Você está na página 1de 2

«Ἐγενόμην ἐν Πνεύματι ἐν τῇ Κυριακῇ ἡμέρᾳ καὶ ἤκουσα φωνὴν ὀπίσω μου μεγάλην ὡς σάλπιγγος» (Ἀπ.

1,10)
Ἐκδίδεται ἀπὸ τὴν Κοινοβιακὴ Γυναικεία Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Αὐγουστίνου Φλωρίνης – 531 00 ΦΛΩΡΙΝΑ – τηλ. 23850-28610 –imaaflo@yahoo.gr

Περίοδος Δ΄ - Ἔτος ΛΣΤ΄ Μέγα Σάββατο πρωὶ Συντάκτης (†) ἐπίσκοπος


Φλώρινα - ἀριθμ. φύλλου 2184 27 Ἀπριλίου 2019 Αὐγουστῖνος Ν. Καντιώτης

Κύριος ἐν παντί!
7ος λόγος τοῦ σταυροῦ

«Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου» (Λουκ. 23,46 = Ψαλμ. 30,6)

Μ
«Καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα» (Ἰω. 19,30)
ετά, ἀγαπητοί μου, μετὰ ἀπὸ πέντε πε- Οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας στὰ λόγια αὐτὰ
ρίπου ὡρῶν ἀγωνία καὶ πόνο ἐπάνω στὸ παρατηροῦν ὅτι ὁ Κύριος ἐνεργεῖ ἐλευθέρως.
σταυρὸ ὁ μέγας Μάρτυς τοῦ Γολγοθᾶ ἐκπνέ- ⃝ Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἰεροσολύμων κατηχεῖ·
ει. Σφραγίζει τὴν ἐπίγεια ζωή του μὲ τὴ θερμὴ Λόγῳ τῆς ἁμαρτίας ἤμασταν ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ,
προσευχὴ «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι κι ὁ Θεὸς εἶχε ὁρίσει ὅποιος ἁμαρτάνει νὰ πε-
τὸ πνεῦμά μου» (Λουκ. 23,46), ποὺ ἀποτελεῖ τὸν ἕβδο- θαίνῃ. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ γίνῃ ἕνα ἀπὸ τὰ δύο·
μο καὶ τελευταῖο λόγο του1. Ἐν συνεχείᾳ κλί- ὁ Θεὸς ἢ μένοντας συνεπὴς στὸ λόγο του νὰ
νας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦμα» (Ἰω. 19,30). μᾶς θανατώσῃ ὅλους, ἢ δείχνοντας φιλανθρω-
Ἀρκετὰ νωρίτερα, προαναγγέλλοντας ἤρε- πία νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασί του. Ἀλλὰ βλέ-
μος καὶ ἀτάραχος τὸ πάθος ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνά- πε τὴ σοφία τοῦ Θεοῦ· τήρησε καὶ ὡς πρὸς τὴν
στασί του, εἶχε πεῖ ἐπίσης· «Ἐγὼ τίθημι τὴν ψυ- ἀπόφασί του τὴ συνέπεια, καὶ ὡς πρὸς τὴ φι-
χήν μου, ἵνα πάλιν λάβω αὐτήν. οὐδεὶς αἴρει λανθρωπία του τὴν ἐνέργεια. «Φορτώθηκε ὁ
αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾽ ἐ- Χριστὸς τὶς ἁμαρτίες διὰ τῆς θυσίας τοῦ σώ-
μαυτοῦ· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν, καὶ ἐξου- ματός του ἐπάνω στὸ ξύλο τοῦ σταυροῦ, ὥστε
σίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν» (Ἰω. 10,17-18). μὲ τὸ θάνατό του, ἀφοῦ ἀπαλλαχθοῦμε ἀπὸ τὶς
Τὴ Μεγάλη Παρασκευὴ ἀντικρύσαμε τὸν Κύ- ἀνομίες, νὰ ζήσουμε μὲ ἁγιότητα» (Α΄ Πέτρ. 2,24). Δὲν
ριό μας νὰ ὑψώνεται γυμνὸς ἐπάνω στὸ ξύλο ἦταν μικρὸς αὐτὸς ποὺ πέθαινε γιὰ τὴ σωτη-
κι ἀκούσαμε νὰ λέῃ ἀπὸ ᾽κεῖ πάνω ἕναν - ἕνα ρία μας· δὲν ἦταν ἕνα φυσικὸ πρόβατο, δὲν ἦ-
τοὺς ἑπτὰ λόγους τοῦ σταυροῦ, τοὺς ὁποίους ταν ἕνας ἁπλὸς ἄνθρωπος, δὲν ἦταν ἕνας ἀπε-
ἐξηγοῦμε. Ἀπὸ αὐτοὺς ὁ 1ος ἦταν φωνὴ ἀγά- σταλμένος μόνο, ἀλλὰ ἦταν ὁ Θεὸς ποὺ ἔγινε
πης καὶ συγχωρήσεως («Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ ἄνθρωπος. Δὲν ἦταν τόσο μεγάλη ἡ παρανο-
γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι» Λουκ. 23, 34) κι ὁ τελευταῖος μία τῶν ἁμαρτωλῶν, ὅση ἦταν ἡ ἁγιότης ἐκεί-
εἶνε φωνὴ ἀφοσιώσεως στὸν Πατέρα («Πάτερ, νου ποὺ πέθαινε γιὰ τὴ σωτηρία τους· δὲν ἁ-
εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου» )2. μαρτήσαμε τόσο πολὺ ἐμεῖς, ὅσο ἄψογα ἔζη-
Ὅλη ἡ ζωὴ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, σε ἐκεῖνος ποὺ θυσίασε τὴν ψυχή του γιὰ τὴ
ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ γεννήθηκε μέχρι τὴν ὥρα σωτηρία μας· ἐκεῖνος ποὺ τὴ θυσίασε τότε ποὺ
ποὺ ἐπρόφερε τὰ λόγια «Πάτερ, εἰς χεῖράς ἤθελε καὶ πάλι τὴν πῆρε πίσω ὅταν ἤθελε. Καὶ
σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου», ἦταν ζωὴ θέλεις νὰ μάθῃς ὅτι δὲν παρέδωσε τὴ ζωή του
πονεμένη, ζωὴ θλίψεως καὶ πόνου. Ὅπως τὸ σφαζόμενος μὲ τὴ βία, οὔτε παρέδωσε τὸ πνεῦ-
ἀλεύρι ζυμώνεται μὲ τὸ νερό, ἔτσι ἡ ζωὴ τοῦ μα του ἀκουσίως; Ὅταν ἀπευθυνόταν στὸν οὐρά-
Χριστοῦ εἶνε ζυμωμένη μὲ δάκρυ3. νιο Πατέρα του ἔλεγε· «Πατέρα μου, στὰ χέρια
Ὁ Χριστὸς προσευχόταν συνεχῶς. Προσευ- σου παραδίδω τὴν ψυχή μου»(Λουκ. 23,46)· τὴν παρα-
χήθηκε κατὰ τὴ βάπτισί του. Προσευχήθηκε μό- δίδω γιὰ νὰ τὴν πάρω πάλι πίσω. «Κι ἀφοῦ εἶπε
νος. Προσευχήθηκε ὅλη τὴ νύχτα. Προσευχή- αὐτά, ἐξέπνευσε»· ὄχι ὅμως γιὰ πολὺ χρόνο,
θηκε στὸ βουνό. Προσευχήθηκε στὸν κῆπο τῆς γιατὶ γρήγορα ἀναστήθηκε πάλι ἐκ νεκρῶν5.
Γεθσημανῆ. Τέλος προσευχήθηκε πάνω στὸ ⃝ Ἡ Ἐκκλησία μας στὴ λατρεία της ψάλλει·
σταυρό, καὶ μὲ προσευχὴ ἔκλεισε τὴν ἐπίγεια «Φόβῳ σοι ὡς θεραπαινὶς ἡ τελευτὴ
ζωή του λέγοντας τὰ λόγια αὐτά4. προσταχθεῖσα πρόσεισι,
*** τῷ Δεσπότῃ τῆς ζωῆς·
2
δι᾽ αὐτῆς βραβεύοντι ἡμῖν Γιατὶ ἀφοῦ εἶπε ὅτι «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου πα-
ἀτελεύτητον ζωὴν καὶ τὴν ἀνάστασιν»6. ραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου», τότε πλέον ἐπέ-
Δηλαδή· Ἡ θανή (=ὁ θάνατος), ὅταν ἔλαβε τὴν τρεψε στὸν θάνατο νὰ τὸν πλησιάσῃ9.
προσταγή σου, τότε σὰν μιὰ φοβισμένη ὑπηρέ- «Καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ πνεῦ-
τρια πλησιάζει σ᾽ ἐσένα, τὸν Κύριο τῆς ζωῆς, μα» (Ἰω. 19,30). Ἐξέπνευσε ὄχι πρὶν γείρῃ τὸ κε-
ποὺ δι᾽ αὐτῆς (=τῆς θανατώσεώς σου) χαρίζεις σ᾽ φάλι, ὅπως συμβαίνει σ᾽ ἐμᾶς, ἀλλὰ ἀφοῦ ἔγει-
ἐμᾶς τὴν ἀνάστασι καὶ τὴν ἀτέλειωτη ζωή. ρε τὸ κεφάλι τότε ἐξέπνευσε, γιὰ νὰ μάθου-
⃝ Ὁ ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου λέει· Αὐτὸς ὁ με ὅτι, ὅταν τὸ θέλησε, τότε πέθανε· ὅταν τε-
λόγος (τὸ «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι τὸ λέσθηκαν ὅλα, τότε παρέδωσε τὸ πνεῦμα στὰ
πνεῦμά μου») δὲν εἶνε λόγος ἀνθρώπου. Γιατὶ χέρια τοῦ Πατέρα, ὅπως ἔγραψε ὁ Λουκᾶς10.
κανένας ἄνθρωπος δὲν ἔχει ἐξουσία νὰ θυσι- ⃝ Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας συμπληρώ-
άσῃ τὴν ψυχή του, καὶ πάλι νὰ τὴν πάρῃ πίσω. νει· Οἱ ψυχὲς τῶν ἁγίων (φεύγοντας) θὰ τρέ-
Κι ὅταν μιλάῃ γιὰ ψυχή, δείχνει ὅτι αὐτὸς ἐν- ξουν στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ· αὐτὸ μᾶς προξένη-
ανθρώπησε πραγματικά, ὄχι κατὰ φαντασία7. σε ὁ Σωτὴρ τῶν ὅλων καὶ Κύριος τὸν καιρὸ τοῦ
⃝ Ὁ Εὐθύμιος Ζιγαβηνὸς ἐρωτᾷ· Σὲ ποιόν ἔδω- τιμίου σταυροῦ μὲ τὸ νὰ πῇ «Πάτερ, εἰς χεῖράς
σε τὴν ψυχή του; Στὸν Πατέρα. Διότι πεθαίνον- σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου». Καὶ χάρισε
τας φώναξε «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθη- στὶς ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων προσβάσιμο τὸν πα-
μι τὸ πνεῦμά μου». Μᾶς κατεῖχε ὅμως βέβαια ράδεισο μὲ τὸ νὰ εἰσελάσῃ πρῶτος ὁ ἴδιος καὶ
ὄχι ὁ Πατὴρ ἀλλὰ ὁ διάβολος. Προσοχὴ λοι- νὰ πῇ στὸ λῃστὴ ποὺ κρεμόταν μαζί του «Σήμε-
πὸν γιὰ νὰ λυθῇ ἡ ἀπορία. Κάθε λύτρο ποὺ κα- ρον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ»(Λουκ. 23,43).
ταβάλλεται, αὐτὸ μὲν πέφτει στὴν κυριότητα Ἔτσι λοιπὸν καὶ ὁ μακάριος (διάκονος) Στέφα-
ἐκείνου ποὺ κρατάει κάποιους ὁμήρους, καὶ νος λιθοβολούμενος ἔλεγε· «Κύριε Ἰησοῦ Χρι-
ἔτσι λυτρώνει ἀπὸ τὸ χέρι του τοὺς κρατου- στέ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου» (Πράξ. 7,59). Γιατὶ δὲν πη-
μένους· ἀλλὰ τὸ λύτρο ποὺ δόθηκε ἀπὸ τὸ γαίνουν πλέον οἱ ψυχὲς τῶν ἁγίων στὸν ᾅδη, ὅ-
Χριστό, ἐπειδὴ εἶνε ἐξαιρετικὰ ὑπερφυέστε- πως τῶν ἁμαρτωλῶν. Κι αὐτό, νομίζω, εἶνε αὐ-
ρο ἀπὸ κάθε ἄλλο λύτρο, λύτρωσε μὲν τοὺς κρα- τὸ ποὺ λέει· «Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν
τουμένους, αὐτὸ ὅμως δὲν ἔπεσε στὴν κυριό- μου ἐκ χειρὸς ᾅδου ὅταν λαμβάνῃ με» (Ψαλμ. 48,16)11.
τητα ἐκείνου ποὺ τοὺς κρατοῦσε ὁμήρους, δι- Ἡ κάθε λέξι ἔχει τὴ σημασία της· τὸ «Πά-
ότι αὐτὸς δὲν μπόρεσε νὰ τὸ πάρῃ. Ὡς ψυχὴ τερ» σημαίνει ὅτι δὲν εἶνε ἀντίθεος ὅπως τὸν
δηλαδὴ τοῦ Υἱοῦ του, στὸν Πατέρα τὴν εἶχε κατηγοροῦσαν, τὸ «εἰς χεῖράς σου» ὅτι οἱ ψυ-
δώσει ὁ Υἱός. Γι᾽ αὐτὸ καί, ἀφοῦ ἤδη τὸ λύτρο χὲς τῶν πιστῶν στὸ ἑξῆς δὲν πηγαίνουν στὸν
δόθηκε, μολονότι δὲν μπόρεσε ὁ τύραννος νὰ ᾅδη ἀλλὰ στὸ Θεό, τὸ «παρατίθεμαι» ὅτι ἐνερ-
τὸ πάρῃ, οἱ κρατούμενοι ὅμηροι λυτρώθηκαν. γεῖ ἐλευθέρως καὶ χωρὶς καταναγκασμό, καὶ
Καὶ πῶς «ἔδωκε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ τὸ «πνεῦμά μου» σημαίνει ὅτι ἔχει ψυχή, ἔγι-
πολλῶν»; (Ματθ. 20,28). Μὲ τὸ νὰ παραδώσῃ ἑκουσί- νε ἄνθρωπος πραγματικὰ καὶ ὄχι φανταστικά.
ως τὸν ἑαυτό του σὲ θάνατο χάριν τῆς ἐλευ- ***
θερίας τῶν ἀνθρώπων. Πεθαίνοντας δηλαδὴ Χριστιανέ, μπορεῖς ὅσο ζῇς νὰ λές· Οὐράνιε
νίκησε τὸν τύραννο, μὲ ἰσχυρὸ πάτημα τὸ ὅτι Πατέρα, συγχωρῶ τὸν κάθε ἐχθρό μου; Κι ὅ-
αὐτὸς θανάτωσε τὸν ἀναμάρτητο. Γιατὶ ὁ θά- ταν κλείσῃς τὰ μάτια στὸ μάταιο τοῦτο κόσμο·
νατος εἶνε ἐπιτίμιο ἁμαρτίας, καὶ μόνο ὁ Χρι- «Πατέρα, δέξου τὴν ψυχή μου στὰ χέρια σου»;12
στὸς «ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε» (Ἠσ. 53,9 = Α΄ Πέτρ. 2,22)8. Ἀδελφοί μου συναμαρτωλοί· ὅταν θὰ ἔρθῃ ἡ
Τὸ «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ ὥρα τοῦ δικοῦ μας θανάτου καὶ κάποιος ξυ-
πνεῦμά μου» τὸ φώναξε μὲ φωνὴ δυνατή, γιὰ λουργὸς θὰ κατασκευάζῃ τὸν σταυρὸ ποὺ θὰ
ν᾽ ἀκούσουν ὅλοι καὶ ὅλοι νὰ μάθουν ὅτι μέχρι στηθῇ στὸ μνῆμα μας, εὔχομαι ὁ καθένας μας νὰ
τὴν τελευταία ὥρα πατέρα ὀνομάζει τὸ Θεό, εἶνε σὲ θέσι νὰ πῇ στὸ Θεὸ ὅπως ὁ ἐσταυρωμέ-
καὶ σ᾽ αὐτὸν ἀναθέτει τὸ πᾶν, καὶ δὲν εἶνε ἀν- νος Λυτρωτής μας· «Τετέλεσται»! Κύριε, «εἰς χεῖ-
τίθεος. Κι ἀκόμη γιὰ νὰ μάθουμε ὅτι μὲ τὴν ἐξ- ράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου»13· ἀμήν.
ουσία του, ὅταν αὐτὸς τὸ θέλησε, τότε πεθαίνει. (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
1. Πρὸς τὸν Γολγοθᾶν, Ὁ ἑκατόνταρχος 34. 5. ἅγ. Κύριλλος Ἰεροσολ., Κατήχ. ΙΔ΄, Ἰω άν. Migne 129,1472. 11. Κύριλ. Ἀλεξ.,
[τοῦ 1949 ἢ 1950;], Ἀθῆναι 1989 4, σ. 173. 2. λγ΄. Migne 33,812-13. 6. Παρακλητική, ἦχ. Ἐξήγ. εἰς Ψαλμ. ΜΗ΄. Migne 69,1072-73.
Γραπτὴ ὁμιλία, ἡ ὁποία συν ετάχθη πι- πλ. β΄, Κυριακή, Ἀναστάσ. κανὼν ᾠδὴ α΄. 12. Γραπτὴ ὁμιλία, ἡ ὁποία συνετάχθη πι-
θανῶς τὸ 1962. «Κυριακὴ» 1247/2013 [2006]. 7. ἅγ. Ἐπιφάν. Κύπρ., Κατὰ αἱρέσ., βιβλ. θανῶς τὸ ἔτος 1962. «Κυριακὴ» 1247/2013
3. ἱ. ναὸς Ἁγ. Παντελεήμονος Φλωρίνης Β΄, ξθ΄. Migne 42,277. 8. Εὐθύμ. Ζιγαβην. [2006]. 13. ἱ. ναὸς Κοιμήσεως Θεοτόκου
11-4-1974 βράδυ. «Κυριακὴ» 1495/2009. 4. Ἑρμ. κατὰ Ματθ. ΜΓ΄. Migne 129,545. 9. Χρυσοσπηλαιωτίσσης Μ. Παρασκευὴ 23-
Ἕνα βλέμμα στὸ πανόραμα τῆς ἁγ. Γρα - Εὐθύμ. Ζιγαβην. Ἑρμ. κατὰ Ματθ. Migne 4-1965. Πρὸς τὸν Γολγοθᾶν, σ. 172 «Τετέ-
φῆς Γ΄, Τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον, σ. 129,733. 10. Εὐθύμ. Ζιγαβην. Ἑρμ. κατὰ λεσται». «Κυριακὴ» 1944/2009.
Παρὰ τὴν ἀρχικὴ πρόθεσι καὶ ἀναγγελία τοῦ μακαριστοῦ ἐπισκόπου, ὁμιλία ἐπὶ τοῦ 7ου λόγου τοῦ σταυροῦ δὲν βρέθηκε στὰ σῳζόμενα ἀρχεῖα.
Γιὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἔλλειψις, ἐπιστρατεύονται ἐδῶ ἀποσπάσματα κειμένων του συμπληρωμένα ἀπὸ πατερικὲς ἑρμηνευτικὲς ἀναλύσεις.

Τὸ φυλλάδιο διανέμεται ἀπὸ τὸν Ἱεραποστολικὸ Σύλλογο Κυριακή, τηλ: 23510 22183 – Κατερίνη,
Στὸ διαδίκτυο στὸν ἱστότοπο: http://www.iskiriaki.com