Kiam Jaĉjo estis kvinjarulo. kiu havis preskaŭ tri jarojn pli ol Gojo. por povi riski marveturon. ke ŝi komencis nerve tremeti. ke ŝi kaj la edzo decidis provi la iom pli severan klimaton de la norda parto de Anglujo ne tre malproksime de Liver- polo. ol taŭgan loĝejon. . grava akcidento okazis al Klaro. sufiĉe resaniĝis. pasiginte longan tempon de suferado en la lito. el kiu sekvis la ĝoja renkontiĝo de Klaro kaj Lilio. kaj kiam tuj poste ŝi denove rigardis la konatan skribkarak- teron.

la gesinjoroj Leden aĉetis novan pianon de la unua klaso. redonante ĝis ia grado la belecon. kio ŝajne jam antaŭe velkis en ŝia animo. kiu antaŭe lumigis ŝian vizaĝon. Post la paso de tri monatoj. kiel nun. Denove brileto de feliĉo sin montris en ŝiaj okuloj. Klaro rekomencis ĉiutagan ek- zerciĝadon sur la piano. kiujn li alportadis el la urbego. decidinte. Klaro iam estis brila pianistino. kaj krom tio. kaj samtempe la sentoj de streĉo kaj soluleco. ke ili restos almenaŭ unu jaron ĉe Lilio. sinjoro Leden ludis la violonon. kiu plej ofte enlitiĝis. Tio faris grandan plezuron al Gojo. Jam de longe ŝi ne sentis sin tiel feliĉa kaj sen peza ŝarĝo. kaj la povo legi el la multaj pensigaj kaj diverstemaj libroj. kaj ofte en la vesperoj ŝi kaj la edzo akceptis gastojn. bone kantis. kiuj ŝin akompanadis dum multe da Ĵar°j' La kunulineco inter ŝi kaj Klaro. iom rejunigis Lilion. kiam ŝi kutimiĝis al la morto de Florenco. Ambaŭ ili sciis bone la muzikon. revigliĝis. Plifortikiĝinte. dum io. CAPITRO XXI Tiamaniere la financaj malfacilaĵoj de Lilio foriĝis. la konversa- cioj kun sinjoro Leden. 1x4 . kiuj ankaŭ havis muzikan talenton. kiam oni komencis muziki. sed ne dormis.

kaj tion trovis sin- jorino Leden. kaj post nelonge evidentiĝis. Iun vesperon. invitite de gesinjoroj Leden. ke la infano deziras reaŭdi la . Inter aliaj muzikaĵoj sinjoro Leden ludis per la violono Liebeslied. LILIO 125 Ofte okazis. diris nelaŭte : — Sinjoro Leden. Sekvis interparoladoj inter la gesinjoroj Leden kaj Lilio. ke tio altiris la atenton de Klaro Leden. ke Klaro proponis doni al Gojo lecionojn de la muziko. ke kiam la muziko finiĝis. kun la rezultato. kiu mem de multe da jaroj ne ricevis lecionojn. ke en la sekvanta mateno. anstataŭ kuŝiĝi je la kutima horo. kiun povis doni sinjorino Leden. akom- panis la patrinon por aŭskulti koncerteton en la saloneto de gesinjoroj Leden. ŝi povis el la memoro ludi la samajn pecojn de muziko. ĉu vi iam ludis tiun pecon dufoje sinsekve ? La demando elvokis rideton el la sinjoro. Krom tio ŝi povis ludi nur la pianon. Sed baldaŭ montriĝis. kiu tuj komprenis. Gojo. Estas unu afero scii mem ludi. rigardante sinjoron Leden per okuloj brilantaj de emocio kaj entuzi- asmo. ke Gojo faris tiel grandan progreson. Gi faris tiel fortan impreson sur la infanon. dolĉan emociigan kompon- aĵon de Chopin. al kiuj en la antaŭa vespero ŝi rave aŭskultis. ke la ĉefa deziro de Gojo estas povi ludi la violonon. Gojo. Ne estas mirinde. sed alia afero instrui al alia persono ludi. ke ŝi bezonas pli lertan instruadon ol tiu.

sed ne kuraĝas peti tion de li. dirante. anstataŭ tedi ilin. sinjoro Leden sidigis Gojon sur siajn genuojn kaj diris : — Vi mem devus posedi violonon kaj lerni ĝin ludi. ke mi ja povas lerni ludi violonon — respondis Gojo. kvankam antaŭe donita.I2Ĉ LILIO dolĉan muzikon. la ripeto de la muziko duobligos al ili la antaŭan plezuron. Iun tagon. la infano ne volis aperigi fortan deziron por akiro de violono. Poste donis al la unuan lecionon pri la arto ŝi li ludi violonon. ludu ĝin denove Mi volonte faros laŭ via ? deziro. — Sed — plue demandisGojo —ĉu violono kostas tre multe da mono ? Sciante pri la neriĉeco de la patrino. petis Gojon kaj don- al li li acis al malgrandan violonon. ke ŝi ĝi estas naskotaga donaco. tamen malpli grandan tiu. ĉu vi pensas. ol kiu enhavis lian violonon. kial ne ?—diris sinjoro Leden — mi mem volonte instruus vin. ke mi nun . se tio estas multekosta objekto. sinjoro Leden portis kun skatolon si similan laŭ formo. — Ho. ke. tial afable respondis li : — Jes. Vespermanĝinte. Mirante la rapida progreso farita de la je . Demetinte la violonon. ? — Tute jes. se tio ne tedos la sinjorinojn ? La sinjorinoj asertis. sinjoro. kaj de tiu vespero instruadis ŝin li po tri fojoj en ĉiu semajno en daŭro de ĉirkaŭ la kvar monatoj. mia infano ĉu vi deziras. revenante de la ĉiutaga laboro en la urba oficejo.

poste mi povos kun pli da certeco juĝi pri ŝia kapablo. kies monri- medoj dependas de ŝia propra perlaborado ? Mi devus diri al vi. — Sed ĉu la elspezo estus tre granda. ĉu mi eraris. kaj administranto de liaj negocaj aferoj.la tri sinjoroj eliris por promeni kaj priparoli la sukcesplenan estontecon. Post kiam ili aŭskultis Gojon ludi kelkajn diversspecajn muzikaĵojn. la dua estis lia frato. sed ĉu kariero enviinda atendas ŝin. ke iluziu ŝin neplenumeblaj . ke mi ankoraŭ ne diretis eĉ unu vorton al sinjorino Cester pri miaj esperoj pri la infano. doktoro. Se ĝi estas tiel. — Nu. Mi mem ne kutimas akcepti komencantojn. ke ŝi estas instruinda ? — Ke la infano estas instruinda. ke oni sendu ŝin al li almenaŭ ses monatojn. Li volonte akceptos la fraŭlineton kiel lernanti- non. dirante. ne antaŭe dirinte unu esperigan vorton pri siaj planoj al Lilio. LILIO 127 infano. kies metodon instrui mi aprobas. la akom- panisto. ĉar sinjorino Cester estas vidvino neriĉa. Mia konsilo estas. kiel mi esperas. mi ne povas dubi. kiun ni nomu doktoron Heinrich Keller- mann el Varsovio. Unu el tiuj amikoj estis famekonata violon- isto. Tamen mi povas proponi la nomon de iu pro- fesoro Delsarte. li venigis du amikojn en iu dimanĉo. pri tio mi ankoraŭ ne povas diri kun certeco. ke la infano posedas eksterordinaran talenton pri la muziko ? Cu vi opinias. mi mem akceptos ŝin kiel instru- atinon. nevolante. Si efektive posedas maloftan talenton muzikan. kiu espereble etendiĝos antaŭ Gojo.

sed mi povas tiom diri. antaŭ la ol knabino ariĝus sufiĉe lerta por perlabori enspez- f on. Eble pli longa estas ĝi ĝi la preparado necesa. kiom da tempo proksimume forpasos. kiom kostos la ŝi. nek volante doni al ŝi la okazon malper- mesi. sed ankaŭ ne enspezigos tiel multe en fina rezultato. se ŝi dezirus tion. Cetere la la dua vojo estus longa por la fraŭlineto.128 LILIO revoj. des pli interesa kaj miriga ŝi) li (aŭ la homoj. ĉar memevidente la gepatroj de familioj ne serioze rigardus ŝin kiel konvenan instruistinon. Si ne estas ordinara virino. kaj sur : oni povas pli frue kaj pli ĝi multe ricevi enspezon. ŝi pensadas originale. kiuj volonteaŭskultos lin. intermetis vorton : — Manko de mono per mem ne estas nevenk si . ke mi enmiksu min en la afero. ke ŝi ne povus elspezi tiom. kiel la unua vojo. La al ŝajnas dua vojo estas pli monotona. Ce tio la frato. se povus efektive ludi bonege kaj ŝi kapti ilian koron. antaŭ estos sufiĉe aĝa por porti raŭlinajn vestojn ol ŝi f ! Cetere jam morgaŭ ili amase venus aŭskulti ŝin ludi. ke ekzistas du vojoj antaŭ talenta muzikisto unu kondukas al la estrado. Antaŭ ol priparoli la aferon kun mi volus scii. lecionoj ĉe profesoro Delsarte kaj ĉe vi ankaŭ . ĉu rezultato valorus la la elspezon ? — Pri tio mi kompreneble ne povas nun precize paroli. ke ŝi ne dezirus muzikan karieron por la inf ano aŭ. Per unu vorto. kaj kondukas la al instruado. kiom ĝi kostus. tiel multe. Povas esti. Karl. ĉar pli juna estas la ju muzikisto. por ke oni ĝin laŭiru certe ne kostas .

LILIO 129
ebla malfacilo en la vivo de efektiva artisto.
Ekzemple, atinginte certan gradon de lerteco, la
artisto povas gajni premiojn, per kiuj li aŭ ŝi
povas pagi la sekvantajn necesajn lecionojn.
Estas alia bona metodo, kaj tion mi proponus.
Sinjorino Cester sendu la infanon al profesoro
Delsarte por sesmonata lecionaro ; tio kostus
proksimume nur sesdek spesmiloj . Estus necese,
ke sinjorino Cester pagu duonon de tiom ĉe la
unua leciono, la ceteron post tri monatoj. Krom
tio estus necese elspezi kelkajn spesmilojn por
muzikaĵoj kaj la kosto de veturado inter la urbego
kaj ĉi tie.
Poste, se la infano montrus nedubeblan talent-
on, la frato mem povus ŝin preni kiel lernantinon.
Ordinare lia honorario estas po dek spesmiloj por
ĉiu leciono, sed en ĉi tiu okazo ni povus ne nur
malaltigi la koston de la lecionoj, sed ankaŭ fari
ian aranĝon kun sinjorino Cester, por eviti, ke ŝi
elspezu senpere eĉ unu spesdekon al ni. En tia
okazo estus necese, ke ŝi subskribu interkontrak-
ton inter ni kaj ŝi pri la infano. Niaflanke ni
promesus, ke la frato plene instruos fraŭlineton
Gojo pri la muziko ĝenerale kaj la violonon
speciale, samtempe provizante eĉ la muzikaĵojn
kaj ĉian literaturon necesan. Sinjorino Cester
siaflanke promesus pro la infano, ke ĉi tiu
neniam ludos la violonon publike aŭ pro ia
privata gajno sen nia konsento kaj antaŭa
aranĝo kun ni, por aranĝota serio da jaroj.
Niaflanke ni farus kalkulon pri la profitoj kaj
elspezoj, kaj, repaginte nin kun aldone iom da
procento, ni poste dividus la profitojn inter

130 LILIO
sinjorino Cester kaj ni, ĝis la limtempo de la
kontrakto plenumiĝus. Poste ŝi kaj la fraŭlineto
estus liberaj fari novajn kontraktojn kun ni aŭ
kun kiu ajn muzika entreprenisto.
— Bone, mi priparolos la aferon kune kun la
edzino kaj sinjorino Cester. Se la sinjorino kon-
sentos, mia edzino pagos la koston de la lecionoj
de profesoro Delsarte.

CAPITRO XXII
Gis malfrua horo tiunokte gesinjoroj Leden kaj
Lilio troviĝis en la saloneto, fervore priparolante
la estontecon de Gojo. Sinjoro Leden parolis
vive kaj kernece, kelkfoje eĉ admone. Sinjorino
Leden ne ofte intermetis vorton, kvankam ŝia
vizaĝo kaj teniĝo montris plenan intereson en la
diskuto, kiel ankaŭ montris la neoftaj vortoj.
La fizionomio de Lilio akceptis duban, enpensan
esprimon, kvazaŭ ŝi hezitis eldiri opinion nur
duone formitan.
— Memoru, ke la infano havas rajtojn — diris
sinjoro Leden. — Oni devus almenaŭ doni al ŝi la
eblon prilabori sian evidentan talenton sub la
lerta direktado de specialisto en tiu fako de la
muziko, laŭ kiu ŝia talento tendencas. Tion vi
ŝuldas ne nur al la infano, sed ankaŭ al la mondo.
— Parolante nur pri la rajtoj de la infano, vi
diris la veron ; — respondis Lilio — sed ne forgesu,
ke ankaŭ mi havas ian rajton : la rajton rifuzi
ŝarĝi min aŭ la infanon je ŝuldoj, pri kiuj mi nun
vidas nenian eĉ la plej malmultan eblon elpagi
ilin.
— La afero estas pure negoca. Doktoro
Kellermann donos servojn. Propravole li pro-
krastos ricevi ian repagon, ĝis la fruktoj de tiuj
servoj maturiĝinte provizos rikolton, per kiu li
povos tute repagi sin. Li ne proponas al vi
favoron, nek almozon.

ke mi tiel katenis ŝin. la ĝis ĉio estus pagita. se iam brulo fariĝos. vi konsentis pagadi sumojn nur tial. eble Gojo. antaŭ elpagi doktoron Kellermann. ke li riskus ne tiri ian profiton el la afero. Gi estas simple afero . ĉar Gojo povus morti antaŭ ol ni estus li. kiun mi ricevos. eĉ se Gojo kaj vi mortus. konsideru same negoca el vidpunkto la aferon de instruado pri muziko. kiu eble per mem montros al al si vi alian vidpunkton. riproĉus min pri tio. en okazo se la infano kaj mi vivus. kio ŝajnas al vi justa kaj prudenta. sed la sumoj postulataj estas bagatelaj kompare kun la gajno. Nu. Lilio kara. pliaĝiĝinte. al al — Permesu — diris sinjoro Leden — ke mi faru vi demandon. ŝi — Prave vi penas antaŭvidi la malfacilaĵojn. la kaj vi tuj komprenos. ja — Do. kaj lasu ĉiajn rezultatojn Dio. ol nenia maljustaĵo fariĝus. nek gardi kontraŭ ebla perdo doktoron Keller- mann. sed vi ne povas ĉion antaŭaranĝi. — Tiel estas. kiu. post jaroj da instruo de pagintaj eĉ spesdekon de la ŝuldo. de kie rigardi la aferon. kiu farus sin responda pri la interesoj de Gojo Kiu gardus ŝiajn rajtojn ? ? Eĉ plue. mi scias. kaj dirus. ke. kiu cetere ankaŭ povus morti. ke vi fidas. kiuj eble okazos. Aliflanke en la okazo de mia morto. —Vi nur faru tion. Cu vi iam asekuris kontraŭ brulo vian domon ? — Mi kutime tion faras.i32 LILIO — Tamen mi devas ne forgesi. neplen- uminte sian parton de la kontrakto — intermetis ! sinjorino Leden. ke ne volas tiamaniere perlabori. ke eble iam brulo okazos ĉe vi ? — Jes.

— Mi pensas. ke la infano estas tiel konscienca. De la afero. Lilio. ke kredeble li iam ricevos grandan kompenson — triumfe finis paroli sinjoro Leden. ke vi havas pluan. sed mi mem ankoraŭ ne tute komprenas ĉiujn miajn motivojn de hezitado. kiu okupis en tiu nokto la pensojn de Lilio. kion mi povas diri. ol radiigi ilin sur multajn fakojn de la sciado. Pri unu afero mi estas tute certa : ke mi tutkore dankas vin ambaŭ pro via intereso kaj klopodado por mia senpatra infano. ke ŝi laborus diligente kaj fidele. estas. ke estus pli prudente kon- centrigi la fortojn de la infano sur unu punkton. ol la financa. ke Gojo ne perdu la okazon almenaŭ provi. Plue ŝi konstatis. en la okazo se Gojo elektos la muzikon kiel profesion. sed ankaŭ sciante. per kiu li volas riski kelke da jaroj de instruado. LILIO 133 asekura. kaj ŝi kredis. Por ebligi tion. ke eble li neniom ri- cevos repage. . Mi devas nenion decidi. — Cu povas esti. antaŭ ol plene konsideri la aferon de ĉiuj flankoj. Si ne povis kaŝi al si la konvinkon. plene sciante. Ankoraŭ plue ŝi volis. Tio. Gojo devus ne perdi tempon. privatan motivon rifuzi al Gojo la povon prila- bori sian talenton ? — demandis sinjorino Leden. ke sinjoro Leden ĵus prezentis novan por mi aspekton de la afero. ke jes. Eble mi devus konsenti. ke Gojo efektive posedas maloftan talenton de muziko. ekzistis alia flanko ne malpli pensiga. ĉu ŝi ja posedas altan muzikan talenton. ke. ŝi fariĝu unuaranga muzikistino.

ŝi ne povas antaŭscii la finan rezultaton. kiu sukcesas. pli- altigante ilian valoron en la estimo de la adminis- trantaro. precipe de tiu. Krom tio la tentoj sin montras tre frue en la vivo. La vivrimedoj mem de muzikisto kaj aktoro dependas de la grado. Ciu.134 LILIO sed devus senprokraste komenci sisteman kurson de la muziko kaj persiste labori super ĝi. En tia okazo post nemulte da jaroj ŝi posedus rimedojn por vivado. kiuj perlaboras mal- publike. per kiuj svarmas la vojo de muzika artistino. kvankam Lilio tute ne kredis. ke ĉiuj anoj de la muzikistaro estas nemoralaj. Cetere Lilio komprenis. signo de la publika favoro pli firmigas ai ili la oficon. Ili vivas per la aplaŭdo. Povas trapasi ilin nemakulite nur tiu. se ŝi permesos al Gojo prepari sin por la muzika profesio. je kiu ili povas per la esprimado de sia arto elvoki admiron kaj laŭdesprimon de la aŭdantaro. Si facile prezentis al si la apartajn tentojn. kiu estas esence pura kaj kies karaktero estas fortigita de la disciplino. ke publika kariero etendiĝos antaŭ Gojo. . ke ĉe ili estas multe pli malfacile vivi simple kaj pure. eĉ la plej malgranda. Doktoro Kellermann esprimis la esperon. tamen ŝi klare vidis. la sukceso de artisto ofte de- pendas ne sole de la artkapablo. Tial pro- pravole Lilio ne elektus tiafa vivmanieron por sia filino. ke. kaj. ĉar ŝi povus almenaŭ havigi al si lernantojn. Plue. sed ankaŭ de la persona ĉarmo kaj plaĉivolo. ol ĉe tiuj personoj.

ke ĝi tiru al si profiton el ilia talento. kaj iom post iom ili akiradas kutimojn de nesobreco.ludi. ke la lastaj. se tiuj jam antaŭe en ĉi ili ekzistas. Pro sia temperamento la efektiva artisto in- klinas facile cedi tento. tiu jam efektiviĝis. La komenciĝo aŭ plifortigo de la apetitoj al alkoholaĵoj ne estas la sola danĝero. kiuj tiel malavare helpas ĝi. LILIO 135 La socio kutime invitas junulojn kaj la junulinojn. koloro kaj la la la gusto efikas pli forte sur lin. estas la gepatroj. Kiam ili rimarkas ja la danĝeron. ricevante flaton sub la nomo de ŝato de ilia talento. Oni proponadas al ili riĉajn manĝa- ĵojn kun alkoholaĵoj. kio fariĝos kun ili kio grava tio estas por : Vole-nevole la junaj artistoj devas akcepti la invitojn.kiuj scias lerte kanti. ĉar estas — devas al li li — esti tre emocia kaj facile influebla. Tio estas nur signo de la al kutimiĝo ĉiuspeca sinindulgo kun naskiĝo de tendencoj kaj idealoj nealtaj. al kaj neniam sentas sin iel responda pri ĝi tio. aŭ deklami. kiu faciligas al ĝi la plezuran ŝarĝon de regalado. la Tiel inside ĉio tio energias en ili. fortigantajn en ili heredajn tendencojn. kaj kaŭze de tio ili akiras la kutimon pasigi la vesperojn en gaja socio for de la hejmo. la formo. sur ol pli multajn . speciale por tio. ĉi kiuj konstatas danĝeron minacantan la la gejunulojn. Ciuj belaĵoj de sono. kiuj devus antaŭ- vidi kaj kontraŭstari ĝin. atinginte forton ĉi preskaŭ nevenkeblan. La socio ne ĉiam sentas personan altiriĝon al la artistoj.

pli ĝuste diri. sed li povu ilin regi. li devas kvazaŭ kulturi la emociemon en si. [ - Ci tiuj kaj ankoraŭ multe pli da pensoj trakuris la kapon de Lilio. Li celu egalpezigi la vivmanieron kiel eble plej ĝuste. pri kiuj la infano povis kompreni. Plue. Eble tiu estas la plej perfekta artisto. Se li ne faras tion. La ekvilibro do estus por li la plej dezirinda afero. Li ja havu akrajn sentkapablojn. vi devos studi ne nur la violonon.136 LILIO el la homoj. kaj lasi ĉiujn sekvaĵojn malvolviĝi laŭ la volo de Dio. ke vi laboru nur laŭ via inklino . ke vi ĉiam estos inklina diligente labori super la ekzercoj difinitaj al vi de la muzikestro. malgraŭ alta intelekto li ne tute sukcesos kiel artisto. kaj finante per la vortoj : — Vi devas pasigi multe da tempo ĉiutage en la ekzerciĝado. vi devos tiel disciplini vin. . sed kutimiĝinte trocedi al ili jam scias kial kaj kiamaniere ilin regi. se li volas lerte manovri sian artkapablon. kiu ne nur plene konscias la povon de la emocioj. por ke li povu regi la volon kaj dezirojn. Ne decus. Plue. parolante nur pri tiuj flankoj de la afero. sed la muzikan arton mem kaj la vivhistoriojn de la eminentaj komponistoj. Fine ŝi decidis fari la unuan paŝon : permesi. kun la celo kompreni iliajn verkojn. ke Gojo ricevu la lecionojn de muziko de prof esoro Delsarte en la daŭro de ses monatoj. dum ŝi longe kaj serioze kon- sideradis la ankoraŭ ne certan sed tamen kred- eblan karieron de sia malgranda filino. En la mateno de la sekvinta tago ŝi penis klarigi al Gojo pri la neatendita sorto trafinta ŝin.

stranga sento de paco sekvadis. venis tago. CAPITRO XXIII Grandan malfacilon Gojo ne trovis en la lecionoj. aŭskulti belan muzikon de- venantan de iu loko ne sur la tero. Efektive dum la unuaj jaroj de ŝia studado ŝajnis al Gojo. kiam okazis io. kiam ŝi komprenis la harmonion. kiam ŝi sin trovis »37 . anstataŭ malrapide. kio pli ol ordinare altigis al ŝi la emociojn precipe agrablajn aŭ simpatiajn. ke anstataŭ doni al ŝi novan scion. kiam ŝi neatendite retrovis la povon preskaŭ forgesitan. De tiu tempo. La lecionoj pri la harmonio malvolvis antaŭ ŝi plezurplenan kampon de laboro. kiu fariĝis netakseble utila por ŝi. kiujn ŝi ricevis de la profesoro. laŭ la saĝaj konsilo kaj instruado de la profesoro. la instruistoj nur revokis en ŝin scion jam antaŭ longe akiritan sed kaŝitan ĝis nun en malklare rememorata pasinteco. La konstanta ripetado tedis ŝin. Si deziris sekvi la propran iniciativon kaj antaŭeniri per eksaltoj. Tamen estis ofte necese devigi sin fari la postulatan kvanton da praktika ekzerciĝado. Kredeble la leganto rememoras. kaj kvazaŭ ekstazo ekposedis ŝin. ŝi de tempo al tempo aŭsk- ultis muzikon neaŭdeblan por ordinaraj oreloj. La lecionoj pri teorio forte interesis ŝin. ke kiam Gojo ankoraŭ estis etulino. paŝon post paŝo. Poste.

La paco. Jen ŝi nur aŭdis. Sajnis al Gojo. kun la menso trankvila. preskaŭ aŭdi ion nedistingeblan. ŝi sentis. sed sekrete. devigante ŝin reveni. ol simpla kontenteco.13» LILIO sola kaj neinterrompebla. ŝi povis interpreti la temon en surteran muzikon. por ludi ankoraŭ unu fojon. oni laŭte kaj longe aplaŭdis. kaj subite venis al ŝi en la kapo la decido. kiu senteble ŝteliris sur ŝin. kaj fine ŝi klare ricevis la muzikon. estis io pli. Per unu vorto ŝi komencis verki originalan muzikon. kiam ŝi kuraĝis ludi unu el siaj verketoj antaŭ doktoro Heinrich Kellermann kaj negranda aŭdantaro en salono de lordo Aston. sed se ŝi restis tute senmova. . preskaŭ palpi. kie ekzistas objektoj kaj estaĵoj nevidataj de la ordinarulo. kiel ja ĉiam antaŭe okazis ĉe Gojo. jen ŝi nur vidis vizion. tiam poste. provi nun. sed plej ofte ŝi vidis kaj ankaŭ aŭdis. ke ŝi povas preskaŭ vidi. kaj poste. rekonsciiĝinte. kie okazis vespera festo. Komence ĉio estis neklara . ke. kvazaŭ sur spegulo. Okazis. Tio estis ŝia lasta ero sur tiu programo. kiam ŝi finis ludi. Venis tago. Plej ofte tio okazis ne longe post kuŝiĝo. ĉio reflektiĝis. dirante nenion pri ĝi eĉ al la kara patrino. sed kien la konscieco de Gojo kvazaŭ transiris. kies muzika programo estis aranĝita de la doktoro kaj lia frato. kiel oni akceptos unu el ŝiaj verketoj. ke ĝi estas plena de okazantaĵoj en alia mondo.

. kaj pli ol unu voĉo aŭdiĝis. kiun Gojo ludis. Dum ŝi ludis. kaj mi cedis al ĝi . ke ili enkonduku novaĵon sen lia vorto de aprobo. . kiam Gojo devis iri al li por ricevi la kutiman lecionon. . tio estas ĉio. sinjoro . Tamen li neniel montris. kion li pensis. ke oni tiel bone . sed . ne sciante aŭ ne memor- ante. cetere mi ne povas ne ĝoji. mi ne bone faris. Mi bedaŭras. la penso tentis min . ĉar fremda por ili estis la kom- ponaĵo. sinjoro. subite. Feliĉe la muzikaĵo de Gojo trafis la aŭdantaron. — Mi mem tute ne sciis antaŭe. LILIO 139 Antaŭ ol komenci. doktoro kaj sinjoro Kellermann miris pli kaj pli. petante ĝian nomon. kaj kio estas la nomo de la komponisto. . — Kial do vi ne submetis ĝin antaŭe al mi ? Fiasko povus rezulti. Gojo respondis al la demandoj. fakte. . ori- ginalaĵo mia. Iom konfuzite. dum oni aplaŭdis mian ĵusan ludon. . ke mi ĝin ludis. . ŝtelrigardante la vizaĝon de la doktoro. . sed . ŝi paŝis al sinjoro Karl Kellermann kaj flustris : — Mi plivolus ludi neakompanate ĉi tiun fojon. Cu mi konas lin ? — Pardonu mian arogantecon. kiel efikos sur la homojn . ke mi kaŭzis al vi ĉagrenon . mi volis provi. nek al iu partoprenanto en la programoj de li aranĝitaj. ke ŝi pekas kontraŭ regulo de la doktoro. . ĝis la sekvanta mateno. Tiam li ŝin salutis per la vortoj : — Kial vi kuraĝis ludi neakompanate lastan vesperon. . kies opinion ŝi volus ekscii. Ci tiu ne permesis al siaj instruatoj.

en tiu okazo la rezul- ĉi tato pravigas la agon. kiam devis ŝi denove viziti la instruiston. kiu ordinare pasis tiel rapide ĉe Gojo nun treniĝe iris. devis respondi al multe da demandoj pri la Si verkoj kiam la unuan fojon komponis ŝi ? : . Forte dezirante la juĝon de kompetentulo. Se. estas ludinda. hela esprimo sur la la vizaĝoj de ambaŭ fratoj ne povis ne esperigi ŝin. tamen mi devas denove aŭskulti ĝin.140 LILIO ricevis verketon. vi povus mian ĝi. ja mi sed mi timas . Nun. mi trarigardos kaj poste konsilos vin pri ili. samtempe ŝi timis ĝin. fraŭlino. prenante aron da ŝi : manuskriptoj de sia sur seĝon ĵetita mantelo kaj metante ĝin antaŭ doktoro Kellermann. Eble vi konsentus trarigardi kaj kri- tiki ilin. Volu ludi ĝin denove. . fraŭlino. Kun ruĝaj vangoj kaj nekuraĝaj okuloj Gojo prenis la violonon kaj faris laŭ peto de la la instruisto. — Ne timu. sed ne faru tiel denove! Mi iom ŝatis la verketon. La tempo. sinjoro — konfesis Gojo — ankoraŭ multajn. antaŭ ol esprimi definitivan opinion. Jen ili — aldonis. sinjoro. aldoni vorton de laŭdo pri estus feliĉa. Kiam finis kaj formetis violonon kun ĝia la ŝi arĉo. Kiam la horo venis. ' — Bone. al leciono! ni ne mal- la ŝparu la tempon. — Jes. la doktoro plue parolis. . kvazaŭ kripligita. Cu vi havas pluajn ĝi verkojn originalajn ? — Mi havas.

konscience ella- borita. ke se vi tion deziras. kredeble vi famon. nek kiam mi ludis en la salono de lordo Aston! Mi preskaŭ ne povas kredi pri mia feliĉo! Pensante pri la afero. kaj tiam. la el vibre vivanta memo. vi kaj la ŝi mi povos priparoli pri la muzikaĵoj. el — Kompreneble mi deziras akiri monon kaj amon Tamen mi tute ne pensis pri tio. ke la komponaĵoj ŝajnis al ŝi tiel intimaj. Cu ŝi eble pligrandigos tiun plezuron. interna. Eble se ĉiele sendita la ŝi povo aŭdi kaj verki belan muzikon for- la . Kelkaj estis kvazaŭ eltiraĵoj la el tagolibro de ŝia propra vivhistorio. Grandan plezuron trovis. kiu iam ŝajnis loĝi en aparta regiono. Mi povas diri al vi. disdonante ilin al multaj aliaj homoj ? ĉiam tenus ilin por si. verkante ilin. dirante : — Mi aprobas vian verkadon. La frato kaj mi volonte vizitos vian patrinon en la proksima dimanĉo. kiam f ! mi komencis verki. dum parolos li kun la negocan flankon de afero. for de teraĵoj. se tio estos agrabla por ŝi. sed ankaŭ bone. Gojo tamen sentis kvazaŭ tremon de timo pro tio. LILIO 141 Por kio ? Kial ŝi ne antaŭ longe montris al la instruisto la komponaĵojn ? Subite la doktoro surmetis la manuskriptojn sur la tablon antaŭ Gojo. kaj sentante efektivan plezuron pri de doktoro la esperoj vekitaj en ŝi Kellermann. vendante kel kajn ili. Gi estas ne nur originala. se eldonos ŝi ŝi ilin. Pri kelkaj ne tre gravaj punktoj mi volus paroli kun vi.

la vizioj de alia mondo ĉesus! Fine. decidis agi laŭ lia konsilo. kiel grandplezure estos al enspezon de la kara patrino. ankoraŭ unu jaro devos pasi antaŭ la plenumiĝo de la kontrakto kun la doktoro. povi ŝveligi la ŝi. LILIO lasus ŝin. Plue. kiu oferis tiom multe. Si kiu tiel pacience instruadis kaj konsilis ŝin. por keŝi —Gojo — fariĝu unuaranga muzik- istino. .

kiel ni esperas. kun la konsento de vi kaj fraŭlino Gojo. kaj " tio ekruligos la pilkon. — Ni estas feliĉaj. por via klopodado. sidante en la bonguste aranĝita saloneto de sinjorino Cester. ke ni povos vendi la tutan unuan eldonon. Krom tio ni anoncos per la gazetoj. ni eldonos ilin aparte po unu en tri sin sekvantaj monatoj —diris sinjoro Karl Kellermann. kaj ni ne povas pli bone fari. mi faros tiel same. (c) La Lasta RipozejoV Sur afiŝoj kaj programoj ni grandlitere anoncos la daton. konsistantan el " Tri Fazoj de la Maro : (a) La Ludilo. sinjoroj. al kiu li parolis. kaj. kie la fraŭlino ludos dum la sezono. ke ekzem- pleroj estos aĉeteblaj en la koncertejo. sin •43 . ke ni povas vin servi. kiam fraŭlino Gojo ludos ĝin la unuan fojon antaŭ la publiko. kaj ke la unuaj dudek aĉetantoj ricevos aŭtografajn ek- zemplerojn. — Komence ni volus eldoni la grupon da arioj. (b) La Batalejo. — Ni ne povas esti tro dankaj al vi. Tiamaniere mi estas certa. Tio trafos! Oni avide aĉetos. la verkoj trafos la animon de la homoj. Se. via ĉiama afableco." Poste en aliaj urbegoj sur la kontinento. ol lasi al vi aranĝi ĉion laŭ via bontrovo. estos facile fari pluajn eldonojn kaj ankaŭ aranĝi pri la eliro de aliaj komponaĵoj de nia fraŭlino Gojo. CAPITRO XXIV Mia frato jam elektis tri el la komponaĵoj.

ke vi ĉiam instruadis mi al . La du fratoj foriris. Mi esperas. kiun vi ricevis. Kiom pli forte mi fieros." La publiko ĉiam volonte aĉetas novan valson kaj ankaŭ sentimentalaĵon tian. — Kio estas la nomo de la dua kaj tria kom- ponaĵoj elektitaj de doktoro Kellermann ? — demandis sinjorino Cester. kaj. kaj la rideto sur la vizaĝo de Lilio estis tre kontenta. sensacian sukceson.kaj violkoloraj nuboj. ke ni gajnos samtempe kun fraŭlino Gojo. sidante en la koncertejo kaj aŭskultante la aplaŭdon. mi estas fiera pri vi. ŝi la seĝa brako kaj diris : — Ne tro laŭdu min. Ofte mi fieris esti via patrino. La ĉielo estis hele lumita de ruĝaj. Estis la horo de sunsubiro. oraj. — Jen ili. panjo mia La kaŭzo de ! mia ĝisnuna sukceso kaj de ĉiu en mi bona inklino estas nur tial. kiam vi ludos viajn originalajn komponaĵojn! Gojo alŝovis brakseĝon kaj piedbenketon. ke fraŭlino Gojo nomu ĝin " La Valso de Gojo. Mi konsilas. Mi antaŭsentas grandan. kia " La Revado en Arbareto. kai ne forgesu. kiel estas la nuna vespera ĉielo. ke via vojo tra la vivo estos tiel hela kaj glora. kiam Lilio diris : — Mia filino." precipe kiam ili povas aŭskulti dum la komponinto ludas ĝin." La alia estas " Revado en Arbareto. Unu estas valso sen ia titolo. se ĉio prosperos laŭ niaj esperoj. kiam ŝi rigardis sian filinon Gojon. komforte sidiginte mem sidiĝis sur la patrinon.144 LILIO jorino.

Du venas ofte al la koncertoj de doktoro Kellermann. Kiam ĉi tiuj ĉeestas. ke mia esperebla sukceso ebligos al mi iom rekompenci vin por via konstanta elspezado pro mi. sed la dua pene iradas kaj. sed mi |* ankoraŭ ne scias. mi speciale penas trafi ilin per mia ludado. Ni demandu pri la afero. ĉiam sidas en la plej antaŭa vico de la plej malkaraj sidlokoj. — Patrino. Plej forte plaĉas al mi tio. kiom mi. kio ŝajnas al mi grava afero. Cu tio estas iel farebla ? — Kara infano. via penso plaĉas al mi. LILIO HS esti diligenta. ke mi povu. kiuj ne havas tiom. mi volonte dediĉus unu- du horojn en ĉiu semajno por fari al ili plezuron. ĉiam instigis al mi celi la bonan kaj noblan en la vivo. — Vi mem estas mia rekompenco. Mi mem ĉiam ricevadas tiom multe da feliĉo kaj bonaĵoj en mia vivo. kiuj amas la muzikon. Se tia azilo ekzistas ne tro malproksime de ni. . La penso ofte frapis min. Se ja estas tiel. kaj ili videble ĝuas la muzikon. Krom tio. ke kredeble ankoraŭ multaj kripluloj ekzistas. mi volus vian helpon pri io. infano mia. ĉu eble ekzistas ia azilo por kripluloj. Mi precipe aludas pri la kripluloj. kaj mi tre deziras. eble oni permesus al vi iri al ĝi kaj muziki antaŭ la pacientoj. alveninte tre frue. Oni ĉiam veturigas unu en la koncertejon per horizontala puŝveturilo. sed ne povas aŭskulti ĝin pro la mal- riĉeco. se nur iomete. pliigi la feliĉon al aliaj homoj. via propra viv- maniero ĉiam estas por mi viva ekzemplo kaj inspiro. Tiu ŝajnas esti bonstata.

kiun Dio kreis " el polvo de la tero. kaj la jam fortika." Iom post iom la muziko montris la riĉiĝon de la homa sperto. dorlotitaj sentiloj ĝuadis absolute neregeblan liberecon. deziroj. ŝi elektis kaj sisteme aranĝis kelkajn el siaj manuskriptoj kaj poste aldonis pluajn komponaĵojn. emocioj. ellacigite per la troa dorlotado mem." La polvulo fariĝis ĝis ia grado spiritulo. fariĝinte perfekta ilo. kiam la sentoj.46 . . Ambaŭ volis estri. kiu ankoraŭ estas kvazaŭ ĝermo. En la unua tempo la vivaj. Gojo decidis. Celante tion. kaj intelekto malvolviĝadis. ĝis la homa korpo. estis preta akcepti la specialan en- blovon de la Dia spirito. por fari el la tuto alegorian opereton. ĝojan nerespondecon de la infanaĝo de la homo. ĝis kiam. Komence la muziko esprimis la simplan. CAPITRO XXV Ricevinte tiom da kuraĝo de la fratoj Keller- mann kaj poste de la rapida vendiĝo de kelkaj siaj komponaĵoj. Poste fariĝis la neevitebla rezultato : la tentado. per aliaj vortoj la ĉiutaga batalo inter la kreskanta animo kaj la fizika korpo de la homo. materia korpo de la homo . ke ŝi jam komen- cos laboradi laŭ plano super la ceteraj. kiu " faris el la homo viva animo. ili devis cedi. Tio estas la batalado inter la nove enspirita Dia esenco.

ĉar nur malmultaj homoj povis tute kom- preni ĝian alegorian flankon. per kiu krei efektive gravan verkon. Eble la leganto miros. Post sentebla paŭzo aŭdiĝis ĝemsopiro longe daŭranta. L . sed nur tre malmultaj efektive ŝatis ĝin. povis tiom multe plenumi en tia mallonga tempospaco. ke Gojo. kaj poste aŭdiĝis la plej mallaŭta. la venkinto levis la falinton kaj metis ĝin sur ĝian ĝustan lokon. LILIO 147 En la muziko ĉe ĉi tiu punkto okazis laŭta krakado kvazaŭ de tondro. kolektanta kaj konserv- anta siajn fortojn. kiam la Dia parto de la homo efektive superregos la materian. montranta la harmonion. Spirita memo. kvazaŭ ĝi volus dispremi la mortantan kontraŭulon. kaj ĝin submetis al la kritiko de sia antaŭa instruisto. Tia estis la temo de la opereto. kiu iam ek- zistos. doktoro Kellermann. ĉiam pli kaj pli laŭtiĝanta kaj triumfe ŝvelanta. kaj ĉiuj kapabloj estos uzataj por la bono de la homaro. kiu estis tiel juna kaj vivis tiel simple. kie ĝi ĉiam servos la spiriton. kies servanto ĝi fariĝis. kiel permesis nur ŝia profesio. Sed anstataŭ dispremi. tuj antaŭ ol festi sian dudek-unuan naskotagon. Ciuj admiris la muzikon. kaj ke ŝi posedis sufiĉe grandan kvanton da kruda materialo. La leganto eble pensos. Tio montris la iom-post-ioman leviĝadon de la venkinta. dolĉa melodio imagebla. kvazaŭ de mortanto. Denove paŭzo. De tiam ĝis la fino de la opereto aŭdiĝis rava kantado. Gojo finis la opereton. kaj ankoraŭ unu kompetentulo.

oni memoru. aŭskulti la verkojn de la malnovaj majstroj interpretatajn de iliaj samlandanoj kaj en ilia propra patrujo. daŭri. kiel estas la evolucio. p Cetere. kiuj sole rajtigas.148 LILIO ke mankis al Gojo tia diverseco de persona spertado. kaj tia- maniere Gojo jam de longe renkontiĝis kun la plej eminentaj komponistoj kaj profesoroj en la muzika mondo de tiu tempo. kia estas nepre necesa por homo. samtempe ampleks- antan tiel grandegan temon. ŝi ne nur travivis multon. kiel semo de kreskaĵo ne povas ĝermi. ke ŝi studis iom da tempo ĉe la Lejpciga konservatorio. aŭ maturiĝi sen la helpo de la eksteraj influoj de la amo. Pli ol tri sezonojn ŝi pasigis. sed ankaŭ ŝi posedis tiujn duopajn kapablojn. tamen ili ne povas evolucii. Grandvalore estis por ŝi vivi en tia muzika atmosfero. malgraŭ la kaŝita en ĝi . La vivipovo kaj homecaro jam ekzistas kaŝitaj en nove naskita infaneto. krom tio. ke la efektiva sperto de la vivo venas de interne ne de ekstere de la homo. kiu deziras krei artaĵon montrantan la plej subtilajn nuancojn de homa emocio. disciplino tiel certe. malvolviĝi. ke oni verku : la kapablon senti kun la homoj kaj la kapablon esprimi tiun kunsenton per tiel kortuŝa aŭ intelektoĉarma maniero. edukado. vizitante la plej gravajn ĉefurbojn de Eŭropo. Doktoro Kellermann aranĝis pri tio. Sed malgraŭ la juneco kaj ŝirmateco de Gojo. absorbiĝinte de la muziko aŭ rakonto. ke la aŭs- kultantoj aŭ la legantoj. konscias iom pli forte ol antaŭe sian unuecon kun la cetero de la homaro. kaj ekflori.

inklinigu la amatajn ankaŭ al pliboniĝo. rezultantaj en ŝanĝo de pensoj kaj emocioj. kaj akrigas nian internan vidpovon. Car kiu amas. tiam nekonscie ni ja ĉiam elektas ĝin. Laŭ la mezuro de nia amo al aliaj. tiu ne povas ne partopreni en la okazoj. kiom ajn malforte. kiuj per la amo aliĝis al li. ĉar la amo estas unu el la plej bonaj vojoj al la komprenado. LILIO 149 vivipovo. ni vivas en la realeco kaj lernas kompreni kaj esprimi veraĵojn. ke ili. pligrandigas nian vivperspektiv- on. . kiom ajn nekonscia. pri kio ni povas esperi estas. Se ne konscie. unuj ne povas fariĝi pli puraj. suferoj. ĉar tiel same. noblaj. Oni povas esprimi nur tion. Sed ankoraŭ alia maniero kom- preni ekzistas : per la amo. Ofte oni akiras komprenadon per pro- praj travivaĵoj. kaj animfortikaj sen tio. Cio. Sed ĉar la efiko sur aliajn estas ĉiam subtila kaj plej ofte nekonscia. per ŝanĝiĝoj de cirkonstancoj kaj ĉirkaŭaĵoj. sopiroj. Kon- traŭe oni ne povas malaltiĝi sen ia. laŭ la mezuro de nia kapablo rilati kun kaj servi al aliaj. ke ni mem konscie elektu la direkton de nia pensado. La amo pliĝustigas nian vidpunkton. inter tiuj. kiuj amas sin reciproke. tial oni ne povas mezuri nek direkti ĝin. Plue. per konscia kun- sentado kun aliaj. kiel ĉe ĉiuj konataj fortoj. la pensoj sekvadas la vojon plej senpene ireblan. kion oni kom- prenas. idealoj. sen la eksteraj influoj de la malsekeco kaj aliaj ecoj de la teraĵo kaj vetero. kaj plezuroj de la amataj. malbona efiko sur ĉiujn.

ke oni estu amata — kaj la homa koro sopiras al tio — ankoraŭ pli dezirinde estas. Nedube. tiam ju pli forte kaj pure ni amas. ke niaj pensoj sekvu tiun direkton. kiun ili inklinas sekvi. se tio estas vera." kaj ke Dio kreis la homon laŭ Sia bildo. kaj des pli profunde ni povas penetri sub la eksteran tavolon de la cirkonstancoj kaj atingi la kaŝitajn aferojn de la surtera vivo. kiel ĝi estas uzata en la servado de aliaj. ke la patrino efikis la plej forte sur . Ju pli iuj homoj amas sin reciproke. elektinte nian vojon tra la mondo de pensado. kun kiuj ŝi ĉiutage rilatis kaj sentis simpation. des pli f orte iliaj pensoj influas ilin reciproke. kio estas la amo ? Cu ĝi ne estas la dia parto. Tiamaniere oni akiras certan scion koncerne la plej sciindajn aferojn de la vivo. tiam. El la multenombraj homoj de diversaj aĝo. kiam ĝi estas uzata. Per aliaj vortoj ni akiras pensan kutimon. ke ni trovu elfluejojn por tiu amo. des pli ni proksimiĝas al efektiva simileco al Dio." Se tio estas vera. tiam per tiu simpla neago. kiam ĉio estas dirita. kiu povas daŭri nur tiel longe. De tiu vidpunkto Gojo ĝuis spertoriĉan vivon. Krom tio. vole-nevole ni inklinas esti antaŭen ŝovataj de ĉiuj simile pensantaj homoj. sur ŝian karakteron.150 LILIO Se ni ne malpermesas. la efektiva. kiel ajn malforte. Plue. eterna memo de la homo ? Ni devas tion kredi. ni kvazaŭ malbaras al ili vojon. se ni ja kredas. kiel ajn dezirinde estas. ke ni mem amu. ĉiu influis iagrade. ĉar. ke " Dio estas " amo. kaj temperamento. kiu fariĝas pli facile irebla ĉiufoje. ka- raktero.

surda doloro de dubo. pri kiu antaŭe kredis. ĉar ŝi la plej konstante. almenaŭ antaŭ ol fariĝus pli aĝa. devas suferi. kiu volas efektive sciiĝi pri la vivo. Ambaŭ doloraj travivaĵoj estis necesaj por la plena disciplinado de Gojo. kiu subite sentiĝis en kiam Florenco kaj Filipo revenis de La la edukejo. ĉar ili estas la du flankoj de la sama afero. la kiam aŭskultis la kruelajn vortojn de avino. kiu sentigis sin estis la doloro venanta de la nenobla ŝi. Tio estis ŝi. dua okazis nelonge post morto de Florenco. ke eble havas nenian rajton en la ŝi hejmo. en flanko de ŝia propra naturo. Oni povas akiri la kunsentadon nur tiam. mon- trante samtempe. ke havas ĉiujn ŝi ŝi rajtojn apartenantajn al feliĉa infaneco. ŝin la pensigantaj. ŝi . por ke li pentru ĝin kiel ĝi ekzistas. Tial ankaŭ en la vivo de Gojo venis de tempo al tempo iaspeca suferado. kaŝita doloro de timo. Ami kaj suferi — oni ne povas disigi la du vortojn. kiuj sen tio ne evidentiĝus. Sed la homo. kiam oni travivis almenaŭ iomgrade la du flankojn. kaj ŝi aldonis la plej belajn. kiamaniere oni povas ĝin pli- bonigi. intence kaj de la plej frua aĝo de Gojo celis ĝuste tion. Sia influo estis ĉiam nobliga. tiuj travivaĵoj malkovris antaŭ Ci multajn ŝi aferojn de la vivo. la ŝi kiu neniam amis ŝin. LILIO ĝin. kiu iom post iom malvolviĝis. La unua konscia neharmonio. melodiajn ecojn al la efektive artista kaj bon- intenca spirito de la infano. Poste sekvis longaj jaroj de la akra. la fajrero de ĵaluzeco.

forgesante la tempon kaj ĉion krom la helpo tiel forte bezonata. ke ĉi tiuj fervoraj preĝoj. kaj ke ne mankos al ŝi la rimedoj necesaj por bone nutri kaj instruigi la infanojn. esprimante la plej intimajn pensojn de la patrino. Kun tiu celo ŝi preĝadis por laborado en la formo de pensiuloj kaj kudraĵo. ol ŝi estus en alia ĉirkaŭaĵo. forton. Poste. ol la patrino. ke ekzistas iu Fortulo pli grava kaj forta. pri bona sanstato. kaj tie post noktiĝo. kiu partoprenadis ilin. al kiu ĉi tiu voĉe preĝadis ĉiu- matene. saĝon. ricevinte respondon" al iu peto. pensema. plifortigante ŝian kunsenton kun la homoj . ke la malriĉeco ekzistas en la mondo. ŝi ne forgesis danki al Dio pro tio. ke la kuraĝaj anoj de la savboato preparas sin. reagis sur la koron kaj karakteron de la malgranda filino. kaj ke tio faris ŝin pli sciema. Granda estis ŝia fido. ke ŝipo estas en danĝero. se lumo ekbrilis. ke Dio sendos tiun helpon. kiuj okazadis en proksimeco de Riverton. tio estis la oftaj ŝiprompiĝoj. La savboatejo staris en vido de la domo de Lilio. Ankoraŭ alia afero pligrandigis en ŝi la scion pri homa suferado. por ke ŝi povu plenumi ĉion " postulatan je ŝi. tiam oni sciis. Per ĉi tiuj " familiaj preĝoj " Lilio kvazaŭ elverŝis ĉion en la koro. ke la matureco ne certigas al homo havi kaj fari laŭ- vole. kaj intuitive konscia pri la zorgoj de la mondo. petante helpon. elverŝaĵoj el zorgoplena koro. por riski sian vivon sur la tumulta ondaro blovata de la . Kredeble estas.152 LILIO Je ĉirkaŭ tiu tempo ŝi ankaŭ komencis konstati.

en la espero savi tiujn. Lilio of te levadis la kapon de super ia kudraĵo. La fantazio pentris ĉion des pli klare. dum la vento blovadas kaj la ondegoj portadas ĝin jen al unu jen al alia el tiuj lokoj de danĝero. sed la fantazio prezentis antaŭ ŝi la furioze ĵetatan akvon. Gojo diris : — Jes. Ankoraŭ unu granda influo sur la karakteron de Gojo estis la kutimo dediĉi kelke da tempo . ĉu lumo estas en la savboatejo. kaj timplenan homama- seton atendantan la morton sur ŝipo balanci- ĝanta senpove. panjo. Kiam iufoje. en malluma vespero. dirante : — Iru. sed ankaŭ la rakontado kaj priparolado. vidu. emociiĝinte." la sablan baron de la apud la enmariĝo de la rivero. panjo. ni preĝu pri ili kaj pri ĉiuj. Gojo . LILIO 153 ventego. Lilio fervore ekkriis — Dio estu dankata. Gojo. Gojo glitadis malantaŭen de la dikaj kurtenoj kaj la rulkurteno. kaj rigardu tra la fenestro por vidi. kiuj per raketoj petis ilian helpon. Kiam estis blovege. por pli bone vidi. la ŝtonegajn bordkrutaĵojn " Flavaj Nazoj. ĉar ne nur la preĝoj de la patrino impresis Gojon. Kiam ŝi povis respondi : — Ne. estas mallume ekstere. ja estas lumo ! Lilio respondis : — Kompatindaj suferantoj ! ili estas en granda danĝero ! Sur la genuojn. Efektive ŝi nenion vidis krom la lumeto iom mal- proksima. kiuj estas en danĝero sur la maro ! Tiam vibro de ekscito trakuris la infanon. kiun ŝi pli ol unu fojon aŭskultis pri ŝippereoj kaj mirindaj savoj el la faŭko de la morto.

kiel sopire ŝiaj pensoj sekvis la karan edzon forveturantan al fremda lando. aŭ ili paroladis pri tio. plivolante amuzi sin per ia ludo aŭ alia faro. aŭ kiam nuboj kaŝis la ĉielan gloron. sed ankaŭ Lumo kaj Amo. Lilio kaj Gojo sin turnis al la fajro. La patrino kaj filino kutimis sidi kune. . kiam tio estis ebla. pensojn. Iafoje ŝi demand- adis sin : — Cu tiu forta. sed per nenio povis malhelpi. Tamen. plej fortaj deziroj estis direktataj al marvojaĝo ? — ĉar ŝi memoris. aŭ pensis. rigardinte ĝis la forfandiĝo de la helaj koloroj. Vintre. kaj konsciigis ilin. ĉar la pliaĝaj infanoj ne volis " malŝpari" la tempon. elekt- inte la maristan vivon. ke Dio estas ne nur Forto. Ci tiu estis kvazaŭ feina horo. imagis. konscii pri la gloro kaj majesteco de la Kreinto. kaj fantaziaĵojn. Florenco frue malaperis el la familia rondo. dum ŝi rigardis la koloriĝon de la ĉielo. nevenkebla deziro de mia filo venas de tio. kiam Florenco kaj Filipo estis hejme. Dum ili rigardis la ŝanĝiĝantajn kolorojn. Sed kiel oni jam scias. al silenta meditado ĉirkaŭ sunsubiro. ke antaŭ lia naskiĝo. miaj propraj. kiel por lacigita Lilio. helpa influo ŝteliris sur ambaŭ. amuzante sin er rigardoj al la dancado de la ombroj sur muroj aj mebloj. kaj Filipo poste foriris. dolĉa.iS4 LILIO ĉiutage. ĉar ambaŭ opiniis. tiel ankaŭ por Gojo. la tempo de meditado kaj intima interparolado devis esti tre mallongigita. ke ĉe mateniĝo kaj vesperiĝo oni povas pli forte ol ĉe ĉiu alia fenomeno natura. kiu kutimis tiam libere esprimi siajn idealojn. Tion Lflio tre bedaŭris. kion ili ĵus vidis. spegulitajn sur la ĉielo kaj rivero.

Lin ŝi ekkonis. kiam li revenis hejmen. kiam li rakontadis historiojn pri aliaj lokoj konataj de li. vizitis la fortikaĵon. kiun ŝi sentis. LILIO 155 Ankoraŭ unu forta influo sur la vivon de Gojo estis la amikeco. krom tio. kiel Gojo. Li estis preciza. Laŭ la opinio de Gojo. triumfojn. vadis en la rivero dum malaltmaro. li kaj Gojo kune pasigis multe da tempo. saltis de roko sur rokon. por vidi ian spek- taklon. kiu kutimis detale vidi ĉion vidindan. la filo de gesinjoroj Leden. kiu fariĝis inter ŝi kaj Jaĉjo. sed jam de la komenco li amikiĝis kun Gojo. Ordinare li ne volis ko- legiĝi kun knabinoj. kiam ŝi estis sepjara kaj li preskaŭ dekjara. kie li restadis de lundo matene ĝis vendredo. Sennombraj estis la plezuroj. Jaĉjo estis tre instruita . kaj malfacilaĵojn de la ler- neja vivo. aŭskul- tante Jaĉjon. sed li ne estis tiel emociiĝema. Dum la fino de la semajnoj. Kune ili suprenrampis la krutan ŝtupetaron de la lumturo. ke Jaĉjo povis instrui Gojon pri la diversspecaj ŝipoj kaj boatoj kaj multaj aliaj sciindaĵoj. kiujn ili kune ĝuadis. Li vizitadis edukejon en Liverpolo. praktika knabo. En tiu tempo ŝi ne transpasis la limojn de Riverton krom unufoje. Tio altigis la plezuron. kiam iu sinjorino loĝanta ĉe Lilio prenis ŝin al Liverpolo. serĉis krabojn sub ĉiuj grandaj ŝtonoj kaj ĉiuspecajn trovindaĵojn en la lagetoj kaj sur la sablo. al kiu li poste konfidis la plezurojn.

. tiuj belfiguraj. veturiginte vin trans la maron al Hindujo. kiam ili komencis laciĝi de la agoludoj. eĉ la nazo. al Tiamaniere vi mem povos ilin senpere vidi. kiam Gojo avide aŭskultis tiaspecan mensan manĝon. sed ankaŭ de la urboj kun iliaj la belegaj komercaĵoj faritaj de la indiĝenoj. sed ĉar la riĉigita de estimo amo. Liaflanke. ne nur de pejzaĝo. antaŭ ol vi fariĝos viro ? — Tute ne! Mi jam havas dek unu jarojn . je Iun tagon. tial diris la li : — Jen kion mi faros. vi karulo. Kiel vi pensas pri tio ? — Jaĉjo. Jaĉjo subite sentis grandan kontentecon. efektive penetris la profundon ĝi de lia naturo kaj igis lin peni ĝin meriti. kun iliaj hel- koloraj vestoj kaj abundo da ringoj portataj sur oreloj. brakoj. . se vi tion deziros Tuj ! kiam mi fariĝos viro. kiun Gojo sentis al li. kaj. ĉu ni devas atendi tre longan tempon.i56 LILIO persono. estis sincera. mi edziĝos kun vi. rigardante en elokventajn okulojn de la knabino. per kiu Jaĉjo ŝin nutris. la li Li rakontadis al pri la mirindaĵoj de la ŝi Hinduja sovaĝejo. mi montros vi la belajn objektojn tie troveblajn. kien la patro iam lin veturigis. . mi pensas. por ke ne kaŭzu doloron al knabino. povi instrui ŝin pri tiom da aferoj kaj objektoj. flatis al li konscii ŝian admiron. kaj pri kiu ankaŭ multe legis en siaj libroj por li knaboj. por kiu ŝi sentis efektivan admiron. bonhumoraj homoj. ke estas ĝi belega ideo! Cu . maleoloj kaj. ĉe iuj. kaj al kiu ŝi volonte cedis sian volon. Li bone vortpentris siajn impresojn.

realigante al si la revojn. kun turetoj kaj belaj multnombraj floroj faritaj el juveloj. longan distancon ! — Mi mem rajdos flanke de vi. kie estas tiu mirinda templo ore tegmentita. — Eble do vi konsentos. Fininte la gimnaziajn studojn. kiel Jaĉjo pasigis la tempon. kaj mi jam sentas min viro. — Jaĉjo. Ni vidu. kiuj poste disigis ilin. kiel Gojo estis okupata dum tiuj jaroj. ĉar mi forte deziras iri tien. ke iam tio nepre efektiviĝos. sed mi opinias. ke ŝi ĝuos vidi ĉion. sed precipe tien. ke mia patrino akompanu nin. Tiel bone li sukcesis. vi ne rifuzos permesi al mi rajdi elef- anton ? Mi volus rajdi longan. LILIO 157 post ne longe mi havos dek du. pli poste li . ke ni elefantiru al ĉiu loko en Hindujo. kie ŝi falis en malsanon. pri kiuj ili kredis. Tiamaniere ili interparoladis. ili ĉiam korespondadis. ankaŭ la mia. Dum la longaj periodoj. ĉu ne? ĉar mi estas certa. kaj eble ili ne tute forgesis la promeson faritan en ilia infaneco. ke mia patrino ne volos. — Ne forgesu vian promeson. ĉar estas tie. ke li ricevis la diplomojn. Ni jam scias. — Ho jes. kiam li estis dudekdujara. Poste li ricevis oficon de adjunkta Rirurgo enloĝanta en hospitalo Londona . — Mi kondukos vin ĉien. li fariĝis stud- ento de la medicino en la universitato de Londono. kompreneble ŝi povos veni. Vi permesos. kaj al tiu palaco- simila tombo de la princedzino.

kiel antaŭe . ke tiuj aspirantoj posedas kapablon pri la muziko : tiu potenco. por ke li rnem esploru la mirindan laboradon de la plej eminentaj kurac- istoj eksterlandaj . li sciis. Plue. Li divenis. Ili estis amikoj tro longe. ke bone edukitaj knabo kaj knabino aŭ viro kaj virino estu geamikoj. li sciis. ke la antaŭa ĉarmoplena intimeco forestas por ĉiam. ke ŝi fariĝos lia edzino post lia reveno. ricevi promeson de Gojo. kaj Berlinon po tri monatoj en ĉiu urbo. ĉar ŝi neniel kaŝis tion antaŭ li. ŝajnis kvazaŭ ia baro staras inter ili. kaj li sciis. ke ne li sola admiras Gojon. ke ankoraŭ aliaj sinjoroj konkuras kun li en la espero gajni al si ŝian amon. li komencis timi. se tio estus ebla. per kies efiko ili povas trafi la koron. samtempe ravante ŝian orelon. ke ŝi opinias. Nun post du semajnoj li devis ekveturi. Li bone sciis. krom tio. tiu plej granda kaj inter- esa urbego en la mondo.158 LILIO vizitis Vienon. Gojo ne plu esprimadis siajn pensojn tiel libere. Parizon. super kiu li ne povas paŝi. Reveninte hejmen li decidis akcepti oficon sur pasaĝera ŝipo veturanta inter Aŭstralio kaj Britujo. kiu influas ŝin tiel forte. antaŭ ol komenci praktikon por si mem en Londono. sed antaŭ ol foriri li decidis. ke ekzistas nenia bona motivo por malhelpi. . por ke ŝi tion faru . ke ĉi tiuj estas pli lertaj ol li pri la ĝentilaĵetoj tiel ŝatataj de lavirinoj. ke ŝi alte estimas lin. kaj pro tio. ke nedi- finebla sindeteno kaj memkonscieco jam fariĝis inter ili. Tamen en la lasta tempo li rimarkis.

Tiuj aliaj viroj proponis multon. sed ne esperu. Plue. li timis. li volis partoprenadi en ŝiaj celoj kaj esperoj. dezirante. kiujn viro povas pro- poni al virino : pura koro. Li sciis nur tion. ĉion. kaj redone mi vestigos vin per belaj vestaĵoj kaj multekostaj juveloj. ke eble Gojo ne ekscios la diferencon inter bonŝajna viro kaj bona viro ĝis tro malfrue por ŝia feliĉeco. se ili estus malsimilaj al viaj . ŝildo. LILIO 159 Kiam Jaĉjo komparis iliajn servopovojn kaj personajn allogaĵojn kun siaj. li sciis kun certeco. faru agrable al mi. Jaĉjo sciis. luksa domo. ke mi fordonos miajn plezurojn aŭ iel oferos miajn inklinojn. la kapablo fari noblan laboron. meditante. kiuj en ŝiaj okuloj nepre estas dezirindaj. kiun Gojo povas doni ? Aŭ ĉu tiu aŭ alia el ili kvazaŭ dirus al ŝi : " Vi fariĝu mia edzino. kiu akompanas fortan amon. kio li estas en siaj plej bonaj momentoj. sed Jaĉjo. ke ŝi kuraĝigu kaj inspiru lin. kaj apogilo en horo de bezono. ke li mem volas dividi kun ŝi ĉiom. ke mankas al li ĝuste tiuj kvalitoj. kredante. ke li havas la plej havindajn kvalitojn. kiom li posedas .. amuzigos vin. sana korpo kaj la komprenemo. ke ili proponas sin mem. li fariĝis preskaŭ senespera. neriproĉinda karak- tero. Ili opiniis. volante esti por ŝi hel- panto. ke tia edzo ne povus spirite unuiĝi kun Gojo . admiru min. Mi loĝigos vin en granda.. demandis al si : Cu efektive ili povas tion fari ? Cu efektive ili deziras la plej bonan. ke ili kune konsiliĝu pri la por ili gravaj demandoj de . Malgraŭ tio.

kiu volis konfidi en ŝi ŝi. Ju li des pli lia koro varmiĝis al ŝi. kiuj ŝajne plenigis ŝian animon. ke amas Gojon. Post interŝanĝo de la kutimaj al la sin salutoj okazis paŭzo. ke de longe Gojo ŝi li sukcesis decidigi Lilion inviti kelkajn ellacigitajn patrinojn kaj kriplajn infanojn. pli pensis pri tio. kiel Gojo sukcesis helpi la li kompatindajn gastinojn kaj gastetojn rigardi pli espere sur la vivon. tamen ne rajtis aludi pri tio. ke ŝia irado tra hospitalo. La viglaj patrinaj okuloj vidis. por ke Lilio kune faru. ĉiam sentigis trankvilecon kaj kontentecon inter ĉiuj sur kiuj ridetis kaj ŝi al kiuj parolis. gajan flankon de la aferoj. Lia vivlaboro irigis lin inter la suferantoj. Fakte. lastatempe pU unu fojon rimarkis ol ŝi videblan ŝanĝon en ne povis ne diveni li. ke li vizitis dometon en Barnes* kaj prezentis la li Lilio. kie la deĵoris kiel li enloĝanta Kirurgo. ke afero pli grava ol kutime venigis al Jaĉjon. ke ili ambaŭ estu konsolantoj kaj helpantoj de la homoj.160 LILIO la vivo. ŝi li • Elparolu Barnz. ke per li Gojo elverŝu en ties korojn iom de tiu muziko. Sajnis al ke ĉiam li. kaj li tre deziris. Gojo povas percepti kaj prezenti al aliaj la helan. Lilio ne povis ne rimarki. kiuj ne havis ĝardenojn nek beletajn ĉirkaŭaĵojn. De Lilio eksciis. precize unu semajnon antaŭ ol ekvojaĝis al Melburno. Plue sciis. ke estu ili feliĉe kaj komforte al kaj la ŝi en daŭro de kelke da horoj en ĉiu semajno. Tiel okazis frue en unu mateno. kaj amsento. ĝojo. Li sciis. : . kaj ŝi la kaŭzon.

mi ne povas esprimi al vi mian dankon pro tio. Post momento ŝi diris — Jaĉjo. Per la tuta elokventeco. ĉar la honesto mem faris necese. kiam li venis speciale por tio. . se vi tion permesos. pri tio . agu honeste kun mi kaj kun vi mem. Vi opinias. ke mi amas Gojon. . ke. Cu mi estus malplaĉa al vi kiel bofilo ? Lilio paliĝis kaj tremis per la tuta korpo. eble vi jam divenis. Nun. ŝi ne povus trovi iun pli bonan. Si ne estis certa. antaŭ ol sciigi al Gojo vian amon al ŝi. LILIO 161 ĉar li mem ne parolis al ŝi eĉ unu vorton pri la afero. volante savi Gojon de nenecesa suferado kaj honto. li trovis la aferon tre malfacile paroleblan. Tamen fine li balbutis : — Sinjorino Cester . . Fakte. Foriru el ĉi tiu domo. Mi venis . Jen malfacila por si tasko! Jaĉjon ŝi amis preskaŭ kvazaŭ li estus ŝia filo. ke vi amas Gojon. ŝi mute dankas Dion. ke Gojo amas fin . Cu tiu via amo povos elteni la provon. . ke ĝi povos supersalti la baron ? Si ne sciis pri tio! Si sciis nur. ol li estas. ke vi venis konfidi en mi. kiun . por sciigi ŝin . eble ŝi ne tute esperis tion.. se ŝi povus elekti edzon por Goio. ke ŝi sciigu Jaĉjon pri la makulo sur la naskiĝo de Gojo. ke Jaĉjo venis unue al ŝi. kai ŝi konvinkiĝis. . kio eble ŝanĝos vian intencon. mi devas diri al vi ion. . ke. ke li sciigu Lilion pri sia pasia amo. . kiujn vi venis speciale por diri. Kaj poste ? Kion do poste ? Cu li ankoraŭ deziros edziĝi kun ŝi ? Cu lia amo estos tiel granda. kiun mi devas fari al ĝi ? Se ne. nedir- inte al Gojo tiujn vortojn. .

nur pro tio. kion mi diros. . de kiam via edzo mortis?" mi ĉiam respondis : "Gojo neniam vidis sian patron. aŭ kiom da tempo pasis. kio ŝi estas per si mem. ne pro mi mem. ne per siaj gepatroj ! Vi estas la sola patrino. LILIO mi posedas. se en via koro estos eĉ iometa tendenco ŝanceliĝi pri via deziro edziĝi kun Gojo. kiun ŝi konas. ke vi foriru. ke ŝi estas malpli dezirinda. . kiel mi intencis. vi prizorgis kaj edukis ŝin ! Tamen mi ankoraŭ senhezite deziras edziĝi kun Gojo. ke vi ja komprenu. aŭskultu bone . Ial ne estas malagrable trovi. saĝan. . kvan- kam mia edzo ne estis ŝia patro . . aŭ mia edzo jam antaŭe mortis. Mia edzo mortis kelke da jaroj antaŭ ol Gojo naskiĝis. kaj grandmezure vi ja estas tio. Volante ne mensogi. . kiun mi devis ŝirmi. ĉar vi ne ankoraŭ ĉion komprenas. ol vi antaŭe pensis . dolĉan . ke ŝi estas tio. kaj ŝi ne povus havi pli bonan. mi ja volis erare pensigi ilin. . — Si do ne estas via infano ! Vi ŝin adoptis kaj edukis. kaj klare komprenu tion. ke vi ne tuj komprenis . ke mi estas la patrino de Gojo. ĉar. . mi petegas. kvazaŭ ŝi estus via propra filino! Tio ne estas por mi treege grava afero ! Kompren- eble estus pli plaĉe al mi. . Jaĉjo. . kiam ĉio estas konsiderita. . — Ne diru plu. Tamen estas necese. . " kiom da tempo vi estas vidvino. Jaĉjo. sed pro la infano. . kiam iu iam de- mandis al mi. . se vi pensos. . Jaĉjo. Sed aŭskultu. se vi estus la patrino de Gojo. kiam mia plej juna infano naskiĝis!" Tion oni akceptis ĝuste tiel. mi iom dankas vian nekomprenon.

. ke mi sonĝis ? Tio. mi pli ol iam antaŭe deziras konsentigi Gojon fariĝi mia edzino. . LILIO 163 — Kiel! — kun emocio ekdiris Jaĉjo stariĝante. . kiel ŝi volis. ke ne povas esti. . Ke ŝi nur konsentu! Car mi volus iom pli trankviligi la pensojn. kiamaniere la sciigo efikos sur lin. kiu ne sciis. rigardante malsupren. Sed. ke la patro de Gojo ne estis malvirtulo. . la du interparolintaj homoj povis aŭdi la plendajn tonojn de la violono ludata de Gojo. Iu aĉa mal- virtulo . por vidi senerare. kaj tio estas. kion diri ? . Li mem estis kruele trompita. doloro montriĝis per la okuloj. mi tute ne povas kom- preni! Cu eble mi baldaŭ vekiĝos kaj trovos. Tuj kiam li povis sin regi. ke vi estas kulpa! . Si ne kuraĝis levi la okulojn al la vizaĝo de Jaĉjo. tiel ne kredebla! Tamen pri unu afero mi ja knmprenas. Jaĉjo . estas por mi tiel neatendita . kiuj malmoliĝis. iru. Dum momenta paŭzo. ke ŝi estas temo de grava priparolado. kion vi diris. Lilio sidis. ke mi iom promenu en la ĝardeno kaj poste parolu al Gojo ? — Jes. . kaj edziĝante kun mi li kredis. . sed antaŭe sciu. . li diris : — Siniorino Cester. ke li estas vidvo. ĉu vi permesus. Jaĉjo spiregis. Se tio povas esti tiel. M . kaj per li sur Gojon.

La vivo jam instruis ŝin multe. kiu estis ofta vizitanto. el l64 . kaj penis alĝustigi sin al la neat- endita memvidiĝo. je kelke da mejloj malproksime de Londono. Konante bone la domon. eĉ de patrino. modeste penante kaŝi de ĉiuj. Li ne eraris. kie Gojo ankoraŭ ekzercis sin pri la violono. per heredaĵo. Giaj frontaj fenestroj rigardis sur la komunan teron de Barnes. pensante. traŭ kvankam erare konkludis pri la kaŭzo li de tiu ŝanĝiĝo. rigardanta ĝin kiel duan hejmon. kaj venadis ankaŭ Jaĉjo. CAPITRO XXVI Cirkaŭ unu jaron antaŭ la matena vizito de Jaĉjo. sed tio plej- parte venis ŝia varma kunsento kun aliaj ia el homoj kaj suferado. la kiu plenigis ŝian koron. Al tiu hejmo venadis Filipo por pasigi la kelkajn tagojn. Jaĉjo povis sin direkti unue en la belan ĝardenon. kiuj okazis inter unu marveturo kaj alia. pri kiu ni scias. la ĝojon kaj doloron de la amo. ke Gojo ŝanĝiĝis kon- li. Efektive Gojo sciiĝis pri siaj propraj deziroj al la amo de Jaĉjo. kaj poste al la salono. kiuj iam deziris adopti " La DometoV Gojon. Lilio aĉetis Gi estis malmoderna domo negranda kaj duetaĝa kun bela ĝardeno kaj arbetaro. kiun Lilio ricevis post la morto de la geonkloj.

ĉar nun troviĝis. ŝi Iufoje pensis. parto- prenante ĉion. ĉar al la la atento estis dividata. Neniam parolema. Sed tio okazis li nur tiam. LILIO 165 Kiam ŝtele iris ŝian vivon tiu stranga. anstataŭ esti koncentrata eur la laboro. ŝi ĉar estis evidente. dirante al si : — Ne decas. ĝi iom blindigis kaj konfuzis ŝin. Feliĉe. ŝi Pro tio jam ne povis verki tiel bone. kion faras. ĝuis ian kompenson. kaj. ke ordinare tiel lerta pri legado de la homoj. kvankam tio ne restis longe. kaj decidis forigi ĉiujn ŝi pensojn pri la afero. jam ne povas kun certeco legi Jaĉjon. en nekomprenebla afero. dum la li amlumo brilis en liaj okuloj. la Tamen ofte turnadis sin ja la li. ke povas senĝene paroli kun li ŝi. ĉar. kiam estis en akompano de aliaj li homoj. ke mi pripensu tiamaniere pri li. Si li li jam nun malofte parolis. kiel ŝi antaŭ konsciiĝo pri la amo Jaĉjo. ŝi ŝi ludante violonon. mirigi la aŭskultantojn pro la emocieco. kiam tion fari ŝajnis tiel grave kaj dezirinde. al pensoj kaj ŝajnis kvazaŭ Jaĉjo estas ĉiam apude. al ŝi rimarkis. ke Jaĉjo amas belan Noran. ŝi. kaj tiam Gojo ne povis ne senti ĵaluzan doloron. iam la ol antaŭe. kelkfoje sulkigante la brovojn. montris sin atenta pri kaj afabla al ŝi. kiun oni nomas la amo. kiu ne diris al mi eĉ unu vorton pri amo. Nora jam fariĝis bela dolĉa fraŭlino kun ĉarma . ke aliiĝis. kiun esprimadis tiel forte kaj lerte. povis pli bone. Kion pensi ne sciis. Kiam ili estis duope. kio ne ofte okazis. nur ŝajnis eviti ŝin.

" kiam Gojo aŭdis la nelaŭtan frapeton sur la pordo. . . — Nu." responde al la ordono : " Envenu. pri kiu mi volus certiĝi antaŭ ol foriri de Anglujo. tamen. ĉi tio ja estas ĉarma neatenditaĵo. kiuj venos al mi. Cu vi povus doni al mi iom da tempo ? — Plej plezure. Tio ŝajnas tute tiel. Jaĉjo. la esperoj de Jaĉjo subite leviĝis. kio estas al vi ? Mi esperas. kie Lilio kaj Gojo loĝis. kaj la du fraŭlinoj fariĝis amikinoj. Gojo. kiam ŝi bonvenigis lin. ke vi deziras konfidi al mi. Jaĉjo. . mi venis al vi por helpo. kiam ili denove renkontiĝis post jaroj da diseco. Cu . rimarkante ion hezitan kaj neordinaran en lia aspekto. . Sia hejmo estis en ne granda distanco de tie. kaj aŭskultante la gajan tonon de la voĉo. se vi dezirus tiom da tempo ! Poste mi devos instrui lernantinojn. Mi ĝojas. dum ŝi maltrankvile demandis : — Amiko mia. Mi estus je via dispono dum tutaj tri horoj.i66 LILIO voĉo por kanti. Kio venigis vin ĉi tien tiel frue en la tago ? Tiam. nenio malbona okazis . ke nenio grave malagrabla por vi okazis ? — Ne. Vidante la ekrigardon de neatendita plezuro. kiom mi scias. kiel en la malproksimaj tagoj de nia infaneco! Atendu nur unu momenton. dum mi iros sciigi la patrinon pri via alveno . ĉar mi estas en stato de forta necerteco pri plej grava por mi afero. ŝia vizaĝo ricevis subite ŝanĝitan esprimon. kun kiu Gojo akceptis lin. Sed ni sekvu Jaĉjon en la saloneton de " La Dometo.

— Cu vi dezirus iri en la ĝardenon. . efektive ŝi scias la celon de mia vizito. ĉu vi komprenas la grandecon de tio. kiu iom ruĝiĝetis pro plezura antaŭsento pri la interparolo. ke mi venis al vi. kvankam ŝi ankoraŭ ne divenis. karulino . — Cu vi ne povas diveni tion. . kaj Jaĉjo sur brakseĝo. ke ankaŭ ŝi partoprenu la kon- fidon ? — Ne. ĉu vi volas akcepti mian amon . amas vin. Si devis . mi petas. Via patrino kaj mi jam renkontiĝis . — Do. ke vi ne povis ne vidi jam de longe. . ke ili estas fiksitaj sur ŝin. . Mi amas vin pli forte. . . . . . pardonu la interrompon —diris Gojo iom nerve. ke io neku- tima okazis. kaj ke devas esti. . tio estas nenecesa. . kion mi deziras diri al vi ? Mi estas certa. . ke li vidas ŝian malfacile regeblan ĝojon kaj aŭdas la laŭt- pli ajn neregulajn batojn de la koro. . . Mi volus ekscii . ĉar ŝi nun bone konstatis. . Ili sidiĝis. Komence ŝi ne povis renkonti la okulojn de Jaĉjo. kaj estas kun ŝia permeso. . kio ĝi estas. . ol ĉiun en la mondo. ke . . kvazaŭ karesante la harojn de Gojo. . LILIO 167 eble vi deziras. La suno brilis en la ĉambron. kion mi petas de vi ? Kredeble vi ne povos min ami ? Nepreparite je tia eldiro. kaj redone ami min ? Gojo. vi ne havas ian ideon pri . kiun li altiris apud ŝin. Gojo ne povis eligi eĉ unu vorton. mi . kvankam ŝi sentis. Cu . aŭ ĉu vi plivolus interparoli ĉi tie ? — Ci tie. Gojo en ŝia preferata sidloko sur angulo de kanapo.

amatino mia. . . tro feliĉaj por parolado afl moviĝado. Jaĉjo aŭdis la solan vorton. . escepte tiam.seĝo movante 6in pli proksimen al Gojo parolis : — Diru al mi. tiris ŝin al si. ĉar Jaĉjo. Gojo ĵetis elokventan rigardon 6ur Jaĉjon.i68 LILIO trankviligi la subitan tremadon skuantan ŝin. Anstataŭ malpermesi la ĉirkaŭbrakon. ke ĉiuj lingvaj baroj foriĝis. . antaŭ ol trovi respondajn vortojn. ĉirkaŭinte ŝin per siaj brakoj. Tamen ŝi retrovis la voĉon. . ĉar ŝi karese apogis la vizaĝon kontraŭ lia ŝultro. Fine. . Feliĉe. sidigis sin apud Gojo sur la kanapo. kion Jaĉjo vidis en la brilantaj okuloj faris nenecesaj ĉiujn vortojn. kiu antaŭe povis nur malfacile esprimi siajn pensojn per vortoj. sufiĉe . Vane ŝi penis aldoni ion al tio ĉi. ke Gojo trovis ĝin tute agrabla. la vortoj ne volis aŭdigi sin. mia edzino ? Ankoraŭ la dezirataj vortoj ne estis troveblaj. rigar- dante en la brilantajn okulojn de Jaĉjo kaj tro- vante tie tre fortan esprimon de la amo. ŝajnis. kvankam ĝi sonis strange nefamiliara. ŝi devis denove mallevi la rigardon. kiam de tempo al tempo Jaĉjo nomis Gojon per ĉiuj karesaj esprimoj. ke tio. ĉar li salte leviĝis el la seĝo. Evidentiĝis. kaj. sed fariĝinte pli kuraĝa. . Tiel ili sidis. por ke vi fariĝu . . kaj per la . ekkonis la nedireblan karesecon en ĝi. ĉu vi efektive min amas ? . . kaj komencis : — Kara . jam nun senti6. Vere ĉio renversiĝis.

ke la amo blindigas. . LILIO 169 Amaj vortoj denature troviĝis sur liaj lipoj. . . . ke vi evitas al min. ke iam . . ĝuste tiel reala. Kisu min. sentante. . de vi en sonĝo . . mi iom komprenis. . Kaŝante antaŭ la vizaĝon. kiam ili sidis kune. kion mi nun deziras . : . kiam mi sentis vian kison sur miaj lipoj . . Ili sentis sin tre feliĉaj. tian kison . . mia. kiel tiu. . . dum Gojo. ke mi blindiĝis. Jaĉjo. kiel iam. Tiu kiso ŝajnis al ambaŭ kvazaŭ sanktaĵo. kvazaŭ la animoj interkroĉiĝis. . ŝi Tamen post iom da tempo Jaĉjo turnis al si la vizaĝon de Gojo. . povas senmove kontente resti en silento. . flustrante : — Karulino. eĉ ne povis diveni. sed mi komencis pensi. Gojo respondis li — Jes. . . Vi ankoraŭ ne donis unu al f mi Cu mi povas . kaj devas esti. Kiam mi efektive eksciis pri mia amo vi. . al Mi memoras mian vekiĝon . . — Oni diras. — Kredeble mi povos tion klarigi. . ke kiso povus esti tiel dolĉa tiel kompreniga . . Cu vi ? . . . ĉar . amatino ? ! . ĉu vi povas diveni tion. jam antaŭe mi havis unu . ke vi eĉ ne amas min fratinsimile. . kiu antaŭe devis haltigi esprimojn de sia amo al jam povis diri nenion. ke mi jam ne povus trudi min vi. tiu sonĝo fariĝu realaĵo. kaj la ensonĝa kiso ŝajnis . mi ankaŭ al eksciis. kaj mi deziris. ke tie li. kiel al . ĉar mi ne nur nesciis pri via amo mi. . . . sed per la kiso ili magie unuiĝis. Iom poste Jaĉjo diris : — Mi ne sciis. . . . ĉar . kiun vi ĵus donis mi.

. . ke tio ofte okazas en la vivo ! Ni timas kaj timas. la tuta mondo aspektas pli hele. sed Jaĉjo. tamen estas meza vojo. ĉu ne ? Karulino. de kiam mi vek- iĝis ! Mi pensas. ni savus nin de multe da doloro. ĉar niaj propraĵoj. ke vi estas kontenta je mi ? — Mi ja estas kontenta je vi kaj je ĉio en la vivo ! Leviĝante ĉi tiun matenon. ne serĉantoj." eĉ " niaj propruloj " ja venos al ni en la ĝusta tempo. ĝis subite Gojo ekkriis : . sed pli ol unu fojon mi ja evitis vin. . mi kompatis min. ĝuste en tiuj fojoj mi la plej forte deziris esti kun vi. kiel plenda kaj sopira ĝi estus ! Nun mi sentas. Eble tio estis fraŭlina modesto. . ke vi solaj havas la rajton amindumi. Tiel ili babiladis laŭ la maniero de geamantoj. kaj ne harmoniis kun la bela heleco de la sunbrilo kaj la kantado de la birdoj. sed la pensoj estis negajaj. kvazaŭ mi povus verki aŭ almenaŭ ludi nur gajan marŝon! — Mi ankaŭ multe pli gajiĝis. — Eble vi estas prava. Mi supozas. kiam se ni povus fidi. ĉu vi estas certa. ĉio jam iras bone. . ke vi amas min. neinvitite. mi . diru denove . . kiel kutime mi pensadis pri vi. De kiam vi diris. . ofte nenecese. kiu lin persekutus. Verdire. La fraŭlinoj devas esti serĉatoj. . . eble ĝi estis sensencaĵo. Memoru.170 LILIO antaŭe mi senpense faris. ke vi sinjoroj de la kreitaĵ- aro aroge pretendas. ĉu ne ? Ciuokaze. sciante nenion pri la tiel baldaŭ venonta feliĉego! Se mi tiam estus verkinta muzikaĵon. ke viro ne respektus virinon. .

ĉar tiu venis ĝis la pordo. kisu min denove. por plene malfermi ĝin kaj enkonduki karan patrinon. kion diros la patrinoj ? Cu vi ne diris. sed ni ne rapidu — almenaŭ . ŝi. junaj homoj samtempe rapidiris al la pordo. Poste ankoraŭ multo troviĝis por diri. kaj ne estis necese iri serĉi Lilion. por ke vi ankaŭ partoprenu en nia feliĉo. kiun iomete malfermis. . por sciigi al ŝi — Laŭ via volo. kriante ŝi : — Cu vi infanoj ankoraŭ ne finis interparoli ? Post kvin minutoj la tagmanĝo surtabliĝos! Lilio estis tuj forironta. dum du feliĉaj. kaj ŝi lasis nin neinterrompitaj dum longa tempo! Ni iru al nian feliĉon. la — Gratulu nin. antaŭ ol iri! . patrino kara. ke ni iros trovi vin. ke mia patrino jam scias la celon deviavizito? Karapatrino! ŝi do ne mal apro- bas. karulino. LILIO 171 — Mi demandas al mi. sed du gajaj voĉoj al- vokis ŝin. ni ĵus diris. .

starantan ĉe angulo de sufiĉe vivo- plena strato kontraŭ la konataj Gardenoj Kew. se ili dezirus tion. kaj fotograf- aĵoj. " kiuj ne volis. La domo estis la donaco de gesinjoroj Leden. sed li cedis al la peto de la gepatroj. CAPITRO XXVII Jaĉjo revenis de la marvojaĝo. Ci tiuj estis sufiĉe bongustaj ka j oportuna j . kun tiom da alta civilizacio. Li iom deziris reveni por tie enloĝiĝi. ke li per tio apartigu sin de la mondo " dum li ankoraŭ estis tiel juna. ne tre malproksima de Barnes. Cio estis jam pretigita en la nova loĝejo. kie Jaĉjo estis loĝanta kune kun la gepatroj. antaŭ ol okazos * Elparolu : Kju.* regiono apud Londono. kie la loĝantoj ŝajnas al li tre feliĉaj kaj sen zorgoj. ke en malproksima Aŭstralio ekzistas tiel bone konstrŭitaj urboj. vortpentraĵoj. Restis ankoraŭ kvin tagoj. ravite de la bela Idimato kaj bonaj vivperspektivoj en Aŭstralio. Jaĉjo kaj Gojo trovis oportunan domon en Kew. 172 . Malgraŭ liaj belaj priskriboj. kiuj promesis okupi la domon. ili ne povis konstati. ĝis la feliĉa paro revenos post sia miela monato en Svisujo. Tie Lilio kaj Gojo povus viziti sin ĉiutage. kiuj aldonis ĉekon por pagi la koston de la pli- multo de la mebloj.

Jaĉjo. via moŝto — diris Gojo. Li diris : — Ne decus. kiun mi rememoros. — Konsentite !pri tio mi ne kontraŭstarigos eĉ unu vorton. Jaĉjo estis danka. sed. eĉ se tio nur konsistua el kunvenado de . ke vi plu gajnu monon perlabore. LILIO 173 la edziĝa soleno. — Tion mi deziras rilate al vi. Tamen estas egale vere. eble kun tendenco al melankolio. ĉu ne vere ? — Tute jes. Farante tion. ke ĉiu sana virino kun virinaj instinktoj deziras kaj esperas edziniĝi kaj fari el unu domo hejmon por amato. por ke ŝi refreŝiĝu kaj ne fariĝu indiferenta kontraŭ eksteraj aferoj kaj homoj. ĉar mi povos akiri sufiĉon por ni ambaŭ. ĉar mi volas. Tamen vi certe s ĝojos mastrumadi. — Post iometa paŭzo ŝi plue diris :— Mi supozas. Tiu lasta frazo via donis al mi novan ideon. karulino. ŝerce riverencante— mi volus scii. Mi rekomendos.- ke vi estu feliĉa. ŝi plenumas la leĝon de la naturo kaj sam- tempe kontentigas propran koron. ke ĉiu virino devus havi ian intereson ekster la domo kun ĝiaj devoj. kiam konsultos min virino ellacigita. ke ŝi interesiĝu pri io ekstera de la domo. ke ŝi neplende cedis al lia peto pri tio. ĉu vi opinias. karulino mia. kaj hodiaŭ vespere Gojo estis aperonta la lastan fojon sur la estrado. ke mi devus kaŝi mian talenton sub la multnombraj devoj de mastrino ? aŭ ĉu mi havas vian moŝtan permeson iufoje ludi antaŭ miaj kompatindaj kripluloj ? — Kompreneble mi tion deziras. kiam vi fariĝos mia edzino.

Si komprenigis min pri la fakto. kiu vizitadas la " popolajn koncertojn. Pro tio la patrino kaj mi speciale aranĝis kaj uzadiŝ la iaman balsalonon. kiamaniere mi povas helpi en la feliĉigado de kelkaj el la kompatindaj neriĉaj homoj de tiu ĉirkaŭaĵo. kiam via vivmodo ne lasis manki al vi la diverseco ? — Mi pensas. por ankoraŭ helpi fari plezuron al la malriĉa invititaro. . kiu staras en la ĝardeno apartigita for de La Dometo. li aĉetas bileton de koncerto kaj donas ĝin al la fratino." kiujn oni starigis. Tia- maniere fraŭlino Green povas okupi unu el la plej malkaraj sidlokoj ĉe la malkaraj " popolaj koncertoj. ke tro multaj virinoj kaj knab- inoj havas nenion krom laboro kaj zorgoj. ol multaj aliaj virinoj. Fraŭlino Green estas pli feliĉa.174 LILIO virinoj por kudri. • Elparolu : Grin. ke ŝi havas karan fraton. li samtempe ŝparadas la egalan sumon por la fratino. kiam mi konatiĝis kun fraŭlino Green. Kiamaniere vi eltrovis tian fakton. kaj pro tio mi promesis al mi ĉiam reveni ĉi tien en la difinita tago. ke mi eksciis la unuan fojon pri tio. pro tio. Ili havas nenian amuzon. Ciufoje kiam li elspezas por la propra tabako. mi petis konsilon. pri kiu ili povas antaŭ- senti la ĝuon. kiu agas tre sindoneme al ŝi.* la malriĉa kriplulino. Gojo. Kiam mi vizitis ŝin. Kiam li sufice ŝparis." kie mi iafoje ludas.

prezentante antaŭ si per la imago la dolĉecon kaj ĉarmon aldonotajn de la ĉeestado de Gojo. Proks'man ? En la mateno de unu tago. por vidi la plej ĉarman. tamen post kelke da horoj li konvinkis sin. sed de kiam li enloĝiĝis en la domon. vekiĝ- inte. ĉiumomente akcidentoj ja okaz- adas . Alifoje li sin maltrankviligis. Unufoje li penetris pli profunde en la estontecon. Li vagadis de unu ĉambro en alian. pensante : sed eble okazos ia akcidento. Li vidis ŝin jen sidanta kontraŭ li ĉe la manĝotablo. jen ili kune akceptas gastojn. ĉar multo povas okazi en la daŭro de tri tagoj. Ordinare li ne timadis. jen okupanta sin pri la mastrumado . li sentis alterne feliĉecon kaj maltrankvi- lecon. . Kion mi iam faris. kiel li antaŭe pensis. ke ĝi ne estas tiel proksima. kiu malebligos ĉion ĉi tion ? Ciutage. kiom mi atendas ? Transirante 175 1 . kiu estis la estonta hejmo de li kaj Gojo. . kortuŝan bildon el ĉiuj. por ke mi meritu tiom da feliĉo. jen ili estas duope. li diris al si : restas nur tri tagoj de nun ! La intertempo ŝajnis al li mallonga. precipe li ne timis kreitaĵojn de la imago. dum li sentis en si kvazaŭ adoron. CAPITRO XXVIII Lapensoj de Jaĉjoĉiamrondiradislian proksim- an feliĉecon.

ke nenio malbona okazu al Gojo. . kredeble nenio tre eerioza okazis. vesto alvenis kelke da minutoj antaŭ ol kaj Lilio vestis Gojon per ĝi. kaj. leginte la malmulte da vortoj — mi sekvos vin kiel eble plej baldaŭ. ĉu ne vere ? — Tio estas vera. Fakte. La unua koverto. li levis la korespondaĵon kuŝantan sur la vestibla tablo." povas ĉiam okupi sin per la Reveninte hejmen ĉirkaŭ la tria horo. kaj poste prezentis ŝin antaŭ Jaĉjo. La edziniĝa li. — Ja iru.176 LILIO straton. mia knabo— -diris al li la patrino per kunsenta voĉo. Dio donu. Tie oni " eksteraj pacientoj. sed neniam antaŭe vidis ŝin li konscia pri la vestoj. oni facile povas faleti." Legante li paliĝis. Mi vokos fiakron. kiun li malfermis. li sentis sin pli normala pro la okupiĝo kun aliaj. kaj estas kompreneble. kiu ĝuste tiam venis renkonte al li en la vestiblon. ĵetinte la telegramon al la patrino. ke vidis ŝin en multaj li diversaj belaĵoj. kantante rekantaĵon. enhavis " telegramon. antaŭ ol mi havos la rajton ŝin nomi edzino! Fine li decidis iri al la hospitalo. ĉar vi mem vidis ilin ankoraŭ en la lasta vespero. la patrino malsanas. por ricevi lian admiron. Gojo. kun la vortoj : — Mi bezonas vin. kaj. li diris mallonge : — Mi devas tuj iri al Gojo. filo mia. falpuŝiĝi. kaj pasigis tre plezuran tempon kune kun ili. Sed kuraĝiĝu. Jaĉjo la hieraŭan vesperon vesper- manĝis ĉe sinjorino Cester kaj Gojo. Gojo e6tis ĉiam belete kaj bonguste vestita.

Kiel dolĉe kaj eĉ bele ŝi aspektis! Kiel forte li deziris ŝin enbrakigi ! Ef ektive li f aris rapidan paŝon antaŭen. Kiel malrapide ruliĝis la fiakro ! Cu li neniam atingos La Dometon? Cu estus pli bone. Vestite per gracie falantaj volvaĵoj el mola blanka silkaĵo. celante tion fari. ke ŝi faru honoron al li dum la edziĝaj soleno kaj festeno. Eble ĝi longe atendis lin. LILIO 177 Tamen en la hieraŭa vespero Gojo vidiĝis en neordinaraj cirkonstancoj. Kio do povis okazi de tiam por suferigi sinĵor- inon Cester ? Almenaŭ Gojo mem fartis bone. ke Jaĉjo vidu kaj admiru la veston faritan sole por tio. dum li estis for en la hospitalo. sed Lilio. ĉar. Post la manĝo ili kune iris al ia halo. li ne rimarkis la horon de eendo. ŝi eniris la saloneton kun ruĝetaj vangoj duone fiera. Je kioma horo oni sendis la telegramon ? Tion li ne sciis. Fine li komencis trankviliĝi. duone nekuraĝa. ridete intermetis sin. 8ur kiea sojlo li devis adiaŭi ilin pro tio. ke oni ne invitis sinjorojn. kiam liaj pensoj ree atingis tiun punkton. . ĉe kiu ĉiu partoprenantino devis donaci ian tolaĵon por la domo de la edzini- ĝonto. antaŭ- vidante lian intencon. La amikinoj de Gojo aranĝis regalon je ŝia honoro. turnante sin speciale por tio. li detenis sin. ke li povas ankoraŭ fari nenion. kun belaj hispanaj puntoj. ke li piediru ? Sed ĉiufoje. Tiam poste ŝi ridete paŝadis malrapide. kaj ke Gojo kredas. leginte ĝin. sciante.

turado li penis fluigi fortig- ajn riveretojn de pensado al la amatino. dirante en si : — Mi havigos al la kara panjo la plej lertan kuraciston — specialiston en Londono — kiam mi scios. amatino mia. Gis la fino de la v. Cio estos bona en la fino. kiujn oni povas uzi aŭ helpe aŭ malhelpe. . de kio ŝi suferas.i78 LILIO ke la pensoj estas fortoj.

kvazaŭ iu estis falanta malsupren sur la ŝtuparo. panjo kara. Gvidate de la flametoj. ekkriis : — Mi venas. Sed nenia respondo aŭdiĝis el tie. kio nome okazis! Kiel respondon ŝi ricevis odoron de brulo. ne okupis longan tempon. kio okazis. klinante sin super la balustrado. ŝi estis tuj turnonta sin sur la alian flankon. aŭskultante dum momento. kiam bruo ja aŭdiĝis. Baldaŭ Gojo endormiĝis. kaj samtempe flanetoj vidiĝis el la sen tio mallumeco. Gojo ankoraŭ kuŝis. Guste tiam ŝi aŭdis ĝemkrion por helpo de malsupre. Lilio kaj Gojo diris al si " bonan nokton " kaj iris kuŝiĝi. kiuj estis ĉiam pligrand- «79 N . sed je la kvara horo vekiĝinte. ke ne ĉio estas en ordo. antaŭ ol salte leviĝi kaj surmeti negliĝan veston el lanaĵo. kaj tie simile al infano ŝi instinkte ekkriis : — Patrino ! —en la malfermitan pordon de la ĉambro de Lilio. En la daŭro de momento ŝi ankoraŭ kuŝis aŭskultanta. ŝi subite sentis. sed ĉar ŝi nenion aŭdis. ke eble domrabistoj en- iris la domon por forŝteli la edziĝajn donacojn. Rapide ŝi iris al la vestiblo ĉe la supro de la ŝtuparo. kaj. CAPITRO XXIX Sciigi al Jaĉjo tion. Timigite de la penso. Reveninte de la regalo en la lasta nokto. Si tuj turnis sin en la direkto al la ŝtuparo.

ŝi deziris ĝin surmeti al si. sia dormejo. Feliĉe ŝi palpe trovis malnovan dikan mantelon. metis kusenon sub la kapon de la kara patrino. ke mortigistoj eniris la domon. Gojo kure malsupreniris la ŝtuparon. kiam. ĉar ef ektive Lilio kuŝis tie proksime de la plej malsupra ŝtupo. konvinkite. demetis la negliĝan veston kaj ĉirkaŭvolvis per ĝi la patrinon.i8o LILIO iĝantaj. por ke Lilio povu ĝin tuj preni. Poste. Certe estis. Sajne la rapida moviĝado de la aero. Poste ŝi devis denove sonori. timigite de la bruo de la sonorado kaj vidinte la senmovan korpon de Lilio kuŝantan sur la vestibla flanko. ekbruliginte la gason en la vestiblo kaj saloneto. por ke ŝi estingu la flamojn. por venigi la servistinon.* la servistinon. aŭ eble la negliĝa vesto estis tro maldika por estingi la flamojn. pro la malsupreniro de Gojo kaj la demeto de la vesto. kaj alportis akvon por malsek- igi la lipojn kaj aspergi sur la frunton de la jam sveninta virino. enironte la ĝardenon. ke ĝia subaĵo estis el katuno tiel same. kie ŝi riglis la pordon kaj poste alpuŝis pezan tirkestaron kontraŭ ĝin. kaj ke ŝia lasta horo alvenis. ke la sonorado kaj urĝa kri- * Elparolu : Geni. Ellasinte teruran ekkrion kaj tute timigite. kiel la brulanta nokto- vesto de Lilio. Gojo energie sonigis la sonorjion. kiu. ŝi retiris sin denove al la citadelo. Fine. por venigi Jenny. . sed ial Gojo devis serĉi ion pli dikan. kiu ĉiam pendis de apuda hoko. ventumis la jam sen tio tro grandajn flamojn. decidis.

sed treme malsupreniris. ŝi klarigis ĉion. ŝi malsupreniris. kiu ankaŭ estiŝ katunaĵo. Poste ŝi volonte obeis la rapide diratajn ordonojn de Gojo. La atendado ŝajnis longa al Gojo. lumiginte kandelon. sed poste. kaj ke mi ne povas riski movi ŝin. Nebone ripozinte. ĉasante muson. pene parolante. LILIO 181 ado de ŝia nomo venas de fraŭlino Gojo kaj ne de sangavidaj mortigistoj. ŝi ne plu perdis tempon. En la unua momento ŝi timis. super la noktorobo. aŭdinte nenion plu suspektindan. Cirkaŭ la kvara horo bruo de falinta fajencaĵo okazis. Eble ŝi pensis. Lilio vekiĝis ĉirkaŭ la tria kaj duono. kiu sub la influo de stimulo rekonsciiĝis kaj malforte ridetante certigis ilin. Tial. Li faris ĉion fareblan al la suferantino. kiu diris : — Rapidu. ke verŝajne oni forgesis meti la katon eksteren de la domo kiel ili kutime faris ĉiunokte. ŝi pensis. kaj ne povis denove endormiĝi. ke ŝtelistoj celas la valorajn objektojn donacitajn al Gojo. kaj ke ĝi faligis pladon. Jenny kure foriris. ke ŝi 6venis. ke ŝi sentas neniom da doloro krom ĉe la maleolo. Rapide surmetinte pluvmantelon kaj botojn. ke li reirus en la liton. trovis la katon kaj la . akompanate de Jenny. se ŝi ne atendus. ŝi surmetis negliĝan veston el katuno. antaŭ ol li alvenos. venigu la plej proksiman kuraciston. Jenny. Efektive la kuracisto venis post dudek minutoj. Sciigu lin pri la akcidento kaj la severaj brulvundoj de mia patrino. Diru. Iom post iom. kaj tenante la kandelingon per la mano. kiu rifuzis foriri sen li.

Gojo. ŝi komencis supreniri. kiun vi dezirus venigi al vi ? Ce tio doloro pikis la koron kaj montriĝis en la okuloi de Lilio. aŭ iu homo. krom ĉe la maleolo. ĝis ŝi trovis sin sur la lito. flamigis ilin. kaj Jenny. Atinginte la vestiblon ĉe la malsupro de la ŝtuparo. ke mi estas pli grave brulvundita. ke la granda severeco de la brulvundoj estas la ĝusta kaŭzo. ĉirkaŭ kiu grupiĝis la kuracisto.l82 LILIO dispecigitan pladon. ke ekzistas ia grava afero. la doloro ekkriigis ŝin. ke unu maleolo elartik- iĝis- Kiam ŝi penis leviĝi. Dum la falo la kandelo eliĝis el la ingo. kaj. — Estas mirinde. kaj ŝi perdis la konscion. sed ankaŭ troviĝis. ĉu povas esti. ke mi iom severe brulvundiĝis ! — ŝi diris. ol mi supozis ? Sidiĝinte. tamen iom poste li diris : — Kara sinjorino. sed atinginte la parton de la ŝtuparo. kie ne malproksime de la supro la ŝtupoj kurbiĝis kaj malvastiĝis. pri kiu vi dezirus fari aranĝon. implikiĝinte en la volvaĵoj de la vestoj. Mi pensis. mi sentas neniom da doloro. kiu tamen respondis trankvile : — ĉu per tio vi volas min sciigi. Metinte la katon eksteren de la domo. ĉar ne nur la brulantaj vestoj mal- helpis. ke ŝi ne sentas doloron. kompatinda Lilio ankoraŭ povis neniel helpi sin. ŝi paŝis sur parton de la vestaĵo kaj falpuŝiĝis. la bonkora kuracisto diris per mild- igita voĉo : . La kuracisto ne tuj sciigis ŝin. sed falis ĝis la malsupro. ke. Pro la malvasteco de la ŝtupoj ŝi ne povis levi sin.

. en la difinita tago . por homoj . . kia- maniere ni povas alĝustigi ĝin al nia vivo kaj eltiri profiton el ĝi per tio. al nia Gojo. ĝis mia filo revenos kaj mia filino edziniĝos. . ke mi havos ankoraŭ kelke da tagoj sur la tero ? Se vi ne sukcesos. Ju pli trankvile vi restos. ofte eraras. Eble . — Mi ne timas morti. spirite. mi ja . konduti ĉiam bone . tiu certeco plifaciligas al mi . antaŭ ol foriĝi . . . . . la volo de Dio fariĝu. . kvankam . ke mi petegu vin . . ke ni ŝanĝu la suferon pli granda kapableco kaj pleneco de la karaktero. Mia sola bedaŭro estas. Sed estas nur ŝanco. . Vi certe . . . . Lilio povis. . . dua filo . doktoro. kit<m estus pli bone. . paroli al li. ĉar eĉ ĉi tiu okazo estas parto de la Dia plano . . . . Kiam Jaĉjo eniris la litĉambron. ke vi ankoraŭ edziĝu . Cu vi volas peni plifortigi min tiel. sed mi ja dezirus vivi. . ke io povas okazi. . . Cio dependas de la stato de la koro. faros tion . . . Tamen mia plej forta deziro estas . ke eviti suferon estas dezirinde. . kun iom da malfacileco kaj ofta paŭzado inter la vortoj. . Si diris : — Jaĉjo. ke ni penu kompreni. . mia kara. geedzoj . . Vi estas malfortigita de la skuego al la sistemo. la foriron al la nekonata lando . ke mi ne povos vin vidi . . mi nur volas averti vin. . . . . . . ĉeestos . ne necesas. . LILIO 183 — Mi ne deziras timigi vin . . . . . . . pensante. . nur . . des pli bonan ŝancon vi havos resaniĝi.

kiel ni atendis. Estis videble. vi ja ĉeestos nian edziĝan solenon. Nun mia sola deziro estas. . Eble li ja venos ĝustatempe. ol oni atendis lin." kiam ŝi rimarkis la esprimon de alta plezuro sur la vizaĝoj de la patrino kaj de Jaĉjo. Kiam Jaĉjo revenis. kiu diris nelaŭte : — Sinjorino Cester. Jaĉjo. Cu vi konsentas ? Gojo levis la rigardon duontime kaj estis tuj dironta : " Ne. tial ŝi dolĉe kapjesis. ol multaj virinoj . sed ankaŭ Filipon. . Lilio diris : — Tio estos ja tute kontentiga por mi.184 LILIO Gojo komencis mallaŭte plori. kiu edzigos nin en ĉi tiu ĉambro. . kiu havos plenan rajton resti kun ŝi kaj konsoli ŝin en la tempo de ŝia sufero pro mia foresto. li trovis ne nur la proprajn gepatrojn. ĉar tiam mi lasos mian amatan filinon kun vi. . ol ŝi antaŭe pensis pri edziĝo. mi tuj iros por havigi al mi specialan permeson de edz- iĝo kaj venigi pastron. Mi nur bedaŭras . kiu feliĉe alvenis unu tagon pli frue. konsciante. Se Gojo permesos. mi mem estas pli favorata. ke Lilio fariĝis multe pli mal- forta. Poste. kisinte Gojon kaj Jaĉjon. Si preskaŭ ne povis teni la okulojn mal- fermitaj dum la soleno. ideo venis en la kapon de Jaĉjo. ŝi pene diris : . . ke tia edziĝo estos eĉ pli sankta okazo. la malgajan nuancon en la cirkonstancoj de via edziĝo . patrineto. ke Filipo alvenu en la hodiaŭa tago anstataŭ morgaŭ. farinte ĉiujn necesajn aranĝojn. . sed tuj kiam Lilio parolis.

ke ŝi fariĝis eĉ pli malforta. . ĉiopova . diris per dolĉa tono : — Krom la honto. . . povas . ies brakoj etendiĝas al mi . . . ĉioscia . . . mi . panjo mia. . kiu ĉiam celis fari juste . . . . fiere rigardante la patrinon. simiĝi . . . . . . neniu ef ektive travivis la honton. Cu efektive Filipo estas ĉi tie . estas . oni ne povis ne vidi. sed Gojo ame. . La pezaj palpebroj ne povis longe resti mal- fermitaj. Mi pruvis Lian bonecon . . Memoru pri la boneco de Dio . . . tamen . . alprok . konataj de mi . . . . Kiuj estas ĉi tiuj homoj starantaj ĉirkaŭ mi ? Mi ne povas klare . LILIO — Ne timu ion ajn en la vivo . vi neniam tra- vivis tion. . Neniam Li forlasos vin . — Vi diris la veron. . . . . . Si povis nenion plu diri sen longa paŭzo por ripozi . kvankam mi travivis ĉiuspecan suferon . vidi ilin . . . sed kiam pli poste ŝi vekiĝis. . . . kvazaŭ ili estas . infano mia . . . . ne . . . . kaj Gojo ? .. . . Baldaŭ poste Lilio endormiĝis. . . . . fidu al Li . tra kiu virino povas trapasi .. ĉar. . . . mi . tro . . sed . . . malforta. ĉar vi neniel meritis ĝin. . . . . Si diris unu fojon : — Cu la krepusko falis pli frue ol ordinare hodiaŭ ? Kioma horo estas ? . ŝajnas . . .

por ke vi esploru la novajn ĉirkaŭaĵojn. Vidante la miron de Lilio. kie estas Gojo. nur kelke da paŝoj plu kaj ni eniros la landon de plena paco! Duonkonscie Lilio sin demandis : — Al kiu ĉi tiu parolis ? Cu eble al mi ? —sed ŝi ankoraŭ estis tro dormema. Baldaŭ ŝi tute rekonsciiĝis. farante plej belajn ĉielarkajn efektojn. kaj la ceteraj amataj. kaj krom tio. Filipo. ĝis kiam vi neatentos min! Sed vi estis tro laca. pli kaj pli densiĝis preskaŭ ĝis nigreco. ŝi duone aŭdis karesan tonon de iom konata voĉo diri : — Jen. rava. por ke ŝi solvu la demandon per simpla malf ermiĝo de la okuloj . kiu gvidis ŝin tien ĉi. tiam. sentante sin pli forta kaj iom scivola. ke la mallumo forestas. CAPITRO XXX La krepusko. El tuta ĝi radiadis bela. por ekscii la kaŭzon de tio kaj vidi. vi mem fariĝis 186 . pri kiu Lilio aludis. ŝi rimarkis. Rekonsciiĝinte. ŝi subite malfermis la okulojn. Mirante. kaj ke ĉie radias hela lumo. ni preskaŭ alvenis . ŝanĝkolora lumo. Cirkaŭrigardante. ŝi ekvidis tute proksime de ŝi la anĝelon gvidanton. la anĝelo gaje ridetis kaj diris : — Mi ĵus demandis al mi. sed ankoraŭ ne malferminte la okulojn. Samtempe ŝi kvazaŭ endormiĝis.

kiu ŝajnas deveni de mi ? De kie efektive venas ĉi tiu lumo ? Kie mi estas ? kaj kiamaniere mi venis ĉi tien ? — Kiom da demandoj ! — ridetante diris la anĝelo. Per tio ŝi komprenis. ke ŝi estas ĉir- kaŭita de granda rondo de lumo simila al perla- moto kaj devenanta senĉese kaj ritme de ŝi mem. por ke vi vidu. kio memorigis Lilion pri la sonoj de ondiĝanta rivereto fiuanta super la ŝtonoj de monta deklivo. ke ŝia korpo havas la formon kaj similecon de tiu. ĉar videble ĝi estas kreita el ia viva lumaĵo. sed tuj poste ŝi starigis sin pli firme kaj esplore rigardis sin. ŝi demandis : — Kio estas la signifo de la krepusko kaj de la rondo de lumo. LILIO 187 tiel luma. kiun ŝi uzis sur la tero. sed ke ĝi diferencas de tiu pro tio. La miro de Lilio ankoraŭ pligrandiĝis — Kiel. En la daŭro de momento ŝi ŝanceliĝis kvazaŭ pro kapturniĝo. Kaj jen. — Mi penos respondi al ĉiuj. Poste ĝi diris : — Mi retiros min for de vi por kelka momento. subite la anĝelo malaperis kaj la lumeco iom malpliiĝis. kiel sincere mi parolis. ĉar. ĉu mi fariĝis luma ? Ve! tio ne povas esti ! Ce tio la anĝelo ridis. ke mia brileco ne plu kontrastas tiel forte kun via. kaj tial vi ne tuj rimarkis ĝin. fininte vian de la Majstro difinitan taskon . ke ĝi ne havas solidecon. Lilio vidis. kvankam ne en la vico laŭ kiu vi faris ilin. Vi estas ĉi tie. Esplore rigardinte. Lilio forte ĝojis pri tio. kaj ĉe la reapero de la anĝelo. Ekster la rondo ia krepusko troviĝis.

" Gi vibradas en la plej profunda parto de la homa naturo. vi jam revenanta estas al via ĉiela hejmo. per ĉiu ama penso. ke ĝiaj vibroj atingas la koron de aliaj homoj kaj har- monie vibrigas ilin responde. kiam la lastaj ligoj. Ili vin atendas trans ĉi tiu pacoplena. kiun vi ĵus eniris kaj ĉe kies enirejo troviĝas. tiam oni nomas " la amo. kiel al ĉiuj. estas permesate.i88 LILIO en la surtera edukejo. kiuj ankoraŭ ligas vin kun la surtera vivo forfalos. la Kreinto kaj Fonto de ĉia lumo. kiuj atingis ĉi tiun staton. kiam vi estos rigardinta en la mondon de la idealo. superpendanta krepusko ŝirmanta ĝin kontraŭ homa scivoleco. Al vi tiel same. kies koro ĝi estas. sed vi ricevos iom pli klaran ldeon pri ĝi. Vi tiam konstatos. kiuj antaŭiris vin. pri la lumo. ĝi estas denature akirita de vi. kiu radias el vi : Tion vi ne ricevis kiel donacon. rigardi en la mondon de ideoj kaj idealoj. ĉar sole per tio vi memvole dekroĉiĝos de la surtera vivo. kaj la Majstro eldiros : " Bone. kvazaŭ vualo. Baldaŭ. por tie ĝui periodon da la- bormeritita ripozo kaj libereco en akompano de viaj amataj. ke ĉi tiu lumeco estas parteto de la Dia Esenco. Tion vi ne povas kompreni. rip- oziga valo de la ombro de la morto. " Kiu lumas al ĉiu homo venanta en la mondon. vi bona kaj fidela servisto. Kiam ĝi fariĝas tiel forta. Nu." vi transpasos al feliĉa ren- kontiĝo kun viaj karuloj. ĉiu peno aŭ eĉ celo al la devo." ĝin . En la malproksima komenco ĝi aspektis kvazaŭ malgranda eklumeto kaj devenis de Dio.

Tia lumulo povas iri ĉien ajn laŭvole. Estis rimarkinde. Lia sole ŝatata plezuro estas servi al Dio per helpado de la homaro. la pureco kaj forteco de la interna lumo ekflamiĝos kaj superregos la materian korpon. Via nuna brileco estas montro de la grado de via estonta perfektiĝo. Ci tiuj estis vojaĝantaj per diversaj. kies brilo disfluadas nemezureblan distancon. kies supro perdiĝis en brile majestan orkoloran nubaron. aliformante ĝin en tute luman spiritaĵon. antaŭ ol atingi tian per- fektecon. pri kiu Jesuo aludis. Sajnis al Lilio. El ĉi tiuj unuj estis infanecaj animoj kun instinktoj sovaĝaj. kvazaŭ ŝi staras sur unu pinto de montego. des pli . apartaj vojetoj. ke ju pli alte ili grimpis. sendepende de la fizika korpo. Kiam oni atingis tiun staton. ĉiu sekvanta ian idealon. saltante super malgrandaj nefacilaĵoj. tamen ĉiam progresantaj . LILIO 189 Sed ekzistas gradoj eĉ de la amo. Ankoraŭ nekalkuleblajn fojojn vi devos re- turne vizitadi la teron. vojaĝantaj tre mal- rapide. Komence je la plej malsupera parto de la montego montriĝis homoj en ĉiu grado de evoluo. Ankoraŭ pli kaj pliaĝaj animoj estis suprengrim- pantaj la montegon. ke fine ĝi plenigos la tutan homon. bestaj. ĉi tiuj iradis la plej rapide kaj gaje el ĉiuj vojaĝan- toj. kiu devas pliiĝi per ĉiu reenkarniĝo ĝis tia grado. falpuŝi- ĝante kontraŭ baroj. ofte sed ne grave vundiĝante. Aliaj estis ankoraŭ ne infanecaj sed tamen junaj animoj. Tamen iam vi ja atingos ĝin.

ke Lilio en la komenco ekkriis pro bedaŭro. Rimarkinde ankaŭ estis. Tiel ofte la vojaĝantoj falis vunditaj. . ŝlimaĵoj. kaj aliaj malfacilaĵoj. ke ĉiu vojaĝanto havis propran vojeton. por tie vidi la gvidlumon de la vero. kiu pri iuj detaloj estis malsimila al la vojetoj de ĉiuj aliaj. kaj kiel la brileco pliiĝis ĉe ĉiu ago aŭ eĉ sopiro malegoista. kvankam la venk- otaĵoj ĉiam ŝajnis pli nevenkeblaj. montris al dubantoj la vojon. ke ju pli malproksimen iu vojaĝis. kaj nekonscie faris ekmovon. oni bezonis nur levi la rigardon supren. kaj se la interna lumo ne sufiĉis por lumi la sekvantan paŝon sur la vojo. ke iu helpanto estas proksime de ĉiu. resanigis la vunditojn. Neniu estis tute sen helpo. Poste ŝi tute trankviliĝis.190 LILIO fervore kaj trankvile ili iradis. brila. nehela. ŝanceliĝa ĝi estis en multaj . purigis la ŝlimkov- ritajn. estis bezone nur etendi la manon kaj palpe esplori la vojon. kiel forta. ke ĉiuj vojetoj estas pli egalaj. Ili levis la falintojn. konsolis la aflikt- itajn. preta por helpi al kiu ajn suferanto. Ankoraŭ alia rimarkindaĵo estis. ol en la komenco Lilio pensis ilin . Eĉ se iu ne sciis sufiĉe por povi supren rigardi. Sed tamen ĉiuj vojetoj transpasis sin tre multfoje. rimarkinte. Estis videble. des pli apartigita kaj izolita fariĝis ties vojeto. firma ĝi estis en aliaj . rokaj pintoj. tuj kiam ĉi tiu ekkrios pro timo aŭ doloro. ĉar ĉiuj havis multajn verdajn herbejojn kaj alispecajn plezurlokojn dismeti- tajn inter la krutaĵoj. kvazaŭ por helpi ilin. Si plue vidis la lumeton en ĉiu homo : kiel eta.

. Per Dia elspiro f ariĝis la homo . minaca nubo. de kie ajn la homoj elektas ilin. en kiu ŝi mem staras . por provi sola iri. konata instruinto de la homaro. ambaŭ bone progresis. devas eĉ trabati al si propran vojeton tra la vivo. kaj kien ĉi tiuj kondukas ilin f —demandis Lilio. ke ĝi estas nenio alia. tial ŝi demandis la anĝelon : * El " Bhagavad G!ta. . La gefratoj nun fikse rigardadis tion.fariĝintedenovememfida. ol la ombro ĵetata de la valo de la morto. Ciu homo devas eltrovi . por vidi ĝin de pli proksime. li memvole fortiris sian manon. ĉu Dio permesus. ke Li perdu eĉ unu el Siaj kreitaĵoj ? Aŭskultu la vortojn parolitajn de Sri Kriŝna." . ĉar Miaj estas ĉiuj vojoj. por plifortigi la diron. Sed kiam Ltlio ĝustigis sian vidadon. sed sur aparte grandan spacon estis radianta la de Gojo interna lumo." Dum Lilio rigardis la sennombran grimpantan homaron sur la montego. Ambaŭ staris iom alte. parolis kvazaŭ per la voĉo de la Kreinto mem* : " De kie ajn la homoj Min alproksimiĝas. kiu. kondukis lin ĝis. kvankam en la fino de finoj ĉiuj vojetoj kondukas la vojaĝanton ĝis perfekta unuiĝo kun Dio. ke ili laŭiras diversajn vojetojn. LILIO 191 kaj tuj oni prenis lian manon kaj. kio de ilia vidpunkto ŝajnis kiel malluma. — La leĝo de libera volo estas la kaŭzo. ŝi ekdeziris vidi. Mi bonven- igas ilin. gvidante per la amo. — Kial ili laŭiras tiel multe da diversaj voj- etoj. kaj en la fino. ŝi trovis. kie staras Filipo kaj Gojo.

192 LILIO — Por kio ĉi tiu bela valo aspektas tiel mallume al la surteraj loĝantoj. La formo ofte ŝanĝiĝas laŭ la vidpunkto de la individuo. li ankaŭ scias ne tro alte taski la valoron de tia juĝado. se oni rigardas la matenon kiel la solan realaĵon. Lerninte iom precize juĝi per la sentoj. vetur- anta per ŝipo aŭ vagonaro la unuan fojon. kaj daŭran. Por loĝanto surtera. Tie sur la tero oni inklinas percepti kaj juĝi 8ole per la fizikaj sentiloj. des malpli terure aspektas ĝia vualo. kiu kvazaŭ per vualo malĝuste vidigas ĉion spiritan. des pli ŝanĝebla ŝajnas al li la materiaĵoj kaj des pli realaj kaj eternaj montriĝas la spiritaĵoj. ofte ŝajnas. kiu estas ritnedo. ju pli oni alproksimiĝas al ĝi. kvazaŭ sin mova6 la lokoj. ke la nigra teruro estis nenio krom iluzio. pli aŭ malpli ŝajnigita reala kaj pliigita de la distanco kaj nescieco. ke ĝi estas bele lumigita kaj per . vi trovos. kaj precipe tiam. kiujn ili preterpasas. Per tio oni eraras. Pri la valo de la ombro de la morto. ke la surtera vivo mem estas ia iluzio. Transpasante en la profundaĵojn dum via trairo tra ĝi. ĝis fine oni konstatas. kvazaŭ la amataj postlasis ne nur karulojn sed ankaŭ ĉion luman. ne la veturilo per kiu ili moviĝas. — La kaŭzo de tio estas. Anstataŭ esti reala kaj firma. la materio estas nur la formo. Ju pli alte li grimpas sur la montego de la evoluo. kiam la amataj ĵus enpasis en ĝin ? Sajnis al tiuj sur la tero. Tamen neniu povas akiri spiritan percepton ĝis post longa penado kaj ekzerciĝado. ne fino. kiam ili malaperas de ilia vido. firman.

. . kiujn la homoj sekvadas sur la tero. kaj timo ne estus tiritaj antaŭ ĝin. ol antaŭe pensas ĝin la plimulto de la homoj. Simile al la vojetoj. Tiel belege ĝi aspektas. La lumo blindigas tiun. ke se la vualoj de la materio. forgesemo. la odoro de la floroj naŭzas. . . tiel ripozige kaj alloge. kiun la vizaĝo samtempe akceptis. vidante la nedireblajn belaĵojn kaj majeston. kiu eniras nepreparita. ke Lilio vekiĝis el peza dormo. ŝi ellasis ĝojplenan ekkrion : Mia edzo . kion kom- prenis la homoj starantaj ĉe la lito. Ili pensis en la komenco. vidante ankaŭ tion. kaj mi jam sopiras al la atendantaj min amatoj . . estis ĉio. . kio estas sur la vojoj de Filipo kaj Gojo — stranga nepacienco ekkaptis min. dum la harmonio aŭdiĝas kiel malharmonio. vidante ankaŭ tiujn. ĝi ne estas sama por ĉiuj. homo persistas neinvitite eniri ĝin. kaj . — Nu —diris Lilio. Sed ĝi ja estas nepre pli facile kaj plezure irebla. la valo de la ombro de la morto ne estas loko. vidante iom pli klare la celon kaj vojon de la vivo. LILIO 193 floroj tapiŝita. . malgraŭ tio. la homoj ne restus kon- tentaj sur la tero. . Ce tio Lilio eliris el la valo de la ombro de la morto. Kiam. Fakte. ĝi estas nur la transira stato inter la mallibera vivo surtera kaj la libera ĉiela vivo. kaj la hela esprimo. . ĝis ili lernus la lecionojn dc la vivo. kiuj ŝin atendas. kaj ke ĉiela muziko aŭdiĝos. Sed la ĝojplena ekkrio. kaj. kaj Florenco . li trovas la valon malagrabla.

i94 LILIO sed post ne longe troviĝis. ŝajnis ĉio. kiu. ke la vortoj estis la lastaj vortoj de Lilio. kiu al la karuloj ĵus forlasitaj. LETCHWORTH.. . La Fino GARDKN CITY PRESS LTD. disiĝis por ĉiam de la korpo. ankoraŭ parolante ilin. ENOLAND. kio de ŝi restas.