Você está na página 1de 3

Elektronika dla nieelektroników

A V T -7 4 2

Niskoszumny mikser stereo


Opisywany modu³ to mikser stereofoniczny o tronika dla pocz¹tkuj¹cych (dostêpnym te¿ w razie potrzeby wyciszyæ ca³kowicie
wysokiej jakoœci. Pomimo prostoty zapewnia w sklepie internetowym: www.sklep.avt.pl). dane Ÿród³o, uzyskuj¹c najprawdziwszy proœ-
bardzo dobre parametry: niskie szumy i zni- W najprostszej wersji modu³ mo¿e s³u¿yæ ciutki mikser audio. Nale¿y zastosowaæ
kome zniekszta³cenia. Uk³ad znajdzie szero- po prostu do sumowania sygna³ów z kilku potencjometry podwójne (stereo), koniecznie
kie zastosowanie, poniewa¿ czterokana³ow¹ odtwarzaczy CD (lub innych Ÿróde³). Jeœli o charakterze wyk³adniczej, nazywanej te¿
wersjê podstawow¹ mo¿na dowolnie rozbu- sygna³y wyjœciowe s¹ jednakowe, a w danej logarytmiczn¹, oznaczane liter¹ B, w ¿adnym
dowaæ, uzyskuj¹c mikser o dowolnej liczbie chwili bêdzie pracowa³ tylko jeden z odtwa- razie potencjometry o charakterystyce linio-
kana³ów stereo lub mono. Dodaj¹c kolejne rzaczy, mo¿na zastosowaæ po³¹czenia wed³ug wej, oznaczane liter¹ A.
elementy (jak przedwzmacniacz mikrofono- rysunku 3a. Wtedy potencjometry PR1, PR2 Uwaga! Na rysunku 3 i nastêpnych nie
wy czy obwody crossfadera mo¿na uzyskaæ w module pozwol¹ ustawiæ potrzebny poziom zaznaczono po³¹czeñ masy. Wszystkie po³¹-
najprawdziwszy mikser dla did¿eja. sygna³u sumy. Gdyby poziomy sygna³ów czenia stereofoniczne s¹ trzyprzewodowe –
Podstawowy modu³ miksera o schemacie wyjœciowych odtwarzaczy nie by³y jednako- dwa sygna³y i masa (zazwyczaj jest to ekran
z rysunku 1 mo¿na zmontowaæ na p³ytce we, mo¿na dowolnie zmieniaæ wartoœci par kabla). Przewody masy wszystkich odtwarza-
pokazanej na rysunku i fotografii 2. Zaleca- jednakowych rezystorów (R1,R2), (R2,R3), czy oraz przewód masy prowadz¹cy do
na kolejnoœæ monta¿u podana jest w wykazie w zakresie 10kΩ…2,2MΩ. Czym wiêksza wzmacniacza mocy powinny byæ do³¹czone
elementów. Podczas kompletowania uk³adu wartoœæ rezystorów, tym mniejsza bêdzie czu- do masy miksera (punkty O, O1, O2).
nale¿y zwracaæ szczególn¹ uwagê na sposób ³oœæ danego wejœcia.
wlutowania elementów biegunowych: kon- Lepsze jest rozwi¹za- 1
densatorów elektrolitycznych i uk³adu scalo- nie z potencjometra-
nego, którego wyciêcie w obudowie musi mi wed³ug rysunku
odpowiadaæ rysunkowi na p³ytce drukowanej. 3b, poniewa¿ wtedy
Liczne wskazówki dotycz¹ce szczegó³ów mo¿na nie tylko
monta¿u podane s¹ na plakatach, które dopasowaæ poziomy
zamieszczone by³y w numerach 5 … 7/2004, sygna³ów z poszcze-
a obecnie dostêpne s¹ tak¿e w zaszycie Elek- gólnych Ÿróde³, ale

Uniwersalny mikser stereofoniczny


do najró¿niejszych zastosowañ.
Znakomite parametry dziêki zastosowaniu
niskoszumnego uk³adu TL072.
Wersja podstawowa - cztery kana³y stereo.
Mo¿liwoœæ rozbudowy i dowolnego zwiêkszania
liczby kana³ów. Mo¿liwoœæ realizacji
„dyskotekowego” crossfadera. Modu³ wyposa¿ony
w potencjometry regulacji poziomu „sumy”.
Wygodne zasilanie pojedynczym napiêciem.
Znikomy pobór pr¹du. Zalecany zakres napiêæ
zasilania: 6...24V. Pobór pr¹du: 3,2mA przy 12V.

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h 49
Elektronika dla nieelektroników
Jeœli ktoœ chce zrobiæ najprostszy mikser z rysunku 4b. W tym wypadku potencjometr Tylko dla dociekliwych
dyskotekowy z tak zwanym crossfaderem, crossfadera Px ma byæ podwójnym potencjo- – dzia³anie uk³adu
czyli potencjometrem suwakowym, pozwala- metrem suwakowym, koniecznie o charakte- Sercem miksera jest niskoszumny podwójny
j¹cym p³ynnie prze³¹czaæ Ÿród³a sygna³u, rystyce liniowej (A), a potencjometry P1, P2 wzmacniacz operacyjny – uk³ad scalony
mo¿e wykorzystaæ uk³ad z rysunku 4a (gdy – podwójne, wyk³adnicze (B). TL072. Wzmacniacze operacyjne pracuj¹ tu
sygna³y z odtwarzaczy s¹ jednakowe) lub ¯eby unikn¹æ zak³óceñ, uk³ad warto przy pojedynczym zasilaniu, a rezystory R9,
umieœciæ w metalowej obudowie, a obu- R10 wytwarzaj¹ w punkcie Z potencja³
dowê plastikow¹ mo¿na wykleiæ od œrod- sztucznej masy. Dziêki temu na wszystkich
ka foli¹ aluminiow¹. Metalow¹ obudowê, wejœciach i wyjœciach wystêpuje napiêcie
2 metalowe obudowy potencjometrów równe po³owie napiêcia zasilania VCC. Kon-
i foliê aluminiow¹ nale¿y pod³¹czyæ do densator C6 filtruje napiêcie sztucznej masy
masy uk³adu. i usuwa ewentualne szumy i zak³ócenia, jakie
Uk³ad prawid³owo zmontowany ze mog³yby przedostawaæ siê z obwodu zasila-
sprawnych elementów nie wymaga ¿adne- nia. Dodatkow¹ filtracjê zasilania zapewniaj¹
go uruchamiania i od razu bêdzie prawid- te¿ kondensatory C1, C2 i d³awik L.
³owo pracowa³. Aby mikser d³ugo i bez- Kondensatory C2, C3 oraz C4, C5 zapew-
awaryjnie pracowa³ bez zak³óceñ i trzas- niaj¹, ¿e na wszystkich wejœciach i wyjœciach
ków, warto zastosowaæ potencjometry P1, modu³u podczas pracy nie wystêpuje napiêcie
P2, Px dobrej firmy, na przyk³ad Alps lub sta³e, a tylko przetwarzane przebiegi zmienne.
Piher, a przewody do potencjometrów Ka¿dy wzmacniacz operacyjny jest sumato-
powinny byæ mo¿liwie krótkie. rem odwracaj¹cym. Potencjometry PR1, PR2
Po sprawdzeniu poprawnoœci monta¿u wyznaczaj¹ wzmocnienie sumatorów i umo¿-
mo¿na do punktów P, O pod³¹czyæ zasila- liwiaj¹ regulacjê g³oœnoœci sygna³u wyjœcio-
nie: bateriê lub niewielki zasilacz wtycz- wego – sygna³u sumy. W razie potrzeby te
kowy o napiêciu 6…24V. Pobór pr¹du dwa potencjometry mo¿na zast¹piæ rezystora-
modelu jest bardzo ma³y: mi (na p³ytce przewidziane s¹ odpowiednie
6V – 3,0mA punkty oznaczone ma³ymi kó³eczkami) albo
9V – 3,15mA jednym podwójnym potencjometrem obroto-
12V – 3,2mA wym lub suwakowym do³¹czonym za pomoc¹
co wskazuje, ¿e mikser œmia³o mo¿na krótkich przewodów.
zasilaæ z baterii. Modu³ mo¿na zasilaæ napiêciem w szero-
kim zakresie 6…24V. Stosownie do wartoœci

3 4

50 E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h
Elektronika dla nieelektroników
napiêcia zasilania zmienia siê te¿ wielkoœæ nawet poni¿ej 6V, powinien dolutowaæ od Generalnie dodaj¹c mikrofon, warto wykorzys-
niezniekszta³conego sygna³u na wyjœciach strony œcie¿ek równolegle do R9 rezystor taæ przedwzmacniacz mikrofonowy i wtedy
OUT L, OUT R wed³ug poni¿szej tabelki: 200kΩ...220kΩ albo te¿ po prostu w roli R9 mo¿na dodatkowo zastosowaæ potencjometr
wlutowaæ rezystor 39kΩ lub 43kΩ. Powiêk- panoramy wed³ug rysunku 6, który pozwoli
Napiêcie zasilania Max sygna³ na wyjœciu szy to nieco maksymalny zakres nieznie- dowolnie rozdzieliæ sygna³ do obu kana³ów.
6V 3Vpp kszta³conych sygna³ów wyjœciowych. Modu³ miksera z jedn¹ par¹ rezystorów
9V 6Vpp wejœciowych (R1,R2) mo¿e te¿ s³u¿yæ jako
12V 9Vpp Mo¿liwoœci zmian bufor wejœciowy wed³ug rysunku 7. W takich
Do punktów X, Y mo¿na do³¹czyæ dowoln¹ bardziej rozbudowanych uk³adach, w których
Choæ nawet aparatura profesjonalna nie liczbê par rezystorów, jak R1...R8 i w ten spo- by³oby wykorzystane kilka opisywanych
potrzebuje sygna³ów wiêkszych ni¿ 2,2Vpp, sób w uk³adzie z rysunku 3b uzyskaæ mikser modu³ów, mo¿na wykorzystaæ punkt Z –
warto dla bezpieczeñstwa zasilaæ uk³ad napiê- 8- czy nawet 16-kana³owy. napiêcie sztucznej masy. Wystarczy za-
ciem rzêdu 9V lub wy¿szym. Kto chcia³by Maksymalne wzmocnienie miksera wy- montowaæ elementy R9, R10 i C6 tylko na
spróbowaæ zasilaæ uk³ad niskim napiêciem, znaczone jest stosunkiem rezystancji poten- jednej p³ytce i po³¹czyæ punkty Z wszystkich
cjometrów PR1, PR2 i rezystorów „wejœcio- modu³ów. Bufory wed³ug rysunku 7 mo¿na
wych” R1…R8. W modelu wynosi ono oko³o zastosowaæ na wejœciach w uk³adach z rysun-
5 2 (100kΩ/47kΩ), czyli +6 decybeli. Wzmoc- ków 3b, 4a oraz miêdzy potencjometrami P1,
nienie poszczególnych wejœæ mo¿na zmieniaæ P2 a rezystorami 4,7k w uk³adzie z rysunku 4b.
w szerokich granicach, zmieniaj¹c wartoœci
par (R1,R2), (R3,R4) w podanych wczeœniej Piotr Górecki
granicach. Mo¿na
nawet spróbowaæ
zmniejszyæ rezys-
tancjê jednej z par
do 1…4,7kΩ i do³¹-
czyæ na sta³e „mik-
Wykaz elementów
(w kolejnoœci lutowania)
rofon did¿eja” wed-
³ug rysunku 5, ale
1 zwora pod U1
mo¿e to spowodo-
waæ wzrost szumów. 2 R1 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
3 R2 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
4 R3 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
6 5 R4 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
6 R5 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
7 R6 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
8 R7 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
9 R8 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
10 R9 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
11 R10 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
12 R11 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
13 R12 – 47kΩ (¿ó³ty- fiolet.-pomarañcz.-z³oty)
14 L – d³awik 100uH (br¹z-czar.-br¹z-srebrny)
15 podstawka pod U1
16 C7 – 100nF ceramiczny (mo¿e byæ oznaczony 104)
17 PR1 – 100kΩ (mo¿e byæ oznaczony 104)
7 18 PR2 – 100kΩ (mo¿e byæ oznaczony 104)
19 C2 – 10uF/16V tantalowy (lub na napiêcie wy¿sze)
20 C3 – 10uF/16V tantalowy (lub na napiêcie wy¿sze)
21 C4 – 10uF/16V tantalowy (lub na napiêcie wy¿sze)
22 C5 – 10uF/16V tantalowy (lub na napiêcie wy¿sze)
23 C6 – 10uF/16V tantalowy (lub na napiêcie wy¿sze)
24 C1 – 100uF/25V
25 w³o¿yæ do podstawki U1 – TL072
Uwaga! W sk³ad zestawu AVT-742 wchodz¹ potencjometry
monta¿owe PR1, PR2. Dodatkowe potencjometry do uk³adów
z rysunków 3b, 4a, 4b, 6 nale¿y zakupiæ oddzielnie.

Komplet podzespo³ów z p³ytk¹ jest dostêpny w sieci handlowej AVT


jako kit szkolny AVT-742.

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h 51