Você está na página 1de 62

ORGANK ATIKLARDAN

METAN GAZI ÜRETLMES

Prof.Dr.Bülent TOPKAYA
KAKAD Katı Atık Türk Milli Komitesi
Akdeniz Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
Metan gazı nereden geliyor?

 Metan doal gazın temel bileenidir. Aynı zamanda


biyogazın veya organik maddelerin oksijen yokluunda
ayrıması sonucu üretilen gazın temel bileenidir.
 Doal sistemlerde anaerobik artlar oluabilir:
Sulak alan ve bataklık alt tabakalarında; depolama
tesisleri, lagünler ve özel dizayn edilen anaerobik
çürütücüler gibi yapay ina edilen sistemlerde.
ORGANK ATIKLAR
 Evsel ve endüstriyel atıklar (organik içerikli)
 Evsel atıksu arıtma tesisi çamurları
 Bitki atıkları
 Hayvansal atıklar
ORGANK ATIKLARIN
ÖZELLKLER
 Enerji içerikleri yüksek
 Deerlendirilmemeleri durumunda kaynak
israfına yol açılır.
 Denetimsiz bırakıldıklarında çevreye zararlı
etkileri var. (Oksijensiz ortamda ayrıma sonucu
metan gazı üretimi).
Kontrolsüz katı atık depolama alanları
metan gazının en önemli kaynaklarından
birisidir.
Arıtma çamurları
Hayvansal ve bitkisel atıklar
Organik atıkların enerji içerikleri açısından
incelenmesi
YENLENEBLR ENERJ
KAYNAKLARI
 Yenilenebilir, fosil olmayan enerji kaynakları
 Rüzgar
 Güne
 Geotermal
 Dalga
 Hidroelektrik
 Biyokütle
 Depolama tesisi gazı
 Atıksu arıtma tesisi gazı
 Biyogaz
Yenilenebilir enerji
kaynaklarının mevzuattaki yeri
 AB (Directive 2001/77/EC)
Promotion of electricity produced from renewable energy
sources in the internal electricity market
 Türkiye
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi
Amaçlı Kullanımına likin Kanun
 Kanun No: 5346

 Kabul Tarihi: 10.05.2005


METAN GAZI

ATIK ENERJ

YAKMA
Kentsel katı atıkların organik
kısmı
 Bertaraf ekli: Depolama
 Anaerobik ayrıma
 Metan gazı üretimi
Modern Kentsel Katı Atık
Depo Tesisi
Depo Gazı Bileimi
Bileen % (kuru hacim bazında)*

Metan 45 – 60
Karbondioksit 40 – 60
Nitrojen 2–5
Oksijen 0.1 – 1.0
Sülfit, disülfit, merkaptanlar, vs. 0 – 1.0
Amonyak 0.1 – 1.0
Hidrojen 0 – 0.2
Karbonmonoksit 0 – 0.2
z elementler 0.01 – 0.6
Katı atıkta bulunan organik
maddeler
Hızlı ve yava ayrıan olarak
iki grupta incelenirler.

Hızlı ayrıan (3 ay - 5 yıl) Yava ayrıan ( …. 50 yıla kadar


Bir depolama alanı hücresinin kapanmasını
takiben ilk 48 ay süresince tespit edilen
depolama alanı gazlarının % daılımı
Hücrenin Ortalama % Hacim
kapanmasından sonra
geçen ay N2 CO2 CH4
0–3 5,2 88 5
3–6 3,8 76 21
6 – 12 0,4 65 29
12 – 18 1,1 52 40
18 – 24 0,4 53 47
24 – 30 0,2 52 48
30 – 36 1,3 46 51
36 – 42 0,9 50 47
42 – 48 0,4 51 48
Depo gazı üretimi
Parçalanan organik maddenin birim net
kuru aırlıı baına üretilen teorik gaz
miktarı
 Hızlı ayrıan organik maddeler

Hacim
= 0,86 m?/ kg
kg
 Yava ayrıan organik maddeler

Hacim
= 1,04 m?/ kg
kg
Birim gaz üretimi

 3 - 90 L/kg kuru madde


 Literatürde,
tek atık bileeni için toplam gaz üretimi
0,6 – 1,0 m3/kg,
karıık atık için ise ortalama
0,75 m3/kg
olarak verilmektedir.
Yaklaık 2000 kg organik çöpten elde edilecek enerji 500
kg kömürden elde edilecek enerjiye eittir.
Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmelii
Depo Gazının Uzaklatırılması
 Madde 27- Depo kütlesinde havasız kalan organik
maddenin, mikrobiyolojik olarak ayrıması sonucu
çevreye yayılarak, patlamalara, zehirlenmelere sebep
olabilecek metan gazı aırlıklı olmak üzere
karbondioksit, hidrojen sülfür, amonyak ve azot
bileikleri yatay ve düey gaz toplama sistemi ile
toplanır ve kontrollü olarak atmosfere verilir veya
enerji üretmek sureti ile deerlendirilir.
Depo gazının yakılması
(Flare)
stanbul
Arıtma Çamurları
Tarımsal organik
atıklar
BYOGAZ
 Organik bazlı atık/artıkların oksijensiz
ortamda (anaeorobik) fermantasyonu sonucu
ortaya çıkan renksiz - kokusuz, havadan hafif,
parlak mavi bir alevle yanan ve bileimininde
organik maddelerin bileimine balı olarak
yaklaık; % 40-70 metan, % 30-60
karbondioksit, % 0-3 hidrojen sülfür ile çok az
miktarda azot ve hidrojen bulunan bir gaz
karıımdır.
Arıtma çamurlarının anaerobik
parçalanması
 Arıtma çamurlarının fermentasyonu ile, arıtma
tesislerinin enerji gereksinimlerinin karılanması
mümkündür.
 Bu tesislerin dı enerji kaynaklarına ihtiyacı
kalmaz.
 Üretilen biyogaz çürütücülerin ısıtılması için gerekli ısı
ile tesisin aerobik aamasında bulunan havalandırıcı ve
pompa vs.nin enerji ihtiyacı karılanabilir.
Çamur bertarafı
Tarımsal Organik
Atıkların
deerlendirilmesi
Organik atıklar

Yakılır Gübre olarak tarım topraklarına verilir

stenilen özellikte ısı üretilemedii gibi,


ısı üretiminden sonra atıkların gübre olarak
kullanılması da mümkün olmamaktadır.

Biyogaz teknolojisi ise organik kökenli atık/artık maddelerden


hem enerji eldesine hem de atıkların topraa kazandırılmasına
imkan vermektedir
Hayvan atıkları (Tezek)
Hayvansal atıkların enerjiye
dönütürülmesi
 Örenciler köy okuluna
günde 2 tane tezek
getiriyorlar. Getirilen
tezekler okul sobasında
sırayla yakılıyor.
Tarımsal atıkların birlikte
çürütülmesi
Biyogaz üretimi hayvansal
üretim
Türkiye'nin Hayvansal Atık Potansiyeline Karılık
Gelen Üretilebilecek Biyogaz Miktarı ve
Takömürü Edeeri

Ya Gübre Ta Kömürü


Hayvan Hayvan Sayısı Biyogaz Miktarı
Miktarı Edeeri
Cinsi (Adet) (M3/Yıl)
(Ton/Yıl) (Ton/Yıl)
Sıır 11 054 000 40 347 100 994 860 000 710 613
Koyun-
38 030 000 26 621 000 1 901 500 000 1 358 215
Keçi
Tavuk-
243 510 453 5 357 207 487 020 906 347 871
Hindi
Toplam 292 594 453 72325307 1 672 030 906 2 416 699
-1 ton sıır gübresi: 33 m3/yıl biyogaz
-1 ton kümes hayvanı gübresi: 78 m3/yıl biyogaz
-1 ton koyun gübresi: 58 m3/yıl biyogaz
Tesis büyüklüü – Biyogaz üretimi

 letmelerin Hayvan Uygun Tesis Günlük Beslemeler Üretilebilecek E deer


Sayısı Büyüklüü çin Gereken Gübre Biyogaz LPG
(m3) (kg(ya )/gün) Miktarı Miktarı
(m3/gün) (kg)
2.500 adet tavuk 15 200 17 7
5.000 adet tavuk 30 400 34 14
10.000 adet tavuk 60 800 68 28
20.000 adet tavuk 120 1600 136 56
50.000 adet tavuk 300 4000 340 140
5 adet büyükba 5 m3 75 2,5 1
10 adet büyükba 10 150 5 2
50 adet büyükba 50 750 25 10
100 adet büyükba 100 1500 50 20
1 m3 B
YOGAZIN SALADII ISI M
KTARI
(4700-5700 kcal/m3)

• 0,62 litre gazya ı


• 1,46 kg odun kömürü
• 3,47 kg odun
• 0,43 kg bütan gazı
• 12,3 kg tezek
• 4,70 kWh
elektrik enerjisi e de erindedir.
Biyogaz teknolojisi
 Çürüteç
 Gaz temizleme
 Gaz deposu
 Gübre deposu
Biyogaz Çiftlii
Gaz depolanması ve
kullanımı
 Toprak altına gömülen ve tula-beton bir
yapıdan oluan biyogaz tesisleri fermantörün iyi
izolasyonunun salanması durumunda kırsal
kesimler için ideal bir biyogaz tesisidir.
Biyogaz üretiminde kullanılan
sistemler
1. Kesikli (Batch) Fermantasyon
Tesisin fermantörü (üretim tankı) hayvansal ve/veya bitkisel atıklar ile doldurulmakta ve alıkoyma
- bekletme süresi kadar bekletilerek biyogazın oluumu tamamlanmaktadır. Kullanılan organik
maddeye ve sistem sıcaklıına balı olarak bekleme süresi deimektedir. Bu süre sonunda
tesisin fermantörü (reaktörü) tamamen boaltılmakta ve yeniden doldurulmaktadır.

 2. Beslemeli - Kesikli Fermantasyon


Burada fermantör balangıçta belirli oranda organik madde ile doldurulmakta ve geri kalan hacim
fermantasyon süresine bölünerek günlük miktarlarla tamamlanmaktadır. Belirli fermantasyon
süresi sonunda fermantör tamamen boaltılarak yeniden doldurulmaktadır.

 3. Sürekli Fermantasyon
Bu fermantasyon biçiminde fermantörden gaz çıkıı baladıında günlük olarak besleme yapılır.
Sisteme aktarılan karıım kadar gazı alınmı çökelti sistemden dıarıya alınır. Organik madde
fermantöre her gün belirli miktarlarda verilmekte, alıkoyma süresi kadar bekletilmekte ve aynı
oranlarda fermente olmu materyal günlük olarak fermantörden alınmaktadır. Böylece günlük
beslemelerle sürekli biyogaz üretimi salanmaktadır.
BYOGAZ TESSLERNN TASARIMI VE TASARIMDA
DKKATE ALINMASI GEREKEN PARAMETRELER

Biyogaz tesisleri kapasite olarak;


• Aile tipi (6 -12 m3 kapasiteli)
• Çiftlik tipi (50 -100 -150 m3 kapasiteli)
• Köy tipi (100-200 m3 kapasiteli)
• Sanayi ölçekli (1000 - 10 000 m3 kapasiteli)
eklinde sınıflandırılmaktadır.

Sistem olarak;
 Hareketli kubbeli
 Sabit kubbeli
 Balonlu biyogaz tesisleri
olarak sınıflandırılmaktadır.
UYGULAMALAR
Entegre Biyogaz tesisi
Entegre Biyogaz tesisi
Tarımsal biyogaz tesislerinin
gelimesi (Almanya)
TEEKKÜRLER