Você está na página 1de 279

PONTIFIC1UM 1NSTITUTUM INTERNATIONALE

" ANGELI C*

DE OHR S T O I

SALVATORE
COMMENTARIUS IN III " PARTEM 1

SUMM/E THEOLOGICE SANCTI THOM/E

Disseruit

REGINALDUS GARRIGOU LAGRANGE, - O. P.


S. Theologiee Magister

Professor Inslituti " Angelicum „ de Urbe


et Socius Academia Romana S. Thoma Aq.

L. I. C. E. - R. BERRUTI & C. - TORINO


SANOTE DEI GENITRICIS
SüPEMOROM KACU LTATB MATRl OMMUM HOMlNUM
MEDIATRIC1 DNIVERSAU

ET REGINA) PAC1S
Visum el approbatum,
Fr. MichaKl Bhowne. O. 1'.. fr'. Theol. MagMer.
Theol. Doctor.
IN SIGNDM GRATI ANIMI
Fr. R0SABIU8 Gaonebki-. O. P.. fr'.

Romee, Anselieum, 5 Nov. 1943. ET FIL1AL1S OBEDIENTIíE

Imprimí potest. AUCTOR


Fr. M. St. Gillet. O. P., Magister Genenlis.
/-.IBENTISSIME DHOICAT
EomiE, S. Sabina, 15 Nov. 1943.

I". nihil obstat quomivm imprimalur.


Can. Attii.iub Vadoaonoiti. Cent. Eccl.
Taurinl, die 10 Octobris 1945.

Imprimalur.
Can. Aloísics Coccolu, l ie. Gen.
Tanrini, die 11 Octobris 1945.

IMrllin Ititti sinii iiriilkn Mnili-rn» ilt (1 Vnlunlr, vi» lirlruimi, W


PR/EFATIO
Ad modurn commentarii in Summam théologieam 8, Thomce edi-
dimus tractatus De Deo uno, De Deo Trino et creatore, De Euclm
ristia. Prwsens tractatus De Christo Salvatore prwsertim ewplicat

secundum communiorem interpretationem thomistarum doctrinam


8. Thonuv de motivo Incarnationis, de unione hypostatica et de coiir
sequentiis ejus. lusistimus in difficilioribus problematibus v.g. de
oonciliatione libertatis Christi cum ejus absoluta impeccabilitate, de
valore intrinsece infinito meritorum et satisfactionis ejus, de ejus
pnedestinatione per respectum ad nostram, prout est primus prwde-
stinatorum, el de oonciliatione in ejus Passione summce tristitüe cum
summa beatitudine in culmine mentis.
In his ómnibus votuimus ostendere unitatem Christi, prout est
in eo una persona et unum esse, quamvis sint duw natura: realiter
distincta' et infinite distantes, proinde prout est in-eo unicum pi-iu
cipium quod omnium ejus operationum theandricarum.
In ómnibus his quwstionibus S. Thomas secundum suam consue-
tudinem mirabiliter serval principium asconomw, omnia reducendo
ad eadem principia et in ultima analysi ad unicam radicem. Pariter
quw ad Passionem pertinent reducuntur ad plenitudinem gratiae, ex
qua procedit ex una parte visio beatifica in culmine mentis, et ex
alia parte ardentissima caritas Christi sacerdotis et victima
qui vo- 1

luit in cruce perfectissimum holocaustum offerre cum summo dolore.


In fine hujus tractatus dedimus solum Compendium M ariologkv ,

quia longius de hoc scripsimus in altero opere in tingua t/allica re


center editum.
ütinam, Iiab pagime útiles sint studentibus ad eorum formatio-nern
tum intellectualem, tum spiritualem.
AUCTORES CONSULENDI
I. - CIRCA TESTIMON1UM S. SCRIPTUR.32:
p. F. Ceuppens, O. P. : Theologia bíblica, vol. III: De Incarnatione, Rom», 1939.
h. ue Grandmaison, S. J. Jisus-Christ sa jiersoiuie, son messuge, ses preuves.
: ,

2 vol., 192S; et Dictionn. Apolog., art. « Jésus-Cbrist ».

M. Lbpin JcsUs-Uhrist et FUS de Dieu, 1905.


:

M. J. Lacrange, O. P. L'Evanglle de Jésus-Chrisl, Paris, 8' éd., 1930. :

.1.LÉBRETON, S. J. La vie et Vcnseignement de Jésus-C'hrist, Paris, 10" éd., 1939.


:

F. Prat, S. .1.: La théologie de í>'. Paul. 3* éd., 1920.


F. M. Braun, O. P. Oit en est le problémc de Jésusf Bruxelles, 1932. :

Le Christ. Encyclopédie des conuaissances christologiques publiée sous la di-


reetion de G. Bardi et A. Tricot, 1932.

II. - CIRCA TESTIMONIUM TRAD1TIONIS:


l'rincipalia opera Pntrum cirea Mysterluin Incarnationls indieantur in Diction-
naire Théol. Cath., art. « Incarnation », col. 1530-1533, a Patribus Sffcull u
ad Patres srec. vin et delude ibid. opera theologoruin usque ad nostra
témpora, col. 1533-1539.
Pétau De theologicis dogmatibus; De Incarnatione, 1. II.
:

Thomassis, Dogmala /¡teológica. De Incarnatione.


Oiekamp: Doctrina I'atrum de Incarnatione Verbi, Munster, 1907.
J. Tixeront: Bistoire des Dogmas, 1922-1924.
F. Cavré, A. A. Précis de Patrologie. 2 vol., 1930. :

Rouer de Journel Enchiridion patristicum, 1911. :

1 1 ;
.- 1-
1 i : Ilistoire des Concites, tra. I-eclerq, Paris, 10Ó7-1910.

III. - CIRCA OPERA S. THOMíE :

III Pars Humma: Theolog., et Contra Gentes, 1. IV, C. 20-55.


Commentatores : Capreolus, Cajetanus, Ferrariensis, Joannes a S. Tkoma, Sal-
manticenses, Go.net, Conten-son, Gotti, Bii.i.uart. Peooes, Janrsens. — Cf.
etlam Suabez ln Illam paTtem S. Thoma-.

IV. - OPERA RECENTIORA THEOLOG1.15.


Tractatus de Verbo Inearuato Franzelin, Billot, Galtier, Jungmann, Lépj- :

cier, Pesch, Tanquekey, Van Noort, Hervé, E. Hdoon, Diekamp.


Dictionnairc de théol. cath., art. Hgpostatlquc (Union); Incarnation; JCsus-
Christ (A. Michel); Fils de Dieu (P. Richard); Rédemption (J. Riviere).
P. Villard, O. P. L' Incarnation d'apris S. Tkomas d'Aquin, 1908.
:

Schwalm, O. P. : Le Christ d'aprés H. Thomas d'Aquin, 1910.


E. Hügon, O. P. : Le Mystére de V Incarnation 1908. - Le Mystére de la Re- ,

demptkm, 1913.
R. Garbigou-Lagrange, O. P. : Le Sauveur et son amour pour nous, 1933.
Oh. V. Herís, O. P. Le Mystére du Christ, 1928. - Le Verbe incarné, 2 vol.
:

tr. fr. de la Somme et notes espllcatlves. 1927.


Svnave, O. P. Vie de Jésus. 2 vol. meme édltion, 1927.
:

M. Cordovani, O. P. : II Salvatore, Roma, 1928.


Garlo Aüam Oesú il Cristo, versione italiana dalla 3» ed. tedesca, 1935.
:

V. - MARIOI.OGIA:
Bittremieüx De mediatione untversali I!. Mario: V quoad gratias, Bruges, 1926.
¡
.

Bover: De V. M. universali yratiarum mediatrice, Barcinonte, 1921.


Merkeuiach. O. P. Mariologia. Paris, 1939. :

FiiiKTiiOKP, O P. De alma socia Christi medUitoris, Roma;, 1930.


:

Dict. Théol. Cath, art. « Marie » (E Dublanchv).


R. Gahrigou I.aokamík, O. P. La Mire du Sauveur et nolre vie intérieure, :

l.yon, 1911
;

OPERA EJUSDEM AUCTORIS


¡tr Revelatione ab Ecelesia proposita, 4» ed., 2 vol. iu-S". 528-460 pp., Roma.
Ferrari.
— Editlo brevior, 1 vol. gr. in-8°. Roma?, Ferrari, et Desclée de Brouwer, I'aris.

De Deo uno, 1 vol. gr. in-8», 582p., Desclée de Brouwer (traduit en englais).
De Deo trino et creatore, 1 vol. gr. in-8°, Torino, Marietti et Desclée de Brouwer.
De Eucharistia, 1 vol. gr. in-8°, 436 p., Torluo. H. Berrutl et Desclée de Brouwer.
Le Sen* commun, la Philosophie de l'étre et leu formules dogmatiques, 5° édlt.,
1 vol. ln-8°, 400 pp. París, Desclée de Brouwer et Cíe, 76 bis, rué des
Salnts-Péres.
P RO LOG US
Le ¡tealisme du Principe de finalité, 1 vol. in-S°, 368 pp. Chez le méme édlteur.
o
Dieu, son existence et sa nature, solution des antinomies agnostiques, 6 édlt.,
PARTIS SUMM/E THEOLOGIC/E S. THOM/E
1 vol. gr. in-8°, 820 pp. G. Beaucliesne, 117, rué de Reúnes, Paris (tra-
duit en anglais).
Les Perfections divines, extrait du précédent, sans discussions philosophiques,
De loco hujusce tractatus: Sanctus Thomas
iii hoc prologo osten-
340 pp. G. Beauenesne (traduit en ltalien: Fr. Ferrari, Rome).
Pcrfeetion chfétienne et contemplación, 2 vol. in-S° de 424-514 pp. París, Desclée
dit locum prsesentis tractatus in hac Summa
Theologica, secuadum
et Cíe, 30, rué Saint-Sulpiee, 7" édlt. (traduit en allemand, anglais. ¡tallen).
divisionem initio positam in 1", q. 2 ante art. I. Dixerat: «Quia
L'Amour de Dieu et la Oroix de Jesús, 2 vol. ln-8° de 451 et 470 pp., 2o édlt., principalis intentio hujus saerse doctrina? est, Dei cognitionem tra
París, Editions du Cerf (traduit en italieu et anglais). dere, non solum sec. quod in se est, sed etiam sec. quod est prin
ha, Providcnce el la conflance en Dieu, 2o éd., 1 vol. in-S" de 110 pp. Paris, De- cipium et finis rerum specialiter rationalis creatura?... tractabinius
sclée de Brouwer et Cíe. 76 bis, ruc des Salnts-réres (traduit en allemand, Io de Deo (uno et Trino in se, et prout est principium creaturarum)
nucíais, ltalien, polonals). 2o de motil rationalis crcaturw in Deum (scu de Deo ut est finis
Les trois conversions et les trois voies, 1 vol. ln-16, 194 pp. Editions du Cerf, rationalis creatura?).
París (traduit en Rallen, allemand, imlonals. espagnol. Ilamand et hon-
groiB), 2» édlt.
3 o de Christo, qui secundum quod homo, via est nobis tendendi ad
/,c Haureitr el son amuur pour iious, in-S" de 172 pp R-lilinn du Cerf, P:iris. Deum ».
10» mllle (traduit en ltalien et en anglais). Nunc dicit : « Quia Salvator noster Dominus Jesús Cbristus,
Le sens du mystére (Nature et surnaturel), 1 vol.
et le clair-obscur intellectuel teste Angelo, populum suum salvum faciens a peccatis eorum, viam
in-8°, 343 pp. Paris, Desclée de Brouwer (traduit en allemand). veritatis nobis in seipso demonstravit, per quam ad beatitudinem
La Prédeslinalion des saints et la gr&ce, 1 vol. ln-8". 434 pp. París, Desclée de immortalis vita: resurgendo pervenire possimus, necesse est... post
Brouwer (traduit en englais),
considerationem ultimi finis humana? vitse et virtutum ac vitiorum,
Mire Francoise de Jesús, fondatrice de (a Compagnie de la Vierge, 1 vol. in-8°,
de ipso omnium Salvatore ac beneficiis ejus humano genere prcestitis
187 pp., Paris, Desclée de Brouwer (traduit en portugais).
nostra considerado subsequatur ».
/<e* íroi* Age» de la vie intérieure. Traitó de théologie ascétique et mystique,
2 vol. ln-S°. de 641 et 886 pp. Editions du Cerf. París. Quidam huic divisioni aliam pra?eligunt in qua magis distin-
l¡a Mere du Sauveur et notre vie intérieure (Marlologle), 1 vol. In-8°, 389 pp. guuntur theol. dogmática et tbeol. moralis ita seil. ut theologia mo
Edlt. de 1'ÁbeiUe; Lyon ralis non inveniatur inter tr. de Deo et tr. de Verbo incarnato.
La :¡unthésc thomtste, Desclée de Brouwer. 1945. Addunt insuper tractatus de Verbo incarnato ratione dignitatis
:

mérito venit statim post tractatum de Deo uno et trino.


Ad boc respondent thomista?. 1° secundum S. Thomam, tbeol.
dogmática et theol. moralis non sunt dua? scientia? distinctae, sed
dua? partes ejusdem scientia?, quae est eminenter speculativa et pra-
tica, aliquomodo ut Dei scientia cujus est participatio (cf. I", q. 1,
a. 3: utr. sacra doctrina sit una scientia an plures, et a. 4: utr. sit
speculativa an practica). Unitas hujusce scientia? suprema? provenit
ex unitate utriusque ejus objecti formalis quod et quo. Objectum
ejus fórmale quod enim seu subjectum est ipse Deus in se sive ut
principium et finis creaturarum et objectum fórmale quo est reve-
;

latio virtualis sub cujus Iiimine deducuntnr, sive in dogmática, sive


¡n morali, conclusiones virlualiter contentas in principiis revelatis.

1 — (>*miiom(><I,aoiiano( De clirhln Snlriilurr


:

2 DE MYSTERIO INCAKNATIONIS DE EXISTE NTIA INCAKNATIONIS 3

Ergo dogmática et moralis non sunt duae scientiae, sed duae partes manitatis non minuit ejus momentum, sed manifestat e contrario
ejusdem. summam gratuitatem liberrimi amoris Dei erga nos.
Imo haec manifestatio ita excellens est, ut hodie etiam pejores
2o Quamvis ratione dignitatis, tractatus de ipso Salvatore prae-
Ecclesiaj adversarii, scil. plures idealistas, discipuli Hegelii et Er
cedat partem moralem Theologias, attamen, disciplina} ordine, cae-
nesti Renán, qui negant existentiara veri Dei realiter et essentialiter
teris partibus Theologiw, mérito postponitwr , prassertini propter
a mundo distincti, dicant Christus fuit omnium hominum altissi-
:

tria: I o quia simpliciora sunt priora compositis; in prioribus par-


mus, nemo melius annuntiavit evolutionem humanitatis. Ita Renán,
tibus autem seorsim tractantur ea quae ad Deum et quas ad hominem
Vie de Jésu, in fine. Imo hoc aiunt hodie plures communistae, qui
pertinent, dum in nostro tractatu agitur de bis quae pertinent ad
addunt : « hasc humanitatis evolutio a Cbristo praadicta nonnisi per
eum qui simul est Deus et Homo 2° Opus redemptionis supponit
1
.

communismum fieri potest ». Sic, radicaliter adulterando Christi


hominis creationem, elevationem et lapsum, supponit etiam Ion-
physionomiam, velint, uolint, confitentur máximum factum totius hi-
gum decursum vitas hominum sub lege Veteris Testamenti, et storiae humanitatis fuisse Christi adventum. Sed ad ejus intelligen-
actus fidei caeterarumque virtutum in diversis stabibus vitas neces- tiam pi'83requiritur recta notio et Dei et hominis, unde normaliter
sarios. Unde mérito S. Tbomas tractat de ipso Salvatore in fine su®
agitur de Incarnatione in hac III parte Summae theologicae.
Summaa. 3o Insuper notandum est quod id quod est necessarium an- In fine nostri prologi S. Thomas sic dividit tertiam partem :

tecedit id quod est contingens. Duae autem priores partes Summas


I
o
de ipso Salvatore; II o de Sacramentis ejus, quibus salutem con-
Theol. considerant praesertim naturam Dei et naturam sive angelí
sequimur; III o de fine immortalis vitas, ad quam per ipsum resur-
sive hominis per respectum ad Deum, dum III» pars considera* ma-
gendo pervenimus.
gnum factum contingens quod potuisset non esse, scil. Verbum caro Sic patet quod tota III" pars tractat de Salvatore et de bene-
factum est. Hoc factum. quamvis sit máximum omnium in histo- ficiis ejus quas sunt sacramenta et finis ultimi consecutio.
ria totius universi, remanet contingens, non est quid absoluto ne
cessarium, ut natura Dei, et etiam natura hominis. Propterea qui- Divisio tractatus: Tractatus autem de ipso Salvatore, dividitur
dam philosophi, imo quidam mystici voluerunt ad unionem cum Deo in duas partes:
pervenire, non per viam Christi mediatoris universalis, quamvis 1» De ipso incarnationis mysterio (q. 1 ad 25).
dixerit: « Ego sum via, veritas et vita». Hi non practice intellexe- II a De his qua3 per ipsum Salvatorem sunt acta et passa seu
runt quod Christus seu Verbum Dei incarnatum, est exemplar et de mysteriis vitae Christi (q. 26-59).
fons omnium virtutum, sine quo salus et sanctitas haberi non pos-
Prior pars saspe vocatur hodie Christologia et secunda pars So-
sunt.
teriologia, inprima praesertim agitur ab mysterio Incarnationis, in
Haec deviatio suo modo manifestat per oppositum magnam ve- secunda de mysterio Redemptionis, de quo speciatim tractat S. Tho-
ritatem, scilicet: hi aliquo modo neglexerunt factum Incarnationis
mas agendo de Passione Christi q. 46 ad 52.
prout est factum non absolute necessarium, et non viderunt quod
pirecise quia contingens est, est sub aliquo aspectu summi momenti, I» Pars de ipso Incarnationis mysterio continet tres sectiones
prout scil. est mamfestatio excellentissima amoris liberrimi et otra- Ia De convenientia Incarnationis, hoc respondet quasstioni au
niño gratuiti Dei erga humanum genus, sec. illud Joannis, ra, 16: eit (q. 1).
« Sic Deus dilexit mundum ut Filium unigenitum suum daret » et
II' De modo unionis Verbi incamati (q. 2 ad 15), hoc respondet
I Joannis, iv, 10 « Ipse prior dilexit nos et misit Filium suum pro-
:
quaestioni quid sit, scil. de ipsa unione (q. 2), de unione quantum
pitiationem pro peccatis nostris ». Imo haec verba continent veri-
ad personam assumentem (q. 3), et deinde ex parte naturas assum-
tatem fundamentalem Christianismi, seu religionis Christi, Filii Dei, ptas et perfectionum ejus, scil. gratias, scientiae. potentiae (q. 4-15).
ex gratuitissimo Dei amore ad nos missi. Unde tota III* Pars Sum-
mae theologicas sancti Thomas est enarratio hujusce gratuiti amoris De consequentibus unionem quantum ad ea quae conveniunt
III a
Dei erga nos: «Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unige Christo : I o in se (q. 16-19) ; 2" in ordine ad Patrem, ubi de praede-
nitum daret » ; enarrat nempe hujusce gratuiti amoris motivum mi- stinatione Christi (q. 20-24) ; 3 o per comparationem ad nos, ubi de
sericordia} et ejus efficaciam. Est canticum gratuiti amoris Dei erga adoratione Christi et de ejus mediatione (q. 25 et 26).
humanum genus. Sic contingentia hujusce summx facti historia? hu- Pars de mysteriis vitae Christi, dividitur in quatuor sectiones:
II»

de ingressu ejus in mundum, ubi de Mariologia; II a de pro-


Ia
gressu Christi in hoc mundum; III a de ejus exitu, seu de passione
de natura humana, de gratia aabi-
Sic pnerequlrltur cognltlo iheologica
et morte; IV* de ejus exaltatione seu resurrectione et ascensione.
<

ad tractandas Quirstlones utrum in Cbristo fuerit


tnall. <lc vlrtuttuus infusls,
Ad brevis procedendum in hac II" parte, sub titulo De Mysterio
:

gratín hBbltunlll prat«r Kratlam unlonla; utruin In eo fuorint Aden, spes, pffi-
nlMotU livdein ptionis tractabimus de Passione, de modo secuudum quem
,
4 DE MYSTERIO INCARNATIONIS

causat nostram salutem, de satisfactione vicaria Christi, de ejus va


lore infinito, nec non de victoria Christi, de Cbristo rege, judice et
capite beatorum. Denique erit compendiuni Mariologias.
Notandum est quod inter Commentatores Joannes a S. Thomas
tractat de Satisfactione Christi initio, agendo de Convenientia Incar-
nationis, in quantum Filius Dei descendit de ccelis propter nostram
salutem; scil. ad redimendum genus humanum, Hoc quidem conve-
nit ad plenam intelligentiam theseos de motivo Incarnationis. At-
tamen sec. ordinem doctrina? prout operari sequitur esse; mérito
S. Thomas tractat de Incarnatione, antequam de Redemptione, seu
DE MYSTERIO INCARNATIONIS
antequam de actu theandrico amoris Christi patientis propter nos.
Probabiliter Joannes a S. Thomas initio longe tractavit de sati-
DE EXISTENTI A INCARNATIONIS
sfactione Christi, quia commentarius ejus terminatur cum q. 24
S. Thomae. Pranotamina Antequam veniamus ad explicationem articulorum
:

Billuart autem evolvit suam thesim de satisfactione Christi S. Thomas, exponenda est theologia positiva de fundamentis bujusce
agendo de mérito Christi (q. 19 S. Thomas) et tractando de valore tractatus. Theologia enim speculativa incipit ab articuiis fidei defi-
infinitomeritorum Christi. nitis ab Ecclesia, et circa ea dúo facit I
o
instituit analysim philo-
:

Servando ordinem quaestionum S. Thomas, agendum est 1° de sophicam notionutn borum articulorum fidei; eic ostendit convenien-
Mysterio Incarnationis et II o de M'ysterio Redemptionis, ut com- liam mysteriorum, quorum possibilitas est indemonstrabilis sicut
muniter faciunt tbeologi. eorum impossibilitas sic ut ait Conc. Vaticanum, sess. III, cap. 4
;

(Denz. 1796) « Ratio fide illustrata, cum sedulo, pie et sobrie quas-
:

rit aliquam Deo dante mysteriorum intelligentiam eamque fructuo-


;

sissimam assequitur tum ex eorum, quae naturaliter cognoscit, analo


gia, tum e mysteriorum ipsorum nexu inter se et cum fine bominis
ultimo ».
2° Theologia speculativa deducit ex principiis fidei conclusiones
ín eis virtualiter
contentas, et sic constituitur corpus doctrínale
theologicum cum debita subordinatione notionum et veritatum, qua-
rum quasdam sunt simpliciter revelataj, aliae vero simpliciter de-
ducías ex revelatis; hae ultima? non proprie pertinent ad fidem, sed
ad scientiam theologieam.
Ita procedit S. Thomas, supponens in primo articulo dogma di-
vinitatis Christi solemniter ab Ecclesia definitum. Pars positiva theo-
logias S. Thomae invenitur prassertim in suis Commeutariis in Evan-
gelia et in Epistolas S. Pauli.
Necessarium est autem initio iustituere caput theologiae positi-
va ad ostendendum quod definitiones Ecclesia; exprimunt id quod
jam continetur plus minusve explicite in deposito Revelationis, id
est in S. Scriptura et Traditione.
Circa hoc attente notandum est, quoad methodum, quod Theo-
logia positiva tanquam pars sacras theologia?, differt a simplici
;

historia, prout per se seu essentialiter prwsupponit fidem infusam


de revelatione divina, in S. Scriptura et Traditione contenta, et ab
Ecclesia fideliter, infallibiliter conservara et explicata.
Sic theologia positiva differt ab historia dogmatum concepta se-
cundum solas exigentias rationales methodi histórica;; Theologia po-
sitiva sub positiva et intrinseca directione fidei utitur historia, sicut
theologia speculativa utitur philosophia, tanquam scientia inferiori.
Id est theologia positiva, in studio documentorum Scriptura; et
Traditione, mipponit non boIuOI ral ii huí Ion criticam et exegcsini ut ,
:

DE MYSTER10 INCARNATIONIS
DE EXISTE NTIA INCARNATIONIS 7
6

bene osteudit P. Zapletal


2 sed christianam criticam et exegesun,
qua? aguoscit dogma iuspirationis, imo catholicam
interpretationem, ÁRT. I. — TESTI MONIUM CHRISTI DE SEIPSO
quaj admittit non solum inspirationis dogma, sed auctoritatem Ec- ET PRIUS DE SUA MESSIAN IT ATE
clesia?ad determinandum verum sensum S. Scriptura? et Traditionis,
nec non auctoritatem Patrum, et aualogiam íidei, ut explieat Leo XIII Status quaastionis. —
Hodie initio notanda est sententia moder-
in Encyclica Providentissimus Deus, dum dicit Denz. 1943 « In : nistarum pluiium protestantium liberalium de hac re, qua? ha-
et
ceteris analogía fidei sequenda est et doctrina catholica, qualis ex betur in propositionibus damnatis a decreto Lamentabili (Denz. 2027-
auctoritate Ecclesia? accepta, tanquam summa norma est adhibenda... 2038) : pr. 27 « Divinitas Jesu Christi ex Evangeliis non probatur,
Ex quo apparet eam interpretationem ut ineptam et falsam rejicien- sed est dogma, quod conscientia christiana e notione Messia: de-
dam; qua? vel inspiratos auctores ínter se quodamrnodo pugnantes duxit » pr. 30 « In ómnibus textibus evangelicis nomen Films Dei
;
:

faciat vel doctrina Ecclesiw adversetur ». Secundum analogiam fidei wquivalet tantum nomini Messiw, minime vero significat Christum
locus obscurus Sacra? Scripturai explicandus est per locos clariores esse verum et naturalem Dei Pilium ». Item pr. 31. pr. 38 « Doctri-- :

6eu magia explícitos. na de morte piaculari Christi non est evangélica, sed tantum pau-
Et valde rationabile apparet quod ita sit, nam etiam in rebus lina ».
humanis, si velimus recte interpretan documenta histórica alicujus Plures rationalistw , ut Renán, B. Weiss, H. Wendt, Harnack,
populi vel alicujus familia?, consideranda? sunt traditiones hujusce agnoscunt aliqtoam filiationem dívinam Christi messianitate supe-
populi vel familia?, qua? sunt quasi commentarius semper vivus horum riorem, sed negant Jesum esse, vi hujus liliationis, verum Deum,
documeutorum, ita ut interpretado horum documentorum quse po- cf. de his opinionibus Lepin, Jésus Messie et Fils de Dieu, 1905,
nit contradictiouem inter ea et traditionem vivam tanquam falsa p. 228; Lebreton, La vie et l'enseignement de Jésus Christ, Paris,
rejicienda sit. 10' ed., 1935.
Sic exegesis non solum rationalis, sed christiana et catholica, Inter protestantes vero conservatores , plures ut F. Godet in Hel-
debet adinittere canonein librorum S. Scrip. ab Ecclesia approbatum, vetia et iu Aiiglia Stevens, Sauday defeuderuut his ultiiuis tempo-
textum ab ea paríter approbatum, et traditionis decumenta in ea ribus divinitatem Christi, non solum ex quarto Evangelio et ex Epi-
servata. Sic exegesis catholica considerat Scripturam, non solum v. g.
stolis S. Pauli, sed ipsis Evangeliis synopticis (cf. Lepin, op. cit.,
ut librum historice scriptum a S. Mattlieo, vel a S. Marco, sed pro-
p. 237).
prie ut librum divinum cujus Deus est auctor, cujus conservatio ad
Videamus prius sed breviter testimonia evangélica de Messia-
Ecclesiam pertinet, et hunc librum divinum legit non solum sub
nitate Christi, postea longius testimonia de ejus Divinitate.
lumine naturali rationis, sed sub lumine supernaturali fidei infusa?.
Jamquidem in Apologética ostenditur modo histórico, id est con-
Ha?c quidem exegesis catholica utitur scientiis prdinis naturalis, v.g.
siderando historicitatem Evangeliorum et nondum eoruin inspira-
lingüistica, sed sub influxu luminis superioris et principiorum fidei
tionem, quod Christus apertissime affirmavit se esse Messiam a pro-
sicut theologia speculativa utitur philosophia.
phetis ammntiatum. Pauci rationalista? ut Wellhausen negant Chri-
Unde Conc. Vatic. (Denz. 1788), in memoriam revocans decre-
tum Trid. dicit: « In rebus fidei et morum... is pro vero sensu sacra; stum se messiam dixisse sed plerique rationalista? ut Harnack et
:

Scripturw habendus est, quem tenuit ac tenet sancta Mater Ecclesia ». O. Holzmann l'atentur Jesum suam messianitatem affirmasse et Loisy
Denique ut notat P. Zapletal, in sua Hermenéutica bíblica, p. 21, admittit quod, non irfitio ministerii sui sed circa finem vita? sua?,
auctores sacri quandoque non intellexerunt totum sensum, quem docuit se esse Messiam. Messias hebraice masiah, idem sonat ac
Spiritus Sanctus intendebat verbis exprimere, scil. non semper to- unctus, ex verbo hebraico masah, ungere, in greco xP tCTT¿í> Msoataj,
tum sensum litteralem objectivum intellexerunt, ut concludi potest apud Joan, i, 42, iv, 25, in vulgata Chrátus. Textus Evangeliorum
de prophetis ex I Petri i, 10-12. Imo dicit S. Thomas II IP° q. 173,
a in quibus affirmatur messianitas citanttir in omni Apologética cf.
a. 4 : « Quandoque ille cujus mens movetur ad aliqua verba expri- opus meum De Revelatione P. II 1 c. 3. Principales sunt sequentes:
,

menda, non intelligit, quid Spiritus Sanctus per ha?c Verba intendat,
sicut patet de Caiplia dicente : « Expedit unum hominem mori pro ad initio enim ministerii sui Jesús testitícatus est se esse Dei lesra
populo ». Tune est potius instinctus propheticus quam prophetia ». tum, et postea magis ac magis explicite asseruit se esse Messiam et
Ha?c animadversio potest esse utilis quoad qua?stionem de divi- Salvatorem.
nitate Christi litteraliter expressam in Synopticis. His positis tran- Hoc affirmavit dupliciter coram populo et privatim.
seamus ad ipsum Christi testimonium in Evangeliis contentum.
con am populo. I Declaravij: suam missionem doctrinalem et
o

niessianicam, cf. Marc. i, 15: « Cozpit prwdicare Evangelium regni


* II crmrm u lia MftMofl, sccll>» I* ¡
ilo Ihmitín! icn ral loniill ; MCtlO 11»: <le Dt i diveus: qiiimUim impletnm est tempus et appropinquavit regnum
tu latlca ottrlitlnna.1 mcíIo lll»¡ d« h«orl»tlcd oatyoUQa.
:

8 DE MYSTERIO INCAHNAT10MS DE EXISTE NTIA INCAIINATIOMS

Dei; poenitemini Evangelio»


Matth., iv, 19: Eligens di-
et credite • gelizantur » ,¡ . Hsec autem verba manifestant adimpletionem pro-
scípulos, dixit eis : « Venite post me
faciam vos fieri piscatores et phetiae Isaiae quai a Judseis de Messia intelligebatur
hominum » Matth., iv, 23: « Et circuibat totain Galila?am docens

4 6 Prima vice veniens Jerusalem, Jesús locutus est cum Nico-
in synagogis eorum et pradicans evangelium regni, et sanans omnem demo, uno ex principibus Judaíorum, et ei declaravit: « Nemo ascen-
languorem et omnem infirmitatem in populo ». dit in ccelum, nisi qui descendit de ccelo, Filius hominis
qui est in
In sermone supra montem (Matth., v, 21) Jesús legem mosaicam ccelo... Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium
suum unigenitum
proprio nomine perficit, multoties asserens « Dictum est antiquis... :
daret. ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam
Bgo autem dico vobis». Ut ibidem dicitur « docebat tanquam aucto «ternarn » ,5 . In hac responsione, Jesús evidentissime docet suam
ritatem habens et non sicut scribae ». messianitatem, immo suam filiationem divinam.
2o PharisEeis respondit se esse Dominum sabbati *, majorem Joña 5o Pariter ad mulierem Samaritanam locutus est: dicit ei mu-
et Salomone', plusquam David*. her: « Scio quia Messias venit (qui dicitur Christus)».
Dicit ei Je-
3o Item, in synagoga Nazareth, postquam legerat verba Isaias sús: « Ego sum qui loquor tecum » 16 Et Samaritani,
postquam au-
.

de futuro Messia: « Spiritus Domini super me: propter quod unxit dierunt eum, dixerunt: « Ipsi audivimus et scimus quia Me est
veré
me, evangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde... » Salvator mundi » ".
crepit dicere ad illos « Quia hodie impleta est hccc scriptura in auri-
:
Hsec autem omnia testimonia pertinet ad initium ministerii Jesu,
bus vestris ». Et cum populus non credendo diceret « Nonne hic est in fine autem vita; sua? adhuc magis explicite
:
loquitur non solum
Filius Joseph? » Jesús ait: «Amen dico vobis, quia nenio propheta discipulis sed populo.
acceptus est in patria sua » '.
I Dum venit in partes Caisarea? Philippi,
Ultimo auno vitae sua. o

4 o Apertis etiam verbis suam messianitatem declaravit post cu- dum Petrus ei respondet « Tu es Christus, Filius Dei vivi »
rationem paralytici ad probaticam piscinam in Jerusalem, die sab-
:
haje
verba ad minus significant Jesum verum esse Messiam
et appróban-
bati. Judffii eum de blftépheínia, respondit eis: « Ut
accusaveruut tur a Christo tamquam a Patre coelesti inspirata.
autem hominis habet potestatem in térra dimit-
sciatis quia Filius
2o Die festo Judasorum, dum dicit JudaBis: «Mea
tendi peccata, tune ait paralytico Surge, tolle lectum tuum et vade
: doctrina non
est mea, sed eius qui misit me »
in domum tuam. Et surrexit et abiit in domum suam » 7 Ab isto Die sequenti docebat dicens
.

«Ego sum lux mundi... Ego sum qui testimonium perhibeo


momento Christus vindicavit omnia jura qua? ad Messiam pertine- de
meipso et testimonium perhibet de me, qui misit me,
bant, seil. potestatem faciendi quai Pater operatur, mortuos susci- ;
Pater » 20 .

tandi, omues bomines judicandi, et perducendi ndeles suos ad vitam 3° Triumphali Jesu ingressu Jerosolymam, dum turba?
clamant:
íeternam 8 « Benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna
.
in altissimis »
Jesús dixit Pharisseis: «Si hi tacuerint, lapides
privatim autem magis intime loquendo, Jesús suam messiani-
clamabunt » 21 .

4°Durante Passione, coram Synedrio, affirmat se esse


tatem citius manifestavit. Christum,
uilium Dei...; sic ad minus suam messianitatem
declaravit 28 .
I
o
Ab
post testimonium Joannis Baptista? et primum cum
initio,
5° Post resurrectionem, dum dixit discipulis
Jesu colloquium. Andreas dicit fratri suo Invenimus Messiam '. :
Emmaus: « Nonne
baje oportuit pati Christum, et ita intrare in
Item Philippus et Nathanasl l0 . gloriara suam» 23
Item dum dixit undecim apostolis: «Sicut
misit me Pater esro
2o Jesús dixit duodecim discipulis suis « Euntes prwdicate, di- : mitto vos » 2 \ 6 '

centes: quia appropinquavit regnum coslorum. lnfirmos cúrate, mor-


tuos suscitate... Qui recipit vos... recipit eum qui me misit » Conclusfo. Ha3c omnia testimonia, ut fatetur Harnack 24

con-
« Qui autem me spernit, spernit eum qui misit me »
2 tra Wellhausen, ita connectuntur cum
.
>
tota narratione evangélica
ut ilhs sublatis, fere nihil remaneret
3o Ad discípulos Joannis Baptistse postulantes: «Tu es, qui ven- de historia Jesu, prsesertim
mors eius explicari non posset. Nec fuit tempus
turus es, an alium exspectamus? Respondet Jesús: Euntes renuntiate sufficiens ad pro-
Joanni quae audistis et vidistis Cwci vident, claudi ambulant, le-
:

prosi mundantur, surdi axidiunt, mortui resurgunt, pauperes evan- 13


Mt.. xi, 4. 20
14
Jo , vm, 12-18.
Ib., xxxv, 5 31 Le, xix. 40.
"> Jo., ni, 13-18
" Mt.. xxvi. (12-66; Me. xvi. (¡0-64.
s Mt., xii, 8. * .lo ,
v jier totum. Jo., iv, 25. 23 Le, xxiv, 20-27.
' Mt., xii, 41-42, " .lo , i, 41. " Jo., iv. 42. " Jo., xx, 21.
,B
» Ma. xii. Bü-87. Jo,, 49. Mr., xvi, 13-10; Mt\. vm. 33
i, 29; L'Exsence du Christianisme, tr fr
• Ixi., iv. 21-20; Mi, »lt, 04 " Mi., x. 1, 7. 2(1, 40; Me, ix, M. Lo., ix, 2(1. pag. 140.
' Mr, ix. 27; Mo, n, ¡I; Xa:... v, \H '» l.c. x, 111. Jo., vil, 15-29.
:

10 DE MYSTE8IO INCARNATIONIS DE EXISTENTIA INCARNATIONIS 1 1

gressivam ¡dealisationem vitae Jesu, iiam Apostoli jam a die Pente- Hoc nomen « Filius Dei » quandoque forte in Evangelio aequi-
2S
costés docueruut Jesum esse Messiam et Auctorem vita3 . valet tantum nomini Messias, dum scilicet Jesu tribuitur ab bis qui
Notandum est, theologice loquendo, quare difiicile est determi- nondum divinitatem eius cognoscere videntur 31 Sed ex ipsis solis
.

nare in textibus evangelicis ubi cessat expressio perfecta; dignitatis Synopticis certum est Jesum dixisse se Filium Dei esse sensu pro-
messianicse et ubi incipit expressio Filiationis divinas et ipsius di- prio, stricto, altissimo, prout nempe declaravit se babere naturam
vinitatis Cüristi. Ratio est quia Jesús dicitur Messias seu Christus, divinam et non solum buius naturaa participationem seu consortium
quia unctus a Deo. Unctio autem eius principalis facta est per per gratiam
gratiam unionis, secundum quam eius liumanitas personaliter uni-
Testimonium Christi de eius divinitate in Synopticis 33 In Syno-
tur Verbo et secundum quam igitur Jesús est Filius Dei. Unde inter .

pticis Jesús divinitatem suam progressive declarat dupliciter: A) sibi


prophetas et apostólos illi qui magis illuminabantur circa altitu-
vindicando jura seu privilegia quse soli Deo conveniunt B) affir
dinem dignitatis messianicae jam in confuso attingebant dignitatem ;

Filiationis divina?.
mando se esse Filium Dei. Eadem progressio apparet ac pro mes-
sianitate et major affirmatio venit pluries occasione majoris nega-
tionis seu incredulitatis Pbarisagorum. Dum in bis crescit resistentia,
Art. II. — TESTIMONIUM CHRISTI ET APOSTOLORUM augetur affirmatio divina ad salutem animarum.
DE EIUS FILIATIONE DIVINA Insuper elevatio horum Christi verborum eo magis apparet quo
Status qutestionis. —
Plures rationalista?, ut Renán, B. Weiss, crescit fides nostra infusa, sicut valor primorum principiorum ratio-
H. Wendt, A. Harnack agnoscunt aliquam Filiationem divinam nis et entis eo magis manifestatur quo augetur habitus metaphysica?
Christi, messianitate superiorem, sed negaut Jesum esse, vi huius in philosopho seu eius penetratio intellectualis. Textus mine citandi
Filiationis, verum Deum 27 .
considerantur in Apologética ab auditoribus quasi ab exteriori, nunc
Inter protestantes conservatores, plures ut F. Godet, et in An- in theologia quasi ab intus, ita vitrea? laminas depictae ecclesiarum
glia Stevens, Gore, Ottley, Sanday recenter defenderunt divinitatem possunt dupliciter videri ab exteriori et ab interiori sub vera earum
Cüristi non solum ex quarto Evangelio et ex epistolis S. Pauli, sed luce, et tune mullo nielius, earum valor apparet.
ex ipsis Synopticis a *.
A) Jura divina Christussibi attribuit. Sunt septem prsecipua:
-

Insuper Ecclesia declaravit contra modernistas quod divinitas


Christi ex Evangeliis probatnr. Sic damnata? sunt in Decreto La-
IoJesús est major omni creatura secundum suum proprium te-
mentabili (Denz. 2027-2038), plures eorum propositiones.
stimonium major Joña, Salomone ?*, David qui vocavit eum Domi-
:

Videamus quoad mysterium Incarnationis quid habetur in Ev.


num major Moise et Elia, qui iuxta ipsum die transfigurationis
Synopticis, in Ev. sec. Joannem et in Ep. S. Pauli 2 '.
apparuerunt 30 major prascursore Joanne Baptista", major angelis,
,

quia « angelí ministrabant illi » 38 post tentationem in deserto, et


Ad statum quaestionis notandum est quod plusquam quinqua-
angeli sunt «ti: « Mittet Filius homiuis angelos suos et colligent de
gies in Evangelio Jesús dicitur Filius Dei. Quaastio est in quonam :

regno eius omnia scandala » 39


sensu est accipienda hwc expi-essiof .

In Scriptura Filius dicitur relative ad hominem dupliciter: 2o Loquitur sicut supremus Legislator, omnino asqualis divino
stricte et proprie significat vivens e vivo procedens in conformitatem auctori antiquas legis. Complens ac perficiens hanc legem divinam et
naturas; lato sensu et metaphorice designat discipulum vel beredem expurgans eam a falsis rabbinorum interpretationibus, multoties ait
adoptatum. —
Relative ad Deum dicitur etiam dupliciter lato :
« Dictum est antiquis... Ego autem dico vobis » Item prohibet di-
sensu de Uominibus qui Dei spiritum et vitam participant, ita chri vortium, quod Moyses ad duritiam cordis permiserat Dicit se esse
stiani dicuntur « filii Dei » téxva 9eo0; sensu autem proprio et stricto Dominum Sabbati 42 .

dicitur de secunda persona Trinitatis ó ufó; toO 0eoü, ünigenitus qui


:
3o Sibi vindicat jus remittendi peccata quod est privilegium di-
est in sinu Patris
30
.
vinum juxta Judasos.
Hoc constat ex eius responsione ad Pharisaeos dum miraculose sa-
navit paralyticum « Ut autem sciatis, quia Filius hominis habet
:
26 Aot. Ap , ii. 36; m, 13-15. Justa catbolicos, protestantes conservatores
Actus Apost. scripti sunt a S. Lúea ante 70 a ; Harnack dicit a. 78-83, aut
forte 60-70.
>' Cf. Mabc, nr, 11. 38 mt., x\'ii,
27 De
oplnlone üoruni rationalistoruin hodiernorum, ef. Lepin. Jésus Mes- 3.

He et Filsde Dieu, p. 228.


•a De christiauls ipsis dicitur eos esse « di- " Mt.,' xi, 3, 11.
2 » De sententla horuin protestantlum cf. Lepin, ibid., pag. 237; cf. etiam
vina» consortes natura? », II Pete., r, 4, 3» Me, i, 13; Mt., iv, 11.

F M. Bbaun, O. P., Qti en est le problinu: de Jésust Bruxelles, 1032.


« Cf. Lepin, Jésus Messie et Fils de Dieu, 3» Mt., xvi, 27- xxiv Sl
p. 267-371. «o
" Cf. Dict. de la Hible, nrl .Ii-siis-Clirlst (II. IjwRtrk)... Olcl. de tht.ol. M
Mr., v. 21, 48.
oath.. nrl. JéiUs "lirlsl iA. Mi> nn ), v U.T-' 12-IU.
i
Mt., xii, 41-42. 4i M r., v, 32; xix. 9.

" " Me, xii, 36; Mt.. xxii. 45. «a Mo„ ii, 27. 28
Jo., I. 18.
:

DE EXISTE NTIA INCARNATIONIS 13


12 DE MISTERIO IKCAKNATIONIS
testantium et optime a catholicis defenditur In hoc autem loco
potestatem in térra dimittendi peccata, tune ait paralytico Surge, : declaratur a?qualitas Patris et Filii quoad cognitionem et cognosci-
etc. » Immo sibi vindicat jus communicandi aliis banc potestatem bilitatem ; haec autem wqualitas innuit consubstantialitatem, ut no-
remittendi peccata: « qua?cumque solveritis super terram, erunt so- tat S. Thomas: « Substantia enim Patris superat omnem iutelligen-
41
luta et in coelo » . tiam, cum ipsa essentia Patris dicatur incognoscibilis, sicut substan-
Facit miracula in suo proprio nomine, imperando dicit para-
4° tia Filii » ". Filius non cognoscitur nisi a Patre, ergo, sicut Pater,

lytico et pluribus mortuis «surge» 45 . In tempestate dixit mari excedit omnem cognitionem creatam, proinde est Deus. Sensus huju-
« Tace, obtumesce. Et cessavit ventus » 40 E contrario Apostoli fa- .
sce textus est substantialiter idem ac illius Joannis i, 18: « Deum
ciunt miracula in nomine Jesu : « In nomine tuo virtutes multas nemo vidit unquam, unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse
fecimus » enarravit». Est eadem altitudo, non est distantia inter bos dúos
textus, ut fatentur plures critici.
5o Exigit erga seipsum fidem, obedientiam, amorem usque ad
abnegationem omnium affectionum contrwiarum , usque ad sacrifi- 2o Respondió Christi ad confessionem Petri Petrus dixit « Tu : :

es Christus, Filius Dei vivi; respondens autem Jesús, dicit ei Bea-


cium vitw « Qui amat patrem et matrera plus quam me, non est me
:
:

tus es Simón Bar -Joña: quia caro et sanguis non revelavit Ubi, sed
dignus, et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus » 48 .

Ha?c verba essent signum odiosa? et intolerabilis superbiae, si Jesús Pater meus qui in ccelis est » *".

non esset Deus. Numquam prophetíe ita locuti sunt. Et sunt in Evan- Quidam dicunt: historice probari nequit Petrum in sua confes-
sione plus quam messianitatém affirmasse, nam in Marco vm, 29,
gelio alia similia verba 4 *.

o
refertur solum «Tu es Christus» et in Luca ix, 20: «Tu es Chri-
:
Sibi tribuit potestatem judicandi vivos et mortuos. « Vide-
6 stus Dei». Attamen ex responsione Jesu aliquid plus satis clare ap-
bitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei et venientem
paret. Christus enim dicit quod Petrus nonnisi revelatione h£ec co-
cum nubibus coeli » *°. « Et inittet angelos suos enm tuba et voce
gnoscere potuit; ad missionem messianicam tantum cognoscendam
magna, et congregabunt electos ejus a quatuor ventis, a summis cce- tanta revelatione non indiguit, nam signa messianitatis jam erant
lorum usque ad términos eorum » 81 .
manifesta ab initio ministerii Jesu pro apostolis, et plures ex illis
T Promittit mittere Spiritum Sanctum: « Et ego mitto promis- eam agnoverant 59
sum Patris mei in vos » sa Ergo non est Spiritu Sancto inferior.
.
— .

3 o Parábola de vinitoribus homicidisAuthentia hujus para- 60


.

Tándem e contra eam rejiciunt


accipit adorationem, dum tamquam bola? a majoritate criticorum admittitur, etiam a plerisque rationa-
indigni Petrus, Paulus, Barnaba et angeli". listis. In ea autem dicitur Dominus vinem misit ad agrícolas in
:

tempore servum, ut ab agricolis acciperet de fructu vinea?. Qui ap-


• » • prehensum eum ceciderunt et dimiserunt vacuum. Et iterum misit
alium servum... et alium... et plúres alios, quosdam candentes, alios
B) In Synopticis Jesús pluries affirmat se esse Filium Dei sensu proprio
vero occidentes. Adhuc ergo unum habens filium carissimum et il-
Sunt prresertim sex testimonia, secundum ordinem chro-
et stricto. -

lum misit ad eos novissimum, dicens Quia reverebuntur filium :


nologicum ordinanda".
meum. Coloni autem dixerunt ad invicem Hic est hwres: venite oc- :

Io « Omnia mihi
tradita su,nt a Patre meo. Et nemo novit Fi- cidamus eum et nostra erit haereditas. Et apprehendentes eum, oc-
:

lium, nisi Pater; ñeque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui volue- ciderunt; et ejecerunt extra vineam. Quid ergo faciet Dominus vi-
rit Filius revelare » 85 . nca?? Veniet et perdet colonos et dabit vineam aliis. Nec scripturam
Authentia hujus textus admittitur a majoritate criticorum pro- hanc legistis: «Lapidem, quem reprobaverunt sedificantes, hic factus
est in caput anguli ; a Domino factum est istud, et est mirabile in
oculis nostris? Et qua;rebant eum tenere ; et timuerunt turbam : co-
« Mt., xi, 28.
44 Mt., xviii, 18.
gnoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit : Et relicto
« Mt., ix, 6; Me, n, 9; v, 41; Le., vii, 14. eo, abierunt».
.
« Me, iv, 39.
<' Mt., vii, 22; Act., irt, 6; iv, 10.
88 Cf. M. J. Laoranqe, Ev.
** Mt., x. 37; Le., xiv, 20. de S. Mathieu, 1923, p. 226-230. - L. de Grand-
*" Me, x, 29-30; Mt., xit, 30. maikon, Jéws-Christ, II, 192S. 60-62. - F. Ceüppens, Theol. UU. de SS. Trini-
" Me, xv, 62: viii, 38; xm, 26. Me, II, 1938, p. 89.
« Mt., xxiv, 31.
»' S. Thomas, in Matth. xi.
« Le, xxiv, 49. *• Mt., xvr, 17.
« Act., x. 25-26; xiv, 14; Apoc. xix, 10; xxn, 8. " ,li>., i. 11-49; Mt., xi, 4. Of. M. J. IíAOkanoe, Ev. de S. Mathieu, p. 322,
54 Gf. P. V. Ceüppenb, O. P., TheolugUi biblica (Vol. 111, De Inoornationé), ItiMii lAipln, V. I'rat, D. Busy, Ouppens.
Rom», 1089, p. 8B-61.
"° Me, xii, 1-12; Mt., xxi, 33-16: Ix:.. xx. 1-19.
»• Mt.. xi, 27; Le, x, 21.
:: »

DE MYSTEIUO INCARNATION1S DE EXISTE NTlA INCARNATIONIS 15

Manifestó erat applicatio parábolas serví a Domino vine» missi


: cumque mandavi vobis. Et ecce ego vobiscum sum ómnibus diebus,
erant prophet», et hoc adliuc clarius Jesús dicet paulo post Phari- usque ad consummationem s»culi».
s»is (Mt., xxiii, 31). Si igitur servi vine» sunt prophetae, íilius Quoad authentiam hujusce formul» baptismi, cf. Lepin, Dict.
ejus cariesimus est plus quam propheta, sed veré Filius ejus. H»c Apol., art. Evangiles canoniques, col. 1621 omnes etiam liberales ;

igitur parábola idem omnino exprimit ac initium Epist. ad Hebr. admittunt hanc formulam, qu» exprimitur in Didaché, vn, 1, uni-
« Multifariam multisque modis olim Deus loquens patribus in pro- versaliter receptam fuisse in diversis ecclesiis, initio secundi s»culi.
phetis; novissime diebus istis locutus est nobis in Filio... per quem In hac autem formula baptismi Filius apparet »qualis Patri et Spi-
fecit et s»cula». ritui Sancto. Si vero non esset Deus, esset infinite infra Patrem et
Spiritu m Sanctum.
4o Quwstio Jesu ad Judwos de Christo filio David (Mt., xxii, 42)
« Congregatis autem Pharis»is, interrogavit eos Jesús, dicens Quid :
- Conclusio. Dicendum est ergo contra Modernistas: in Ev. sy-
-

vobis videtur de Cbristo? cujus filius est? Dicunt ei David. Ait il- :
nopticis deelarationes Jesu de sua eminenti dignitate transcendunt
lis: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: simplicem messianitatem et exprimunt filiationem divinam, Christo
Dixit Dominus Domino meo: sede a dextris meis, doñee ponam ini- omnino propriam. Insuper Ucee Filiatio divina non solum superior
micos tuos scabellum pedum tuorum? Si ergo David vocat eum Do- est simplici messianitate (quod conceditur, ut dictum est, a pluribus
minum, quomodo filius ejus est? Et nemo poterat ei responderé ver- liodiernis rationalistis, ut ab A. Harnack), sed constituit Ghristum
bum». Item apud Luc., xx, 44; Marc, xn, 37. super omnes creaturas <cqualem Deo, et ipsum Deum, secundam Tri-
Authentia hujus textus admittitur a pr»cipuis criticis libera- nitatis personam.
libus. In psalmo autem messianico citato, David, vocans Messiam
Dominum meum, agnoscit superioritatem ejus et »qualitatem cum
primo Domino, seil. cum Deo Patre.
Testimonium Actuum Apostolorum de divinitate Christi. Probabi-
5 Responsio Jesu ad
o Caipham. Apud Matth., xxvi, 63, quando -

eurgens princeps sacerdotum,


lius Actus Ap. scripti sunt circa 63-64 an., saltem ante 70 a. juxta
Christus coram Synedrio comparuit,
catholicos et protestantes conservatores 63 inter racionalistas schola
ait illi: «Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nolis si tu es Chri- ;

Tubingensis dicebat: ann. 150; nunc autem ab evidentia histórica


stus Filius Dei. Dicit illi Jesús: Tu dixisti. Verumtamen dico vo- coactus rationalista Darnack dicit: 78-83 aut forte 60-70". Ex hoc
Dei,
bis: Amodo videbitis Filium hominis sedeutem a dextris virtutis apparet pr»dictas deelarationes Ev. synopticorum non fuisse quo-
et venientem in nubibus cceli. Tune princeps sacerdotum scidit vesti-
dam processu idealisationis paulatim formatas post Christi mortem,
menta sua,' dicens: Blaspkemavit, quid adhuc egemus testibus? et ei adscriptas. Defecit enim tempus ad hanc idealisationem neces-
ecce nunc audietis blasphemiam »
61
. —
In hac responsione Jesús ap-
sarium, nam certum est Apostólos a die Pentecostés docuisse Jesum
paret plus quam Messias, non pertinet enim ad simplicem dignitatem esse non solum Messiam sed Deum.
Messi» Filiatio divina, sessio ad dexteram Dei, exercitium summ» In Actibus Apostolorum referuntur sermones S. Petri in quibus
potestatis. Propterea Caiphas scidit vestimenta sua dicens blasphe-
legitur « Deus Abraham et Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus patrum
:

mavit. Quoad hoc Ev. synoptica illustrantur a quarto Evangelio in


uostrorum glorificavit Filium suum Jesum, quem vos tradidistis...
quo legitur, v, post curationem paralytici ad probaticam pi-
c. 18, Auctorem vit» interfecistis, quem Deum suscitavit a mortuis cujus
scinam « Qu»rebaut eum Jud»i intei ficere: quia non
:
solum sol- nos testes sumus. Et fides, qu» per eum est, dedit integrara sani-
:

vebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aqualem se fa-


tatem istam (claudo qui sedebat ad portam templi) in conspectu
ciens Deo». Item legitur apud Joannem xix, 7, in narratione Pas- omnium vestrum »
« Responderunt Jud»i: Nos legem habemus et secundum
sionis:
legem debet mori, quia Filium Dei se jecit ». Unde Caiphas Jesum
Auctor vitce autem non est nisi ipse Deus. Pariter S. Petrus —
dicit: « Hic est lapis, qui reprobatus est a vobis »dificantíbus,
6J qui
ita interrogavit, ad habendam mortiferam responsionem .
factus est in caput anguli. Et non est in aliquo alio salus... »
«.
6° Formula baptismi. Apud Matth»um xxvm, 18 19, legitur
-
« Hunc principem et salvatorem Deus exaltavit dextera sua,
ad dan-
post iesurrectionem Christi: « Et accedens Jesús (ad discípulos suos) dam poenitentiam Israeli et remissionem peccatorum 67 Solus au- .

locutus est eis, dicens: Data est mihi omnis potestas in cosió et in tem Deus est salvator animarum, eis peccata remittens.
térra. Euntes ergo docete omnes gentes baptizantes eos in nomine Item S. Petrus dicit: «Per gratiam Domini Jesu Christi,
ere-
Patris et Filii et Üpiritus Sancti. Docentes eos servare omnia qu»-
M Cf. E. Jacvuier, Histoire des Livres du N. T '5 Aot., m, 13-16.
III, 1908. »« Aot.. iv, 10-18
Cf. Me. xiv. 01; LO., xxii, 00, 70
I
•i

M Cf. 3. WbbíTON, m»t. <lu tlotimv (/< la Trinlli, I, 1827, p. 811-318.


** A. tUu.NACK. Pie tptutelgitQh., 1908. p, 221. " Aot., v, 29-31.
' :

16 DE MYSTER10 INCARNATIONIS DB EXISTI5NTIA INCAUNATION1S IT

dimus nos salvaría ts Jesús vocatur ab illo « Dominus » ", «Dorni


,
. dicitur creator, sicut in Ep. a<l Rom., xi, 36 dicitur de Deo « ex ipso
ñus omnium »
70
« constitutus
,
a Deo judex vivorum et mortuorum » ". et per ipsum et in ipso sunt omnia». Item catbolici commuuiter et
Tándem Apostoli in nomine Jesu faciunt mi rácula, conferunt bapti etiam plerique critici non catholici admittunt quod « plenitudo divi-
smum, et diaconus S. Stephanus ait moríendo: «Domine Jesu, su- uitatis» heic signiticat « omne quod requiritur ut sit Deus»".
scipe spiritum meumn 72
, «Dominus»
6 Kúptcs in Act. Ap, sicut in 3o S. Paulus docet Jesum esse Deum wqualem Patri, cf. I Cor.,
coeteris libris N. T. designat ipsam divinitatem 3
.

i, 23-30: «Nos autem praedicamus Christuin crucifixum, Juda?is qui-


Non mirum est igitur quod, quando primi liaeretici, scil. ebioni dem scandalum, Gentibus autem stultitiam, ipsis autem vocatis, Ju
ta?, negaverunt Christi divinitatem, statim ac unanimiter ab Ecclesia dseis atque Grajcis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam» —
damnati fuerint, ut constat ex scriptis Patrum Apostolicorum. Col., ii, 9: « ¡n ipso (Christo) inhabitat omnis plenitudo divinitatis
cwporaliter. Et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus
et potestatis ». — Philipp., «Hoc enim sentite in vobis, quod
ti, 5-7:
et in Christo Jesu : qui cum
forma Dei esset, non rapiñara arbi-
in
Testimonium S. Pauli de divinitate Christi. Precipuas epistolae

tratus est esse se wqualem Deo sed semetipsum exinanivit, formam
:

S. Pauli (7 et // Thess.; Gal., I et // Cor.; Rom.j Eph.; Coloss.; servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inven-
Philipp.) scripta? sunt ab anuo 48-59 vel 50 64, ut fatentur plures tus ut homo». — In hac locutione: cum in forma Dei esset, 6? sv
rationalista?, inter quos Harnack et Julicher. In bis autem epistolis jxopcp^ 6eo0, vox id est forma-, significat aliquid ad essentiam
u,op«p^,
S. Paulus expresse animando divinitatem Christi, non eam aunun- alicujus entis inseparabiliter pertinens, sic designat in prsesenti es-
tiat Ecclesiis ut quid novum et inauditum, sed de ea loquitur tam- sentiam seu naturam divinam, ut confirmatur ex his qua3 sequuntur
quam de dogmate jam recepto. «esse se aiqualem Deo». Dari nequit clarior aflirmatio divinitatis
Sufficit refferre principalia testimonia S. Pauli de divinitate Christi.
Christi Item Philipp., ii, 9: «Deus donavit illi nomen quod est super
1° Juxta S. Paulum, Jesús Filius Dei in sensu proprio
est omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu liectatur, etc. ». Apud
Rom., i, 3-4: (Jesús) « qui prasdestinatus est Filius Dei in virtute Judíeos autem «nomen quod est super omne nomen» est nomen
secuudum spiritum sanctificationis ». —
Rom., vin, 3: « Deus Filium Jabweh.
suum mittens similitudinem earnis peccati ».
in Rom., vm, 32: — Pariter Rom., ix, 5: «Optabam... anathema esse a Christo pro
« Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis ómnibus fratribus meis... ex quibus est Christus secundum carnem, qui est
tradidit illum». —
Gal., iv, 4-6: « At ubi venit plenitudo temporis, super omnia Deus benedictus in sajcula. Amen». Sed quoad hunc
misil Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut textum, est diflicultas punctuationis, juxta plerosque críticos etiam
eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem flliorum recipe liberales est solum virgula, ante « qui est super omnia Deus... » ; dum
remus ». secundum Tischendorf -Gebhardt, est punctus si ita esset, ultima ;

Paulus affirmat prwexistentiam aiternam Filii Dei, ante In-


2° 8. verba essent solum invocatio Deo facta. Omnes Patres Ecclesia? in
earnationem, et aperte etiam dicit Filium Dei esse creatorem. Cf. hoc textu viderunt affirmationem divinitatis Christi, ita omnes exe-
geta? catholici.
II Cor., iv, 4, agitur de « illuminatione Evangelii gloria? Christi, qui
est imago Dei». —
Col., i, 15, dicitur de Christo «Qui est imago :
Tándem in Ep. ad Hebraeos, i, 2, legitur « Diebus istis (Deus) :

Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturas: quoniam in ipso con locutus est nobis in Filio, quem constituit heredem universorum, per
dita sunt universa in coelis et in térra, visibilia et invisibilia, sive quem fecit et scecula. Qui cum sit splendor gloria;, et figura substan-
tive ejus, portansque omnia verbo virtutis suat, purgationem peccato-
throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates: omnia
in ipso et per ipsum créala sunt, et ipse est ante omnes et omnia rum faciens, sedet ad dexteram majest-atis in excelsis». Secundum hanc
in ipso constant. Et ipse est caput corporis Ecclesia?, qui est prin doctrinam Fj¿ius est creator, nam per Filium Deus omnia produxit;
cipium, primogenitus ex mortuis : ut sit in ómnibus ipse primatum secundum autem Judasos creare soli Deo competit; Filius est etiam
tenens; quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inh-abitare, et conservator omnium rerum, « portans omnia verbo virtutis sua?».
per eum reconciliare omnia in ipsum ». In hoc textu Filius Dei aperte Item in eadem Ep. i, 6, 7, 3, 10, dicitur quod Angeli sunt ministri
ejus, adorant eum sunt ergo ei inferiores.
;

Hac omnia aperte demonstrant S. Paulum divinitatem Christi


« Ibid.. xv, 10-11. " A. Lemonnveb, Théologie du N. 'i'., 1928,
docuisse et sic loquens iutendebat alfirmare non quid novi, sed quod
Ibid., ii. 36; xi. 20. p. 151-156.
"> Ibid., x, 36. u Cf. P, Prvi, Théologie de 8. Paul. 1920.
Ibid., x, 42. pirca líos' textus.
« Ibid., vil, 58,
»• Ct. P. P. Cbui-pính, Theot, blbiiea, Vol. 111, Dé Incarnatione il'.iSO), p. 47.

4 — OMnoOSaLtOUMI • l>« Clirtmn taltalor'


DE MYSTERIO 1NCARNATIONIS DE EXISTENT1A INCARNATIONIS 1!)
18

jam credebatur universalitér in Ecclesia primitiva, etiam a Judiéis Htens. In hoc est distantia sine mensura inter verbum esse et verbum
conversis, monotheismo tamen firmissime adhaerentibus. habere; unde hsec sola ultima locutio sufliceret ad explicite enun-
tiandam divinitatem Christi, quae tam ciare affirmatur in prologo
• * » Iuiju8ce Evangelii.

3 o ln Epist. I Joan., i, 1, legitur «Quod fuit ab initio, quod :

Testimonium de divinitate Christi in operibus S. Joannis. Io In


audivimus... et manus nostree contrectaverunt de Verbo vitee, quod
prologo quarti Evangelii « ln principio erat Verbum, et
:

o
Verbum annuntiamus vobis». —
Et ibid., v, 20: « Et scimus quoniam Filius
erat apud Deum, erat Verbum » tria asseruntur I Praaexi-
et Deus :
Dei venit et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum et si-
o
o
stentia seterna Verbi 2 distinctio Verbi
; a Deo Patre ; 3 divinitas
mus in vero Filio ejus. Hic est verus Deus et vita «eterna». Hsec
Verbi et igitur ejus consubstantialitas cum Patre. Deinde affirmatur
conelusio I Epistolar Joannis optime correspondet intentioni aucto
quod omnia per Verbum facta sunt. Verbum igitur est creator, est ris affirmandi divinitatem Christi, sicut in Prologo quarti Evangelii.
ergo Deus. Verbum illud seu persona illa divina carnem, seu natu-
V. 18 vocatur « Dni- 4o ln Apocalypsi, divinitas Christi, Filü Dei, clare constat ex
ram humanam assumpsit, et inter homines vixit.
Divinitas ergo Christj. mani- ejus titulis (dicitur enim primus et novissimus, principium et fi-
genitus Filius, qui est in sinu Patris ».
nis 8e ; principium creationis
87
rex regum et dominus dominan-
festissime docetur in hoc prologo Joannis. qui est velut synthesis
,

revelationis.
tium 88 ), ex ejus muneribus (dicitur dominus vita? et mortis homi-
num scrutator cordium» , habens potestatem aperiendi librum qui
2 o In ipso quarto Evangelio referuntur verba Christi quibus cla-
clausus remanet pro omni creatura", habet potestatem ad omnia
rius declarat se esse Dei Filium et Dominum quamvis pluries seipsum
coslestia et terrestria 9a , est omnipotens sicut Deus ipse" ). Item di-
3

vocat Filium hominis, in signum bumilis subjectionis humanitatis


vinitas Christi ibidem constat ex honoribus qui ei redduntur ab ho-
suse erga Patrem suum. fideles Jesu, sicut et Dei",
minibus (fideles dicuntur servi Jesu
«Pater venit hora, clarifica Filium tuum... ut omne quod de- 98
Agnus Dei qui tollit peccata
agitur de sacerdotibus Dei et Christi .

disti ei det eis vitam ffiternam... Et mea omnia tua sunt, et tua 9S
imindi adoratur sicut Deus 97 , et omnis alia adoratio prohibetur ).
mea sunt» 76 « Judaei quíerebant eum interíicere quia non solum sol-
.

Ex hoc clarissime apparet Jesum esse Deum et personam divi-


vebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, wqualem se fa-
nam a Deo Patre distinctam. Cf. infra, ubi est sermo de valore infi-
oiens Deo. Respondens Jesús dixit eis: ... quwcumque Pater fecerit;
nitomeritorum et satisfactionis Christi (III a q. 19 et 48), testimo-
hwc et Filius similiter facit..., quos vult vivipiat... Pater omne ju-
,

nium Novi Testamenti circa mysterium Redemptionis.


dicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorifwant
Patrem. Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Fi-
lio lvaibere vitam in semetipso»
7
«Ego ex Deo processi, et
''. — * * *

veni» ,> . —
«Exivi a Patre et veni in mundum... et non sum solus,
Quod divinitatem Messiae inter principales textus V. T. citandus
quia Pater mecum est»'". Isaías, ix, 6: «Parvulus natus est nobis et Filius datus est nobis,
Agitur autem de filiatione proprie dicta et seterna, nam Jesús et factus est principatus super humerum ejus, et vocabitur nomen
ait: «.Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum»
80
ejus, admirabilis, consiliarius, Deus fortis, pater futuri sa3culi, prin-
.

« Nunc clarifica me tu Pater apud temetipsum,


prius quam mundus esset,
claritate,
apud
quam halui
te»"'.
ceps pacis». —
Textus iste est in introitu 2" missaa Nativitatis Do-
,
mini. Ecclesia) in eo videt affirmationem divinitatis Jesu.
Insuper Jesús dicit: «Sicut novit me Pater, et ego agnosco Pa- Circa hunc textum dicit P. F. Ceuppens, O. P. in sua Theolog.
trem » 82 .—
« Omnia quwcumque habet Pater mea sunt. Propterea
bíblica, t. III, de Incarnatione, 1939, p. 33:«Sane multo circa ve-
dixi quia (Spiritus veritatis) de meo accipiet et annuntiabit vo-
:
rum sensum hujus expressionis inter catholicos disputatur; opinio-
bis» 83 . —
Immo uEgo et Pater unum sumus»"; Judaei haac verba nes auctorum óptimas notse sequimur (A. Condamin, E. Tobac, F. Fel-
intellexerunt in hoc sensu eadem est dignitas Patris et mea, nam
:
(lmann, M. J. Lagrange, etc.), et putanius sensum litteralem pro-
cito sustulerunt lapides, ut lapidarent eum. Pariter dixit: «Ego sum
prium esse admittendum, et ratio est quod aliis in locis V. T. nempe
via et veritas et vita » 8 \ solus autem Deus qui est Ens per essentiam,
est veritas et vita; purus homo potest habere, etiam infallibiliter,
*• xxn, •a 4 ; n, 26-27 ív, 0, etc.
veritatem, sed non est ipea veritas, sicut non est ipsum esse subsi- Apoo., i, 17; ii, 8; 13. i, ;

»' m, 14. »¡> i, 8: iv, 8.


»» xvii, 14; xix. 1G, sicut Deus: i* i, 1-16.

84 ¡bid.. x, 30: cf. xvn, n, 10-17; xv, 3. " ii, 13. 20; xvii, 14.
Jo., xvii, 10.
80 Ibid., viii, 88. 11, 21.
" xvn.
" i, 18. xx, 6.
Ibid., v, 26. 81 Ibid.. 5, 24. Ibid., xiv, 0.
•° n, 23, sicut Deu» Jerem., xvn. 10. « v, 8, 12-14.
'» Ibid., viii, 42.
"s Ibid., x, 10.
v-vi. « xix. 10; xxn, 9.
Ibid., xvi, 88. " Ibid., xvi, 14, 10.
. m S

211 DE MYSTERIO INCARNATIONIS


DE EXISTE NTIA INCARN ATIONJ 2)
Deut., x, 17; Is., x, 21; Jer., xxxn, 18; Neh., ix, 32, eadem expres-
8io occurrit et semper d$ Jahweh prsedicatur quo in casu Messias
; Deus, recte dicitur Verbum Patris et Patris Filius, ipsi consubstan-
futurus uti verus Deus, veram naturam divinam habens praanun- tialis, wqualis Patri, Deus de Deo, genitus non factus, unigenitus
tiatur. Utrum vero Judaei cum eoruin conceptibus monotheisticis baje per naturalem filiationem et non adoptivam.
omnia perfecte intellexerint, utruin propbeta ipse hanc doctrina Cf. pra?sertim Denz. N. 2, Symbolum Apostolicum, forma anti-
perfecte penetraverit et in tota sua araplitudine viderit, hsec est alia quissima: «Credo in Jesum Christum, Salvatorem nostrum... », for-
qusestio ». ma occidentalis antiquior: «Credo in Christo Jesu, único filio ejus
(Patris) Domino nostro ». — N. 13 Symbolum Epiphanii propositum
Art. 111. — TESTIMONIUM TRAOITIONIS catechumenis in Oriente: « et in unum Deum Jesum Christum, Fi-
lium Dei, genitum a Deo Patre, unigenitum, hoc est, e Patris sub
ET PRINCIPALES DEFINITIONES ECCLESI/E stantia, Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero,
genitum non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta
Hoc longe exponitur Ln Historia dogmatum et in Patrología. ln sunt... qui propter nos nomines et propter nostram salutem descendit
praesenti tractatu breviter recolligimus id quod ignorare non licet. de cselis et incarnatus est». Est formula Concilii Nkíeni.
Textus Patrum abunde citantur in Dict. Théol. Cath., art. Jésus- I Concilium Nicaenum 325 contra Arianos, Denz. 54 : « Credimus
Christ, col. 1247 1262. Notabilis progressus in intelligentia dogmatis in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisi-
apparet per oppositionem ad diversas haíreses. bilium factorem. Et in unum Dominum nostrum Jesum Christum
Io sceculis, Patres, affirmant Cbristnm esse si-
Tribus prioribus Filium Dei, natum ex Patre unigenitum, hoc est de substantia Patris,
mul uere Deum
hominem, quia venit ad nos salvandos et redi-
et Deum de Deo, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, natum
mendos, quod faceré non potuisset, nisi fuisset simul Deus auctor non factum, unius substantia? cum Patre, per quem omnia facta sunt,
giiDtise et homo". Proinde rejiciunt errores docctarum juxta quos qua? in ccelo et in térra, qui propter nostram salutem descendit, in-
corpus Cbristi fuit apparens et pliantasticum, et dualistarum, juxta carnatus est et homo factus est et passus est, et rexurrexit tertia
quos in Christo accidentaliter uuiuntur elementum bumanum et ele- die, et ascendit in calos, venturus judicare vivos et mortuos ». Cf.
mentum diviuum ,0 °. Tertullianus jam asserit unionem iuter utramque textum graecum ibidem. — Ha?c omnia verba Concilii Nicaeni sunt
naturam in Cbristo lieri «in una persona » "" infra ponderanda, in explicatione articulorum sancti Thomae. Hiec
sufficiunt quoad existentiam Incarnationis.
2o IV swculo, dum Appolinaristae negabant in Christo animam
intellectualem, ac si in eo Verbum gereret vices mentis, Patres cía
rius afflrmant Christum esse perfectum Deum simul et perfectum
hominem; et asserunt «quod non est assumptum non est sanatum»,
si igitur Verbum non assumpsisset animam intellectualem, eam non
sanasset, et aliunde non potuisset mereri et obedire 102
.

3 y swculo denique contra. Nestorianismum, juxta quem in Cbri-


o

sto solum accidentaliter uuiuntur dua? natura?, et contra Eutycñia-


nismum, qui asserebat unicam in Cbristo esse naturam, conceptus
catholicus unitatis persona? in Christo et unionis hypostaticaí expli-
cite affirmatur, ut longe explicandum est postea 10 ".

Principales definitiones Ecolesiw circa divinitatem Christi sunt


sequentes. cf. Denziger ed. 16", index p. (20) Ghristus est venís
:

M Ita S. Clemens, 1 Oor., xxxn, 2; xxxvi, 2-5; S. Ionatios, Magn., vi, 1;


mi, 2; Ephes., i, 1; vn, 2;-xv, 3; Pseudo Babnabas, v, 11.
100 S. Iren«ü8, Adv. hmres., ra, 18, Tertolliands,
1; ta, 21, 10; v. 18. -

Adv. Praxeam; S. Hippolytus, Phüosophumena.


101 Tertullianos, Adv. Pra&eam, 27; P. ti.,
a, 191.
>" Auctor operis Contra Apollinarium Ininu-rlto S. Atbanaslo adscrlptl. -
S. GREGORIOS Naz.. ln pluribus epist.; S. EpIpHaniü8, De ha-resibun. Cf. Damna-
tlonem ApolUnarlstarum a S. DumaBO Papa «t a I C. Costantlnop. Denz., (15, 85.;

S. CVRIU.U8 Ai.ex., Bpist, /; /'. U , xxvii, 27


i. Anatlieiuatlsml Cyrilll
-

conUa Ncalor Iiiiii (Dcnz., 11.1 tu\.) Cono. CIiiiIpimIoih'iiw (Kriiy... HH.)
DE POSSIBILITATE INCARNATIONIS 28

Incar natio autem idem signiücat ac inhumanatio, estque unió


seu unitio natura? bumaníe cum divina in una Verbi persona; boc
constat ex explicatione traditionali verborum Joannis, i, Verbum
euro factum est; in quibus caro, ut saepe in Sacra Scriptura, signi-
ücat hominem, quia agitur de carne viva et humana, qua? non est
viva et humana, nisi per unionem cum anima humana. Et dicitur
etiam «caro factum est» ad commendandam humilitatem Salvatoris
qui etiam carnem voluit assumere ad salutem nostram.
QIL3ESTIO PRJ3LIM1NARIS Incarnationis autem possibilitas est-ne demonstrabilis?
In primis qua?stionibus hujusce tractatus ostendetur quidem quod
DE POSSIBILITATE INCARNATION IS in Incarnatione nulla apparet contradictio, et quod ejus possibilitas
improbari non potest. Sed qua?ritur uunc an ha?c possibilitas posi-
Transeamus nunc ad theologiam speculativam quae (u'c dictum tive probari possit ex sola ratione, supposita positione hujusce qua?-
est), dúo faceré debet: I o analysim philosophicam terminorum dogma- stionis. Nulla apparet contradictio in affirmatione quaternitatis divi-
tis revelati, ut melius cognoscatur eorum sensus, nam, ut ait C. Vatic. ua? et tamen in hoc est lateus contradictio ; in Deo non possunt esse
in textu jam citato (Denz. 1796) « ratio tide illustrata, cum sedulo,
:
quatuor persona?, nec dua? tantum, sed tres. An igitur possibilitas
pie et sobrie qua?rit aliquam Deo dante mysteriorum intelligentiam, Incarnationis possit demonstrari?
eamque fructuosissimam assequitur, tura ex eorum, qua? naturaliter
cognoscit, analogía, tum e mysteriorum ipsorum nexu inter se et Communiter respondetur negative. Ct. S. Th., III Sent., d. 1,
cum pie ultimo hominis ». Sic illustrandum est mysterium Incarna- a. 2, q. 1.

tiouis ex analysi notionum natura? divina?, naturae Lumanae, per- I o Probatur auctoritate : Ephes., ni, 9, Incarnatio vocatur «Sa-
sona?, item ex nexu hujusce mysterii cum iuysterio Redemptionis, cramentum absconditum a sa?culis in Deo». Conc. Toletan., XI, di-
et cum vita aiterna. In hac parte theologia? speculativae, sunt discur- cit: «Si ratione ostendi posset, non esset mirabile; si exemplo, non
sus explicativi, vel subjective illativi '. esset singulare».
Of. Denz. 282, 284, 285.
Theologia speculativa debet deducere ex veritatibus revelalis
2 o

per discursum proprie ct objeotiv,e illativum, alias veritates, scil. Item contra semirationalistas qui volebant uiysteria revelata de-
conclusiones solum virtualiter in prioribus contentas: v.g. quod monstrare, speciatim contra Frohschammer, cf. Epistolam Pii IX,
Cbristus babuit jam in terris infra visionem beatiücam, scientiam Denz. 1669-1671. « Auctor docet ratiouem in abditissimis etiam divina?
infusara. sapientise ac bonitatis, immo etiam et libera? ejus voluntatis myste
riis, licet pósito revelationis objecto, posse ex seipsa, non jam ex
» » •
divina? auctoritatis principio, sed ex naturalibus suis principiis et
viribus ad scientiam et certitudinem pervenire (etiam, ut dicitur
Initio agendum est de possibüitate et de convenientia Incar-
paulo antea in eodem documento, circa supernaturalem hominis fi-
nationis.
nem et sacratissimum Incarnationis mysterium). Qua? auctóris doctri-
Thomas incipit súbito agere de convenientia Incarnationis,
S. na quam falsa sit et errónea, uemo est, qui cbristiana? doctrina? ru
dum plerique theologi posteriores prius loquuntur de ejus possibi- dimentis vel leviter imbutus non illico videat planeque sentiat».
litate, et S. Th. boc fecerat in Comm. in Sent., q. III, d. 1, a., i. Verum est quidem quod Frobschammer volebat demonstrare non
Ratio propter quam Sanctus Doctor hanc quaestionera pra?viam omi- solum possibilitatem sed ipsum fa«tum Incarnationis; si tamen apo-
,
sit in Summa theol. probabiliter est quia vult postea examinare, dictice et positive demonstraretur possibilitas Incarnationis sicut de
agendo de modo unionis (q. 2-15), principales difficultates contra pos- monstratur /.g. possibilitas miraculi in genere, et resurrectionis in
sibilitatem bujusce mysterii. —
Insuper non absolute necesse est speciali, tune Incarnatio esset solum miraculum supernaturale quoad
initio tractare de possibüitate Incarnationis, quia ba?c possibilitas
modum productionis sua?, non vero esset mysterium proprie dictum
pro fidelibus sequitur ex facto Incarnationis, quod est de fide: ab essentialiter supernaturale.
actu ad posse valet consecutio. Et in damnatione semiratioualismi dicitur (Denz., 1671) « Et :

Ad bonitatem tamen doctrina?, Tbeologi initio inquiruut: utrura sane cum hwc dogmata sint supra naturam, ideirco naturali ratione
lumine naturali rationis possit demonstrari aut eognosci possibilitas ac naturalibus principiis attingi non possunt ».
Incarnationis, et ba?o qua'stio utilis est quoad methoduin.
Cf etiam C. Vatic. 1816 « Si quis dixerit, in revelatione divina
. :

nulla vera et proprie dicta mysteria contineri, sed universa fidei


1
V.«. ad probniiihini tjiiiwl Imv pr<>]K>nlMo : a ViTlmni coiirtiilwlmil.lalc Ta- dogmata posse per rationem rite excultam e naturalibus principiis
t.rl homo rnrtuin o»l |iilvnlt»l. lililí- n-vclniii- : n Vcrbiiui curo fnctiiin cwt ».
24 DE MYSTER10 INCARNATIONIS DE POSSIBILITATE INCARNATIONIS 2S

intelligi et demonstran: anathema sit». Cf. etiam Concilium Vatic, vis mysterium Incarnationis sit essentialiter supernaturale, ex sola
Denz., 1795. •alione apodictice probatur saltem ejus possibilitas, si non ejus exi
2o Probatur ex ratione theologica. Cf. C. Gentes, ÍV, c. 21 2 . Htentia.

Quod est supernaturale quoad substantiam est supernaturale Respondetur: distinguo antecedeus Deus est in se essentialiter
:

quoad cognoscibilitatem etiam pro angelis. supernaturalis quoad suam Deitatem seu vitam intimam, concedo;

Atqui possibilitas intrínseca Incarnationis est possibilitas in-
et tamen, ut auctor natura:, habet connexionem necessariam
et evi-
trínseca rei supernaturalis quoad substantiam, quas non habef con- sub infe-
dentem cum effectibus creatis ordinis naturalis, sic isto
nexionem necessariam evidentem cum rebus ordinis naturalis. hujusce
riori aspectu demonstratur cum fundamento in re veritas

Ergo hasc possibilitas est supernaturalis etiam quoad cogno-
propositionis: Deus existit, quamvis non cognoseamus naturaliter
scibilitatem, etiam pro angelis, —
nec proinde potest demonstrari,
positive Dei essentiam nec ejus actum essendi. Cf. I, q. 3, a. 5, ad 2 m :

sed solum suaderi argumentis convenientias et defendí contra ne-


gantes.
«Esse dupliciter dicitur : uno modo signihcat actum essendi; alio
modo significat compositionem propositionis, quam anima adiuve-
Major constat nam verum et ens convertuntur.
uit conjungens prasdicatum subjecto. Primo igitur modo accipiendo
:

Minor: Incarnatio enim non est solum miraculum supernaturale esse, non possumus scire esse Dei, sicut nec ejus essentiam, sed so-
quoad modum productionis suas, ut resurrectio mortui sed est my- ; lum secundo modo. Scimus enim quod base propositio, quam forma-
sterium essentialiter supernaturale, nam est unió intima naturas hu- mus de Deo, cum dicitur Deus est, vera est, et hoc scimus ex ejus
manas cum natura divina ut in se est, in persona Verbi. Natura autem effectibus». —
Sed nihil est simile pro Incarnatione Verbi, quia hoc
divina ut in se est, et persona Verbi sunt essentialiter supernatu- mysterium, sicut vita intima Trinitatis, non habet connexionem ne-
rales; e contra Deus ut auctor naturas habet connexionem necessa-
cessariam et evidentem cum effectibus naturalibus ; unde ejus exi-
riam erídentem cum rebus ordinis naturalis.
stentia et ejus possibilitas non possunt positive demonstrari ex prin-
Raí tamen potest solvere objectiones contra possibilitatem
i 1

cipiis naturalibus. Hasc possibilitas superat demonstrationem pos- ;


hujusce mysterii, ostendendo eas esse aut falsas aut non ne-
sunt semper magis ac magis penetrari argumenta convenientias, sed
eessarias (cf. S. Tli. in Boéti um de Trini!., q. II, a. 3), et insuper
ratio potest suadere convenientiam hujusce mysterii, argumentis non
nunquam constituunt argumentum apodicticum, sicut latera polygoni
inscripti in circumferentia possunt infinite multiplicarí et nunquam
apodicticis, quse dicuntur argumenta convenientiae ; haec argumenta
sunt quidem profunda, immo semper perscrutari possunt ab intel-
polygonum erit circumferentia, quia nunquam latus ejus erit punctus.
lectu humano vel angélico sed nunquam base perscrutatio pervenit Instantia: sed apodictice probatur quod existit in Deo ordo ve-

ad demonstrationem. rítatis et vitas supernaturalis.

Object. : Probare aliquid non involvere contradictionem est pro- Resp.: In hac probatione hic ordo non attingitur positive, sed
bare illud esse possibile. negative, ut existentia alicujus ordinis cujus mysteria non possuut
Atqui probatur Incarnationem non involvere contradictionem. naturaliter cognosci.
Ergo sic probatur Incarnationem esse possibilem. Instat Gregorius de Valentía: saltem intellectus angelicus po-
Distinguo maj. probare aliquid non involvere contradictionem
:
test forsitan hanc possibilitatem demonstrare, quia intuitive videt
positive et evidenter, conc. ; probare negative et probabiliter, negó.
naturam humanam ut distinctam ab ejus subsistentia vel personali-
Contradistinguo min. negative et probabiliter, conc. ; positive et
tate. et igitur ut assumptibilem a subsistentia divina.
:

evidenter, negó.
Respondetur: Sed intellectus angelicus non potest naturaliter
Ita Billuart, De Incam., initio. - Non procedimus enim ex aliqua
ratione a priori vel a posteriori positive demonstrativa hujusce pos-
ncire an subsistentia divina, quas essentialiter supernaturalis est,
possit sine imperfectione vices gerere subsistentias humanas.
sibilitatis, sed ex probabilibus et apparentibus. Et sic ostenditur —
quod possibilitatis Incarnationis nunquam improbata est ; objectiones Coroll.: A fortiori ñeque ángelus potest naturaliter cognoscere
non sunt insolubiles; ostenditur eas esse aut falsas aut saltem non existentiam Incarnationis.
cogen tes. Objicit Valentía: sed ángelus videns intuitive naturam huma-
Alia object. Sed Deus est in se essentialiter supernaturalis et
:
nan) Christi sine personalitate propria, debet immediate concludere
tamen ex sola ratione apodictice probatur ejus existentia; ergo qunm- quod hasc natura est personaliter unita alicui personas divinae.
Respondetur: Non sequitur conclusio, nam hic ángelus posset
» Cf. ÜU-t. théot, oath., arl. lncHrtititlon, col. 1453-14(13.
'
dicere: personalitas humana hujusce hominis mihi abscondita est
ilii
-
K. Hüoon, Le mv-
«tfirc dv rinonnuiHun, 191». p, 52-58. propter motiva a solo Deo cognita.
26 DE MYSTERIO INCABNATIONIS DE POSSIBILITATE INCARNATIONIS 27

Sic certum est quod solis viribus naturalibus intellectus creatus Respondetur: Dist. probationem antecedentis Verbum habet :

nequit cognoscere possibilitatem et a fortiori existentiam Incar- humanitatem reoeptive, negó; terminative, concedo. Habere formam
nationis. receptive, est esse subjectum illius ut materia recipit formam, vel
« * * substantia recipit formas accidentales secus autem eam habere per-
;

sonaliter vel terminative. Verbum autem habet humanitatem non


Objectiones autem qua? íieri possunt contra possibilitatem Incar- receptive quia non est in potentia passiva ad illam recipiendam ;

nationis, solvuntur in ipso tractatu, a q. 2 ad 16. Sufficit initio sed eam habet personaliter et terminative, prout est terminus ejus
principalem notare, ad modum status qusestionis. Est ista qute po:
intrinsecus, eam intrinsece complens et terminans, velut punctum
nitur a S. Thoma, III*, q. 16, a. 6, 2» obj. et III Sent., d. 1, q. 1, a. 1, terminans lineam, aut objectum visum terminans visionem. Sed —
ad 1.
ex dificúltate hujusce objectionis apparet quod non rigorose demon-
Deus non potest intrinsece mutari, seu se babere intrinsece ali- stratur possibilitas Incarnationis.
ter quam prius.
Instantia: Quod est extrinsecum alteri, non potest fieri intrin-
Atqui per Incarnatiouem Deus aliter se haberet intrinsece quam
secum nisi recipiatur in illo. Atqui natura humana sec. se est extrín-
prius. Ergo Incaruatio est impossibilis.
seca Verbo. Ergo non potest fieri ei intrínseca, quin recipiatur in eo.
Respondetur: distinguo minorem : Deus mutaretur, si reciperet
in se aliquid distinctum ratione potentice passwce, conc. si Deus
;
Respondetur: Negó majorem. Potest enim aliquid fieri intrin-
terminat solum naturam foumanam, negó. secum alteri per hoc solum quod ipsi conjungatur per intrinsecam
In hoe Deus nihil amittit, nihil acquirit, sed solum suani per terminationem ut punctum fit linea; intrvnsecum, et ita non reci-
,

fectionem diffundit. Et ideo, ut ait S. Thomas, III», q. 16, ad 2"1 :


pitur ut actus informans in aliqua potentia perficienda. Sic osten-
«Cum dicitur Deus factus est homo, non intelligitur aliqua mutatio ditur objectionem esse aut falsam aut saltem non necessariam, non
ex parte Dei; sed solum ex parte humana? natura?». Ita si sol vi- cogentem.
detur a nobis non mutatur in se, sed solum termmat visionem no- Hoc clarius apparebit in ipso tractatu, ubi manifestabitur quod
stram. Deus non potest supplere vices subsistentise creatae ut informantis,
Ut ibidem « Esse hominem convenit Deo ratione «mo-
dicitur :
sed ut terminantis. Forma informans se habet ut pars minus per-
nis, qua? est relatioquwdam... Ea vero quae relative dicuntur, pos- fecta quam totum ad quod ordinatur, ut anima est minus perfecta
sunt de novo pra?dicari de aliquo absque ejus mutatione; sicut homo quam totus homo. —
E contra perfectio terminans non ordinatur ad
de novo fit dexter absque sui mutatione per motum illius qui fit ei totum magis oompletum, sed potius trahit aliud ad se; unde imper-
sinister». Item aliquid non visum fit visum absque mutatione sui, fectionem non involvit, sed potius perfectionem suam diffundit. —
sed prout actualiter terminat visionem et est ipsa facultas visiva
;
Ita v.g. essentia Dei absque imperfectione terminat visionem beato-
qua? mutatur, prout transit de potentia ad actum. rum, et non magis perfecta est essentia divina visa a beatis quam
Pariter, ut videbimus, in Incarnatione, tota mutatio se tenet ex si non esset visa ab illis. Pariter pulchra statua non perficitur ex
parte natura assumptíe, propria subsistentia carentis et divinam hoc quod est terminus admirationis mea?, aut doctrina S. Thoma?
acquirentis. Verbum nequidem novam relationem realem acquirit, sed non perficitur ex hoc quod intelligitur ab aliquo discipulo, sed est
relationem rationis, nam relatio realis est solum a natura humana discipulus ille qui perficitur per eam. Roma non perficitur ex hoc
ad Verbum, sicut a facúltate visiva ad objectum visum et non e quod qualiscumque itinerans ad eam pervenit.
converso. Unde ut dicit S. Thomas in loe. cit. Sententiarum « Deus :
Instantia ultima: Ex pluribus entibus completis non potest fieri
dicitur uniri non per mutationem sui, sed ejus cui unitur, et simi-
unum ens per se.
liter cum dicitur unibilis, hoc dicitur non per potentiam aliquam — Atqui natura humana et natura divina sunt entia completa.
passivam in Deo existentem, sed per potentiam quae in creatura est — Ergo ex illis non potest fieri unum ens per se, qualis foret
ut uniri possit». Ita etiam Deus dicitur visibilis et postea visus est
Ohristus.
a beatis, non per mutationem sui, sed beatorum quorum visionem
terminat. Ita punctum jam terminans unam lineam, potest termi- Respondetur: Distinguo majorem: ex pluribus entibus comple-
nare secundam lineam et tertiam, ut culmen pyramidis, absque mu- tissub notione natura? non potest fieri unum per se unitate naturas,
tatione suipsius. concedo; unitate suppositi seu personw, negó.
• * * Explico: ex actu et actu non fit unum per se, unitate natura?,
propterea materia prima debet esse pura potentia, ut natura humana
Instantia: Sed Verbum est humanitatis subjectum, non termi Hit quid unum per se, et non quid unum per accidens. Sed natura
ñus tantum nam habet hano humanitatem, qiuB veré tribuitur illi,
; luí mana ut sic non est completa in ratione suppositi vel persona et
ut tobjeoto, DrgOi tío ÉfaJiitur ad unum esse cum Verbo, in ratione suppositi, ut melius
28 DE MYSTEKIO INCAUNATIONIS

explicabitur III", q. 2, a. 6, ad 2 m Ita in resnrrectione, corpus trahi-


.

tur ad unum esse suppositi cum anima.


Brevius: hffi dkendo: Verbum non
variae objectiones solvuntur,
se babet ad Christi humanitatem ñeque ut subjectum recipiens (sic
esset in potentia passiva ad eam) ñeque ut forma informans et re-
cepta (sic esset minus perfectum quam totum, quam Christus com-
pletus), sed ad eam se babet ut perfectio terminans; sicut punctum QU^STIO I.

praexistens et jam terminans unam lineam, aliam de novo terminat;


vel sicut objectum jam terminans visionem unius bominis terminat DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS
de novo visionem alterius. Ita professor docens diversos auditores
non receptive, sed terminative. —
Brevius adbuc: Actus purus est In hac qua?8tione sunt sex articuli progressive: I o De simplici
irreeeptus et irreceptwus. Si reciperetur in aliqua potentia, parti- ejus convenientia; 2o de necessitate ejus ad reparationem generis
ciparetur et limitaretur si vero reciperet, tune ipse esset in potentia
; humani; 3 o de motivo ejus próximo: an, si non fuisset peccatum,
ad ulteriorem actum. Deus incarnatus fuisset; 4 o utrum principalius sit incarnatus ad
tollendum origínale peccatum, quam actúale; 5o et 6o de tempore
/ terminative non est actuari, nec perfici, sed potius per-
convenienti Incarnationis, quare non initio mundi aut in fine.
ficere. Sic Pater, Filius et Sp. Sanct. habent Deita-
tem non receptive sed terminative. Sic Filius Dei
babet bumanitatem, terminative non receptive. Sic
Deus babet gloriam suam externam, prout cogno-
Art. 1. — UTRUM CONVENIENS FUERIT DEL) M INCARNARI
Habere scitur et i audatur .
(Cf. C. Gentes, 1. IV, 40, 49 etc.).

receptivo est actuari et perfici.


Status qusBstlonis.
- Hic agitur de simplici convenientia, nondum
Sic materia babet formam receptam.
de motivo próximo, id est: utrum Incarnatio sit non solum possibilis,
Sic substantia creata babet formas accidentales in
sed expediat, deceat, seil. sit veré consentanea divina? sapienti» et
\ ea receptas.
bonitati. In hoc sensu quseritur utrum conveniens fuerit Deum tíeri
:

/ terminans non est pars et imperfectionem non involvit, hominem, dum e contra non videtur conveniens Deum fieri leonem,
sed perficit, suam perfectionem diffnndit. Sic Per- quamquam forte possibile sit. Utrum vero fuerit magis conveniens
\ sona Verbi sibi uniens et terminans Christi humani- Filium incarnari quam Patrem vel Spiritum Sanctum, cf. infra,
Forma < tatem. Sic doctrina S. Th. sibi uniens et terminans q. 3, a. 8. Item utrum magis conveniens fuerit naturam humanam
i intelligentiam plurium discipulorum. assumi a Verbo quam angelicam, q. 4, a. 1.
í informans est pars minus perfecta quam totum, ut ani- Hic status quíestionis magis apparet ex difBcultafibus initio ar-
ticuli formulatis; sunt quasi nodus difficultatis solvendus.
\ ma in bomine.
difflc. Ab a3terno Deus fuit absque omni carne; ergo conve-
Ia
Ex dificúltate barum objectionum contra
possibilitatem intrin- nienti8simum est ipsum non esse carni unitum. —
2° Quse semper
secam Incaraationis confirmatur prsedicta thesis quod haec possibi- sunt in infinitum distantia, inconvenienter junguntur; hoc videtur
litas non potest ex sola ratione apodictice probari, sed solum sua
esse contra principium continuitatis, sec. quod supremum infimi or-
detur et defenditur, ostendendo objectiones adversariorum esse aut dinis attingit intímum suprerai, non vero infimum infimi attingit su-
evidenter falsas aut saltem non necessarias, non cogentes.
premum supremi. Unde minus videretur inconvenieus si Deus unire-
Nunc agendum est de convenientia Incaraationis convenientia tur personaliter supremo angelo, ut forte putavit Lucifer. —
3o Non
;

quam simplex possibilitas, et ut statim apparebit, ea


dicit quid plus
fuit conveniens quod summus spiritus increatus assumeret corpus
pariter suadetur ex sola ratione argumentis congruentiie; sed, suppo-
sicut quod assumeret malitiam ; est objectio manichaeorum, juxta
sita revelatione peccati originalis, Incarnatio tbeologice probatur
Decessaria ad reparationem adasquatam. si Deus talem reparationem
quoa materia est mala. — 4° Inconvenieus est quod Deus infinitns
et gubernator totius universi intra corpusculum infantis lateat. Ita
postulat.
Vuliisianus, et multi moderni, qui tamen inconveniens non inveniunt
in rantheismo, seil. ¡n confusione natura; divinas cum natura etiam
lupidis. Pipíes rationalistse hodierni dicuut: Incarnatio esset lapsus
n<mi cuhuh Absoluli Metupliysií'i in relativum |)ha?nomenale, seu lapsus
:

30 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS HX PAETE DEI 33

immutabilis asternitatis in tempus mobile. Item quídam addunt In- : Attamen essentia boni non est actualis communicatio suiipsius,
carnatio forte admitti poterat ab hominibus qui putabant terram esse ulioquin sequeretur emanatio pantheistica ; sed in essentia boni con-
centrum mundi, non vero ab eis qui tenent quod térra est qua*i tlnetar aptitudo seu propensio ad se communicandum, id est: bo-
atomus inter mille millia stellarum. Item, ut aiunt, Incarnatio non num est aptitudinaliter suiipsius diffusivum, non necessario diffun-
decet summas majestati Dei, imo nec misericordia?, quae magis ma- dens seipsum, et diffusio actualis est quandoque libérrima et omnino
nifestaretur per simplicem remissionem peccati sine reparatione. gratuita, quandoque vero necessaria, si agens sit determinatum ad
Denique si diceretur conveniens est Deum incarnari, oporteret unum, ut sol ad illuminandum.
liase sunt explicanda, diversis locis S. Thomai. In I a q. 5, a. 4,
dicere etiam ergo non incarnatio Dei fuisset inconveniens. Hoc au-
:

m
ad 2 ait « Bonum dicitur diffusivum sui esse eo modo, quo finis
tem est falsum, quia Deus potuisset velle se non incarnari, absque :

tillo inconvenienti. —
Cf. alias objectiones in IV C. Gentes, c. 40.
dicitur moveré» scil. alliciendo ut perfectum et perfectivum. Sic
bonum habet rationem causaí finalis, potiusquam causas efficientis. —
Omnes alia? objectiones etiam modernorum facile reducuntur ad
3 Sed ut ibid. dicitur in corp. finis movet efficientem ad agendum.
:

Unde S. Thomas dicit, I*-II", q. 1, a. 4, ad lm «De ratione boni


prasdictas .

Responsio tamen est: Conveniens fuit Deum incarnari. est, quod aliquid ab ipso effluat... Et quia primum bonum habet dif-
fusionem secundum intellectum, cujus est secundum aliquam ca.usam
I o Probatur auctoritate S. Pauli et S. Damasceni juxta eos
certam protluere in causata, aliquis certus modus adhibetur effluxui
;

convenientissimum esse videtur ut per visibilia monstrentur invi


bonorum a primo bono, a quo omnia alia bona participant virtutem
sibilia Dei, sic Deus creavit mundum ad manifestationem bonitatis
snaB et perfectionum suarum. —
Atqui, ut ait Damascenus, per In-
diffusivam ». Item I*, 19, a. 2 (utr. Deus velit alia a. se) et C. Gen-
tes lib. II, c. 30, n°. 3; c. 45, n°. 1.
carnationem monstratur simul bonitas et sapientia, et justitia et
Sic verificatur ha>c lex bonum est suiipsius diffusivum in toto
:

Dei omnipotentia.
universo, ut ostendit S. Thomas in IV C. Gentes c. XI, ad illustran-
Bonitas de qua loquitur Damascenus includit misericordiam, et
dum Trinitatis mysterium. Dicit « Quanto aliqua natura est altior,
:

jam Plato detiniebat bonitatem divinam seipsam diffundentem amor :


tanto id quod ex ea emanat magis est intimum » aliis verbis bomtm
:

supremas opulentias vel perfectionis pro iuíima paupertate. Et altius


est suiipsius diffusivum, et quo altius est, eo plenius et intimius
in Ev. Joannis, ni, 1G, dicitur « Sic Deus dilexit mundum ut filium
:

suiipsius diffusivum est. V.g. sol illuminat et calefacit, seu ignis


unigenitum suum daret». Hoc evolvitur infra.
generat ignem, planta generat plantam, animal adultum seu per-
2°Probatur ratione tlieologica ex consideratione bonitatis divi- fectum generat animal sibi simile; item magnus píctor vel magnus
na;, inqua specialiter fundatur convenientia Incarnationis, est com- musicus concipiunt et producunt mirabilia artis opera, magnus pby-
mentarium verborum Joannis « Sic Deus dilexit mundum ut filium
:
sicus vel astronomus invenit et formulat leges naturas, v.g. cursus
unigenitum suum daret » in hoc summo dono libérrimo apparet
; astrorum magni magistri, ut S. Augustinus, dant discipulis suis
;

prassertim bonitas Dei, quamvis etiam ejus sapientia, ejus justitia, non solum suam scientiam, sed suum spiritum homo virtuosus im-
;

vel ejus omnipotentia. pellit alios ad virtutem, magni Apostoli, ut S. Paulus, communicant
Argumentum ad hoc reducitur: aliis animabus amorem suum erga Deum. Unde bonum est suiipsius
diffusivum, et quo altius est, eo plenius et intimius suiipsius dif-
rationem boni pertinet ut se aliis communicet, bonum est
Ad fusivum est. Ex hoc principio jam illustratur Trinitatis mysterium,
diffusivum sui. (I*, q. 6, a. 2).
prout Pater, generando Filium, ei communicat non solum partici-
Atqui natura Dei est essentia bonitatis, seu plenitudo essendi.
pa tionem suas naturas, sui intellectus, sui amoris, sed totain suam
Ergo Deo convenit ut snmmo modo se communicet, quod qui- uaturam indivisibilem, absque ulla divisione et multiplicatione, ita
dem máxime fit per Incarnationem. ut Filius Dei sit lumen de lumine, Deus de Deo, Deus verus de
Major est Dionysii, explicatur a S. Thoma diversis locis. Tria Deo vero. Pariter Spiritus Sanctus est verus Deus procedens ex Patre
continet, scil. Kilioque per amorem utriusque.
bonum est sui diffusivum, primo ut finis alliciens et perficiens;
secundo prout finis allicit agens ad agendum ad minus im-
manen ter ;
Difficultas tamen est; hoc principium: «bonum est suiipsius
et tertio agens peifectum agit ad bonitatem suam commu-
i'dinmuuicativum » aut nimis probat, aut non satis. Nimis quidem,
nicandam ad extra.
«i ¡nfcrtur necessitas moralis et a fortiori physica Incarnationis.
Non satis autem, si decretum Incarnationis est liberrimum, quia
• Of. DM. (Mol, art. I ni nriiiilloii, col. 148HH7R. tUDO Incarnatio non videtur magis conveniens quam non -Incarnatio.
;

32 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS BX l'ARTIS UBI 33

Sic de facto fuerunt excessus ex utraque parte. Quidam pan- Remanet tamen hoc argumentum non satis pro-
alia diflicultas ;

theistíe, ut Neoplatonici, in eorum emanatismo exaggeraverunt hoc hat, scil. si vi principii bonum
est suiipsius diffusivum » Incar-
«
priHcipium dicendo Bouum est essentialiter et actualiter suiipsius
:
natio nequidem moraliter est necessaria, sed libérrima et gratuita,
diffusivum et etiam diffundens in actu. Deus autem est summum tune Deum incarnari non est magis conveniens quam Deum non in-
bonum ergo est essentialiter et actualiter se diffundens ad extra
;
carnari, est quid indifferens, seu neutrum. Et igitur, ut aiunt no-
per necessariam emanationem. Hoc est contra dogma creationis li- minales, theologia invanum loquitur de convenientia nrysteriorum
bera;, explicite definitum, v.g. in C. Vat. (Denz. 1783) sub his ver- quas libere adimpleta sunt.
bis : « Deus libérrimo consilio suo condidit creaturas » et non ab Respondetur : (Billuart, loe. cit.) Incarnatio fuit conveniens, non
aíterno. ut quid necessarium, sed ut quid liberum; sicut dicitur : hoc electionia
Item erraverunt optimistas absoluti ut Leibnitz et Malebranche 4 .
motivum est conveniens, non ad necessitandam voluntatem, sed con-
Dnde principium: bonum est suiipsius diffusivum sic intelligi veniens est ut boc libere cligatur, absque necessitate. Ita conveniens
debet, ut jam notavimus cum thomistis essentia boni non est actua-
:
est servare virginitatem, non est tamen inconveniens uti matrimonio,
lis communicatio suiipsius, sed in essentia boni continetur wptitudo
et propensio ad se communicandum, id est bonum est aptitudinaliter
quia utrumque est liberum. —
Et Incarnatio ita est conveniens, ut
non-incarnatio non fuisset inconveniens. Et ut ait Cajetanus in no-
suiipsius diffusivum, primo ut flnis, consequenter per efficientiam strum art. n. 6, melius quam in Iam ) q, ±Q a . 3 «Communicare se :
f

diffusio autem actualis quandoque est necessaria, si ageus est deter- aliis importat novam perfectionem, non in Deo communicante
, sed
miuatum ad unum, ut sol ad illuminandum, quandoque est libér- in eo cui communicatur».
rima et omnino gratuita cf. P, 19, a. 3 quia Deus ad agendum ad Unde theologia speculativa non invanum loquitur de hac conve-
extra non est determinatus ad unum; est jam infinite bonus et bea- nientia, ut dixerunt plures nominales et quídam alii qui scribunt:
tus in seipso et ejus perfectio non augetur per bonum creatum non ;
lucarnatio dicitur conveniens quia f acta est, sed Deum non incar
est plus entis, quam antea. uari fuisset similiter et asqualiter conveniens, si Deus voluisset. Ergo
Ita libérrima est creatio, et etiam Incaruatio. Et confirmatur argumenta convenientise sunt sine fundamento.
libertas Creationis et Incarnationis per revelationem mysterii Triiii- Hoc esset verum si non convenientius esset eligere Incarnatio
tatis,nam etiamsi non eBset creatio, nec Incarnatio, verificaretur nem quam non-Incarnationem, sicut pro S. Thoma P, 23, a. 5, ad 3 m
,
principium de diffusione boni in processionibus divinis ad intra. non est convenientius quod Deus eligat Petrum ante praevisa merita
Sic sufncienter explieatur major nostra: bonum est suiipsius piitiusquam Judam; hoc enim «ex simplici divina volúntate depen-
diffusivum. det, sicut ex simplici volúntate artificis dependet quod ille lapis
Minor autem est: natura Dei est essentia bonitatis. Est enim est in ista parte parietis et ille in alia quamvis vatio artis habeat
:

ipsum esse subsistens et igitur ipsa plenitudo essendi, id est bonum quod aliqui lapides sint in hac et aliqui sint in illa». Electio pra?-
per essentiam, supremum et infinitum, ut supra ostensum est q. 6, destinatorum dependet a mero beneplácito divino quod est culmen
a. 1, et 2. 1¡ berta tis divina;.
Ergo Deo conveuit ut summo modo communicet, quod quidera
se In nostro casu est qusedam ratio artis divinae seu providen-
máxime fit per Incarnationem. Nam per eam communicat non solum tia? quod sit Incarnatio, potiusquam non -Incarnatio cf. a. 2, sicut
partid pationem entis, ut in creatione lapidum, non solum partici- quod sit creatio potiusquam non creatio, sicut quod virginitas Deo
pationem vitas, ut in creatione plantarum et animalium, non solum i"iisecrata sit quid melius matrimonio. Sed haec ratio convenientia)
par tici pationem vitas intellectualis, moralis. justitias, sanctitatis, u nequidem moraliter necessitat voluntatem divinam, quai est inde-
in creatione Adae, primi hominis sed semetipsum communicat in
; pendena ab omni bono c reato, prout ab «eterno jam possidet bonum
persona; scil. sec. verba Aug. citata a S. Thoma «naturam linma- inlinitum et non indiget ulla creatura. Est igitur ratio convenientia;
nam sic sibi conjungit, ut una persona fiat ex tribus, Verbo, anima non necessitans, sed ad sapienter eligendum.
et carne». Unde manifestum est quod convenieus fuit Deum in- Diffio..- Deus adhuc magis se communicasset, si sibi univisset
carnari. oinnes naturas creatas.
Eodem principio « bonum est suiipsius diffusivum » illustratur
Respondetur: Hoc non est absolute impossibile, et hoc non fuis
mysterium Redemptionis, sacrificium crucis, et institutio Euchari-
pantheismus, quia hoc fuisset sine confusione naturas creatas
«!
stias.
CUm inrreata; sed tune omnes homines et angeli fuissent impecca-
Uilea, ut Christus. Et conveniens est quod Verbum uniatur natura;
* Dlxerunt: aec. necessitntem non phy.slentn sed moralem Deus debult iHimunaí, qiue est microcosmos, compendium universi, prout
in ea
crenre, et creare mnndiiin optlmuin Inter iMwsibiles, ciijus culmen est Incnrnatlo Inreniaottir corporeitas, vita vegetativa, sensitiva et intellectiva.
Ble inorullter newssiiilii. Hoc runtrii unilullulein IiuJuhco ninxlml donl.
1 IKMIOIIII.UORANOK •
Dt Chrhio 8alvaMl.
:

84 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS UX I'AHTB l'ISl 35

Imo perfectius est quod Verbum uniatur tantum naturas huma Itesp. datam in nostro art. Distinguo inaj. Summa
sec. dist. :

iub Ghristi, et non aliis ; quia universus orbis exigit


subordinationem i nnvenientia conditionem nostra? natura?, c.
sec. sec. infinitam —
entium, et conveniens est quod natura creata personaliter unita Verbo excellentiam bonitatis divina?, n. —
et contradist. min.
sit in summo creationis, ut causa efflciens et finalis
eorum qua? infra
Ad - Deo conveniens esse potuit assumere carnem non vero
3'".
ipsam sunt, sec. illud Pauli « Omnia enim vestra sunt. vos autem
:
malitiam, quia caro est ab ipso Deo auctore natura? et ordinatur ad
Cbristi, Christus autem Dei» (I Cor., ni, 23). honnm, non vero raaJitia.
Medina circa prtesent. articul. quíerit an fieri possit aliquid
excellentius humanitate Christi? Respondet: utique quid excellen- Ad J/m S. Augustinus respondet ad Volusianum, Deus per In-
.

carnationem in Bethlehem non amisit gubernationem mundi, sicut


tius humanitate Cbristi, non vero quid excellentius Christo.
non amisit naturam suam divinam, sed sibi univit humanam. « Unde
V Deus non potuit faceré aliquid melius Christo Domino, nam
(in párvulo Jesu) ntagnitudo virtutis divinal millas in angusto sentit
Christus est verus Deus. angustias ». Immensitas Dei non est spatialis, quantitativa, sed est
2 o Deus non potuit elevare naturam humanam ad melius, quam magnitudo virtutis, portans seu conservans omnia in esse. Si ali- —
ad unionem hypostaticam. qua vox humana emissa in aliquo puncto spatii audiri potest a multis
3o Deus potuit faceré aliquid excellentius humanitate Christi. etiam valde remotis, et suo sensu moraliter commovere potest uni-
ut angelos perfectiores imo, ut dicemus, de potentia absoluta po- versum orbem, quare Verbum Dei, in corpúsculo pueri Jesu pra?sens,
;

tuisset daré anima? Christi lumen gloria? altioris gradus, seu magis non posset adhuc omnia creata conservare in esse et gubernare. —
intensum, quia non potest concipi supremus gradus possibilis lumi- Cf. Monsabré, 3i e conf.
nis gloria? creati nam quolibet a se producto Deus potest producere
; Quid denique dicendum est ad objectionem modernorum dicen-
adhuc perfectius. Ita non potest concipi motus omnium velocissimus, tium Incarnatio forte admitti posset si térra esset centrum mundi,
:

quo velocior dari non possit; nam velocissimus omnium perveniret sed non est, est astrum inter inille millia etiam majora qua? sunt
ad terminum ad quem antequam exiret a termino a quo, et non esset in ca?lum, scil. inter steUas et nebulosas.
amplius motus. sed quid immobile. Responden potest: I o Sicut ad Salvatorem mittendum non erat
Cf. D, q. 25, a. 6, ad l
m « Qualibet re a se Jacta, Deus potest
: a priori ratio eligendi populum judwum potiusquam alium, aut, in-
faceré meliorem,)). Dnde non datur supremum possibile, in hoc sensu ter midieres bujusce populi, eligendi Mariam ut Domini matrem
non datur supremus ángelus creabilis, sed nihil altius esse potest |K)tiusquam aliam, aut, inter justos hujusce populi, non erat ratio
quam unió liypostatica alicujus natura? creata? cum aliqua persona a. priori eligendi Joseph ut patrem putativum Domini, ita non erat
divina. ratio a priori eligere terram, potiusquam aliud astrum forte habita-
Ha?c est responsio ad optimismum absolutum Leibnitzii et Ma- ble, ut Syrium.
lebranchii. 2o Nescimus an alia astra etiam si sint qua?dam liabitalia, habi-

ex solutione objectionum articuli. tentnr.


Confirmatio :

m De hac
sunt solum hypotheses sive in ordine seientia? posi-
re
Ad l«Deus per Inoaornationem non immutatus est... sed
- -
tiva?, Et igitur non propter conjecturas
sive in ordine theologico.
novo modo se creatura? univit, vel potius eam sibi». Dicit «yel po- rejiciendum est circa Incarnationem testimonium Christi, aposto-
tius eam sibi » quia relatio realis unionis est
humanitatis Christi ad
Verbum, non Verbi ad humanitatem assumptam. Et conveniens — lorum, tot maalyrum, Ecclesia? catholica?, testimonium quidem con-
Qrmatum miraculis et mirabili vita Ecclesia?, in ómnibus bonis mo-
fuit pro humanitate Christi sic assumi. ral bus et spiritualibus fecunda?.
i

Hoc fuit conveniens carni humana?, non sec. condi-


Ad 2™. -
« Si sunt nomines in quibusdam aliis astris, Deus non judicavit
bonitatis
tionem suae natura? ínfima?, sed sec. infinitam excellentiam iipportunum hoc nobis revelare quidam dicunt: forsitan si existunt,
;

Dei, ut sibi eam uniret pro salute humana». mi sunt in statu natura? pura?, aut apud ipsos non fuit peccatum
elevationis
Ha?c distinctio óptima valet etiam pro convenientia Origínale, aut si est, forte regenerantur alio modo quam per Incar-
natura* nostra? ad ordinein gratia?, ad solvendam hanc objectionem Datidneni. Ha?c omnia non intrinsece repugnant. —
Utrum ha?c con-
qua? est sec. mentem Baii l'iliari possint cum libero Incarnationis decreto relativo ad humanum

Summa convenientia debet esse absoluta et opponitur gra- iiiik? Difficile est responderé.
'
Nam Revelatio loquitur de genere
tuitati. l
LADO ut est in térra.
Atqui visio beatifica est nobis summe conveniens, ita ut e]U8 Quidquid sit de istis liypothesibus gratuitis, Christus ut Ver-
privatio sit summa miseria. bum I>ei incarnaturn est culraeu totius creationis, et, sicut est caput
Nrgo visio beatifica absolute convenit noBtras natura?, et noü ;

Rngaloram, saltein quoad gratiam accidentalem, ita posset esse per


est gratuita. l'UMpectum ad liomines qui in astris viverent. De bis ómnibus rebus
;

36 DE CONVENIENTIA INCAKNATIONIS
AD KEPAKATIONEM GENERIS HUMANI 37
et de multis aliis nihil scimus, et non iu eis immorauduni est. —
Quidam videntur «estimare quod in aliis astris forte sunt animalia Necessarium ad finem dicitur:
rationalia alterius speciei, quam nomines. Hoc autem videtur fal- a) simpliciter: siue quo finis haberi nequit v.g. cibus ad eos-
sum, nam animal rationale videtur esse non genus, sed species aloma, ¡ervationem vitae.

sec. principium continuitas; supremum iuümi (v.g. vita; sensitivas) b) sec. quid; ut médium convenientius v.g.
attingit infimum supremi (scil. vita; intellectivae) unde haec conjun-
;
equus ad iter.
S. Anselmus in suo tractatu « Cur Deus homo» 1.
ctio summae vitae sensitivae et intima; vitae intellectivae non datur 1, c. 4, non-
nullis visus est necessitatem Incarnationis absolutam
nisi in una specie, et non suscipit magis et minus. do'cuisse post
lapsum generis humani; sed eum benigne explicant
Ultimum notandum est etiamsi térra esset centrum mathema S. Bonaventura
:

ticum mundi non esset ratio cur eligeretur a Deo ad incarnationem.


et Scotus: imo ipse seipsum lib. II, c. 5 et 17. Tournely tenet In- —
carnationem esse simpliciter necessariam post lapsum generis
Sic Christus natus est non Jerosolyma; sed in Bethlehem. Ita Au si Deus vuit humanitatem
humani
a peccato liberare.
gustinus erat maximus theologus temporis sui et tamen venit in Communiter e contra Theologi tenent Incarnationem non
mundum et docuit non Romae, quse erat centrum terrae, sed in simpliciter necessariam etiam post lapsum
esse
generis humani et suppo-
Africa; fuit solum Oipponensis episcopus. sito quod Deus voluerit humanitatem
liberare a peccato, quia erant
Situs mathematicus est quid minoris momenti per respectum ad aln modi hberationis, sed eam esse tantum sec.
mysterium supernaturale, quod infinite superat ordinem spatii. quid necessariam.
U33C communis theologorum conclusio pro
Suarezio non potest ne
Hoc sufficiunt quoad convenientiam Incarnationis. gan sine temeritate, ita Lugo; imo Valentía dicit quod est
certis
sima, scil. ut conclusio theologica communiter
\ admissa a theologis
et multis testimoniis Patrum
roborata 5
UTRUM FUERIT NECESSARIUM AD REPARATIONEM
.

Akt. II. S. Th. qui hanc conclusionem firmiter


tenet, initio ponit diffi-
CENERIS HUMANI, VERBUM INCARNARI < ultatem, contra necessitatem etiam sec.
quid Incarnationis.
incarnatio nequidem sec. quid videtur
necesaria: 1° quia ad
Status qusestionis. L° Supponitur quod Incarnatio non fuit reparandum genus humanum. Verbum non incarnatum
potest faceré
absolute necessaria, ut contendit. Wicleffus, eo falso principio in-
quidquid facit Verbum incarnatum; ex hoc
sequitur quod Incarnatio
non est simpliciter necessaria 2" quia
nixus quod « omnia de necessitate absoluta eveniunt» (Denz., 607). Deus non debet exigere ab
;

homine satisfactionem majorem quam ea quse ab


Nec etiam data creatione, Incarnatio fuit necessaria, quidquid in homine dari potest •

contrarium dixerunt optimista; absoluti, Leibniz et Mallebranche ¿ q UI a mehus est quod non sit Incarnatio, quia nomines
eo magis
ueum reverentur, quo eum cousiderant super omnia
licet enim gloria accidentalis et externa Dei per Incarnationem au- elevatum et a
sensibus remotum; et Deus assumendo
geatur, Deus tamen sibi sufficientissimus, hac accidentali gloria mi- carnem, suam maiestatem
niiuiiere videtur.
nime indiget.
Supponitur quod post peccatum origínale Deus potuisset non
2° Responsio: tamen est:
velle reparare humanitatem, in hoc. non fuisset injustitia, ut ait o
I Incarnatio non fuit quidem simpliciter necessaria
Aug. «de Natura et Gratia» n. 5. Ideoque debemus gratias Deo rationem generis humani;
ad repa-
agere, prout misericorditer voluit humanum genus liberare a peccato.
Imo de facto Deus non reparavit angelos lapsos; et majus bo 2 o Sed fuit sec. quid necessaria, scil. ut quid melius et conve-
nientius.
num propter quod permisit eorum culpam debet esse manifestatio
Justitise infinita;. Sed pro S. Th. est magna convenientia quod repa- Pabs. A) probatur auctoritate piurium Patrum. Imo Billuart,

retur humanum gemís, cujus culpa non est de se irreparabilis, dum, loe tenet quod hoc unanimiter dooetur a Patribus, ac citat
cit.,
pro illo, peccatum daemonis in plena luce commissum est de se irre- Athanasium, Greg. Nazianz., Theodoretum, Cyrill. Alexan., Greg.
parabile, sicut pro homine peccatum impcenitentise finalis. Cf. supra Magn., Dama«cen. —
Item Augustinum, 1. XIII de Trinit., cap. 10
Ia q. 64, a. 2: «Ideo consuevit dici, quod liberum arbitrium hominis
, H in lib. de Agone christiano, c. XI, ubi dicit « Sunt stulti qui di-
:

est flexibile ad oppositum et ante electionem et post. Liberum arbi- <mu non potest aliter sapientia Dei homines liberare, nisi susci-
:

trium angelí est flexibile ad utrumque oppositum ante electionem, peret hominem et nasceretur de femina, et a peccatoribus omnia illa
sed non post», quia ángelus sratim uno intuito videt quidquid con puteretur. Quibus dicimns Poterat omnino. sed si aliter faceret,
:

siderandum est ante electionem et postea nihil novuni addiscit. linlliter vestras stultitia; displiceret ».
Sed supposito quod Deus velit reparare humanum genus, prout
est re|inration'iH ca|Mix, ponitur qmustio nontii url ¡culi.
• Cf. Dlot. IMol. calhol.. url Inciiruntlon. pol. 1471 1 48*2.
:

DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS ad reparationem generis humani 39


38

E contrario consideramus secundum spiritum fidei, hoc


si res
B) probatur ratione hsec prima pars thesis dum dicit S.
Tli.,

suam omnipotentiam virtutein poterat argumentum convenientissimum et simul altissimum apparet, et non
(paragr. 1) « Deus eiiim per

:

Quomodo? inventum est ab Augustino, hic citato, sed habetur jam in ipsa prse-
humanam naturam multis aliis modis reparare». dicatione Christi et Apostolorum.
—Vel condonando injuriam sibi per peccatum illatam. Tour-
Apud Joann., vm, 18: «Ego sum qui testimonium perhibeo de
nely negat hoc esse possibile de potentia ordinata, quia non
serva-
meipso, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater». Nullus
retur justitia, si non esset pama.
propheta dixit similia verba, solus Christus potest hoc dicere, quia
Respondetur ex III a q. 46, a.2, ad 3: Supremus judes et legi-
,
ille solus, ut ipse dixit, a est Veritas et Vita». Ipse est ipsa Veritas
slator potest hoc faceré, quia supra alios judices prasrogativam habet prima, quse testimonium perhibet de seipsa, et sic est motivum fór-
daré reis veniam etiam absque reparatioue, sicut quandoque reges male fidei, scil. auctoritas Dei actualiter revelantis, quaque sensi-
gratiam seu misericordiam faciunt damnatis ad mortem. biliter miraculis confirmatur.
Vel Deus poterat acceptare aliqualem hominis satisfactionem, Item apud Joan., xvu, 8: «Verba quaj dedisti mihi, Pater, dedi
vel quomodo sibi placuisset nam in bis nulla involvitur contra-
¡ eis, et ipsi acceperunt et cognoverunt veré quia a te exivi et credi
dictio, etDeus est liberrimus respectu operum ad extra. derunt quia tu me misisti». Unde legitur apud Joan., iv, 41 « Sa-:

Imo, ut diximus in statu quaistionis, Deus poterat non velle re- maritani mulieri dicebaut : Quia jam non propter tuam loquelam
parare bumanitatem, quamvis sit máxime conveniens eam reparare. credimus, ipse enim audivimus et scimus quia hic est veré Salvator
II* Pars Incarnatio fuit ad reparationem generis
tliesi6, scil. mundi ».

humani sec. quid neccssaria, ut quid melius, sic probatur. Item in prologo Joannis, i, ltí, evangelista dicit: «De plenitu-
dine ejus omnes nos accepimus... Deum nemo vidit unquam, unige-
Ita Aug. de Trinitate lib. XIII tenet Incarnatiouem fuisse quid
uitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit ».
convenientius ómnibus aliis modis ad reparandum humanus genus.
Pariter I Joan., i, 12: «Quod fuit ab initio, quod audivimus,
S. Th. dat pulcbram ratioueni theologicam, quse manifestat In-
o
carnationÍ8 conveuientiam ex parte honiiuis, sicut in art. I mani-
quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus et inanus nostraí con-
trectaverunt de Verbo vitae, et vita maoiifestata est, et vidimus et
festata est ex parte ipsius Dei, summi Botii summo modo suiipsius
testamur et annuntiamus vobis vitam a3teruam, quse erat apud Pa-
diffusivi. Ratio hsec ad lioc reducitur
trem et apparuit nobis; quod vidimus et audivimus annuntiamus
— Id melius est ad reparationem generis bumaui. per quod vobis». Id est: potestis credere, quia id quod annuntiamus vobis,
homo melius ac facilius promovetur ad bonum et recedit a malo. audivimus ab ipso Deo inoarnato, quem sensibiliter vidimus oculis
— Atqui hoc utrumque obtinet per Incaruationem. nostris, quem perspeximus et manus nostraí contrectaverunt.
— Ergo. Item S. Paulus ad Hebreos, i, 1 « Multifariam, multisque mo-
:

Major patet. dis olim Deus loqueus patribus in prophetis, novissime diebus istis
looutus est nobis in Filio, quem constituit heredem uuiversorum,
Minor probatur quoad promotionem ad bonum, per considera- per quem fecit et saacula». Pariter ibid., n, 2: «Si enim per Angelos
tionem virtutum tbeologicarum, quse sunt altiores ómnibus, nam re.- dictus est sermo, factus est firmus..., quomodo nos effugiemus... quse
spiciunt immediate Deum finem ultimum ad quem converti debet (enarrata sunt) per Dominum..., contestante Deo signis et porten-
peccator. tis ». Id est Christus est altior testis quam angelí.
Per I ncarnationem enim magis certificatur Fides, ex hoc ipsq Sic illustratur argumentum S. Thomae dicentis :per Incarua-
quod ipsi Deo loquenti credit: tionem magis certificatur fides ex hoc quod ipsi Deo loquenti (id est
Motivum fórmale enim fidei est Auctoritas Dei revelantis, sed etiam sensibiliter loquenti) credit, sec. iliud Aug. « Ut homo fiden-
tius ambularet ad veritatem, ipsa Veritas, Dei Filius, homine ^s-
Deus altissimus remanet absconditus etiamsi loquatur per prophe-
tas, quorum prsedicatio miraculis confirmatur. Quanto
magis certi- Hiimpto, constituit ac fundavit fidem ».
ficatur fides, si Deus ipse veniat ad nos et etiam sensibiliter loquatur Certo non vidimus in via ipsam divinitatem Christi per oculos
ad nos, non sicut scribíe, sed tanquam auctoritatem habens, dicendo OOrpoda nec per oculos mentís, sed Jesús cum tanta auctoritate lo-
Joan., vi, 47 «Amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam seter- qoitOT dicens: « Ego sum qui testimonium de meipso» se aequalem
K-iens Deo, ut homo bonsa voluntatis dubitare nequeat ipsum esse
nam».
i

Hoc argumeutum videtur paradoxale, pro illis qui dicunt, ut We Deum vivnm nobis loquentem. Dico: « ut homo bonae voluntatis
Miilutarisi)' in sensu evangélico, id est: non resistens revelationi, nec
protestantes liberales: Christuimsiiius 68l altissima religionis forma,
luspiratioui interna? data? ad credendum.
dummodo dogma de divinitnti- Ollrfítí eliminetur. BfÓO dicunt se-
Nitioiiullumi, »mnia judiran 1
s.'.undnm (juando Christus dicit « Venite ad me omnes qui laboratis et
CUndnm ipirltum qui vull :

inmiti cstis, et ego refwiam vos... Qui arnat patrem et matrem plus
rattonii m«n»uKu», él '""> Witraduni Del ipteltum. •
-

\
AD REPARATIONEM GENEUIS HUMANI 41
DE CONVEN1ENTIA INCARNATIONJS

Sic máxime erigitur spes ex hoc quod Christus plus quam pro-
quam me, non est me
dignus», quando sic loquitur, honfines bonae
pheta ait: « Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego
voluntatis qui gratis fidei non resi6tunt, non dubitant cpiod ille est
plus quam purus homo, plus quam propbeta (quia nu^lus propheta
reficiam vos». Ego auxilians, ego salutis auctor. — Item dum dicit
paralytico antequam sanet eum: « Dimissa stint Ubi peccata tua»,
talia verba dixit), quod ille est ipsa Veritas prima qué loquitur no-
id est sanata est anima tua, dum postulabas solum sanationem cor-
bis. Et praecise hsec est tanta auctoritas quae videtor intolerabili»
pbarisseis, qui propterea se avertunt ab illo.
poris tui. — Item S. Paulus aequivalenter hoc argumentum formu
labat scribens ad Col., i, 26: « Mysterium quod absconditum fuit a
Id est id quod est summa lux in via pro bominibus bonae volun-
:
sasculis,nunc autem manifestatum est sanctis ejus, quibus voluit
tatis, fit obscuritas pro aliis; id est: id quod máxime confirmat fi-
Deus notas faceré divitias gloria; sacramenti hujus in gentibus, quod
dem hominum borne voluntatis, fit scandalum pro aliis, sec. illud est Christus, in vobis spes gloria;». Item I Tim., i, 1: «Christus
Simeonis apud Luc, n, 34 «Ecee positus est hic in ruinam et in
:
spes nostra», nam Christus est ipse est, ut Deus, simul objectum
resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur ».
quod speramus, et motivum propter quod speramus, est enim ipse
Propterea dixit Cbristus ipse apud Matth., xi, 6: «Beatus est qui Deus auxiliator et auxilians.
non fuerit scandalizatus in me». —
Argumentum nostrum sic ver-
Prajsertim citandus hic textus S. Pauli ad Rom., vm, 31: «Si
titur in objectionem olim pro adversariis Domini, et nunc etiam pro
Deus pro nobis, quis contra nos? Qui enim proprio Filio suo non
rationalistis, qui, ut aiunt, Cbristianismum admitterent si non esset
pepercit, sed pro nobis ómnibus tradidit illum, quomodo non etiam
dogma divinitatis Christi, scil. Cbristianismum admitterent, si non cum illo omnia nobis donavit? Quis accusabit adversus electos Dei?...
esset amplius Cbristianismus, sed solum altior forma evolutionis re-
Quis est qui condemnet? Christus Jesús, qui mortuus est, immo et
ligionis naturalis. Sic lux suprema vertitur pro illis in obscuritatem ;
qui resurrexit, qui est ad dexteram Patris, qui etiam interpellat pro
sed lux ista per se illuminat, et non nisi per accidens obcaecat, id est nobis. Quis ergo nos separabit a caritate Christi? Tribulatio, an an-
propter malam dispositionem audientis ut aiebat Aug.
; « oculis:
gustia, an fames..., an persecutio, an gladius. Sed in his ómnibus
aegris odiosa lux, quaa puris est amabilis».
superamus propter eum qui dilexit nos». Scil. in his ómnibus supe-
Sic reuiauet firmissimum hoc argumentum, scil. «per torno- ramus propter efficacitatem auxilii ejus qui dilexit nos et secundum
tionem magis certificatur fides, ex hoc ipso quod ipsi Deo (etiam
;

S. Augustinum et S. Thomam auxilium istud est ex


se efficax, et
sensibiliter) loquenti creditn. Ipsum motivum fórmale fidei quasi non ex pra3visione consensus nostri. Motivum fórmale spei non est
sensibile redditur, in summa auctoritate Christi loquentis. Unde le- conatus hominis cooperantis auxilio divino sed est Deus auxilians,
;
gitur apud Joan., vu, 46: ipsi ministri pharisaeorum timuerunt mit- qui per lncarnationem nobiscum est et remanet prassens in Eucha-
tere manus super eum et respondeiunt ad pontifices: «Nunquam sic ristia. Sic máxime roboratur nostra in
Deo confidentia.
locutus est homo, siout hic homo » ; id est nunquam quoad altissima
dicta et quoad modum altissimum et divinum loquendi; nam in ipso
accentu et modo loquendi Christi quid divinum quasi sensibiliter • • • .

manifestabatur.
« Tertio, inquit S. Th., per lncarnationem máxime excitatur ca-
• • •
ritas» sec. illud Augustini hic citati : «Quae major est causa adven
tus Domini, nisi ut ostenderet Deus dilectionem suam in nobis ».
« ¿Secundo, ait S. Thomas. per lncarnationem máxime erigi- lít postea subdit Augustiuus : « Si amare pigebat, saltem redamare
tur Spes». Quare? quia spes est virtus.theoiogica quaí expectat bo- non pigeat».
num supremum, futurum, possibtie quidem, sed arduum; et motivum Per caritatem enim debemus diligere plus quam nos ipsos Deum
ejus fórmale est ipse Deus auxilians, qui auxilium suum promisit ni, amicum, formaliter propter bonitatem suam. infinite altiorem
ad servanda ejus mandata semper possibilia, et ad perveniendum ómnibus beneficiis ejus, id est debemus velle efficaciter adimpletionem
ad salutem. Miluntatis SU83, ut regnet veré et profunde in animabus et glorifice-
Unde spes est confidentia in Deo, et augetur hsec confidentia tur in seternum, sec. illud Ps. 113: «Non nobis, Domine, non nobis,
prout Deus non solum auxilium promittit, sed jam confert, et mani- d nomini tuo da gloriam». Ha?c est definido caritatis quae superat
festat etiam sensibiliter benevolentiam suam. sic confidimus pra?ser- ipem sicut amor benevolentias superat amorem concupiscentiaa, quan-
tim in araicis, ex vera et profunda dilectione auxiliantibus. ininvis hic sit rectus et ordinatus ; per spem desidero Deum mihi,
Per lncarnationem autem nobis dntur non solum auxilium Dei, Onaliter quidem propter Deum, sed per caritatem diligo efficaciter
id est non solum gratia, sed Auctor gratia-, qui remanet prrosens in Dmim amicum meum, plus quam me et voló omnia bona quae ei con-
Eueharistia. Ex hoc máxime erigitur k|h-h. Hoc est id quod dicit yntiiant. Sub lato altissimo caritatis aspectu, plus quam secundum
Augiintiuun In loen a S, Tli. iltnto. íioiisiderfttlonem spei, invenilur pnx etiam in piwilestinationis my-
:

12 DE CONVENIBNTIA INCARNATIONIS AD ItEPARATIONBM GENERIS HUMANI 43

3° Ptxesumptio tollitur per hoc quod gratia Dei, nullis praece-


sterio,non obstante magna ejus obscuritate. Per caritateiu/enim plus
quam me diligo Deum et in conimuni quidquid Deus ab/asterno de- dentibus meritis in homine, Christo Salvatori commendatur seu ab
creverit ad manifestationem bonitatis suse. Sic Deus ijfünite bonus ipso confertur, ita ut Paulus dicat «Gratia Dei sum id quod sum»,
praecontinens eminenter omnem bonitatem, est quasi after ego, et in et peccator qui omnia crimina commisit potest ad poenitentiam ve-
aliquo sensu plus ego quam ego, nam quidquid bonit&tis est in me ñire, confidendo in inñnitis Christi meritis.

praeexistit multo eminentius in eo. Haíc est vera mystica, quae est 4 o Superbia per humiliat iones Passionis redarguitur et sanatur.
certo in via normali ad sanctitatem. 5 Homo a servitute diaboli et peceati liberatur, etc. Et ut
o

Haec autem divina bonitas quae est objectum fórmale caritatis, dicitur ad 3UJ", Deus assumendo carnem, suam majestatem non mi-
prajsertim manifestatur per summum actuin amoris quo Deus nobis nuit et magis nos ad eum cognoscendum attraxit.
dedit Fiiium suum unigenitum. Jo., ni, 16. Haec est veritas funda- Ergo Incarnatio est convenientior modus liberationis generis
mentalis christianismi, quia hic amor est fons ipsius Incarnationis liumani, a peccato. Potuisset tameu Deus absque inconvenienti non
doni. incarnari, hoc erat liberum, imo liberrimum, et douum Incarnationis
Cf. Joan., xv, 9 « Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Ma-
:
est omnino gratuitum.
nete in dilectione mea». Ibid., xv, 13: «Majorem hac dilectiouem Unde dicendum est convenientius quidem fuit Deum inoarnari,
nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis». I Joan., — :

sed non fuisset inconveniens si incaruatus non fuisset; pariter con-


iv, 9 « In hoc apparuit caritas Dei in nobis, quoniam Filium suum
:
venientius fuit Deum creare, et elevare hominem ad ordinem gra-
unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc est tis, sed oppositum non fuisset inconveniens. Ita in bumanis virgi-
caritas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse prior nitas est perfectior matrimonio, sed matrimonium non est quid in-
dilexit nos, et misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. conveniens. Datur libera optio inter utrumque.
Carissimi, si sic Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum dili- Kestat difflcultas expósita in 2a objectione articuli, scil. non
gere». —I Joan., ív, 19: «Nos ergo diligamus Deum, quia Deus videtur conveniens quod Deus exigat satisfactiouem majorem quam
prior dilexit nos». «a quaa potest ab homine dari
Item Rom., v, 8: «Commendat autem caritatem suam Deus in Respondet summatim S. Th. ad 2 U1 ". Hoc non esset quidem con-
nobis, quoniam eum adbuc peccatores essemus, secundum tempus, veniens, si Deus non daret Filium suum ut redemptorem ad hanc
CUristus pro nobis mortuus est». —
Tit., n, 11: «Apparuit enim satisfactionem majorem praebendam. Sed Deus Filium suum dedit.
gratia Dei, salvatoris nostri, ómnibus bominibus erudiens nos, ut Occasione hujusce difncultatis pouuntur quaedam dubia examinanda
abnegantes impietatem et ssecularia desideria... pie vivamus in boc per modum complementi hujusce articuli.
saeculo, expectantes beatam spem, et adventum glorias magni Dei et
salvatoris nostri Jesu Christi». —
Item Tit., n, 4.
Sic haec tria argumenta S. Tbomae non solum geuerant conclu-
sionem theologicam certam, sed ad ipsam fidem pertinent, et sunt
altum contemplationis objectum. Sic apparet etiam quod haec con- Dubium I. - utrum ad condignam satisfactionem pro peccato necessaria
templatio quae procedit a fide douis illustrata est in via normali ad fuerit Incarnatio.
sanctitatem.
Hanc quaestionem S. Th. examinat in resp. ad 2 m .
Quarto Incarnatio Verbi nobis prasbet exemplum in ómnibus vir-
tutibus dum Diogenes et plures alii dixerunt quod in vanum quae- Status qusestionls- —
Satisfactio est recompens;itio sen redditio
ritur virtutum exemplar. Solus Cbristus dicere potuit suis adver- voluntariai alicujus debiti.
sariis: «Quis ex vobis arguet me de peccato». Sic sanctitas con-
sistit in imitatione Christi. í ex parte formae justitiae : s. rigorosa
Der fec
^ j :a f
Katisfactio ) (ex
parte materias : s. condigna
* » » (
imperfecta etiam ex parte materias : s. congrua

Quinto - Incarnatio 7naxime conveniens est ad removendum nos S. Thomas distinguit duplicem satisfactionem:
a malo: /• est perfecte sufficiens; quia est condigna- per quamdam ada:-
Quia homo per Incarnationem instruitur ut contemnat d<c-
Io 'luationem ad recompensationem culpae commissae; v.g. si aliquis,
monem victum a. Christo etiam ut est homo, ut dicitur in legenda debens restituere centum libellas, eas omnes restituit, tune est sati-
S. Ohristopliori. fftCtio perfecta ex parte material; et addendum est, ut sit perfecta
o Innotvxcit digniUis humatur naturw, n« eani ¡nquinemus i' parte forma: scu modi juxtitkr oportet quod id quod resti-
x:

2
tultur, sit ex bonia proprüi, Me alio titulo debitis. nec sub dominio
[ <antl<>.
: :

AD UEPARATIONEM GENERIS HDMANI


44 DE CONVENIENTIA JNCARNATION1S
theologi,cum Scoto et Durando, admiseruut quod qua?dam creatura,
creditoris contentis, et quod creditor teneatur illam satisfactionem gradu altissimo gratia? ornata, ut B. M. V. posset satisfacere adae-
acceptare. quate pro peceato mortali.
Satisfactio perfecta ex parte. mat eriw tantum dicitur condigna;
1" Probatur auctoritate ¡uve 3a conclusio: I o auctoritate Au-
Satisfactio perfecta ex parte formas dicitur rigorosa seu ex toto
gustini in Enchir., c. 108: «Ñeque per ipsum liberaremur unum me-
rigore justitia?.
diatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum, nisi esset et
2a satisfactio imperfecta etiam ex parte material, seu non con- Deus » .

digna, ea est quse aestimatur sufficiens secundum acceptationem ejus Item S. Leo, sermone 1° de Nativ. « Nisi esset verus Deus, non
:

qui est ea contentus. V.g. si aliquis debens restituere centum libellas, afferret remedium, nisi esset verus homo, non prajberet exemplum».
restituit octoginta et creditor est contentus, saepe dicitur congrua. Hsec sententia traditionalis et communis tlieologorum, sancita est
Hac divisione posita, sunt tres conclusiones certse: recenter ab Encycl. Pii XI Miserentissimus Redemptor, ubi circa
I" Homo purus potest daré pro peceato satisfactionem imper-
:
Mariam reperatricem legitur : « At nulla creata vis hominum scele-
fectam ex parte materia}. ribus expiandis erat satis, nisi humanam naturam Dei Filius repa-
Haac conclusio asquivalenter exprimitur a S. Th. in fine resp.
randam assumpsisset ». Sic thesis traditionalis nunc ratificatur docu-
ad 2"™. —Dicitur homo purus non per exclusionem gratise, sed per mento pontificali et est theologice certa, ut conclusio theologica ap-
probata.
exclusionem divinitatis. Sic justus potest satisfacere imperfecte pro
peceato mortali suo, vel alieno, satisfactione quam Deus acceptare 2° Probatur ratione theologica hsec 3* conclusio a S. Thoma in
potest, vult et quam acceptare potuisset, si noluisset per Incar-
si nostra resp. ad 2 a"1 duplici ratione
,

nationem liberare homines a peceato. a) «Quia tota humana natura erat per peccatum corrupta»,
Sic etiam nunc satisfactionee nostraj pro peccatis propriis, vel et solus justus potest mereri de condigno et satisfacere. Sed quidmn
pro peccatis alienis ut in vita reparatrice, sunt imperfecta? etiam dicere possunt: Deus potuisset aliquem hominem praeservare a pec-
ex parte materia?. eato originali, vel post peccatum eum sanctificare, éique conferre
Unde 8. Th. dicit in fine resp. ad 2" m « Omnis puri hominis
: magnum gradum gratia? ut satisfaceret.
satisfactio efficaciam babet a satisfactione Cbristi», etiam satisfactio Tune respondetur per secundum rationem.
B. M. V., ideoque non dicitur coredemptrix nisi secundum subordi-
6) Haec ratio sic in forma proponi potest
nationem Cbristo, quasi subredemptrix.
Unde communiter docetur, et boc sancitum est a Pió X « Ea :
— Peccatum morbale contra Deum commissum babet quamdam in-
finitatem ut offensa.
quae Ohristus meruit nobis de condigno, B. M. V. meruit nolis de
congruo » (Denz., 3034; Encycl. «Ad diem illum», 2 febr. 1904). — Atqui satisfactio condigna debet esse adaequata reparatio.
Unde B. M. V. meruit nobis gratiam salutis non de condigno, sed de — Ergo satisfactio condigna debet habere efflcaciam infinátam, ut
congruo; et pariter satisfecit pro nobis non de condigno, sed de con- actus satisfacientis, utpote Dei et hominis existens.
gruo. Cf. Benedictum XV, Epistola 22 Mart. 1918 « Ut dici mérito
:
Major probatur a S. Th. : « Ex iníinitate divinae majestatis :
queat ipsam cum Christo humanum genus redemisse» (Denz., ibid.),
tanto enim offensa est gravior, quanto major est ille in quem delin
id est: B. M. V. sub Christo, cum ipso, et per ipsum satisfecit non
quitur ». •
de condigno, sed de congruo, seu satisfactione imperfecta, qua? non
Non omnes thomistae intelligunt hanc majorem in eodem sensu.
esset ex se sola (sine satisfactione Cbristi) perfecte sufficiens.
Cf. Salmant., de Inc., disp. I.
II* conclusio certa: Homo purus non potest, Deo pro peceato
Quidam dicunt: S. Th. scripsit: «Peccatum mortale habet quam-
proprio nec pro alieno offerre satisfactionem rigorosam, seu sec. to- dam infinitatem» ut offensa; ergo gravitas ejus non est simpliciter
tum rigorem justitia?, quia nihil potest exhibere Deo sive naturale infinita; sed solum secundum quid et objective; peccatum enim ut
sive supernaturale quod non sit a Deo creditore collatum et quod actus voluntatis est semper finitus pariter malitia ejus, ut conversio
;
Deus teneatur acceptare. Ita concil. Coloniense 1860 a S. Sede ap- iwl bonum commutabile est finita; item non meretur poenam sim-
probatum « Nullus nisi Homo Deus poterat satisfacere in rigore
pllciter infinitam, nam poana damni est privatio visionis beatifica?,
:

justitia? ».
quse est quid creatum, quamvis sit objective circa Deum. Ita quidam
III* conclusio certa: Homo purus non potuit Deo satisfacere de iliomista?, ut Soto, Conradus, cum Scoto, Suarez, Vasquez.
condigno pro peceato mortali suo vel alieno; et ad hujusmodi repa- Alii dicunt gravitas peocati mortalis est simpliciter infinita non
rationem condignam nevessariu fuit Invamatio. quidem in genere entis ex parte actus, nec in genere moris in ratione
Base couclnsio communiter adnilaMii a Tbeologis invenitur ¡nitio Hialitite et demeriti, sed in ratione offemw. Brevius : gravis offensa
reiponsionis a¡l L" »' H daliir n S. Th. ul certa. A Llamen quídam
1
:

46 DE CO N VEN 1 ENTI A I NC Alt N ATIONIS AD KEPAKATIONKM GENEK1S HUMANI 47

Dei est simpliciter infinita. Ita Capreolus, Cajetanus, Gonet, Sal- Denegalio pracíica digniíatis finis ultimi magis eam negat, quam
manticenses, Joannes a S. Th„ Bilhiart (cf. Billuart, de Peccatis, affirmatió practica ejus possit eam afiirmare. Ita generaliter diciíur
dist. VIII, a. 5). facilius est destruere quam (edificare; in uno insíanli homo poíest
Hi dicunt: Probabilius peccatum mortale in ratioue offensa; est destruere magna preliosa, quae non nisi posl multum íempus íedi-
gravitatis simpliciter infinita?, propter rationem datam a S. Th. (icari possunt, et generaliíer inferior plus potest contra superiorem,

« Quia tanto offensa est gravior, quanto majo-r est Ule in quem delin-
quam pro illo. Materia, effugiendo dominaíionem formae, plus potest

quitur». Atqui simpliciter inünita est dignilas summi Boni, finis ul- contra formam rei corpórea?, planta; aut animalis, quam pro ea sub ea
timi, practice negata. a peccato mortali, dum homo praeeligit Deo remanendo, quia sine materia haec forma v.g. leonis toíaliíer eva-
creaturam, et magis seipsum diligit qnam Deum. Alioquin S. Th. nescií, sed materia non sulficil ad vitam sensitivam leonis. Regnum
male inferret necessitatem infinitas satisfactionis. minerale plus poíesl conlra hominem, v.g. in íerremoíu, quam pro
S. Th. dicit etiam, De Vertíate, q. 28, a. 2: «Cum Deus in inü- eo; iíem absentia aéris necessarii ad respirationem daí moríem, dum
nitum creaturam excedat, erit peccantis morlaliter contra Deum in-
prasseníia a«ris non sufiieií ad viíam, requiriíur insuper alimentum

finita, offensa. ex parte dignitatis ejus cui per


peccatum quodammodo eí alia.
Item, in ordine humano, homo vulgaris potesí magnam injuriam
injuria fit. dum ipse Deus contemnitur et ejus praeceptum »
Insuper offensa moraliter est in offenso, prout revera offensus irrogare regi, sed non poíesl ei íribuere omnes honores ei debilos.
patieus injuriam. Unde crescit offensa secundum dignitatem per- Item vulgus plus potest affligere homines magni ingenii, quam eis
est
sona;, offensa;; sic major est injuria irrogata duci quam
milili, et gaudium daré. Item si de bono medico diciíur « Non esí bonus me-
:

unde injuria irrogata Deo est simpliciter infinita dicus» hic plus doleí de hoc judicio, quam gauderel de judicio
regi quam duci ;

practice denegat Deo infinitam dignitatem finis opposiío.


in esse morís, prout
Generaliter inferior plus potesí contra superiorem, quam pro
ultimi, sen boni inüniti.
potest esse gravius altero, ex illo. Et de hoc conscia est superbia satánica ; daemon vult habere
Et tamen unum peccatum moríale
deliberationis et consensus, necnon ex parte objecti, potentiam non ex gralia, sed ex se, eí sic vulí habere potentiam de-
paríe majoris
structionis, quasi diceret: regnum Dei impedio, ergo sum et pa-
prout est magis directe contra Deum, aut ex parte circumstantiarum.
tena sum.
Gerto certius gravitas offensw mensuratur secundum dignitatem
Unde verum est hoc principium inferior plus potest contra
persomc offensa;, dum valor reparationis mensuratur secundum digni-
:

superiorem quam pro illo.


tatem persona: reparantis. In hoc est tota vis argumenti.
Sic inferioris subordinado partiaiiter adjuvat acíionem supe-
Objíciunt quidam: Actus cariíatis licet attingat Deum infinitum rioris dum ejns insubordinado quandoque eam totaliter impedit.
non babel dignitatem simpliciter infinitam in esse moris. Ergo quam- Ralio esí quia non raro aclio inferioris esí conditio sine qua non
vis peccatum mortale offendat Deum infinitum, non
ideo habet gra- aclionis superioris, eí ea sublaía superior non solum partiaiiter sed
vitatem simpliciter infinitam in esse moris, ut offensa. toíaliter impeditur in sua acíione, sicuí in demeníia ex lsesioni ce-
rebrali sequitur totalis impossibilitas judicii ; bona dispositio cerebri
Resp. Disparitas esí. quod Deus respectu caritatis est objecíum
partiaiiter juvat ad exerciíium raíionis, dum mala íoíaliíer impe-
íaníum et non subjectura, respectu vero offensa; est subjectum mo- dit: sic mulíi homines qui opíima saniíaíe gaudení non magnum
róle. Sic crescit, ut dictum esí, graviías offensa;
secundum dignita-
ingenium habení, sed homo magni ingenii subilo til amens ex lse-
tem persona; cui irrogatur. (Peccatum —
veniale e contra quamvis
«ione cerebrali.
possit aítingere Deum óbjective, non denegat illi dignitaíem
infini-
contenía non esí simpliciter in- Item homo ex se plus potest contra Deum, conlra regnum Dei
tam finis ultimi, sic offensa in eo
blasphemando, quam pro Deo eum honorando. Nalura humana suf-
finita).
ficit ad negandam totaliter ineffabilem Dei magnitudinem, sed non
Uno verbo gravis offensa Dei est simpliciter infinita, ut practica
:
sufficit postea ad eam totaliter affirmandam, etiamsi reparetur per
negatio digmtatis simpliciter infinita;. gratiam. Negationes nostrae magis sunt absolutas, quam affirmationes
Haec comparado inter acíum caritatis puri hominis qui est va- uoslra;;quando impius negal Deum, totaliter Deum negal in corde
infiniíam fundaíur in
loría finiti, et gravera Dei offensam simpliciíer suo; quando justus Deum affirmat, non totaliter Deum affirmat sed
hoc quod negationes nostne circa Deum plus negant quam affirma- ,
modo finilo, et ut dicit S. Thomas, I", q. 2, potius scimus de Deo
7
tiones nostrw asserunt . quid non est, quam quid est. Comprehendere esí tequare. Solus Deus
habet visionem comprehensivam suiipsius, quaí atíingil totum Deum
' Cf. l>ict. théol. calh.. Inciinintlon, COl. M7S-14S2.
¡irt.
et totaliter. I», q. 12, a. 8.
' Ut dicunt absoluta tuiiutio, Cum Hit ninlignniitls untura,
Nhllosoplil,
lohtm dcKtruit. wii «•xcludlr. l-mpicn-n proixmlUomw nuivorHUles negativio Item qui negat principium finalitatis, totaliter illud negat; e
••NrMipInm contrn, ut contra qui affirmat principium hualitatis, non totaliter illud com-
sunt viiifl.- piTimioNM', iniiii siifiuii iilT.-rr* unum «oluoi
riiiHiiiiH earom iipinirt-m Bxcludunl Wlw lottim
48 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS
AD REPARATIONEM GENERIS HUMANI 49
prehendit; Angelus melius cognoscit et a fortiori Deus hoc princi- Respondent quídam Tüomista?, ut BUluart, loe. cit. Adhuc
pium «omne agens agit propter finem». Ergo gravis offensa Dei est ha?c ratio quemdam valorem haberet, in hoc sensu quod gravitas in-
simpliciter infinita, prout denegat Deo dignitatem simpliciter infi- juria? mortalis non consistit solum in hoc quod auferatur a Deo di-
nitam finis ultimi seu Summi Boni. gnitas finis ultimi, sed insuper quod divina? majestatis depressio ac
Nostra gravis inobedientia Deo gravior est in ratione offensa?, rontemptus fiat a vili creatura, ipsum offendere pra?sumente. Et ha?c
quam gloriosa sit pro eo nostra debita subjectio. Remanet quod gra- injuria non compensatur per actum caritatis puri hominis, quia ma-
vitas offensa? mensuratur secundum dignitatem persona? offensae, dura gis injuriosum est Deo vili creatura? subjici, quam sit ipsi honorificum
valor reparationis mensuratur secundum dignitatem persona re- banc creaturam ei subjici. Item magis indignius est pro rege inju-
paran tis. riam accipere a ministro, quam sit honorabile pro eo obsequium ac-
Sic stat major Sancti Thoma?. cipere ab isto ministro.
valet autem Minor, scil. satisfactio condigna debet esse
Quid Sed ratio sic proposita non est amplius proprie ratio sancti Tho-
ada?quata reparatio, et proinde valoris infiniti? mas, qua? sumitur non ex vilitate offendentis, sed ex suprema, digni-
Minor sic probatur: Compensatio condigna debet offerre
ha?c tate offensi. Unde ex hoc textu sancti Thoma? satis clare constat,
Deo quod
aliquid ei «que vel magis placeat, quam displicet ei offensa. quod pro illo gravis offensa Dei est simpliciter infinita, ut practica
Dicit Sanctus Thomas, III q. 48, a. 2 « Ule proprie satisfacit
a
:
negatio dignitatis simpliciter infinita?. Ita judicant plerique Tho-
,

pro offensa, qui exhibet offenso id quod ceque vel magis diligit, quam mista?, ut diximus, scil. Capreolus, Cajetanus, Salmanticenses, Go-
oderit offensam. Christus autem ex caritate et obedientia patiendo doy, Gonet, Joannes a sancto Thoma, Billuart.
majus aliquid Deo exhibuit, quam exigeret recompensatio totius of-
fensa? humani generis. Primo quidem propter magnitudinem caritatis,
• »
ex qua patiebatur. Secundo propter dignitatem vita? sua?, quam pro
satisfactione ponebat, qua? erat vita Dei et hominis. Tertio propter
generalitatem passionis et magnitudinem doloris assumpti». Dubium III. - An homo justus possit condigne satislacere pro peccato
Valor infinitus hujusce satisfactionis proveniebat ex hoc quod venlail.

offerebatur Deo a caritate Verbi iucarnati, scil. a Persona divina


Respondetur affirmative. Nam homo justus potest reparare pec-
cujus actus theandricus est infiniti pretii. Valor enim et a?stimatio catum veníale, ideoque satisfacere pro illo, quia peccatum veníale
satisfactionis desumitur ex persona satisfaciente.
non tollit gratiam habitualem qua? est radix vita? supernaturalis,
B contra injuria simpliciter infinita non potest condigne resar- nec conversionem ad finem ultimum. Insuper injuria contenta in pec-
ciri per satisfactionem valoris finiti. Atqui satisfactio cujuslibet cato veniali, non negat Deo dignitatem simpliciter iníinitam finis
creatura? est valoris finiti; nam valor satisfactionis desumitur, ut ultimi, ergo ha?c injuria non est simpliciter infinita, sed finita; ideo
dictum est, ex persona satisfaciente, prout ha?c persona est subjectum que reparari potest per caritatem qua? remanet.
satisfactionis. Unde communiter dicitur honor est in honorante. Ideo-
Cajetanus in Commentario pra?sentis articuli examinat alias
que tanto major «stimatur satisfactio quanto est dignior persona "lijectiones Scoti, qua? melius pertinent ad q. 48, a. 2 Utrum passio :

satisfaciens. Unde satisfactio Christi est simpliciter infinita, quia Chri6ti causaverit nostram salutem per modum satisfactionis.
persona satisfaciens est divina et infinita. E contrario creatura sa-
Notandum est in fine quod thesis sancti Thoma? de necessitate
tisfaciens, quantumvis supernaturalibus donis exornata, est finita?
lucarnationis ad satisfactionem condignam pro peccato mortali, est
dignitatis. Ergo.
"Minino conformis Traditioni. Patres enim pluries probaverunt, ex
um Sed
Ha?c est ratio Sancti Thoma? data in responsione ad 2 .
ilogmate redemptionis admisso ab ha?reticis, quod Christus erat Ve-
de hac re cognitio per dona Spiritus Sancti est multo altior ac vi- nís Deus. Cf. pra?sertim sanctum Irenaium, « Adversus Haereses»,
vidior quam cognitio discursiva. III, c. 6, n. 12; item sanctum Basiiium in Ps. 48, n.
4; cf. Petau,
t. II, initio n. 12.
» * »

Solvuntur objectiones contra responsionem ad primum dubium.


Dubium II.Incarnatio esset ne necessaria,
- si gravitas offensa? esset
solum secundum quid infinita? Ad condignam satisfactionem pro peccato non fuit necessaria
Valeretne adhuc ha?e ratio sancti Thoma?, si gravis offensa Dei Incarnatio.
non esset simpliciter infinita., sed solum secundum quid scil. objeetive, /• Objcctio — Satisfactio condigna reddit offenso totum quod ipsi
ut actus caritatis dicitur objerlivi- infinitus? abstulit peccatum mortaje.
« 0MMIMIM40MM) Do Clirlito üiiluulurti.
:

AD REPARATIONEM GENERIS HUMAN! 51


50 DE CONVBXIENTIA INCARNATIONIS

— Atqui purus homo justificatus per actum caritatis reddit Deo


— Atqui Verbum incarnatum potuit satisfacere condigne.
totum quod ipsi abstulerat peccatum moríale, scil. ei reddit
— Ergo Verbum non incarnatum potuit satisfacere condigne.
affective rationem ultimi finis. Respondetur : Distinguo majorem: ...et insuper habuit qua?dam
— Ergo purus homo justificatus potest offerre Deo satisfactionem propria ut homo: Concedo. Secus: Negó.
-

condignam pro peccato mortali, sic ad eam non necessaria est Contradistinguo minorem Verbum incarnat um potuit satisfa-
:

Incarnatio. cere ut Verbum in natura divina: Negó. Ut Verbum incarnatum,


-

scil. ut homo: Concedo.


Resp.: Distinguo Majorem totum et totaliter reddit per actum
:

ada?quantem gravitatem injuria} Concedo. :


Dt Deus, poterat reparare genus humanum, condonando absque
Nüiisfactione, sed ut Deus non poterat obedire, pati, orare, offerre
— totum et non totaliter per actum non adsequantem gravi
Deo sacrificium reparationis, nec mereri.
tatem injuria? Negó. :

Contradistinguo Minorem eodem modo. Instantia: Atqui Verbum non incarnatum habuit etiam virtutem
proprie satisfactivam
Satisfactio injuria? enim est plus quam simples restitutio reí
ablata?, requiritur insuper quod res ablata restituatur cum recom- — Virtus satisfactiva est quid bonum absque admixtione mali.
pensatione honoris; v.g. si plebeius filiam regis rapuisset, ad con — Atqui Verbum non incarnatum habet quidquid bonum est absque
dignam satisfactionem non sufficeret eam reddere, sic non repara- admixtione mali.
retur injuria regi facta. Pariter longe indignius est Deo contemni a — Ergo Verbum non incarnatum habet virtutem proprie sati-
creatura, quam honorificum est Deo creaturam ipsi subjici etiam per sfactivam.
actum caritatis. Insubordinado non sufficienter reparatur per resti-
Respondetur: Distinguo majorem absque admixtione mali mo-
:

tutionem subordinationis jam debita?.


nalis: Concedo. Absque admixtione imperfectionis natura? crea
-

In quolibet peccato mortali la?ditur jus divinum, jus ultimi fi- ta?: Negó.
nia, sic in omni peccato mortali est injuria pro Deo, non
semper
Contradistinguo minorem et absque admixtione cujuslibet im-
explicite intenta ut in blasphemia, sed consecuta. Et quamvis homo
:

perfectionis Concedo. Secus: Negó.


-

non possit reddere Deo quidquid ei debitum est secundum perfectam


:

Id est: Verbum non incarnatum non habet formaliter, sed solum


justitiam, potest strictam injustitiam faceré Deo, ei negando practice
virtualiter perfectiones mixtas.
dignitatem simpliciter infinitam finis ultimi.

& Objectio — Qui potest mereri de condigno pro aliis gratiam Instantia: Atqui Verbum non incarnatum potest habere forma-
remissivam peccati mortalis, ita potest satisfacere de condigno
liter absque incarnatione hanc virtutem proprie satisfactivam.
pro peccato mortali aliorum. — Verbum potest assumere naturam angelicam.
Atqui homo purus per misericordiam justificatus et constitutus — Atqui eam assumendo potest formaliter satisfacere.
ut caput humanitatis posset mereri de condigno pro aliis ho- — Ergo absque incarnatione potest formaliter satisfacere.
minibus gratiam remissivam peccati, ut concedunt plures Tho- Respondetur: Concedo majorem.
mista?, ut Joannes a sancto Thoma. Distinguo minorem Satisfactione improprie dicta libere ac-
— Ergo hic homo purus posset satisfacere de condigno pro peccato
:

ceptata a Deo, transeat; satisfactione proprie dicta oblata a natura


mortali aliorum. humana ad propriam redemptionem Negó. :

Resp.: Negó majorem, quia non est paritas inter meritum et Et pariter distinguitur conclusio.
satisfactionem. Meritum est jus ad prcemium, secundum justitiam
Sed homo purus potest satisfacere pro peccato ve-
ült. objectio:
distributivam proportionaliter , dum satisfactio respicit recompensa- Diaii; atqui etiam levis offensa est infinita, si infinita est distantia
tionem aqualitatis , secundum formam justitia? communicativae, re- ínter offendentem et offensum.
sarciendo ad a?qualitatem jus la?sum. Unde hic homo purus non da-
ret nisi aliqualem satisfactionem infra condignam et sic Deus con- Respondetur: Gravitas offensas sumitur formaliter non ex hac
donaret absque condigna satisfactione, 6icut Paterfamilias condonat ilisiantia; sed ex dignitate persona? offensa?, et dignitas finis ultimi
offensam factam a filio minori propter merita filii majoris. Purus nmi negatur practice nisi per peccatum mortale.
homo non potest «exhibere Deo offenso id quod seque vel magis di-
ligit, quam oderit ofEensam ».

Alia Objectio: —
Verbuni Lnoaroattim non habuit majorem virtn-
tem quum Verbum non Inoarnattiin,
: ; ;

62 DE CONVENIENTIA INCAKNATIONIS
DE MOTIVO INCARNATIONIS 53

Aet. III. — UTRUM PECCASSET,


SI HOMO NON K.
B.
Alberti, qua? evolvitur postea a Scoto. Et ex eis apparet
Thomas optinie cognoscebat statum qua?stionis.
quod
DEUS INCARNATUS FUISSET I a dificultas:
Augustinus dicit in de Trin., 1. 13, c. 17: «Alia
multa sunt cogitanda in Christi incarnatione, pra?ter absolutionem
Status qusestionis. • Non solum
agitur de convenientia Incarna- a peccato ». ünde etiamsi homo non peccasset, Deus incarnatus fuis-
tionis, de qua in sermo, sed de motivo próximo efficacis
art. I o fuit 8et; scil. tune non fuisset salvator et victima, sed Doctor, mediator,
decreti Incarnationis scil. de motivo non ex parte Dei volentis, sed
; rexregum omnium.
ex parte rei volita? nam Deus non propter hoc vult hoc, sed vult hoc
;
2a diff.: Deus creat ad manifestationem bonitatis sua? et omni-
esse propter hoc, P, q. 19, a. 5. Qua?ritur proprie utrum vi prwsentis potentia?; ad omnipotentiam autem pertinet ut opera sua perficiat
decreti Deus ita voluerit Incarnationem ad redemptionem generis per aliquem effectum infinitum, scil. per Incarnationem.
humani, ut si homo non peccasset, Verbum incarnatum non fuisset.
3» diff.: Humana natura per peccatum non est facta capacior
Tempore S. Tüomae jam erat quoad hanc qua?stionem oppositio gratia?; sed post peccatum capax est gratia? unionis hypostaticae.
inter Doctores. Alexauder Halensis et S. Albertus dicebant probabi- lOrgo ante peccatum erat capax hujusce altissima? gratia?, nec Deus
lius vi prsesentis decreti, etiamsi homo non peccasset, Deus incar-
subtraxisset ei bonum cujus capax erat.
natus fuisset; ha?c thesis firmius postea defenditur a Scoto et a
4* diff.: Pra?destinatio Dei est asterna. Atqui Christus, ut homo,
Scotistis.
|ira?destinatus est ad divinam filiationem naturalem. Ergo vi hujusce
contra S. Bonaveutura et S. Thomas dlcunt probabilius, si
E pra?destinationis, etiam independenter a peccato, debebat esse in-
homo non peccasset, Verbum Dei incarnatum non fuisset. Hanc re-
rarnatio.
sponsionem 8. Thomas dat solum ut probabiliorem in IIP Sent.,
a
D. 1, q. 1, a. 3 et I Tim., cap. i, lee. 4, item in nostro articulo di 5 diff.: Incarnationis mysterium revelatum est primo homini
innocenti, absque relatione ad futuram culpam reparandam.
cit: « convenientius dicitur».
Propter has rationes Alexander Halensis, Albertus et postea
Ad methodice procedendum in hac qua?stione satis complexa, vi- Kcotus a?stimaverunt quod probabilius
deamus Verbum incarnatum fuisset
etiamsi homo non peccasset.
Io diflicultates quaestionis expósitas a S. Thoma initio ar- Ha?c quasstio non minoris momenti est si proponitur sic : quisnam
ticuli, sunt argumenta in favorem opinionis opposita?; est character primordiales Christi: Salvator et victima, an Doctor,
2o solutionem S. Thoma?; rex regum, Dominus dominantium. Estne solum per accidens Sal-
3o positionem Scoti vator et victima?
4° interpretationem doctrinas S. Thoma? datam a Cajetano,
Conclusio S. Thoma? est: «Convenientius dicitur incarnationis
Joanne a S. Th., Billuart opus ordinatum esse a Deo in remedium contra peccatum, ita quod
5 o aliam interpretationem datam a Godoy, Gonet, Salmanti (vi pnesentis decreti), peccato non existente, incarnatio non fuisset.

censibus, pro qua citatur Capreolus; Quamvis potentia Dei ad hoc non limitetur; potuisset enim (scil. vi
6 o solutionem objectionum Scoti, secundum hanc secundam alterius decreti), etiam peccato non existente, Deus incarnari».
interpretationem qua? videtur probabilior 8
.
Ha?c sententia datur a S. Thoma in III Sent., dist. I, q. 1, a. 3,
Cum complexa sit, jam initio dicendum est: volumus
qua?stio ut probabilis, imo probabilior. Item in I ad Tim., c. 1, lect. 4, dicit:

pra?sertim defenderé hanc veritatem, qua? nobis videtur ab ómnibus


<t
Nescimus quid ordinasset Deus (alio decreto) si non pra?scivisset
admittenda: Deus voluit Incarnationem ad bonitatem suam mani- peccatúm; nihilominus tamen auctoritates videntur expresse sonare
festandam, per modum misericordke erga homines redimendos, sci- quod non fuisset incarnatus, si non peccasset. homo; in quam partem
licet «propter nostram salutem », ut in Symbolo dicitur. Nihil aliud Bgo magis declino». Ha?c ultima verba, sicut verbum «convenientius»
ni artículo nostro, ostendunt quod agitur
intendimus et intelligimus : « Deus único decreto efficaci sic voluit de opinione probabiliori.
Incarnationem». Item in nostro articulo dicit in corp. initio: huic « assertioni magis
iiHM-ntiendum videtur».
Io apparent ex objectionibus positis ini-
Difñcultates qusestionis I'robatur conclusio S. Thoma? uno argumento, nam. ut statim
tio articuli; fere ea?dem sunt ac illa? quae propununtur in III Sent., Yldebimus, argumentum «sed contra» et argumentum corporis ar-
d. 1, q. 1, a. 3; repra?sentant opiniouem Alexandri rialensis et Rcttll non distinguuntur, sed sic uniuntur.
— Ka qua? ex sola Dei volúntate proveniunt supra omne debitum
• or. Dici. thi'ui. aath., «rr. incáTDatlOD, coi usa tr.o»i. natura?, nobis innotescere non possunt, nisi quatenus in
8. Bcriptura traduntur.
DE MOTIVO INCARNATIONIS ;-,5

54 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS

— Atqui in Sacra Scriptura ubique incarnationis ratio ex peccato S. trenteus Lib. V Adversus Haereses, cap. 14 ait : « Si non
liaberet caro salvad, nequáquam Verbum Dei caro factum esset»,
primi hominis assignatur.
— Ergo convenientius dicitur... Scií. hoc videtur esse ipse sensus
cf. Rouet de Journel, 254.
circa médium:
S. Cyrillus Alexandrinus , dial. 5 de Trinitate
S. Scripturje; sic ut videbimus, haec conclusio est plus et nobis similis Filius Dei ».
« Si non peccassemus, ñeque factus esset
minus quam conclusio theologioa, plus quia hoc videtur esse Athanasius Adversus Arianos, or. 2, n. 56,
Citantur etiam -S.
sensus S. Scripturse, minus quia hoc non est absolute certum.
Journel, 765: «Verbum nequáquam homo factum esset, nisi causa
Major patet, quia libérrima Dei voluntas sibi soli nota est, nec fuissethominum necessitas ».
alia via quoad supernaturalia dona 9 nobis manifestari potest quam 8. Gregoríus Nazians., or. 30, n. 2, Journel, 991: «Qua*
autem
per revelationem, quae habetur in Sacra Scriptura et etiam in Tra- humanitatis a Deo propter nos suscepta? causa exstitit? Profecto ut
ditione. Unde dicitur in libro Sap., ix, 13: «Quis hominum poterit nobis salus pararetur ; quid enim aliud causse afferri possit?».
scire consilium Dei, aut quis poterit cogitare quid velit Deus». Item caput Ecclesiae grseese, S. Chrysostomus, Homilia 5 in
Minor prob. ex ipso Christi testimonio apud Luc, v, 32: «Non Epistolam ad Hebraios, Journel, 1218: «Propter hoc carnem as-
egent qui sani sunt medico, sed qui male se habent. Non veni vocare sumpsit nostram, propter misericordiam solam ut misereatur no-
justos sed peccatores ad pcenitentiam ». Luc, xix, 10: « Venit Filius stri; non enim est alia qusepiam causa dispensationis quam ha?c
hominis quserere et salvum faceré quod perierat». I Tim., i, 15: sola ». Hoc est dicere motivum proximum decreti efñcacis Incarna-
«Christus Jesús venit in honc mundum peccatores salvos faceré». tionis formaliter motivum misericordia;.
fuit
Ad Galatas, iv, 4 « Misit Deus Filium suum factum ex muliere,
: Item denique S. Augustitws, caput Ecclesiae latina?, citatus in
factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret». Joan., ra, 16: arg. sed contra; dicit enim in Sermone 174, 2, 2, Journel, 1517:
« Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut «Si homo non peccasset, Filius hominis non venisset». Item En- —
omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam íeternam». chiridion, n. 108, Journel, 1929: «Cum factus est Adam, homo seil.
Item Joan., i, 29: Joannes Baptista dicit videns Jesnm « Ecce agnns : rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata
Dei, qui tollit peccata mundi». Item Rom., m, 22; vm, 3; I Joan., longe separa verunt a Deo, per mediatorem... reconciliari nos opor-
i, 7; n, 12; ra, 5; iv, 10. Item sec. Vetus Testamentum non alia ra- tebat Deo». Addendum est testimouium Glossa; citatum in arg. sed
tione promittebatur et expectal)atur Messias, quam ut mederetur con- contra lS .

tritis corde, ut deleretur iuiquitas térra;, ut patet per Isai., lxi, Dan., Dicunt Scotistae Hi textus Sacras Scriptura? et Patrum probant
:

ix, 24, Zach., fil, 9, et alibi. Insuper Jesús significat Salvatorem .


10
solum quod, Adamo non peccante, Christus non venisset in carne
Sed Sacra Scriptura non dicit explicite quaa ha?c ratio Incarna- passibili, seu tanquam medicus et Salvator.
tionis sit ratio sine qua non, et loquitur per respectum ad nos ho- Respondent Thomistas: Tune falsa foret Patrum locutio, asse-
mines et ad nostram salutem. Unde argumentum ex hac parte non lentium absolute et simpliciter et sine restrictione Christum non ven-
est apodicticum. turum, Adamo non peccante; aut certe magna lateret asquivocatio
Ex traditione autem valde confirmatur hoc argumentum ex Sacra sub verbis eorum. Ita falsa foret hsec affirmatio « Christus non est :

Scriptura desumptum. Concilium euim Nicaenum, Denz., 54, in sym- in Eucharistia » ad dicendum « non est in Eucharistia in carne pas-
:

bolo quod utique canit Ecclesia, dicit « Qui propter nos homines et
: sibili ».
propter nostram salutem descendit de ccelis et incarnatus est de Dicit autem Augustinus, ut vidimus : « Si homo non peccasset,
Spiritu Sancto, et homo factus est» 11 Item Denz., 371, Propositio
. Filius hominis non venisset», debuisset dicere: venisset quidem, sed
Abelardi damnata in Concilio Senonensi et ab Innoc. II « Quod : non in carne passibili ut Redemptor.
Christus non assumpsit carnem, ut nos a jugo diaboli liberaret». Scotistse invocant etiam verba Epistolae ad Colossenses, i, 15-17,
Patres insistunt in locis Sacra? Scriptura supracitatis, dum de ubi de Christo dicitur: «Qui est imago Dei iuvisibilis, primogenitus
motivo Incarnationis loquuntur. Cf. Rouet de Journel Enchiridion :
omnis creaturae, quoniam in ipso condita sunt universa in ccelis et
patristicum, Index theologicus, n. 406-415. iu térra... Omnia per ipsum et in ipso creata sunt... Et ipse est ante
omnes, et omnia in ipso constant».
Si agltur de rebus naturalibus jain productls, possuinus ex eis qua2 sunt
• Observant Thomistae quod, etiamsi hasc verba dicta sint, non
naturalíter cognoscibiles, eognoscere quod llberrime voliilt eas creare. lOlnm de Verbo ante inoarnationem, sed de Christo, non exprimunt
i" Cf. F. Ceoppens, O. P.. Thr.nl. biblica. De Incarnattone. li>30, p.
0-2fy
concludit: « Motlvum Incarnationis, sec. S. Srripturaruii) doctrinani, est generl*
humani Kedemptio. et praeter illud motlviiui. nllud non exhlbctur in Saerlir '» Dict. théol. cath., art. Incarnation, col. 1489-1491, colliguntur
Cf. testi-
Lltterls ». nonla Patrum, secundum quu- Incarnatio est propter redemptionetn generis
'« Kecenter «crlptuuo eat: a Aiicun icolaatlquo, í> DOtro connalssance, na liiiin.'iiil. Cf. etlani Pétau, De Inrarnationc, 1. II. c. 17. n. 8-12; Thomassin, De
conunli d'alléguer 00 MXta du Bymbole OH >; dobll ". B eontratM
riinpriiili'ni't-
In, iimatitmc, 1. II, c. 9.
ínvoentur » (talmantlctmlbui, i Oonat, " Blllunrl «-t rnulU* "iiut.
56 DE CONVBNIENTIA INCAIÍNATIONIS DE MOTIVO INCAIÍNATIONIS r.7

motivum proximum Incarnationis, sed quod Christus est super omnem sua efficacia, et consequenter non datur in Deo decretum efficax In-
creaturam, ratione personalitatis sua2. iamationis nisi in carne passibili ut de facto eveniet Incarnatio, et
Unde multi auctores dicunt: opinio S. Tbomae et S. Bonaven- hoc decretum, ut concedunt scotistae, supponit lapsum generis hu-
turae^st magis fundata in testimonio Scripturarum et Patnim. — mani. Ergo vi prwsentis decreti efficacis, si homo non peccasset, Ver-
Cf. Billot, de Incarnatione, Tb. 3. —
A. Micbel, Dict. théol., artic. bum incarnatum non- fuisset.
lncarnation, col. 1500-1506 ". decretum Incarnationis secun-
Scotistas igitur deberent dicere:
Unde propter hoc argumentum fundaméntale recte dicit S. Tho- dum se sumptae et non decretum conditionatum
in carne passibili, est
mas in sua conclusione: « Convenientibus dicitur. incarnationis opus et inefficax, ut voluntas antecedens salvandi omnes nomines, quia
ordinatum esse a Deo in remedium contra peccatum, ita quod, pec- fertur ad rem secundum se consideratam, quasi abstrahendo a cir-
cato non existente, incarnatio non fuisset» saltem vi prtesentis de- (umstantiis singularibus hic et nunc. Atqui, addendum est, vi huju-
creti ; sed potuisset esse independenter a peccato vi alterius decreti. sce decreti inefficacis nihil fit, nullum enim ens nec bonum produ-
Hoc est dicere: motivum proximum Incarnationis fuit formaliter citur, quia non possunt produci nisi hic et nunc (cf. I a q. 19, a. 6, ,

motivum misericordias, scil. ad miseriam generis humani suble- ad 1) decretum conditionatum et inefficax non respicit rerum exi-
;

van dam. stentiam. Unde vi hujusce decreti inefficacis Verbum de fatto non
fuisset hic et nunc incarnatum nec in carne passibili, nec in carne
• • •
impassibili.

Thomistas addunt secundum argumentum, quo prse-


Confírmatio. -
Sed forte hoc argumentum probat solum quod pee-
Instantia. -

cedens valde corroboratur. qua non venisset Christus; non se-


cati reparatio fuit conditio sine
quitur immediate quod haac conditio sine qua non fuit motivum pro-
— Cum decreta Dei efficacia- non modificentur a Deo, sed ab aeterno
ximum Incarnationis, quia non omnis conditio sine qua non est mo-
se extendunt etiam ad omnes circumstantias rei producendas,
tivum agendi.
prassens decretum efficax Incarnationis ab aeterno se extendit
Sed ad hoc respondetur quod in Scriptura hwc conditio assigna
ad passibilitatem carnis.
tur etiam ut motivum, et non aliud motivum proximum in ea assi-
— Atqui, ut concedunt seotistae, Incarnatio in carne passibili gnatnr, praeter motivum commune et ultimum omnium Dei operum,
supponit lapsum. scil, manifestare bonitatem divinam, seu gloriam Dei.
— Ergo vi praesentis decreti efficacis, Verbum incarnatum non Hoc argumentum est fortissimum. Imo videtur apodicticum,
fuisset si homo non peccasset. prout reducitur ad hoc Deus non modificat post factum, sicut nos,
:

Explicatur major Decretum Dei efficax se extendit ad omnes


:
decreta stia efficacia, quas sunt ab initio perfectissima et usque ad
circumstantias rei producendse, quia est actus perfectissimae pru- minimas circumstantias futuras descendunt. Sic pariter vi praesentis
dentise, quae ad omnes circumstantias objecti attendit, prout versatur decreti, Petrus non pervenisset ad gloriam, nisi per viam pcenitentiae,
circa singularia agibilia et agenda hic et nunc. Differentia ínter post ejus trinam denegationem a Deo permissam. Idem argumentum
Deum et nos in hoc est quod nos multa intendimus etiam quantum valet contra Suarez M .

est ex parte nostra efficaciter, quamvis nondum attendamus ad omnes Objectio. — Electio Petri ad gloriam est decretum efficax.
circumstantias particulares, quia non omnes nobis simul occurrunt,
sed successive, nec possumus cum certitudine praevidere circumstan- i« Suarez vult Incarnatlonem fnisse volitam propter dúos fines totales,
tias omnino accidentales nequidem pro crastino die. E contra Deus nempe propter ejus excellentlam et humani generis redemptionem.
ab aíterno omnia futura cognoscit et nihil evenit absque voluntatis Quoad confutationem Suarezii cf. Gonct, Olypeus... De Incarn., disp. V,
sure decreto vel positivo, vel permissivo, positivo quoad id quod est §111: «Idem effectus non potest a duplici causa eficiente totali et adaequata
jirocedere, alioquln penderet et non penderet ab utraque secundum eamdem
reale et bonum, permissivo quoad malum. Unde Dei decretum effi- rationem ; sed eadem est ratio de duplici causa flnali totali et adíequata ». Unde
cax positivum, ut prudentissimum, se extendit ad omnes circumstan- • 1
lines prredicti. non coordinantur ut vult Suarez, sed subordinantur inter se,
1 1< >

tias rei producendae proinde Deus non modificat, sicut nos, decreta Ita ut redemptlo generis humani sit ratio próxima Incarnationis.
;

Insuper hsec opinio ponit, sicut opinio Scotl, mutabilitatem et imperfeetlo-


Hn In Deo; Deus qui omnia ab a?terno prwvldit, praeviderat et permiserat
" Respondent plnres seotistie ut P. Chrysostome : a La Rédemptlon est-elle ni» n>terno peccatum Adíe, et igitur non incipit habere de novo motivum
lemotif de l'Inearnation? », 1931, p. 5, see. Scotum, Incarnatio non habet finem volltionis, sed In motivo semel electo immoblliter persistit.
proximum, nec motivum proximum, Deus eam volult propter ejus ja-oprlam Denlque in sententia Suarezii, sicut in sententia Scotl, primum decretum
excellentlam, ad summum ínunlfestatlonem lK)nltn(is suir. iiliNlrnliens a carne passibili, non potest esse elllcax, quia decretum efficax fer-
Respondemus : Attamen
in S. Scrlptiirii BUlgnatUI pro Incarnatione non iar clrcn rem hic et «uno produeendam, ut revera fiet In tempore. Unde Tho-
solum finís ulUmufl et i'oniiiiunlNHlnniN Optinuu DsJ, MXJ próximas <>t iMK'lalla, mlntu- contra Scolum et Suarez admlttunt unieum decretum efficax Incarna-
«cll. redemptlo noHtni. Saltera vldchir «» loxl S S.TlpI iinr .piod li<><- slt prln tlnlill, volita1 ad bonitatem Ovi wanifrstandum per modvm misericordia: erga
dpalc motivum proximum, el [troludo niño qno non. hnmltirn redlmcndoit.
; :

DE CONVENIENTIA INCABNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS 59

— Atqui non attingit ia objecto omues circumstantias, v.g. an per Ad respondetur : « In ipsa productione rerum ex nihilo di-
martyrium Petrus perveniet ad gloriam, boc enim pertinet, vina virtus infinita manifestatur. Ad perfectionem etiam universi
ad decretura subsequens. sufflcit quod naturali modo creatura ordinetur in Deum sicut in fi-
— Ergo non oinne decretum Dei efficax se extendit ad omnes cir- nem (scil. in statu mere naturali). Hoc autem excedit limites per-
cumstantias. fectionis naturse, ut creatura uniatur Deo in persona ». Hoc est igi-
Respondetur: Distinguo majorem Electio Petri ad gloriam est :
tur objectum liberrimi decreti, cujus motivum nounisi per Revela-
decretum efficax finís Concedo.
: Mediorum Negó. • :
tionem manifestatur.
Contradistinguo minorem nou attingit omnes circumstantias
:

3» Objectio erat: Humana natura per peccatum non est ¡acta


mediorum Concedo. Finis Negó. Quamvis decretum circa finem
hypostaticw. Ergo etiam independeuter a
: :

capador gratiw unionis


virtualiter contineat decretum circa media.
peccato, Deus voluisset Incarnationem.
Sic electio Petri ad gloriam attingit talem gradum gloria}, pro
Respondetur concedo antecedens. - Distinguo consequens ergo :

hac persona individuata, vestita ómnibus circumstantiis eam spectan-


:

etiam independenter a peccato, natura humana erat capax Incar-


tibus. Pariter ergo decretum Incarnationis debuit termiuari ad Chri-
nationis obedientialiter, concedo; - elevata fuisset de facto ad unio-
stum individuatum, hic et nunc nasciturum ex Maria Virgine, in
carne passibili, sicut reipsa evenit.
nem hypostaticam vi prwsentis decreti: negó.
Legenda est hsec pulcbra responsio ad 3""°, quse est magni mo-
lnstantia Scotistarum : possum discernere eflBcaciter quod sol-
menti.
vendum est alicui centum libellas, abstrahendo ab boc quod solvam
In hac responsione, dúo notanda sunt:
in auro, vel argento.
IPotentia obedieutialis respicit agens supernaturale, id est
o
Respondetur : I o Utique boc possumus nos bomines quorum de-
Deum cui obedit, et Deum liberrimum, qui non semper implet hanc
creta non sunt ab initio perfecta, sed ssepe confusa, prsesertim si sunt
de re in futuro adimplenda potentiam obedientialem, sed quandoque et gratuito.
2o insuper pradictum decretum est de fine, scil. de pretio sol- 2° «Nihil prohibet ad aliquid majus humanam naturam per-
vendo, non de mediis quibus solvendum est; ductam (de facto) post peccatum. Deus enim permittit mala
esse
fieri, ut inde aliquid melius eliciat. Unde dicitur ad Rom., v, 20:
3 o boc decretum non est de productione rei, sed de usu rei jam
productse, scil. auri vel argenti. E contrario decretum efficax Incar- uUbi abundavit delictum, superabundavit et gratia». Unde in be-
nedictione cerei paschalis dicitur « O felix culpa, qu<e talem ac
nationis est de re produceuda bic et nunc, proinde in carne passibili, :

ut de facto evenit. Hoc argumentum est igitur íirmissimum, scil. post tantum meruit habere Redemptionem ».
factum Incarnationis. Sic confirmatur quod motivum Incarnationis fuit formaliter mo-
tivum misericordise, et insuper quod Deus permisit peccatum origí-
• • • nale, propter boc majus bonum, quod est Incarnatio redemptiva.
Sic causse ad invicem sunt causse in diverso genere id est in genere
; :

Confirmatur responsio sancti Thomae ex solutione objection causse materialis perficiendse, lapsus generis bumani misericorditer
quas posuerat ipse initio articuli sublevandi antecedit Incarnationem redemptivam sed baje antecedit
;

lapsum in genere causse finalis seu majoris boni propter quod permis-
i» Objectio erat quod Augustinus dixit 1. XIII de Trinitate,
sum est peccatum primi hominis. Ita coi-pus bujusce embryonis in
c. 17 « Alia multa sunt cogitanda in Cbristi incarnatione, prseter
genere causse materialis perficiendse antecedit creationem et infu-
:

absolutionem a peccato».
sionem bujusce anima?, quse tamen antecedit ipsum in genere causse
Ad i "" respondetur
1
« Omnes alise causas quae sunt assignatae
:
finalis, et non crearetur bsec anima si embryon non esset dispositum.

pertinent ad remedium peccati... », cf. art. prseced. per Incarnatio- Et in hoc insistunt, ut videbimus, plures thomistse ut Godoi,
nem homo retrahitur a malo, et máxime excitantur fldes, spes, caritaB. Gonet, Salmanticenses, quorum interpretado continetur jam in hac
Debemus etiam concederé quod Deus in decreto Incarnationis responsione ad 3 um quse non satis considerata est a Joanne a S. Tbo
,

prseter redemptionem bumani generis, sibi proposuit, ut finem ulti- ma et a Billuart.


mum et communem omnium Dei operum, manifestatiouem bonilatis
suse, seu gloriam suam ; sed nunc est sermo de motivo próximo In-
i* Objectio erat: ab seterno Christus ut homo prsedestinatus est
carnationis, scil. an sit cum percuto coniiexum. nd divinam filiationem naturalem, ut dicetur infra q. 24. —
Prsede-
2» Qbfeotio erat: Ad omnipotentíam (livinam pertinet ut He ma- tioatip autem Bemper impletur. Ergo etiam ante peccatum, neces-
olfeitel per aliquani Inflnlttim tffaetun. •iiiiíiiiii ciiii Filium Dei Inc&roari.
:

DE MOTIVO INCARNATIONIS Gl
60 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS
sti dependet a pr<evisione peccati Ada, non quidem in genere causae
Respondet sanctus Thomas « Prasdestinatio prassupponit pras-
:
finalis, sed in gene/e causee materialis perficiendee. Cf. S. Thomam,
seientiam futurorum, et ideo sieut Deus prsedestinat salutem ali- 1 Sent., d. 41, q. 1, a. i.
cujus hominis (v.g. Augustini) per orationem aliorum (v.g. sanct» Ita dum Deus prasdestinat Petrum, primo vult illi gloriam in
Monicas) implendam ita etiara prasdestinavit opus incarnationis in genere causas
;
tinalis, et primo vult illi individuationem ex materia
remedinm peccati». jam in embryone signata, in genere causas materialis; et « his qui
Breviter base responsio sancti Thomas ad 4 a"1 sic explicanda est diligunt Deum omnia cooperantur in bonum » etiam temperamentum
« Prasdestinatio, inqnit, prassupponit prasseientiam futurorum» non
physicum eorum.
quidem omnium futurorum, certo sanctus Thomas non vult dicere: Pariter quando agitur de toto genere humano, et de prasdesti-
prsesupponit prasseientiam meritorum, tune seipsum contradiceret
natione Christi, ut redemptoris generis humani ; base prasdestinatio
(cf. I* q. 23, a. ñ) ;sed prcedestinatio prcesupponit prwscientiam prsesupponit praevisionem peccati Adas in genere causas materialis
quorumdam futurorum v.g. Dum Deus prasdestinat Petrum, primo tantum.
vult illi gloriam in genere causas finalis, sed prius in genere causas
Hsec distinctio data est a Cajetauo ble, et quamvis non, omnia
materialis vult illi individuationem per materiam, qua constituitur
ab eo ibidem dicta (de ordinatione decretorum diviuorum circa tres
Petrus. Pariter, quando agitur de toto genere humano et de prasde- ordines naturas, gratias, et uniouis bypostaticae) forte sint vera, at-
stinatione Christi ut redemptoris generis humani base prsedestinatio
;
tamen hsec distinctio servanda est et servata est a sequentibus tlio
prassupponit prsevisionem peccati Adíe, in genere causas materialis mistis.
tantum. Item aliquis prcedestinatur ad gratiam martyrii occasione Cajetanus enim respondet, n. IX, dist. antecedens
ordinate vo- :

persecutionis prwvisw. Substantia prsedestinati, nativas dotes et lens prius vult finem quam alia, secundum genus causie
finalis: con-
alia naturalia. temperamentum, sunt juxta thomistas effectus im-
perati prsedestinationis et eam sequuntur in genere causas finalis.
cedo — secundum genus causw dispositiva; quae reducitur ad ma-
terialem: negó.
Et sicut Augustinus ad gloriam non pervenisset, si sancta Monica Sic volumus prius et magis sanitatem quam purgationem, se-
pro eo non orasset. ita, si homo non peccasset. Verbum incarnatum cundum genus causas finalis, e contra autem secundum g«nus causas
non fuisset.
materialis, vel dispositivas volumus purgationem ad sanitatem.
Hsec responsio recte intelligenda est. ut non accipiatur contra Hsec distinctio fundatur in principio «causas ad invicem sunt
conclusionem I*', q. 23, a. 5, secundum quam prasseientia meritorum causas», et base applicatio hujusce principia evolvitur postea a Sal
non est causa prsedestinationis. quia merita electorum sunt e con- manticensibus et Gonet quorum interpretatio differt aliquo modo ab
trario effectus prsedestinationis eorum. interpretatione Cajetaui, ut infra dicetur.
Bene explicat Cajetanus n. VI: quando in hac responsione ad Concludit Cajetanus, n. IX: « constat quod Incarnatio potest

41 sanctus Thomas dicit « prwdestvnutio prwsupponit prwscientiam
:
esse volita, a Deo, siue tali occasione (seil. peccati Adse), non tamen
futurorum)) non vult dicere « omninm futurorum», nam prasdesti- constat quod de fado sit a Deo volita sine tali occasione... Oportet
natio Petri non prsesupponit prasseientiam futuras glorias Petri, sed ad Scripturas devenire si nosse volumus quod de fado Deus ordi-
e converso prasseientia futuras glorias Petri prsesupponit prasdesti- navit incarnatiouem futuram, sive Adam peccasset, sive non. Nos
nationem Petri ad gloriam, prout Deus prsevidit futura in decretis enim, quia ex Scriptura non habemus incarnationem nisi redem-
voluntatis suse. Sed sanctus Thomas vult nunc dicere « prsedestinatio ptivam, dicimus, quod lieet potuisset Deus velle incarnationem etiam
prassupponit prasseientiam aliquorum futurorum quas prassupponun- sine redemptione futuram, de facto tamen noluit eam nisi sic quia :

tur per prsedestinationem ». Ita Cajetanus, ibid., n. VI. ¡l>se non aliter revelavit suam voluntatem, quas ex sola ipsius reve-
Sic prsedestinatio Christi ad filiationem divinam naturalem prse- latione cognosci potest... Stat Deum nolle de facto máximum bo-
supponit secundum S. Thomam, prasseientiam peccati in cujus re- num, nisi connexum tali minori bono».
medium Cbristus prasdestinatus est; ordinatio nanique medicinas Ita quamvis Deus potuisset velle efficaciter salutem omnium bo-
prsesupponit notitiam morbi, ut dicit Cajetanus, n. VII. minum (quod nobis melius apparet), stat quod voluit efficaciter sa-
Sed remanet difficultas; dicet Scotus, III, d. 7, q. 3: hsec de. lutem multorum, sed non omnium. (Cajetanus, n. IX). Et boc non
pendentia Incarnationis a peceato se tenet in ordine executionis, ilcdecet, sic manifestatur splendor justitias.
non in ordine intentionis ipsius prasdestinationis Christi. Pariter ut ait Cajetanus, n. X « Non dedecet divinam sapien-
:

Nam ordinate volens prius vult finem et fini propinquiora quam tiam disposuisse tam excelsum bonum (Incarnationis) se facturara,
alia inferiora. Sic Deus vult alicui v.g. Adas gloriam ante prasvisa DOn nisi occasionaliter, pecoato suam misericordiam ad id provo-
merita et a fortiori demerita. Ergo a fortiori Deus vult Christo fi- '•'
— U 'hIc) ideo Vhrixtus est pm.-destinatus Filius Dei, quia Deus
liationem divinam naturalem ante pneviHuni demeritum Adas. PUlt Milisfaceré pro casu humano. Nec ex hoc. oportet
gaudere de
Ad llÓC responden potest ex 1'i'NpoiiNÍonc ad 3" m quod snnctuB
, lapiU alterius (seil. Adus), sed de niis.-rirordia. Dei, qui alterius
Thomfti vult dicere clinm in ordine inUwthiii», pradrxliiiatio Uhri
:

62 DE CONVE.NIBNTIA INCARNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS •13

lapsum pra?visum convertit iu alterius bonum ». Unde remanet— Ita pra?destinatio Petri ad gloriam pra?cedit natura pra?visionem
quod motivum Incarnationis fuit formaliter motivum misericordia?, iiulividuationis Petii, in genere causa? finalis: concedo in genere —
scil. propter nostram salutem, ut dicitur in Symbolo.
causa? materialis negó. Item aliquis pra?destinatur ad gratiam mar-
:

tyrii, occasione persecutionis pra?visae.


5 a Objectio sancti Thoma? est quod Incarnationis mysterium fuit
cum gum argumentum Scoti est Ordinate volens per prius vult finem,
revelatum homini inuocenti absque connexione peccato futuro. :

Ergo non est connexum cum isto peccato. et propinquiora fini, sic Deus prius vult alicui gloriam quam gra-
tiam et prius vult gloriam Christo quam aliis pra?destinatis, Christo
Ad 5»™ responditur: « Nibil prohibet alicui revelan effectus,
subordinatis. Insuper Deus prius cuilibet vult gloriam et gratiam
cui non revelatur causa».
quam pra?videat opposita, scil. peccatum et sequelas ejus. Ergo Deus
• » »
prius vult anima? Christi gloriam quam pra?videat Adam casurum.

Respondet Cajetanus, IX et X, et ha?c responsio servatur a tho-


Qusenam est exacte sententia Scoti? — Gf. ejus Commentar. oxo- mistis posterioribus Distinguo majorem (ut prius) ordinate volens
: :

niense in III Sent., d. 7, q. 3, édit. Vivés, T. 14, p. 354 et Reportata per prius vult finem in ordine causa finalis: concedo in ordine —
Parisiensia III Sent.,, d. 7, q. 4, édit. Vivés, T. 23, p. 303. causee materialis dispositiva: negó.
aliquis vellet Roma? a?dificare Collegium Angelicum, sed
V.g.
Cf. P. Chrysostome O. M., Le motif de V lncarnation , 1913,
extrait des « Études franciscaines » ; et La Rédemption est-elle le nondum invenit locum adaptatum et, invento loco vult efficaciter hoc
motif de V lncarnation? 1931, extrait de «La France franciscaine», collegium a?dificare, vel occasione data, quia accepit pecuniam. Item
Janvier 1931, p. 10. Deus vult prius animam in genere causa? finalis et prius corpus in
genere causa? materialis, et ha?c anima singularis non crearetur hic
Scotus banc qua?stionem tractat occasione alterius scil. Utrum
et nunc, si hoc corpus embryonis non esset dispositum ad eam susci-
Christus pra?destinatus fuerit esse Filius Dei. Et post responsionem
piendam. Pariter Verbum incarnatum non fuisset, vi pra?sentis de-
affirmativam vult ostendere quod Christus pradestinatus est ut homo
creti, si homo non peccasset vel si genus humanum non esset redi-
ad gratiam unionis hypostaticse et ad gloriam independenter a pra?-
mendum.
visione peccati Ada?.
Hoc probat per septem argumenta optime transcripta a Cajetano ad invicem causa? in eodem ge-
Instantia: Sed causa? non sunt
n. V (principalia videbimus cum responsione Cajetani) nere. Atqui ita esset in pra?senti in eodem genere causa? finalis, si
peccatum permittitur propter hoc majus bonum Incarnationis, et si
I a30 argumentum
Scoti: Prcedestinatio cujuscumque ad gloriam lucarnatio est volita propter redemptionem nostram.
prwcedit, ex parte objecti, naturaliter prwscientiam peccati vel
Respondetur : Non est in eodem genere causalitatis, nam peccatum
damnationis cujuscumque hominis. Ergo multo magis hoc est verum
permittitur propter hoc majus bonum Incarnationis in genere fiuis
de praedeetinatione illius anima?, scil. Christi, ad summam gloriam.
cujus gratia; dum e contra genus humanum redimendum se tenet in
Respondet Cajetanus, n. X, negando antecedens, quia tenet quod genere causa? materialis perfleienda?, seu subjecti cui proficua est
pra?visio peccati pertinet ad ordinem providentia? generalis, praesup- lucarnatio redemptiva, unde genus humanum non dicitur linis cujus
positum ab ordine pra?destinationis. Sed ex bac responsione oriuntur gratia Incarnationis, sed finis cui proficua est. Ideo non sub eodem
multa? difficultates, v.g. quia permissio peccati in vita prasdestina- aspecto causa? sunt ad invicem causa?. Et ipsa redemptio nostra, ut
torum, et igitur in vita ipsius Ada?, est effectus non solum provi- volita a Deo, pra?supponit ut quid prius in genere causa? materialis
dentia? generalis, sed pra?destinationis horum electorum, qua? ipsa genus humanum redimendum.
pra?supponit pra?destinationem Christi 1S Unde generaliter theologi
. Ita etiam aliquis salvat puerum occasione imprudentia? hujusce
et etiam thomista? posteriores non servant hane Cajetani respon- pueri cadentis in flumen. Hic salvator prius vult vitam pueri in ge-
sionem. nere causa? finalis, sed eam non salvaret si puer prius non cecidisset
Sed respondent plerique thomist<e: prwdestinatio Christi prwce- ft occasionem hujusce salvifica? actionis non pra?buisset. Item Ec-
dit natura prwvisionem peccati Ada in genere causa- finalis: concedo Olesia dat sa?pe solemniores definitiones dogmatum occasione erroris
— in genere causa materialis seu dispositiva : negó. n-jiciondi ad liberationem animarum.

S"
m argumentum Scoti: Redemptio sive gloria anima? redimen-
15 Deus enim non permittlt pccnta ln vita electorum, v. g. snneti Petrl, • lir non est tantum bonum quantum est gloria anima? Christi. Ergo
iiíhí ad eos perdiicendOB n<l majoreni liiiinllllnlcin. ule Jiin <;«i diligunl Ovum nuil propter solum istam causam videtur Deus pra?destinasse illam
(uaque ad finein) omiiia oooptrantur in bonum» el AiiKimtliniH addlt « etlnm :

ftUlmara, scil. Christi, ad tsmtain glorinin.


peoaata
;

64 VE CONVENIENTIA INCARNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS (¡5

Respondet Cajetanus, X Potuisset quidem Deus velle hoc tan-


: Ha omnes objectiones ad hanc sequentem reduci possunt:
tum bou u nisine connexione cum minori bono, sed ex S. Scriptura — Deus non potest velle superius esse propter inferius, hoc esset
constat quod Deus noluit de facto boe máximum bonum, nisi con- inversio ordinis seu perversio.
nexum tali minori bono. Et non agitur de possibili, sed de tacto.
Sicut Deus potuisset velle efficaciter salvare omnes bomines, sed ex
— Atqui redemptio nostra est quid inferius Incarnatione.

S. Scriptura constat quod non omnes salvantur (cf. Cajet., n. IX),


— Ergo Deus non potest velle Incarnationem esse propter redem-
ptionem nostram.
quamvis, Deo adjuvante, adimpletio ejus mandatorum semper sit
possibilis. In boc est mysterium credendum sec. testimonium Sacr» Deus non potest velle supe
Respondetur: Distinguo majorem :

Scriptura? et non rationibus a priori modo bumano determinandum. rius esse propter tarujuam propter finem perfectivum et
inferius.
prwsertim ultimum, concedo —
tanquam propter quid perficiendum
jwa argumentum Scoti: Non est verisimile tam summum bonum aut reparandum motivo misericoidiw , negó. Quia ratio miserendi est
esse tantum occasionatum, scil. propter minus bonum. miseria sublevanda. Concedo minorem.
Distinguo conclusionem ... tanquam propter finem perfectivum
Respondent thomistav. Inearnatio non est bonum occasionatum :

proprie, sed improprie tantum. Nam dicitur proprie occasionatum,


et pra?sertimultimum, concedo (hic finis est gloria Dei) tanquam ; —
propter quid perficiendum aut reparandum, motivo misericordias;
quod est pra?ter intentionem agentis et est a casu, ut, si quis fodiens negó.
sepulcrum, invenit thesaurum; aut si puer a casu cadit in Humen.
Sic Thomistae dicunt: genus bumanum redimendum non est finis
Improprie dicitur occasionatum, quod pendet ex aliqua occasione,
cujas gratia Incarnationis, sed est materia circa quam Incarnationis
licet sit intentum ab agente, ut si quis salvet puerum qui cecidit in
redemptiva?, vel finis cui Inearnatio est proficua. Ita medicus visitat
flumen. — Et sic Inearnatio est bonum occasionatum, nec est incon- ¡nlirmum laborantem, aut sacerdos celebrat missam pro sanitate re-
venie'nsquod occasione rnali Deus tantum bonum eliciat scil. bonum ;
siituenda in ordine ad bonum commune et ad gloriam Dei.
gratuitum et ex misericordia, quia ratio miserendi est miseria. Ideoque tota doctrina S. Thoma?, S. Bonaventura? et aliorum ad
Scotus non animadvertit quod multa altiora bona sunt sic im- lioc reducitur: motivum Incarnationis fuit formaliter motivum mi-
proprie occasionata, praesertim multi actus beroici, v.g. ad salvan- sericordia;. Cf. Ps., vi, 3: « Miserere mei, Domine, quia infirmus
dam vitam alterius, cum periculo propria? vitas, ut in naufragio, vel sura » ; Ps. xxx, 10 « Miserere mei, Domine, quoniam tribulor »
:

in incendio. Item actus beroici ad salvandam patrian), occasione inju- l's. xxiv, 16: uQuia pauper sum ego ».

sta? agressionis, unde gloria multorum militum sic est occasionata. Respondet optime Cajetanus, n. X « Non dedecet divinam sa-
:

Item actus beroici ad defensionem fidei, ut martyrium occasione per- jiientiam disposuisse tam excelsum bonum se facturam non nisi occa-
secutionis. Item Ecclesia pulcherrimas definitiones dogmatum dedit sionaliter, peccato suam misericordiam ad hoc provocante». Ratio
occasione erroris rejiciendi ad liberationem animarum. Augustinus est quia ratio miserendi est miseria sublevanda (IP-IP
, 30, a. 2),
suos libros de Qratia- scripsit occasione pelagianismi et semipela- «•( misericordia divina, sublevans miseriam generis humani, est má-
gianismi. xima manifestatio bonitatis et omnipotentite divina?; si jam mani-
Sed in hoc est differentia inter Deum et bominem, quod homo festatur omnipotentia in creatione grani arena? ex nibilo, a fortiori
non potuit infallibiliter pra?videre occasionem borum actuum heroíco- manifestatur dum ex malo Deus elicit bonum et bonum excelsum ut
rum, et eos facit de improviso. Deus e contrario occasionem Incar- vitam teternam justificatorum. S. Thomas dicit, IP-IP q. 30, a. 2:
,

.Sec. se misericordia est máxima virtutum (et sic est in Deo,


natiouis prsevidit ab a?terno, eamque permisit, propter majus bonum. non
«i

in nobis quia habemus superiorem et virtutes erga ipsum)


Alia argumenta Scoti sub nova forma eamdem objectionem pro ; pertinet

ponunt. enim ad misericordiam, quod aliis effundat, et quod plus est, quod
ilefectus aliorum sublevet. Et hoc máxime superioris est; unde
et
lnstant scotistw, ut P. Chrysostome, «La Kédemption est-elle mieereri ponitur proprium Deo, et in hoc máxime dicitur ejus omni-
le motif de FIncarnation? », 1931, p. 24 et 50: causa materialis non potentia manifestari ». Item P-IP 6 q. 113, a. 9: «Unde dicit Augu-
est finis, nec materia circa quam est motivum. Ergo remauet dif ni iis
i
,

« Majus est quod ex impio fiat justus, quam creare ca^lum et


:

ficultas. torran» J caílum enim et térra transibunt, pra?destinatorum autem


Respondetur: Materia circa quam Incarnationis redemptiva? est nalus et justificatio permanebit». Cum autem ratio miserendi sit
miseria, miseria sublevanda est plus quam materia circa
ratio Incarnationis, prout a ratio miserendi est miseria sublevanda », quam ver-
ai ur misericordia, est ejus motivum,
IP-II", 30, 2. Sic in nostro articulo H. Thomas potest dicere « Ke- :
non quidem ut finis perfecti-
viin, sed ut quid reparandum.
demptio est ratio Incarnationis», quamvis Incarualio non ei subor
lu hoc niilln est inversio ordinis. Esset quídam perversitas
dinetur. or-
linis ní HipoxiiiH ordinarctiir ad inferius tanquaia ad finem ultimum
• OAMIO0OdU0MH<M Di Chrltln iUvOtOH
:

(jt¡ DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS 07

sui perfectivum; non vero si per modum misericordiae ordinatur ad riu¡nen8; ita contemplatio non subordinatur actioni apostólicas, quae
quid perfaiendum, aut reparandum. o» j»s plenitudine procederé debet, tanquam a superiori fonte, nt
'

Sic Filius Dei per iucarnationem suam cerío se inclinat ad nos dicit sanctus Thomas IP-II SC q. 188, a. 6. Servantur ergo, quidquid
,

cum sublimi misericordia, quae sanctorum lacrimas excutit; sed, sic dicant scotistae, verba sancti Pauli, I Cor., m, 23: « Omnia enim ve-
se inclinando, millo modo se subordinat nobis; e contrario, a nostra ilr<i sunt, vos autem Christi, Christus autem Dei».
In hac enim thesi
miseria nos sublevando, restituit subordinationem originalem, nos lliomistica, Christus non subordinatur nobis, sed nos lili.
subordinat sibi et Deo Patri. Sic sese inclinando per modum mise-
ricordiíe splendidissime manifestat bonitatem et omnipotentiam di-
)
vinam, cum « misereri máxime superioris sit ». Cf etiam I", q. 21. a. 4».,
.

• • »
In Deo, prout non habet superiorem cui conjungi debeat, máxima
omnium virtutum est misericordia et ratio miserendi est miseria
(II'-II", q. 30, a. 2 et 4). Sic in quaedam collecta dicitur: «Deus, In quo conveniunt et non conveniunt Thomistas 1 Conveniunt in —
qui omnipotentiam tuam parcendo máxime et miserando manifestas ». ruiiclusione principan expiicite formulata a sancto Thoma « Si Adam :

uon peccasset, Verbum incarnatum non fuisset».


Scotus igitur non destruxit médium demonstrativum articuli.
Hanc thesim evolvi in Periódico Angelieum, 1930, fascic. 3, Sed non omnino concordat quoad aliquid secundarium
p. 289... sub isto titulo: Motivum Incarnationis fuit motivum mi- Piares, sequentes vías Cajetani, ut Joannes a sancto Thoma, Bil-
sericordias. luart, nolunt responderé ad hanc quasstionem quare Deus permisit
:

Hrec est certo doctrina sancti Thomaa. Cf etiam id quod scripsit


. //i ratum- Adas et peccatum origínale? Insuper multiplicant decreta
<

in I», q. 20, a. 4 ad 2 « Nec ideo naturam humanam assumpsit Deus,


: dnñna conditionnalia. Juxta eos, I o Deus voluit ordinem natnrae; -

quia hominem absolute plus diligeret quam angelos; sed quia plus 2° elevationem generis humani ad ordinem gratiae 3 o permisit pec-; -

indigebat (homo) sic bonus paterfamilias aliquid pretiosius dat servo


; catum primi hominis: 4 o decrevit incarnationem redemptivam in
-

aegrotanti, quod non dat ülio sano». Item I», q. 20, a. 4 ad 1: «Nec carne passibili.
aliquid excellenti® Christi deperiit ex hoc quod Deus dedit eum in Alii Thomistat ut Salmanticenses, Godoi, Gonet et plerique re-
mortem pro salute generis humani, quinimmo ex hoc factus est victbr rntiores, dicunt, insistendo in responsione sancti Thomae,
gloriosus» peccati, daemonis et mortis.

ad 3«m
et I'. q. 20, a. 4, ad 1 Certo Deus non permittit malum peccati, nisi
Sic proposita, thesis sancti Thomae est fortissima: Motivum In-
:

propter majus botmm: hoc est certum et de fide, alioquin divina per-
carnationis fuit motivum misericordiae, propterea Christus fuit pri- uiissio peccati non esset sancta. Non potest quidem
dici a priori
mus praedestinatorum, sed prsedestinatus est ut Salvator et victima, l>i'opter quodnam majus bonum Deus permisit peccatum origínale,
ut victor peccati, diaboli et mortis. Hic est character primordialis
Nod post factum Incarnationis apparet quod Deus permisit peccatum
Cbristi, expressus in nomine JESU, qui salvatorem signifioat. Hic
origínale propter Incarnationem redemptivam, ita ut
character magis primordialis est in eo quam Doctor aut Rex regum, lapsus generis
humani redimendi sit prior in genere causae materialis perficiendae,
Dominus dominantium.
lucarnatio redemptiva est prior in genere causae finalis. Haec
i

Et haec doctrina videtur esse ipsa fides christiana, quamvis al ¡uctio data est a Cajetano hic, sed
di-
valorem ejus minuit, nimis mul-
Scriptura non dicat quod haec Incarnationis ratio, fuit ratio sine
Mplicando decreta divina, melius locutus est in I m q. 22, a. 2 ad 2
qua non. ,

pi ibid. a. 4.
H33C doctrina est etiam fecundissima in ordine spiritualitatis,
quoad imitationem Christi et apostolatum. Insuper secundum hos thomistas, non sunt multiplicanda de-
creta divina conditionnalia, nam haec multiplicado provenit a debi-
Dt notat Cajetanus in II*-II*", q. 17, a. 5, n. VI, sicut in actu
spei desidero Deum mihi, finaliter propter Deum (prout Deus est
li late nostri intellectus, et in quantum possibile est, superanda est.
finis ultimus hujusce actus spei), ita Christus datus est nobis (su-
Unde Deus ante quodlibet decretum vidit per scientiam simplicis in-
••lligentiae omnes mundos possibiles cum suis internis combinatio-
bjectum cui, vel finis cui), propter glorificandum Deum (qui est •

finis ultimus tujus gratia Deus operatur omnia opera sua). Sic In-
Hlbus (ut artifex concipit diversas habitationes possibiles cum omni-
Iiiih suis partibus símul), v.g. Deus concepit mundum
camatio non subordinatur redemptioni nostra", sed est ejus causa innocentem,
luoamatione non redemptiva coronatum, et alium mundum possi-
hlh'in hcíI. mundum lapsum, Incarnatione redemptiva coronatum.
16 Si quídam tbomistiB reoentlore» dlcunt iiuuudoquo « Incarnat.lo subordi-
:
ih- facto Deus, uno solo decreto, elegit hunc ultimum,
l-'t
in quo igi-
natur redemptioni». aubordinatio ost Impropria i-xprcBBlo; causa entinen» enim
non proprie 8ulK>rii!nntur suo effoi-tul, wt\ iiuodiun modo ordinatur nd eum pn
tlir muruatio redemptiva est prior in genere causae finalis (ut anima
I

cliiccndiiui, !illo(|iilii l[>wi ouml


i In niili«irilliiiui-lnr erenturla quiis prodiulfc
I
«ni prior corpore) et lapBus generis humani reparandi est prior in
|
:

68 DE CONVENIENTIA INCARNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS 69

genere causae niaterialis perficienda (ut corpus est prius quam


ir • • *
anima.) .

plene conl'ormis cum responsione


Hac secunda interpretatio est
Comparatio ínter sanctum Thomam et Scotum
sancti Thoma ad 3 ™, et cum Ia q. 11
ad 1, ubi dicitur « Deus
,
20, a. 4, :

diligit Christum non solum plus quam totum humanum genus, sed
quoad libertatem decreti Incarnationis.
etiam magis quam totam unive-rsitatem creaturarum, quia soil. ei
majus bonum voluit, quia dedit ei nomen quod est super omne nomen, Primo aspectu mirum est quod sanctus Thomas qui est intel-
ut verus Deus esset. Nec aliquid ejus excellentiw deperiit ex hoo, lectualista, dicat: cum Incarnatio sit donum liberrimum et omnino
quod Deus dedit eum in mortem pro salute generis humani, qui- gratuitum Dei, ejus motivum non
potest cognosci nisi per Revela-
nvmrrio ex hoc factus est victor gloriosus » scil. peccati, damonis et lionem, dum Scotus, qui est voluntarista inclinatus ad
libertismum,
velit hoc motivum iuvenire per argumenta seu rationes
mortis. quasi a priori,
ut faciunt intellectualista immoderati ut Leibnitz et
Item hac responsio horum thomistarum conformis est cum ver- Malebranché
<|iii dicunt Incarnationem moraliter
bis sancti Thoma in nostro articulo ad 3 ™ in quo citat illud sancti
1 1 necessariam esse ut mundus sit
Pauli « Ubi abundavit delictum, superabundavit gratia» et verba
:
omnium possibilium optimus.
Ratio hujusce oppositionis inter sanctum Thomam et Scotum
liturgia « O felix culpa, quw talem ac tantum meruit habere re-
:

videtur esse in hoc, quod sanctus Thomas, ratione


demptorem ». sui intellectua-
lismi moderati, exacte determinavit distinctionem inter
Item sanctus Augustiuus in Ps. xlvii, P. L., t. 36, col. 539, di- ordinem na-
turas et ordinem gratia;, ex objecto proprio intellectus
cit: «Ideo cecidit Adam ut nos surgamus», id est: Deus permisit humani, sive angelici. Proinde sanctus Thomas plene agnoscit
creati, sive
peccatum Ada propter hoc majus bonum quod est Incarnatio re- per-
fectam libertatem Dei ad elevandam naturam hominis
demptiva. (vel angeli)
ad ordinem gratia, et a fortiori ad unionem hypostaticam.
Et insuper non sunt multiplicanda sine necessitate decreta di- Sic in
(ellectualismus ejus moderatus optime agnoscit jura libertatis
vina; hac enim multiplicatio fundatur unice in imperfectione nostri di
vina.
modi intelligendi. Imo manifestuín est quod plures eventus ordinis E contrario Scotus, vi sui voluntarismi, non tam exacte distin-
naturalis, ut mors alicujus justi ex morbo, qua videntur primo •uit ordinem naturaordinem gratia; dicit quod in nostra natura
et
aspectu dependeré solum a causis naturalibus et a Providentia gene- v&t appetitus innatus et non solum elicitus
visionis beatifica, et ad
rali, dependent a pradestinatione supernaturali ,8 Ex hoc apparet . dit quod, si Deus voluisset, visio beatifica
foret nobis naturalis.
quod Deus uno solo decreto voluit hunc mundum actualem cum tri- Unde inclinatur ad considerandum ordinem gratia ut complemen-
bus ejus ordinibus, natura, gratia et unionis hypostaticae. tum ordinis natura, et ordinem hypostaticum ut
complementan et
Kummationem quasi normalem ordinis gratia. Sic minus agnoscit
tira hbertatis divina, quoad hanc duplicem
w Slc figurar! possunt hi dúo inundi possibiles, quorum secuiidus eleetus elevationem et in fine
;

l".|intur fere sicut intellectualista


est a Deo uno solo decreto eflicaei quoad omnes suas partes slmul suraptas absoluti, ad modum Leibnitz, qui
putant, quod Incarnatio est moraliter necessaria
Mundus innocens Mundus peceator ut mundus sit opti-
mus omnium possibilium. Sic extrema sese tangunt:
servandus In sua innocentia et redimendus
- Intellectualismus absolutus reducit ad jus
idéale factum adim-
Chxistus Christus pletum.
non redemptor
y? redemptor
justitia
originalis
-
Libertimus absolutus reducit ad factum adimpletum
ipsum jus.
justitia
originalis
servanda
s cum permissioue
peccati origin. \/
restauratio
Ilac dúo systemata sunt inversa, sed in praxi
jMnbo dicunt quod factum adimpletum idem est
sese tangunt quia
ac jus idéale et suc-
faciendn hus idem est ac moralitas, primi tamen insistunt
in jus' alii in
ructum adimpletum. Intellectualismus vero moderatus
B. Huqon, Le mystere de V hicamation, p. 75, et Diet. théol. eath.,
est Inter ac
Cf. llipra hac extrema ad invicem opposita, quia salvat
art.Incarnation, c. 1504. simul valorem
lirlmorum rationis principiorum et veram libertatem.
" V. g. quod talis homo ex morbo quidem moriatur ble et nunc dum est qua negatur
nili'llectualismo absoluto.
in statu gratia et babeat grutlaui perseverando; finalis, hoc pendet ab eju»
priedestinatlone supernaturali; Item HiiIr mundi physlci evenlet quando mime- Kir in thomismo Incarnatio apparet ut supremum factum
totius
rus electorum erit completus. Non iioIchI Igliur dlcl l u Deus volull ordinem univcrsi, sed ut factum contingens, in quo manifestatur libérrimas
nuturnlem et eventus ejus Independi-nUir nb ordlne gratia?, et hunc lmlciu-n ' imtuUus amor Dei erga nos per modum misericordia.
«Sic Deua
.

dentar »b ordlnc unlonls liy|K)Hlnlli'H', uní uno decreto voluit huno uiunduni tithunt mundum ut Filia m suum unigenitum daret»
actuairm com tribuí ejm ordlnlbUB,
: ;

70 DE CONVENIENTIA INCABNATIOMS DE MOTIVO INCABNATIOMS 71

Sic haec thesis sancti Thomaa, comparata cuín aliis ejus thesibus exteriori adimpleat, sufflcit quod veré configuretur Christo crucifixo,
de intellectualismo moderato et de libértate, altam significationem ut v.g. S. Benedictus Joseph Labre qui in sua paupertate, et suo
babet scil. crucis amore apparuit seeculo xvm ut viva Christi imago Jl .

In ordine gratia;, prout hic ordo omnino gratuitus est, plene Denique sequitur, ut explicat S. Thomas, IIP, q. 62, a. 2,

regnat libertas divina, prsedilectio ejus libérrima, cujus motivum adeudo de effectibus baptismi, quod gratia sanctificans in redemptis
nonnisi per revelationem cognosci potest. Hoc autem principio sit proprie christiana; non solum enim est ut in Adamo innocenti
sublato, non recte intelliguntur plura puncta capitalia in ordine
et in angelis participado naturse divinai, sed insuper nos configurat
supernaturali, v.g. haec verba sancti Pauli, 1 Cor., i, 27: «Infirma
Christo redemptori et per eam efficimur viva membra corporis my
mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non sunt, ut ea stici Christi. Propterea haec gratia, ut christiana est, nos inclinat
quae sunt destrueret» ,0 .

ad configurationem cum Christo redemptore per amorem crucis, in-


Haec autem qusestiones sunt profundissimae, et circa eas divi-
clinat nempe ad vitam reparatricem pro peccatis nostris et aliorum,
duntur inter se spiritus.
iu quantum viva membra Christi debent sese mutuo in via salutis

• * « adjuvare.
Ideoque nulla
idea, christiana et nulla associatio christiana pro
diicit veros fructus salutis, nisi post tempus dolorossB probationis
Coronariaspiritualia. Hsec corollaria evolvi in alio libro « Le
-
sec. illud Joann., xn, 24: «Nisi granum frumenti cadens in térra
Sauveur son amour pour nousn, p. 13C sq., in quo exponitur
et
inortuum fuerit, ipsura solum manet; si autem mortuum fuerit, muí
doctrina sancti Thomae de motivo Incarnationis modo minus achola-
tum fructum affert».
stico et magis spirituali.
Sic Christiani contigurantur Christo, qui dixit de seipso disci-
Haec corollaria sunt sequentia:
pulis Emmaus « Nonne base oportuit pati Christum, et ita intrare
:

Io Ex hac
doctrina sequitur quod non accidentaliter Christus in gloriam suam». Luc, xxiv, 26. —
Unde S. Paulus ait, Rom.,
est Salvator, Sacerdos simul et victima. Hic est character ejus prin- vin, 17: «Heredes Dei sumus, coheredes autem Christi, si tamen
cipalis ut nomen Jesús indicat. Jesús non est praesertim llex regum compatimur, ut et conglorificemur ».
et Doctor sublimis, qui accidentaliter fuit Salvator humanitatis et Ha3c sunt corollaria spiritualia hujusce doctrinse.
victima, propter lapsum generis humani. Non, sed vi praesentis de-
creti venit principaliter et primo ut Salvator hominum. Et tota ejus
vita ordinatur ad culmen ejus, scil. ad sacrificium Crucis.
sic apparet altior, et unitas ejus vita; melius ma-
2 o Christus
nifestatur, scil. Vitse Salvatoris miserentis et simul victoris peccati,
dsemonis et mortis 50 . Opinio quwdam specialis. — Recenter quídam 23
tenuerunt quod
o
3 Propterea lioram Passionis Christus vocat «horam meamn liucusque quaestio male posita est sub forma hypothetica : « Utrum
h¡ bomo non peccasset, Deus incarnatus fuisset». «Etenim, ut aiunt,
quasi per excellentiam.
hí homo non peccasset (seu in hac suppositione) alius omnino ordo,
4 o Ex hoc sequitur quod in actuali oeconomia salutis, non ac-
iib ordine prwsenti omnino diversus, haberetur, et quid in tale or-
cidentaliter anima?, ut sanctificentur, debent portare crucem suam
quotidie in unione cum Salvatore, ut ipse dicit: Luc, ix, 23.
dine accidisset, Deus tantummodo cognoscere valet». — Vera po
híiío quaestionis debet esse, juxta eos, positiva et universalis scil.
5o Ex hoc sequitur quod ut aliquis sit sanctus, etiam magnus " Quaenam sit in prajsenti ordine, ratio adajquata universalis In-
sanctus, non necesse est quod sit doctor, aut multa opera actione
carnationis Verbi ». Ad hanc quaestionem respondet P. Roschini,
0. S.M., in sua « Mariologia», 1942, t. II, p. 40 sq. «Ratio pri- :

"Propter eamdem ratlonem, in ordine supernaturali Deus non raro per maria Incarnationis est: «Libera electio ab ceterno a Deo facta, or-
Uuequalitatem gratiarum compensat na'qiiall tatem conditionum naturalium
i
dinis prwsentis cum ómnibus quw in eo continentur, in quantum
hoc est qnod dicitur in beatitudinibus evangelleis « Beati pauperes spiritu,
: Mol lis ordo praísens adamussim respondet mensurae et modo, ab eo
quia ipsorum est regnum coelorum, beati miles, beati qui lugent, beati qui per-
secutionem patiuntur propter justitlani » etc. Ideoque non debemus dicero:
V Deus voluit ordinem naturas cura suls eventlhus, 2° ordinem gratia?, 3o ordU
" Ilaecautem conceptio vita? christiana? plene cohaeret cum conceptione
ncm hypostaticum sed prius comvtili niiniiliiin ncttinlcm ut ]X)S8lbllem curo
;

ómnibus suls parllbus suborclInntlH, ot uno solo <lecrcto elegit lllum potlusqunm 1 habuenmt sanctus Franciscus Assisli et sanctus Bonaventura ab ea ;

nllos mUDdOI pnrllcr poulbUel, ÍUtaai rMetnr quodammodo recetlere Scotus in sua tliesi de motivo Incarnationis.
« Cf. H. TIiuiiiiiiu, I», q. 20, ii. I, ikI I. •» Un I». Robotiini, MurloUigia. 11)42, t. II, p. 40 bs.
» :

72 DE CONVEN IENTJ A INCARNATIONIS DE MOTIVO INCARNATIONIS 73

pariter libere praeüxis, quibus voluit suam bonitatem ad /extra ef-


fundere et exinde gloriam extrinsecam haurire». / . » *
Ad hoc responsum est in periódico Angelicum, Jan. 1942, p. 97-
103 *' Quaestio posita a scbolasticis se tenet in pnesenti rerum or-
:
CONCLDSIO ULTIMA
dine, et novus modus ponendi quasstionem est extra spberam praesen-
De motivo Incarnationis.
tis problematis, ac perducit solum ad veritatem communem ab ómni-
bus scholis admissam absque ulla discussione; certissimum est enim
Simpliciter igitur dicendum est: Deus voluit Incarnationem ad
pro ómnibus quod Incarnatio dependet a libera electione divina or-
bonitatem suam manifestandam per rnodum misericordia erga (to-
dinis prsesentis, et quod ordinata est ad manifestationem bonitatis
mines redimendos, seu «propter nostram salutem» ut in Sjmbolo
divinas. Haec est ejus ratio suprema, sed quaeritur nunc ejus ratio
dicitur.
próxima.
Et qui admittunt, sicut thomistae, unicum decretum efficax
illi
Manifestum est quod quasstio hypothetica a magnis scbolasticis
circa Incarnationem redemptivam in carne passibili, eo ipso debent
posita se tenet in praesenti rerum ordine; scil. an vi pr<esentis de-
dicere, cum S. Thoma : vi praasentis decreti « si Adam non peccas-
creti, Verbum incarnatum fuisset, abstractione jacta a peccato pri-
set, Verbum incarnatum non fuisset », vel modo affirmativo : in prae-
mis hominis. Abstractio non est mendacium, nec mutat ordinem rei
senti decreto, Incarnatio redemptiva supponit lapsum generis humani
considerare. Est ac si quaereretur an anima bujusce hominis creata
:

redimendi, quamvis lapsus iste permissus fuerit propter hoc majus


fuisset, si corpus ejus in sinu matris suae non fuisset satis dispo
bonum quod est Incarnatio redemptiva. Ita creatio animas supponit
situm ut informaretur ab ea? vel an hoc templum subsisteret, si
:
corpus embryonis sufficienter dispositum, et baec sufficiens dispo-
tolleretur baec columna ejus? Veritas propositionis conditionalis,
sitio f uit volita a Deo et producía propter animam. « Causae ad in-
ut docetur in lógica, unice pendet e® nexu inter conditionem et con-
vicem sunt causae, in diverso genere » absque circulo vitioso. Circulus
ditionatum.
vitiosus esset dicere: permissio peccati Adas fuit propter Incarna-
Unde ad objectioncm rcspondctur diccndo « si homo non pec-
:
tionem et Incarnatio facta est propter permissionem peccati Adae.
casset» mutaretur rerum ordo, distinguo si hoc diceretur vi alte-
:
Revera facta est, non propter ejus permissionem, sed propter ejus
rius decreti, concedo; vi prwsentis decreti, negó. reparationem.
Ut dicitur in praedicta reponsione « U ragionamento degli sco-
:
Item circulus vitiosus esset dicere « homines sunt propter Chri-
:

lastici non é, e non puó essere altro che questo, altrimenti come
stum, et eodem modo Christus est propter homines»; sed verum est
spiegare che quei Dottori si siano tanto straniti attorno ad una ri- dicere: «Christus est finis cujus gratia homiuum, et homines sunt
cerca futile e circa la quale non si potra mai sapere nulla di certo... finís cui proficua est Incarnatio redemptiva».
Senza diré poi che attribuire a quei teologi sommi e cosí circospetti, Unde remanet verum dicere: Incarnatio volita est ad manife-
con a capo PAngelico, una svista di tal fatta, sarebbe addirittura stationem bonitatis divinae, per modum misericordias erga homines
trattarli da meno di uno scolaro ». redimendos, seu « propter nostram salutem » ut in Symbolo dicitur.
S. Thomas male posuisset quasstionem, aut non correxisset quas- Hoc problema longius examinavimus contra recentes objectiones
stionem male positam, immo ineptam, quae 6cilicet nullnm modo in Actis Acad. Romance 8. Thoma, 1945: De Motivo Incarnationis,
esset ad rem. 7-45.
I).
Sed verum est dicere, cnm S. Doctore, loquendo de alio ordine
rerum: «Nescimus quid ordinasset (Deus), si non prasscivisset pec-
catum 34 Comm. in Ep. ad Tim., c. I, lect. 4. Dicit eodem modo
, Aut. IV. —
UTRUM PRINCIPAL1US CHRISTI INCARNATIO
in nostro articulo « Quamvis potentia Dei ad hoc non limitetur
: FACTA FUERIT AD TOLLENDUM PECCATUM OR C N ALE, I I

potuisset enim etiam peccato non existente, Deum incarnari» scil. QUAM ACTUALE.
in alio rerum ordine.

Respondetur affirmatwe.
« Ancora intorno alia ragionc primaria dcll'csistenza di Cristo. Probatur auctoritate S. Bcripturw.
24 Sunt enim duae quaestloncs valde diversa;, slcut ista duae 1» « An boc
:
—Joann., i, 29: « Ecce Agnus Dei qui tollit peccatnm mundi»
leílllicium remaneret, si tolleretur hax- columna » et 2" « Quid or.dinassct archl-
teclor si In hoc aKlllielo non volulsset liano CÓÍamBttta, <iuld allud statulsact a<l
di, ut ait S. Beda, peccatum quod commune est totius mundi. —
Un, in giüBCO sec. editionem criticam Nestle, habetur apud Joannem
aolldllateni ejus? ».
loe. clt. Hingulare « ttjv á|iapTÍav toO xóo|íou », peccatum mundi.
:

74 DE CONVBNIENTIA INCARNATIONIS / DE MOTIVO INCARNATIONIS 75


Sed principale testimonium est citatum in corpore Articuli,
8cil.ad Rom., v, 15 et 18: « Judicium ex uno (scil. Adamo) in con- Art. VI. — UTRUM INCARNATIO DIFFERRI OEBUERIT
demnationem, ... per unius delictum in omnes homines in ¿ondemna- USQUE AD FINEM MUNDI
tionem, sic et per unius justitiam (scil. Cliristi) in omnes homines
in justificationem vitae».
Respondetur negative sed conveniebat ut veniret in plenitudine
— Item hoc expresse affirmatur in 6o concilio provinciali Tole- temporis ut dicitur ad Galatas, iv, 4, seu moraliter loquendo «in
tano, et aliqualiter in c. Trid., sess. 6, cap. 2. Denz., n. 794. medio annorum» ut dicit. propheta Habacuc, ni, 2, citatus in ar-
Probantur ratione theologica duse conclusiones, scil.
gumento sed contra.
Ratio est:
— Quod Christus venit ad delenda omnia peccata, quia venit
1» I o Quia non decet quod causa efficiens perfectionis tamdiu
ut salvaret homines, et omnia peccata sunt ad salutem obstacula. differatur.
— Prob. quod Christus venit pritwipaliter ad delendum pec-
2* 2° Quia in fine mundi notitia Dei quasi penitus excidisset.
catum origínale, prout hoc peccatum est absolute majus extensive, 3° Quia conveniebat quod salus hominum fieret per fidem Sal-
in quantum se extendit ad totum genus humanum quod inficit, quam- vatoris, et futuri, et prsesentis et praeteriti.

vis peccatum actúale sit intensive majus, quia habet plus de vo-
lúntate. • • •
probabiliter vi príesentis decreti Christus venisset etiam
Unde
pro solo peccato originali delendo, non autem pro solis peccatis Sic sufficienter examinata est quasstio de convenientia Incar-
actualibus; quia non existente peccato originali, principalior ratio nationis et de ejus necessitate secundum quid ad reparationem ge-
Incarnationis non subsistit. Insuper vi praesentis decreti, Christus neris humani, de ejus necessitate simpliciter ad condignam. repara
venit in carne passibili et mortali, sed non existente peccato origi- lionem; necnon de ejus motivo próximo, quod fuit formaliter mo-
nali, caro non fuisset passibilis nec mortalis". tivum misericordia}, scil. ad sublevandum genus humanum ab ejus
miseria, seu «propter nostram salutem» ut dicitur in Symbolo
Nicaeno.
Art. V. — UTRUM CONVENIENS FUERIT DEUM INCARNARI
AB INITIO MUNDI * * *

Nunc post quajstionem an


Respondetur negative. — Sed «in plenitudine temporis» ut di-
sit Incarnatio, venit qurestio quid sit.

citur ad Galat., iv, 4.


Non enim hoc conveniens fuit ante peccatum, cum Incarnatio
sit redemptiva; nec statim post peccatum:

Ut homo humiliatus magis agnosceret gravitatem morbi et


Io
necessitatem redemptionis, sicque ad eam clamaret.
2 o Ut paulatim ab imperfecto ad perfectum humanitas perve-
niret per legem natura, per legem mosaicam, et per Evangelium.

3 o Propter dignitatem Verbi incarnati, decebat ut ejus adventus


annuntiaretur per prophetas.

« Si non fuisset peccatum origínale, plures homines non indiguissent re-


demptione, quia remansissent in statu gratia? imo innocentla?; in aliis autem
fuisset peccatum actúale seu personale, quod non transmittltur nisi exemplo
et quodam atavismo. —
Notandum est quod ln art. 4, Sanctus Thomas diclt:
« Certum est Christura veníase... etlam n<l delettonem omnium peccatorum, qun
postea superadditn sunt, non quoíl ottDtit deleantur, iiuod t»t propter Oefcctum
hoinlnum, qul Ohrlsto non Inhii'rent..., Md QDla I|)8(; oxhibult quod íuffloMá
full ad omnium invcnlonim dulctloiu-m ".
: : ; ; ;

DE HiERESIBUS CIKCA INCARNATIONEM 77

ricum, dum in Contra Gentes, L. IV, q. 27 sq., sequitur primo or-


dinem historicum confutando scil. varias hasreses quae circa Incar-
nationem apparuerunt.

» # »

Hsreses circa Incarnationem. —


Ad intelligentiam autem arti-
QU.ESTIO II culorum nostrae qusestionis, breviter exponenda? sunt principales
haíreses ab Ecclesia damnatas, scil. Arianismus, Appolinarismus, Ne-
DE MODO UNIONIS VERBI INCARNATI storianismus, Monophysismus Euthjchetis. Cf. Tixekont, Histoire
des Dogmes e
(10 éd. 1924) de bis hasresibus sub aspectu histórico.
Dividuntur hae haíreses, prout quidam erraverunt cii-ca divini-
Prologus. — Hic modus considera-tur a sancto Thoma: tatem Christi, alii circa humanitatem, alii denique circa unionem.
1" Quantum ad ipsam unionem (q. 2). Deus permittit errores ut plenius appareat veritas per oppo-
2o Quantum ad personam assumentem (q. 3). sitionem
3° Quantum ad naturam assumptam et ad perfectiones aut circa divinitatem uegatam ab Ebionitis, Cerinthianis,
defectus hujusce natura? assuinptae (q. 4 ad q. 15 ind.). Arianis, etc.
/ circa animam, negatam ab Arianis et
Deinde erit sermo de consequentibus unionem, scil. quantum ad
circa Apollinaristis
esse, ad velle, ad operad. )

humanitatem ) circa corpus verum, negatum a Docetis


Errores \ et a Valentino.
• • •
(circa unitatem personas, negatam a Ne-
storianis;
Unde nostra quaestio II» est de essentia lncarnatioms, sen
unionem j
circa dualitatem naturarum, negatam ab
unionis ¡vypostatica:.
(
Euthychianis seu monophysitis.
Hsec quaestio II* continet duodecim artículos, et dividitur in
tres partes: Sic, jam in primis saeculis, quasi omnes errorrs possibiles circa

a
Incarnationem propositi sunt.
7 pars continet sex priores artículos, quid sit hwc unió et quid
non sit: '
" Io —
Divinitatem Christi negaverunt:
Circa divinitatem.
saeculo Io
Ebionitse et Cerinthiani
facta sit in natura; 2 An in persona; 3 An in suppo-
:
I o
An o o
s33culo II o et IIIo Adoptianista?, Gnostici
sito; 4 o An
persona Christi sit composita; 5 o Quaenam est unió in
:

sseculo IV o : Ariani. Pro illis Christus non est Filius Dei con-
Christo anima? et corporis.
substantialis Patri, sed est creatura, est Verbum (Logos) praeexi-
Sic progressive solvitur quaestio; et articulus 6, qui est magni stens, sed creatum, et mediator, qui assumpsit in sinu 13. Maria V.
momenti, eoadunat praecedentes i orpus tantum et non animam. Sic pro illis Christus nec est verus
6o «Utrum natura humana fuerit unita Verbo accidentaliter ». Deus, nec verus Homo; unde respondebat sanctus Athanasius (Or.
//" pars quaestionis considerat unionem per respectum ad actio-
contra Arianos, II, 70) : Chistus sic conceptus non potuit satisfacere
nes divinas, qua? sunt creatio et assumptio artT 7 et 8. pro hominibus, seu liberare humanum genus a peccato ; id est ne- :
:

fato mysterio Incarnationis, negatur mysterium Redemptionis et


III* pars quaestionis considerat unionem per_respectum_ ad ara- non servatur nisi simulacrum Christianismi.
tiam scil. an sit máxima unionum —
an facta fuerit per gratiam — Cf. Definitiones Ecclesiae contra Arianos: Denz., 54, 61, 85, 705.
an aliqua merita eam praitesserint —
an gratia unionis fuerit homini Cf. Dict. Théol.: o Arianisme ».
Christo naturalis. Postea negaverunt Christi divinitatem saeculo XVI Sociniani
Hsec quffistio II» virtualiter continet totum tractatum de Incar- •i nostris temporibus Dnitarii qui negant Trinitatem; ita etiam
natione, sicut in I» P., q. III, ubi Deus quasi deünitur Ipsum esse bodiemi Protestantes liberales et Modernistas.
per se subsisten8, continet virtualiter totum tractatum de Deo uno. II o Circa humanitatem Christi. — Quidam negaverunt verum
Quoad ordmcm qiuestiomini iiotaiHliiin csl qtiod in Niiinma Tlieo- «ilnisti corpus, quidam autem animam. — Christi corpus fuisse tan-
logiea, HaiictiiN ThoiiuiH sequltur onliiieiii logiciim potiusquam Mirto Iiiiii apjMiens dixerunt Docet», ut Marcion et Manicliaai;
; :

78 DE MODO UNIONIS VERBI IN CAR NATI DE H-ERESIBUS CIRCA INCARNATIONEM 79

fuisse reale sed coeleste, sidereum, seu aéreum, ac propterea oppositum ; unitatem in Christo contra Nestorianos,
ita insistebat in
non e substantia Virginis formatum dixerunt Apelles et Valentinns ut in fine negaverit dualitatemnaturarum. Dicebat enim «ex duabus
(saneulo III), Priscillianus (sane. IV); naturis fuisse Dominum nostrum ante unionem; post unionem vero,
Verbum non assumpsisse animam docuerunt Ariani, Anomaei imam naturam», vel quia natura humana absorpta est a divinitate,
esec.IV Apollinaristae tenuerunt Cbristum habuisse animam sensi- vel quia utraque natura permixta fuit in aliam tertiam, ab utraque
tivam tantum, Verbum in eo vices gerebat animan intellectivan, sed distinctam, vel quia natura humana et Verbum omnino uniuntur
pro Apollinaristis contra Arianos Verbum erat increatum. sicut anima et corpus. Proinde Euthyches per hanc viam perveniebat
Cf. Definitiones Ecclesiae contra Apollinarem : Denz., 85, 216, ad aliquam negationem Nestorianorum, scil. ad negandum quod
223, 227, 271. B. Maria V. sit mater Dei. Cf. Dict. Théol. Cath., art. « Eutychés».

111° Circa unionem. —


Quídam negaverunt unitatem personan, alii Monothelitw autem sáculo IV unam tantum voluntatem et ope-
dualitatem naturarum. Unitatem personal negaverunt, ssec. III: Pau- lationem profitentes in Christo, eo ipso implicite rejecerunt duali-
lus Samosatenus síec. "IV; Diodorus tarcensis, qui dicebat Verbum
:
tatem naturarum.
babitare in Christo, ut in templo, ac proinde Christo uniri tantum ac- Ita quoque fautores moderna; haeresis exinanitiovis realis Verbi
cidentaliter. Ita Theodorus Mopsuestenus et Nestorian i, quid unita- (xáviüais), qui tenent Verbum, saltem partialiter et ad tempus, at-
tem personan docentes, revera tamen eam rejiciebant prout ponebant) (ributa divina deposuisse. Cf. Dict. Théol. Cath., art. «Kénose».
utramque naturam uniri solum moralite r, sic volebant Apollinari- Sic plures haereses apparuerunt, ut excessivas reactiones contra
emum refutare. Sequebatur B. Mariam Virginem non esse ma- prajcedentes, ita non raro mens humana in suis divagationibus tran-
treui Dei. sit ab uno extremo ad aliud
Principalis adversarais Nestorianorum fuit sanctus Cyrillus
Alexandrinus, qui contra eos revocabat principale argumentum sancti Io Arius enim dicit Christus est Verbum creatum corpori hu-
:

Athauasii contra Arianos, bcíI. si Cbristus non est Deus, sed solum
mano unitum, sine anima. —
Recte respondet Athanasius tune :

moraliter unitus cum Deo, ut sancti, quomodo potuit satisf acere pro Christus non potuisset satisfacere pro nobis.
nobis seu liberare humanum genus a peccato. (Cf. Definitiones Ec- 2° Appollinaris vero ait : Christus est Verbum increatum corpori
clesiae contra Nestorianismum: Denz., 113; Goncil. Ephes., 168 et humano unitum, sine anima rationali, qua? posset peccare, et non
cf. P. Jugie, Nestorius et la controverse Nestorienne, Paris, 1912. posset pro nobis satisfacere.
Item Dict. Théol. Cath. « Union hypostatique », coi. 471 et art. a Ne-
Christus habet animam
:
3° Nestorius tune per reactionem dicit :

storius ».
rationalem quae moraliter unitur Verbo ; sic perit unitas personan.
Ita nostris temporibus, Guntheriani negaverunt unitatem per-
sonan in Cbristo, prout definiverunt personam «naturam sui con- 4o Eutliyches denique per reactionem asserit unitatem non solum
nioralem sed physicam, in hoc sensu quod est una sola natura, mo-
sciam», nam in Christo sunt duan natura? sui consciae.
nophysismus.
Ita Jtosmini in Cbristo unionem tantum accidentalem agnoscit,
inter Verbum ét voluntatem humanam, quatenus hanc, integre tra- Sic hae tres ultiman hanreses negant B. Mariam Virginem esse
dens Verbo régimen hominis, cessat esse personalis, cf. Denz., 1917. matrem Dei, propter rationes diversas, pro Apollinari quia Jesús
Dicit Rosmini « Hinc voluntas humana desiit esse personalis in ho-
:
uou est homo, pro Euthychete, quia corpus ejus non est ejusdem
mine, et, cum sit persona in aliis hominibus, in Christo remansit naturas ac nostrum, pro Nestorianis, quia Jesús non est Deus, 6ed
natura». Sic esset solum unió accidentalis et moralis. Error Rosmini moraliter Deo unitus.
sicut error Guntheri provenit ex hoc quod volunt definiré personam,
non ontologice per subsistentiam, sed psychologice tantum per con- « • •
scientiam sui, aut per libertatem. Hic error provenit ex psycbolo-
gismo sanculi XIX. Dogma invenitur inter ac supra Nestorianismum et Monophy-
Modernistas idem fere sentiunt, prout reducunt unionem hypo- mMiium, scil. sunt in Christo duae naturas in una persona.
staticam, si de ea curant, ad influxum Dei in humanam Christi hi-
storici conscientiam, vel ad subconscinm sensum, quo Christus se Doctrina Ecclesian constat ex Evangeliis, ex Symbolo Apoet. et
percipiebat a Deo prae ómnibus dilectum. U damnatione praedictorum errorum.
Denique dualitatem naturarum in Chrisi'o negaverunt Euthychiani o
I Jam quidem in Symbolo apostólico (Denz., n. 6) habetur quod
seu Monophysita: ; Euthyches sese pranbuit ut adversarium Nestorii et
.Ii'miin Christus est verus Deus et verus homo, prout dicitur «Credo...
defensorein theologias sancti Cyrilli quani non intelligebat erat homo ;
•I in .lesum Christuni, Filium ejus uiiicum, Dominum nostrum, qui
pariim iulelligoiiB et pertinax, híc ceculil in oxlreiimm NcstoriaiiiHino
NON EST DNIO IN NATURA 81
so DE MODO ONIONIS VBRBI INCARNATI

conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine». Ex hoc —


AítT. I. UTRUM UNIO VERBI INCARNATI
profltetur dualitas naturarum et earum unió in única Filii Dei
persona.
SIT FACTA INNATURA
2° Iu Concilio Nicamo (ann.
325) et Constan tinopolitano I Status quíestionis. —
Sensus est: utrum ex ista nnione resul-
(ann. 381), declaratur contra Arianos consubstantialitas
explicite tet tantum una natura, ut volebat Euthyches et Dioscorus. llic —
Verbi cum Patre (Denz., n. 54): « Deum ex Deo, lumen ex lumine, ¡írticulus est confutatio monophysismi.
Deuni verum de Deo vero, natum non factum, unius substantia} cum Sanctus Thomas prius confutat Euthychetem quam Nestorium,
Patre, quod Graece dicunt homoousion, "6(iooúoiov x(5 naxpí"». Item quia sequitur ordinem, non historicum, sed logicum. Logice autem
declaratur contra Docetas, Gnósticos et Apollinaristas, integra na- convenit dicere prius quid non est haec unió, et postea quid est.
tura humana Christi (Denz., 85, 86, scil. I C. Constantinopolitano). Difficultates positae initio articuli sunt argumenta Euthychetis,
3 o In symbolo Atbanasiano saec. V (Denz., n. 40) tota haec lides qui volebat contra Nestorianos defenderé doctrinam sancti Cyrilli
,

paucis verbis declaratur: scil. «Jesús Christus Dei Filius, Deus et Alex., sed eam male intelligebat.
homo est. Deus est ex substantia Patris ante sécula natus, et homo In l" dificúltate, verba citata non sunt in Concilio Chalcedo-
est ex substantia matris in saeculo natus... Qui licet Deus sit et nensi posita ut a sancto Cyrilli dicta, sed a Dioscoro baeretico ; at-
homo, non dúo tamen, sed unus est Christus, unus autem non con- turnen, quia possunt habere bouum sensum et attributai sunt sancto
versione Divinitatis in carnem, sed assumptione humanitatis in Cyrillo, a sancto Thoma examinantur; hsec verba sunt: «Non opor-
Deum, unus omnino non confusione naturas, sed unitate persona; a. tet intelligere duas naturas, sed unam Dei Verbi incarnatam», in
hoc textu non dicitur simpliciter « unam naturam » sed « unam incar-
4° In Concilio Ephesino (ann. 431; Denz., n. 114) contra Nesto-
uatam» et hoc verum est, cum sola divina natura sit incarnata, ut
rium, rursus proclamatur unicam in Christo esse personan, et duas
explicatum est postea in II Concilio Constantinopolitano (Denz., 220)
naturas imitas esse secundum subsistentiam, xaO' úrcóaxaaiv, « eum- citato a sancto Thoma in responsione ad l um .

demque ipsum esse Deum simul et hominem (Denz., n. 118). Sanctus Cyrillus dixerat contra Nestorium, quod baic unió erat
— Item paulo postea in Concilio Chalcedonensi (aun. 451) con- non solum moralis, sed physica «évwais <puaixi¡ » (Denz., 115). Et
tra Euthychetem et monophysitas definitur (Denz., n. 148): «Unum hiec expressio pro sancto Cyrillo nullo modo significabat confusionem
eumdemque Christum Filium, Domiuum unigenitum, in duabus na- duarum naturarum, sed unionem plus quam moralem et acciden-
turis inconfuse, immutabiliter, indivise, inseparabiliter
agnoscendum, lalem, et ab ipso sancto Cyrillo venit expressio communiter recepta
nusquam sublata naturarum propter unitionem magisque
differentia « unió hypostatica » xa8' u7toaxaatv - (Denz., 114).

salva proprietate utriusque natura;, et unam personam atque subsi- In Ecclesia grasca nonnisi paulatim determinata est exacta si-
stentiam concurrente, nal eig év up&awTtov xa! uíav Onóaxaatv, non iu (íiiiticatio nominum oóata, cpuatg, ouoaxaat;, Ttpóawnov, dum apud lati-
duas personas partitum aut divisum, sed unum eumdemque Filium nos nomina persona et natura significationem distinctam habent jam
et unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Christum». a tempore Tertulliani, qui admittit unitatem personae et dualitalem
Hajc verba fere repetuntur in diversis Conciliis posterioribus et naturarum fere ita clare ac postea sanctus Hilarius et sanctus Au-
ultimo in C. Florentino, ann. 1441. gustinus.
Denique Modernistarum 31" propositio damnata a Pió X, in De- In Ecclesia gra?ca nonnisi lente et paulatim admittitur nomen
creto Lamentabili (Denz., n. 2031): hsec est: «Doctrina de Christo, ut «quivalens persomr, quia in lingua graeca 7ipóacü7tov
TtpóacúTcov

quam tradunt Paulus, Joannes et Concilia Niccenum, Ephesinum, Higuificatlarvam theatralem sen faciem, üguram qua utebantur hi-
Chalcedonense, non est ea, quam Jesús docuit, sed quam de Jesu Hiriones ad reprsesentandos héroes, et ideo saspe personam scenicam
concepit conscientia christiana ». i n theatro designat.

2* difficultas notata initio articuli sumitur ex Symbolo Athana-


lano, in quo dicitur de Christo: « Sicut anima rationalis et caro
unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus». Sed anima et
rorpus conveniunt in constitutione unius natura?. Euthyches ad lit-
tftriun sumebat hanc remotam analogiam.
Veniamus nunc ad analysim pliilosopliicam harum deíinitionum
Ecclesia?. :i» ditíiciiltas est quod sanctus Gregorius Nazianzenus dicit:
« I liimanam naturam (in Christo) esse deificatam», sicut sanctus
I 0,yr¡llus Alexaiidrinua dicebat: «Divinam naturam esse incarnatam»

i • . MiHiciuu-i.AdttAMOK • ue CMita smvatort,


: : ; ; :

82 0E MODO O MONIS VER BI 1NCAKNAT1 NON EST UNIO IN NATURA 83

et aliqui possunt hoc intelligere ac si esset quídam transmutado /» Pa'rs determinat juxta Aristotelem, II Phys., c. I, et Boetium
et confusio naturarum. varias acceptiones nominis naturw, secundum viara inventionis.

Euthycbes boc sic intelligebat « Ex duabus naturis fuisse Do-


:
Hoc nomen significat
minum nostrum ante unitionem post unitiouem vero, unam natu-
;
I
o
nativitatem seu generationem viventium,
ram ». Euthycbes dicebat: «Cbristum esse ex duabus naturis, non in 2 o
p rincipi um bujus generationis,
duabus, nec esse nobis consubstantialem secundum carnem deita- ;
quodlibet p rincipium intrinsecum motu s per se pertinentis

temque passara esse et sepultam».
¡ul subjectum in quo est, ut v.g. principium vita? vegetativa?, ant
vita? sensitiva?, idest: principium operationum naturalium in uno
<l noque subjecto,
• • •
4 o formam substantiale m. qua? est boc principium radicale na-
turalinm operationum, v.g. in planta,
Responsio sancti Thoina?, bis difficultatibus non obstantibus, est:
5o materiam qua? est principium passivitatis uaturalis, sic di
,

Pnto Verbi incarnati non jacta, est in natura seu in essentia , citur: animar est naturaliter moríale,
i ta scil. ut in eo sit una natura tantum imo boc est absolute im 6° essentiam etiam rerum spiritualhim et ipsius Dei, prout ba?c
;

possibile, sed in Christo sunt dua? natura? inconfusae.


essentia est principium radicale eorum operationum. Ita Boetius bic
Hoc est dogma detinitum contra Euthychetem in concilio
fidei
«Sic ergo nunc loquimur de
citatus et concludit sanctus T h ornas :

Chalcedonensi (Denz., 148): «Cbristum docemus... perfectum in


natura, secundum quod natura significat essentiam».
dettate et eumdem perfectum in humanitate , Deum verum et homi-
nem verum... eumdemque in duabus naturis inconfuse: ¿v Súo cpúaeaiv II' Pars articuli ostendit impossibihtatem unionis in natu ra.
¿auy^útci)?..., salva proprietate utriusque natura?, et in unam perso- Argumentatio sancti Tiloma? ad boc reducitur
nam et subsistentiam éig fe'v Tcpóaumov xaí |i£av ÚTtóaraaiv ». Item 11 — Unió in natura non potest fieri nisi tripliciter:
Concilio Coustantinoiiolitano (Denz.. 219-220). Item in Symbolu Atha- per comvosUionem perfectorum permanentium
scil. Io
nasiano (Denz., 40) « Unus omnino, non confusione substantia?, séH
:
2° per commixtionern perfectorum transmutatorum
unítate persona?». Item in conciliis posterioribus et professionibus
3 o per unionem imp erfectorum absque permixtione et
fidei.
traimnutatione.
1 ° Probatur ex ¡Sacra Scriptura innumeris locis jam citatis, ex — Atqui ba?c tria repugnan!.
quibus constat Cbristum esse verum Deum et verum hominem. Suf- — Ergo unió in natura est impossibilis.
ficit citare ex Veteri Testamento Isaiam, ix, 6 « Parvulus natus est
Major explicatur per banc divisionem qua? fit per se et per mem-
:

nobis et vocabitur nomen ejus... Deus fortis». Sic etiam in V. T.


majores et pra?sertim altiores propheta? jam illuminabantur ad quam- bra contradictorie opposita, secundum regulas lógicas divisionis
dam intelligentiam divinitatis Messiaí promissi.
1) remanentibu s, ut acervus lapidum vel do-
Et ex Novo Testamento: «Ego sum via, veritas et vita» (Joan., mus: compositio accidentalis. Non fit una
xiv, 6). — Item Pbil., n, 6: «Qui cum in forma Dei esset, non ra- natura;
pinam arbítralas est se esse wqualem Deo, sed semetipsum exina- ex duobus
2) transmuta tis ut ex elementis fit mixtum:
,

nivit, formam servi accipiens»; en dúplex forma seu natura, Dei et perfectis
sed natura divina est omnino immutalilis;
servi, distincta,non confusa. —
Item I Joan., i, 1: «Quod fuit ab nec Christus esset verus homo, nec verus
initio,quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspexi- Unió Deus.
mus et manas nostrw contrectaverunt de Verbo vitan, en iterum
dúplex natura distincta una divina «de Verbo vitw», altera humana
: ex imperfectas non permutatis nec permixtis, ut homo ex
quae oculis videtur et manibus contrectatur. anima et corpore. Sed utraque natura divina
et humana est secundum se perfecta; et na-
2" Probatur ratione in corpore articuli, ubi ex analysi notiouis
tura divina non potest esse pars nequidem
natura? ostenditur absurditas monophysismi, qua? est eadem absur-
nt forma, esset minus perfecta quam totum.
ditas quam ea quae in pantbeismo invenitur.
In hoc articulo sunt dua; paites: Legendus est articulus.
1": Quid significa t nomen natura-. Brevina: Utii6 ¡sta non facta est in natura, ita ut resultet una
II*: Inipussibilifi est unió in untura. kúla natura:
: :

DE MODO UNIOMS VKHUI INCAKNAT1

o
HffiC UNIO FACTA EST IN PEUSONA 85
I Quia Christus non esset venís homo et verus Deus, sed
quasi chimeira. Duijb primaz dificúltales initii articuli sunt argumenta Nesto-
Quia natura diviña est immutabilis et non potest esse pars
2° rianorum; persona in Deo non realiter distinguitur a natura;
scil.
alicujus totius, nequidem ut forma, quia eeset milius perfecta quam hi ergo ha?c unió non est facta in natura, nec in persona.
totum '. 2* difflcultas P ersonalilas ad digmtatem pertinet in nobis (et
:

Quídam
objecerunt: Potest fieri transsubstantiatio natura? hu- non dicitur propterea de animalibus nec de aliis entibus inferioribus
mana? iu divinain, sicut fit transsubstantiatio pañis in Corpus Chri- qua? habent individualitatem, sed non personal ita tem). Sed natura
sti, absque ulla corruptione.
humana in Christo non est minoris dignitatis quam in nobis; eryo
natura humana multo magis habuit propriam personalitatem in
Respondetur : Etiamsi ha)c transsubstantiatio nou repuguaret, Christo.
post Incarnationem non amplius existeret natura bumana, sic Chri-
LIa?c difflcultas adhuc proponitur hodie a multis theologis con-
stus non esset verus homo, quod est contra fidem. Christus enim na-
tra interpretationem doctrina? sancti Ttioma? datam a Cajetano, ut
tus est, passus est, mortuus est, verus homo est.
videbimus, et hi theologi, hanc difflcultatem contra Cajetanum fa-
Confirmatur responsio sancti Tboma? ex solutione difficultatum ciendo, videtur ignorare responsionem ad 2 m hujusce pra?sentis l|

initii articuli articuli.


Tertia difflcultas sumitur ex definitione persona? data a Boetio,
Ad 2um . Difflcultas sumpta ex textu attributo sancto Cyrillo
scil.persona est rationalis natura: individua substantia sed Verbum
explica-tura II Conc. Constantinopolitano (Denz., 220), in hoc sensu ,

Dei assumpsit humanam naturam individuam, scil. hanc Christi hu-


quod «»¿o physica evuat? cpuaixrj, de qua loquebatur sanctus Cyrillus
inanitatem. Ergo ha?c humanitas Christi habet suam propriam per-
contra Nestorianos admitientes unionem moralem tantum, erat pro '
sonalitatem.
illo non unió in natura, sed in persona, seu subsistentia, secundum
Ha?c difflcultas obligat ad profundam distinctionem í nter indiyi-
ejus propria verba gvwat? xa0' OrcoaTaaiv (Denz., 114).
profunda di-
<l_ualitatem "seu in dividuatioiiem et'^personalitatem' ha?c ',

Ad 2" m
Duui dicitur in Símbolo Athanasiano «Sicut anima
. - :
ntinctio dabitur optime a Sancto Thoma in responsione ad 3 a"1 bcne ,

et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Cbristus», ana- explicata a Cajetano, et tamen multi etiam ex scholasticis videntur
logia sumitur ex parle similitudinis, scil. prout anima et corpus con- uonnisi superficietenus hanc responsionem ad 3 a™ cognoscere, forte
stituunt unam personam, non vero ex parte dissimilitudinis, scil. quia non satis examinaverunt initio statum et difflcultatem qua?stio-
prout anima et corpus constituunt unam naturam humanam. nis, nt fecit sanctus Thomas per expositionem harum difficultatum,
qua? sunt quasi uodus qua?stionis solvendus.
Ad Suu\ Damascenus recte explicat verba attributa sancto Cy-
-

rillo : «Natura divina incarnata», scil. in quantum imita est carni


personaliter ; item explicantur verba sancti Gregorii Nazianzeni • • >
«Natura humana deificata», scil. non per conversionem, sed per
unionem ad V'erbum, salvis proprietatibus utriusque natura?.
Responsio his difficultatibus non obstantibus, est: Unió Verbi
i nvarnati facta est in Verbi persona , ita scil. ut sit una sola persona
Art. II. — UTRUM UNIO VERBI NCAR NATI
I
In ipsum dogma fidei.
Christo. Est
SIT FACTA PERSONA Hoc definitum est contra Nestorianos in Concilio Ephesino
IN
>enz., 114118) ubi declaratur unió secundum subsisteniiam, gvwois — ^ ~~L~'J
'* Q &
Status qusestionis. — Sensus est: utrum ba?c unió facta sit ita
1 1 :

xaO' í)7ióaTaatv (Denz., 114) vel secundum personam, et damnatur —


(ii. 116) doctrina de duabus personis moraliter unitis; item damna-
ut sit una sola persona.
ini (n. 117) haec expressio Nestoriana: «Christum hominem esse
Hic articulus continet confutationem Nestorianismi, qui negabal,
unitatem persona? in Christo, et admittebat solum uniouem moralem
Ihnophoron, id est, Deum ferentem». — Item n. 124: «Si quis non
OOQfltetur Dei Verbum passum carne, mortem carne gustasse. ana
sicut est ín sanctis Deo unitis per amorem.
thoma sit». — Item definitur (n. 113) B. Mariam Virginem esse Dei
Qcnitricem Qeotóxov, prout est mater hujusce hominis Je6u qui est
i panlheismux, confimdene iiatnraiu divinan) et uatnras creatn*.
Paríter
oontradidinnem oontinet, et de facto Iu eo aul muniius absorbetur in Deo, tune MUI, in unitate persona?.
est aeoemisnius ut apud Parnienldein, vcl In imiicnthelanio: aul /)ri(x abaorbihir lia) deiinitiones confiriuantur n Concilio Chalcedon ensi (Denz.,
i

in mundo, ut In evolutionl.snio absolutn. situihIiimi <iui-m III Iti milnd» el |4A) : « Ununi eumdemque Christum... in duabus naturis inconfuse...
nnnquan) »U. .1 In unam personam aU/uc xubsistentiam nou in duas personas par
,

lli mu el divisum ».
:

BJISC UNIO FACTA EST IN PERSONA 87


86 DE U'SA UNIONB HYPOST ATICA

Item in Símbolo confitetur unam et eamdem personam esse Fi- plurium modernorum circa personal i tatem, et systemata libere di-

lium Dei et hominis ; praesertim iu Symbolo sancti Athanasii « Uuus :


sputata inter theologos catholicos.
omniuo, non coufusione substantia?, sed unitate persona? » (Denz., 40).
I* parte articuli, quoad distinctionem ínter personam et na-
In
ln Scriptura ¡Sacra jam explicite invenitur haec doctrina üdei,
Imam paulatim fit transitus a seusu communi, seu a ratione natu-
prout in ea mu et ejdein (Jliristo tribuantui proprietates utriusqu e
1

rali, ad rationem philosophieam, qua? agnoscit et defendit valorem


n at u rae divina? et humante, scil. Ule idem Oliristus, qui coucipitur,
realem rationis naturalis contra phsenomenismum vel empiricum, vel
nascitur, baptizatur in Jordane, timet, tristatur, esurit et ex itinere
idealisticum.
fatigatur, patitur et in cruce moritur, il le idem vocatur Filius Dei,
super omnia Deus, auctor vita?, ipse dicit: « Ego sum Veritas et Legenda est prima pars articuli
Vita, scil. proprietates utriusque natura; attribuuntur ¡n Sacra In hac prima articuli parte sunt tria; scil. 1» conclusio, postea

Scriptura eodem subjecto intelligcnti et sui juris, scil. eklem pe r- definitio suppositi, et deinde definitio persona? qua? perficitur in
son w^; ha?c autem persona est ipsa persona aeterna Verbi, ut expri- responsione ad 3 um .
mitur apud Joannem, i, 14: « Verbum caro jactum est», scil. Filius
conclusio sic breviter exprimí potest: ln omni creatura rea
-
/*
Dei factus est homo. Non sunt igitur dúo: Filius Dei et homo, sed
liter differt suppositum a natura , sicut totum reale a parte rea ti .

unus persona liter.


Ratio est quia secundum suam defmitionem nominalem suppo-
Ad intelligentiam horum sufficit notio communis persona;, scil.
situm seu subjectum attributionis siguificat totum dum natura si- ,

persona est subjectum intelligens et sui juris seu liberum tloc


guificat essentiam, et in omni creatura praeter ejus essentiam sunt
.

subjectum potest esse purus homo, potest esse Angelus, potest esse
cxistentia et accidentia sic est in angelis, Michael enim non est
;
Deus, seu aliqua persona divina. a
suum esse, nec suum agere (I q. 54, a. 1); insuper in rebus corpo-
,

Objiciebat Nestorius sufficit unió moralis.


reis praeter essentiam speciei sunt principia individuantia quae su-
:

Respondetur: Unió moralis est secundum affectum; amicus au- uuintur ex materia quantitate signata, v.g. hsec ossa, has carnes.
tem quaiituinvis intimus non dicitur factus alter amicus, vel sanctus Unde haec distinctio realis inter naturam creatani et suppositum
ferventissimo amore Deo junctus non dicitur factus Deus, nec Deus
inquo est, non est distinctio realis inter rem et aliam rem, sed inter
dicitur factus Petrus aut Paulus, quamvis cum lilis moraliter uniatur.
totum reale et actúale et partem ejus realem, formalem ac per
lmo Christus non potuisset sine meudacio dicere « higo sum via,
:
fectivam.
veritas, et vita» scil. non potuisset sine meudacio tribuere sibi lo- secundum rem, suppositum
Per oppositum « iu Deo non est aliud
quenti attributa divina et attributa natura? humana;. Pronomen ligo
et natura».
denotat enim personam loquentem, et personam unicam; nam si
sunt dua? persona;, non potest dici quod una est alia; verbum est Definitio realis suppositi sequitur, scil. a suppositum significatur
in judicio aflirmativo exprimit.identitatem realem subjecti et praedi- ut totum habens naturam sicut partem formalem et verfeetivam sui ».
et. ut dicitur ad 3 "". suppositum est totum «per se (separ atim )
1

cati. V.g. «Ego sum


Veritas» significar: «Ego qui ore humano lo-
quor sum eadem persona quae est veritas», alioquin judicium est xistens et operans». Hoc est attente considerandum, quia est fun-
simpliciter falsum, sicut si Paulus diceret: Ego Paulus sum Petrus. daméntala philosophicum totius tractatus.
Sic suppositum est id "quod " est scil. subjectum reale attribu-
Quoad Paires, cf. Rouet de Journel, Enchiridion Patristicum,
tionis, ita quod ipsum non attribuatur alio subjecto dum natura ;
Index theologicus, u. 384 385.
est id \uo"
aliquid est tale, in tali specie; pariter existentia est
Unitas persona; clare et omnino explicite affirmatur a Tertul- id quo aliquid ponitur extra nihil et extra suas causas, facultas est
liano, ab Origene, a sancto Ephrem, a saucto Athanasio, a sancto
id quo subjectum potest operari, operatio est id quo actualiter ope
Gregorio Nazianzeuo, a sancto Elieronymo, a sancto Cyrillo Alexan- ratur.
drino, a sancto Leone 1. a sancto Joanne Damasceno citato a sancto
Ba?c omnia attribuuntur supposito, et ipsum non attribuitur
Thoma argumento sed contra iu articulo 3.
in
alio subjecto. Notandum est insuper quod ha?c diversa judicia affir
Cf. Liturgiam terminatio orationum « Per Dominum nostrum
: :

m.iliva: Petrus est homo, Petrus existit, Petrus potest agere, Petrus
Jesum Christum qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus sancti
"I" ratur, haec varia judicia aflirmativa asserunt identitatem realem
Deus per omnia saecula sa?culorum ». Ubjecti et pra?dicati per verbum est, scil. Petrus est idem reale
In corpore articuli sunt dua? partes: nulijectum quod est homo, quod existit, quod potest agere, quod

In I» persona dislingiiitur a nal uní .


OperatUr. Ut autem haec judicia sint vera, oportet quod extra animam
mí luvc realis identilas quamvis essentia Petri non sit ejus existen-
J ii 1 P prohal iir jj uod unió \ i rbi incaniati lacla sil in persona.
1.
,

llu, D6C ejus facultas operativa, nec ejus operatio. Ojiortet ergo esse
Priuj eXpoSeaOUI eSt arHcUluT] pimlrn vidchiiuiix NyHtemata. errónea
: t

88 DE IPSA UNIONE El YPOST ATICA HMC UNIO FACTA EST IN PERSONA 89

aliquid guo subjectum est idem subjectum reate, seu id quo aliquid míc in eo sunt dua? persona?, seil. persona assumens et persona as-
est «quod per se [separatim) existen.? et operans » ut dicitur ad 3 uma . k u rapta.

Et infra melius videbimus quod id quo aliquid est quod, est Ad hanc Thomas ad 3 UID optime
difficultatem solvendam, sanctus
subsistentia, ratione cujus suppositum est id cui convenit esse per lllustrat delinitionem Boetii, perfectedistinguendo inter individua -

se separatim. litatem seu individuationem et personalitatem .

Hoc est fundamentum philosophicum totius hujusce tractatus'. "Legenda est ha?c responsio ad 3 um .

J)efinitio personw. est subjectum intelligens ac sui juris seu libe- Principalis propositio hujusce responsionis est:
rum, scú. suppositum loabens rationalem naturam vel intellectualem,
« Non quod libet individuum in peñere substantia? . etiam in ra-
Hoc
dicitur in line prima? partís nostri articuli sub bis verbis tionali natura, luibet rationem personce, sed BohmTillud quod ver se
« Et quod dictum est de supposito, intelligendum est de persona in
tytstit" non autem illud quod existit in alio perfectiori. Unde manus
( reatura ratiouali vel intellectuali, quia nihil aliud est persona quam Socratis, quamvis sit quoddam individuum, non tamen est persona»,
rationalis natura" individua substantia. secundum Boetium, in Li- sed pars persona? et pars substantia?.
bro de duabus naturis, initio». Ex alia parte scimus quod pro S. Thoma (P, q. 13, a. 9; IIP,
Addendum est: persona est subjectum intelligens sui juris per q. 77, a. 2) principium individuationis est materia auantitate sian ata.
se separatim existens et per se separatim operans, v.g. Petrus, Pau- :
id est ut explicat Cajetanus in De ente et essentia « Materia capax :

lus. Item P, q. 29, a. 3 « Persona est quid subsistens in rationali


:
hujusce quantitatis ita quod non illius» ; sic enim distinguuntur dua?
natura ». guttae aqua? simillima?, non habent eamdem materiam quantitate si-
Elsec defiuitio explicatur in responsione ad 3"™ in fine ad sol- gnatam, sic sunt in diversis partibus spatii. Unde individuatio , des-
vendam hanc diilicultatein persona est, secundum Boetium, «ratio-
: sumpta ex materi a, est quid infimum in bomine, dum personalitas,
nalis natura? individua substantia»; atqui Cliristus assumpsit na- ut dicitur in responsione ad 2
am «pertinet ad dignitatem. et per-
turam humanara individuatam, ergo assumpsit personam humanam, jectionem alicujus rei,... seil. quod per se existat».
In Christo, ut videbimus, individuatio est sicut in nobis per ma-
teriam, dum personalitas est increata, sic infinite distant ab invicem.
Quoad correlatiouem Inter nomina abstracta et nomina concreta dicendum
s
Cf. ad 3^, item P, q. 29, a. 3: « Persona significat id quod est per-
est Sicut humanitas est Id quo homo est homo, lta persona-litas est id quo
:
l'cctissimum in tota natura, seil. 6ubsistens in rationali natura».
persona est persoua, et subsistentia est id quo s-uppositum est suppositum, bre-
vlus subsistentia vel etlain personalitas est id guo aliquid est quod. Non oportet igitur confundere naturam individuara vel indivi-
* Hoc fundamentum clrca suppositum invenitur apud Aristotelem in Pe- : duatam seu singularem, cum supposito et persona. Nam natura etiam
rihermeneias seu de judicio, L. 1, lect. 3, 5, 8; ubi explicatur significatio verbi individuata non est id quod 'e s sed' id ff«o"aliquid est in tali specie
,

«est» in judicio aflirmativo, et in Metaphysicis h. V, e. 6, lect. 7, ubi osten- mi gradum individualéra limita ta seu contracta, v.g. natura indivi-
ditur quod omne verbum resolvitur in boc verbum sum, es, est et in suum :

participium.
duata est hcec humanitas ; item materia est id quo aliquid est ma-
Anima judleli ost verbum est v. g. «Petrus ambulat » slgnificat: «Petrus
: lcríale 4 E contrario suppositum seu persona est hic homo per se
.

est ambulans, sen est Idem reale subjectum quod est ainbulans ». wparatim existens et operans, cui tribuitur ha?c humanitas, ut par
Cf. Met., L. V, c. 7 (lect. 9 s. Th.) n. 893 « Verbum quodlibet resolvitur
ejti8, proinde non dicitur: hic homo est sua humanitas, nam ver-
:

in hoc verbum est », unde patet quod quot modis pnedicatlo flt, tot modis ens
Imiiii «est» exprimit sub distinctione lógica identitatem realem pra?-
dicitur, seil. substantive aut quantitative, qualitative, active, passive, relative.
etc. Sic distinguuntiir pra^llcamenta seu categorite entis tauquam diver- dicati et subjecti, et non est identitas realis inter totum et partem.
sa colorationes verbi est Petrus est substantialiter homo, quantitative magnus,
: limera dicitur: hic homo non est sua humanitas, sed habet huma-
qualitative sapiens, etc. liltatem, seu habet suam naturam. Sic sensus communis seu ratio
Item Post. Analytica, L. II, lect. 10, s. Tboma?, de tertio modo diccndi
uaturalis omnium hominum, ita loqueado, in confuso distinguit per-
per se, seil. aliquid per se subsistens, seu substantia prima (v. g. Petrus), qua?
non est in, alio tanquam in subjecto, dum substantia secunda (v. g. humanitas) donara et naturam, seu id quod est , et id quo aliquid est in tali
attribuitur Petro, ita ejus accldentia quamvis alio modo, lus modus dlcendi üiiucie.
per se est delinitlo, 2us est proprietas necessaria, 3us substantia prima, 4us causa Proinde in explicatione definitionis persona? data a Boetio, san-
proprla per se et immediate requisita a suo effectu proprio, ut cantor a cantu,
occisor ab occisione.
ctus Thomas, P, q. 29, a. 3 et ad 4"™ et comrauniter thomista? ad-
Cf. apud sanetum Thomam 1», q. 13, a. 12: « ln qualibet propositione nf- aJ aliquod verbum et dicunt: persona est rationalis natura? in-
ti ii t-

flrmativa vera, oportet quod praxllcatum et subjectum slgnilicent idem secun- dividua substantia omnino incommunicabilis , prout persona est pri-
dum rem aliquo modo et dlvereum secundum ratlonero ». Item 1» q. 14, a. 14;
q. 85, a. 5; III» q. 2, a. 2 e 0. q. 4. B, 2 (Cajetanum) q. 10, a. 1; q. 17, a. 2; ;

- Contra Gentes, h. I, c. 07. ' SI materia esset id quod est, et non solura id quo lapides, planta» et ani-
Item Tabula áurea o|KTiim siinctl Tlionuc, ad vocein: verbum. n. 77 et sqq- uinllii «lint aliquid materiule, niaterlallsmus esset verus: omnla eorj>ora etiam
Hanc quu-MtloiK-m longo triiotnvlmui. nlll.l l v »t»¡s rommun rt la l'hilosopltio
ifurpiiM liumnnuni et. lpK<* homo ossent modillón! Iones accidentales hujusce nia-
de Vfitra, ti' .VIII lo»,p. MI, RMMRIS, (vrlix por «e oxlBtentl», tu putnblilil Tlinlon, AiiuxIiiioiioh, Ilernclltim.
; ;

90 DE IPSA UNIONES H YPOST ATICA HJiC UNIO FACTA EST IN PERSONA 91

mum attributionis subjectum, quod de nullo alio prwdicatur et cui I«m Confirmatur. Nulla alia potest excogitari unió Verbi nisi
áttribuuntur quascumque ad eain spectant, scil. natura, existeutia, ti ii in natura, aut in persona; unió enini per affectum seu per exi
t.

proprietates, actiones. miam gratiam personas amatas collatam, qualem Nestorius nngebat
Sed est triplex communicabilitas... Gf. I*, q. 29, a. 3 ad 4 um . iu Cbristo, non est propria Verbo, sed communis est tribus Personis
siiiiul ad extra operantibus et jam invenitur base unió secundum di-
ad hoc totum quod est suppos i- versos gradus in ómnibus justis.
tum: v.g. humanitatis ad Ver-
bum llum Confirmatur. Si sunt duas in Christo personas, nulla est
partís ad redemptio riostra; nulla enim ex bis duabus personis potuit nos a
ad hoc totum essentiale vel quan
totum titat.ivum
peccato redimere: non divina, quia non potuit pati, nec pro nobis
:
Communicabilitas h¡ ti sf acere, nec mereri
i
non humana, quia non potuit conferre ope-
animas ad hominem
;

v.g.
ribus suis satisfactoriis et meritoriis valorem infinitum, qualis re
v.g. brachii ad corpus. ipiirebatur ad redemptionem nostram, tit sit adasquata reparado.

umversaiis , v.g. bumanitatis ad omiiia indi-


\ ad inferiora } vid ti a speciei. » • •

Unde quando dicitur quod persona est incommunicabilis , intel-


ligitur prassertim quod est incommunicabilis ad aliud suppositum, Restat responderé duabus prioribus difficultatibus initio articuli
quamvis etiam simul ad inferiora et ad totum quantitativum. propositia.
De hac incommuuicabilitate personas sanctus Thomas loquitur:
/ difficultas erat illa: In Deo persona non distinguitur a na-
P, a. 2 ad q. 19, a. 3, ad 4; q. 29, a. 3, ad 4 de Potentia, natura. Ergo nec
q. 3, 3; tura. Atqui unió Verbi incarnati non facta est íd
;

1
ad 2 ". III". q. 72, a. 2.
q. 9, a. 2.

Cf. Tabula áurea, Verbum In-
iu persona.
communicabile. Hoc multum evolvi in libro Le sens commun, 3 édi-
C
:

tion, p. 320 358. Ad I"™ respondetur: Distiuguo majorem : in Deo persona non
Sic paulatim üt transitus a notione communi seu vulgari per- distinguitur a natura, realiter, concedo; ratione, negó. Concedo mi
sonas ad notiouem philosophicam. Et nunc non necesse est ad con- norem.
Distinguo conclusionem ergo nec in persona, si persona divina
clusionem prassentis articuli exponere diversa systemata libere di-
:

sputata inter theologos catholicos circa personalitatem seu constitu- ,


nequidem ratione distingueretur a natura, concedo; secus, negó.
tivum fórmale ipsius persona. Gf. infra de tais theoriis. in appendu-.e legenda est resp. ad l um .

hujusce articuli. Ergo unió ista bumanitatis cuín Deo^facta est, non sub ratione
naturas divinas, sed s ub ratioue"personae" Filii.
• • • Sic distinctio rationis inter justitiam divinam et misericordiam
fundat veritatem taarum propositionum Deus punit non per mise-
:

ricordiam, sed per justitiam, quamvis base dúo attributa non realiter
//" pars articuli nostri sic probat conclusionem intentam. «listiuguantur. Sic Deus intelligit per intelligentiam et non per vo-
— Omne quod inest alicui persona?, sive pertineat ad natuiam luntatem. Item Verbum unitur bumanitati non in natura, sed in
ejus, sive non, unitur ei in persona (quas est totum per se persona.
separatim existeus). üt dicit Cajetanus, n. VIII « Stat responsio in hoc quod... unió
:

— Atqui secundum Bdem catholicam, huinanitas Christi inest per- naturas humanas in mysterio incarnationis non addit aliquid rationi
sonas Filii Dei. nal une, sed bene addit aliquid rationi persona, quia addit subsi-
— Ergo ei unitur in persona, non autem in natura. ttere in natura humana».
Notandum est insuper quod S. Thomas in hac responsione ad
Major sequitur ex definitione prout est totum seupersonas, Verbum subsistit in natura humana»
l"» 1
et saspe postea dicit: « ;

subjectum per se separatim existeus et operans, cui tribuuntur tan muí Cajetanus, n. VIII, dum multi theologi hodierni minus recte
quam ultimo attributionis subjecto ea omnia quae ad eam spectant, iIh unt: « Humanitas subsistit in Verbo». Revera id quod subsistit
scil. natura, existentia, ftccidentia etc. non est humanitas quas se habet ut id quo Verbum est homo; id quod
Filio Dei attribiiuntur na mibsistit est. ipsum Verbum inoarnatum.
Minor constat ex revelatione, prout
tur» bomnim nec non purl.es H propriHules humana- natura-, scil. adhuc hodie a multis theo
2* difficultas erat illa quas proponitur
anima, earpM, paxmbmiuN ot.-. cr. Güjetanum, n. vi »q. |h K íh contra interpiclntioncin doctrinas S. Thomas a Oajetano pro-
:

H^iC UNIO FACTA EST IN PE1ÍSONA 98


92 UE 1PSA ÜNIONE I1YI-OSTATICA

positam ;
natura humana non est minoris dignitatis in Christo
wciJ. :
» * »
quam Atqui personalitas ad dignitatem pertinet. Cum ergo
in nobis.
natura humana in nobis propriam personalitatem üabeat, multo ma-
gis habet propriam personalitatem in Christo. Difñcultas proposita a recentioribus. —
Ultima difficultas propo-
Plures thcologi hodierni boc argumentum renovant contra Caje- nitur sic a multis modernis, sec. tendentiam Giiuther et Rosmini. Di-
tanum, dicendo: personalitas non potest esse modus substantialis cunt: mysterium Incarnationis nullo modo fit iutelligibile ex hac
terminans naturam, ut sit immediate capax existentia}, scil. ut con- notione mere abstracta et metaphysica suppositi seu subsistentise,
stituatur id quod per se separatim existit. vel personalitatis. Personalitas enim concipienda est non solum me
taphysice seu ontologice, sed etiam sub aspectu psychologico et mo
Responsio sancti Thomaj citatur in Encyclica Pii XI circa com-
rali, qui cadit sub experientia. Psychologice autem, personalitas vi-
memorationem Concilii Ephesini contra Nestorium. Ha;c responsio
S. Thomae ad boc rediicitur « Personalitas ad dignitatem pertinet
:
detur consistere in conscieutia sui ipsiu s. ac i n personali judicio .

prout est id ratione cujus persona per se separatim existit Sed di- Proinde Locke et postea Günther (cf. Denz., 1655 sq.) deíinierunt
.

gnius est alicui quod existat in aliquo se digniori, quam quod existat personam «naturam sui consdam». —
Moraliter autem i)ersonalitas
per se». Legenda est resp. ad 2a™. in hoc videtur consistere quod unusquisque est sui juris, seu dominus

Sic perfectius est pro vita sensitiva uniri intellectivaí, et pro sui ipsius, seu liber agendi ut vult, et in boc insistit Rosmini (cf.
omni inferiori uniri superiori, v.g. pro diácono, fieri sacerdotem, et Denz., 1917).
pro sacerdote, fieri episcopum. ita perfectius est pro humana natura Tempore modernismi anno 1905, plures studentes theologise in
existere in persona Verbi, quam Jiabere personalitatem propriam; quadam facúltate in schola dogmática} nequidem audiebant profes-
quia quidquid perfectionis est in personalitate propria, infinite et Morem qui tractatum de Incarnationem exponebat. Scñbebant epí-
eminentius invenitur in Verbo, ita scil. ut sit intrínseca indepen- stolas aut legebant libros ad dogmaticam nou pertinentes, quia, ut
dentia non solum a rebus materialibus inferioribus, nt in omne ani- aiebant, tbeologia scbolastica nullam conceptioueni intelligibilem de
ma rationali, sed «b omni creatura, nam ipso facto Christus non est personalitate. Cliristi proponit.
creatura, sed super omnem creaturam. Tune dixi cuidam ex bis studentibus «Quid sit igitur, juxta
:

Et id quod sanctus Tbomas dicit in hac responsione de persona- te, personalitas, ad meliorem intelligentiam mysterii Incarnationis
litate propria dici potest de modo substantiali ratione cujus. sec. habendam?». Mihi respondit : «Personalitas constitit in conscientia
Cajetanum, persona est id quod per se separatim existit. sniipsius, et hoc sufficit». — Qusesivi, sed quot sunt conscientia} et
Cajetanus ipse in nostrum articulum n. IX, bene explicat respon- intelligentia} in Christo? Nequidem cogitaverat hic studens quod sunt
sionem B. Thomae, dicens « Sicut sensitivo dignius est habere esse
: dua} intelligentise et conseqnenter dua?. conscientise in Christo; et
specificum completum per l'ormam nobilioris ordinis, scil. per ani- igitur deberent esse dua¡ personalitates, si personalitas formaliter
mam intellectivam. ita natura humana in Christo majori donata est consisteret in conscientia suiipsius.
dignitate ex hoc quod ad personalitatem divinam assumpta est». Alter horum studentium mihi respondit: «Personalitas consi-
Posteriores thomistaa. ut v.g. Billuart, aliquid addunt, scil. stit in libértate seu in dominio suiipsius». Sed uec cogitaverat
í lie
« Snbsistentia seu personalitas est perfectio et complementum na-
quod in Christo sunt duas libertates, et sic deberent esse dua} perso-
tura}, perficiens illam non in ratione natura; seu essentiae, sed in
nalitates et proinde duas persona}, quod est baeresis nestorianismi.
ratione suppositi seu persona-; prout ad dignitatem rei pertinet quod
Ex hoc manifestum est quod perveniendum est ad notionem pro-
per se existat, ut dicit S. Thomas ibid. «Dignius autem est alicui
:
fnndiorem personalitatis ad eam consideraudam sub aspectu onto-
quod existat in aliquo se digniori, quam quod per se existat; et ideo
lógico, et non solum sub aspectu psycbologico aut morali.
ex hoc ipso natura humana non est minus digna, sed dignior in
Christo, quam in nobis». Cf. infra IIP. q. 4, a. 2, ad 2»m et ad 3"**1
Ad hanc difficultatem solvendam, qua? valde diffusa est hodie,
.
utilis est, initio tractatus. ad eum illustraudum, quanlam manu-
Notandum est quod praídicta
definitio persona?, sciiicet subjectum'
ductio seu elevatio a notione psychologica et morali personalitatis
intelligens et liberum sine diflicultate verificatur in persona humana,
prffisertim sanctorum ad notionem ontologicam siimma} personalitatis
in persona angélica, in persona divina. Omnes euim sunt subjectum
incommunicabile, quod non potest attribui alteri subjecto, omnes Christi, quas sic minus abstracta, sed vividior et magis concreta ap-
gaudent intelligentia et libértate; sed, ut patet, persona non dicitur [iarebit, ut convenit ad loquendum de hoc mysterio non solum cum

univoce de Deo et de homine; dicitur analogice non tamen metapho- philosophis modernis, sed cuín fidelibus non versatis in philosophia
rice, sed proprie; signilicatum eriim fórmale persona} in-oprie sal- •I qui tamen ex (ide Incarnationis vivere debent, et ad contemplatio-

vatur in Deo proportionaliter, hícui sinnificatum pro|.r¡um subjecii Dem ejus aspirant.
rcalis, ¡nlrlli;..,.,i|¡iu et libcrlati».
; ;

94 1)K IPSA UNIONE HYPOSTATICA MANUDDCTIO AD EJUS INTELLIGENTIAM 95

Manifestum est quod lex veri et pleni progressus personalitatis


Manuductlo seu elevatio ad quamdam Incarnationis intelligentiam. non consistit solum in progressu pra?dicta? independentiae nam vera
;

el legitima independentia persona? humana? erga res sibi inferiores


jundatur in stricta dependentia erga realitates sibi superiores. Sic
Ua?c elevatio componi potest ex tribus articulis sancti Thoma?,
ratio nostra superat res sensibiles, spatium et tempus, quia ordina-
scil. I*, q. 29, a. 1 de definitione persona?; a. 2: ütrum nomen per-
lur ad verum universale, et 6ic ad supremum Verum cognoscendum
sona? sit ponendum in divinis et I II*, q. 2, a. 2: ütrum unió Verbi
Kiiltem prout est naturaliter cognoscibile.
iucarnati facta sit in persona; sed addenda sunt ea qua? ad aspectum
psychologicum et moralem personalitatis pertinent. Item si voluntas nostra est libera et independens per respectum
od allicientium bonorum particularium, hoc est quia ordinatur ad
EIa?c manuductio incipere debet a delinitione persona? sub tri-
ontologico, psychologico et morali considerata, et a
lionum universale, et sic ad supremum bonum, id est ad Deum aneto-
plici aspectu :

Iege veri progressus personalitatis psychologica? et moralis. rem natura? super omnia diligendum.
Persona autem sub hoc triplici aspectu definitur: subjectum in- Ha?c est characteristica vera? personalitatis, scil. quod ejus le-
gitima independentia seu relativa autonomía erga res sibi inferiores
telligens et liberum, seu substantia rationalis naturw, per se sepa-
rundatur in immediata dependentia a vero et a bono, a supremo vero
ratim existens ac operans, sui conscia et .viít juris, ut Petrus et
el supremo bono, id est a Deo.
Paulus.
Quid sequitur ex hoc quoad legem veri ac pleni progressus per
Personalitas humana est id quo homo sic est per se separatim nonalitatis psychologicíe ac moralis?
existens, ac proinde sui conscius et sui juris, id est dominus sui
Sequitur quod personalitas eo perfectior est, quo magis rebus
actué. Quoad personalitatem pra?sertim notandum est, quod prseter
inferioribus dominatur et quo magis intime a Deo dependet.
independentiam communem onmi supposito, prout per se separatim
Ha?c est vera lex ejus progressus, qua? facile illustratur exem
existit, est triplex specialis independentia, uam persona est suppo
plis, ascendendo gradatim ab Ínfimo gradu personalitatis humana?
situm per se separatim existens, cujus esse et operari specificum,
usque ad personalitatem Christi.
scil. intelligere et velle, non intrinsece dependent a materia.
Sic personalitas psychologica et moralis ínfima est in nomine
Persona igitur gaudet siiecialiter triplici independentia, id est:
huís passionibus inordinatis dedito. Adhuc hic homo quidem est per-
Io ejus esse non intrinsece dependet a materia, sic anima post Hona seu substantia intellectualis natura?, sed parum conscius est
separationem a corpore, remanet immortalis ilignitatis sua? et parum dominus sui, in eo regnat non recta ratio,
Hed sensus, imaginatio et inordinata? passiones, sicut in animali
2 o ejus intelligere pariter non intrinsece dependet a materia,
bruto. Non habet dominationem sui, nec independentiam per re-
et sic transcendit singularia hic et nunc existentia et pervenit ad
«pectum ad inferiora, quasi invincibiliter allicitur a bonis infimis, a
universale
voluptate et ab omni objecto concupiscentia?, et a pra?judiciis mundi
3 o ejus velle remanet etiam independens per respectum ad bona in quo vivit, potius ut servus, quam ut dominus; est enim servus
particularia non ex omni parte bona, qua? voluntatem nostram spe peccati. Id quod in eo evolvitur non est personalitas, sed individua-
cificatam a bono universali non infallibiliter alliciunt. Sic persona- lilas Ínfima, sub specie individualismi seu egoismi. Vult esse centrum
litas valde superat individuationem per materiam. oinnium, et revera fit servus omnium, servus passionum suarum qua?
Qua?nam igitur est lex veri ac pleni progressus personalitatis onlrariantur ad invicem, prout non regulantur, et servus hominum
psychologica} et moralisf el cventuum. qui possunt in ictu oculi ejus infimam beatitudinem
Quidam putant hanc legem esse simpliciter in progressu prae (leünitive tollere.
dictae independentia?, qua? in fine esset omnímoda et absoluta, seu Personalitas -moralis multo altior apparet in viro virtuoso, qui
plena autonomía spiritus et voluntatis, ut ait Kantius. Sed secun- i'Kl humana? conscius ac pervenit ad dominationem
sua? dignitatis
dum hanc tendentiam homo secundum plenam evolutionem persona- rassionum suarum, prout magis ac magis diligit veritatem et justi
litatis sua? nullum superiorem sibi agnosceret, tune in plena evolu- tlam, id est prout magis ac magis ejus vita dependet a Deo super
tione personalitatis non esset amplius locus virtutum qua? dicuntur omnia diligendo.
passivae, scil. humilitatis, obedientia?, patientia?, mansuetudinis, imo Hoc quodammodo intellexerunt magni philosophi antiquitatis ut
virtutum theologicarum et ideo ha?c superior personalitas non muí-
; Horcates, Plato, Aristóteles, et aliqualiter stoi'ci cf. Ethicam Arist.
:

tum distingueretur ab insubordinatione perfecta illius qui dixit non lie definitione virtutie.
serviam. Sic lisec absoluta autonomía damuata est in concilio Vati-
cinio (Deuz., 1810) et ha?c eet doctrina Kantiana: «Si quis dixerit Item in ordine intellectuali, undenam provenit superioritas per
rationcm humanam indcpcudi-nlcin t'-s.sc, ut lides ei a Deo n> T"" i •onalilatie intellectualis hominis magni ingenii per respectum ad
rari non posxit a. e. ». Ordinarios scientia? o|M>rari<)K? Hace sui>eriorita8 provenit ex hoc quod
:

96 DE IPSA UNIONB HYPOSTATICA MANUDUCTIp AD EJUS INTBLLIGENTIAM 97

homo magni ingenii minus dependet a societate hominum sua? aitatis


IK'ifectiouis est in proprio «ego» eminentissime invenitur in ipso,
et patria?, et boc quia inspira tionem superiorem accepit a Deo, et prout Deus est principium radicale eorum vitas intima?. Sic sancti
i

magis a Deo dependet, ut aiebat ipse Aristóteles in capite Dé bono,


quasi renuntiando omni personalitati propriae et independentia? per
fortuna, Magnas moralis, 1. VII. Dicit de his hominibus superioribus n'spectum ad Deum super omnia dilectum, in fine dicunt ut san-
qui vocantur divini, ut divus Dato: « Sequuntur interiorem in- ctus Paulus: « Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus »
stinctum, et non expedit eis consiliari, quia moventur a meliori prin- (Ualat., ii, 20), vel «Mihi vivere Christus est et mori lucrum» (Phil.,
cipio», scil. magis immediate a Deo dependent, et vivunt sub domi- i, 21). Ut notat S. Thomas in Ep. ad Phil.: «Sicut pro venatori ve-
natione inspirationis superioris, qua) quandoque magnas habet exi- natio vita est, et pro studioso studium et pro a?groto sanitas ad quam
gentias. Sic ingenium definitum est: « Quiedam specialis propinquitas aspirat, ita pro sanctis vivere Christus est, quia est principium et
ad Deum », « une párente avec l'Absolu ». linis eorum vita?».
Sed multo altius quam bomines ordinarie virtuosi et quam homi-
Sic. supernaturalis personalitas psychologioa et moralis sancto-
nes magni ingenii sunt sancti; ipsi soli plene intellexerunt legem
rum immense superat personalitatem sapientium paganismi, sicut
veri ac pleni progressus personalitatis bumanae, scil. eo perfectior
gratia superat naturam. Eorum personalitas sancta superat non so-
est personalitas humana quo magis intime a Deo dependet, eique uni-
Iu ni res sensibiles, spatium et tempus, sed quodammodo omnes res
tur, et rebus inferioribus dominatur. Sub isto aspectu est aliquid
creatas prout «non sibi vivunt, sed Deo». Hoc est secretum extraor-
omnino speciale in sanctis quod nonnisi in illis invenitur; scil. veré
personalitatis S. Pauli, ita ut post viginti sascula, innumeri
il'mariffi
in praxim ponunt verba Christi : «Qui amat animam suam perdet
christiani ex suis epistolis quotidie vivant, ac si heri sci-ipta? fuis-
eam, et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam ceternam cu-
sent, dum pauci tantum eruditi epístolas Séneca? legunt, semel in
stodit eam» (Joann., xn, 25). Sancti ha?c verba profunde intelligen-
vita. Hoc est secretum personalitatis omnium sanctorum ut v.g.
tes veram puguam instituunt contra proprium «ego», contra perso-
8. Franciscus, sancta Catharina senensis, sanctus Vincentius a Pau-
nalitatem ex egoísmo seu amore proprio constitutam, et ad persona-
lo, qui propria? personalitati quodammodo mortui sunt, ut Deo vi-
litatem psychologieam et moralem ita superiorem perveniuut ut eorum
vant, et inlluxum supernaturalem habent non solum in eorum tempus
personalitas veré sit su peruatu ralis et etiam egregia in ipso ordine
et patriam, sed quasi in totam Ecclesiam et per plura ssecula.
gratise.
Moriendo seipsis, personalitatem propriam quasi amittunt in per Hoc egregie notavit Pascal dicens in suo opere «Les Pensées »
« Les saints ont leur empire, leur victoire, leur lustre et n'ont nul
sonalitate ipsius Dei ut fiant veré et profundissime servi Dei f ut di-
besoin des grandeurs charnelles ou spirituelles (intellectuelles) oil
cit Ecclesia: servus non est liber, non est dominus sui ipsius; sed
«•lies n'ont nul rapport; car elles n'y ajoutent ni ótent. lis sont vus
servus Dei participat sunimaj independentise ipsius Dei, unde com-
de Dieu et des anges, et non des corps, ni des esprits curieux, Dieu
muniter dicitur serviré Deo regnare est, et hoc est culmen persona-
leur suffit» (éd. Havet, p. 267). Sancti habent regnum suum, victo-
litatis creatse, quod quamdam remotam similitudinem habet cuni per-
i'iam suam, splendorem suum, et millo modo indigent gloria mun-
sonalitate increata Christi.
Quomodo sancti ad hanc eminentem personalitatem perveniunt? dana aut intellectuali, qua? nullam relationem habet cum eorum vita
Prout moriendo seipsis, substituunt in sua intelligentia proprio ju- Intima, nec illam augeret aut minueret. A Deo ipso et ab angelis
«'onspiciuntur, non ab oculis corporeis et ab hominibus curiosis, pro
dicio semper plus minusve inordinato, rectissimum Dei judicium per
fidem et dona Spiritus Sancti acceptum. Sic dicitur justus non ex
lilis solus Deus suliicit.

propriis ideis suis vivit, sed ex fide vivit, et omnia considerat quasi Hoc non sibi vivere, sed Deo, sec. S. Thoma? verba.
est proprie
oculo Dei, in calígine fidei. Hoc est quasi propriam personalitatem in ipso Deo perderé per abne-
Item in sua volúntate, sanctus paulatim substituit suse volun gationem suiipsius, et ad perfectam dominatlonem in passiones et
tati propria? voluntatem Dei, secundum illud Domini « Meus cibus
:
omnia inferiora pervenire.
est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me et perficiam opus ejus I Attamen sancti remanent infinite a Deo distantes, prout perso-
(Joann., iv, 34). Vivunt in continua fidelitate voluntati divina? signi- militas eorum ontologica remanet creata, etiamsi dicant ut S. Pau
ficata? et seipsos plene derelinquunt voluntati divina? beneplaciti nos Iuk: «Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus». Sunt
dum manifestata?, ita ut fiant profundissime servi Dei, sicut nianiiH creaturse infinite a Deo distantes, quamvis moraliter intime cum eo
nostra est serva voluntatis nostra?, fiunt quodammodo quid Dei, sea iiuiantur.
Dei creatura semper in manu Creatoris sui. Ut ait sanctus Tiloma», Et fuit error Nestorii, et postea Kosmini, reducere unionem
IP-II", q. 17, a. 6, ad 3: « Non sibi vivunt, sed Deo», prout carita! Vorbi incarnati ad unionem divinara sanctorum, ita ut Christus non
est amicitia cum Deo, et Deus est illis alter ego. rilxi in gradu et accidentaliter ab illis distingueretur. Unde damnata
Imo sancti vivide intelligunt quod Deus est «.alter ego» muffif 1
h«'i'
i Kosmini propositio (Denz., 19I7|: « In bjomanlta-te Clwisti
intimus ipsis quam proprius «ego», i-I. ¡nliuite perfeclior, proul. quid humana voluntas fuit ita rapta a Spiritu Sancto ad adhasrendum
» lUiuuotiu-I.AOMNai f'f Chrtito SMvtiiore
98 DE IPSA ÜNIONB HYPOSTATICA DE VARIIS SYSTEM ATIB US

Esse objectivo, id est Verbo, ut illa Ipsi integre tradiderit régimen Monis habet visionem beatificam, ut infra dicetur, q. 9, a. 2; sic
suse,
hominis, et Verbum illud (régimen) personaliter assumpserit, ita sibi ejus humanus videt immediate, etiam absque specie im-
Ititellectrifl

uniens naturam humanam. Hinc voluntas humana desiit esse per iMi ssa et expressa, Dei essentiam et intellectionem, et ab hanc su-

sonalis in bomine, et, cum sit persona in aliis bominibus, in Christo prema intellectione comprehensive videtur, ab ea etiam jugiter con-
remansit natura». Hoc est confundere manifestationem psychologi íortatur per lumen gloria; in ipso conservatum et a:ternitate particí-
cam et moralem personalitatis ontologicaj cum ipsa personalitate. pala mensuratum. Pariter ab initio est in sanctissima Christi anima
Revera, personalitas increata Cbristi est culmen inaccessibih velut compenetratio duarum voluntatum, nam per suam caritatem
veri et pleni progressus personalitatis qua; potest a nobis concipi. Infusara Christus ut homo intense diligit beneplacitum divinum quoad
Nam non solum in Christi intelligentia judicium Dei substituitur omnia et ab eo máxime diligitur, cf. infra, q. 18, a. 5.
semper proprio bominis judicio, non solum in ejus volúntate voluntas Sic in Christo non solum est unió naturarum in ordine essendi
Dei substituitur propria; volitioni, sed in radice harum facultatum. per personalitatem ontologicam sed unió activitatum secundum per-
,

imo in radice ipsius anima; Christi, non est personalitas humana, iiTtissimam et intimam subordinationem duarum intelligentiarum et
sed loco ejus est Personalitas increata Verbi qua; bumanitatem Cbri- duarum voluntatum in ordine operationis, eeu in ordine psyebolo
sti modo ineffabili assumpsit. Et dum sancti quasi nunquam de pro- gico, morali et spirituali.
pria personalitate loquuntur, nisi ad accusauda peccata propria,
Ohristus de sua increata et adorabili persona, loquitur dicens « Ego
:

sum via, veritas et vita». «Ego et Pater unum sumus». «Ego sum DE VARIIS SYSTEMATIBUS CIRCA UNIONEM HYPOSTATICAM
resurrectio et vita», ecc. «Ego» desiguat personalitatem increatam
Verbi, in qua existit natura humana Christi. De
fide est, ut diximus, unionem duarum naturarum in Christo

Sic manifestatur quodammodo convenientia lncarnationis et quae- lleri secundum personam, seu súbsistentiam xa0' Ú7róox«oiv, ut dixit
dam intelligentia hujusce mysterii habetur, considerando quod ex concilium Ephesinum (Denz., 114), propterea ha;c unió vocatur hypo-
una paite, ad rationem summi Boni, scil. Dei, pertinel quod eumnia statica. Sed disputant theologi circa id in quo consistit formaliter

modo se creaturw communicet, id est in Persona, ut dictum est persona seu q uid sit proprie personalitas vel subsistentia .

art. I o hujusce IIP" Partis, et quod ex altera parte personalitas eo Proinde, post breve examen systematum reprobatorum ab Ec-
perfectior est quo magis intime a Deo dependet eique unitur et rebus clesia, exponenda sunt systemata libere inter theologos disputata.

inferioribus dominatur. Sancti quodammodo habent cum Deo unum


et idem judicium ac velle, secundum plenam conformitatem. Per
Systemata ab Ecclesia reprobata. —
Sunt dúo systema Güntheri
:

fectissima unió esset si natura humana et natura divina absque con reducens personalitatem ad conscientiam sui, et systema Kosmini re-
fusione unirentur in eadem persona divina, et in eodem esse divino. ducens personalitatem ad voluntatem liberam seu suiipsius domina
Iricem
Hsec autem mirabilis unió, qua; superat omnino desiderium nostrnin :

naturale, verificatur in Incarnatione Verbi, in qua suprema persona 5


Systema Cüntheri (cf. Denz., 16G5 sq. et Vaca.nt, Etudes sur le
litas manifestatur secundum niaxiniam intimitatem possibilem cuiu
Concité du Vatican, t. I, p. 130) Pro illo qua;stio fundamentalis phi-
:

Deo, etdominationem in inferiora.


losophiae est theoria cognitionis, qua; fnndatur juxta ipsum in con-
Htec autem omnia implicite continentur in vera definitione per-
teientia suiipsius, ut vult Cartesius. Günther rejicit quidem Pan-
sona;, subjectum intelligens et liberum; dum dicitur subjectum sen
theismum, sed admittit unitatem snbstantialem omnium entium crea-
suppositum euuntiatur personalitas ontologica dum dicitur intel-
;

torum, qua; pro illo sunt manifestationes ejusdem substantiae quam


ligens et ideo sui couscium enuntiatur personalitas psychologica dum ;

»ocat naturam. Base natura inconscia in entibus inferioribus, bt


dicitur liberum et sui juris enuntiatur personalitas moralis seu sub xiíi conscia in homine.
aspectu morali. Et clare ex his constat quod personalitas ontologica
Proinde Günther tenet quod personalitas proprie consistit in
est radix seu fundamentum personalitatis psychologica; et moralis.
{•unscientia suiipsius, qua; ad animam rationalem pertinet.
Non sunt igitur separandae, sed per modum unius considerandae.
Ex hac notione personalitatis Günther vult explicare mysteria
secundum revelationem Cbrl-
Sic etiam faciliter intelligitur quod
Trlnitatis et lncarnationis. Non vult admittere quod Deus habeat
stus única persoua scil. unicum subjectum intelligens et liberum.
sit
«ni ipsi us conscientiam per suam essentiam, quia sic esset una sola
quamvis habeat duas intelligentias et. duas libertates. Nec solum Bit! persona in Deo. Si igitur, inquit Günther, Deus seipsum cognoscit,
habetur in Christo unió ontologica duarum naturarum in una per
sona, sed etiam consequenter mirabilis unió in ordine psychologicW
morali et spirituali. Bal eniin velut compenetratio duarum iutrlll l (¡iliulier ornt Hócenlos Rermanlcus natiin anno
1783, qul volult tbeologiam
gentlaruxn <'imsi¡, proal ajui anctistlma anima, ab Instanti eral Niiovnrc per plillosophlaiu u Kantismo Insiilratara.
: S

100 üli Il'SA UNIONH HVPOSTATICA DE VAR1IS SYSTEM ATIB U 101

boc est quia iu eo opponuntur subjectum et objectum, et affirmatur tionis et dependentia? per respectum ad Deitatem, nam ha?c unió,
a?qualitas utiiusque. Subjectum autem sui conscium
Pater, est qua? jam quam unió moralis et acci-
est in sanctis, nihil aliud est
objectum sui conscium est Filius ; et denique conscientia wqualitatis dentalis, scil. secundum couformitatem judicii et voluntatis ad Dei
utiiusque est Spiritus Sanctus. Sic Güntlier vult demonstrare Trini- judieium et voluntatem. —
Mérito igitur reprobata est ha?c theoria
tatem, et eam reducere ad veritates pliilosophicas. Llaec est essentia a Pió IX. —
Modernista? fere similiter locuti sunt.
semirationalismi, qui revelationem supernaturalem non negat sed
vult omuia mysteria revelata reducere ad veritates ordinis naturalis, Systema Rosmini. Hosmini, sa?culo xix, non incepit ut Güntber
ac si revelatio esset supernaturalis sol um quoad modum productionis ab ipso «Cogito» cartesiano, est potius ontologista. S. Thomas Dum
suae, non quoad substantiam vel essentiam, scil. ex parte objecti dicit: «Id quod cadit primo in intellectu nostro est ens», «objectum
revelati.
¡ntellectus est ens», Rosmini docet (cf. Denz., 1891): id quod primo
Item Güntber negat libertatem creationis, admittit optimismuin cadit in intellectu nostro est ens initiale quod est aliquid divinum,
absolutum Leibnitzii. Sic ipsa elevatio generis humani ad ordineni
ad divinam naturam pertinens, est quid divinum non per participa-
gratia? moraliter necessaria erat, ut vult Baíus, item Incarnatio.
lionem, sed sensu proprio «est actualitas non distincta a reliquo
Deuique Güntber explicat uuionem Verbi incarnati ejus theo-
;
nctualitatis divina?» (n. 1893), «est aliquid Verbi» (1897).
ria de personalitate constituía per conscientiam sui perducit ad Ne-
storianismum, nam sunt in Christo duw conscientia: sicut duae na- ,
Ex hoc principio procedunt omnes theoria?Rosmini.
tura? inteüectuales Güntlier vero ad vitaudum Nestorianismum in-
; I
o
Vult demonstrare Trinitatem, fere sicut Güntber, distin-
venit theoriam qua? valde ad ipsum appropinquat, scil. natura hu- : guendo in Deo subjectivilatem, objecti vi tatem et sanctitatem, seu
mana in Cliristo conscia est suw subordinationis et dependenti»; per rcalitatem, idealitatem, moralitatem, prout sunt tres suprema? for
respectum ad naturam divinum. Sed lioc jam verificatur in sanctis nía? ipsius esse scil.': esse subjectivum, esse objectivum et eorum unió
ómnibus, et non est quid speciale pro Christo. per amorem. (cf. Denz., 1915, 1916).
Hffic theoria, cum semirationalismo Güntlieri, reprobata est a
Pió IX in Brevi « Eximiam tuam » ad Card. de Geissel, Archiepisco- 2 o Negat libertatem creationis ut Güntber (Denz., 1908). Admit
puni Colouiensem (Denz., 1655). lit generatianisnium seu traducianisnuim, dicens «Cum sensitivo
:

principio intuibile fit esse hoc solo tactu, hac sui unione, principium
Confutatio bujusce theoria?, dúplex est: 1) philosophica ; 2) theo-
¡llud antea solum sentieus lit intelligens, subsistens, ac immortale»
lógica. .

(Denz., 1911). Personalitas humana pro illo consistit in volúntate,


1) Phüosophice. Conscientia sui testifica-tur seu asserit identi- (pía unusquisque est sui juris seu dominus suiipsius. Proinde docet
tatem nostra? persona?, non vero eam c onstitu it. Id est: cognoscimus Kosmini (Denz., 1917) « In humauitate Christi humana voluntas
:

quidem nos esse jugiter Iiíenticam personam per memoriam vita? pra?- fuit ita rapta a Spiritu Sancto ad adhasrendum Esse objectivo, id est
terita?, et per conscientiam testantem nos esse hodie quod in pra?te- l
erbo, ut illa Ipsi integre tradiderit régimen hominis,... Hinc vo-
rito fuimus. Igitur tum memoria, tum conscientia subaudiunt vel luntas humana desiit esse personalis in nomine, et cum sit persona
prirsupponunt personam jam constitutam, illamque solummodo re- iu aliis hominibus, in Christo remansit natura».
uuntiant, et tribuuntur persona?. Constituunt solum aspectum psy- Hoc systema damnatum est a S. Offlcio, 14 Dec. 1887.
chologicum personalitatis.
Propterea dieitur: «babeo conscientiam mea? personalitatis, seu Confutatur phüosophice et theologice fere sicut systema Gün-
me¿»; personalitas constitneretur per conscientiam, oporteret di-
si Iheri
cere: « habeo conscientiam conscientia)». Persona est substantia,
Phüosophice, falsum est dícere quod «in hominibus per-
1)
dum conscientia est actus ejus.
ona sit nam voluntas tribuitur personw jam onto-
ipsa voluntas»
Confirmatur si conscientia cum memoria, constituerent idenii
logice constituta; v.g. Petro vel Paulo, et voluntas est hac voluntas,
:

,
tatem personae, diminueretur ha?c itlentitas persona?, imo annihila- prout est voluntas hujusce subjecti, per se separatim existentis.
retur, quoties exercitium memoria? vel conscientia? minuitur vel su
Persona est substantia dum voluntas est accidens ejus, accidens qui-
,

spenditur. (cf. Zigliara, Phil. Ontologia, c. 29).


llón inseparabile, sed accidens pra?dicamentale, quamvis non pra?di-
Brevius: persona est quidem subjectxim sui conscium, sed opor-
MkbUe, idest quamvis non contingens.
tet quod constituatur prius ut subjectum, ut sit sui conscium.
2) Theologice, theoria Rosmini ducit ad Nestorianismum, nam
2) Theologice confutatur theoria Güntlieri, pront necessario
unió quam admittit est solum unió secundum voluntatem, seu unió
ponit in Christo, velit nolit, dito» personas; nam ipsa humanitan
Christi est sui conscia, et paritcr Deitas. —
Nec vitatur Neetorif
moralis, qualis est jam in sanctis, a quibus Christus distingueretur,

¿lismus dlcendo: humanilaH ¡u Christo est conscia suw subordina-


lolun secundum gradina ainoris.
ao2 DE 1PSA UNIONES HYPOSTATICA DB VARIIS SENTENTIIS SCHOLASTICORDM 103

l ude praedictffl theoriae non considerant nisi aspectum psychologi


* • > cum vel aspectum moralem personalitatis, non vero personalitatem
ontologicam, qua? prajsupponitur.
llsec personalitas ontologica est id quo persona est subjectum
Quid sequitur ex damnatioue harum duarum theoriarum?
seu totum per se separatim existens, intelligens et liberum.
Sequitur quod notiones mere phwnomenistw aut dynamistae per-
sonalitatis non possunt cum doctrina catholica Incarnationis conci-
Ut diximus. persona gaudet triplici independentia, prout ejus
esse, ejus velle intrinsece non dependent a ma-
intelligere et ejus
liari ut ostendimus in libro Le sens commun, 5* editio, p. 320-323.
lcría; sic personalitas ontologica est fundamentum
apparet quod
Pro phcenomenismo empírico (llume, Stuart Mili, Taine) non co
personalitatis psychologicai et personalitatis moralis.
gnoscimus nisi phcenomena seu status conscientia?, non vero ipsum
«ego» ut substantiam. Sed facta conscientia? uniuntur secundum Apparet etiam quod ea qua? constituunt personalitatem, seil.
Kiibjectum per se subsistens, iutelligentia et libertas, suut perfectio-
leges associationis, et tune personalitas constituitur per statum con
nes sinipliciter simplices, qua? analogice tribuí possunt Deo. sensu
scientia? domiuantem. Si vero est perturbatio psychologica, ut in de
mentía, quidam putant habere duas personalitates, aliquando unus proprio, dum e contra personalitas mere phcenomenalis nequidem
analogice ei tribui potest, cum Deus superat omnino ordinem phce-
se considerat ut regem et aliquando ut servum.
Pro phcenomenismo rationali (Renouvier) personalitas est forma nomenorum.
a priori mentís nostra?, sub qua coadunantur omnia quije ad nos per
tinent. Existentia nostra non est nisi in quantum repra?sentatur.
<Renouvier, Logique, t. II, p. 493).
Pro evolutionismo dynamico seu philosophia ipsius fieri, v.g. pro DE DIVERSIS MODIS QUIBUS CONCIPITUR PERSONALITAS
H. Bergson, persona non est quaidam associatio phamomeuorum, nec A SCHOLASTICIS
<jua?dam categoría mentís, sed est « Ímpetus vitalis et líber», « l'élan
vital et libre», qui successive manifestatur per diversos status con-
Depeisoualilale ontologica sunt inter scholasticos diversa! sen
scientia?.
tentisé, qus» fundamentaliter dividuntur prout admittitur aut non
Manifestum est autem quod Persona Verbi incarnati, ut conci
admittitur distinctio realis inter quod est et esse, ac inter essen
pitur ab Ecciesia catholica, uou potest esse nec associatio qua?dam
tiam creatam et esse, qua? distinctio est inter pronuntiata majora
phoenomenorum, nec qusedam nientis categoría, nec « ímpetus vitalis
philosophise sancti Thoma?, et una ex viginti quatuor thesibus ap-
et líber»; ha?c omnia ad ordiuem tinitum et proinde creatum perti-
probatis a Sacra Congregatione Studiorum, anno 1916.
nent, ac non possunt constituere increatam Personalitatem Verbi
incarnati.
Quidam hodie dicunt primam harum viginti quatuor proposi-
tionum, ex qua cetera? dependent, non inveniri apud sanctum Tho-
Sed per oppositum ad phcenomenismum sive empiricum, sive ra mam. Sanctus Thomas non admisisset ín omni ente creato nisi com-
tionalem, ac ad dyuamismum evolutionisticum, seu ad philosophiani imsitionem logicam potentia? et actus, nuuquam dixisset composi-
ipsius fieri, philosophia traditionalis vocari potest philosophia entis, tiouem realem*.
;prout objectum fórmale intellectus nostri non est phoenomenon sive E contrario sanctus Thomas dixit explicite, De Veritate, q. 27,
«xternuin sive internum, nec est mentís categoría, nec ipsum fieri, u 1, ad 8 um «Omne quod est in genere substantia? est compositum
:

sed est ens intelligibile rerum sensibilium. Ha?c est, ut fatetur ipse mili compositione; ...et oportet quod esse suum sít aliud quam
H. Bergson «metaphysica naturalis intelligentia? humana;», seu con Ipsum... Et ideo omne quod est directe iu prasdicamento substantia?
ceptio ratiouis naturalis, seu sensus communis, qua? paulatim tran 6ni compositum saltem ex esse et quod est» seil. est distinctio realis
sít a statu confuso cognitionis vulgaris, ad statum distinctum cogni Inter suppositum creatum seil. quod est et esse. Item Contra Gentes,
tionis philosophicaí. Paulatim intellectus noster ascendít a cogni I. II, c. 52. Suppositum enim est totum et esse ejus est in eo pra?di-
tione entis rerum sensibilium, ad cognitionem anima et Dei, qui B&tnm coutingens.
concipítur ut Primum ens seu ut Ipsum esse subsistens. Item I Sent., dist. 19, q. 2, a. 2: «Actus qui mensuratur a?vo,
Secundum autem hanc philosophiam entis, persona est quid pro mil. ipsum esse a?viterni, differt ab eo cujus est actus re quidem»
fundius quam phcenomena eorumque leges sive empínese, sive a cll, ángelus re differt a suo esse. Et sunt multi alii textus símiles
priori, quid profundius etiam quam ipsum fieri subjacens pha'no mincti Thoma?, quos collegit P. Nobertus del Prado, O. P. in suo
menis, est substantia rationalis naturw per se separatim existen», itKicgio libro: De Veritate fundamentan philosophice christiance, 1911,
seu subjectum individúale intelligens et liberum, perduran», per ne
separatim operans, ad proinde sui conscium et sui juris [ser voluu
.bitem liberam. Hrcvius persona uhí sulijoctum ¡nlclligens et libemiS * Ct. Kcwíc ilu l'hüotoiihie, <I*urla), O^ceiubre 193S
; ; ; ;

104 DE IPSA DNIONE HYPOSTATICA DE VAIUIS SBNTENTIIS SCHOLASTICORUM 105

p. 23 sq., ubi ostendit quod veritas prima in via judicii doctrinalis valgari ad notionem magis pbilosopbicam, sub luce revelationis, quaa
per altissimam causam est ista: In solo Deo essentia et esse sunt- cBt velut stella rectrix.
idem. Ule solns dicere potest: «Ego sum qui sum». Diximus autem quod, secundum rationem naturalem, persona
est subjectum intelligens per se separatim existens, boc omuino ser-
His autem suppositis, ínter scholasticos qui Degant distinctio- vandum est.
nem realem inter quod est et esse, ac inter essentiam et esse, Scotus
Insuper animadvertendum est quod sunt assertiones rationis na-
dicit: personalitas est quid neqativ uni. scil. negatio uniouis hypo-
tu ralis revelatione confirmáis?, qua? sunt pariter servandae. Inprimis
statica? iu natura singulari 7 .
sunt judicia afirmativa , in quibus de persona tauquam de subjecto
Pro Suarezio autem, personalitas est modas substantial is prre- reali pra?dicantur ea qua? ad ipsam pertiuent, v.g. « Petrus est homo,
supponens existentiam natura? singularis, eamque reddens incom-
I'etrus est existens, Petrus est operans». In bis autem propositio-
municabilem 8 .
nibus afflrmativis, verbum est affirmat identitatem realem subjecti
Inter autem Scholasticos qui admittunt distinctionem realem ín- et pra?dicati, et postulat idem subjectum reale sub natura, sub exi-
ter esse et quod est, sunt praesertim tres sententise. Cajetanus et
sten tia, sub operatione.
plerique thomistaj dicunt: personalitas est id quo natura singularis
Denique base veritas servanda est: solus Deus est suum esse,
fit immediate capax existentiw* .
solus ille potest dicere: Ego sum qui sum. Petrus non est suum esse.
Alii minus explicite, juxta Capreolum dicunt: est natura sin- , Scil. actus existentiaV etiam exercita? inchiditur in essentia solius
'
gularis ut est sub suo esse ,0 .
'
Dei, qua? se habet ad esse, ut A est A, essentia Dei enim est Ipsum
Denique Cardinalis L. Billot reducit peisonalitatem ad esse esse subsistens (I', q. 3, a. 4). Per oppositum nulla essentia créala
actuans nnturam singularem ". est suum esse, nulla essentia creata continet esse ut pra?dicatum es-
Cf. Dict. Théol. rath., article « E apostase-», col. 411 sq. seutiale, sic enim existeret a seipsa et non esset creata, sed esse ei
convenit ut prwdicatum con-tingens, pi'out ha?c essentia potest non
es t id quo natura singularis üt quod est, esse. Unde dicitur: Michael Archangelus non est suum esse, sicut
sen fit i mmediate cap ax existentise granula arena? non est suum esse. Ha? propositiones communiter a
(Cajetanus et plerique tliomistae) llieologis admittuntur ut vera;, id est correspondent realitati, ac
admissa
distinctione es t natura singularis ut est sub suo e_ss e proinde dicendum est, ut aiunt tbomista?, ante considerationem men-
reali (Capreolus) tís nostra?, essentia Michaülis, aut essentia hominis non est suum

est "esse "actuans nafnram singularem esse, id est: realiter distinguitur ab esse (I a q. 3, a. 4).
Personalitas ,

(Billot) Attamen dicitur: Michael est existens, Petrus est existens; ita
verbum est significat identitatem realem subjecti et prsedicati, non
est modus substantialis prwsupponens obstante distinctione reali inter essentiam creatam et esse.
negata existentiam substantia; (Suarez) In hoc habemus criterium ad judicaudum de pra?dictis senten
distinctione
est quid negativum, negatio nnionis \\y
tüs, et manifestum est quod notio pbilosopbica persona: (cui tri-
reali
postaticae (Scotus). bu untiir essentia et existentia) notabiliter differt prout admittitui-
aut non admittitur realis distinctio inter essentiam et esse. Vera
doctrina de persona fundatur in hoc quod requiritur ut verificentur
» « » ha?c judicia: Petrus est existens, sed non est suum esse, dum Chri-
«tus est existens, et est suum esse, sicut «est Veritas et Vita».
Criterium ad examen harum sententiarum.
I
o

Scotus in III* Sent., d. 1, q. 1, n. 5 sq. et
Sententia Scoti.
Hi omnes theologi volunt servare valorem ontologicum notionis
(1. 5, q. 2, 4 et o, tenet quod persona supra natuiam singularem
n.

vulgaris persona? (subjectum intelligens et liberum) et volunt me-


iiaddit duplicem negationem » scil. dependentia? actualis a persona
divina, et dependentia? aptitudinalis respectu ejusdem personas di-
tbodice transiré (quamvis non omnes boc faciant) ab hac notiono
vina'. Ita quod ha?c humanitas sit persona per hoc quod nec natura
liter apta nata est terminari ad personalitatem divinam, nec actúa
» Cf. Scotüm ln 111 Sentent., dist. 1, q. 1, n. 5 sq. llter terminetur per eam.
> Cf. Sitare?., Disp. Met., disp. 34, sect. 1, 2, 4; De lncnrnat. disp. X!. /{aliones Scoti ibid. sunt sequentes: «Primo quia tune esset aliqua
sect. 3.
• Cf. Cajetanus, In Illam q. 4. a. 2, n. VIH.
•ni ¡las positiva innatura humana, quaa esset inassumptibilis a Ver-
o
10 In IV Sentent, 1. III, dist. v, q. ni, n. ed. I'abnn, p. 100-119.
.'i.
bo..' 2 quia seqneretur quod humanitas assnmpta a Verbo careret
" Cf. L. Hii.lot, />« Verbo Incanato, ni. B», q. 2, p. "5, 84, 137, Mil. illa emítate positiva... et sic Christus non esset homo univoce... ».
:

106 DE IPSA UNIONB HYPOSTAT1CA DB VARIIS SENTKNTIIS SCHOLASTICOKÜM 107

Critica. —
argumenta Scoti exacte referuntur a Cajetauo in
Qsec. opinionem Scoti, Heraelitus vel Thales fuissent persona?, quia eorum
Illam, q, i )
XIII, et examinantur u. XV sq. — Antea
a. 2, n. 111 et natura non fuisset hypostatice unita alicui persona? divina?.
examinata sunt a Capreolo in III Sent., d. v, q. 3, § 2, éd. Paban,
4 o « Denique in divinis dantur propriissime tres subsistentüv
p. 105. Item postea a Joanne a S. Thoma, Curs. phil. phil. uat., :

et personalitates relativa?, qua? in quantum subsistentiae, positivas


q. VII, a. 1¡ Zigliara, Ont., cap. 29; Billot, De Verbo incarn., q. 2,
realitates important, non tres negationes. Et subsistentia Verbi uni-
§ 1, p. 125, ed. 5'. Tbomistse osteudunt banc opiuiouem Scoti esse
vit sibi humanitatem loco propria? ejus subsistentia?, non autem univit
contrariam doctrina? saucti Thoma?, et non servare notionem com-
illam in aliquo negativo, sed in aliquo positivo».
munem persona?.
Atqui debet esse analogía inter personalitatem divinam et per-
Argumentum fundaméntale est istud : Constitutivum ejus quod sonalitatem creatam.
est perfectissimum in natura non potest in aliquo negativo reponi.
« Nec sequitur ex hoc inconveniens, ut vult Scotus, nam Verbum
Atqui, ut dicit sanctus Thomas, I\ q. 29, a. 3 « Persona signi- :
assumpsit quidquid pertinet ad humanitatem in ratione natura?, non
ficat id quod est perfectissimum in tota natura, scüicet subsistens lamen quidquid pertinet homini sub ratione suppositi », cf. III», q. 2,
in rationali natura». a. 2 ad 2. « Dignius est alicui quod existat in aliquo se digniori,
Ergo constitutivum ejus seu personalitas non potest in aliquo quam quod existat per sen.
negativo reponi. Item III*, q. 2, a. 2, ad. 2.
5o Addendum est contra Scotum, quod in sua theoria non ap
Doc beue explicatur a Joanne a sancto Thoma, loe. cit.
paret quomodo ha?c judicia affirmativa: Petrus est homo, Petrus est
I
o non est negatio dependentia?. Impos-
« Subsistentia, inquit, existens, possint esse vera; nam verbum est exprimit identitatem
sibile estenim quod independens non sit perfectius dependente. De- realem subjecti et prwdicati. Eccc autem identitas realis non potest
pendentia autem est aliquid positivum. Ergo (a fortiori) indepen- constitui per aliquid wgativum. Aliis verbis « id quo aliquid est
:

dentia in illo genere, non potest esse sola nogatw, licet per nega- quod», seu primum subjectum attributionis, non potest esse quid
tionem explicetur (sicut simplicitas per indivisionem) ». negativum.
Ita infinitas in substantia, licet explicetur per negationom, ali- Dicuut quídam scotÍ6ta?: subjectum est natura siugularis.
quid tainen positivum est, unde Deum esse independenlem in essendo Respondetur ipsa natura non
: est boc subjectum, nam ut sa?pe
máxima perfeotió Ulitis est 2 Id ergo quo aliquid est subjectum per
'
.
dicit sanctus Thomas «natura (v.g. liumanitas) est id quo
: aliquid
se separatim existens non est mera negatio, est id quo subjectum est tale (v.g. homo), non est id quod est» (cf. III a q. 17, a. 2).
constituitur ut subjectum primum attributionis.
,

quo aliquid est quod, nam in Christo


Nec sola individuatio est id
Item omnis negatio fundatur in positivo, ut dicit P. Billot
:
datar ha?c individuatio per materiam, seil. ha?c liumanitas, et non
contra Scotum. constituit subjectum distinctum a Verbo. Item individuatio invenitur
in partibus, v.g. in bis carnibus, bis ossibus, sed absque incommu
Insuper, addit Joannes a sancto Thoma, subsistentia na-
2° «
nicabilitate propria supposito.
turalis et propria non solum opponitur unioni hypostatica?, sed etiara
opponitur modo existendi accideutis, aut etiam partís ». Et si inhw- Imo, ut diximus, individuatio, ex materia desumpta, est quid
rentia accidentis est quid positivum, a fortiori subsistentm. infimum, dum subsistentia et pra?sertim personalitas est quid multo
ultius, seil. id quo aliquid est subjectum per 6e separatim existens
Item: «Si substantia est notio positiva, non negativa, a for-
ac operans; materia e contra non est id quod est, sed id quo aliquid
tiori subsistentia substantia? prima? cui attribuitur substantia (se-
est materiale.
cunda) ».

primo et
est aliquid naturale
6 o Denique Scotus negat distinctionem realem inter essentiam
3o « Deinde subsistentia propria
creatam et esse, et tune oporteret dicere Petrus est suum esse, sicut
quia constituit aliquid ordinis naturalis; ergo non potest
:

per se,
dicitur : Deus est suum esse. Ante autem considerationem mentis no-
primo et per se consistere in negatione unionis hypostaticw, qu®
Itrn verum est dicere: «Deus est suum esse» et milla est realis
supernaturalis est, licet illam etiam includat, sicut in quacumque
re naturali invenitur negatio rationis supernaturalis, non tamen ista
listinctio inter Deitatem et esse ejus. Dum
e contrario ante consi-
ationem mentis nostra?, verum est quod « Petrus non est suum
Iri
negatioue res naturales constituuntur primo et per se». Sic juxta
esse», sed solum liabet esse, sicut Petrus nequit dicere: « Ego sum
mi las et vita», sed solum babeo veritatem et vitam. Proinde ante
i

Nos coneipimus modo negativo


•= indepe.ndentlain Del, ouUi prius cogno- vnnsidcrationem mentis nostrw est qua?dam distinctio, non quidem
sclnms creaturas a Deo dependentes ; Ita negatlve coneipimus enUa spirilualta pattalis, sed realis seu ontologica, inter essentiam Petri et ejus esse.
ut immatertalia, qula prina WjgnoscÜBUI Mí materiales. K contrario Deus et Brevtas id quod revera non est suum esse, ante considerationem
:

angelí, i|ul prlus cognoscunt splrltunle, debent conciiiere entla matorliiJlu neg»-
,is dinttnguitur a suo esse, aliquoinodo sicut
Uve, ut muí nplrltuallu.
1

materia non est


:

UB VAUIIS SENTENTIIS SCHOLAST1COKUM 1Ü9


108 iiE II'SA UNIONE HXPOSTATICA
humana non est persona, quia ei deest Ule modus personalitatis,
forma, sed ad eam se babet ut potentia ad actum, ut potentia limi-
cujus loco adest modus unionis.
tans ad actum determinantem.
Sed ex altera parte Suarez tenet, sicut Scotus, quod essentia
Actus de se non limitatus limitatur per potentiam in qua reci-
creata non realiter distinguitur ab esse; et proinde pro illo, modus
pitur; ita esse diversimode limitatur iu essentia lapidum, planta-
substantialis quo constituitur personalitas ontologica, pra?supponit
rum, auimalium, etc.
non solum essentiam seu naturam, sed esse.
Propterea diximús: vera doctrina de persona fundatur in hoc
Sic Suarez, iu hac qua?stione, ut sa?pe iu suo ecletismo, confutat
quod requiritur ut vera sint haee jndicia: Petrus est existens sed
Scotum per sanctum Thomam, et sanctum Thomam per Scotum sed
non est suum esse, dum Christus est existens et est suum esse.
;

ha?c via media est ditticillima, in ea valde difficile est a?quilibrinm


7o Ex quod sunt dúo esse in Christo con-
thesi ticoti sequitur seu stabilitatem servare, ac proinde in expositione suarum tliesium
tra sanctum Thomam, IIP, q. tune humanitas babet
17, a. 2; sed Suarez non raro üuctuat vel oscillat inter sanctum Thomam et Sco-
suam ultimam aetualitatem propriam, seil. existentiam propriam; tum, et positionem lirmam non invenit.
sic ante unionem ad Verbum est omnino completa, tum in ratione
substantiaj, tum etiam in ratioue subsistentia?. Ergo íd Loe est peri- Critica. — Tbomista? respondent
culum Nestorianismi, seil. humanitas videtur esse in Cbristo suppo-
Ha?c sententia non servat fundamentum veritatis bujusce ju-
I o
situm distinctum a Verbo, cui ideo nou potest unir; uisi aecidenta-
dicii Petrus non est suum esse, solus Deus est suum esse, Ule solus
:
liter; boc non vult affirmare Scotus, sed ad boc deberet perduci ex
potest dicere: « Ego sum qui sum», « Ego sum peritos et vita» et
suis principiis. Essent dúo supposita quorum unió non esset fundata
a uon solum babeo esse, veritatem et vitam. lla?c autem judicia, qua?
in aliquo positivo. Cf. Billot, De Verbo Incarnato, q. 2, c. 1, edit. 5 ,
ab ómnibus theologis aguoscuntur ut vera, postulant distinctionem
p. 125. Item Zigliara, &umma Pililos.: Ontologia, cap. 29, § IV. 13
realem inter essentiam creatam et esse; nam ut vera sint, et vera
II Sententia Suarezii ".
o —
Ilaec sententia Suarezii examinanda est unte considerationem mentís nostrw, oportet quod ante banc consi-
post sententiam Scoti, cuín qua magnam atliuitatem babet, quamvis derationem Petrus realiter non sit suum esse, dum e contrario Deus
Suarez recedat a Scoto prout ponit personalitatem in aliquo posi- est realiter suum esse, absque ulla distinctione reali etiam mínima.
tivo, seil. iu modo substantiali, qui pro illo pra?supponit esse exi- Proinde Sacra Congregatio Studiorum, an. 1916 (Acta Apost.
sten tise. Sedis, vol. tí, p. 383) inter 24 pronuntiata majora sancti Thoma?,
Ad banc sententiam quomodo pervenit Suarez? posuit distinctionem realem inter essentiam creatam et esse; est
Sa?pe in suo ecletismo mediam viam inquirit inter sanctum Tho- 3 a propositio « cetera cuneta (pra?ter Deum) qua? ipsum esse par-
;

mam et Scotum. Et in praesenti qusestione, videt quod, ut aiunt tbo- tieipant, naturam habent qua esse coarctatur, ac tanquam distinctis
mista?, personalitas debet esse quid positivum, et tune dicit: istud realiter principiis, essentia et esse constant ».
positivum non potest esse accidens, cura persona sit substantia prima, 2 o Tbomista? addunt, ut Joanues a sancto Tboma, Cursus Philo-
ergo debet esse modus substantialis quo natura singularis redditur sophicus, loe. cit. modus substantialis, qui est subsistentia, non
:

incommunicabilis, ut dixerat Cajetanus. In Christo, inquit, natura prsesupponit esse, nam subsistentia est id quo suppositum formaliter
constituitur ut suppositum, vel persona. Atqui, ut ait sanctus Tilo-
" P. Billot assimllat opinlonl Scoti sententiam P. Tiphanii, S. I., qui Id mas, IIP, q. 17, a. 2, ad 1 « Esse sequitur naturam non sicut ha-
:

suo opere de llypostasi et persona, e. 10-24, tenet quod natura et suppositum bentem esse, sed sicut qua aliquid est (tale) hypostasim, autem seu ;

sola ratione dlfferunt, prout qua?libet natura integra et singularis est persona personam tanquam habentem esse. Et ideo magis retinet unitatem
eo ípso quod est « totum ln se » seu quod non unitur aetu vel aptitudinallter
alio supposito. Juxta P. Billot ea qua; dicuntur contra opinlonem Scoti valent
ex unitate hypostasis, quam dualitatem ex duplicitate natura?». —
Hoc videtur verum, ut notat Id quod est est Petrus, et prius concipitur persona et ejus perso-
contra lianc conceptionem sub isto aspeetu. -

etiam P. Huoon, de Verbo Incarnato, q. 2, a. 2. - Sed TiriuNius, de Hypostasi nalitas quam existeutia qua? í 111 attribuitur, dum dicitur: Petrus
et persona c. 7, distlnguitur a Scoto prout tenet quod realls distinctio Inter est existens, sed non est suum esse.
essentlam et existentiam est fundamentalis et obvia in doctrina sancti Thoime.
Sententiam simllem opluloni Scoti tenent Fhanzeun, de Verbo Incarnato, ünde personalitas prius terminal naturam et ultimo advenit
tta. 27-34; Pesch, de Verbo Incarnato, prop. 7-9; Galtieb, de lncarnatione et •
i
tanquam primo conveniens supposito, et mediante sup-
istentia
Kedemptione, th. 15.
pOBito ipsi natura?. Hoc enim perpetuo docet sanctus Thomas, cf. IIP.
IluooN, de Verbo Incarnato, q. 2, a. 2, § v, sic resumlt omnla argumenta
contra pradlelnrn oplnionem Seotl Constltutlvum ejus quod est perfectlsslmuin
:
<|.2, a. 5, ad 1. Non babetur subjectum existentise, nisi habeatur
In natura, uon potest iu aliquo negativo reponl. Atqul persona, alt sanctus totum terminatum et incommunicabile (v.g. Petrus), cui convenit
Tilomas I» q. 29, a. 3, «est Id quod est |*>rfeetlHHlmum ln natura ». Ergo.
i« cf. Disput, Uetaphyt., dlsp. 84, MCt, 1-2, 4, n. 9 sq., de Incarnationo,
•xittentia ut praídicatum contiugens. Esse enim et fieri — convenit
nippoHito, ut ostendit sanctus ThomaB, P, terminus
dlsp. 11, scet. 3; fci'c Kimlllter loqminlur I)k LOGO, de hwurnat., dlsp. 12, q. 45, a. 4, quia
MCI l. I. '-I
I VtHVU. in Summum Thvul., III» q. 4, a, 2, dlMp. 31, ••. (1.
»;

110 DE IPSA ONIONE HYPOSTATICA DE VARIIS SENTE NTIIS SCHOLASTICOBUM 111

creationis, vel etiam generationis est id quod est, non id quo aliquid litas hujusce metalli non est rotunditas et posset aliam figurara
est tale. habere '*.
Ergo modus Ule substantialis, dicunt cum Cajetano plerique tho- Cum autem P. Billot non velit admittere huuc modum substan
mista?, est terminus naturam singularem reddens incommunicabilem tialem terminantem naturam, ut ipsa sit immediate capax existendi,
et terminatam, sicut punctum reddit lineam terminatam, et non su- dicit quod persona est natura singularis usub suo proprio es-se
perfluit nec subsistentia est entitas inexplicabilis. Ne-
in linea", (p. 89 et p. 140) ac identificat subsistentiam seu personalitutem cuín

cessario ponendaquia necessario est ponendum totum substan-


est, existentia substantia?.
tiale et incommunicabile. Hic autem modus ab aliquo
completum Citat pro sua sententia praasertim huuc locum sancti Thoma?,
debet constituí realiter, non autem a sola natura, nec ab existentia, III*, q. 17, a. 2, ubi sanctus Doctor asserit quod est unum esse in

ergo a termino. Ita post Cajetanum, Joannes a sancto Thoma, loe. eit. Christo ac símiles locos ubi idem asseritur. Eloc quidem valet contra
Scotum et Suarez, sed non contra Cajetanum, qui hoc etiam tenet.
3o thomista» et P. Billot contra Suarez:
Addunt P. Billot, p. 69, citat etiam Capreolum, pro quo, ut ait, persona
Cum existentia substantia? sit ejus ultima actualitas, ut sa?pe est natura singularis sub suo esse. Cajetanus responderet: Utique,
dicit sanctus Thomas, quidquid advenit substantiaí in sua existentia est «natura singularis (terminata) sub suo esse», sed dicendum est
jam completa, ei accidentaliter advenit. Atqui hic modus persona- terminata, nam natura secundum se est solum id quo aliquid est
litatis seu subsistentia;, secundum Suarez, advenit post existentiam. tale, non id quod est.
Ergo est modus non substantialis, ut ipse vult, sed accidentalis. Cf. Capreolum in III a dist. 5, q. 3, circa finem (ed. Paban,
,

Proinde unió Verbi iucarnati sic esset accidentalis tantum, cum o


p. 110, § b). Dicit proprie Capreolus: «I Denominative suppositum
utraque natura haberet suum proprium esse, seu suam ultimam actúa- dicitur illud individuum quod per se subsista. 2° modo, formaliter,
litatem, ut jam dictum est contra opinionem Scoti. et sic suppositum dicitur compositum ex tali individuo et ex sua
subsistentia per se». Ex hoc textu non potest inferri nec quod persona
» • identificatur cum natura singulari, nam persona est quod est, na
luía est quo; nec quod personalitas sit existentia; nam existentia
tribuí tur persona; jam formaliter constituía? ut persona.
III
o
Opinio P. Billot. —
1'. Billot S. I. (De Verbo Incarnato,

ed. 5*, q. 2, p. 7o 84, § 4, p. 137 6q.) máxime insistit in hoc quod Critica sententia P. Billot reducitur ad subsequeutia argumenta:
sanctus Thomas tenet quod est unum esse in Christo (III a q. 17, a. 2 o
,
I Haec sententia non convenit cum doctrina saucti Thoma?;
et locis simHibus). Hoc fortiter asserit P. Billot contra Scotum et
etenim sanctus Thomas dicit III a q. 17, a. 2, ad 1 « Esse conse :

Suarez, quia firmiter defendit contra eos distinctionem realem inter


,

quitur naturam non sicut habentem esse, sed sicut quá aliquid est
essentiam et esse. In hoc quidem est cum sancto Thoma et thomistis.
liarsonam autem, sive hypostasim, sequitur sicut habentem esse».
Sed ex alia parte, P. Billot, semper impugnans Suarezium, non Unde esse seu existentia non constituit formaliter personalitatem,
vult admitiere niodum substantialem nequidem in sensu Cajetani quia sequitur personara y.un formaliter constitutam per suam per
(cf. ibidem p. 8C, 134), quia dicit p. 88: «Terminus purus nunquam Konalitatem.
aliquid positivum est praater rera terminatam, nam punctum ter-
Eodem modo loquitur sanctus Thomas in corpore articuli citati.
mlnans lineam nihil omuino addit linea; nisi negationem ulterioris
extensionis ». 2o Insuper sanctus Thomas
tractat hanc quasstionem Utrum :

sit unum esse in Christo, solum q. 17, agendo, ut ipse dicit q. 16


Ad hoc responderet Cajetanus: terminus purus non est quidem
prologo «de consequentibus unioncm», ergo prius determinavit de
nova res seu realitas, sed est realis modus, realiter modaliter di-
¡psa unione hypostatica in q. 2 et ex hoc quod est una sola persona
stiuctus a re terminata, sic linea componitur ex partibus divisibilibus
mi Christo, deducit quod in eo est unum esse, prout esse sequitur
et ex punctis indivisibilibus ; punctus terminans lineam, aut duas
iinmediate non naturam, sed personara, quá? sola est id quod est.
lineas qua? in eo conju.uguntui non est nihil, nec est pars, ita roton-
-

ditas sphera? metallica? non est nihil, est quid reale et modaliter di- Unde, si sententia P. Billot esset vera saucti Thoma? doctrina,
stiuctum a substantia, imo a quantitate metalli sic terminati quan Minctus Doctor debuisset ostendere initio sui tractatus, in q. 2, quod
;

Mi unum esse in Christo, ad mauifestaudum quod in eo est única


persona et única personalitas; de hoc autem non tractat nisi deinde,
Pariter non mutile est punctum teriulnans propositlonem, v. g. Iloc est

corpus meum. Si enim non ponltur punctum in Une. proposllio non eensetur
terminata, et allquls |K)sset adderc adjoctlviim v. g. flguratum, quo modlfiea- '*Rotunditas est quidem modus realiter dlstlnctus a quantitate, quae
retUI lotailter sonsus propositloulH, quia corpna Clirlstl non esset In Eucliiristln •'iidcinperuianeudo posset allam figuran) unl>ere; sed rotunditas non posset
ni-»! rtffuratlT», non r«altt«fi •Xlttere «ine quuutltatf, duui In KiM-harlstia quantllas pañis est slne substantla
112 DE IPSA ÜNIOXE HYI'OSTATICA
1>H VAR1IS SBNTENTIIS SCHOLASTICOUUM 113
imo in q. 17, qu£e supponit solutionem problematis de constitutivo
Major bujusce argumenti est principium ex quo infertur distin-
tiuionis hypostatica?.
tió realis inter essentiam creatam et esse, ut vult P. Pillot.
3o Ut notant Complutenses Abbreviati (úe Generatione, disp. Minor autem est certissima: Persona Petri non est suum esse,
XV, q. III) sanctus Thomas, I* q. 50, a. 2. ad 3, doeet quod « an •tic differt a Persona Verbi item personalitas Petri non est suum
;

gelus est compositu8 ex esse et quod est», sic Michael est existens, CBBe, quia constituit formaliter Petri personam, qua? non est suum
sed non est suum esse. Unde docet sanctus Doctor quod existentia esse.
facit corapositionem non solum cum essentia, sed etiam cum sup negando distinctionem realem inter personam crea-
Aliis verbis,
pósito; non autem ita esset si existentia esset idem ac subsistentia (¡un (sua propria personalitate constitutam) et existentiam, evertitur
vel personalitas. —
Item principium quod operationum theandrica- rmiilamentum distinctionis realis inter essentiam creatam et existen-
rum Christu non est commune tribus personis divinis. Atqui esse
in tiam, nam istse duaa distinctiones reales probantur per eamdem ma-
est commune tribus personis divinis. Ergo principium quod in Christo jorero,, scil. id quod non est suum esse, ante considerationem mentís
:

non constituitur formaliter per esse. nostrae seu realiter distinguitur a suo esse. Atqui persona Petri (for-
4 o Sanctus Tbomas, Quodlibet 2, q. 2, a. 4, dicit quod «esse maliter constituta per suam personalitatem) sicut ejus essentia, non
non est de ratione suppositi» creati scil. Petrus non est suum esse.
;
est suum esse. Ergo persona Petri, sicut ejus essentia, realiter distin-
Sed subsistentia est de ratione suppositi, et personalitas est de ra- guitur ab esse. —
Solus Deus est suum esse, nulla persona creata
tione persona?; ergo non sunt realiter idem ac esse sea existentia, nec personalitas creata est esse, ut lucidissime apparebit in visione
saltem pro sancto Tboma. beatifica.
Denique sanctus Thomas, Quodlibet 2, q. 2, a. 3 e 4, tractat tan- Hoc
longius exposuimus, citando plures textus S. Tboma?, in
quam distinctas has duas quaestiones; an in creatis sit idem essentia l'i Angelicum, Junii 1945, p. 83-85, examinando recens opus
i iodico
et existentia, et an essentia et suppositum sint idem. Quod super- i'. Carli Giacon, S. J., / grandi commentatori di S. Tommaso,
Mi-
Quum esset si existentia et subsistentia non distinguerentur realiter. lano, Í943.
Ita optime Complutenses Abbreviati. Quídam discipuli P. Billot objiciunt: Sed Petrus nec est sua
Notandum est insuper, ad aequivocatiouem verbalem vitaudam, natura, Atqui non realiter distinguitur ab ea, ergo pariter non rea-
quod subsistentia non signincat existentiam substantiw, sed subsi- liter distinguitur a suo esse.
stentia est nomen abstractum correlativum bujusce nominis concreti Respondetur concedo majorem negó minorem et paritatem.
:
;
quod est suppositum. Unde subsistentia se babet ad suppositum, Ktenim Petrus non est sua natura, quia ejus natura in eo est pars
sicut personalitas ad personam, et sicut existentia ad existere, sicut tssentialis, et pars etiam essentialis non identificatur cum toto.
cursus ad currere.
Unde subsistentia non est nomen abstractum quod correspon-
Sic concedo majorem Petrus non est sua natura. Negó mi-
: —
norem, nam Petrus realiter distinguitur a sua natura, ut totum
deret huic concreto subsistere, sed buic concreto quod est suppo- icale a parte reali, et negó etiam paritatem, quia natura est pars
situm. Ad vitandam autem banc a?quivocationem verbalem, melius isentialis Petri, non vero ejus existentia. Sic, dum dicitur
i

«Petrus :

est loqui de personalitate, quam de subsistentia, quia manifestum i homo-,), homo est praedicatum essentiale, e contrario dum dici-
est quod personalitas correspondet buic concreto quod est persona, llir: «Petrus est existens», existens est praedicatum contingens.
et non buic quod est 6ubsistere. P. G. Mattiussi, in Tractatu de
Verbo Inearnato, Romae, 1925,
Unde: subsistentia se babet ad suppositum, p, respondet: «Sanctus Tbomas dicit esse non esse de ratione
I1G,
sicut personalitas se babet ad personam, uppositi, quatenus nulli rei finitae esse essentiale est; ipsumque sup-
et sicut existentia se habet ad existere vel ad esse. |ionitum in ordine possibilium spectari posse, quin actus existat».

5o Sententia P. Billot perducit ad neyandam distinctionem reo- Ad hoc dicendum est: quando dico Petrus non est suum esse
lem inter essentiam et esse, quam distinctionem tamen ipse tiimiier JlKitur de Petro non in statu possibilitatis, sed de Petro existente;
ni quando dicimus essentia rei creata? realiter differt a suo esse,
tenet contra Scotum et Suarezium. li :

Blílliir non de essentia possibili, sed de essentia reali sub existentia,


Etenim dicendum est :

l|iium limitat. Nam, ut admittit ipse P. Mattiussi, actus existendi


— Id quod non est suum esse, realiter seu ante considerationem
utin mulliplicatur et limita tur nisi per essentiam realem
mentís distinguitur a suo esse. (et non

— Atqui persona Petri, imo personalitas ejus, non est suum esse.
i
ibilem) in qua recipitur. Pariter existentia est praedicatum—
l'itnlingens Petri existentis, et non Petri possibilis. De Petro exi-
— Ergo persona Petri, imo personalitas ejus, realiter distinijuilur HOtO, dicitur Petrus est existens, sed non est suum esse, dum de
a suo esse. l'i'n dicitur l)<:its c.rislit el rsl suum esse.

|íiiim<.oii.|.»<,ii»n(i« - Iip fhritto Sulvulore.


114 DE IPSA UNIONE HYPOSTATICA DE COMMUNI THOMJSTARUM SENTENTIA 115

Unde remanet verum dicere: «esse ¿n» quod est substantiale. Sanctus Tbomas dicit, IIP,
q. 17,.
— Id quod non est suum esse, realiter distinguitur a suo esse.
a. 2, ad 3: « In Deo est unum esse et tres subsistentia?», ergo per-
sonalitas non est ipsum esse. (Cf. Penido, Le róle de l'Analogie en
— Atqui persona Petri, imo personalitas Petri, non est suum esse, Théologie dogmatique, 1931, 2 o partie, cb. 1, la Trinité).
quod est pra?dicatum contiugens. 8o Capreolus non dicit quod personalitas formaliter constitui-
— Ergo persona Petri, imo personalitas Petri, distinguitur realiter tur per existentiam, sed dicit (et boc conservatur a Cajetano), Ili
a suo esse. Sent., d. V, q. 3, a. 3, n. 2: «Esse actualis existentia? dicitur actus
Pater Mattiussi, ibidem, p. 118 sq., affert tres textus sancti Tho essentiíe mí quo, et actus suppositi ut quod existit... Esse sic est de
ma? ad probaudum quod pro eo subsistentia est existentia subsiun ratione suppositi quod non est pars illius, nec intrat ejus essentiam,.
tia?. E contrario legitur in bis textibus: «Subsistentia dicitur cujus sed se habet per modum connotati et importatur in obliquo, quasi
actus est subsistere, sieut essentia dicitur cujus actus est esse»". dicatur suppositum esse idem quod individuum substantiale hubens
Hi textus sunt I Sent., dist. 23, q. 1, a. 1. —
De Potentia, q. 9, a. 1. esse. Ita .existimo sensisse sanctum Tbomam ». Hoc autem admit-
— I*, q. 29, a. 2. Iu bis nibil invenitur contra sententiam Cajetani titur a Cajetano'.
e contrario. Nec inquirit P. Mattiussi id quo aliquid est quod, seu
in quo concretum Me homo difEert ab hac humanitate. Hic bomo est:
id quod est, humanitas id quo. Differunt autem per id quo consti-
tuitur subjectum primum attributionis, nam concretum constituitur Alia quidem sententia quorumdam recentiorum tenet quod per-
dum forma est in subjecto. sona est ipsa natura singularis sub suo esse.
Complutenses abbreviati, loe. cit., boc argumentiun diversimode Critica: Sic non explicatur id quo aliquid est proprie id quod
proponunt et optime, ostendendo quod alioquin ha?c propositio hom est, seu subjectum primum attributionis per se subsistens, substan-
est existen® esset propositio (eterna: veritatis. Sicut haec bomo e tia prima. Nam ipsa natura singularis, v.g. ha?c humanitas,
:

non est
substautia rationalis natura!, lusistunt in lioc quod «subsistentia id quod est, sed id quo aliquis, seil. Petrus vel
Paulus, est homo.
vel personalitas est de intrínseca ratione persona? creata?, dum exi-' Ilude dicitur: Petrus non est sua humanitas, quia totum non est pars
stentia accidit illi et est adajquate extra ejus rationem ». Búa, non idem ac pars sua, sed ptaeter eam alia continet, sie
est
Unde in opinione P. Billot non verilicatur propositio: Petras I naturam suam et existentiam et accidentia. Unde
'etrus continet et
non est suum esse. quasritur id quo formaliter constituitur ipsum primum subjectum
o
6 Insuper in opinione P. Billot non verificatur alia propositio attributionis, non attribuibile alteri subjecto, dum e contrario
ha?c
seil. Petrus est existens. Nam in omni propositione "afirmativa, ver-' liumanitas attribuitur singularibus hominibus.
bum est exprimit identitatem realem subjecti et pra?dicati. Ha?c au- Insuper ha?c humanitas non est immediate capax actus existendi,
tem identitas realis fundari debet in aliquo reali positivo, quo seil. non enim ipsa est id quod existit. Qua?ritur subjectum ipsius naturaí
aliquid est quod. Atqui id quo aliquid est quod, non est nec natura ¡ngularis, ipsius existentia? et accidentium. Cf. ea qua? diximus su-
etiam singularis, nec existentia. Natura euim est id quo aliquid est pra contra opinionem Scoti, n. 5.
tale, v.g. homo; existentia est id quo aliquid sistit extra nibilum H
extra suas causas. Et ex duabus se babentibus ut quo non constl
tuitur unum quod, id est subjectum per se separatim existens ». 1

Insuper P. Billot non animadvertit quod in Deo .sunt trN


o
7
persona litates et unum esse, non tres existentia? relativa?, sed unum
De communi thomistarum sententia.— Est sententia Cajetani qua?
ftdmittitur a plerisque thomistis. Ha?c sententia exponitur in ejus
("ommentario in Illam, q. 4 a. 2.;

"In boc textu manifestum est quod subsistentia seu personalitas dlstltl Cajetanus methodice transit a deíinitione persona? communiter
gultur ab esse substantia?. seu a subsistere; nam hic S. Ttaomas alt « Subsisten: i
ecepta (subjectum natura? rationalis) ad definitionem personalitatis.
tía (seu personalitas) dicitur cujus actus est subsistere». non igitur identla hoc notat quod nomen personalitatis signifioat id
\.l
catur cum actu iu ea recepto. Aliis verbis, subsistentia est nomen abstraciutii quo persona
correspondens non huic concreto quod est subsistere, sed huic quod est *uj)« B>1 |)iimum subjectum quod est per se separatim, ita ut non possit
positum. ni di bu alteri subjecto.
i

Objectio: Sed subsistentia seu personalitas etiam se habet ut quo. Rr, Hoc autem quo aliquid est subjectum quod, non potest esse quid'
remanet diliieultas. trcidcntale, ñeque accidens permanens, ut facultas intellectiva,
Respondetur Personalltns est id quo formallter j>ersonn se hal>et ut i/Mfl
: vel
sen ut subjectum per se separatim exlsti-ns. Dum essentia est id quo se halM
mi voluntas libera, ñeque accidens transitorium, ut actus conscien-
in tall specie, et existentia est id quo slstlt extra nllillum. lindo non est |N tl»\ aut etiam libertatis debet esse quid substantiale, ut subjectum
;

ritas, nam pcrsonalHas est id quo rormallwdme nlUiukl proprle constltuJO lll' qim ugilur.
Ut quod, HÜ dlMtliiKiillur koIiimi u |Hir»oim ul almlnicliiui n concreto.
i

116 DE IPSA UNIONB HYPOST ATICA DE COMMUNI THOMISTAUUM SENTE.NTIA 117

^ Hoc autem substantiale nequit esse natura singularis quas est Argumentum fundaméntale Cajetani ad hoc reducitur:
pars essentialis hujusce subjecti, non vero ipsura subjectum, nec Requiritur aliquid reale et positivum quo subjectum creatum
\ju potest esse existentia, quse est príedicatum contingens cujuslibet per- •'xistens est id quod est (contra Scotum).
^//jwu" soiife creatse, et proinde non formaliter eam constituit. Restat igitur Atqui hoc non potest esse nec natura singularis, qua? se habet
quod personalitas sit modus su bstantialis , terminans naturam sin- ut quo, nec existentia, qua? est prwdicatum contingens subjecti creati
gularem, ut fíat subjectum immediatum existentia?, nam id quod est (contra alias sententias).
non est natura, sed subjectum ejus. Ergo requiritur aliquid aliud positivum, seil. persona-Utas, quae
Hic modus substantialis tenniuat naturam singularem aliquo est ultima dispositio natura? singularis ad existentiam. Kepugnaret —
modo ut punctus terminat lineam et facit quod linea sit totum com- q ii idem modus substantialis qui esset posterior existentia? substantiae,
pletan) v.g. quando una linea dividitur per puuctum in duas lineas,
; uic esset accidens (hoc contra Suarez), sed non repugnat ut anterior.
quselibet earum, qua; prius erat in potentia in continuo, fit nuuc Sententia Cajetani admissa est a Ferrariensi in C. Gentiles, 1. 4,
linea in actu, fit aliquod totum in actu, eo ipso quod terminatur. c. 43, a Bannez in I am q. 3, a. 5, a Joanne a S. Thoma, Gonet, Gou-
,
Pariter ipsa linea v.g. circularis terminat superficiem, et ipsa super- din, Billuart in IIIam dist. i, a. i; a Salmauticensibus, et a pleri-
j

ficies terminat volumen. Et ita est etiam in ordine substantiae, v.g. gque tliomistis.
dum animal inferius, ut vermis, dividitur in dúos, ex ipsa divisioue tla?c autem sententia I o probatur auctoritate S. Thonise, 2o pro-
fiunt dúo vermes, dúo supposita, prius erant dúo in potentia, nuuc batur ratione, 3 o bene explicat dogma Incaruationis, i" defenditur
sunt dúo in actu. contra negantes.
Ita hsec bumanitas, qua? est in Christo, potuisset babere suum
terminum proprium, et sic daretur suppositum distinctum, persona I o Probatur auctoritate 8. Thomw, quadruplici textu citato a
humana; de facto vero terminatur a pra?existente personalitate Verbi, Cajetano ipso in Illam, q. 4, a. 2.
sicut protraliitur linea ita ut remaneat una et non dua?; vel melius III», q. 17, a. 2, ad l um : «Esse consequitur naturam non sicut
sicut in summo anguli ad eunulem punctum terminantur dua? linea?". liabentem esse, sed qué aliquid est personam autem sive hypostasim
;

seqüitur sicut liabentem esse». Ergo esse non constituit personali-


<»Oajetanus suam interpretationeni doctrina; sa-ncti Thoma; exponit in Illara tatem, eam pra?supponit et ut realiter distinctam a natura singulari,
q. 4, a. 2, n. vi-xi. « Oportet dicere quod aliqua realis differentia sit Ínter hanc qua? non est id quod, seu suppositum, ut patet in uobis (base caro,
liumanitatem et hunc honiineni, ita quod aliquid reale includat homo... quo litec ossa), et in Christo (base bumanitas).
hic homo habeat quod sit susceptivum tani nctus essendi, q\uvm fillationis rea-
lia... Nam hwc differentia (inter hunc hominem et hane humanitatem) est in
III*, q. 35, a. 5, ad I a"': « Nativitas temporalis causaret in Chrí-
rerum natura... et propterea non potest reduei ad differentiam secundum mo- Nto temporalem filiationem realem, si esset ibi subjectum bujusmodi
dos intelligendi, nec ad differentiam secundum extra connotata, qureeumque llliationis capax». Subjectum esset persona humana, non natura.
fila slnt: quoniam heno differentia prmvenit omnia extrínseca et modos intel-
\ rbum e contra non potest acquirere relationem realem, seu acci-
i

ligendi et 8igniflcandi. Nec ad differentiam penes negationes quoniam negatio


:

non est constitutiva subjecti entitatis realis... Unde oportet aliquid positivum dens ei superadditum.
claudi in hoc nomine, quod non clauditur in hac bumanitate, quo flat per se
III*, q. 4, a. 2, ad 3 um : «Si humana natura non esset assumpta
primo susceptivum hujusce rei (esse), cujus illa non est capax ».
Hoc autem positivum debet esse id quo substantia prima sit quod per se i divina persona, natura humana propriam personalitatem haberet...
eeparatlm exlstlt; ergo debet esse quid substantiale, non accidéntale, ad mo- Persona divina sua unione impedivit ne humana natura propriam
dum termini, ut punctus est termlnus linea n. XI « Ex sola ligni divisione
; :

qua libet pars acqulrit novum terminum In genere quantitatis... quoniam quic-
personalitatem haberet». —
Item III*, q. 4, a. 1, corp. et ad 3 um . —
Ubel fit actu totum (aliquod). Item secundum doctrinam Aristotelis in II de
H '-in III», q. 2, a. 3,ad 2 uin .

Anima, c. 2 (lect. IV s. Th.) sola divisione (animalls imperfecti, ut vennls) IV C. Gent., c. 43: «Si prasexstitisset (personalitas humana)...
fiunt dua; substantia; in actu, dúo animalla ». Valet analogía secundum sanctum
TUomam pro Incarnatione, nam dicit sanctus Thomas III Sent., dist. v, q, :t.
ih siisset per corruptionem ». —
I Sent., d. 23, q. 1, a. 1. « Dico quod
Mentía dicitur cujus actus est esse, subsistentia cujus actus est
a. 3: a Quod assumitur, trahitur ad aliquid completius, ipsum incompletum
existens; et hoc est contra rationem persono», qu¡e maxlmam completionera Ubsistere » ergo subsistentia non identificatur cum subsistere. —
habet ». Item de Potentia, q. 9, a, 1, et I", q. 29, a. 2.
III Sent., d. 5, q. 3, —
Et ibidem ad 3m sanctus Thomas concedit quod si Christus separaretur :il>
humanitate assumpta, per hanc solam separationem ha?c bumanitas fieret hlo
ii.
a
3,-c. et ad 3 "1 jam citatum.
,

Denique I*, q. 39, a. 3, ad 4"ni:
o Forma significata per hoc Domen persona, non est essentia, vel
homo; et ad objectionem quod «ex separatione nlhil acquiritur rei», sanotu]
Thomas respondet: « Separatio dat utriqur partium totalitatem, et in conli- mil ura, sed personalitas». Atqui in Deo sunt tres personalitates et
nuis dat c-tiam utrique esse in actu. Unde Kupi>osIlo qiío<l (Christus) homlin-ni mu sola essentia et una sola existentia. Ergo personalitas non est
deponeret, subsisteret homo Ule per se In natura rationali, et ex hoc ipso BCO]
peret rationem persona; », solí. Rlcut In Continuo, ex hoc quod pars, <IIvín:i n!>
.-visi.-iiiiu. —
Item I Sent., dist. 23, q. 1. a. 4, ad 4unn « Nomen :

«llln, terminatur, habet esse In BCtU, 11» In ordlue Hiilislanlln-. natura singular»
JmrHoiue impon i tur a formn pcrsonalilalui, quae dicit rationem subsi-
«•« li i I rm i n n tur wiwlpll In Sd " Oudl in lali natura», Item I Sent., d. -1, q. 2, a. 2, ad 4 UI".
,

UNIONB HYPOST ATICA DE COMMUXI THOMISTARUM SENTENTIA 11 í)


DE Il'SA

4 o PersonaUtas non est ipsum esse actuans naturam, quia esse


2a Probatur ratione sententia Cajetani. —
Nam fundatur in boc
praedicatum contingens persona? creata?, et sequitur personam
|n1
<juod a parte rei requiritur tit vera sit definitio persona? communiter
Ijatu formaliter constitutam) ut babentem esse. Petrus non est suum
recepta (subjectum .intelligens et liberuni) et ut vera sint ha?c dúo
•use, sed solum habet esse. Petrus contingenter existit, dum Petrus
judieia: Petrus est existens, sed non est suum esse.
tiircssario est Petrus, et non potest non esse Petrus, vi principii
Dicit Cajetanus in q. 4, a. 2, n. VIII: «Si omnes boc fateinur.
Idcntitatis.
cur, ad quid rei significatw perscrutantes, divertiiuus a conimiini
5° Personalitas igitur est id quo natura singularis fit imme-
•confessione », id est: cur in transitu a definitione nominali ad rea-
Jem deünitionera, recedimus a delinitioue nominali persona?, qua? est:
4llate capax existentia?, et sic ipsum «subjectum quod» realiter con-
mituitur.
id. quod est per se separalim existens in natura rationali? Quid no-
Ua?c est sententia commuuis thomistarum, et ba?c definitio realis
jninis continet confuse quid rei, et definitio explícita non debet esse
personalitatis correspondent definitioni nominali personalitas est :

.negatio definitionis implícita? seu nominalis, sed debet esse ei con-


ui quo aliquod subjectum intelligens est persona, sicut existentia
formis, alioquin ratio pbilosopbica dissentit a ratione naturali.
ul id quo subjectum existit. Hoc ultimum ab ómnibus quasi ingenue
Insuper ut verificentur dúo pra?dicta judieia: Petrus est existens, adinittitur et in confuso continet quod personalitas non est idem ac
sed non est suum esse, necesse est quod fundetur realis inter subje- existentia personae.
ctum et pra?dicatum identitas, qua? aflirmatur in primo judicio, i ta
tamen ut non sit identitas, mérito negata in secundo judicio.
3o tiententia Cajetani denique optime explicat dogma Incarna
Atqui fundan debet in aliquo positivo, reali, substantiali, quod
tionis.
tamen non est existentia (qua? est prasdicatum contingens Petri),
1° Explicat unitatem personw in Christo, quia ponit in illo
nec natura, quse se babet ut quo et ut país essentialis hujusce
subjecti ; necesse est quod formaliter babeatur id quo aliquid est [lúas utique naturas, sed unam solain subsistentiam seu personali-
quod seu subjectum reale liarum diversarum attributiouum. latem, et unam solam existentiam, qua? sequitur personam unicam.
Ergo requiritur terminus scu modus substantialis, et non acci 2 o Explicat quare Concilia vocant hanc unionem secundum
dentalis. (Hoc argumentum seil. de eo quod a parte rei requiritur
:
Hithsistentiam, seu hypostaticam, et non secundum existentiam, nec
nt sit identitas realis subjecti et prasdicati aftírniata in judicio Pe- :
Mcundum naturam. Non dicitur unió existentialis, sed unió hypo-
trus est existens, invenitur etiam apud Billuaut. Cf. in suo Índice nl ática, seil. secundum subsistentiam vel personalitatem, qua? est id
Summa ad «Per- tpio aliquid est quod, seu totum terminatum, per se separatim exi-
.ad verbum «Persoua». Zigliaua, phil., Índice v.
«U.'DS.
dona» ;
Dialéctica, 1. 2 [19], III; c. II [20], II, ibid. 21,
II, cap. I, art.
Brevius: subsistentia est id ratione cujus supiiosituin babet jus
n. V e VI. Ibid. 22, n. VII. Item Zigliaka, Della luce intellettuale,
vol. II, lib. III, n. 374. —
Gonzales, Lógica, p. 51. S. Bonaven- — lid
la
cujus supposito competit esse per se sépa-
esse, seu id ratione
in. Persona creata babet esse et non est esse.
tuka dicit aliquid simile III Sent., dist. IV, a. 1, q. 3, et IV ¡áent.,
i i

Insuper, ut dicit sanctus Tbomas, III*, q. 17, a. 2, ad 3 : « Tres


flist. VIII, q. 1).
¡icrsonw in Deo non habent nisi unurn esse ». Ergo pro illo persona-
Inquisitio seu venatio definitionis personalitatis sic brevius pro- JlUts seu subsistentia non est esse seu existentia, nec est natura sin-
poní potest, incipiendo a definitione nominali, comparando perso- bulariB, qua? se babet ut quo et ut pars essentialis ad suppositum,
nalitatem cum dissimilibus (seil. cum negationibus et accidentibiis) Brgo restat quod personalitas est modus substantialis quo natura
et cum similibus et aftinibus (seil. cum singulari natura et Cum exi- utigularis üt immediate susceptiva existentia?.
stentia substantia?), nec non dividendo per sic et non genus substan- Veri tas bujusce doctrina? manifestatur per instinctum conser-
cia? in quo est persona. Dationis. Jamquidem suppositum vel minerale, vel vegetale, vel ani-
ma le rult conservare ea qua? possidet. Pariter persona humana vult
Io PersonaUtas non est quid negativítm, sed quid positivuin
Bnservare suam naturam, corpus et animam, suam existentiam, suas
quia constituit formaliter personara quse est quid positivum. I i. iiliates, suas partes integrales, suas operationes; vult conservare
2 o PersonaUtas non est quid positivum accidéntale, quia per- minia qua? possidet. Non est ejus natura individuata qua? possidet
i

sona est substantia. Sic personalitas ontologica nequit constituí per li.e i
tamquam primum subjectum attributio-
minia, est ipsa persona
conscientiam sui, nec per libertatem seu dominium sui. IiInipsum « ego ».
:

3 o PersonaUtas non est ipsa natura singularis, quia nal uní Bx boc etiam manifestatur altitudo personalitatis Cbristi non ;

babel, personalitatem bumanam, et ideo ea omnia qua? ad buma-


singularis non est id quod est, sed id quo aliquid est in tnli speeie.
101. si personalitas esset ipsa untura singularis, in
('brisfo essenl duio HUtom ejus pertinent sunt sub ipso dominio ipsius Verbi incarnati,
.persoiiiililateH et in Deo chkc! hoIiiiii una persona.
H ipsa persona Filii Dei qua bfec omnia possidet, et igitur nullibi
: ::

120 1>E IPSA UNIONE HYPOSTATICA DE COMMUNI THOMISTARUM SENTENTIA 121


tam perfecte exercitum est et exercetur supremum Dei dominium na3 veritatis, quod est absurdum ergo existentia convenit supposito
:

quam in sanctissima Christi humanitate. acddentaliter, estque adequate extra rationem illius.
Eadem doctrina bene exponitur a Complutensibus Abbreviatis in Confirmatur primo
« quia suppositum est idem ac prima substan-
:

eorum Cursu Phil. De Generatione, Disp. XV, q. III. Conveniens


:
tia directe ponibilis inpredicamento ; sed prwdicta substantia non
est hic citare eorum probationes comtituitur realiter per existentiam: eo quod omnia que in predi-
« realiter distinguí ab existentia.
Dicendum est subsistentiam camento collocantur ab existentia prescindunt...
Sic docet S. Thomas... ad l um inquit: " Esse
Nam IIP, q. 17, a. 2,
consequitur naturam, non sicut habentem esse, sed sicut qué aliquid vConfirmatur secundo... quoniam existentia et subsistentia ca-
est; personara autem sen hypostasim consequitur sicut habentem
rent omni principio identitatis: ergo non sunt realiter idem. Pro-
esse". Sed id quod consequitur ad aliud, differt realiter ab eo... — batur antecedens nam in primis existentia non est de ratione subsi-
stentia?: alias de quocumque predicatur subsistentia praedicaretur
Dicit etiam: "Angelus est compositus ex esse et quod est" et hoc
etiam existentia: et consequenter, sicut haec predioatio est ab
optime explicat in I", q. 50, a. 2, ad 3, ubi docet quod existentia facit
compositionem non solum cum essentia sed etiam cum supposito si :
eterno vera Homo est subsistens; ita etiam hasc esset vera ab
:

autem esset idem realiter cum subsistentia, non posset faceré com- asterno Homo est existens, quod nemo concedet. Ilursus existentia
:

positionem cum supposito, sed potius illud formaliter constitueret. non est de conceptu alicujus tertii, in quo identificetur cum subsi-
stentia: non enim aliud tertium excogitari potest, nisi suppositum,
«Deinde quodl. II o q. 2, a. 4, docet quod "esse non est de ra-
,
de cujus tamen conceptu non est existere, ut nuper vidimus. Tándem
tione suppositi" at subsistentia pertinet ad illius rationem, imo il-
:

existentia et subsistentia non ducunt ortum ab eadem forma... ».


lam formaliter constituit... Ita
et optime Complutenses, omnino servant igitur interpretationem
«Tándem S. Doctor tanquam diversas questiones tractat, an in
S. Thoma? propositam a Cajetano.
creatis sit idem essentia et existentia; et an essentia et suppositum
sint idem ut videre est quodlibet II o a. 3 et 4, et in II Sent., dist. 3,
; ,

q. (deest numerus), a. 1 et 2. Quod superfluum foret si existentia et


Solvuntur objectiones contra sententiam Cajetani. I a Objectio: In — .

Dict. Théol. Gath., art. Hypostase, col. 418, dicitur: «Gratis affir-
subsistentia non distinguerentur realiter...
matur necessitas hujusce modi substantialis, ut substantia indivi
«Secundo probatur ratione desumpta ex D. Tüoma, loe. cit., ex duata sit immediate capax existendi separatim ; est de ipsa ratione
III* p., formatur: nam actus distinguitur realiter a suo su-
que sic isubstantiae individúate et completa? quod existat in se et per se» 2ü .

sceptivo reali; sed suppositum est susceptivum reale quod existen-


tia? ergo existentia distinguitur realiter a supposito. Hec secunda
:
Respondetur. —
Substantia seu natura individuata non est id
quod existit, sed id quo aliquod subjectum est tale, in tali specie
consequentia legitime infertur ex prima: nam suppositum consti-
unde si existentia differt rea-
cum conditionibus individuantibus. Id quod existit non est ha?c hu-
tuitur formaliter per subsistentiam :

manitas Petri, sed est Petrus ipse, persona Petri. Alioquin ha?c hu-
liter a supposito, et in eo recipitur, necessum est (sic) quod suppo
manitas Christi jam esset id quod est, et sic essent in Christo dúo
nat realiter subsisten tiam, et ab illa proinde realiter distinguatur.
supposita, seu due persone. Est e contrario in Christo unum sup-
Minor autem ostenditur: quia illud suscipit ut quod existentiam,
positum cui tribu untur dúe nature.
quod fit ut quod et operatur ut quod: nam fieri ordinatur ad esse,
Sic communiter theologi agendo de actibus theandricis Christi,
et esse ad operari atqui fieri ut quod, et operari ut quod est pro-
:

et de valore infinito meritorum suorum et satisfactionis sue dicunt


prium suppositi, ut communiter doeent Theologi, et Philosoplii: ergo
hi actus meritorii et satisfactorii habent valorem infinitum non ex
suppositum suscipit realiter ut quod existentiam.
principio quo eliciuntur (seil. non ex natura humana, ex facultatibus
probatur eadem assertio alia ratione desumpta ex ü.
« Tertio Immanis et virtutibus infusis), sed ex principio quod, scil. ex sup-
Thoma, Quodlibet cit. quoniam id quod est de intrínseca ratione
: posito divino seu persona divina que hos actus elicit.
suppositi distinguitur realiter ab eo quod accidit supposito et est Oportet igitur quod personalitas sit quid reale positivum, sub
adequate extra propriam rationem illius: sed subsistentia est de Htantiale, distinctum a natura individuata et ab existentia (que est
intriseca ratione suppositi, existentia autem accidit illi estque a<l<r piacdicatum contingens persone créate); seil. personalitas est pro-
quate extra ejus rationem: ergo existentia et subsistentia realiter prie id quo aliquod subjectum intelligens et liberum est quod est.
distinguuntur. Major et consequentia constant. Minor autem quoad Sic communiter dicit sanctus Thomas in qualibet creatura differt
primam partem est satis manifesta... (breviter probant et concita "/ quod est et me. (Cf. Contra Gentes, 1. II, c. 521.
dunt) et ideo baec est eterne veritatis: Suppositum est sub.it un lia
:

subsistens incommunicabiliter... Secunda etiam ejusdem minoría pai-n


ostenditur: quoniam existentia non convenil necessario et essentia-
J" o Un nfnrme gratultenient cette nécesslté (de ce mode substantiel)
D'«at II piih <le l'essciicc mfime d'nne substnnee Indlvlduée et complMe d'exlster
liter supposito alias luce proposilio: Kiippusitum csistit, fon-I a-lcr
;
«! |.nr tpi?»
MI h..I (/»(<•». ITMoI., loo. cit.).
:

122 DE IPSA UNIONE HYPOSTATICA DE COMMÜNI THOMISTARUM SBNTENTIA 123

2* Objectio est : Subsistere pro substantia est existere. operari, quod sequitur esse personale, pertinet ad personam mediante
Atqui subsistentia se habet ad subsistere sicut existeutia ad exi i
natura et facultatibus ejus. Sic in Christo est unum esse, et dúo
stere, cum quo identificatur. operari, sicut dua? natura?. In hoc textu uon inquiritur constitutivum
Ergo subsistentia est idem ac existeutia. fórmale persona?, hoc jam determinatum a sancto Thoma supra,
t|. II, a. 2, non expectavit enim q. 19 ad hoc determinandum, occa-
Respondetur: concedo majorera, prout subsistere est factum exi-
stentia;attributum persona?, sed non constitueus persouam, uam per- (done hujusce dubii an sit única operatio in Christo; operari enim
:

sequitur esse, et prius considerandum est id quod pertinet ad esse


sona est res qua? de facto existit. Unde conceditur major, vel tran-
I persona? antequam id quod spectat ad operari.
seat.
Negó mmorem: subsistentia enim se habet, non ad subsistere, P. Mattiussi S. J. m
tract. de Verbo Incarnato, liorna?, 1925,

sed ad suppositum, sicut existentia ad esse vel existere; id est: se p. 118, affert tres textus S. Thoma? ad probandum quod pro eo subsi-
habet sicut abstractum ad concretum, ut cursus ad currere. Eoc cía- stentia est existentia ; sed revera in his textibus legitur: « Subsi-
rius coustat si loco nominis subsistentia; dicamus personalitas; per- I Htentia dicitur cujus actus est subsistere, sicut essentia cujus actas
sonalitas enim se habet, non ad subsistere, sed ad personam, sicut est esse». Cf. I Sent., d. 23, q. 1, a. 1. De Pot., q. 9, a. 1; P, q. 29,
-

abstractum ad concretum, unde sicut existentia ad existere, et sicut I a. 2. Ergo sicut essentia distinguitur realiter ab esse in ea recepta,

cursus ad currere. Et sic remanet quod personalitas sen subsistentia Ita suppositum et subsistentia quá formaliter constituitur supposi-

distinguitur realiter ab existentia, seu ab esse et a subsistere, quod tum, distinguuntur ab existeutia.
de facto tribuitur illi ut pra?dicatum contingens. Alia objectio: Ex actu et actn non fit unum per se, propterea
Distinctio data est apud sanctum Thomam, I», q. 54, a. 1, ad 2, materia prima debet esse pura potentia.
ubi dicit « Vita non hoc modo se habet ad vivere, sicut essentia ad
:
— Atqui essentia, subsistentia et existentia sunt tres actus.
esse, sed sicut cursus ad currere, quorum unum signitícat actum in
abstracto et aliud in concreto».
— Ergo ex his non fieret aliquid unum per se.
Sic habetur designando simul abstractum et concretum in tri- Respondetur: Distinguo majorera Ex actu et actu non fit. una
:

plici ordine: se, concedo; non fit unum per se suppositum


untura per negó. ,

Concedo minorem essentia, subsistentia et existentia sunt tres actus,
:

abstractum: essentia: liumanitas


personalitas vel
subsistentia
existentia na tamen ordinautur ut unus sit terminus alterius. Distinguo —
ionclusionem Ergo ex his tribus non fit una. tertia natura per se,
:

concretum : ens : homo persona (Petrus) existere concedo ex his non fit unum per se suppositum, negó. Dum enim
;

natura rationalis completur per personalitatem efficitur una persona,


Sic ut ait sanctus Thomas, III*, q. 17, a. 2, ad 3: « Tres persona: cui accidentaliter seu contingenter convenit esse. Aristóteles in Post.
in Deo non habent nisi unum esse», quod identificatur cum essentia Anal., 1. I, lect. 10, modos dicendi per se: I o deíi-
distinxit quatuor
divina, a qua non realiter distinguuntur persona? divina?, quamvis iiitio qua manifestatur natura per se una; 2 o proprietas necessaria;
sint realiter distincta? inter se. :t" aliquid per se subsistens seu suppositum quod est unum per se
ni. subjectum, quamvis habeat partera essentialem et partes acciden-
Alia? objectiones contra Cajetanum, propositas sunt his ultimis
temporibus scil.
o
tales; 4 causa per se et non per accidens. Notandum est quod in —
Sanctus Thomas dicit, III", q. 19, a. 1, Utrum in Christo eit una periódico Eludes carmélitaines , avril 1936, p. 125 sqq., in aliquo ar-
tantum operatio, ad 4""1 «Esse et operari est persona? a natura,
:
ticulo: Recherche de la personne, dicitur quod personalitas est quid

aliter et aliter. Nam esse pertinet ad ipsam constitutionem persona:, rclativum et quod solum reducitur ad categoriam substantia?. Hespon
et sic quantum ad hoc se habet in ratione termini (ut ultima scil. detur: personalitates divina? sunt quidem quid relativum, scil. sunt
actualitas) et ideo unita-s persona? requirit unitatem ipsius esse com-
;
n lationes subsistentes (paternitas, filiatio, spiratio passiva) quarum
esse in est substantiale. Sed personalitas humana vel angélica non
pleti et personalis. Sed operatio est quidam afjectus persona? secun-
I

ost quid relativum, sed quid absolutum non involvit enim ut pater-
dum aliquam formara vel naturam. Unde pluralitas operationum non I :

pra?judicat unitati personali». nitas respectum ad aliara personara; sed dicitur reductive pertinere
I nd categoriam substantia?, ut modus substantialis, quo natura sin-
Respondetur: In hoc textu sanctus Thomas uon inquirit consti- I Kiilaris fit immediate capas existentia?.
tutivum fórmale persona? (hoc jam supra determinatum est), sed
quare sunt duae operationes sicut dutr natura:, dum est unum eésiu Conclusio: Sic in sententia Cajetani fit legitimus transitus a
Et respondet esse pertinet ad ipsam constitutionem persona:, scil. ad i communi persona? (persona est in rationali natura pri
ilcllnitione

personam constitutam ut personam, tunqiiuin '/'/ habilitan mr, ut l mu m attributionis subjectum) ad notionem ])hilosophicam persona
dixil, q. 17, a. 2, nam id quod est immeilatff, est persona; e contrario I IttatlB. Ut optime dicit Cajetonus in Illam, q. 4, a. 2, n. VIII: «Si
;

121 DE II'SA ÜNIONB HYPOSTATICA AN PERSONA CHRISTI SIT COMPOSITA 125

omnes lioc fatemur, cur ad quid rei significatw perserutantes, diver- Tilomas hoc confutat tripliciter:
S.
timus a communi confessionef ». Q"ia pe rsona non addit super hypostasim nisi determina-
10
Secundum banc comraunem confessionem enim, persona est id tam naturam, scil. rationalem
quod per se separatim existit in rationali iiatura, et personalitas 2 o Si dicitur: « id quod addit est diguitas ». fíeret unió se-
est id quo persoua formaliter constituitur ut quod per se separatim cundum dignitatem quanTclam, seu moraliter , ut volebat Nestorius;
sic existens, cui existentia contingenter tribuitur. o
tota Cajetani sententia reducitur ad id quod a parte rei
3 Si essent dúo supposita in Christo, alicui tribuerentur ea
Unde
qusB sunt Dei, et alteri ea qua? sunt hominis. Sic periret
requiritur, ut veritícentur ba?c dúo judicia ab ómnibus theologis unió sec.
•subsistentiam.
admissa Persona Petri existit, sed non est suum esse. Et sicut milla
:

Lege ad 2a', ad majorem explicationem notionis persona?.


essentia creata est suum esse, ita nulla persona creata (per propriam
personalitatem formaliter constituía) est suum esse. Solus Deus est
suum esse.
Art. IV. _ UTRUM PERSONA VEL HYPOSTASIS CHRISTI
Dubium. —
An juxta. Cajetanum, subsistentia seu personalitas POST INCARNATIONEM SIT COMPOSITA
sit termimis intrinsecus stibstantice.
Respondetur: Utique, ut formaliter eonstituens substantiam pri- Status quastionis. —
Quidam negant ut S. Bonav., Durandus,
Scotus, propter rationes datas a S. Thoma initio articuli, per
mam, seu suppositum, quamvis non sit de notione natura; sic subsi- modum
stentia se tenet in linea substantia?. Et ut recte dicit P. Hugou, De
ilifficultatis, scil. quia Persona Christi est ipsa persona
Verbi, qua?
Verbo Inc., p. 351: «Fundamentum metaphysicum hujus sententia?
in se est simplicissima, nullo modo composita. —
2o Insuper quia
natura divina non potest esse ut pars in Christo, nam pars est sem-
est discrimen radicale inter id quod pertinet ad ordinem existentia;,
et id quod pertinet ad ordinem substantive. Scil. nulla persona— per minus perfecta quam totum. —
3 o Nec dici potest quod Christus
est compositus ex duabus naturis, quia sic esset
creata est suum esse. Item terminus ad quem motus terminat pro- natura composita,
prie motum, sed non est amplius motus, qui cessavit; ita subsistentia t natura, humana composita ex anima et corpore, et tune Deitas se
ii

haberet ut forma, ideoque ut pars; esset monophysismus.


terminat naturam, sed non est natura, coustituit tamen substantiam
primam, seu suppositum. Nulla persona creata, sive denominativs Responsio est: Persona Christi est una, sed ex duabus naturis
sumpta ut natura siugularis, sive formaliter scil. cum sua persona- composita.
litate, est suum esse. Nuuc rursus legi potest articulus 2"» S. Thoma?
I o prob. auctoritate S. Damasceni, citati in arg. sed contra.
ut ha?c doctrina clarius appareat». Imo
hoc declaratur a II o conc. Constantinopol. (Denz., 216) « Sancta Dei

:

Recapitulado. Argumentum principale sententiae plerorumque Ecclesia... uuitionem Dei Verbi ad carnem secundum compositionem
Thomistarum ad hoc reducitur, ut supra dictum est: «•militetur, quod est secundum subsistentiam ».
Requiritur aliquid reale et positivum quo subjectum creatum 2 o prob. ratione, per partes a) Persona Christi in se est quid
:

existens est id quod est (contra Scotum). Increattun omnino simplex sicut et natura Verbi, ideoque in se nullo
Atqui hoc non potest esse nec natura siugularis, qua? se habet modo est composita. Sic Christus est unum subsistens.
ut quo, nec existentia, qua? est prcedicatum contingens subjecti creara b) Attamen haec persona Christi subsistit in duabus naturis,
(contra alias sententias). et sic dici potest et debet ex duabus naturis composita.
Ergo requiritur aliquid aliud positivum, scil. personalitas, qus»
Repugnaret — Ad l mu ex corpore articuli patet responsio.
est ultima dispositio natura? singularis ad existentiam.
quidem modus substantialis qui esset posterior existentia? substantia?, Ad 2 am . Non tamen natura divina se habet ut pars. Nam «illa
6ic esset accidens (contra Suarez), sed non repugnat ut anterior. compositio persona? ex naturis non dicitur esse ratione partium, sed
DOtiu8 ratione numeri ; sicut omne illud in quo dúo conveniunt, po-

Art. III. — UTRUM UNIO VERBI INCARNATI


tolft dici ex eis compositum ». Unde Christus sic componitur

¡ni rt ¡bus, sed ex extremis unitis.


non ex
FACTA SIT IN SUPPOSITO VEL HYPOSTASI Hoc longius explicat sanctus Thomas in III Sent.f d. 6, q. 2,
a. 3, ubi notat quod compositio potest sumi dupliciter:
Sensus tituli est: utrum unió Verbi incarnati ita facta sit ut
Io
Pro unione partium ex qna causetur et resultet esse totius,
in Cliristo sit unum suppositum, una hypostasis tantuni.
Responsio est aHirmativa et de tide. Cf> Conc. Ephes., Denz., 114,
• i uuio importat imiierfectionein, prout pars est ens incomple-
Iiibc
lniii, ininiis [HM-fcelum quam totum, et prout
« Est unió secundum Kiilisistentiam ». Sed quidam hmretici diccbanl : esse totius est depen-
B0III a i>urtibus et sic causal um.
i-si iiiiii persona, scil iIiiii siipposila.
:

DE IPSA UNIONE HYl'OSTATICA NULLO MODO BST ACC1DENTALIS 127

2o Sumi potest compositio pro unione extremorum in áliquo est accidens ejus. Humana autem natura non pertinet ad naturam
uno commuuicaute esse extremis unitis. Extremum autem abstrahit divinam Filii Dei. Ergo.
ab hoc quod sit ens completum vel iflconipletum ; sic v.g. visio ter-
minatur ad visum sine ulla imperfeotione pro objecto viso, a quo de- Respondetur quasi in fine corporis articuli.
pendet visio, sed quod non dependet a visione. Sic intellectus bea- «Fides catholica, médium tenens inter positiones monophysismi
torum unitur Deo clare viso, absque ulla imperfectione pro Deo. et Nestorianismi, non dicit unionem factam Dei et hominis secuudum
Est autem aliquid simile in unione hypostatica, sed in ordine «g essentiam vel naturam, ñeque etiam secundum accidens, sed me- —
sendi et non solum operandi, prout natura humana terminatur pe| dio modo secundum subsistentiam seu hypostasim ». Cf. Concilium
I>ersonam simplicissimam Verbi diviui, absque ulla imperfectione Ephesinum, Denz., 114.
pro persona divina. Persona Verbi se liabet ad naturam humanara I
o
Probatur indirecte in argumento sed contra, quia id quod
non per modum actus informantis, sed per modum actus terminaiitis. praedicatur accidentaliter non praídicatur in quid, sed in quantum,
|um Corollarium. —
Ghristus est etiam compositus ex persona
vel in quale; atqui humanitas Christi non prasdicatur in quantum,
vel in quale. Ergo non praidicatur accidentaliter.
Verbi et natura humana, quia constat illis realiter distinctis et
unitis. Non tamen dici potest quod Cbristus est creatura, quia esse 2o Probatur directe ex documentis fidei, secundum qua; est unió
creatum convenit persona;, qua; est id quod est persona autem Christi nec secundum naturam contra Eutychetem, nec secundum accidens,
;

est increata, sed in eo natura humana est quid creatum. contra Nestorium, sed secundum subsistentiam. Et duae opiniones
citatae a Magistro Sententiarum reducuntur ad errorem Nestorii.
Il"m corollarium. —
Quamvis Ghristus sit ita compositus, non Argumentum ad hoc reducitur:
est perfectior Verbo non incarnato, quia Verbum in hac composi-
tione est extremum infinitum, eminenter continens perfectionem na-
— Unió rerum substantialium ad componendam ti nam personam
non est accidentalis.
tura; humante.
Per oppositum Deus non dicitur compositus ex personis et na- — Atqui talis est unió Verbi incaruati.
tura, quia persona; divina;, quamvis uniantur in eadem natura, Ín- — Ergo nullo modo est accidentalis, sed substantialis, in hoc
ter se non uniuntur, sed potius opponuntur, nec uniuntur cum na- sensu secundum subsistentiam.
tura, quia sunt simpliciter unum et idem cum illa. Sic non distin- Hoc
dicit plus quam « in persona», nam etiam accidentia sunt
guuntur realiter a natura divina, sed realiter distinguuntur inter se- in persona cui tribuuntur. Cf. responsiones ad objecta apud sanctum
secundum relationis oppositionem. Thomam, praesertim ad 2 um et 3 um .
Ad intelligentiam hujusce articuli notandum est quod sunt qtia-
tuor modi dicendi per se, et quod unió secundum personam dicit
Art. V. — UTRUM SIT FACTA ALIQUA UNIO ANIM/E plus quam unió in persona ut notat Cajetanus in hunc articulum,
ET CORPORIS IN CHRISTO n. IX.
Sunt quatuor modi dicendi per se et non per accidens, ut expo-
Status quaestionis. — Tune videtur quod esset in Christo persona nit Aristóteles in 1. I Post. Anali/tic. (lect. 10 sancti Thomai).
humana, uam persona humana resultat ex unione anima; cum corpore. Ut dicit sanctus Thomas in hoc commentario
Responsio est affirmativa et de lide, alioquin Christus non es- modo dicendi per se, de subjecto prasdicatur ejus
In I a
defi-
set verushomo. Cf ad 1"", ad 2"™, ad 3""" ; sed natura humana sic
.
nido: v.g. homo per se est animal rationale.
composita non habet propriam personalitatem. In 2a modo dicendi per se, de subjecto praedicatur ejus pro-
prietas: v.g. homo est risibüis, seu habet facultatem ridendi, quse
ejus intelligentiam manifestat in vultu, quseque non convenit nec
Art. VI. — UTRUM NATURA HUMANA angelo, nec animali bruto.
FUERIT UNITA VERBO ACCIDENTALITER Tertius modus dicendi per se est modus existendi, non modus
priedicandi,quatenus significat aliquid esse in se et non in alio
Hic articulus est simul recapitulatio praecedentium et eorum liinquam in subjecto. Sic substanlúi prima, v.g. Petrus, est per se
culmen ad unionem hypostatieam deliniendam. MU in se existens, per oppositum ad accidens, et ad substantiam

Videtur quod h®C unió sit accidental!*,
Moundam, v.g. ad humanitatein, qua; de illo dicitur et in eo est.
Status quaestionis.
nam omne quod advenit alicui posi esse complet uní jus, ¡idvenil «I
i
Quartus modus dicendi per se dicitur secundum rationem can
iiccidcntalltcr. Kt quidquid non pertinel ad csscnlinin alictlju» ri'i. Hiilitatis, quando effeclUH proprius trihuirur ejus causae proprios.
: ;

A.N H.EC UNIO SIT ALIQUID CREATUM 129


12S DE IPSA UNIONE HYPOSTATICA,

V.g. medicus sanat, id est sanat quatenus est medicus; jugulatio


— Ergo humanitas unitur Verbo ut accidens praídicabile.
occidit; lux illuminat. E contrario per accidens medicus cantat. Respondetur: Distinguo majorem : nullo modo per se, concedo
Manifestum est quod in nostra qua?stione, humanitas non unitur «a Item per se 3a modo seu per se subsistentise, negó.
Verbo in I o modo dicendi per se, nec in 2o , nec in lf, SED IN 3°, Contradistinguo minorem et negó consequens et consequentiam.
prout non per accidens, sed per se existit in eo, et ut ait Caje- Humanitas Christi non est quidem de definitione Verbi seu secunda?
tanus, n. IX, unitur ei non "solum in persona seu in hypostasi (ut persona» Trinitatis, nec est ejus proprietas, sed Verbum subsistit
jam accidentia uniuntur cum substantia), sed unitur ei SECÜNDUM In ea, et ea in Verbo.
HYPOSTASIM, scil. per modum subsistentis, proprie igitur in 3o Instantia. — Attamen id quod potest abesse vel adesse sine cor
modo dici per se. ruptione subjecti unitur ei accidentaliter.
Solvuntur difficultates. —
Secundum Durandum hsec unió non est Atqui natura humana potest abesse sine corruptione Verbi. Ergo.
accidentalis prasdicamentaliter seu physice, quia humanitas pertinet Respondetur: Distinguo majorem sine corruptione subjecti, ut :

ad prajdicamentuin substantia;, non quantitatis, nec qualitatis etc. est compositum, concedo; ut est mera forma subsistens, negó.
Sed est unió accidentalis prwdicabiliter seu logice, quia accidens Contradistinguo minorem natura humana potest abesse sine
:

prajdicabile definitur quod potest adesse et abesse sine subjecti cor-


:
corruptione Verbi in se surnpti ut persona alterna, concedo; Verbi
ruptione. Atqui humanitas potest adesse et abesse a Verbo sine incarnati. negó.
subjecti corruptione. Hoc statim considerandum est: Ita corpus unitur anima} non accidentaliter, et tamen potest
Principales objectiones in forma sunt sequentes abesse, non corrupta anima, sed corrupto composito.
Id est corpus
1
K
Object.: — Quod adveuit alicui post esse completum ejus,
non potest abesse ab anima uisi corrupto composito, sic unitur
|ier se, et non per accidens; ita humanitas
ei

adveuit ei accidentaliter. Verbo, quamvis humanitas


non uniatur Verbo essentialiter.
— Atqui natura humana advenit Verbo post esse completum ejus.
— Ergo natura humana unitur Verbo accidentaliter.
• * •
Respondetur: Distinguo inajorem si non trahitur ad idem esse
:

persónate, concedo; secus, negó. Coroilarium. —


Unde uñió hypostatica difi'ert et ab umone essen-
Contradistinguo minorem et natura humana trahitur ad esse
: tiali ex qua resultaret una sola natura composita sicut ex corpore
(cf. ad 2
um personale Verbi, concedo; non trahitur, negó. el anima;
)

Instantia. — Etiamsi trahatur ad idem esse personale, unitur et ab unione accidentan ; sed est ump sui generis omnino
accidentaliter. unica secundum subsistentiam vel h y pos tas i ni , seu formaliter secun-
— Accidens de novo adveniens alicui subjecto trahitur ad idem dum personara, et non solum materialiter in persona, nam etiam
esse subjecti. uccident|&, quai adveniunt homini, uniuntur ei materialiter in per
— Atqui accidens unitur huic subjecto accidentaliter.
Mina, non vero formaliter secundum personam.
— ' Ergo similiter natura humana unitur Verbo accidentaliter.
Ideo humanitas Christi non est in Verbo incarnato nec accidens
¡mrriieamentum (ut v.g. facultas intellectiva in anima rationali vel
Respondetur: Distinguo majorem trahitur proprie ad idem :
In angelo), nec accidens prwdicabile seu contingens (ut v.g. pro
tali
esse suppositi, negó; improprie, nam habet esse proprium, sed homine quod stet protiusquam sedeat).
inhwrens subjecto, concedo. Esse enim accidentis est in esse. Sic exacte determinatur sensus hujusce expressionis concilio
Concedo minorem. rum: «unió bypostatica». Non agitur hic de conclusione theologica
Distinguo conclusionem Si natura humana esset accidens inhav
:
'Ir.lucta ex dogmate. sed de metaphysica explicatione dogmatis. Non
rens, concedo; secus, negó. ••-l nova veritas deducta ex veritate revelata de Incarnatione, sed
Revera unitur Verbo non solum in persona ut accidentia, sed 4).\plicatio metaphysica hujusce veritatis revelata}.
secundum subsistentiam, prout terminatur a personalitate Verbi, et
habeat unum esse personale seu una existentia cum eo, sicut corpus
cum anima. \ it. VII. — UTRUM UNIO NATUR/E DIVINAE ET HUMANAE
Instantia. — Attamen hajc unió est accidentalis saltem proedl SIT ALIQUID CREATUM
cabiliter, si non pra?dicamentaliter, ut dicit Durandns.
— Id enim quod dinitur de subjecto non per se est accidens pMfi
Status quBBstionls. - Videtur quod non:
ili.;ibile.
I
o
Quia unió ista in Deo est, est Deus unitus humanitati, et
— dr Vi-rbo non per
In Den nihil creatuin esse potest.
Atqui liuiiuinita.s |ir¡i-(lir¡it iir no.
• iunuiqoU'Uommoi 0$ < muta Salvolort. v
: U :

130 DE IPSA UNIONE HYPOSTATICA AN HiEC UNIO SIT ALIQUID CREATUM 131

2o Terminus unionis est increata Persona Verbi, ergo ipsa — Ergo haic unió est inhumanitate Christi quid reale et creatum,
unió non est quid creatum. seil. realis relatiodependentia? a Verbo assumente, sicut crea-
Hsec qua?stio satis difflcilis est quia vox unió sumi potest in tio est realis relatio dependentia? ipsius creatura?
a Creatore,
triplici sensu : 1° ut actio unitiva; 2° ut conjunctio potius passiva ut ostenditur P, q. 45, a. 3.
aliquorum in uno; 3o ut relatio qua? conjunctionem illam sequitur. Sed quodnam est fundamentum bujusce relationis?
Io Si agitur de unione, ut est actio unitiva humanitatis cum Sanctus Tbomas dicit in corpore articuli nostri «Per creatune :

Verbo, certo Ucee actiy est increata, et est communis toti Trinitati, mutationem. talis relatio innascitur» seil. hoc fundamentum est
nam Pater et Spiritus Sanctus univerunt humanitatem Cliristi Verbo, passio correspondens actioni unitiva?.
quamvis non assumpserint eam cf. a. 8. Ha?c actio communis toti An passio ista sit realiter distincta a natura humana passive
Trinitati, prout dependet ab omnipotentia quae communis est tribus ussumpta, disputatur inter pra?dictos theologos.
Personis, est formaliter immanens, virtualiter transiens, et proinde Videamus an aliquid magis explicitum habeatur in responsio
increata, sine dubio. nibus ad objecta.
2o Si agitur de unione ut est realis relatio dependentia? huma- Ad l uin : ha?c unió in Deo non est quid reale.
nitatis Christi a Verbo, sanctus Thomas clare ostendit eam esse quid
creatum, nec est difficultas. Ad unió ista est quid reale et creatum in natura humana.
Non apparet ex hac responsione aliquid plus quam relatio realis.
3 o Si agitur vero de unione ut est conjunctio potius passiva
humanitatis Christi cum Verbo, disputatur inter theologos an sit
An sanctus Thomas magis explicite locutus sit de hac re alibi?
Utique in III Sent., dist. 2, q. 2, a. 2, qM 3 a dicit « Sciendum
quid reale et creatum ab humanitate distinctum. Affirmative respon- :

est quod in unione humana? natura? ad divinam nihil potest


dent Scotus, Suarez, Vasquez, et quídam thomista? ut Salmanti- cadere
21
censes, et Godoy, ita recenter P. de la Taille . Sed Scotus vult hoc — médium formaliter unionem causans, cui per prius humana natura
conjungatur quam divina? persona?; sicut enim inter materiam et for-
esse quid relativum extrinsecus adveniens, alii dicunt est modus
substantialis et fundamentum realis relationis de qua loquitur san-
mam nihil cadit médium in esse quod per prius sit in materia quam
íorma substantialis (alias esse accidéntale esset prius substantiali,
ctus Thomas.
quod est impossibile) ita etiam inter naturam et suppositum non
E contrario Cajetanus et plures alii thomista?, ut Billuart et ;

¡"ilvst aliquid dicto modo cadere médium ». Sic nullum


P. Billot, respoudent negative: seil. «non datur hic modus substan- cadit médium
Inter Verbum et humanitatem. Unde unió passive sumpta seu
tialis, quasi nexus medius formaliter uniens naturam humanam creata
nihil aliud est quam realis relatio humanitatis dependentis
Verbo, ita ut nulla alia unió formalis ab extremis distincta repe- a Verbo
liinquam a persona, sicut creatio passive sumpta nihil aliud
riatur, nisi ipsa relatio consequens ad immutationem passivam na- est quam
tura? humana? ex actione unientis». Ita Billuart. Ita creatio pas- — realis relatio dependentia? creatura? a Creatore.

siva est solum relatio realis dependentia?, nihil aliud, et fundatur Quwnam igitur est probabilior sententiaf
in esse creatura?, prout creatura non est suum esse. Et hoc verum Videtur quod non admittendus est modus substantialis unionis
esse videtur 22 .
pt ostendunt Cajetanus, Billuart et alii.
Proba tur
Videamus sanctum Thomam.
in tempore, ergo est quid creatum.
Per id Verbum unitur humanitati per quod ipsam terminat
Sed contra: Ha*- uuio inco?pit et
sustentat.
Sed quid sit formaliter hoc creatum, hoc determinatur in corpore-
Atqui Verbum seipso seu sola personalitate, omni
articuli. nexu formali
excluso, terminat et sustentat naturam humanam.
In corpore articuli, sanctus Thomas non loquitur nisi de reía
tione. Ejus argumentatio ad hoc reducitur Ergo.
— Omnis relatio inter Deum et creaturam est realis in creatura, est Verbum uniri humanitati, quam eam
Ñeque aliud
nalogice in ordine operationis, Deus clare visus
terminare-
et rationis in Deo. immediate ter-
— Atqui unió de qua loquimur est relatio qusedam humauitat
ina! visionem beatificam.

Christi ad Verbum. Confirmatio. Subsistentia creata seipsá immediate



unitur na-
llrn Ergo a fortiori subsistentia increata, ut actualissima
cu-ata?.

al Imo P. <le la Taille dicit quod gratia unionis potest dlcl erenta, <lun»
lallone terminandi.
taruen dleltiir increata a sancto Tiloma et eominunlter a tlieologls. Cf. Infrn. Sí» Confirmatio. Item existentia, ut actualitas ultima seipsd im
q. a. (1; de'Vriit.. q. 20. a. 2, fine, et TabuUim aurimm operum S. Thonire, ad
fl,
iH¡"ie acinai suppositum creatum patítér
vcrlmm : ("lirlHt.un, n, 88, fl'J. persoñaUtitó immediate
¡

« Cf. Mol. MM ralli., nrt. In<-itrimt Ion, col. 1 M.r


. 1 r.'¿«l
\pna unitur natura; creata?, seu terminat eam
; ita etiam unus et
: :

132 DE IPSA UNIOSE HYPOSTATICA AN SIT MAXIMA UNIONUM 133

ídem punctus immediate terminat duas lineas, qua? in eo confluunt; !f Conclusio ad 2um . üniens et assumens non sunt omnmo idem,
est reniotissima imago duarum naturarum iu Verbo. n i
solus Filius Dei assumpsit humanitatem, sed Pater et Spiritu»
ni

sanctus dicuntur uniré, non vero assumere. Unió enim ut actio im-
Dubium: An natura humana fuerit immutata passive per os-
portat tantum conjunctionem extremornm, dum assumptio ut a«tio
sumptionem. est idem ac ad se sumptio, prout assumens est uniens sibi persona-
Respondetur: Stricte et vigoróse: non, quia non pra?existebat liter, estterminus ad quem et non solum principium aetionis. Omni»
ad receptionem passivam, sed lato sensu dicitur immutata, in quan- tictio Dei ad extra est communis tribus Personis, sicut omnipotentia

tum non habuit propriam personalitatem, sed assumpta- fuit ad alie- a qua derivatur; sed una Persona, ut Persona Verbi, potest esee
nam; et prius uatura intelligitur producía quani assumpta. weorsim terminus alicujus relationis realis.

Ita sanctus ostendit, I", q. 45, a. 3, creationem non esse


Thomas
mutationem secundum nostrum modum concipiendi. Dicit enim
nisi
« De ratione mutationis est quod aliquid idem se habeat aliter mine Aht. IX. — UTRUM UNIO DUARUM NATURARUM IN CHRISTO
et prius». Roe autem non potest esse in creatione, nec etiam in as- SIT MAXIMA UNIONUM
sumptione humanitatis Christi, qua? prius non erat. Et, ut ibidem
dicit sanctus Thomas: uSubstracto autem motu ab actione et pas Status qusestionis. —
Sanctus Tboinas, ut notat Cajetanns, sir
sionv, nihil remanet nisi relatio»". Unde creatio passive sumpta mit hic uuionem non tam prout est relatio, quam prout est. substan
uihil aliud est quam realis relatio dependeMiw fúndala in esse lialis et imraediata conjuuctio duarum naturarum in persona Verbi.
substantiali creato. Pariter in unione hypostatica, anima Cbristi Et haec conjunctio est fundamentum prsedietse relationis.
creata est ut dependens a Verbo, tanquam a Persona. Si alii aucto- Sunt difficultates, ut. dicitur initio articuli
res volunt affirmáre aliquid aliud, seil. modum substantialem spe-
I
o
Scil. unnm, principium numen, videtur esse quid magis
cialem, faveant ejus existentiam probare, de hoc modo speciali nuu-
iinum quam Christus.
<iuam loquutus est sanctus Thomas.
2o Quia divinitas et humanitas in inlinitum distant. et tanto
Quodnam est igitur fundamentum relationis unionis hypostatica;?
minor est unió quanto extrema unita magis distant ab invicem.
Est ipsa Christi humanitas, prout non terminatur propina persona
litate creata, et potest terminan et possideri a Verbo. 3 o Videtur quod major sit unió corporis et animse, ex qua Gt
aliquid unum non solum in persona, sed in natura.
Argumentum « sed contra » est objectio in contrarium, ac si unió
ArtT. VIH. — UTRUM UNIO VERBI INCARNATI incarnationis esset major quam unitas divina? essentise.

SIT IDEM AC ASSUMPTIO? Responsio est; Unió hypostatica , non ex parte eorum q u<e con :

¡unguntur, sed ex parte ejus in quo conjunguntur, est inter creatas


I" Conclusio. Unió sumpta pro relationv dislinguitur ab assum- uniones máxima.
ptionv quw est actio; nam ha?c relatio est in humanitate Christi et 1' Pars probatur in corpore et ad 2 U1", sic:
sequitur assumptiouem activam, imo sequitur assumptionem passi- — Illa unió est minor ex parte extremorum, cujus extrema magis
vam, qua? est fundamentum ejus, sicut generatio passiva est funda distant.
mentum relationis filiationis.
— Atqui humanitas et divinitas, qua? sunt extrema hujusce unió
2* Conclusio. Assumptio proinde dicitur sicut in fieri, unió au- nis, infinite distant.
tem sicut in jacto esse. Sic dicimus de praeterito Verbum : assumpsit — Ergo.
lnimanitatem, et etiam mine humauitas ei unitur.
2* Pars:
3» Conclusio. Dum
unió importat relationem quasi wquiparant
Ex parte medii in quo conjunguntur extrema, tanto major est
et divinitas dicitur unita sicut humanitas, assumptio, qua? est acti
unió quanto hoc médium est magis unum et simplex, et magis
assumenti8. denominat non divinitatem, sed agens assumens et luí-
intime enm extremis conjungitur.
manitatem assumptam.
— Atqui médium in hac unione, scil. persona Verbi, est quid sim
plicissimum in se, et realiter idem cum natura divina, ac
™ Actlo enim transitiva est uioIiih ti o»t ni. agente. <-t piisslo est niflUM
I
substantialiter unitum cum humanitate, ita ut ei tribuat et
ut est ln imtlente, ergo subslracto motu »l) actione et pnsslooe, nilill reiniM subsistentiam et existentiam, ut melius infra patebit 111%
iiIhI rctiitl" <l>-|H'n(k'iitlii- nb iiKi-iitc, ciuotl i.pcruttir per netlonem ik.ii forninllliT
q, 17, a. 2.
Lrn atlttvan
DH IPSA UNIOXB HYPOSTATICA AN SIT MAXIMA ÜNIONÜM 135

— Ergo hsec unió ex parte ejus in quo facta est, est, inter c reatas unitas et persona et naturw in nobis». Hoc est evidens, nam persona
uniones, máxima. divina Verbi est simplicissima, dum natura humana est coniposita,
Ex eodem principio illustratur uuitaa corporis mystici Christi. ct paviter persona humana; sic compositum humauum est corrupti-
Quamvis in eo, membra sint valde distantia, et pertineant ad re- ble, dum unió hypostatica est incorruptibilis:
giones máxime ab invicem distantes, tamen intime uniuntur ex parte Quomodo ergo responderé ad majorem objectionis, seil. major
Christi et ex parte Spiritus sancti in quibus conjunguntur. est unió ex qua fit non solum una persona sed etiam una natura?
Ita est ut quandoque multo magis intime in Christo uniantur Distinguo ex parte extremorum, concedo ex parte medii, negó.
: ;
dúo justi valde distantes secundum suam nationalitatem, quam cum
Sic unió incarnationis est intensive perfectior quam unió anima?
propriis concivibus. Principium a quo dependet unitas Corporis my-
et corporis, propterea est indissolubilis, dum anima et corpus per
stici Christi est enim multo magis unitivum quam spiritus alicujus
mortem separantur, et dum anima separata non est proprie persona.
familia? terrestris aut alicujus nationis.
Hic articulus est pulcherrimus evolvi potest per modum eleva-
;
In unione magis considerandum est principium fórmale uniti-
tionis spiritualis, conjungendo eum cum principio supra enuntiato,
vum, quam distantia membrorum quse materialiter sumpta quandoque
q. 2, a. 2, ad 2: «Dignius est alicui quod existat in aliquo se di-
ab invicem máxime distant.
gniori, quam quod existat per se». Hoc principium est fecundissi-
Sic apparet máxima intimitas hujusce unionis hypostatica?, qua?,
ut patet, unitatem Corporis mystici valde superat.
mum si bene scrutatui- primo in Christo, postea in nobis sec. quam-
Attamen unió hypostatica est minor quam tinitas Trinitatis, ut dam extensionem in ordine operationis; sic melius est passive 6e
liabere ad Deum secundum perfectam couformitatem voluntatis, quam
dicitur ad 4 iun , nam unitas Trinitatis est unitas natura? simplicis-
sima?, qua? est numerice eadein in tribus personis divinis non realiter
secundum propriam voluntatem regere universum, contra id quod
dixit Satán dum Christum tentare voluit « Hsec omnia Ubi dabo,
ab ea distinctis. :

si cadens adoraveris me». Tune dicit ei Jesús: «Vade, Satana,


Sanctus Bernardus has conclusiones sequivalenter dederat in
scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis et illi soli ser-
L. V de C onsideratione c. 8, dicendo « Tnter omnia quse recte unum
, :

vies» (Matt., rv, 9). Dignius est enim alicui quod existat
dicuutur, arcem tenet unitas Trinitatis, qua tres persona? una. sub- in aliquo
se digniori quam quod existat per se, et quod
stantia (seu natura) sunt secundo loco illa prsecellit quse e converso
;
operetur cum confor-
tres substantia? una in Christo persona sunt», seil. Deitas, anima et
mitate ad Deum, quam quod operetur magna ex propria volúntate.
corpus.
Ut ait Cajetanus: «Melius est obedire regi, quam regere villam»,
seu melius est passive se habere per respectum ad superius,
Ad i"" : Unitas divinas persona? in Christo major est quam uni
1 quam
active per respectum ad inferius; et quamvis melius sit daré
tas numeralis quse est principium numeri, nam unitas divinas per-
quam
accipere, melius est aliquid altius accipere, quam aliquid
inferius
sona? est increata per se subsistens, nec competit ei ratio partís. daré; sic vera via passivitatis in spiritualitate altior est quam
agere
Hsec unió est sublimis; sublime enim est quid extraordinarium ex propria industria, ut Dionysius dicit de Hierotheo quod erat
« pa
in ordine pulchri pulchrum est splendor unitatis in diversitate, et
; liens divina».
quo magis extrema unita distant ab invicem et intimius uniuntur,
«o magis unió pulchra est; hsec unió de qua loquimur est única, est
simul miraculum et mysterium essentialiter supernaturale, cujus rea-
lis possibilitas non apodictice probatur a sola ratione, sed suadetur
Siít. X. — UTRUM UNIO DUARUM NATURARUM IN CHRISTO
et defenditur contra negantes.
SIT FACTA PER CRATIAM

• • •
Status qua?stionis. —
Hic status apparet ex difficultatibus initio
m i ¡culi Videtur quod non, quia gratia est accidens, inhse-
positis.
rens anima?, in omni justo, dum unió hypostatica
est substantialis.
Restat tamen principalis difficultas, seil. ni dictum est, et specialissima
Christo.
— Major est unió ex qua fit non solum una persona, sed etiam
Responsio est: Bwc unió non facta est per gratiam creatam,
una natura.
— Atqui sic est unió anima? et corporis.
«|ime est accidens, et donum habitúale inha?rens
anima?, sed facta est
gratiam increatam, qua? est gratuita Dei voluntas aliquid
— Ergo major est quam unió liypostatica. iiiiMín praacedentibus meritis.
faciens
Respondetur ad. 3' im Ex parto modü in quo
: unió hyposta»
fit,
/' l'urs patet, quia haec unió est substantialis, non accidentalis.
lica, est altior, seil. : « Unitas divina? persona? est rnajor unitas qu(Úqj
;

130 DE IPSA UNI0NE HYPOST ATICA AN ALIQUA MERITA EAM PR-ECESSERINT 137

2" Pars patet etiam, quia haec unió superat infinite facúltatela 3) Quia Incarnatio Christi est reformativa totius humana na-
corpus et tura, ergo non cadit sub mérito alicujus hominis particularis «De
et exigentias naturae creara, etiam angélicas. Cf. articuli :

wn plen-itudine Christi onmes accepimus» (Joan., i, 16).


ad l .

3" Conclusio: Sancti Patres Veteris Testamenti Incarnationem


In hoc articulo sauctus Thomas non loquitur de modo substan-
meruerunt tamen de congruo improprie, desiderando et postulando;
tiali, qui esset inter Verbum assumeus et humauitatem assumptam.
congruum enim erat ut Deus exaudiret eos qui ei obediebant. Ad —
3um. B ca t a virgo dicitur meruisse portare Dominum omnium, non
((

quia meruit ipsum incarnari, sed quia meruit ex gratia sibi data
Art. XI. — UTRUM UNIONEM VERBI INCARNATI illum puritatis et sanctitatis gradum, ut congrue posset esse mater
ALIQUA MERITA PR/ECESSERINT Dei ». Htec verba sancti Thomae sunt áurea, et summa proprietate
exprimunt id quod proprie meruit B. Maria Virgo, seil. non meruit
Status qutestionis. — Sub aliquo aspectu videtur quod ita fuit, Incarnationem quaa est principium plenitudinis gratia; quam ipsa u<-
Testamenti merebantur vitara ajternam, ad quam cepit ad merendum, sed meruit augmentum gratiae quo lieret digna
nam justi Veteris
mater Dei".
ergo, ut videtur,
non poterant pervenire nisi per Incarnationem ;

Incarnationem. Item de B. Maria Virgine can-


pariter meruerunt Dubfa quasdam proposita sunt circa hunc articuium.
tatur quod «Dominuni omnium meruit portare». Ad
solutionem liorum dubiorum revocanda est in memoria di
Prwdestinatione sancto-
Sed ex alia parte docet Augustinus (De visio meriti quse exponitur in tractatu de Gratia. Meritum est opus
rum c. 15), quod milla merita pracesserunt regenerationem nostram prwmio dignum, vel in isto opere est jus ad pramium; proinde divi-
Paulum ni, Ergo nec illam Christi genera- ditur secundum fundamentum hujusce dignitatis, prout habet aut
juxtá sanctum (Tit., 5).
opere pulchre
tionem aliqua merita prajcesserunt. Imo in pradicto non habet aequalitatem proportionis cum praemio. Meritum de con
ostendit sanctus Augustinus quod praidestinatio CUristi, ut est homo, «ligno eam habet, non vero meritum de congruo.
naturalem non potuit esse ex pravisis Christi
ad íiliationem divinam
prasupponunt ejus personara jam consti- fundatur in justitia saltem distributiva,
meritis, nam ejus merita . í

praidestinatio no- pr0Ut habet condi g nitatem seu sequalita


tutam et ex boc deducit Augustinus quod pariter
; condigno
s /
tem proportionis cum praemio.
exemplar, non est ex pravisis [
stra, cujus praidestinatio Cbristi est
nostris meritis, quae sunt effectus ejus, ut explicat
etiam sauctus proprie dictum: fundatum in amicitia, seu
Thomas, I», q. 23, a. 5. Meritum > ure o^icabili, inter per-
sonas, prout amicitia est
Responsio. —
In corpore articuli sunt tres conclusiones: de
congruo
pars potentialis justitiae;
I" Conclusio: Christus non potuit mereri suam Incarnationem. improprie dictum: fundatum in pura Dei
Nam omnis operatio Christi subsecuta est unionem bypostaticam misericordia sine ullo jure
non enim Christus fuit prius purus homo, et postea uuitus Verbo, \ vel debito ex parte operis.
sed, in instanti creationis suse, anima ejus fuit Verbo personaliter
unita.
Dubium um
l — An
Christus potuerit suam Incarnationem mereri
contra Photinum, Denz., 65, per opera eam
subsequentia. Cf. Gonet, disp. VII, a. 3.
Haec prima conclusio est de tíde cf.
Quidam, seil. Suarez, Ruiz, Coninck, hoc tenuerunt, prout seil.
85, 88, 233. Deus decrevisset executionem et continuationem Incarnationis fu-
2» Conclusio: Ss. Patres Veteris Testamenti et B. Maria Virgo tura intuitu futurorum meritorum Christi.
non meruerunt nec mereri potuerunt de condigno Incarnationem,
propter tria:
"
S. Thomas ln 111 Sent., d. iv, q. 3. a. 1, ad 6, videtur allquld plus díeere,
Quia Incaiimtio transcendit beatitudinem vitee miernae, ad
1) Mil, « Beata Virgo non meruit Incarnationem, sed, pra»supposita incarnatione,
:

quam tanquam ad pramium ultimum ordinantur merita justorunjjj '"lt quod per eam fleret, non mérito condlgnl, sed mérito eongrul, ln quan-
Constituit Incarnatio ordinem hypostaticum supra ordinem gratín
iiiin decebat quod mnter Del esset purlssima et perfectisslma ». Attente tamen
"imklerando, hlc modus loquendi non plus dlclt quam alter, asserlt solum
et gloriae. II Vlrglnem meruisse quod incarnatio per eam fieret, prout meruit illum puri-
2) Quia principium meriti non potest cadere sub mérito,
< w Ittlli et sanctitatis gradum. qui matri Del decebat. et nulla alia virgo potuit
biK' mereri quia nulla alia acceplt ab ipsa conceptlone sua plenitudlnem gratia;
causa suiips'uiK, sic nhitns grafía- non rudit sub mérito, et a fortiorl
tultlaletn. Slc B. María V. potuit ln ordine executionis se preparare ad mater-
principium gratia* quod est. Incarnatio «Gratia et veritas per Jl :
nltiitciii cllvlnara. non vero potuit eam mereri. sle enim ipsam
incarnationem
Hiiui ílhriNl mu fiwta en!. .. (.loan., i, 17). ninriilHHct.
: . t

138 DE IPSA UNIOME HYPOST ATICA AN ALIQDA MEItITA EAM PKdSCESSERJNT 139

Thomistw respondent negative: def enciendo primara conclusionem Insuper non possunt infallibiliter praevideri a Deo merita Christi
sancti Thomae dicunt: Christus nec meruit nec absolute mereri po- futura, nisi prius prasvideatur Christus futurus et existens in aliquo
tuit sivede condigno, sive de congruo suam Incarnationem, nequidem temporis momento.
per opera eam subsequentia. Proinde Christus non meruit concipi ex Spiritu Sancto, nasci
Iiatio est quia principium meriti nec cadit, nec cadere potes ex Beata María Virgine, ex populo judaico, tali loco, tali tempore,
sub mentó, esset causa suiipsius, ut exponitur in tractatu de Gratia, tali modo.
II", q. 114, a. 9 et De Veritate, q. 29, a. 6.
2) Christus meruit eas Incarnationis suce circumstantias quw
I-
Brevius Christus non semetipsum meruit.
: Meritum enim est
nec in ejus esse influunt, nec eam necessario comitantur, seu que
causa efliciens moralis praimii, prout est jus ad pra?mium, si ergo non ad substantiam et individuationem Incarnationis pertinent.
principium meriti caderet sub mérito, ut prsemium, tune moraliter Nam istae circumstantie non sunt causa? aut principium meriti,
causaretur a mérito, et sic esset causa suiipsius; esset simul cansa nec ab illis dependet Christi meritum. Et Christus meruit omne illud
et effectus in eodem genere et sub eodem respectu, quod est absurdum.
quod congrueuter potest habere rationem premii. Sic meruit Prophe-
Incarnatio autem est principium totius meriti Christi, quia milla tarum de ipso predictionem, annuntiationem per angelum 2 ', et pro-
Christi operatio potest concipi uisi ut procedens ab ejus persona, babilius Matris Virginitatem, nam Virginitas Matris non infiuit in
tanquam a principio efficiente ut quod, cum actiones sint supposi- Incarnationem, magis quam albedo matris, nec videtur necessario
torum et operari sequatur esse; et persona Verbi dat meritis Christi connexa cum Incarnatione. Pariter Christus meruit Immaculatam
valorem intinitura, ut melius infra patebit. Conceptionem B. Mari» Virginis.
Unde nequidem bona Christi opera subsequentia Incarnationem
3) Christus meruit circumstantias Incarnationem consequentes,
potuerunt eam mereri sive de condigno, sive de congruo, nam hsne
quia illa? non se tenent ex parte principii meriti, sed ad illud con-
opera fuissent causa suiipsius. Pariter ipsa Incarnatio esset causa
sequuntur. Sic meruit concentum angelorum post nativitatem, Ma-
et effectus simul, sub eodem aspectu, esset principium et principia
gorum adorationem, apparitionem stelle, curam B. María? Virginis
tum, seipsa prior et posterior quse omnia sunt contra contradictionis
;
ct Joseph, esse mundi judicem, sacramentorum institutorem, suam
principium, in ipsis mysteriis servandum, alioquin mysteria non es
Uesurrectionem. Cf. III», q. 19, a. 3.
sent mysteria, sed quid absurdum, non supra rationem, sed contra.
Christus
Confirmatur. —
Prius decreta fuit Incarnatio, etiara quoad exe
pertinentes ad v.g.concipi ex
cutionein, quam futura Christi merita prsevisa fuerint. Nam sicut
prius est esse quam operari, ita prius est decernere Christura esse.
substantiam Spiritu San
et individua cto, nasci ex
quam decernere eum operari. Cf solutionem objectiouura apud Gonet,
.

tionem Incar B. Maria Vir-


disp. VII, a. 3, Billuart, diss. V, a. 1. Unde Christus non potuit non
nationis gine, scilicet:
mereri suam Incarnationem saltem quoad ejus substantiam. meruit
Oh. non me-
ubium ll um — An Christus meruerit circumstantias suw Incar- preceden- ruit materni-
eas
nationis. tes et con- < tatem Virgin.
Thomistíe respondent distinguendo inter circumstantias prrece comitantes Salm.
<'lRCUM8TANTI^E
dentes aut concomitantes Incarnationem, et alias consequentes, et
I N CAR NATIONIS ad substan predictiones
subdistinguunt circumstantias precedentes prout sunt aut non sunt
tiam lucarna prophetarum,
necessario cum Incarnatione connexae. Cf. Salmanticenses, disp. Vil,
tionis non per annuntiatio
dub. II, paragr. VII.
tinentes per angelum
Dicunt eas
etc.
Christus non meruit eos lncar nationis circumstantias pra
1) meruit
cedentes aut concomitantes quaí influunt in ejus esse vel eam neces
Magorum adoratio, cura B.
sario comitantur " subsequen- Mariaa Virginis et Joseph, es
Ratio est quia merita Christi supponunt ejus lucarnationem ut tes se institutorem sacramento-
eorum principium, et pariter supponunt predictas circumstautlN
rum, resurrectio.
qtife ad substantiam et individuationem Incarnationis pertinent.
»• Nulla est difflcultas quod Christus
meruerit ea quae conceptionem suam
uriwcsaerunt, ale enim meruit redemptionem justorum Veterls Testamentl:
" Agltur de clrcumstantllH nwi'ssiirio connexls secundum í.occHSltntem
i ii lo cal quia meritum est causa non physlca, sed moralis; causa puyslca non
hynotliptlcam concreto, nt volita iwt Deo, lliHult nlsl exlstat, c contra DeUB pra<vldendo et volendo futura Cbrlstl
011111 Iiiciiriintlone In » v g c-oncipt merita,
ii-in grutlan borolnlbua qui ioatlflctt) sunt ame ciirisium.
4>l UMl.
AN ALIQUA MERITA EAM PRJECESSElíINT Ul
i-lü hE IPSA UNIOSE HYPOSTATICA
ptionis propter futura Christi merita, ut declaratum est in Bulla
Brevius, ut aiuut Salmanticenses, disp. VII, dub. II, paragr. Vll r Pii IX.
n. 53: « Circa omnes circumstantias
lncarnationis, dici potest Chn-
Remanet igitur solum difficultas quoad meritum de congruo,
stum non meruisse circumstantias pertinentes ad substantiam et in- scil. quid vult dicere sanctus in fine corporis articuli XI dum
Thomas
dividuationem lncarnationis (ut concipi ex Spiritu sancto, nasci ex ait: «Ex congruo tamen meruerunt sancti patres (V. T.) incama-
Virgine, sic non meruit maternitatem B. Mari» Virginis),
meruisse
tionem, desiderando et petendo; congruum enim erat ut Deus exau-
autem omnes circumstantias qua non pertinent ad substantiam my- dí?^ eos qui ei obediebant».
sterii.
Agiturne de mérito de congruo proprie dicto, fundato iu amicitia,
«Ratio est, quoad priores, quod principium meriti (ipsa Incar- seu in jure amicabili, an solum late dicto, fundato in pura Dei mi-
natio) non cadit sub mérito; —
quoad alias circumstantias ratio est
sericordia qua? orationes nostras exaudit etiam absque mérito sive
quia non se tenent ex parte principii meriti». Uno verbo: Ghristus de condigno, sive de congruo proprie, v.g. dum exaudit orationes pec-
non semetipsum meruit. catorum qui nullo modo in statu peccati mortalis possunt mereri?
Dubium lll
um — An Christus meruerit continua tionem sua ln- Plures theologi, etiam quídam thomista?, dicunt: agitur etiam
carnationis. Suarez et quídam alii respondent affirmative. de mérito de congruo proprie dicto.
Sed non possunt solvere objectionem qua? statim in mente venit,
Responsio vero communis et praesertim thomistarum est nega- scil. Incarnatio seu Christus est principium totius meriti B. M. V.
tiva. Ratio est quia continuatio lncarnationis non differt ab ipsa ac Patrum Veteris Testamenti, sicut et Novi 27 et principium me-
;
lncarnatione, qua? non potest esse objectum meriti. Incarnatio enim riti non cadit sub mérito, nequidem sub mérito de congruo proprie
non continuatur ad modum rerum successivarum et divisibilium per dicto, nam hoc meritum fundatur in amicitia seu in caritate qua
additionem alicujus, scil. partis, gradus aut auxilii, sed est toí'a venit a Christo. Dicit sanctus Thomas, III*, q. 27, a. 2, ad 2: «Chri-
simal et mensuratur duratione omnino indivisibili, supra tempus stus est universalis omnium Salvator » secundum illud Matth. « Ipse:

continuum solis, et etiam supra tempus discretum successionis cogi- salvum faciet populum suum a peccatis eorum ».
lationum angeloiuin. II «c duratio qua mensuratur Incarnatio est Quídam respondent Incarnatio in intentione est principium me-
:

aternitas participata (participata quidem prout inccepit Incarnatio).


ritorum Patrum Veteris Testamenti, et merita Patrum in executione
Ratio est quia unió hypostatica est imniutabilis, et permanentior disponunt ad Incamationem. Id est Incarnatio et ha?c merita sunt
visione beatifica, qua? jam mensuratur aeternitate participata ex parte
:

sibi invicem causa? in diverso genere Incarnatio in genere causae fi-


;
objecti, prout nulla mutatio seu successio in ea est.
nalis, merita in genere causa? efficieutis moralis.
Confirmatur. —
Jam continuatio status gratia? usque ad mortem FIa?c responsio vero non valet, valeret forte pro meritis Ada?
non magis cadit sub mérito, quam inchoatio hujusce status gratia?, innocentis, sed hic non valet; nam merita Patrum proveniuut ex
qui est principium meriti; a fortiori igitur continuatio
lncarnationis, ipsis futuris Christi meritis, non solum ut a causa finali, sed tanquam
quae est radicale principium omnium meritorum Christi et liominum a causa efficienti morali: sic causa? ad invicem essent causae, in eodem
regeneratorum. non cadit sub mérito. genere. Unde sanctus Thomas dicit ad 2 um « lncarnationis myste-
:

rium est principium merendi, quia de plenitudine Christi omnes acce-


Dubium IV um circa meritum Ss. Patrum Vet. Test, et B. Ma-
pimus (Joan., i, 16)», omnes etiam justi Veteris Testamenti. Idem
ría Virginis. dicendum est de mérito B. Maria? Virginis.
Sanctus Thomas clare ostendit quidem quod non potuerunt me- Nullum enim meritum est aut concipi potest post lapsum pro
reri de condigno Incamationem, quae est radicale principium meri- pra?8enti statu hominum, quod non accipiat valorem suum et vim
torum omnium hominum post lapsum et regenerationem, et quse su merendi ex Christi meritis. Et non concipiuntur merita in Christo,
perat beatitudinem nostram, seu finem ultimum nostri meriti. Ilaec moraliter efficientia merita nostra, nisi prout Christus consideratur
est sententia communis et certa, qua? exprimitur in locis Sacra? Scri- ut existens, aut absolule futurus, in aliquo temporis momento, con-
ptura? ubi dicitur Incamationem esse opus misericordia}; v.g. Lúe., M (|iienter in statu executionis et non inteutionis tantum actiones ;

i, 78: in cántico Benedictus


«Per viscera misericordia? Dei nostri,
:
«•II ni sunt suppositorum existentium, operari sequitur esse. Unde
in quibus visitavit nos oriens ex alto ». —
Item ad TU., m, 4 « Ap :
i

non valet pra?dicta applicatio principii «causa? ad invicem sunt cali-


paruit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei; non ex upe- na* nam essent causae in eodem genere causalitatis, et hoc est cir-
ribas justitia? quae fecimus nos, sed secundum misericordiam suam
salvos nos fecit».
Proinde nec B. Maria Virgo potuit moren de condigno lucarna- " I'ropter hoc principium snnctus Thoniaa quandoque timuit afirmare Im-
ninculatam Conceptlonem H. María? Virginis, quando scllicet non cogltabat de
lionem; sed Incarnatio fuit principium radicale omnium meritorum Iun n-demptlone i>ru'Hi>rvatlva.
1!. .Manir Virginis, QUtt accepil ipiuim graliam
lmmaculalae Ooncc
,

142 DB IPSA UNIONB HYP08TATICA A.N ALIQUA MERITA EAM PU^íCESSEKINT 143

culus vitiosus. Cf. de hac re Billuart et Gotti, qui in hoc melius lo- prineipium meriti Patrum, et non possit esse ejus effectus. Insuper,
quuntur quam Gonet et Salmanticenses. ut dictum est, Incarnatio constituit specialem ordinem hypostaticum
qui superat spheram meriti; merita enim ordinatur solum ad beati-
Unde neo Patres Veteris Testamenti tiec B. María Virgo potueruni tudinem aeternam, et « unió incarnationis transcendit unionem beata?
mereri de congruo proprie executionem Incarnationis ut praevisam
mentis cum Deo, ideo non potest cadere sub mérito » ut dicit sanctus
et decretam a Deo, nec proinde ut executam in tempore. Si nos me-
Thoma in prassenti artic. initio.
remur consecutionem gloria? in ordine executionis, hoc est quia Deus
ab aeterno decreto suo executivo sic voluit consecutionem gloria?;
scil. ut communiter dicitur, in ordine intentionis gratis vult Deus
daré gloriam suis electis, sed non vult eam gratis daré electis adul-
Art. XII. —
UTRUM CRATIA UNIONIS
tis, in ordine executionis, id est necesse est quod adulti mereantur
FUERIT HOMINI CHRISTO NATURALIS
gloriam ad quam gratis pra?destinati sunt.
Quomodo igitur solvendum est dubium? Id est, ut uotat Cajetanus, quaestio est de Christo, non secundum
Plures thomista?, ut Billuart, Sylvius, Gotti, dicunt agitur de mé- quod est Deus, sed secundum quod est homo an gratia uuionis sit
:

rito de congruo late dicto, quod fundatur in pura misericordia exau- ¡lli naturalis.
diente orationes etiamsi orationes ista? non sint proprie meritoria?, ut Responsio: Gratia unionis non est homini Christo naturalis,
orationes peccatorum Sí . Et hoc videtur esse sensus textus sancti sensu quod sit causata ex principiis natura? humanas; sed prout
lioc
Thoma?, scil. «congruum enim erat ut Deus exaudiret eos qui ei obe- illi collata. est ab initio conceptionis cum ipsa natura, et insuper
diebant». Tune mereri de congruo late est idem ac impetrare. prout provenit ex natura divina Christi. Idem dici potest de gratia
Alioquin I o Patres meruissent aliquid melius quam Christus ipse habituali infusa anima? Christi.
meruit; 2o Christus esset debitor Patribus sua? Incarnationis, et Ratio est quia utraque gratia est supernatu ralis quoad substan-
3 o Incarnatio non esset opus pura? misericordia;. liam, sed data est in instanti conceptionis Christi.
Sic remanet prineipium enuntiatum a sancto Thoma in coipore
articuli, scil. prineipium meriti non cadit sub meríto; hoc prineipium Dubium: An B. María Virgo fuerit causa instrumentalis co-
uon minus valet pro mérito de congruo stricto (quod provenit ex ca- •ijunctionis humanitatte cum Verbo, in hoc instánti conceptionis
ritate a Christo obtenta), quam pro mérito de condigno. Remanet < ¡hristi?
etiam sacrosanctum prineipium quod Christus est prineipium meri- Respondetur: Certo certius milla creatura fuit aut esse potuit
torum omnium hominum regeneratorum sive Veteris Testamenti sive <-¡iusaprincipalis efficiens Incarnationis, nam Incarnatio non solum
Novi, etiam meritorum B. Mari<v Virginis. est opus proprium Dei, ut creatio, sed máximum ejus opus; est enim
UI miracttlum primi ordinis superans quoad substantiam omnes vires
Confirmatur hwc interpretatio, prout sauctus Tliomas ad 3 " ne-
meruisse Incarnationem Beata María (reatas et creabiles et omnes exigentias cujuslibet natura? creata?, et
gat B. Mariam Virginem « :

muí] est mysterium superans mysteria gratiae et constituens spe-


Virgo, inquit, dicitur meruisse portare Dominum omnium, non quia
lalem ordinem scil. hypostaticum.
meruit ipsum incarnari, sed quia meruit ex gratia sibi data, illum
i

puritatis et sanctitatis gradum, ut congrue posset esse Mater Dei». Tota Trinitas Incarnationem operata est, per omnipotentiam
Thomas in III Sent., 'iiiiinunem tribus personis. Sic, ut diximus, Pater et Spiritus Sanctus
Item ut dictum est, locutus est sanctus l

fiierunt unientes, quamvis solus Filius assumens, seu sumens ad se.


ad 6, ubi ait: « Quod Beata Virgo non meruit Incar
d. 4, q. 3, a. 1,
nationem, sed supposita Incarnatione, meruit quod per eam fieret r Sed dubium est : an B. María Virgo fuerit causa instrumentalis
Incarnationis?
non quidein mérito condigni, sed mérito congrui in quantum decebat
quod mater Dei esset purissima et perfectissima». Disputatur; sed responsio sancti Thoma? est negativa, cf. infra
31. a. 5, et q. 32, a. 4, c. ubi ait:
« In ipsa conceptione Christi
Objectio — Meritum de congruo proprie dictum fundatur in amí
i|.

II. Virgo nihil active operata est, sed


solum materiam ministravit».
oitia mutua merentis et praemiantis. Atqui Ss. Patres, qui petebant Atqui causa instrumentalis active operatur in virtute principalis
Incarnationem, erant amici Dei, et a fortiori B. Alaria Virgo. Ergo. u^entis.
Respondetur: Distinguo majorera quando nihil obstat ratidnl
: sanctus Tliomas tenet quod non datur instrumentum ad
llera

meriti, concedo; secus, negó. Sic autem obstat quod Incarnatio sit crout ¡onein. I», q. 45, a. 5, nequidem ad creationem quotidianam
Milmniura parvulorum. ad quam parentes disponunt non efftcienter,
m><l Holiim i)ra?bendo materiam, seu corpus dispositum; a fortiori
,J » Dum merltuii) BMPlolt JuntlUiiui <Uvlnam (hmIi.mh «<•<•. jus nmlmblle),
im-rltorlii) roaplclt mWrlconlliini (livlimm,
Bun datur instrumentum ad Incarnationem.
ornllo ut Hit- (qun- imjIchi cmkc i
144 DH II'SA UNIONE HYPOST ATICA

Iloc argumentum afortiori in hoc fundatur instrumentum de-


:

bet disponere subjectum ad effectum principalis agentis. Atqui, sicut


io creatione~non est subjectum ex quo producitur id quod ex nihilo
creatur; ita in incarnatione non pra?existit subjectum disponendum,
nam incarnatio est communicatio personalitatis Verbi humanitati
Ohristi. Verbum autem non potest attingi ab actione creata, nec esse
subjectum in quod operatur actio creata. Nec potest disponi materia
ad aliquid increatum, scil. ad Verbum assumens". QU^STIO III
Unde si B. Maria Virgo dicitur quandoque « instrumentum crea-
tionis anima? Christi et etiam Incarnationis » hoc est intelligendum DE MODO UNIONIS EX PARTE ASSUMENTIS
de instrumento late diclo prout subministravit materiam qua? a Spi-
ritu Sancto efformata est in humanitatem et juncta fuit Verbo.
Post considerationem unionis hypostaticaj in se, agendum est
de uuione ex parte persona? assumentis.
2 » Cf. üict. théol. cath., art. « lncarnatlon
», col. 1509 ss., et art. « Marie »,. Ut notat Joannes a S. Tboma initio bujusce qusest., in bac quse-
col. 2S02; cf. Joannem a S. Th., Salmant., Gonct. Contenson. stione tertia. S. Thomas de duobus tractat Io De persona assumente :

in quinqué primis articulis; 2 De modo assumendi in aliis.


o

Aut. I. — UTRUM PERSONA DIVINAE CONVENIAT


ASSUMERE NATURAM CREATAM
Sensus ut ait Cajetanus, ostendit quod agitur de persona
tituli,
divina ut sic, prout ratione distinguitur a natura divina.

duabus prioribus difBcultatibus po-


Status qusestionis apparet ex
tis Persona? divina? non potest fieri additio,
initio articuli, scil.
quia est in se infinite perfecta; et de ratione persona? est quod sit
me ommunicabilis.

Projiriissime competit persona: assumere naturam.


Conciusio est :

Probatur auctoritate Aug. seu potius Fulgentii, qui dicit:


I
o

o l'ormam, id est, naturam servi in suam accepit Deus ille (scil. Uni-

Itonitus) personam ».
2o Probatur ratione:
Verbum assumere, quasi ad se sumere, importat simul princi-
ptum et terminum actionis.
Atqui sola persona potest esse simul principium et terminus
ICtíODis.
Krgo. — In art. seq. explicabitur melius adverbium « propriis
Mime».
minor, quia persona? competit agere, actiones sunt suppo-
l'rob.
nildi-um, persona est id quod per se separatim existit et operatur. Et
Iiihii per persona est terminus hujusce assumptionis, quia unió facta

«tul in persona et non in natura.


Assumptio enim proprie est actio qua natura humana trahitur
mi «ubsistentiam Filii. ut per eam subsistat. Unde ba?c actio non
nliiin producit in hiimanitate Christi relationem dependentia? a
vitrbo, sed ei communicat iiersonalitatem yerbi.

in iiMiiii(ii)ii.I.«(.ii«nui ¡ir atristo Snlvtiiort


140 DE MODO UNIONIS EX PAUTE ASSUME-NTIS UB PERSONA AS SUMENTE 147
Ad l nu'. Persona-e divina? qua? est infinita, non fit additio sed
;

illud quod divinum est apponitur homini unde non Deus, sed homo
; Art. III. _ UTRUM ABSTRACTA PERSON ALITATE
perficitur. PER I NTELLECTU M, NATURA DIVINA POSSIT ASSUMERE
2 a*' 1 « Persona dicitur incommunicabilis, in quantum non po-
Ad
test
.

de pluribus suppositis prajdieari, nihil tamen prohibet plura de Status quffistionis. —


Sensus tituli est: Natura divina, si intel
persona praedicari... ». « Hoc est proprium divina? persona? propter ligeretur esse sine relationibus personalibus et sine personis quas
ejus infinitatem, ut fiat in ea concursus naturarum, secundum subsi nguoscit fides catholica (eo modo quo ethnici et juda?i imaginantur
stentiam ». Deum existere), an posset assumere naturam alienam.
Videtur quod non; quia, ut dictum est, natura? convenit assu
Dubium: Utrum terminare naturam alienam, ita sit proprium mere ratione persona?, et quia unió non potest fieri in natura, sed
Persona? divina?, ut repugnet omni personalitati creatae vel creabili. M>lum in persona.
V.g. an ángelus vel da?mon possit assumere naturam humanara. Quí-
angelum incarnatum, Responsio est tamen affirmativa.
dam putaverunt Joannem Baptistam fuisse et
Autechristum fore diabolum incarnatum. Probatur in arg. sed c, in corp. et ad 2 m quia in hac hypo :

(hesi remaneret Dei omnipotentia per quam facta est Incarnatio, et


Respondetur communiter quod aliqua persona creata non potest remaneret etiarn (ut dicitur ad 2 um una personalitas Dei ut Judai
)

naturam assumere in unitate suppositi. Ita Cajet., Soto, Alvarez, intelligunt, ad quam posset terminan assumptio.
Medina, Suarez, Vasquez, Billuart. Ratio est quia personalita-s finita In Deo enim Deitas et Deus sunt idem, seu in divinis idem est
habet suam limitationem et speciem a natura cujus est complementum ijuo est et quod est; nara Dei essentia est ipsum esse per se existens;
et terminus. Cum enim subsistentia sit modus et terminus natura?, cf. I», q. 3, a. 3.
non dat speciem natura?, sed ab ipsa specificatur. Sic dicitur perso
um Dubium: Per quid, immediate terminatur humanitas Christif
ualitas humana, vel persoualitas angélica; proinde implicat quod 1

eadem manens terminet aliain naturam. —


E contrario personalitas Utrum per aliquid absolutum, an per aliquid relativumf
divina ratione infinitatis sua?, ut dicit S. Tbomas, nullo genere et Respondetur ex art. 2 e 4. Dumanitas Christi terminatur forma
nulla specie clauditur ac continet formaliter eminenter virtutem; liter et proxime per aliquid relativum, scil. per personalitatem Verbi,
omnium persoualitatum possibilium. qua? constituitur per subsistentiam relativam, seu per relationem
Hubsistentem filiationis, ut exponitur in tr. de Trinitate Kelationes :

divina? sunt subsistentes, prout earum esse in est substantiale, et non


Abt. II. — UTRUM DIVIN/E NATURAE CON VEN AT ASSUMERE
I
accidéntale ut in relationibus pra?dicamentalibus creatis, v.g. in pa
ternitate creata et filiatione creata.
Status quaestionis. —
Sensus tituli est, ut notat Cajetanus, au
I o Couc. Tolet. IX, in confessione fidei (Denz., 285)
Probatur:
de faeto verum quod Deitas, seu potáis Deus, hic Deus, assum-
sit
dicit: «Nec
Spiritus Sanctus, nec Deus Pater, sed sola Filii persona
pserit naturam humanara cf. ad 3""'.
;

Videtur quod non, quia unió non facta est in natura, sed in per
Miiscepit carnem ». —
Si autem Verbum terminaret naturam huma
nam formaliter et proxime per subsistentiam communem et absolu
sona; et quia sic assumere diceretur de tribus personis. imi, Pater et Spiritus Sanctus forent incarnati non minus quam
Attamen Augustinus seu potius Fulgentius, citatus in arg. sed Filius.
contra, dicit quod natura divina nostram naturam suscepit.
2 um Dubium: An Deus
trinus posset assumere humanitatem ra-
Conclusio est: Propriissime persona dicitur assumere, proul si tione subsislenticB absolutw primario,
et solum secundario ratione
muí est principium et terminus assumptionis, sed secundario potest Miibsistentiarum relativarum.
dici quod Deitas seu Deus assumpsit humanitatem, prout Deitas fuii
principium actionis assumptionis, non vero terminus. Legendus en Respondetur affirmative. Quia ha?c subsistentia absoluta posset
articulus. Lege ad l», ad 2"> et ad 3". hmho principium et terminus assumptionis, ut dixit S. Tbomas, a. 3.
inl I'» et ad 2m. Etenim quod est Deo ratio subsistendi in natura
id
Omnes articuli sequentes, supposita real possibilitate ¡mu exi
i

[iropria, potest esse ratio subsistendi in natura aliena. Subsi


illi
stentia Incarnationis Veroi, examinant quid aliud fuisset possibllo
n|. -iiiin autem absoluta et comiaunia est Deo ratio subsistendi in pro
aut impossibile. Dico: «supposita reali possibilitate Incarnation!
pi In natura. Ergo.
Verbi», qua?, ut supra dictum est, non demonstratur ex sola ratlOM
uec improban potest, sed suadetur, defenditur contra negantes. 3 um Dubium: In quo differt incommunicabilitas subsistentia?
11 de liriniter tenctur. itliKolulft. ¡ib incominuniciibilitate subsistentiu? relativae.
DE MODO ASSUMENDI
148 DE MODO UNIONIS EX PARTE] ASSUMENTIS 149

credimuB assumpsisse». Item in Prof. Waldensibus prajscripta


Respondetur: Prima non est ad intra, sed soluta ad
extra. Se- fidei
communis et abso- (l)enz., 422).
cunda est simul ad intra et ad extra. Subsistentia
incornmunicabilitatem ad intra, In corpore articuli solvitur difficultas ex definitione assumptio-
luta formaliter non tribuit Deitati
nam Deitas communicatur Filio et Spiritui Sancto. Diim e contrario nis, seu assumere.
personalitas Patris non communicatur Filio. Sed Deus
ratione subsi- — Assumptio dúo iinportat: actum assumentis et termimim as-
incommunicabilis ad extra, m lioc sumptionis.
stentia; communis et absoluta; est
seusu quod est quid per se separatim existens,
m
re et essentia <li-
Persona dicitur
— Atqui terminus assumptionis est persona Filii, eaque sola sec.
stinctum a mundo. Et ut dictum est, a. 1, ad 2 « :
revelationem.
non de pluribus suppositis pras-
incommunicabilis, in quantum potest
— Ergo assumptio, ratione termini, convenit soli persona? Filii,
dicari». quamvis, ratione actionis, sit communis tribus personis. Sic
Le róle de l'analogie en théologie dogmatique,
Cf. Penido, diximus quod Pater et Spiritus Sanctus unwerunt naturam
1931, p. 337-338'. humanam Verbo, sed non eam assumpserunt ratione termini.
Dum Philosophus dicit: Deus est personahs, vult dicere: est
Ens per se separatim existens distinctum ab omni creatura, ac in-
telligens et liberum, sic est incommunicabilitas ad
extra. Dum —
theologi loquuntur de tribus personis divinis, agitur insuper de ín- Art. V. — UTRUM QU/ELIBET PERSONA DIVINA
communicabilitate ad intra; v.g. Pater communicat Filio totam na- POTUERIT HUMANAM NATURAM ASSUMERE
turam divinam, non vero personalitatem suam, quae est relatio subsi-
stens paternitatis opposita filiationi .
1

Status quaestionis. —
Difficultas est (2* object.) quod per incar-
hanc suhsi-
Objectio: Patres et Concilla nunquam locuti. sunt de nationem divinam, homines assecuti sunt adoptionem filiorum, qua?
stentia absoluta, et videtur esse inventa a Cajetano. est participata similitudo filiationis naturalis, quse convenit soli Fi-

occasio de lio; ergo videtur quod solus Filius potuit incarnari. Insuper in-—
Respondetur: De ea non locuti sunt, quia nulla erat earnari est mitti, Patri autem non convenit mitti, a nulla enim per
oppositos Nestorianorum e mo-
ea loquendi ad confutandos errores sema mitti posset, cum alias duse ex eo procedant.
excludere unionem in natura, et affirmare
nopüysismi. Sufficiebat
unionem in persona Verbi, de qua loquitur Revelatio. Subsistentia — Responsio lamen est affirmativa. Nam assumere naturam alie-
de ea satis explicite loquitur
absoluta non est inventa a Cajetano, nam convenit Deo ratione omnipotentise, ut principii assumentis, et
S. Thomas in presentí articulo.
ratione persona?, ut termini assumptionis. Atqui quaílibet persona
divina habet omnipotentiam et personalitatem propriam.
Art. IV. — UTRUM UNA PERSONA POSSIT
Ad 1™° Non esset inconveniens, si Pater incarnatus esset, quod
SINE ALIA, NATURAM CREATAM ASSUMERE :

misset ut homo filius hominis, v.g. filius David; id enim foret se-
eiindum diversas naturas, nec pareret confusionem in re, sed ad
Status quasstionis. —
Difficultas est (I
a
object.) quia assumere
extra, et tres persona; simul operantur ad
i mínimum in sermone.
«st operatio qua;dam ad
extra per omnipotentiam eis communem. Sic supra, I', q. 32, a.
Ad
2 u "n invenitur pulcher textus quoad filiationem adoptimm r
quod per rationem naturalem Trinitas personarum non
ostensum est •/""' quwdam participata similitudo filiationis naturalis. Sed si
est
creativa est communm
I

potest ex creaturis cognosci; nam « virtus Pater incarnatus esset, hanc adoptivam filiationem acciperemus ab
|
toti Trinitati». I cu tanquam a principio naturalis filiationis. (Legere hanc respon-
incarnahix
Responsio: Attamen de fide est quod solus Filius Dei I Hlonem), sed in art. 8 ostenditur quod magis conveniens fuit quod
Sauctus, cf. Conc. Tol. IX (Denz., 282) IHlius incarnaretur.
est non Pater, nec Spiritus I

solam personam... liominem verum...


«De bis tribus personis Filii
Ad 3 am
Pater inascibilis secundum nativitatem alternara, po-
:

lín-, sel temporaliter ut homo, si incarnatus fuisset. Et tune


nasci
terminatur a Pnternitate; sic In
Nec ad intra Deltas communicatur prout
<
Incnrnatio non fuisset missio. Ita Pater habitat in justis sicut Filius
prlmns angulus constn.ciuj
svmholo S. Trlnltatis. scll. in LrlaiiKiilo af,ullat.orall,
qulriem soenn.lo el. toril» BUperflcIem suam.
non lamen comm.in ent I i'l Spiritus Sauctus, sed ille non mittitur, venit absque missione,
communicat hiee en.lein
lennlnnlur n seipso s e liiin duac. alia- persona- al) ipso mittuntur. Sic
m nec el la in Mipe.-llelem suam pr..u,n-ulller
solí™ ;

el ,...„

papa mittit legatum*
rlbus ni. Invleem «IIh.I..HIk
rtpSdV* iÍftoOfcur a I ».» K .iIIh I mi ii ni, sed ipse non mittitur, venit.
irenlller dUtlnCtl» eonini comuuin! HiipcrlIcW».
: :

150 DE MODO UNIONIS EX PARTE ASSÜMBNTIS DE MODO ASSÜMENDI 151

•sset plureshomines (quia plures bomines sunt supposito distincti).


Art. VI. — UTRUM PLURES PERSON/E DI VI N AE Nec apparet quomodo possent uniri ad invicem ha? dua? natura? hu-
POSSINT ASSUMERE UNAM NUMERO NATURAM HUMANAM mana?, una forte posset esse in una regione térra?, et altera in alia
regione.

Status qusestionis. —
Seusus est: utrum tres persona? possint
Responsio tamen S. Thoma? est affirmativa.
assumere hanc humauitatem, eam terminando proxime et immediate o
I Probatur indirecte in arg. sed c. sic: Quidquid potest ad
per proprias relationes.
Difficnltas est quia tune non posset dici de humanitate assumpta. extra Pater, potest Filius. Sed Pater post incarnationem Filii potest
neqüe est unus homo, nec plures bomines, quia esset una natura assumere aliam naturam humanam. Ergo et Filius hoc potest.
humana et tres personae divina? qua? hanc naturam possiderent. 2o Probatur directe eodem principio ac supra, seil.
- Quia potentia divime personte (tum ex parte principii assum-
Responsio S. Thomae est tameu affirmativa, et est communiter
ptionis, tum ex parte termini) est infinita, nec potest limitari
recepta, sed impugnata fuit a Scoto.
ad aliquid creatum.
o
Probatur indirecte in arg. sed c. ex analogía cum natura
I
divina qme est communis tribus personis; ergo pariter natura hu-
— Atqui sic limitaretur si non posset nisi unam uumero naturam
humanamassumere. Ergo.
mana individuata potest fieri eis communis.
Quidam objecerunt: Tune ha? dua? natura? humana? sese pene-
2o Probatur magis directe et proprie, in corp. art.
trarent,
— Persones divina non se excludunt a eonvenientia in eadem na-
tura cum omnes terminent simul eamdem naturam divinam. Respondetur: Ad veritatem conclusionis non requiritur quod
— Atqui in mysterio Incarnationis, tota ratio facti est potentia persona divina assumat in eodem loco has duas naturas; nam ra
tione immensitatis ]>otest unam assumere hic Roma?, et aliam alibi
facientis, ut ait Aug.
— Ergo de illo est pra?sertim secundum conditionem
judicandum in regione valde distanti. Nulla. ex hoc sequitur absurditas; cf. ad
.{nm ¡nfra ubi legendum est: « non oporteret
», ut in ed. leonina.
persona? assumentis qua? duas alias non excludit a. commu-
nione ejusdem natura. Ad Z 11
™ : «Posset esse multitudo secundum numerum ex parte
Nec est repugnantia ex parte natura? humanas, quia assumi po- natura? propter divisionem materia?, absque distinctione supposi-
test, non ratione potentia? naturalis limitata?, sed ratioue poten- lorum ».
tia? obedientialis, qua? sese extendit ad id omne quod non repugnat
in se. 2 a"1 Tune esset adhuc unus homo, et non plures, propter
Ad :

Id vero quod repugnat, est quod persona divina assumat per- unitatem suppositi. Imo una persona divina posset multas humani-
sonam humanam, sic essent dua? persona? in una. iules individuales assumere, absque ullo pantheismo, id est absque
confusione natura? divina? et humana?, sed sequeretur impeccabilitas
Ad í
1 "": Solvitur difficnltas prius proposita: seil.: In bypothesi in ómnibus his naturis. Toletus tradit bonam regulam ex
S. Thoma
facta,verum esset dicere quod tres persona: divina essent unus homo •lessiimptam. «Nomina substantiva concreta ad sui multiplicationem
propter unam naturam humanam, sicut dicitur quod sunt unus Deus, requirunt .utramque multitudinem et suppositorum et formarum si-
propter imam naturam divinam, qua? est una numerice, absque ulla mul; una deficiente, imitas fit». — Cf. S. Thomam. I*, q. 36. a. 4,
multiplicatione et divisione. nd 2; q. 39, a. 3; III', q. 3, a. 6, ad a. 7. ad 2m.
Cf. apud Tbomistas solutionem objectionum Scoti.

— UTRUM UNA PERSONA DIVINA Akt, VIII. — UTRUM FUERIT MACIS CONVENIENS QUOD
Art. VII.
POSSIT ASSUMERE DUAS NATURAS HUMANAS PERSONA FILM ASSUMERET NATURAM HUMANAM QUAM
ALIA PERSONA DIVINA.
Status quasstionis. —
I3a?c qua?stio ponitur, ut pra?cedentes, ut
— Videtur quod non, quia Incarnationis ef-
Status qusestionis.
melius innotescat niysterium Incarnationis ex parte persona? assu
rectUB estqua?dam humana? natura? recreatio, qua? Patri convenit,
meutis.
prout ei appropriatur potentia creandi. Pra?terea Incarnatio ordi
Dificultas est quod, tune esset uiniiii suppositum duarum natii
rarum ejusdem speciei, v.g. eadem persona divina esset Petrus et
Atar ad remissionem peccatorum. qua? attribuitur Spirittii .Sancto.
Joannes. Alia di Incultos est quod tune, non posset dici quod persona Conoluslo tameu est quod cotwcnientissimum fuit- per sonam PHii
inenrnata euel unus homo (quia hoberet duas liunianilateH), nec quod in. trnari projiter tria;
152 DE MODO U MONIS EX PARTE ASSUMBNTIS DE MODO ASSÜMENDI 153

I o Ratione principa unionis: Quia per Verbuni omnia facta


• » *
sunt (velut a causa exeraplari). Ergo conveniens erat ut per Verbum
omnia repararentur. Sic artifex per formam artis conceptam, qua ar
titiciatum condidit, ipsum, si collapsum fuerit, restaurat. Recapitulatio hujusce qua?stionis 111" juvat ad meliorem intel
2 o
Ratione finis unionis: Congruum
erat ut per eum qu¡ est ligentiam unionis hypostatica? cujus omnes aspectus sic conside
Filius Dei naturalis, eíficeremur adoptivi*. lile accepit per ge-
fllii rantur.
nerationem asternam totam naturam divinam absque multiplicatione Statutum est igitur quod propriissime competit persona} assu
et divisione, nos autem accipimus participationem divina? natura?, mere naturam creatam, id est sumere ad se; quia propriissime peí'
seu principium radical e operationum proprie divinarum, et in fine sona simul est principium et terminas assumptionis (a. 1 et 2). —
visionis beatifica?. Vide litteram articuli. Attamen Deus ut concipitur a Juda?is et a monotbeistis (absque tri-
3o Ratione peccati reparandi: Homo per appetitum inordina- bus personis divinis relativis) posset assumere naturam creatam,
tum scientia? peccaverat et perierat, unde congruum erat ut per eum quia est omnipotens, et posset hanc naturam terminare per subsi
cui attribuitur sapientia repararetur. sieutiam absolutam, qua? communis est tribus personis divinis.
Illustratur filiatio adoptiva ut est similitudo participata filia- Ex his sequitur, ut dictum est, quod quwlibet persona divina
tionis naturalis et «terna;, ex his qua? scripsit S. Tbomas in Coninu potuit humanam naturam assumere. —Imo tres persona? divina? pos
in Ep. ad Rom., vm, 29, circa ha?c verba S. Pauli sent assumere imam numero naturam humanam, sicut jam habent
«Deus nos prw- :

destinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus imam naturam divinam.
in multis fratribus». Adoptio in communi est extráñese persona? in Denique una persona divina posset assumere duas naturas ku
filium legitima assumptio (cf. supra a. 5, ad 2). Adoptare est admit- manas, quia poten tia ejus ex parte principii et termini assumptionis
tere gratis ad participandam ha?reditatem (IIP, q. 23, a. 1). Cf. III a ,

est infinita. Sed quamvis ha? diversa? hypotheses sint possibiles,
convenientius fuit quod Filius Dei potiusquam Pater aut Spiritus
q. 23, a. 2. Adoptare nomines convenit totr Trinitati, «quamvis enim
generare iu divinis sit proprium personte Pati is tamcn faceré quem- Sanctus assumeret Christi humanitatem.
;

cumque effectum in creaturis est communi toti Trinitati propter uni-


tatem natura?, quia ubi est una natura, oportet quod sit una virtus
et una operatio». Filius autem Dei adoptivus non est proprie geni-
tus, sed factus; licet quandoque dicatur genitus, propter spiritualem
regeuerationem, qua? est gratuita, non naturalis. Unde adoptare lio-
mines in filios convenit toti Trinitati.
Attamen, ut dicitur ibid. q. 23, a. 2, ad 3 um « Filiatio adoptiva
:

est qua?dam similitudo a?terna?... Assimilatur autem Lomo splendori


a?terni Filii per gratín claritatem, qua? attribuitur Spiritui Sancto.
Et ideo adoptatio, licet sit communis toti Trinitati, appropriatur
lamen Patri ut auctori, Filio ut exemplari, Spiritui Sancto ut im-
primenti in nobis hujus exemplaris similitudinem». Cf. I» q. 93
a. 4, ad 2; II* II", q. 45, a. 6; III-, q. 3, a. 5. 2m a. 8; q. 39, a. ; 1
ad 3; q. 45, a. 4. Faciliter assignantur similitudines et differenti»
inter divinam filiationem naturalem a?ternam et filiationem adopti
vam; Filius Dei per naturam est genitus, non factus, lumen de lu
mine, Deus verus de Deo vero, babet totam Deitatem qua? non potest
dividi nec multiplican Filius adoptivus est faetus non genitus, sed
;

spiritualiter ex Deo natus per gratiam, qua? est participado divina»


natura?, et disponit radicaliter ad actus proprie divinos,
scilicet vi
dere Deum immediate et eum diligere in a?ternum.

s Sic clarius
apparet quod flHatio adoptiva est qwrdam participata Hmtti
tuda flliatwnis naturalis (rtemw. Ct Kiiprn, n. B, ad 2m. Hoc
exprimltur nrt
Rom., vm, 29: (Deus) prwilmtinavit (iioh) eon/ormes fleri ima ini» Filii sui,
<.

ut sit ipsv priinoornttu* in mullis /ratiihuit o.


; : ;

DE CONVENIENTIA HUJUS ASSUMPTIONIS 155

de potentia Dei absoluta quaelibet alia natura est assumptibilis


r. sanctum Thoinam, III Sent., dist.
<
2, q. 1, a. 1. Nunc est solum
sermo de convenientia.
Ha?c qusestio est alicujus momenti ad determinandum utruiu :

praeter potentiam obedientialem sit convenientia ei annexa, sed non


necessario annexa, v.g. convenientia assumptionis pro natura hu-
mana potius quam pro angélica.
QUJSSTIO IV dificultas est quod potentia Dei facientis incarnatioiiem non
1*
limitatur ad unam naturam et sicut non est mundus optimús
;

DE MODO UNIONIS EX PARTE omnium possibilium, non est una natura creata magis apta ad unio-
NATUR/E HUMAN/E ASSUMPT/E nem bypostaticam.
2* dificultas:
etiam in natura irrationali est vestigium Dei;
Modus unionis consideratur nunc non ex parte assumentis, sed natura angélica est expressior Dei similitudo quam in
3* et in

ex parte assumpti, et hoc dupliciter: nostra natura, et angelí peccatores redemptioue indigent;
4* denique totum universum est magis assumptibile quam hu-
1° De his qtue Verbum assumpsit:
quoad ipsam naturam humanam (q. 4);
mana natura.
quoad partes ipsius natura? (q. 5) contra Docetismum et Conclusio tamen saucti Thoinas est: Convenientius fuit natu-
Apollinansmum ram humanam assumi a Verbo quam aliam quamcumque.
quoad ordinem assumptionis (v. g. utruni anima fuerit
Io
Probatur auctoritate, prout hoc innuitur in L. Prov., yin, 31,
prius assumpta quam caro, q. 6).
ubi ipsa Dei sapientia ait: «Delicia? mea? esse cura nliis hominum».
2" De coassumptis, quantum ad perfectiones (ubi est sermo de
Item in Epist. ad Hebr., n, 10 et 16: « Decebat eum propter quem
gratia habituali Christi, de ejus scientia et potentia) et quantum ad omnia et per quem omnia, qui multos ülios in gioriam adduxerat,
defectus (seu de defectibus quos voluntarie accepit Christus ad sati- iiuctorem salutis eorum per passionem consummare... Nusquam enim
sfaciendum pro nobis, ut sunt passibilitas corporis, mors, ubi agitur úngelos apprehewLit , sed semen Abralue apprehendit. Unde debuit
etiam de impeccabüitate Christi, necnon de propassionibus in Chri- per omnia fratribus similari, ut misericors fieret, et fidelis pontifex
sto), q. 7 15). ad Deum ut repropitiaret dehcta pojmlin. Christus debebat esse sa-
Sic integre agitur de unione hypostatica, scil. in q. 2 quoad
:
oerdos et simul victima, quia milla alia hostia seipso digna erat.
ipsara unionem ; —
q. 3 quoad personan! assumentem ; —
q. 4-15 quoad
2o Probatur ratione theologica, qua? ad hoc reducitur
naturam assumptam, partes ejus et quoad coassumpta. Deiude a
q. 16 26 erit sermo de consequentibus unionem, et secundum se, et
— Hwc major congruentia attendi potest secundum dignitatem et
per respectum ad Patrem et per respectum ad nos. necessitatem seu indigentiam natura? assumptibilis.
Qua?stio IV* continet sex artículos, ubi agitur de natura hu- — Atqui humana natura est dignior quam natura irrationalis, sic
mana in se, et per respectum ad personalitatem humanam, qua? non potest attingereVerbum per cognitionem et amorem 2 et in- ,

est in Christo, et per respectum ad individua natura humana?. super indigebat reparatione, cura subjaceret originali peccato,
quod non verum est de angelis, non omnes enim peccaverunt,
et qui peccaverunt jam sunt obstinati et non capaces re-
Art. I. — UTRUM NATURA HUMANA FUERIT demptionis.
MACIS ASSUMPTIBILIS A FILIO DEI, QUAM ALIA NATURA — Ergo convenientius fuit naturam humanam assumi a Verbo,
quam aliam quamcumque; in hoc sensu sanctus Thomas dicit
Status qusestionis —
Agitur de natura humana ut assumptibilis,
non secundum potentiam passivam naturalem, nec etiam secundum
potentiam obedientialem (de qua supra q. 1, a. 3, ad 3), sed secun- •ilHMlentialeui potest esse quiedam congruentia. Sle prteter potentiam obedien-
dum congruentiam '. Communior sententia theologorum affirmat quod tlalem uostrl intellectus ad elevatlonem supernaturaleni et proinde ad vlsionem
IM-Mtllicam. est quaxlam congruentia, qua? non est omnino Idem ac Ipsa potentia
seu elevabllls. Hoc a plurlnus non satis notatur, dum legunt in
"i" •llcntialis.
1
Potentia obedientlnlls de se Don linix>rtnt nlsl non repugnantiain ad ele-
I* a 1, de desiderlo natural! videndi Deum per essentlam.
P., q. 12,
• Aliunde «ola natura rátlonaluj vei Intellectualis est capax meriti et sati-
vatlonom, qula omnlpotentla Del elevan! Ih non llmlintur nlsl per repugnnutiam.
Ble In «>mnl liumnnltate Indlvlduata v.i¡ afAotionia ad lacrlnclaui redemptionls offereniltim, et rtoe sacriflcium debebat
ivtrl. I'aull. eat potentia obedlentlall»
.pIT.tiI a untura ejimilem Hílele! ac gomia humanum redlmendlñni.
ad unionem liyixmlatleam el etiam In iinlura nngellcn; acd pvii't.er poten! Iniu
.

15Ü DE NATURA HUMANA ASSUMPTA ME CONVENIENTIA HUJUS ASSUMl'TIONIS 157

in fine corporis articuli : « ünde relinquitur quod sola natura peretur» si Deus, novam angelicam naturam producendo, eam sibi
humana sit assumptibilis ». uniret.
Insuper, ut additur in III Sent., dist. 2, q. 1, a. 1, natura hu- Ibidem uotatur quod Angelí mali ceciderunt irreparabiliter, non
mana est quasi compendium universi, microcosmos, prout in ea est quidem absoluto, sed juxta inodum divina? providentia? consentaneum,
esae, ut in mineralibus, vivere, ut in viventibus inferioribus, intelli- ut expositum est in I", q. 64, a. 2: Utrum voluntas dasmonis sit
gere, ut in angelis quamvis modo minus perfecto. obstinata in malo: o Liberum arbitrium angelí est flexibile ad utrum-
Hffic responsio contirmatur ex solutione difficultatum. que oppositum ante electionem sed non post», seil. ejus electio, eli-
cita snb cognitione intuitiva et simultanea eorum qua? consideran
Ad l
nm Sic ostenditur quod prseter potentiam obedientialem
.
debent, est irrevocabilis, et sic participat immutabilitati electionis
qua? extenditur ad id omne quod non repugnat, potest esse qnredam divina?, qua? simul est libérrima et omnino immutabilis. E contrario
convenientia seu cougruitas, qua? pro assumptione ad unionem hypo- electio nostra elicitur sub cognitione abstractiva, discursiva, qua?
staticam non invenitur in lapidibus, in plantis, nec in agno aut co- nonnisi successive attingit ea omnia qua? consideránda sunt; proinde
lumba. Unde dicit sanctus Thomas «Sic ergo dicitur aliqua crea- :
revocabilis est, prout post electionem possumus considerare qusedain
tura non esse assumptibilis non ad substrahendum aliquid potentia? nova non prius considerata 1 .

divinae, sed ad ostendeuduin conditioneui creatura? qua? ad hoc apti- Unde homo est capax redemptionis, non vero ángelus. Insuper
tudinem non habet». Ergo hmc aptitudo, quse non est in lapide, vel primus homo cecidit sub tentatione deemonis, dum do?mon ipse ce-
in columba, non est ipsa potentia obedientialis ad assumptionem, cidit sola sua propria volúntate. Unde natura humana est minus
quse est in lapide vel in aliquo animali, v.g. in agno purissimo. indigna miseratione quam natura angelí lapsi.
Ut notat Cajetanus, sanctus Thomas nequidem ponit qua?stio-
nem :utrum Verbum possit assumere naturam lapidis. Hoc non est
» • •
intrinsece impossibile de potentia mere absoluta, sed non esset finis
seu motivum ad hoc faciendum. lta Deus potest de potentia mere
absoluta annihilare B. Mariam Virginem, sed ad hoc non est mo- |um
Dubium: An Verbum possit uniri personaliter absque in-
tivum ex parte finis, ergo hoc repugnat, si non de potentia mere convenientia natura? irrationali, v.g. agni, vel columbas.
absoluta, saltem de potentia ordinata, sive ordinaria, sive extraor-
Respondetur: Plures respondent affirmative, sicut non fuit in-
dinaria.
decens Verbum incarnatum flagellari, conspui, morí. Imo in triduo
Reverá tamen est in natura lapidis vel agni aut columba? non
mortis Verbum mansit hypostatice unitum cadaveri, non sub ratione
repugnantia seu potentia obedientialis ad unionm hypostaticam,
persoualitatís, sed sub ratione subsisteutia?. Sed ha? rationes sunt
quamvis non sit aptitudo in sensu congruentise.
débiles, nam Verbum non fuit unitum cadaveri Christi, nisi quia
Ex hac responsione ad l um videtur sequi quod aptitudo seu con-,
prius fuit unitum humanitati ejus et si rlagellatum est et crucifixum,
venientia nostrse naturas ad elevationem ad visionem beatificam non
hoc fuit meritoríum pro nostra redemptione, dum nihil simile esset
sit ipsa potentia obedientialis qua3 de Be nihil aliud requirit quam
, in hypothesi pra?dicta, quia columba et agnus non sunt capaces nec
non repugnantiam ad elevationem prout Deus potest faceré quidquid meriti nec satisfactionis.
non repugnat. Imo, ut infra dicetur, in sanctissima anima Christi
est potentia obedientialis ad majorem gradum luminis gloria?, cf. Iium
Dubium: sanctus Thomas diversis locis dicit quod in an-
q. 10, a. 4, ad 3, potentia obedientialis nostri intellectus non potest gelis non
differt suppositum a natura (I", q. 3, a. 3), et tamen hic,
impleri, quia semper potest elevari de potentia absoluta ad subli- ad 3"™, tenet quod natura angélica est assumptibilis, quod non po-
miorem gradum luminis gloria?, et voluntas nostra ad sublimiorem lest esse nisi distinguatur a supposito.
caritatem Respondent Cajetanus, Medina, Alvarez, Gonet, Billuart: In I*,
In natura damnatorum remanet potentia obedientialis ad eleva- q. 3, a. 3, sanctus Thomas vult dicere quod natura angélica non di-
tionem ad visionem beatificam, sed non est amplius convenientia. slinguitur a notis individuantibus, sed pro illo distiuguitur a subsi-
si cutía vel persoualitate propria, qua? non existeret
si natura ange-
Ad2 am «Creatura irrationalis qua? déficit ab unione ad Deum
.
lí- a personaliter uniretur Verbo.
Pluries dicit sanctus Thomas quod
per operationem, non habet congruitatem ut uniatur ei secundum
in angelis differt quod est (suppositum) et esse (existentia), cf. Con-
esse personale».

Ad 5"m legendum est. — Cirea responsionem ad S al " Cajetanus


nofat, contra Kcotuni. cpnxl personalitas est (piid
[
n-< >
sánelo Thoma ' Dromon nutem, |x>st obstlnatlonem suam, nou potest considerare quid
novl, nntea non conalderatom est enlm una Rola vía ad regredlendum ad
po8itivum et reale distlnctuni a untura individuata, v.g. a Michaell- l 'curtí, «¡U,
¡

vía humllllMtlB et ObcdienttíB, <-l hanc vlam i>ropter superbiam


tale. RanctiiH Tlioiuas, dicit: « Sic nihil pnccxislcns ibi corruiii
« 1 1 1 í : i
lOJUn non vcllcl; acccptiirc ctlunml ol n|x-rlrctur.
: :

158 DE NATURA HUMANA ASSUMPTA AS VKKBUM ASSUMPSERIT PERSONAM 15»

tra Gentes, L. II, c. 52. Manifestum est enim quod, v.g. in MichaiHe, Cf. contra Gentes, 1. II, c. 52 : « In substantiis intellectualibus
prffiter ejus naturam seu michaélitatem est esse et accidentia, ut in- (et in omni creatura) differt esse et quod est».
tellectiones et volitiones successiva?; sic in eo suppositum est totum
Confirmatio sententke Cajetani et plerorumque thomistarum de
et natura ejus est pars essentialis.
constitutivo persona;.
Quoad magnum commentarium Cajetani nunc sufficit notare quod
Art. II. — UTRUM FILIUS DEI ASSUMPSERIT PERSONAM Cajetanus, n. VII, sic ostendit distinctionem inter naturam etiam
individuatam et subsistentiam.
Status qusstionis. _ Dificultas est quod Filius Dei assumpsit « Tota vis rationis consistit in hoc quod constitutivum rei in hoc
naturam individuatam, et sic videtur quod assumpserit hunc bomi- quod est esse per se primo susceptivum entitatis realis, oportet esse
uem, seu personan). raalitatem aliqnam. Sed hic homo in hoc differt ab hoc humanitate,
quod claudit in se aliquid quo est per se primo susceptivus alicujus
Responsio tanien est negativa, et est de fide contra Nestorium entitatis realis repugnantis huic humanitati ergo claudit in se rea
(Den?,., 217), prout Ecclesia definivit unionein secundum subsisten- ;

litatem constitutivam in esse, quo differt ab hac humanitate. Sed non


tiam, ita ut sit una sola persona in Cbristo. differt nisi in esse personuli, quo hic homo est hypostasis vel per-
Hic citatur in argumento «sed contra» auctoritas sancti Ful- sona, luse humanitas non. Ergo personalitas hujus hominis addit ali
geutii, sub nomine S. Augustini. quam realitatem intrínseco constitutivam persona? humana?, supra
In corpore articuli datur explicado tbeologica, qua? potest sic lianc humanitatem». Hic homo est id quod est, dum humanitas
ejus
proponi individuata est id quo est in tali specie.
— Illud quod assinnitnr oportet pra?intelligi assumptioni. Propterea sanctus Thomas dicit in nostro articulo « Si perso-

:

Atqui persona non prseiutelligitur in humana natura assum- nalitas (creata)


pra?intelligeretur assumptioni, vel oporteret quod
ptioni, sed magis se babet ut terminus assumptionis. corrumperetur... vel essent dua? persona?». —
Et ad 3 um «Persona :

— Ergo persona humana uou assumitur; sed Persona Verbi sibi divina sua unione impedivit ne humana natura propriam persona/i-
assumpsit naturam humanam. tatem_ haberet». Unde interpretado Cajetani, secundum quam per-
Minor probatur indirecte: si enim pra?intelligeretur persona hu- sonalitas creata est modus substautialis, veré fundatur in ipso textu
mana, aut corrumperetur et sic frustra assumeretur, aut essent in sancti Thoma?.
Christo dua? persona?, contra revelationem, et unió non esset secun- Ad hoc reducitur brevius tota argumentado Cajetani
dum personam, sed accidentalis, ut volebat Nestorius. — Suppositum creatum differt a natura individúan prout est id
Ad Sed Filius Dei assumpsit naturam humanam indivi-
í urn .
quod est, scil. si-bjectum reale existentia, qua? tribuitur illi
duatam, seu singularem, scil. hanc humanitatem Christi. contingenter.

Ad 2 um notatur quod «natura? assumpta? non deest propria per- —


Atqui id quo aliquid est sübjectum reale (et non solum logi
sonalitas propter dcfectum alicujus quod ad perfectionem natura;
cum) existe ntijE est quid reale, distinctum ab hac natura et
pertineat, sed propter additionem alicujus, quod est supra humanam
ab existentia, qua? contingenter pra?dicatur de persona creata
naturam, quod est unió ad divinam personam». jam formaliter constituía ut persona. Ergo.
Cf. de hoc id quod supra dictum q. 2, a. 2, ad 2: « Dignius est Unde tota interpretatio Cajetani fundatur in legitimo transitu
alicui quod existat in aliquo se digniori, quam quod existat per se». a sensu communi ad rationem pbilosophicam, scil. a definitione no
Cf. Cajetanum qui in magno commentario circa hunc articulnm expo minali personalitatis ad ejus definitionem realem, seu a sensu chri-
«tiano ad rationem theologicam, ut ipse notat ibidem n. VIII in tine.
nitsuam interpretationem doctrina} sancti Thoma? de personalitate.
Exposuimus eara supra in q. 2, a. 2 et non necesse est rursus de ea Sententia enim ejus nil aliud asserit quam id quod requiritur
trac tare. ut, a parte rei, verificentur ha?c tria judicia sensus communis:
Hic homo, Petrus, non est sua humanitas, qua? tribuitur illi ut
Ad 3 U "< sanctus Thomas dicit « Persona divina sua unione im
.

pars essentialis, et pars non pra?dicatur de toto, totum non est pars,
pedivit ne humana natura propríam personalitatem haberet». Ergo
sed habet partem.
pro personalitas est quid positivum, reale, distinctum a natura;
illo
et non est ipsa existentia, quia existentia est prsedicatum contingens Hic homo, Petrus, non est sua existentia, qua? tribuitur illi, ut
cujuslibet persona? creata?, cujus personalitas est constitutivum for piiedicatum contingens et non essentiale; scil. non constituens nec
male. Nulla persona creata (imo personalitas creata) est suum esse. ••Nscntiam nec personalitatem Petri, sed realiter distinctum ab illis.
Sic in omni creatura differt quod est et esse (contra Gentes, 1. II,
Sic sa'pe siiiiftus Thomas dicit quod in omni (-reatara differt quod
est el cuse, scil. HiippoNitum el existentia. 0. 52).
ICO DE NATURA HUMANA ASSUMPTA
QU^ESTIONES ANNEX.Tí 161
Bic homo, Petrus, est existens, scil. est idem suppositum quod
est existens; et in hoc judicio verbum est affirmat identitatem realeni
Respondetur negative, quia milla datur talis natura nisi per in-
subjecti et pra?dicati, qua? est identitas suppositi. Ergo subsistentia lellectum* et quia hoc ipso quo natura assumitur per aliquam per-
est id quo aliquid est quod, et distinguitur, ut modus substantialis, sonam, tít huic persona? propria. Insuper natura? communi non pos
•sunt attribui nisi operationes communes et universales, secundum
tum a natura, qud aliquid est in tali specie, tum ab existentia, qud
aliquid est extra nibil et extra suas causas 4 . quas homo non meretur, quia non meretur nisi hic et nnne. Denique
Item applicando Cbristo, secundum revelatiouem dicitur: « Hic etiamsi existeret humanitas separata a sensibilibus, ut volebat Plato,
homo, Jesús, est Deus», cf. infra q. 16, a. 1, scil. bic homo est idem non conveniret assumptio hujusce humanitatis separata?, quia Filius
suppositum quod est Deus, seu est eadem persona. Sed personalitas Dei assumpsit naturam humanam ut hominibus in ea visibilis ap-
ejus divina distinguitur a natura humana assumpta. pareret.

Dubium — Utrum Verbum assumeré potuerit naturam propria


subsistentia terminatam, ea retenta.
salutis
Ad 1<"*>. Remanet tamen quod Christus est « nniversalis causa
humana?», babet universalitatem non in pra?dicando, sed in
causando.
Respondetur negative; quia implicat eamdem naturam simul
subsistere in alieno supposito et non subsistere in alieno supposito,
sed in suo proprio. Art. V. — UTRUM FILIUS DEI NATURAM HUMANAM
Objectio. —
Natura divina terminatur simul tribus personalita- ASSUMERE DEBUERIT IN OMNIBUS INDIVIDUIS
tibus; ergo pariter natura humana terminan posset duabus simul.
Respondetur: Disparitas est nam tres personalitates divina? Respondetur negative, I o quia tolleretur multitudo suppositorum
sunt, non aliena?, sed propriw pro natura divina, et ex pluribus lnimanae natura?, qua? est ei connaturalis 2° quia hoc derogaret di- ;

subsistentiis propriis sequitur unus effectus, qui est subsistere et guitati Filii Dei incarnati. prout est primogenitus in multis fratribus
termimri in se, licet pluribus modis. E contrario ex subsistentia secundum humanam naturam, sicut est primogenitus omnis crea-
propria et ex aliena sequitur dúplex effectus repugnaus, scil. subsi- tursB, secundum divinam. Denique sapientia divina exigit subordi
stere in se et non in alio, et subsistere in alio et non in se. uationem secundum quam dicitur, I Cor., m, 22: «Omnia enim ve-
stra sunt, vos autem Cliristi, Christus autem Dei». Notandum est:
Art. III. — UTRUM VERBUM ASSUMPSERIT HOMINEM? si Filius Dei assumpsisset naturam individuatam omnium hominum,
"innes fuissent impeccabiles.
An in rigore sit vera ha?c propositio : Deus assumpsit hominem?
Respondetur negative quia homo est nomen persona? signiíicans
humanitatem ut subsistentem. Deus autem non assumpsit personam Art. VI. — UTRUM CONVENIENS FUER IT QUOD FILIUS DEI
creatam. Unde in rigore non est vera ha?c propositio « Verbum as- :
HUMANAM NATURAM ASSUMERET EX STIRPE AD/E, ET
sumpsit [íominem » sed post incarnatiónem vera est ha?c : « Verbum
;
EX FAMILIA ABRAHjíE, ISAAC, JACOB
est homo», cf. infra q. 16, a. 1: Item propositio: «Deus est homo»
et (a. 2) etiam ha?c: «Homo est Deus», vera? sunt ratione unitatis Potuisset quidem assumeré naturam humanam de novo creatam,
persona?. Verbum est exprimit enim identitatem realem subjecti et ut creatus est ipse Adam.
pra?dicati, et ha?c identitas est identitas suppositi seu personae, scil.
Respondetur tamen quod hoc fuit conveniens: I o ut stirps qua?
hic homo Jesúsidem ens seu suppositum quod est Deus.
est peccaverat satisfaceret 2o ut ex illo genere quod per diabolum victum
;

Ad 1"™, si Patres quandoqne dixerunt: Verbum assumpsit ho- l'uerat, nasceretur victor diaboli; 3 o ut manifestaretur Dei omnipo-
minem, ha?c expressio non sumenda est ut propria. (<-ntia, qua? naturam inürmam et corruptam ad tantam virtutem et
•lignitatem promovit. Deus enim non permittit malum, nisi propter
Art. IV. — UTRUM FILIUS DEI DEBUERIT ASSUMERE majus bonum.
HUMANAM NATURAM ABSTRACTAM AB OMNIBUS Unde dicit Liturgia: «culpat caro, purgat carón. Et apud
INDIVIDUIS Job., xiv, 4: «Quis potest faceré mundum de immundo conceptum
Hic articulus pouitur ad confutationem erroris quorumdam pía-
tonicorum, qui hoc admiserunt. Natura luimnim |»U\st consideran separatim a conditlonibus individuau-
*• s<1<' n«n potest. ej-ixirrr ut separata ab lilis; importat enim materiaui
••iiiiiiuiifiii. scil. «*.«; ..| .urnes, fUa n on possunt existere qnin slnt hao ossa
,
.

Objlcitur: sed Petrns neo est sua personnlítas.


*
'"»' <"'•"<•••'. «T. Met.,
' ' I. VII, c. ir», n. 2. R «mirarlo ens, iinuin. verum. bonum
Resiiondetur concedo, Red Ki-fionnHtns ejus ost ¡n eo pars fornuilisslmii.
:
>i"ii coittlneut In sun «leMnltlone iiiiiterliini eoiiimuneni, et ixissiint existere sepa-
formnllter enmitltiiena [lerHomim Petrl, ul |kihkIi. Rusclpore exlsti-iillam. i nllin nh entlbuH sciiMllilllbiiH HlnKiiliirlbua.

ii (Miminiiii l,timANiin lir chrlUii SnlvuioH,


162 DE NATUKA HUMANA ASSUMPTA QU-fiSTIONES ANNEX.JB 163

semine? Nonne tu qui solus es?». Sic sunt peccatores in ipsa Christi substantialis pañis, accidentia non possunt assumi, nisi mediate,
genealogía, quamvis Christus sit a peccatoribus segregatus quoad scil. mediante substantia cujus sunt partes, vel cui inhaerent.
culpam. Sed anima rationalis separata a corpore, quae est capax propriae
subsistentia? et existentiae, est assumptibilis.
Adl um . Mirabilior est Christi innocentia in hoc quod de massa
peccato subjecta natura assumpta tantam habuit puritatem. Sunt Corollarium. — Partes integrales corporis humani, ut manus,
sublimes antitheses mysterii Redemptionis. caput, pedes, dum sunt imitas toti, non possunt assumi, nisi assu-
matur totum. Sed si separantur per mortem possunt remanere unitae
Ad 2am Non
. decuit Verbum assumere naturam singularem ipsius Verbo, quia illa? partes a toto separata? sunt capaces propria? subsi-
Ada?, peccatoris; quia debebat Christus esse a peccatoribus segre- stentia? et existentia?, a subsistentia et existentia totius distinctse.
gatus qui mundare venerat omnes peccatores.
Ad Sum respoudetur huic difficultati: Si Filius Dei ex pecca-
toribus naturam humanam assumere voluit, debuisset eam magis as
sumere ex gentilibus qui fuerunt magis peccatores, quam ex stirpe
Abraha?, qui fuit justus.
Respondetur: Christus debebat quidem assimilari peccatoriha*
quoad naturam, sed debebat etiam esse máxime segregatus ab Win
quoad eulpam; unde conveniens fuit ut a primo peccatore usque ad
Christum perveniretur mediantibus quibusdam justis, in quibus prav
fulgerent quaedam insignia futura? sanctitatis signa, quae in Abrabam
inceperunt.
Quare vero hic populus potius quam alter inter gentes fuerit
electus, hoc dependet a libérrimo Dei beneplácito, sicut ipsa pra?desti-
natio Christi, B. Maria? Virgiuis, Abraha?, Isaac, Jacob, et prophe-
tarum. Hoc pra?destinationis mysterium apparet iu toto decursu hi-
storia3 IsraCl, prout unus eligitur a Deo potiusquam alter, v.g. Abel
potius quam Caín, Noé" potius quam illi qui per diluvium moriuntur,
Isaac potius quam alter filius Abraba?, Jacob potius quam Esaü, et
sic deínceps, et merita electorum non sunt causa eorum pra?destina-
tionis, quia sunt effectus ejus; quod pra?sertim constat si agitur de
praedestinatione Christi ad tiliationem divinam naturalem et de pra>-
destinatione B. Maria? Virgiuis ad materuitatem divinam.

QU/ESTIONES AN N EX/E
ynm Dubium. — Utrum humanitas conjuncta Verbo appetat ap-
petitu innato propriam subsistentiam.
Respondent communiter thomista?, praísertim Cajetanus et Joan
nes a sancto Thoma: uon appetit eam saltem in actu secundo, quia
perficitur per aliquam perfectiorem, qua? cóntinet formaliter emi
nenter quidquid omnino eeset in subsistentia propria. Ergo in ea
quiescit appetitus naturalis natura? humana} assumptae. Cf. III o .

q. 2, a. 2, ad 2.
//ura Dubium. — Utrum substantiw incompleta; et accideiiti'i
possint immediate assumi a Verbo; v.g. materia prima, forma? non
subsistentes, v.g. forma substantialis pañis vel alterius corporis.
Respomlclur negatirc, quia hai real i late* incompleta! non simt.
intrínseco capaces propria- subsistentia-, lia materia prima, forma
DE CORPOKE ASSUMPTO 165

Aut. II. — UTRUM DEI FILIUS DEBUERIT ASSUMERE


CORPUS TERRENUM
Id est: an debuerit assumere carnem et sanguinem, potiusquam
rorpus caeleste.

Responsio affirmativa est de üde, contra Valentinianos, qui di-


QIL3ESTI0 V cebant Christum corpus e coelo detulisse et per B. Mariam Virginem
velut per canalem transiisse (cf. Denz., 710, in Decreto pro Jaco-
bitisrememoratur haec hasresis).
DE MODO UNIONIS EX PARTE Io Probatur ex Sacra Scriptura: Luc, xxiv, 39: «Spiritus car-
PARTIUM HUMAN/E NATUR/E nem et ossa non habet, sicut me videtis habere». Rom., i, 3:—
«Factus est ex semine David secundum carnem». Galat. iv 4:—
Cuín bae partes sint
« Deus misit Filium suum, factum ex muliere». —
Matth., i. L6 in :

corpus et anima, hic confutatur docetismus genealogía Christi, dicitur Christus «Filius David, Filius Abra-
et apollinarismus. liam»; ibidem Joseph dicitur vir Marke, de qua natus est Jesús. —
Item Luc, 31: «Ecce concipies in útero et paries filium, et voca.-
i,

bis nomen ejus Jesum».



Art. T. — UTRUM DEI FILIUS ASSUMPSERIT VER U M CORPUS Haec omnia vera non essent, si Christus e coelo corpus cceleste
letulisset, et per B. Virginem velut per canalem tantum transiisset.
Est de fide quod Verbum assumpsit verum corpus, non phanta- 2 o Probatur ratione theologica: 1) Alioquin, Christus non esset
sticum aut umbratile. Hoc pluries dcfinitum est in concilio Nirsp.no, verus homo, nam ad veritatem naturas humana». 7-equiruntur ossa
Ephesino, Constantinopolitano, Clialcedonensi, etc. (Denz., 20, 216, et carnes.
255, 344, 393, 462), contra Marcionistas et Manichreos, qui trihue- 2) Item Christus non veré esuriisset, nec passionem et mortem
bant Christo corpus phantasticum, quia putabant omne corpus esse sustinuisset, ut narratur in Evangelio.
a malo principio et malum. Item contra Simonem, Saturninum et 3) Mendacium commisisset sese prsebendo hominibus, quasi
Basilidem, qui tenebant non Chrisfum, sed Simonem Cyrasneum corpus carneum habentem.
fuisse cruciüxum, quem ideo Christus in suam figuram transforma- Si vero dicitur I Cor., xv, 47: « Primus homo de térra terrenus,
verat et cujus ipse induerat effigiem. secundus homo de coelo ccelestis », hoc significat quod corpus Christi
Io Probatur ex Sacra Scriptura: Joan., i, 14: «Verbum caro
formatum est in sinu B. Marías Virginis, virtute ccelesti, scil. a Spi-
ritu Sancto, cf. ad I""
factum est». — 1 Joan., iv, 2: « Omnis spiritus qui confitetur Jesum
1
.

Christum in carne venisse, ex Deo est, et omnis spiritus qui solvit Ad gum Christus venit in carne passibili, «ut opus nostrw re-
)

Jesum Christum, ex Deo non est». —


Rom., i, 3: « Pilius Dei qui demptionis expleret ». ünde mors non f uit in eo sequela peccati ori-
factus est ei ex semine David secundum carnem». —
Matth. xx 19: ;'¡iialis, sed consequentia natura} conceptas in carne
passibili, quam
«Christus ipse de se loquens ait: Ecce ascendimus Jerosol'yma'm et nnsequentiam obtulit pro redemptione nostra. (Cf. IIP,
q. 50, a. 1
i

Filius hominis tradetur et occidetur et tertia die resurget ».


Deni — legere hunc articulum). Pcenam mortis, non pro se, sed pro'nobi»
que post resurrectionem dixit (Luc, xxiv, 39): « Pálpate et videte, KUStulit.
quia spiritus camem et ossa non habet, sicut me videtis habere ». Quod autem Verbum venit in carne passibili et mortali po-
2 o Probatur ratione theologica: Argumentis propositis a Patri- tiusquam impassibili, hoc supponit peccatum Adas, quamvis in ipso
bus prassertim a Tertulliano, 1. III Contra Marcionem, c. 8 et a ('hristo mors ejus non sit sequela peccati originalis, quod
non con-
sancto Irenseo, 1. V Adversus Bwreses, c. 20. traxit; idem dicendum est de morte B. Marías Virginis qua*
praiservata est a peccato originali.
1) Alioquin Christus non esset verus homo, si non verum
cor-
pus haberet. Ad 3»m. Hoc ipsum ad maximam Dei gloriam pertinet quod cor-
2) Nec veram mortem subiisset, ut narratur in Evangelio. púa inlimum et terrenum ad tantam sublimitatem provexit, propter
Nec cnm veritate locutus fuisset, dicens: «Pálpate et vi- niolivurn misericordiaB, quas suprema et Ínfima conjuuxit propter
3) no-
dete, quia spiritus carnem Nti'am salutem.
et ossa non habet, sicut me videtis ha
bere» (Luc, xxiv, 39). SaoctUB Thornas han.- |ua;stionem longius tractaverit in IV Con-
(

tra (Jentes, c 30.


:

DB ANIMA CHRISTI ASSUMPTA 167


1G6 DH I'AUTIBUS NATUU/K ASSUMPT^;
paliéis. Ergo tune Verbum non esset per concomitantiam praísens
Oubium. — An
sanguis Christi fuerit hypostatice unitus Verbo. sub specie vini, contra id quod dicit Concilium Tridentinum.
Hibc qujestio non est minoris momenti, quia agitur de Pretioso
Sanguine jesu Christi in Passione sparso et quotidie in Missa oblato. • • »
Circa hoc dubium, fuit olim magna disputatio; Durandus ne-
gavit Verbum assumpsisse hypostatice sanguinem naturalem, et cum Objecerunt adyersarii quod sanguis non est animatus, nec pars
eo Abulensis et Ricbardus ac plures Fratres Minores, dum pars af actu corporis. —
Thomistai e contrario docent quod sajiguis est ani-
ürmativa tenebatur a sancto Thoma bic et infra q. 54, a. 2, de re matus et est pars actu corporis, sed pars fluida deserviens nutri-
surrectione Christi, et a thomistis, a Capreolo, a Cajetano, et fere tioni aliarum partium.
ab ómnibus theologis. Cum autem de hoc acris contentio orta esset Instant adversarii dicendo Quod Verbum semel assumpsit nun-
:

inter Fratres Minores et Fratres Predieatores defendentes doctrinam


quam dimisit; atqui dimisit sanguinem.
sancti Thomae, Pius II auno 1464 edidit decretum (Denz., 718) ad Respondetur ex sancto Thoma, 111», q. 54, a. 2, a. 3 : negó mi-
impediendas has disputationes doñee detinitum fuerit quid tenendum norem; nam sanguis Christi, ut cadáver Christi, quamvis non am-
est. Postea autem, ut notat Suarez, sententia Minorum e Scholis
plias animatus, remansit hypostatice unitus Verbo in triduo mortis,
fuit eliminata, utpote nec pia, nec secura.
quia resumendus erat. Et si consecratus fuisset calix in triduo mor-
Sententia. affirmativa, quae communissima est, probatur tripli- tis, divinitas fuisset per concomitantiam sub speciebus vini, secundum
citer (cf. de hac re Billuart) Concilium Trident., sess. 13, can. 3. Hoc vero non dicendns est de
I
o
Ex Sacra Scriptura ad flebr., h, 14: «Quia ergo pueri (id sanguine Christi effuso in circumeisione, quia non erat resumendus.
est: homines) communicaverunt carni
et sanguini (id est: compo- Notandum est quod dum sanctus Thomas dicit, III», q. 54, a. 2,
nuntur ex carne et sanguine) et ipse (Christus) similiter participavit ad 3 « Totus sanguis, qui de corpore Christi fluxit durante Pas-
:

eisdem ». sione, resurrexit in corpore Christi, ad ejus integritatem», hoc in-


Conlirmatur ex alüs locis Sacra) Scriptura; in quibus redemptio telligendum est moraliter de toto sanguine sparso, non vero physice
nostra tribuitur sanguini Christi, ut I .loan., i, 7: « Sanguis Jesu de toto omnino ; ut dicit Pius II non est contra fidem asserere ali-
Christi Filii $fU8 emundat nos ab omni peccato». Item I Petri, i, 2. quam partem sanguinis Christi in cruce, vel in corona spinarum re-
2 o Ex concilio Trident. Sess. 13, cap. 3 (Denz., 876) ubi, ageudo mansisse, sed tune ha; partes sanguinis, si remanserunt, non sunt
de Eucharistia, affirmatur conuexio naturalis corporis et sanguinis amplius hypostatice unit» Verbo, quia, sicut sanguis effusus die
Christi dicitur « Corpus esse sub specie vini et sanguinem sub spe-
; Circumcisionis, non sunt resumendíe per resurrectionem ad integri-
cie pañis... animam sub utraque, vi naturalis illius connexionis et tatem corporis Christi. Haec sufficiunt hodie quoad solutionem hujusce
concomitantiam, qua partes Christi Domini inter se copulantur ». Ergo dubii olim valde agitati.
jsanguis Christi est pars ejus.
Item Clemens VI affirmavit sanguinem Christi uniri Verbo
(Denz., 551) « Innocens et immaculatus agnus non guttam sanguinis
:
Aut. III. — UTRUM FILIUS DEI ASSUMPSERIT ANIMAM
modicam, qua? propter unionem ad Verbum suffecisset, noscitur ef-
fudisse». Status qusstionis. —
Hic articulus et sequens sunt contra Apol-
linarem et Arium, qui primo negaverunt Christo animam; deinde,
3 Ex ratione theologica: Sanguis est pars uecessaria corporis
o

humani, quia uecessarius est ad vitam ejus, ad nutritionem diver- priorem sententiam retractantes, concesserunt ipsi animam, sed
sarum partium, et ad combustionem naturalem ex qua oritur calor mente carentem, dicendo Verbum ipsi esse loco mentis.
:

animalis.
Deiinitum est contra eos in concilio Ephesino, quod Verbum
ünde theologi tenent quod sanguis erit in corporibus gloriosis assumpsit animam intellectualem (cf. Denz., 216, 223, 227, 271, 710).
prout ad integritatem corporis pertinet. Cf. sánctum Thomam, III», I o Probatur ex Sacra Scriptura. — Matth., xxvi, 38: «Tristis
<|. 54, a. 2: Utrnm Cliristi corpus resurrexerit integrum (legere cor- est anima mea usque ad mortem ».
pus articuli, ad 2""» et ad S™"1 ). Luc, xxm, 46: « Pater, in manus tuas commendo spiritum
Confirmatur ex doctrina definita de Eucharistia.