Você está na página 1de 27

ANALIZA TROŠKOVA U

SAVREMENOM PREDUZEĆU

Nikoleta Šarenac 697/14


Marija Šljuka 748/14
POJAM TROŠKOVA
 Trošak predstavlja utrošene vrednosti u procesu
reprodukcije, koji se utvrđuje kao proizvod
utrošaka elemenata proizvodnje i njihovih cena
po jedinici utošaka.

 Da bi utrošene vrednosti bile trošak, potrebno je:


1. Da se trošenje elemenata proizvodnje dešava u
procesu reprodukcije,
2. Da su trošenja vrednosti, nastala u reprodukciji,
prouzrokovana utrošcima elementa proizvodnje
3. Da utrošeni elementi proizvodnje imaju izraz
društvenog priznanja ekonomske vrednosti.
ZNAČAJ TROŠKOVA I SVRHA NJIHOVOG
UTVRĐIVANJA

 Značaj troškova se može posmatrati sa stanovišta:


1. Društvene zajednice (države)
2. Proizvođača
3. Potrošača

 Svrha utvrđivanja troškova:


1. Utvrđivanje donje granice prodajnih cena dobijenih
proizvoda i usluga;
2. Utvrđivanje gornje granice nabavnih cena materijalnih
činilaca procesa proizvodnje;
3. Utvrđivanje optimalnog stepena korišćenja raspoloživih
kapaciteta za proizvodnju, odnosno optimalne strukture i
inteziteta proizvodnje;
4. Kontrola uspešnosti poslovanja;
TRADICIONALNA TEORIJA TROŠKOVA

 Razvoj se vezuje za Schmalenbacha, bilo da se


kao početna godina uzima 1899. ili 1926.
 Ona je nastala oko trougla:

obim proizvodnje → troškovi → cena koštanja.

Profesor S. Markovski tradicionalnu teoriju


troškova deli na:
 teoriju troskova u užem smislu i

 teoriju troskova u širem smislu.


TEORIJA TROŠKOVA U UŽEM SMISLU

Teorija troškova u užem smislu ili “čista teorija


troskova” obrađuje samo troškovnu strukuru i to:
 determinisanje suštine troškova,

 diferenciranje od drugih finansijskih izraza


ulaganja i
 klasifikaciju troškova.

Sve karakteristike teorije troškova u užem smislu


usmerene na utvrđivanje tačne cene koštanja
proizvoda ili usluge.
TEORIJA TROŠKOVA U ŠIREM SMISLU

 Teorija troškova u širem smislu se, pored troškovne


strukture, bavi i prihodom. Nju interesuje i kretanje
troškova izvan preduzeca, odnosno:
troškovi → prodajna cena → prihodi → finans. rezultat

Oba koncepta teorije troškova u širem smislu akcenat


stavljaju na finansijski rezultat, pa bi se teorija troškova u
širem smislu mogla nazvati i teorijom finsnsijskog
rezultata
SAVREMENA TEORIJA TROŠKOVA

 Od savremene teorije troškova se traži da


troškovi mogu da posluže za vrednovanje zaliha,
donošenje odluka i kontrolu donetih odluka.

Savremena teorija troškova traga za:


 novim klasifikacijama troškova,
 novim sistemima obračuna troškova,
 novim metodima obračuna troškova
ELEMENTI TROŠKOVA

 Trošenje činilaca proizvodnog procesa pri


dobijanju novih proizvoda se može izraziti
naturalno i vrednosno.

 Proces nastanka troškova se može objasniti:


1. Naturalnim trošenjem činilaca procesa proizvodnje i
2. Formiranjem cena činilaca procesa proizvodnje.
PODELA TROŠKOVA
 Troškovi prema izvorima nastajanja:
1. Troškovi predmeta rada
2. Troškovi sredstava za rad
3. Troškovi rada
4. Troškovi usluga i
5. Troškovi davanja društvenoj zajednici.
 Troškovi prema njihovom ponašanju u dinamici
proizvodnje:
1. Fiksni troškovi i
2. Varijabilni (promenljivi) troškovi.
 Troškovi prema mestu nastajanja:
1. Troškovi izrade (neposredni proces proizvodnje) i
2. Režijski troškovi.
ZNAČAJNA PRAVILA U VOĐENJU
TROŠKOVA

 Smatra se da su sledeće četiri činjenice značajne


u svakoj poslovnoj situaciji:
 Na dugi rok apsolutno je važno biti jeftiniji od
konkurencije.
 Stvarni troškovi, prihodi i dobit za svaki segment kao
i stvarne cene i dobit za svaku uslugu i sve ključne
kupce moraju uvek biti poznati.
 Da bi ostali konkurenti, troškovi poslovanja u
relativnom iznosu moraju kontinuirano padati.
 Menadžerska kontrola se mora koncentrisati na:
dobit i novčani tok i snagu održanja izvora novca
OBRAČUN VRSTA TROŠKOVA
 Potpunije određenje mesta i uloge obračuna
troškova po vrstama pretpostavlja razmatranje
sledećih glavnih pitanja:
1. Zadaci obračuna vrsta troškova;
2. Raščlanjavanje troškova po vrstama i s tim povezano
pitanje odnosnog dela kontnog plana preduzeća;
3. Izbori dokumentacije i podataka o troškovima za potrebe
obračuma troškova po vrstama.
- Materijalno knjigovodstvo,
- Analitičko knjigovodstvo osnovnih sredstava,
- Obračun plata i
- Finansijsko knjigovodsvo.
OBRAČUN MESTA TROŠKOVA
 Tri su osnovna zadatka obračuna mesta troškova
su:
1. Obezbeđenje što tačnije kalkulacije učinka preduzeća na
dobrobit informacija za potrebe bilansiranja, politike i
formiranja prodajnih cena i analitičkog obračuna
rezultata;
2. Obezbeđenje podloga za kontrolu troškova po područjima
odgovornosti za troškove;
3. Obezbeđenje podataka o relativnim troškovima za
odlučivanje kada su u pitanju odluke o delovima
preduzeća.
ZBIRNI OBRAČUN NOSILACA TROŠKOVA
 On podrazumeva:
1. Zbirni obračun nosilaca troškova i
2. Jedinični obračun nosilaca troškova, odnosno kalkulaciju.
 Zadatak zbirnog (periodičnog) obračuna nosilaca
troškova je da:
1. Polazi od nedovršene proizvodnje prenešene iz
prethodnog obračunskog meseca,
2. Uzimajući u obzir nosiocima troškova već
zaračunate direktne troškove (materijal izrade i
plate izrade) u fazi vezivanja primarnih troškova za
mesta i nosioce troškova,
3. Vrši kompletiranje ukupne proizvodne cene koštanja
nosilaca troškova obračunatom i prenosom učinka
odnosno opštih troškova glavnih mesta troškova,
ANALIZA STRUKTURE TROŠKOVA
PROIZVODNJE

 Ciljevi praćenja strukturne promene troškova


unutar celine su:
1. Potrebno je utvrditi da li i na kojim pozicijama strukture
troškova dolazi do pomeranja (pozitivnog ili negativnog).
2. Da se iz različitog udela pojedinih pozicija uoči gde je
tržište borbeza sniženje cene koštanja.
3. Cilj je da uočavajući i izdvajajući u prvi plan negativna
pomeranja u strukturi troškova, tj. one pozicije koje se
povećavaju, da u tom smeru orijentišemo analizu, tj. na
prekoračenje troškova.
 Struktura troškova proizvodnje se može dvojako
posmatrati:
1. Strukturu po vrstama
2. Mestima troškova .
FAKTORI KOJI UTIČU NA SNIŽENJE
TROŠKOVA PROIZVODNJE

 Ekonomično odnosno racionalno poslovati sa


gledišta troškova proizvodnje - to znači
ekonomično poslovati i sa utroškom materijala i
sa utroškom radne snage i sredstava.

 Povećanja obima proizvodnje,


 Stepen mehanizacije,

 Produktivnost rada,

 Brzina cirkulisanja obrtnih sredstava

 Standardizacija proizvodnje.
ANALIZA TROŠKOVA I KORISTI

 Analiza troškova i koristi obuhvata


identifikovanje, vrednovanje i poređenje troškova
i koristi između različitih investicionih projekata
radi izbora najpovoljnijeg za ostvarivanje
određenih ciljeva, čije efekte koristi širi krug
korisnika.

 Projekti se mogu odnositi na javni i privatni


sektor.
METODOLOGIJA RADA PRI ANALIZI
TROŠKOVA

 Glavne etape u analizi troškova i koristi su:


 Određivanje korisnika projekata,
 Postavljanje ciljeva projekta,
 Postavljanje pretpostavki za niz faktora projekta,
 Ekonomska i finansijska analiza projekta,
 Vrednovanje ekonomskih koristi za privatni sektor i
društvenu zajednicu koje nisu direktno vezane za projekat,
 Vrednovanje socijalnih i drugih troškova koje uzrokuje
projekat,
 Identifikovanje i procena rizika,
 Određivanje neto sadašnje vrednosti (NSV), interne stope
prinosa (IRR) i koeficijenata koristi i troškova (kC,T) i
praćenje realizacije projekta.
COST BENEFIT ANALIZA
 Cost-benefit pristup dominira prilikom rešavanja
problema te izbora instrumenata i metoda u
upravljanju troškovima.

 Za cost-benefit analizu se može reći da


omogućava, posredno ili neposredno, merenje
svih relevantnih troškova i koristi koje se
očekuju u budućnosti po osnovu nekog projekta ili
odluke.
PRINCIPI KALKULACIJE

1. Princip tačnosti
2. Princip dokumentovanosti
3. Princip sveobuhvatnosti
4. Princip zatvorenog kruga
5. Princip blagovremenosti
6. Princip relevantnosti
7. Princip ekonomičnosti
STANDARDNA KALKULACIJA
 Standardna kalkulacija je kalkulacija cene
koštanja u kojoj su svi troškovi izraženi stalnim,
nepromenljivim, odnosno standardnim
veličinama.
 Ciljevi:
1. Da posluži kao instrumenta kontrole stvarnih troškova,
2. Da označi troškove koji se planiraju, odnosno koje ne
treba preći u planskom period. U ovom slučaju
standardna kalkulacija postaje planska kalkulacija.
STANDARDNA KALKULACIJA
 Standardna kalkulacija može biti razvijena i na
osnovne stavke strukture cene. Tada postoje:

1. Standardni troškovi materijala za izradu;


2. Standardne plate izrade;
3. Standardna amortizacija, koja je i inače najčešće
standardna;
4. Standardna pogonska režija;
5. Standardna prodajna režija;
6. Standardna ukupna cena koštanja, kao zbir svih pet
prethodnih stavki.
ZAVISNOST TROŠKOVA OD VELIČINE
KAPACITETA SREDSTAVA ZA RAD

Degresija veličina kapaciteta sredstava za rad


K t

Degresije fiksnih troškova


K t
ZAVISNOST TROŠKOVA OD VELIČINE
PREDUZEĆA

 Zavisnost troškova od postojeće veličine


preduzeća i
 Zavisnost troškova od promene veličine
kapaciteta preduzeća

 Veća preduzeća - zakonitost degresije fiksnih


troškova i degresije veličina kapaciteta pojedinih
sredstava za rad.
ZAVISNOST TROŠKOVA OD VELIČINE
SERIJE PROIZVODNJE

 Ova zavisnost troškova dolazi do izražaja kod


serijske proizvodnje i pri proizvodnji različitih
vrsta istog proizvoda.

 Kao što dolazi do smanjenja fiksnih troškova po


jedinici proizvoda pri povećanju stepena
korišćenja kapaciteta, tako dolazi do smanjenja
troškova po jedinici proizvoda i pri povećanju
veličine serija i obima proizvodnje pojedinih vrsta
porizvoda.
ZAVISNOST TROŠKOVA OD KVALITETA I
CENA FAKTORA PROIZVODNJE

 Visina troškova zavisi od kvaliteta, tj.


osposobljenosti i individualne sposobnosti radne
snage, kao subjektivnih faktora, i uslova radnog
mesta, tehničke opremljenosti radnog mesta,
okoline, kao objektivnih faktora, zavisi iznos
troškova radne snage, a time i ukupan iznos
troškova proizvodnje.
ZAVISNOST TROŠKOVA OD
PROIZVODNOG PROGRAMA PREDUZEĆA

 Postavlja se pitanje koje proizvode uključiti u


proizvodni program, u kom obimu i da li pojedine
delove proizvoda proizvoditi u sopstvenoj režiji ili
u kooperaciji sa drugim proizvođačima.

 Pri manjem obimu prodaje biće veći troškovi


prodatih proizvoda, i obratno.
HVALA NA
PAŽNJI!!!